คู่มือการบูรณาการสิ่งแวดล้อมเข้ากับหลักสูตรลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ สู่การจัดตั้งโรงเรียนหน่วยลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

7

50

คํมู อื การบรู ณาการสิง่ แวดล๎อมเข๎ากบั หลกั สตู รลกู เสอื สามัญสํกู ารจัดตง้ั โรงเรียนหนํวยลกู เสอื อนุรกั ษ๑ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ๎ ม

มธั ยมศกึ ษา ปที ่ี ๒

ที่ คํมู ือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวิต คํมู ือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพิม่ เตมิ ขอ๎ ความสําคัญ

หนวํ ยที่ ๑ ปฐมนิเทศ

๑ แผนการจัดกจิ กรรมท่ี ๑ การปฐมนเิ ทศ (๑ ชม.) - อธิบายความเป็นมาของโรงเรียน ผู้กํากับลูกเสือเชื่อมโยงในการสนทนา หลังจากกล่าวเน้ือหา

กจิ กรรม หน่วยลูกเสอื อนรุ ักษ์ หลักของลูกเสอื เสรจ็ แลว้

1. พธิ เี ปดิ ประชมุ กอง (ชกั ธงขึ้นสวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจแยก) ทรพั ยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดล้อม กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ได้ทําบันทึกความร่วมมือกับ

2. เพลงวันน้ยี ินดี - เครอื่ งแบบและอุปกรณ์เฉพาะสําหรับ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เพ่ือ
3. กิจกรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้ โรงเรี ยนหน่ วยลู กเสื ออนุ รั กษ์ ส่งเสริมกระบวนการเรียนการสอน สร้างทักษะ ความรู้ ความ
เข้าใจ เกี่ยวกับแนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ
1) ผู้กํากับลูกเสือแนะนํา ชี้แจง ความสําคัญของ
หลักสูตรเครื่องหมายลูกเสือช้ันพิเศษให้กับ ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม ซ่ึ ง โ ร ง เ รี ย น ข อ ง เ ร า ไ ด้ เ ข้ า ร่ ว ม กั บ
ลกู เสอื ได้แก่ ปูายโรงเรียนหน่วยฯ ธง ก ร ม ส่ ง เ ส ริ ม คุ ณ ภ า พ ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม เ พ่ื อ ส่ ง เ ส ริ ม ด้ า น

2) ผู้กํากับลูกเสือแจกใบความรู้ เรื่องหลักสูตร ประจําโรงเรียนหน่วยฯ ผ้าผูกคอ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้กับนักเรียน
เครอ่ื งหมายลูกเสอื ช้ันพเิ ศษ และปลอกแขน สําหรับ 1 กอง ในวิชาลูกเสือ โดยจะเพ่ิมบทบาทของลูกเสือ ในการดําเนิน

3) ลกู เสือแตล่ ะหมู่ช่วยกันศึกษาจากใบความรู้ เรื่อง รวมทั้งแบดจ์ และสมุดบันทึก กจิ กรรมดา้ นการอนุรกั ษ์ทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมท้ัง
หลักสูตรเครอ่ื งหมายชั้นพิเศษ กิจกรรม สําหรับลูกเสืออนุรักษ์ ภายในโรงเรียนและร่วมกบั ชมุ ชน
ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม
4) ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนนําเสนอเกณฑ์การ เ มื่ อ โ ร ง เ รี ย น ดํ า เ นิ น ก า ร ขั บ เ ค ลื่ อ น ลู ก เ สื อ อ นุ รั ก ษ์
ไดร้ ับเครือ่ งหมายลกู เสือชัน้ พิเศษ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเน่ืองและเข้มแข็ง
5) ผูก้ ํากับลูกเสอื และลกู เสือร่วมกันสรุปรายละเอียด - ความสําคัญและโอกาสในการร่วม ทางโรงเรียนก็จะดําเนินการขอจัดตั้งเป็นโรงเรียนหน่วยลูกเสือ
เดินสวนสนาม วันคล้ายวันสถาปนา อนุรักษ์ฯ ได้ โดยโรงเรียนได้รับการสนับสนุนเครื่องแบบลูกเสือ
ของการไดร้ บั เครื่องหมายลูกเสือชั้นพเิ ศษ

4. ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องสั้นที่เป็นประโยชน์เรื่อง คณะลูกเสือแห่งชาติ ในวันที่ 1 อนุรักษ์ฯ จากกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมเพ่ือใช้ใน
“ลูกเสือผล เดชมณี” กรกฎาคมของทุกปี รวมทั้งมีการจัด กิจกรรมท่ีเก่ียวข้องกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ

5. พิธปี ดิ ประชุมกอง(นดั หมายตรวจเครอ่ื งแบบชักธงลงเลกิ ) ส่งิ แวดล้อม ซึ่งกรมส่งเสริมคุณภาพส่ิงแวดล้อมมอบให้เพ่ือเป็น

51

ที่ คูมํ ือสํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวติ คํมู อื การบูรณาการส่งิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเด็นเพมิ่ เตมิ ขอ๎ ความสําคัญ

งานวันคล้ายวันสถาปนาลูกเสือ สัญลักษณ์ของลูกเสืออนุรักษ์ฯ ประกอบด้วย ผ้าผูกคอ และ

อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ ปลอกแขน สําหรับใช้เมื่อลูกเสือไปทํากิจกรรมด้านส่ิงแวดล้อม
ส่ิงแวดล้อม ในวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ หรือร่วมกับชุมชนรอบโรงเรียนของเรา
รวมทั้งแบดจ์ซ่ึงเป็นเคร่ืองหมายของลูกเสืออนุรักษ์ฯ และสมุด
ของทุกปี บันทึกลูกเสืออนุรักษ์ฯ ไว้ใช้ประโยชน์ในการบันทึกกิจกรรม

ต่างๆ ของลูกเสืออนุรักษ์ฯ อีกด้วย อีกทั้งกรมส่งเสริมคุณภาพ
- ส่ิงแวดล้อมจะปูายโรงเรียนหน่วยลูกเสืออนุรักษ์ฯ และมอบธง

ประจําโรงเรียนหน่วยฯ ให้กับโรงเรียนของเรา เพื่อเป็นเกียรติ

และเป็นตัวแทนด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ

สิ่งแวดล้อมในการเดินสวนสนามในงานสําคัญของชาวลูกเสือ

ต่อไป นอกจากนี้ในวันท่ี ๑ กุมภาพันธ์ของทุกปี เป็นวันคล้าย

วันสถาปนาลูกเสืออนุรักษ์ฯ ซ่ึงจะมีการทบทวนคําปณิธาน

ลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมไปถึง

การบําเพญ็ ประโยชน์เพ่อื สว่ นรวมอีกดว้ ย

(เน้อื หาประกอบ หนา้ 1๖5)

หนํวยท่ี ๒ หน๎าทพี่ ลเมือง

๒ แผน กา รจั ดกิ จกร รม ที่ ๓ การ พัฒ น า ตน เอ ง ค่านิยมหลักของคนไทย ๑๒ ผู้กํากับลูกเสือสอดแทรกและเช่ือมโยงในการสนทนาหลังจาก

(๑ ชม.) ประการ ที่มีความสอดคล้องกับ กลา่ วเนอ้ื หาหลกั ค่านิยมหลกั ของคนไทย 12 ประการเสร็จแลว้

กจิ กรรม สิ่งแวดล้อม ในข้อที่ ๑๐ รู้จักดํารงตน ผู้กํากับลูกเสืออธิบายสอดแทรกเน้ือหาข้อที่ 10 เพิ่มเติม

1. พิธีเปิดประชุมกอง(ชกั ธงขน้ึ สวดมนต์ สงบน่ิงตรวจแยก) อยู่โดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจ ในเร่อื งของหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง ซ่ึงเป็นกรอบแนวคิด

2. เพลง อยา่ เกียจครา้ น พอเพียง และข้อที่ ๑๒ การคํานึงถึง ท่ีมุ่งให้ทุกคนสามารถพึ่งพาตัวเองได้ รวมถึงการพัฒนาให้ดี

3 กิจกรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ ผลประโยชน์ของส่วนรวมและต่อชาติ ยิ่งขึ้น จนเกิดความย่ังยืน คําว่า พอเพียง คือ การดําเนินชีวิต

1 ) ผู้กาํ กับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสนทนาถึงเร่ือง โดยเนน้ เรื่องการใชท้ รพั ยากรให้คุ้มค่า แบบทางสายกลาง โดยตั้งอยู่บนหลักสําคัญสามประการ

52

ที่ คูํมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวิต คมูํ ือการบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รํุนใหญํ (ม.๒) ประเด็นเพิ่มเติม ขอ๎ ความสําคัญ

3 สถาบันหลกั ทคี่ วรเทดิ ทูนและเรอื่ งคา่ นิยมหลัก เพื่อคนรนุ่ หลัง คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิค๎ุมกันที่ดี
และโครงการท่ีน่าสนใจด้านส่ิงแวดล้อมที่นําหลักปรัชญา
ของคนไทย 12 ประการ เศรษฐกจิ พอเพียงไปปรับใช้ ได้แก่

2) ผู้กํากับลูกเสือ แจกใบความรู้ และใบงานให้กับ  โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ คือ การบริหารจัดการที่ดิน
เพื่อการเกษตร ตามแนวพระราชดําริแห่งองค์ พระ
ลูกเสือ ตามท่ีกําหนดให้แต่ละหมู่และให้ร่วมกัน บาท สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ทรง
คิดค้น/วิจัยเกษตรทฤษฎีใหม่ เพ่ือแก้ไขป๎ญหา
อภปิ รายกลุ่ม เกษตรกรรมในเขตแหง้ แลง้ ขาดแคลนนา้ํ ในการเกษตร
โดยเฉพาะการเกษตรทอ่ี าศัยน้ําฝนเป็นหลัก ซ่ึงมีความ
3) ลูกเสือแต่ละหมู่ช่วยกันศึกษาใบความรู้และใบ เสี่ยงสูงในการขาดแคลนน้ํา กรณีฝนทิ้งช่วงและ
ปริมาณน้ําฝนไม่เพียงพอในการเพาะปลูก เป็นทฤษฎี
งาน แล้วนําเสนอต่อท่ีประชุมใหญ่ แห่งการบริหารจัดการดิน ที่ดิน น้ํา และเวลา ให้เกิด
ประสทิ ธภิ าพสงู สุด
4) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปบทเรียนให้
 โครงการปุา ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง คือ การปลูก
เปน็ ในทศิ ทางเดยี วกัน ปุา 3 อย่าง แต่ให้ประโยชน์ 4 อย่าง ซ่ึงได้ไม้ผล ไม้
สร้างบ้าน และไม้ฟืนน้ัน สามารถให้ประโยชน์ได้ถึง 4
4. ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องท่ีเป็นคติสอนใจ เร่ือง เทวดา อย่าง คือ นอกจากประโยชน์ในตัวเองตามช่ือแล้ว ยัง
สามารถให้ประโยชน์อันที่ 4 ซึ่งเป็นข้อสําคัญ คือ
กับอฐู ผู้โงเ่ ขลา สามารถช่วยอนรุ ักษด์ ินและต้นนา้ํ ลําธารด้วย

5. พิธปี ิดประชุมกอง(นัดหมายตรวจเครือ่ งแบบชักธงลงเลิก) ผู้กํากับลูกเสืออธิบายสอดแทรกเน้ือหาข้อที่ 12 เพ่ิมเติม
ในเร่ืองของคํานึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวม การปฏิบัติงาน
ท่ีคานึงถึงประโยชน์ของผู้อื่นและส่วนรวมเป็นท่ีต้ัง เสียสละ ไม่
เห็นแก่ตัว การคํานึงถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์

53

ที่ คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คมูํ ือการบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพิม่ เติม ขอ๎ ความสาํ คญั

ส่วนตัว ได้แก่ การเสียสละแรงกายและใจเพื่อทําประโยชน์

ให้แก่ส่วนรวม ช่วยกันดูแลรักษาทรัพย์สินท่ีเป็นสาธารณสมบัติ

ช่วยกันอนุรักษ์สิง่ แวดล้อม เช่น

 การไม่ตัดไม้ทําลายปุา เพราะการทําลายปุาก่อให้เกิด

ผลกระทบในวงกว้างมากมาย เช่น สูญเสียทรัพยากร

ปุาไม้ สูญเสียพื้นท่ีปุาซ่ึงเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ปุา

นํามาซ่ึงการสญู เสยี ทรัพยากรสัตวป์ ุาตามมา เปน็ ตน้

 การทําประมงแต่พอดี เช่น ไม่จับสัตว์น้ําในฤดูวางไข่

และไม่ใช้อวนลากในการจับสัตว์น้ํา เพื่อให้มีการใช้

ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเลอย่างย่ังยืนและ

เพยี งพอตอ่ คนรุ่นหลงั

 ไม่เผาวัชพืชทางการเกษตร เพ่ือคุณภาพอากาศที่ดี ไม่

มีมลพิษที่สง่ ผลเสียตอ่ สขุ ภาพของมนุษย์

 ดแู ลและเฝูาระวงั ปญ๎ หาไฟปาุ

 บําบัดนา้ํ เสียในครวั เรอื นกอ่ นทิ้งลงแหล่งน้าํ

(เนอ้ื หาประกอบ หน้า 17๐)

๓ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๔ การเย่ียมหนํวยงาน กจิ กรรมครงั้ ที่ ๑ กจิ กรรมคร้ังที่ 1

(๒ ชม.) - เลือ กส ถา นที่ ใน กา รไ ปเ ยี่ย ม การเยี่ยมหน่วยงานในชุมชนที่อยู่ใกล้เคียง หรือท่ีสนใจ

กจิ กรรมครงั้ ท่ี 1 หน่วยงาน (ชุมชนต้นแบบ, เป็นการสร้างเสริมประสบการณ์ให้กับลูกเสือในการไปติดต่อ

1) พิธีเปิดประชมุ กอง(ชกั ธงขึน้ สวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจแยก) หนว่ ยงานด้านสง่ิ แวดล้อม) ประสานงาน และศกึ ษาเรยี นรูก้ ารทาํ งานของหนว่ ยงานน้นั ๆ

2) เพลง สายสมั พันธ์ - ทําโครงการเยีย่ มหน่วยงาน แ ต่ สํ า ห รั บ ก า ร เ ยี่ ย ม ห น่ ว ย ง า น ข อ ง ลู ก เ สื อ อ นุ รั ก ษ์

3) เพลง ตรงต่อเวลา ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ควรต้องพิจารณาเลือก

4) กิจกรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ หน่วยงานใกล้โรงเรียนหรือชุมชนท่ีปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับ

54

ที่ คํมู อื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คมูํ อื การบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพ่มิ เตมิ ข๎อความสําคัญ

(1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสนทนาถึง กิจกรรมคร้งั ท่ี ๒ ทรัพยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดล้อม โดยอาจจะเป็น หน่วยงาน

ประสบการณ์ในการไปติดตอ่ หนว่ ยงานต่าง ๆ - ไปเยี่ยมหน่วยงานและกลับมา ภาครัฐ ภาคเอกชน หรือชุมชนต้นแบบด้านส่ิงแวดล้อม เป็น

(2) ผู้กํากับลูกเสือมอบใบงาน เร่ือง การเย่ียม รายงานผล ต้น โดยทําการติดต่อประสานงาน เป็นลําดับข้ันตอน ซึ่งได้

หน่วยงานให้ลูกเสือแต่ละหมู่ตามลําดับข้ันตอน สอนในกิจกรรมหลักไปแลว้ หลังจากนัน้ ลูกเสือรว่ มกันสนทนา

ในการไปเย่ียมหน่วยงานในชุมชน เช่น แลกเปลี่ยนประสบการณ์การไปติดต่อหน่วยงาน และสิ่งท่ี

สํานักงานเทศบาล สถานีตํารวจ ดับเพลิง ไดร้ บั จากการไปเย่ยี มหนว่ ยงานดา้ นส่งิ แวดล้อมนั้นๆ

โรงพยาบาล สถานวี ทิ ยหุ รอื โทรทัศน์ ฯลฯ

(3) ลูกเสือเขียนโครงการการเย่ียมหน่วยงานอย่าง กจิ กรรมคร้ังที่ 2

น้อยหมู่ละ 1 หน่วยงาน แล้วมานําเสนอใน นําเสนอรายงานการเยี่ยมหน่วยงาน ประโยชน์ที่ได้รับ

ชวั่ โมงเรยี นตอ่ ไป รวมทงั้ ป๎ญหาและอุปสรรค

4) ผกู้ าํ กับลูกเสือเล่าเรื่องสั้นท่ีเป็นประโยชน์เรื่อง บ้าน (เนอื้ หาประกอบ หน้า 1๗๓)

คือวมิ านของเรา

5) พิธีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชัก

ธงลง เลิก)

กิจกรรมครัง้ ท่ี 2
1) พิธีเปิดประชุมกอง (ชักธงข้ึน สวดมนต์ ตรวจ สงบ

นิง่ แยก)
2) เพลง ตรงตอ่ เวลา
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้

(1) ผู้กาํ กับลกู เสอื ใหล้ กู เสือนําเสนอรายงานโครงการ
การไปเย่ียมหน่วยงานต่างๆ ต่อกองลูกเสือให้
รับทราบ

55

ท่ี คํมู อื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คมูํ ือการบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพิม่ เตมิ ข๎อความสําคัญ

(2) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือในกองลูกเสือได้

แ ล ก เ ป ล่ี ย น ป ร ะ ส บ ก า ร ณ์ ใ น ก า ร ไ ป เ ย่ี ย ม

หน่วยงานต่างๆ

(3) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปผลการ

นาํ เสนอการไปเยยี่ มหนว่ ยงานตา่ ง ๆ

4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองสั้นท่ีเป็นประโยชน์เร่ือง แมว

กับหนู

5)พธิ ีปดิ ประชมุ กอง(นัดหมายตรวจเคร่ืองแบบชกั ธงลงเลิก)

หนวํ ยที่ ๓ การเดนิ ทางสํารวจ

๔ แผนการจัดกจิ กรรมที่ ๙ การเตรียมตัวกํอนสาํ รวจ กิจกรรมครั้งที่ ๑ ผ้กู าํ กบั ลูกเสอื สอดแทรกหลังจากสอนการเตรียมตัวก่อนสํารวจ

(๒ ชม.) 1. การปฐมพยาบาลโดยใช้พืช เรือ่ งการปฐมพยาบาล

กิจกรรมคร้ังท่ี 1 สมุนไพร โดยเพ่ิมเติมเน้ือหาจาก กิจกรรมครัง้ ท่ี ๑

1) พธิ เี ปิดประชุมกอง(ชกั ธงขึน้ สวดมนต์ สงบนิ่งตรวจแยก) ม.๑ และยกตัวอย่างกรณีเกิด ป๎จจุบันมีการหันมาใส่ใจสุขภาพกันมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น

2) เพลง เดินทางไกล การ เจ็ บปุ ว ย ร ว ม ถึง ปูอ งกั น การออกกําลังกาย การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ รวมถึง

3) กิจกรรมตามจุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ การเจ็บปุวยในระหว่างการเดิน เมอ่ื เวลาท่ีเราเจบ็ ปุวย นอกเหนือจากการใชย้ าหรือวิธีการรักษา

(1) ผู้กํากับลูกเสือให้หมู่ลูกเสือร่วมกันอภิปรายกลุ่ม สํารวจหรือการเดินทางไกล ปฐมพยาบาลตามหลักแพทย์แผนป๎จจุบัน เรายังสามารถดูแล

เก่ียวกับการเตรียมตัวก่อนสํารวจในเร่ืองของ 2. ประโยชน์ของความหลากหลาย และรักษาสุขภาพของตนเองได้ โดยใช้พืชสมุนไพรในการรักษา

การปฐมพยาบาล ความปลอดภัย แผนท่ีและเข็ม ทางชนิดพันธ์ุพืชของสมุนไพรต่อ หรือบรรเทาอาการเจ็บปุวย เพ่ือเป็นการปฐมพยาบาลใน

ทิศ เส้นทางในการเดนิ ทางสาํ รวจ การปฐมพยาบาลเบ้อื งตน้ เบื้องต้นได้

(2) ลูกเสือแต่ละหมู่รับใบความรู้ เร่ือง การเตรียมตัว

ก่อนสํารวจ (การปฐมพยาบาล ความปลอดภัย กจิ กรรมครั้งที่ 2 ผู้กาํ กับลกู เสือถามคําถามชวนคิดว่า

แผนที่และเข็มทิศ เส้นทาง) แต่ละหมู่ช่วย 1. การปรับเปล่ียนพฤติกรรมการ ในระหว่างการเดินทางสํารวจ ลูกเสือสามารถเกิดอาการ
การศกึ ษาใบความรู้ บริโภคให้เป็นมิตรกับส่ิงแวดล้อม เจ็บปุวยอะไรได้บ้าง (แนวคําตอบ : แผลถลอก ท้องอืด

56

ที่ คูํมือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวิต คมํู อื การบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๒)
(3) ลูกเสือแต่ละหมู่นําเสนอเก่ียวกับการเตรียมตัว ประเด็นเพิ่มเตมิ ข๎อความสําคัญ
ก่อนสํารวจในเร่ืองของการปฐมพยาบาล ความ
ปลอดภัย แผนที่และเข็มทิศ เส้นทางในการ เช่น การเตรียมอุปกรณ์ท่ีใช้ซํ้า ทอ้ งเฟูอ เปน็ ลม ฟกชา้ํ แผลจากยุงกดั )
เดนิ ทางสํารวจในทป่ี ระชุมใหญ่
(4) ผูก้ าํ กบั ลกู เสอื ให้คําแนะนาํ เพ่มิ เตมิ จนครบทกุ หมู่ และการบริโภคอย่างพอดี เพื่อ ผู้กํากับลูกเสือถามต่อว่า การเจ็บปุวยเหล่านั้นสามารถใช้
พืชสมุนไพรในการรักษาหรือบรรเทาอาการเจ็บปุวยอะไรบ้าง
4) ผู้กาํ กับลูกเสือเล่าเรื่องส้นั ท่ีเปน็ ประโยชน์เร่ือง คนตัด ช่วยลดโลกรอ้ น และมวี ิธีการใชอ้ ยา่ งไร (ตามเนอ้ื หาประกอบ)
ไม้กบั สนุ ัขจิ้งจอก
ยกตัวอย่างเช่น การปูองกันเพื่อไม่ให้ยุงกัด ลูกเสือคิดว่า
5)พธิ ีปิดประชมุ กอง(นดั หมายตรวจเครอื่ งแบบชกั ธงลงเลิก)
พืชสมุนไพรอะไรท่ีชว่ ยไล่ยุง (แนวคําตอบ : ตะไคร้ ตะไคร้หอม
กิจกรรมครั้งที่ ๒
1) พิธเี ปดิ ประชุมกอง(ชักธงขน้ึ สวดมนต์ สงบนิ่งตรวจแยก) โหระพา ยูคาลปิ ตสั )
2) เลน่ เกมนาํ ทาง
3) กิจกรรมตามจุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ ขน้ั สรปุ พืชสมุนไพรใกล้ตัวหลายชนิด มีสรรพคุณท่ีแตกต่างกัน

(1) ผู้กํากับลูกเสือให้หมู่ลูกเสือร่วมกันอภิปรายกลุ่ม ซง่ึ แสดงใหเ้ ห็นถงึ ความหลากหลายของชนิดพันธุ์พืชสมุนไพรใน
เกี่ยวกับการเตรียมตวั กอ่ นสํารวจในเรื่องของ วิชา
ชาวค่ายรวมทั้งเร่ืองอาหารและอุปกรณ์ ทักษะท่ี ท้องถ่ิน ทาํ ให้เราสามารถมีทางเลือกในการนําพืชสมุนไพรมาใช้
จําเปน็ ต้องใชใ้ นการเดินทางสาํ รวจ
ประโยชน์ในการรักษาหรือบรรเทาอาการเจ็บปุวยเพื่อเป็น
(2) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือแต่ละหมู่นําเสนอผล
การอภิปรายเก่ียวกับการเตรียมตัวก่อนสํารวจใน การปฐมพยาบาลเบือ้ งต้นได้ ส่งเสรมิ ให้เกดิ ความม่ันคงทางด้าน
เรื่องของวิชาชาวค่าย รวมทั้งเรื่องอาหารและ
อุปกรณ์ ทักษะที่จําเป็นต้องใช้ในการเดินทาง สขุ ภาพ ดา้ นอาหารและยาได้มากยง่ิ ขึ้น
สาํ รวจ ในทปี่ ระชุมใหญ่
กจิ กรรมคร้งั ที่ 2
พฤติกรรมในชวี ติ ประจาํ วันของเราทุกคน มีส่วนทําให้เกิด

ก๊าซเรือนกระจก ซ่ึงเป็นสาเหตุของภาวะโลกร้อน ไม่ว่าจะเป็น
การเดินทาง การใช้พลังงานในครัวเรือน การบริโภค และอ่ืนๆ
ซ่ึงพฤติกรรมการบริโภคก่อให้เกิดขยะจํานวนมาก ไม่ว่าจะเป็น
บรรจุภัณฑ์ท่ีใช้คร้ังเดียวท้ิงจากการส่ังอาหารกลับบ้าน การรับ
ถุงพลาสติกเม่ือซื้อของ การซื้ออาหารในตลาดและห้างร้าน
ต่างๆ ท่ีใช้กล่องพลาสติกหรือกล่องโฟม ขยะเหล่าน้ีก่อให้เกิด

57

ที่ คํูมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต ประเดน็ เพ่ิมเติม คมํู ือการบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒) ข๎อความสําคญั
(3) ผ้กู ํากับลูกเสือให้คําแนะนําเพ่มิ เติมจนครบ
ทกุ หมู่ ป๎ญหาภาวะโลกร้อน ตงั้ แต่การผลติ การขนส่ง จนถงึ การกําจัด

4) ผ้กู ํากับลกู เสือเล่าเร่ืองสั้นทีเ่ ป็นประโยชน์เรอ่ื ง สนุ ัข ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดว่า ในขณะท่ีเข้าค่ายพักแรม
เราจะสามารถปรับเปล่ียนพฤติกรรมการบริโภคให้เป็นมิตรกับ
จง้ิ จอกกับลา ส่ิงแวดล้อมได้อย่างไรบ้าง เพ่ือลดการเกิดขยะและลดการเกิด
5)พิธีปิดประชมุ กอง(นดั หมายตรวจเครอื่ งแบบชกั ธงลงเลิก) ภาวะโลกร้อน (ตามเนอื้ หาประกอบ)

ข้ันสรุป จุดเริ่มต้นของการจัดการขยะที่ดีท่ีสุด คือ ลดการใช้

และการบริโภคแต่พอดี ซึ่งสามารถลดปริมาณขยะที่เกิดข้ึนใน

ชีวิตประจําวนั ได้ อกี ทั้งยงั ลดการปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจกท่ีส่งผล

ให้เกิดภาวะโลกร้อน เพราะผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่เราใช้ใน

ชวี ิตประจําวนั ล้วนต้องใช้พลังงานและทรัพยากรในทุกข้ันตอน

ต้ังแต่การผลิต การขนส่ง การจัดจําหน่าย และการนําไปกําจัด

หลังการใช้งาน ดังน้ัน หากเรายังไม่ปรับเปล่ียนพฤติกรรมให้

เป็นมติ รกับส่งิ แวดลอ้ ม ก็จะมีสว่ นทาํ ให้โลกร้อนขึ้น

(เนอื้ หาประกอบ หนา้ 18๐)

๕ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๑๐ กิจกรรมระหวํางการ การบันทึกพรรณไม้ท่ีพบระหว่าง ผู้กํากับลูกเสือสอดแทรกหลังจากชี้แจงเกี่ยวกับการปฏิบัติ

เดินทางสาํ รวจ (๑ ชม.) การเดินทางสํารวจ ลงในสมุดบันทึก กิจกรรมระหว่างเดนิ ทางสาํ รวจ

กจิ กรรม กิจกรรมและคํานวณหาค่าการดูดซับ ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดว่า ต้นไม้มีประโยชน์

1. พิธเี ปดิ ประชุมกอง(ชักธงข้ึนสวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจ แยก) คาร์บอนอยา่ งง่าย อะไรบ้าง

2. เกมแต่งตัวลกู เสือ ผกู้ ํากับลูกเสอื ถามคาํ ถามชวนคิดต่อว่า เราจะรู้ได้อย่างไร

3. กิจกรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้ ว่าต้นไม้ในบริเวณโรงเรียน (หรือสถานท่ีอื่นๆตามบริบทของ

1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสนทนาถึง โรงเรยี น) สามารถดูดซับก๊าซคารบ์ อนไดออกไซดไ์ ดม้ ากน้อยแค่ไหน

58

ที่ คํูมือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวิต ประเด็นเพิ่มเตมิ คมํู อื การบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒)
ขอ๎ ความสาํ คัญ
ประสบการณ์ในการเดินทางไปยังสถานท่ีต่าง ๆ
ของลูกเสือเช่น การไปท่องเที่ยว ทัศนศึกษา การ (ตอบตามความคดิ ของลกู เสอื อาจได้คําตอบว่าต้นไม้ขนาดใหญ่
ปฏิบัติกิจกรรมหวา่ งเดนิ ทาง เป็นตน้ ดูดซับได้มากกว่าขนาดเลก็ )
2) ผู้กํากับลูกเสือมอบใบความรู้เร่ือง ชี้แจงเก่ียวกับ
การปฏบิ ตั ิกิจกรรมระหวา่ งเดนิ ทางสํารวจ ผูก้ าํ กับลูกเสือเฉลยว่า วัดจากเส้นรอบวงที่ความสูงระดับ
3) ผู้กํากับลูกเสือแบ่งหมู่ลูกเสือให้ออกเดินทาง อก โดยต้องมีขนาดไม่น้อยกว่า 14 เซนติเมตร เพราะขนาด
สํารวจ พร้อมแจกใบงานใหล้ กู เสือได้ปฏิบัติ ดังกล่าวเปรียบเสมือน“ต้นไม้ที่มีโอกาสรอดท่ีจะเจริญเติบโต
4) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําเสนอผลงานต่อที่ เต็มท่ี” ซึ่งต้นไม้ที่โตเต็มที่ 1 ต้น สามารถดูดซับก๊าซ
ประชุมใหญ่ คารบ์ อนไดออกไซด์ไดป้ ระมาณ 8 กโิ ลกรัมต่อปี
5) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปถึงผลท่ีได้
จากการปฏบิ ัตกิ จิ กรรม ผู้กํากับลูกเสือชี้แจงเก่ียวกับการปฏิบัติกิจกรรมระหว่าง
4. ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองสั้นที่เป็นประโยชน์เรื่องสุนัข เดินทางสํารวจ โดยให้ลูกเสือจดบันทึกพรรณไม้และจํานวน
จิง้ จอกกับฝงู เหลอื บ ที่ได้จากการสํารวจลงในสมุดบันทึกกิจกรรม (อาจอธิบาย
5. พธิ ปี ดิ ประชมุ กอง(นัดหมายตรวจเครื่องแบบชักธงลงเลิก) วิธกี ารบนั ทกึ เพ่ิมเติม)
(เนอ้ื หาประกอบ หนา้ 1๘๗)
๖ แผนการจัดกิจกรรมที่ ๑๑ การรวบรวมข๎อมูลและ
การรายงาน (๒ ชม.) ผู้กํากับลูกเสือสอนเชื่อมโยงกับแผนการจัดกิจกรรมที่ ๑๐
กจิ กรรมคร้งั ที่ 1 กิจกรรมระหวา่ งการเดนิ ทางสํารวจ
1) พธิ ีเปิดประชมุ กอง(ชักธงลงสวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจแยก)
2) เพลง สามัคครี ว่ มใจ ข้ันสรุป กิจกรรมระหว่างการเดินทางสํารวจ โดยการจด
3) กิจกรรมตามจดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ บันทึกพรรณไม้และจํานวนท่ีพบ ลูกเสือพบพรรณไม้อะไรบ้าง
(1) ผู้กาํ กับลกู เสือและลูกเสือร่วมกันสนทนาถึงการ แล้วพรรณไม้ที่พบมากท่ีสุดคืออะไร ใครคิดว่าตนเองสํารวจ
เดินทางสํารวจ โดยให้ลูกเสือได้แลกเปลี่ยน พรรณไม้ได้จํานวนมากท่ีสุด และคํานวณปริมาณก๊าซ
ประสบการณ์ทผี่ า่ นมา คาร์บอนไดออกไซด์ท่ีต้นไม้สามารถดูดซับได้เท่าไหร่ (กิโลกรัม
คาร์บอนไดออกไซดต์ อ่ ปี)

59

ที่ คูมํ ือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ ประเด็นเพม่ิ เติม คํมู ือการบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒)
(2) ผู้กํากับลูกเสือแนะนําให้ลูกเสือรู้จักวิธีการเก็บ ข๎อความสําคญั
รวบรวมข้อมูลต่างๆ ที่พบเห็นในระหว่างการ
เดนิ ทางสํารวจ ลูกเสือจะเห็นได้ว่าต้นไม้มีประโยชน์มากมาย และยังเป็น
(3) ผู้กํากับลูกเสือแบ่งหมู่ลูกเสือเพื่อวางแผน แหลง่ ดูดซับคารบ์ อนท่สี าํ คญั ลกู เสอื คิดว่าต้นไม้ หรือทรัพยากร
กําหนดรูปแบบสมุดบันทึกไว้สําหรับเก็บข้อมูล ปุาไม้ สามารถดูดซับคาร์บอนที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ได้
ในการเดินทางสํารวจ ทั้งหมดหรอื ไม่
(4) ผู้กํากับลูกเสือให้หมู่ลูกเสือนําเสนอรูปแบบ
สมุดบันทึก โดยผู้กํากับลูกเสือให้คําแนะนํา เพราะฉะนั้นเราต้องช่วยกันดูแลรักษาต้นไม้ตั้งแต่ขนาด
เพิ่มเติมจนครบทุกหมู่ หมู่ลูกเสือปรับปรุงสมุด เล็ก เพื่อให้เจริญเติบโตเป็นต้นใหญ่ ไม่ตัดไม้ทําลายปุา และ
บันทึกของตนเองตามความเหมาะสม ช่วยกันปลกู ตน้ ไม้ เพื่อรกั ษาแหล่งดดู ซับคารบ์ อนเอาไว้

4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองสั้นท่ีเป็นประโยชน์เรื่อง
กวางปาุ กับพวงองุ่น

5)พธิ ีปิดประชุมกอง(นดั หมายตรวจเคร่ืองแบบชักธงลงเลกิ )

กจิ กรรมคร้ังที่ 2
1) พิธีเปิดประชมุ กอง (ชกั ธง สวดมนต์ สงบนิ่ง ตรวจ แยก)
2) เกม การแขง่ เรอื บก
3) กจิ กรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้

(1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันทบทวนถึง
เ รื่ อ ง ก า ร อ อ ก แ บ บ ส มุ ด บั น ทึ ก ข้ อ มู ล ใ น
การประชมุ กองครงั้ ท่ีผ่านมา

(2) ผู้กํากับลูกเสืออธิบายถึงการเก็บรวบรวมข้อมูล
และนําไปส่กู ารเขียนรายงาน

60

ที่ คมํู ือสํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คูํมือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพ่มิ เติม ข๎อความสําคัญ

(3) ผ้กู าํ กับลูกเสือแบ่งหมู่ลูกเสือเพื่อวางแผนกําหนด

รูปแบบสมุดบันทึกไว้สําหรับเก็บข้อมูลในการ

เดินทางสาํ รวจ

(4) ผู้กํากับลูกเสือให้หมู่ลูกเสือนําเสนอรูปแบบสมุด

บันทึก โดยผู้กํากับลูกเสือให้ คําแนะนําเพิ่มเติม

จนครบทุกหมู่ หมู่ลูกเสือปรับปรุงสมุดบันทึกของ

ตนเองตามความเหมาะสม

4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องส้ันที่เป็นประโยชน์เร่ือง

กวางปาุ กบั พวงอง่นุ

5)พธิ ปี ิดประชมุ กอง(นดั หมายตรวจเครื่องแบบชกั ธงลงเลิก)

หนํวยท่ี ๔ การแสดงออกทางศลิ ปะ

๗ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๑๒ การแสดงออกทางศิลปะ การใช้วัสดุทางธรรมชาติในการ กจิ กรรมครง้ั ท่ี ๑

(๓ ชม.) สร้างสรรค์ศิลปะ ยกตัวอย่างเช่น ใช้ ผู้กํากับลูกเสือสอนตามคู่มือส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือ

กจิ กรรมครัง้ ที่ 1 ลวดลายของใบไม้ พร้อมท้ังให้ความรู้ ทักษะชีวิตในสถานศึกษา ประเภทสามัญรุ่นใหญ่ ปี พ.ศ.

1) พิธีเปิดประชุมกอง (ชักธงข้ึน สวดมนต์ สงบนิ่ง เก่ียวกบั ประโยชน์ของใบไมแ้ ละปาุ ๒๕๖๒

ตรวจ แยก)

2) เกมกระรอก กระแต กจิ กรรมครงั้ ท่ี ๒

3) กจิ กรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ กล่าวถึงการนําทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมรอบๆ

(1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือสนทนาร่วมกัน ตัว ต่างๆ มาสร้างสรรค์ผลงานศิลปะได้ ยกตัวอย่างเช่น ใบไม้

เ ก่ี ย ว กั บ ง า น ศิ ล ป ะ แ ล ะ แ ล ก เ ป ล่ี ย น กง่ิ ไม้ เป็นต้น

ประสบการณ์ในการทาํ งานด้านศลิ ปะ ผูก้ าํ กบั ลูกเสือทบทวนความรู้จากกิจกรรมครั้งท่ี ๑ และผู้

(2) ผู้กํากับลูกเสือให้ข้อมูลเกี่ยวกับงานศิลปะตาม กํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําใบไม้มาสร้างสรรค์ผลงานศิลปะลงใน

ขอบขา่ ยทีก่ ารลูกเสอื กําหนด สมุดบันทึกกิจกรรม และสอดแทรกความรู้เรื่องใบไม้และ

61

ที่ คํูมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวติ ประเดน็ เพิ่มเตมิ คูมํ ือการบูรณาการส่ิงแวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒)
62 ข๎อความสาํ คัญ
(3) ผู้กํากับลูกเสือ และลูกเสือร่วมกัน แสดงความ
คิดเห็นเก่ียวกับโอกาสท่ีลูกเสือจะได้แสดงออก ประโยชน์ของปุา ดงั นี้
ทางด้านศิลปะท่ีเหมาะสมหรือ การเข้าร่วม การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ สามารถนําทรัพยากร
กจิ กรรมศลิ ปะด้านตา่ งๆ
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัวของเราน้ัน มาสร้างสรรค์
(4) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปถึงองค์ ผ ล ง า น ไ ด้ โ ด ย ม อ ง ง า น ศิ ล ป ะ เ ป็ น เ ร่ื อ ง ใ ก ล้ ตั ว
ความรู้ท่ไี ด้รบั จากการศึกษาเร่อื งศิลปะ ซ่ึงความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์นําไปสู่การถ่ายทอดสิ่งที่ประทับใจ
ข้ึนมาเป็นผลงานทางจิตรกรรม ประติมากรรมภาพพิมพ์ หรือ
4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องส้ันที่เป็นประโยชน์เรื่อง เทคนคิ วธิ ีการอ่นื ๆ ตามท่ีได้คิดค้นขึ้นมา โดยธรรมชาติสามารถ
คณุ คา่ ของ “ลมหายใจ” เป็นแหล่งการเรียนรู้ทางศิลปะได้ ยกตัวอย่างเช่น ในเรื่องของ
การนําใบไม้มาสร้างสรรค์เป็นงานศิลปะ ซึ่งสามารถนํามาใช้ได้
5) พิธีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเครื่องแบบ ชัก หลากหลายวิธี เช่น การลอกลายใบไม้ การวาดภาพ
ธงลง เลิก) การประดับตกแต่งสถานที่ต่างๆ เช่น ห้องทํางาน ห้องนอน
สํานกั งาน และสามารถสรา้ งรายได้ใหก้ บั ผูท้ ชี่ ื่นชอบงานศลิ ปะ
กิจกรรมครง้ั ที่ 2
1) พธิ ีเปิดประชุมกอง (ชักธงขึน้ สวดมนต์ สงบน่งิ ตรวจ แยก) การใช้ประโยชน์จากใบไม้สดและใบไม้แห้ง วัสดุ
2) เกมกระซิบขา่ ว ธรรมชาติท่ีโดยทั่วไปมักถูกกวาดท้ิง เราสามารถหาวิธี
3) กิจกรรมตามจดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ เพม่ิ คุณค่าให้กบั ใบไม้เหล่านั้น โดยการนาํ มาสร้างสรรค์เป็นงาน
ศลิ ปะทางธรรมชาติได้
(1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสนทนา และ
ทบทวนเกีย่ วกบั เร่อื งศลิ ปะในสัปดาห์ทผ่ี า่ นมา นอกจากนใี้ บไม้ยงั มปี ระโยชน์อีกมากมาย ไดแ้ ก่
๑. การคายนํ้าช่วยเพื่อความชุ่มช้ืน และลดอุณหภูมิให้
(2) ผ้กู าํ กบั ลูกเสอื มอบหมายลูกเสือร่วมกนั วิเคราะห์
ความสนใจทางด้านศิลปะของตนเอง และหมู่ ระบบนเิ วศ
ลูกเสือ แล้วเลือกแสดงออกด้านศิลปะที่ตนเอง ๒. ปลดปล่อยก๊าซออกซิเจนให้ระบบนิเวศ เพ่ือการ
และหมลู่ กู เสอื สนใจหรอื ถนัด
หายใจของสิ่งมีชวี ิต
(3) ลูกเสือนําเสนอแนวทางการแสดงออกของ ๓. เม่ือใบร่วงหล่นจะทับถมเป็นป฻ุย ในกระบวนการย่อย
ตนเอง และของหมู่ ให้กองลูกเสือ ได้รับทราบ
และให้ขอ้ เสนอแนะ สลายตอ่ ไป

ที่ คํมู อื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต ประเด็นเพม่ิ เติม คูมํ อื การบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๒) ขอ๎ ความสําคัญ
63
(4) ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้ลูกเสือวางแผน ๔. เปน็ ท่ีอยู่อาศยั ของแมลงหรอื สตั ว์เลก็ ๆ
ฝกึ ซ้อม เพอื่ จัดการแสดงในช่ัวโมงสัปดาห์ต่อไป ๕. นํามาใชป้ ระโยชนต์ ่างๆ ได้ดังน้ี
โอกาสท่เี หมาะสม
- ผลิตเป็นผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ เช่น กระเป฻า
4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองสั้นที่เป็นประโยชน์เรื่องกบ จาน ชาม เป็นต้น
กับสิงโต
- ทําเป็นป฻ุยหมักจากใบไม้เพ่ือนําไปใส่ แปลงผัก ไม้
5)พิธปี ิดประชุมกอง(นดั หมายตรวจเครอ่ื งแบบชกั ธงลงเลกิ ) ดอก ไมป้ ระดบั หรือไม้ผล

กจิ กรรมคร้ังท่ี 3 - ทํานาํ้ หมกั จากใบไม้ผสมเปลือกผลไมเ้ พื่อนําไปรด
1) พธิ เี ปิดประชุมกอง (ชักธงขึน้ สวดมนต์ สงบนิง่ ตรวจ แยก) ตน้ ไม้ ไลแ่ มลง
2) เกมจับคู่ตามส่ัง
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ ท้ังนี้ แหล่งรวมใบไม้ที่สําคัญ น่ันคือ ทรัพยากรปุาไม้ โดย
ปุาไม้น้ันมีคุณประโยชน์สําคัญต่อส่ิงมีชีวิตบนโลก ท้ังทางตรง
(1) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําเสนองานการ และทางออ้ ม
แสดงออกด้านศิลปะที่ได้นัดหมายไว้ในสัปดาห์
ท่ผี ่านมา ใหก้ องลูกเสือได้รบั ชม กจิ กรรมครั้งท่ี ๓
ผู้กํากับลูกเสือให้แต่ละหมู่ส่งตัวแทนออกมานําเสนอ
(2) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันแสดงความช่ืน
ชมถึงการแสดงออกด้านศิลปะของลูกเสือแต่ละ แนวความคิดของภาพศิลปะจากใบไมต้ ามความเหมาะสมของเวลา
คนและของหมลู่ กู เสือแตล่ ะหมู่ กล่าวสรุป ศิลปะเป็นการช่วยจรรโลงจิตใจสร้างความ

(3) ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้ลูกเสือวางแผน สุนทรียแ์ ละสร้างความผอ่ นคลาย นอกจากนี้การสร้างสรรค์งาน
ฝึกซ้อม และพัฒนาให้ดีย่ิงข้ึน เพ่ือจัดการแสดง ศิลปะยังสามารถนําทรัพยากรธรรมชาติเข้ามาร่วมสร้างงาน
ตอ่ ไปโอกาสที่เหมาะสม ศิลปะได้ เช่น การวาดภาพทิวทัศน์ ปุาไม้ แม่น้ํา ลําธาร หรือ
การลอกลายจากใบไม้ ซึ่งประโยชน์ของทรัพยากรธรรมชาติน้ัน
4) ผกู้ ํากับลกู เสอื เล่าเร่ืองส้ันท่ีเป็นประโยชน์เรื่องความ นอกจากจะมีประโยชน์ตามหน้าที่ในระบบนิเวศแล้ว ยัง
มีระเบียบวนิ ยั สามารถนาํ มาประยกุ ต์ใช้ในการสร้างสรรคง์ านศิลปะได้
(เน้ือหาประกอบ หนา้ 19๑)
5) พธิ ีปดิ ประชุมกอง (นดั หมาย ตรวจเครอื่ งแบบ ชกั ธงลง เลกิ )

ที่ คูํมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คมํู ือการบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รํุนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพิ่มเตมิ ขอ๎ ความสําคญั

หนวํ ยท่ี ๖ บรกิ าร

๘ แผนการจัดกิจกรรมที่ ๑๘ การปฐมพยาบาล การจัดการขยะติดเชื้อจากการ กจิ กรรมครั้งที่ ๑

(๒ ชม.) ปฐมพยาบาลผู้ที่มีบาดแผล และการ ผู้กํากับลูกเสือสอนตามคู่มือส่งเสริมและพัฒนากิจกรรม

กิจกรรมครั้งท่ี 1 กาํ จดั หนา้ กากอนามยั ใหถ้ กู วิธี ลูกเสอื ทักษะชีวิตในสถานศกึ ษา ประเภทสามัญรุ่นใหญ่ ปี พ.ศ.

1) พิธีเปิดประชุมกอง (ชักธงขึ้น สวดมนต์ สงบน่ิง ๒๕๖๒

ตรวจ แยก)

2) เกม แข่งมา้ กิจกรรมครัง้ ท่ี ๒

3) กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรียนรู้ ผกู้ าํ กับลูกเสอื สอดแทรกและเช่ือมโยงในการสนทนาหลัก

(1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือสนทนา และ จากสอนกจิ กรรมหลักแล้ว

แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการปฐมพยาบาล ลูกเสือควรตระหนักอยู่เสมอว่า หลังจากการปฐมพยาบาล

ชว่ ยเหลือผู้อ่นื นั้น อาจจะทําให้เกิดขยะไม่พึงประสงค์ เช่น สําลีผ้าก๊อซ

(2) ผู้กํากับลูกเสือแบ่งลูกเสือ ออกเป็น 3 กลุ่ม หน้ากากอนามัย เป็นต้น ซ่ึงควรแยกท้ิงลงถังขยะติดเชื้อให้

โดยการรวมหมู่ลูกเสือ พร้อมแจกใบงานให้ ถกู ตอ้ ง เพือ่ ปูองกนั การติดเช้ือ ในกรณีท่ไี ม่มีถังขยะติดเช้ือ ควร

กลุม่ ลกู เสอื ศึกษาค้นควา้ ดังน้ี รวบรวมขยะไว้ก่อนเพ่ือนําไปคัดแยกลงถังขยะติดเชื้อต่อไป

กล่มุ ที่ 1 เรื่อง ความหมายของคําวา่ ปฐมพยาบาล ขยะติดเชื้อประเภทวัสดุของมีคม ต้องทิ้งลงกล่อง หรือ ถังที่ทํา

กล่มุ ที่ 2 เรอื่ ง หลักท่วั ไปของการปฐมพยาบาล จากวสั ดแุ ข็งแรง ทนทานตอ่ การแทงทะลุ และการกัดกร่อนของ

กลมุ่ ที่ 3 เรือ่ ง ขอ้ ควรระมัดระวังในการปฐมพยาบาล สารเคมีและสามารถปูองกันการรั่วไหลของของเหลวภายในได้

(3) ผู้กํากับลูกเสือ ให้ลูกเสือแต่ละกลุ่มนําเสนอ โดยบรรจุขยะติดเชื้อไม่เกิน 3 ใน 4 ส่วนของภาชนะ มูลฝอย

ผลงานที่ได้จากการศึกษาค้นคว้า ในท่ีประชุม ติดเช้ืออ่ืน ซึ่งมิใช่ประเภทวัสดุของมีคม ต้องท้ิงลงถุงสีแดง ทึบ

ใหญ่ โดยผู้กํากับลูกเสือเพ่ิมเติมในส่วนที่ไม่ แสง ทนทานต่อสารเคมี และการรับนํ้าหนัก ไม่ฉีกขาดง่าย กัน

สมบรู ณ์ นํ้าได้ไม่ร่ัวซึม และบรรจุมูลฝอยได้ไม่เกิน 2 ใน 3 ส่วนของ

(4) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปถึงองค์ ความจุของภาชนะ โดยมีข้อความสีดําว่า "มูลฝอย ติดเช้ือ" ใต้

ความรู้ที่ไดร้ บั จากการศกึ ษาค้นคว้ามา รูปหัวกะโหลกไขว้ คู่กับตรา หรือสัญลักษณ์ที่ใช้ระหว่าง

64

ที่ คูมํ ือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวติ ประเด็นเพมิ่ เตมิ คมํู ือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๒)
ข๎อความสาํ คัญ
4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องสั้นท่ีเป็นประโยชน์เรื่อง แมว
กบั สนุ ัขจ้งิ จอก ประเทศ ตามทก่ี ระทรวงสาธารณสขุ กําหนด
การจัดการหน้ากากอนามัยซึ่งถือว่าเป็นขยะติดเช้ืออีก
5)พธิ ีปิดประชมุ กอง(นัดหมายตรวจเครื่องแบบชักธงลงเลกิ )
1 อย่าง ให้คัดแยกและทําเช่นเดียวกับมูลฝอยติดเช้ืออื่น และ
กจิ กรรมครง้ั ท่2ี ควรลา้ งมอื ใหส้ ะอาดทุกครงั้ หลงั สัมผสั ขยะตดิ เชื้อ
1) พิธีเปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงขนึ้ สวดมนต์ สงบน่งิ ตรวจ แยก) (เนอ้ื หาประกอบ หน้า ๑๙๓)
2) เกม ห้ามเดินสามก้าว
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้

(1) ผู้กํากับลูกเสือชี้แจงขั้นตอนการปฏิบัติกิจกรรม
ในแต่ละฐาน พร้อมท้ังแบ่งลูกเสือออกเป็น 3
กลุ่ม โดยการรวมหมู่ลกู เสือ

(2) จดั ฐานการเรยี น 3 ฐาน ดังน้ี
ฐานท่ี 1 เรือ่ ง วิธกี ารช่วยเหลอื ผทู้ ีเ่ กิดอาการช๊อค
ฐานท่ี 2 เร่ือง วิธีการในการปฐมพยาบาลบาดแผลทว่ั ไป
ฐานท่ี 3 เรื่อง วิธีการปฏิบัติตนเมื่อเกิดภัย
ธรรมชาติตา่ งๆ

(3) จัดลกู เสอื เขา้ ประจําฐาน โดยมรี องผู้กํากับลูกเสือ
เป็นผูส้ าธิตและใหล้ ูกเสือฝกึ ปฏบิ ัติ

(4) ใหล้ ูกเสอื เวียนฐานกิจกรรมจนครบทั้ง 3 ฐาน
(5) ผ้กู าํ กับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปความรู้และ

ทักษะทไ่ี ดจ้ ากการฝกึ ปฏบิ ตั ิ
4) ผกู้ ํากบั ลกู เสอื เลา่ เรือ่ งสน้ั ที่เป็นประโยชน์เรื่อง สิงโต

กับหนเู จา้ ปญ๎ ญา
5) พิธปี ดิ ประชุมกอง (นดั หมาย ตรวจเครือ่ งแบบ ชกั ธงลง เลิก)

65

ที่ คํมู ือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ คูํมอื การบรู ณาการสิง่ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รํุนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพม่ิ เตมิ ขอ๎ ความสําคัญ

๙ แผนการจัดกิจกรรมที่ ๑๙ การรายงานการให๎บริการ - การเป็นจิตอาสาเก็บขยะโดยมี ผู้กํากับลูกเสือสอดแทรกหลังจากสอนเร่ืองการบริการให้ความ

(๑ ชม.) ความรู้ในเรื่องการคดั แยกขยะ ชว่ ยเหลือผู้อืน่ ในการเป็นจิตอาสาพฒั นาชมุ ชน

กจิ กรรม - ประโยชน์ในการคดั แยกขยะ จิตอาสา หมายถึง การท่ีเราได้มีโอกาสทําประโยชน์เพ่ือ

1. พิธเี ปิดประชุมกอง (ชักธงขึ้น สวดมนต์ สงบน่ิงตรวจ แยก) ส่วนรวมและเพ่อื สังคม

2. เกมกระต่าย กระแต ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดว่า จิตอาสาด้าน

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรยี นรู้ สง่ิ แวดล้อมเราสามารถทําอะไรได้บ้าง (แนวคําตอบ เก็บขยะใน

1) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือสนทนา และ บริเวณโรงเรียน ชุมชน ชายหาด ปลูกปุาชายเลน ปลูกต้นไม้ ดับ

แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการบริการให้ความ ไฟปุา หรืออ่ืนๆ) กรณีเป็นจิตอาสาเก็บขยะ นอกจากเก็บขยะ

ช่วยเหลือผูอ้ นื่ แล้ว หากมที กั ษะและความรูใ้ นเรือ่ งของการคดั แยกขยะก่อนทิ้ง

2) ผู้กํากับลูกเสือแบ่งลูกเสือ ออกเป็น 3 กลุ่ม จะทําให้เราเป็นจิตอาสาที่มีประสิทธิภาพมากย่ิงข้ึน ผู้กํากับ

โดยการรวมหมู่ลูกเสือ พร้อมแจกใบความรู้ ลูกเสือถามว่า การคัดแยกขยะมีประโยชน์อย่างไร(ตามเน้ือหา

และใบงานใหก้ ลมุ่ ลูกเสอื ศึกษาค้นคว้า ดังน้ี ประกอบ) ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามต่อว่า ขยะแบ่งออกเป็นกี่

กลุ่มที่ 1 เรื่อง ความหมายของคําว่า การ ประเภท (แบ่งตามลักษณะทางกายภาพของขยะ) แต่ละ

บริการชุมชน การพัฒนาชุมชนและ ประเภทประกอบด้วยอะไรบา้ ง (ตามเน้อื หาประกอบ)

ป ร ะ โ ย ช น์ ที่ ลู ก เ สื อ ไ ด้ รั บ จ า ก ก า ร ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือทดสอบความพร้อมในการคัดแยก

ใหบ้ รกิ าร ขยะกอ่ นลงพ้นื ที่จริงในสมดุ บนั ทึกกจิ กรรม

กลุ่มที่ 2 เร่ือง กิจกรรมที่ลูกเสือสามารถปฏิบัติ ขั้นสรุป การเป็นจิตอาสาเก็บขยะที่มีความรู้ในเรื่องการ

ไดใ้ นการใหบ้ ริการชุมชน คัดแยกขยะ นอกจากจะทําให้ชุมชนสะอาด น่าอยู่แล้ว ยัง

กลุ่มท่ี 3 เรื่อง กิจกรรมที่ลูกเสือสามารถปฏิบัติ สามารถช่วยลดปริมาณขยะท่ีนําไปกําจัดยังหลุมฝ๎งกลบได้ อีก

ได้เก่ียวกบั การพฒั นาชุมชน ท้ัง สามารถนําความรู้ไปถ่ายทอดให้กับคนในชุมชน เพ่ือเป็น

3) ผู้กํากับลูกเสือ ให้ลูกเสือแต่ละกลุ่มนําเสนอ การปลกู ฝง๎ การจัดการขยะต้ังแตต่ ้นทางทีถ่ ูกตอ้ งอีกด้วย

ผลงานท่ีได้จากการศึกษาค้นคว้าในที่ประชุม หากเป็นจิตอาสาด้านส่ิงแวดล้อมในเรื่องอื่นๆ ผู้กํากับ

ใหญ่ โดยผู้กํากับลูกเสือเพิ่มเติมในส่วนท่ีไม่ ลูกเสือควรต้องมีการให้ความรู้แก่ลูกเสือในเรื่องน้ันๆ ก่อน เพ่ือ

66

ท่ี คมํู อื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ คํูมอื การบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเด็นเพม่ิ เติม ข๎อความสาํ คัญ

สมบูรณ์ จะได้นาํ ไปสู่การปฏิบัตอิ ยา่ งถูกตอ้ ง เช่น จิตอาสาปูองกันหมอก

4) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปถึงองค์ ควันและไฟปุา จําเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องเทคนิค

ความรู้ทไ่ี ด้รับจากการศกึ ษาค้นคว้ามาซึ่งตรงกับ การดบั ไฟปาุ อยา่ งถูกวธิ ี และเรยี นรูก้ ารทําแนวกันไฟ เป็นต้น

คําปฏิญาณของลูกเสือข้อ 2 “ข้าจะช่วยเหลือ (เนือ้ หาประกอบ หนา้ ๑๙๕)

ผอู้ ่นื ทุกเมอ่ื ”

5) ผู้กํากับลูกเสือแจกใบงานให้หมู่ลูกเสือไปจัดทํา

โครงการ/กิจกรรมการให้บริการแก่ชุมชน และ

ดําเนินการปฏิบัติกิจกรรม กําหนดเวลา ไม่น้อย

กวา่ 10 ชว่ั โมง ภายในเวลา 2 เดือน และเขียน

รายงานการใหบ้ รกิ าร เพ่อื นําเสนอต่อไป

4. ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องสั้นที่เป็นประโยชน์เรื่อง

กระต่ายกับกบ

5. พธิ ีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเครอ่ื งแบบ ชักธงลง เลกิ )

๑๐ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๒๑ ปูมชีวิตปราชญ๑ชาวบ๎าน ปราชญ์ชาวบ้านท่ีโดดเด่นเร่ือง ผู้กํากับลูกเสืออธิบายให้ลูกเสือรู้จักผู้เฒ่าผู้แก่ที่เรียกว่า

(๒ ชม.) ส่ิงแวดล้อม หรือเศรษฐกิจพอเพียง “ปราชญ์ชาวบ้าน” คือบุคลท่ีเป็นเจ้าของภูมิป๎ญญาชาวบ้าน

กิจกรรมคร้งั ท่ี 1 ยกตัวอย่างปราชญช์ าวบา้ นท่โี ดดเดน่ และนําภูมิป๎ญญามาใช้ประโยชน์ในการดํารงชีวิตจนประสบ

1)พิธเี ปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงขึ้นสวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจแยก) ผลสําเร็จ สามารถถ่ายทอดเชื่อมโยงคุณค่าของอดีตกับป๎จจุบัน

2) เพลง เรามาสนกุ กัน ไดอ้ ย่างเหมาะสมและภารกจิ ในการนาํ ภูมปิ ญ๎ ญาไปใช้แก้ป๎ญหา

3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ และการถ่ายทอดเพ่ือให้เกดิ ความเชื่อมโยงจากอดีตถงึ ป๎จจุบัน

3.1 ผู้กํากับลูกเสือมอบใบความรู้ เรื่อง ปราชญ์ ปราชญ์ชาวบ้านท่ีมีผลงานด้านสิ่งแวดล้อมอยู่มากมาย

ชาวบา้ น ใหห้ มูล่ ูกเสือศึกษา ค้นคว้าว่ามีวิถีชีวิต โดยขอยกตวั อยา่ งปราชญ์ชาวบา้ นดา้ นสิ่งแวดลอ้ ม ดงั น้ี

อย่างไร คิดค้น บุกเบิกในเรื่องอะไร ต้องผ่าน

ความยากลําบากอะไรมาบ้าง ภูมิป๎ญญานั้นเป็น

67

ที่ คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวติ ประเดน็ เพ่มิ เตมิ คมูํ อื การบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒)
ประโยชน์อยา่ งไร 68 ข๎อความสาํ คัญ
3.2 ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายหมู่ลูกเสือให้ทํา
กิจกรรมใบงาน เรื่อง ปูมชีวิตของปราชญ์ ภาคใต๎
ชาวบา้ น นายสมบูรณ์ ศรีสุบัติ หรือ ลุงนิล อายุ 66 ปี เป็น

4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองส้ันที่เป็นประโยชน์เร่ืองการ เกษตรกรต้นแบบ อยู่ที่ตําบลช่องไม้แก้ว อําเภอทุ่งตะโก
เปลยี่ นชื่อประเทศจาก "สยาม" เป็น "ไทย" จงั หวดั ชมุ พร เป็นปราชญ์ชาวบ้าน มีภูมิป๎ญญาที่เป็นประโยชน์
เกี่ยวกับเรื่องเกษตรผสมผสานและเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่เน้นใช้
5)พธิ ปี ิดประชมุ กอง(นัดหมายตรวจเครอ่ื งแบบชกั ธงลงเลิก) พื้นที่ของตนเองท่ีมีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการปลูก
พืชผกั สวนครัวต่างๆ และพชื แซม พรอ้ มกบั การเลีย้ งสัตว์
กิจกรรมคร้งั ท่ี 2 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
1) พธิ ีเปิดประชุมกอง (ชักธงข้ึน สวดมนต์ สงบนิง่ ตรวจ แยก)
2) เกม พรมวิเศษ นายเล็ก กุดวงค์แก้ว อายุ 55 ปี เป็นปราชญ์ชาวบ้าน
3) กจิ กรรมตามจุดประสงค์การเรียนรู้ อีสานอีกท่านหน่ึง ท่ีได้เผยแพร่แนวความคิดด้านเศรษฐกิจ
พอเพียง เกษตรยั่งยืน เศรษฐกิจชุมชนและเศรษฐกิจวัฒนธรรม
(1) ลกู เสือรายงานทลี ะหมูจ่ นครบ โดยมกี ารปฏิบัตอิ ย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน ซ่ึงเกิดจากกระบวนการ
(2) ผู้กํากับลูกเสือ นําอภิปรายสรุป ข้อคิดที่ได้และ เรียนรู้ท่ีไม่แยกการศึกษาจากชีวิต เป็นการศึกษาเพ่ือการอยู่
รว่ มกับธรรมชาติศกึ ษา ใหร้ ู้จักการอยรู่ ่วมกันด้วยความเกื้อกูล
ส่ิงท่ีได้เรียนรู้จากปูมชีวิตของปราชญ์ชาวบ้านที ภาคกลาง
ละคนจนครบทุกคน
4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองส้ันที่เป็นประโยชน์เร่ือง ผใู้ หญ่วิบลู ย์ เข็มเฉลมิ (เสียชีวิตแล้ว) ปราชญ์ชาวบ้านช่ือ
สํานวนไทย ตดั หางปล่อยวัด ดังดา้ นวนเกษตร อยทู่ ่ี อ.สนามชยั เขต จ.ฉะเชงิ เทรา เป็นต้นคิด
5) พิธีปิดประชมุ กอง (นดั หมาย ตรวจเครื่องแบบ ชักธงลง เลกิ ) ของการทาํ เกษตรแผนใหม่ เพื่อลดต้นทุนการผลิต สําหรับแก้ไข
ป๎ญหาการขาดทุนของเกษตรกร ด้วยการปลูกพืชหลายชนิด
แบบธรรมชาติ สร้างผลผลิตหมุนเวียนให้เกษตรกรจําหน่ายได้
ตลอดปี ซึง่ เป็นทมี่ าของคําวา่ “วนเกษตร” อันเป็นต้นแบบของ
การทําการเกษตรแผนใหม่ แก้ไขป๎ญหาการขาดทุนของ
เกษตรกรในปจ๎ จุบนั

ท่ี คูํมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวติ คํูมอื การบรู ณาการส่ิงแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเดน็ เพ่มิ เติม ขอ๎ ความสาํ คญั

ภาคเหนือ

นายสมบูรณ์ ซองเงิน อยู่ที่บ้านสบลืน หมู่ที่ 7 ตําบล

ร่องเคาะ อ .เมือง จ.ลําปาง ภูมิป๎ญญาด้านการจัดการ

ทรัพยากรธรรมชาติ โดยเชี่ยวชาญเร่ืองการปรับใช้ประโยชน์จาก

ปุา เพื่อประโยชน์ของชุมชนอย่างย่ังยืน ซึ่งสามารถช่วยรักษาปุา

และชุมชนไวไ้ ด้

ท้ังน้ีผู้กํากับลูกเสือสามารถยกตัวอย่างปราชญ์ชาวบ้านท่ี

โดดเดน่ ดา้ นส่งิ แวดลอ้ มในชุมชนได้

(เนอ้ื หาประกอบ หนา้ ๑๙๗)

๑๑ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๒๒ เสียหายเพราะอะไร - ภัยธรรมชาติท่ีมีสาเหตุส่วนหน่ึง ผู้กํากับลูกเสือสอดแทรกระหวา่ งสนทนาเรอ่ื งสาธารณสมบัติใน

(๑ ชม.) จ า ก ก า ร ก ร ะ ทํ า ข อ ง ม นุ ษ ย์ ท่ี ชุมชนของลูกเสือมีอะไรบ้าง ปจ๎ จุบนั มสี ภาพอย่างไร

กิจกรรม ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม เ สี ย ห า ย ต่ อ ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดว่าภัยธรรมชาติที่สร้าง

1. พธิ ีเปดิ ประชุมกอง (ชกั ธง สวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจ แยก) สาธารณสมบัติ ความเสยี หายต่อสาธารณะสมบตั ิมีอะไรบ้าง

2. เพลง หรือเกม - การมีส่วนร่วมในการปูองกันหรือ (แนวคาํ ตอบ : ภูเขาไฟระเบิด น้าํ ทว่ ม น้าํ ปาุ ไหลหลาก

3. กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ แก้ไขป๎ญหาจากภัยธรรมชาติที่ แผน่ ดนิ ไหว ดนิ ถลม่ ไฟปาุ พายตุ ่างๆ)

1) ผู้กํากับลูกเสือสนทนาเร่ืองสาธารณสมบัติใน ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม เ สี ย ห า ย ต่ อ ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดต่อว่า ภัยธรรมชาติที่

ชุมชนของลูกเสือมีอะไรบ้าง ป๎จจุบันมีสภาพ สาธารณสมบตั ิ เกิดจากการกระทําของมนุษย์ท่ีสร้างความเสียหายต่อสาธารณ-

อยา่ งไร สมบตั มิ อี ะไรบา้ ง (ตอบ ดนิ ถลม่ ไฟปุา การกัดเซาะชายฝง๎่ นํ้าทว่ ม)

2) ลูกเสือนําเสนอช่ือสถานที่ สภาพของสาธารณ- ยกตัวอย่าง ดนิ ถลม่ สาเหตุที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น เกิด

สมบัตใิ นชุมชนของตนเอง ฝนตกหนกั เป็นเวลานานบนที่ลาดเชิงเขาหรือภูเขาสูง ทําให้ดิน

3) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันเลือกสาธารณ ไม่สามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ จึงเลื่อนไถลและถล่มลงมา ส่วนสาเหตุ

สมบัติในแต่ละชุมชน หมู่ละ 1 แห่ง เช่น วัด จากการกระทําของมนุษย์ เช่น การตัดไม้ทําลายปุา ทําให้ไม่มี

หอกระจายข่าว ที่อ่านหนังสือพิมพ์หมู่บ้าน รากไม้ยึดเกาะหน้าดิน ส่งผลให้ดินชุ่มนํ้าจนไม่สามารถรับ

69

ที่ คํูมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ ประเด็นเพม่ิ เตมิ คูํมอื การบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๒)
ขอ๎ ความสาํ คัญ
ห้องสมุด สถานที่ท่องเที่ยว ประปา อนามัย
สวนสาธารณะ ฯลฯ เพื่อวางแผนในการ น้ําหนักไว้ได้ จงึ เล่อื นไถลและถล่มลงมา เป็นต้น
ปฏิบตั งิ านในการช่วยกันดูแลรกั ษา ผู้กํากับลูกเสือถามคําถามชวนคิดว่า จากสาเหตุข้างต้น
4) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสร้างแบบ
สํารวจข้อมูลสาธารณะสมบัติตามที่หมู่ลูกเสือ ตัวเรามีส่วนรว่ มในการปูองกันดนิ ถล่มได้อย่างไร
เลือกหัวข้อ (แนวคําตอบ : 1.ไม่ตัดไม้ทําลายปุาและปลูกต้นไม้ เพ่ือชะลอ
- ชือ่ สถานท่ี ทตี่ ั้ง ความแรงของน้ําทท่ี ําใหเ้ กิดการพังทลายของดิน จนเกิดดินถล่ม
- สภาพท่เี ปน็ อยู่ปจ๎ จบุ นั 2.ปลูกพืชคลมุ ดินหรอื หญ้าแฝกบริเวณท่ีลาดเชิงเขา เพื่อให้ราก
- ผู้ดูแล หน่วยงานทร่ี บั ผิดชอบ หญา้ แฝกชว่ ยยดึ เกาะหน้าดิน ทําใหด้ ินไม่เลอ่ื นไหลถล่มลงมา)
- ข้อเสนอแนะในการดูแล/ ปรับปรุง/การ
ส่งเสรมิ เพือ่ ให้เกดิ การใชป้ ระโยชน์ ขั้นสรุป การกระทําของมนุษย์เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่มีส่วน
5) ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้ลูกเสือแต่ละหมู่ ทําให้เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ การใช้ทรัพยากรท่ีเกินความ
จัดทําแผนการจัดกิจกรรมปฏิบัติงานภายใน จําเป็น ทําให้ธรรมชาติขาดความสมดุล ส่งผลกระทบต่อ
ระยะเวลา 1 เดือนเพ่ือทํากิจกรรมตามรายการ สิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดภัยพิบัติท่ีรุนแรงและสร้างความเสียหาย
ตอ่ ไปน้ี ตอ่ ชีวติ และทรพั ย์สนิ เพราะฉะนั้น เราควรเรียนรกู้ ารอยู่ร่วมกัน
- รายการการดูแล รักษา ปรับปรุง ส่งเสริม ระหว่างมนุษย์กับส่ิงแวดล้อมให้ได้อย่างสมดุล ไม่เบียดเบียน
การใชป้ ระโยชน์ ธรรมชาติ เพอ่ื ลดปญ๎ หาด้านสิง่ แวดล้อมดังกล่าวไดอ้ ีกทางหน่งึ
- การประสานงานกับผู้ดูแล ผู้รับผิดชอบ (เนอื้ หาประกอบ หนา้ 20๐)
สถานที่
- กาํ หนดวันเวลาปฏิบัติกิจกรรม
- ประชาสัมพนั ธก์ ารปฏบิ ัติกิจกรรม
- ลงมือปฏบิ ัติงานตามแผน
- สรปุ ผลรายงาน

70

ท่ี คํูมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คมํู อื การบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ประเด็นเพิม่ เติม ข๎อความสาํ คญั

4. ผกู้ าํ กับลกู เสือเลา่ เรอื่ งที่เป็นประโยชน์

5. พิธีปดิ ประชุมกอง (นดั หมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชกั ธง เลกิ )

หมายเหตุ – ผู้กํากับลูกเสือนัดหมายลูกเสือออกสํารวจ

ข้อมลู ตามแบบสํารวจและรายงานในช่ัวโมงตอ่ ไป

๑๒ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๒๓ โครงการอันเนื่องมาจาก ยกตัวอย่างโครงการอันเนื่องมา กจิ กรรมครั้งท่ี 1

พระราชดาํ ริ (๒ ชม.) จากพระราชดําริด้านการอนุรักษ์ ผู้กํากับลูกเสือ ถามป๎ญหาชวนคิดเก่ียวกับโครงการ

กิจกรรมครง้ั ที่ 1 ทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม ราย พระราชดาํ ริ เช่น

1) พธิ เี ปดิ ประชุมกอง (ชักธงขน้ึ สวดมนต์ สงบนิ่ง ตรวจ แยก) ภาค หรืออาจยกตัวอย่างตามบริบท - ทราบหรือไม่ว่าส่วนใหญ่โครงการพระราชดําริเกี่ยวข้อง

2) เพลง ต้องเชญิ แล้วหนา ในแต่ละพื้นทีไ่ ด้ กับอะไร

3) กิจกรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ (ส่วนใหญเ่ ปน็ เรื่องการแก้ไขป๎ญหาเก่ียวกับทรัพยากรธรรมชาติ

3.1 ผู้กํากับลูกเสอื นําสนทนาในหวั ขอ้ และสงิ่ แวดล้อมในพ้ืนที่นั้นๆ)

- โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ คืออะไร - ลูกเสือรู้จักโครงการพระราชดําริท่ีเกี่ยวข้องกับ

- ทราบไหมว่า จํานวนโครงการอันเนื่องมาจาก สิง่ แวดล้อมอะไรบ้าง (ข้อมลู เพม่ิ เตมิ ในเนอ้ื หาประกอบ)

พระราชดาํ ริ ในป๎จจบุ ันมี ประมาณก่โี ครงการ ผู้กํากับลูกเสืออธิบายและยกตัวอย่างโครงการท่ีมีความ

3.2 ผู้กํากับลูกเสือแจกใบความรู้เร่ือง “โครงการ เชอ่ื มโยงกับพ้นื ท่ี

อนั เนอื่ งมาจากพระราชดําริ” โครงการพระราชดํารินับว่าเป็นโครงการพัฒนาชนบท

3.3 ผู้กํากับลูกเสือแจกใบงานเร่ือง “โครงการอัน แก้ไขป๎ญหาต่างๆ ให้กับประชาชนสามารถดํารงชีวิตได้อย่าง

เน่ืองมาจากพระราชดําริ” สะดวกสบายย่ิงขึ้น ซึ่งโครงการพระราชดําริมีทั้งการศึกษา

4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเรื่องสั้นที่เป็นประโยชน์เรื่อง ค้นคว้า ทดลองส่วนพระองค์ เพื่อนําไปประยุกต์ในการแก้ไข

ความหมายของคาํ ว่า สปริ ติ ป๎ญหาให้เหมาะสมกับสภาพสังคมไทยและสภาพแวดล้อมใน

5)พิธปี ิดประชุมกอง(นัดหมายตรวจเครอื่ งแบบชักธงลงเลกิ ) แตล่ ะทอ้ งถน่ิ นัน้ ๆ

ยกตวั อยา่ ง เช่น ทรงโปรดเกลา้ ฯ ต้งั สถานีเกษตรกรหลวง

อ่างขาง ซ่ึงถือว่าเป็นสถานีวิจัยแรกของโครงการหลวง โดย

71

ที่ คมูํ ือสํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต ประเด็นเพ่ิมเตมิ คํมู อื การบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รํุนใหญํ (ม.๒)
72 ข๎อความสาํ คญั
กิจกรรมครงั้ ที่2
1) พธิ ีเปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงขึ้น สวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจ แยก) ระยะเริ่มต้นของโครงการ ได้มีการทดลองปลูกพืชเมืองหนาว
2) เพลงภมู แิ ผ่นดิน นวมินทร์มหาราชา ชนิดต่างๆ เพื่อวิจัยว่าพืชชนิดใดมีความเหมาะสมกับพ้ืนที่สูง
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ ของประเทศไทย แล้วนํามาสนับสนุนให้ชาวเขาเพาะปลูกแทน
การปลูกฝิ่น จนป๎จจุบันมีพืชเศรษฐกิจหลายชนิดท่ีประสบ
3.1 ลูกเสือแต่ละหมู่รายงาน ผู้กํากับลูกเสือและ ผลสําเร็จ มีผลผลิตออกมาจําหน่ายในท้องตลาด เช่น
ลูกเสือหมู่อ่ืนร่วมกันซักถาม เพื่อความเข้าใจ สตรอเบอร์ร่ี กาแฟอาราบิก้า ถั่วแดง กะหล่ําปลี พีช กีวี
จนครบทุกหมู่ เสาวรส เป็นต้น รวมถึงยังมีการนําผักผลไม้สดที่ผลิตได้ มาทํา
เป็นผลติ ภัณฑ์แปรรูปในชอ่ื ตราสินค้า "ดอยคํา" เป็นต้น
3.2 ผู้กํากับลูกเสือนําอภิปราย และสรุป ในประเด็น
“ข้อคิดท่ีได้จากกิจกรรม และการนําไปใช้ใน นอกจากจะมีโครงการที่พัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวเขา
ชวี ิตประจาํ วนั ” แล้ว ก็ยังมีโครงการท่ีพัฒนาคุณภาพส่ิงแวดล้อมอีก เช่น
โครงการหญ้าแฝก เป็นการแก้ไขป๎ญหาการพังทลายของดิน
4) ผู้กํากับลูกเสือเล่าเร่ืองส้ันท่ีเป็นประโยชน์เรื่องเต่า และการสูญเสียหน้าดินและแร่ธาตุ โดยการใช้พืชพ้ืนบ้าน ท่ีมี
กับนกอนิ ทรี คุณสมบัติพิเศษในการช่วยปูองกันการชะล้างพังทลายของ
หน้าดินและอนุรักษ์ความชุ่มชื้นใต้ดิน หญ้าแฝกนอกจาก
5)พธิ ปี ิดประชมุ กอง(นัดหมายตรวจเคร่ืองแบบชักธงลงเลิก) อนุรักษ์ดินแล้ว ยังสามารถอนุรักษ์น้ําได้อีกด้วย เนื่องจากราก
ของหญา้ แฝกประสานกันแน่น ช่วยกักเก็บน้ําได้ดี และสามารถ
ลดความแรงของน้าํ ที่ไหลบ่าได้
(การยกตัวอย่างโครงการพระราชดําริสามารถปรับเปล่ียนตาม
เช่ือมโยงในแต่ละพ้ืนท่ีหรือเน้ือหาท่ีครูผู้กํากับลูกเสือมีความ
เข้าใจ)

ผกู้ าํ กับลกู เสือสรุปตอนท้าย พร้อมมอบหมายงาน
ลกู เสอื ร้หู รอื ไมว่ า่ โครงการพระราชดําริหลายๆ โครงการ
มีความเชื่อมโยงกับทรัพยากรและชีวิตเราเป็นอย่างมาก และ

ที่ คูํมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ ประเดน็ เพม่ิ เตมิ คํมู อื การบูรณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๒) ขอ๎ ความสาํ คัญ

เป็นการแก้ไขป๎ญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น ซึ่งหากป๎ญหาเหล่าน้ีไม่ได้
รับการแก้ไขจะส่งผลกระทบต่อการดํารงชีวิต การพัฒนา
ประเทศจึงควรค่าแก่การอนุรักษ์ และสร้างจิตสํานึกรัก
สิ่งแวดล้อมให้กบั ผู้คน

หลังจากน้ี ในช่ัวโมงต่อไปให้ลูกเสือหาโครง การ
อันเนื่องมาจากพระราชดําริด้านส่ิงแวดล้อมที่ลูกเสือ มีความ
สนใจ มานําเสนอผลงานในช่ัวโมง ถัดไป หมู่ละ 1 โครงการ ไม่
เกนิ ๓ – ๕ นาที

กิจกรรมครัง้ ท่ี ๒
ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําเสนอโครงการอันเนื่องมาจาก

พระราชดําริด้านสิ่งแวดล้อมท่ีลูกเสือสนใจ หมู่ละ 1 โครงการ
ไม่เกนิ ๓ – ๕ นาที
(เน้ือหาประกอบ หนา้ 2๐๕)

73

74

9

76

คํมู อื การบรู ณาการส่งิ แวดลอ๎ มเขา๎ กับหลกั สตู รลูกเสือสามญั สูํการจัดตง้ั โรงเรียนหนวํ ยลกู เสอื อนุรักษ๑ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดล๎อม

มธั ยมศกึ ษา ปีที่ ๓

ที่ คํมู ือสงํ เสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทักษะชีวิต คมํู ือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลกู เสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๓) ประเดน็ เพิม่ เตมิ ข๎อความสาํ คญั

หนํวยที่ ๑ ปฐมนิเทศ

๑ แผนการจัดกจิ กรรมท่ี ๑ การปฐมนิเทศ (๑ ชม.) - อธบิ ายความเป็นมาของโรงเรียน ผู้กํากับลูกเสือเช่ือมโยงในการสนทนา หลังจากกล่าว

กิจกรรม หนว่ ยลกู เสอื อนุรักษ์ เนอ้ื หาหลักของลกู เสือเสรจ็ แล้ว

๑. ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือพร้อมกันที่บริเวณที่ ทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ้ ม กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ได้ทําบันทึกความ

เหมาะสม เชน่ สนามโรงเรียน หรอื หอ้ งประชมุ เปน็ ตน้ - เครื่องแบบและอุปกรณ์เฉพาะสําหรับ ร่วมมือกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม
๒. ผู้กํากับลูกเสือสนทนากับลูกเสือเก่ียวกับการเข้าร่วม โ รง เรี ยนห น่ ว ยลู ก เสื ออนุ รั ก ษ์ (ทส.) เพื่อสง่ เสริมกระบวนการเรียนการสอน สร้างทักษะ
ความรู้ ความเข้าใจ เก่ียวกับแนวทางการอนุรักษ์
กิจกรรมในหลักสตู รลกู เสอื ช้นั พิเศษ
๓. ผู้กํากับลูกเสือนําเสนอเกณฑ์การได้รับ เคร่ืองหมาย ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อม ซึง่ โรงเรียนของเราได้
ลูกเสือหลวงให้กับลูกเสือ พร้อมทั้งให้ลูกเสือตรวจสอบ ไดแ้ ก่ ปูายโรงเรียนหน่วยฯ ธงประจํา เข้าร่วมกับกรมส่งเสริมคุณภาพส่ิงแวดล้อม เพื่อส่งเสริม

วิชาท่ีลกู เสือสอบในระดับลูกเสอื ช้นั พิเศษ โรงเรยี นหน่วยฯ ผ้าผูกคอ และปลอก ด้านการอนรุ ักษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อมให้กับ

๔. ผู้กาํ กับลูกเสือสุ่มลูกเสือ 3 - 5 คนนําเสนอเกณฑ์การ แขน สําหรับ 1 กอง รวมท้ังแบดจ์ นักเรียนในวิชาลูกเสือ โดยจะเพ่ิมบทบาทของลูกเสือ ใน
ได้รับ เคร่ืองหมายลูกเสือหลวงหลังจากที่ฟ๎งผู้กํากับ การดําเนินกิจกรรมด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
ลกู เสอื นําเสนอ และสมุดบันทึกกิจกรรม สําหรับ และสิง่ แวดล้อมทง้ั ภายในโรงเรยี นและรว่ มกับชุมชน
๕. ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปรายละเอียดของ ลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
เกณฑ์ทีถ่ ูกตอ้ ง ลกู เสือบันทึกไวเ้ ป็นขอ้ มูล และส่งิ แวดล้อม เม่ือโรงเรียนดําเนินการขับเคล่ือนลูกเสืออนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเน่ืองและ
- ความสําคัญและโอกาสในการร่วม เข้มแข็ง ทางโรงเรียนก็จะดําเนินการขอจัดตั้งเป็น
๖. ผู้กาํ กบั ลกู เสือนดั หมายคร้ังต่อไป เดินสวนสนาม วันคล้ายวันสถาปนา โรงเรียนหน่วยลูกเสืออนุรักษ์ฯ ได้ โดยโรงเรียนได้รับการ

คณะลูกเสือแห่งชาติ ในวันท่ี 1 สนับสนุนเคร่ืองแบบลูกเสืออนุรักษ์ฯ จากกรมส่งเสริม
กรกฎาคมของทุกปี รวมทั้งมีการจัด คุณภาพสิ่งแวดล้อมเพ่ือใช้ในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการ
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซ่ึงกรม

77

ท่ี คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสอื ทักษะชีวิต คูํมือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลกู เสือสามัญรํุนใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพ่มิ เติม ขอ๎ ความสําคัญ

งานวันคล้ายวันสถาปนาลูกเสือ ส่งเสรมิ คณุ ภาพส่ิงแวดลอ้ มมอบใหเ้ พอ่ื เปน็ สญั ลักษณ์ของ

อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ ลูกเสืออนุรักษ์ฯ ประกอบด้วย ผ้าผูกคอ และปลอกแขน
ส่ิงแวดล้อม ในวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ สําหรับใช้เม่ือลูกเสือไปทํากิจกรรมด้านส่ิงแวดล้อม
ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ หรือร่วมกับชุมชนรอบโรงเรียน
ของทกุ ปี ของเรา รวมทั้งแบดจ์ซึ่งเป็นเครื่องหมายของลูกเสือ

อนุรักษ์ฯ และสมุดบันทึกลูกเสืออนุรักษ์ฯ ไว้ใช้ประโยชน์

ในการบันทึกกิจกรรมต่างๆ ของลูกเสืออนุรักษ์ฯ อีกด้วย

อีกทั้งกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมจะปูายโรงเรียน

หน่วยลูกเสืออนุรักษ์ฯ และมอบธงประจําโรงเรียนหน่วยฯ

ให้กับโรงเรียนของเรา เพ่ือเป็นเกียรติและเป็นตัวแทน

ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมใน

การเดินสวนสนามในงานสําคัญของชาวลูกเสือต่อไป

นอกจากนใ้ี นวนั ที่ ๑ กมุ ภาพันธข์ องทุกปี เป็นวันคล้ายวัน

สถาปนาลูกเสืออนุรักษ์ฯ ซ่ึงจะมีการทบทวนคําปณิธาน

ลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม รวม

ไปถึงการบําเพญ็ ประโยชนเ์ พ่ือสว่ นรวมอกี ดว้ ย

(เนือ้ หาประกอบ หน้า ๒๑๙)

หนํวยที่ ๒ สิ่งแวดลอ๎ ม

๒ แผนการจดั กจิ กรรมท่ี ๒ เรารกั ษโ๑ ลก (๑ ชม.) - ผู้กาํ กับลกู เสอื บอกเล่าถงึ สถานการณ์ ผกู้ าํ กบั ลูกเสือบอกเล่าสถานการณ์ส่ิงแวดล้อมในประเทศ

กิจกรรม ด้านสิ่งแวดล้อมในป๎จจุบัน เช่น ไทย โดยบอกเล่าถึง สถานการณฝ์ ุนละออง PM 2.5 ดงั น้ี

๑. พธิ ีเปดิ ประชุมกอง (ชักธงขน้ึ สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) สถานการณฝ์ ุนละออง PM 2.5 สถานการณ์ฝุนละออง PM 2.5 คือ ฝุนละออง

๒. เพลง หรือเกม - ลูกเสือ ยกตัว อย่างป๎ญหาด้าน ขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน เทียบได้ว่ามีขนาด

๓ กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้ สิ่งแวดล้อม สาเหตุของป๎ญหา และ ประมาณ 1 ใน 25 ส่วนของเส้นผ่านศูนย์กลางเส้นผม

78

ที่ คมูํ อื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทกั ษะชีวติ คํมู ือการบูรณาการส่ิงแวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสอื สามัญรนํุ ใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพ่มิ เติม ข๎อความสําคญั

๑) ผ้กู าํ กบั ลูกเสือสนทนาถึงสภาพอากาศอากาศใน วิธกี ารแก้ไข มนุษย์ เล็กจนขนจมูกของมนุษย์ท่ีทําหน้าท่ีกรองฝุนนั้น

ประเทศไทยในป๎จจบุ นั มีสภาพ อย่างไร - ผู้กํากับลูกเสือสามารถบอกเล่าถึง ไม่สามารถกรองได้ จึงแพร่กระจายเข้าสู่ทางเดินหายใจ

๒) ผกู้ าํ กบั ลกู เสือแจกใบความร้แู ละใบงาน มอบหมาย กิ จ ก ร ร ม ด้ า น ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม ใ น กระแสเลือด และเข้าสู่อวัยวะอ่ืนๆ ในร่างกายได้ ฝุนเป็น

ให้หมู่ลกู เสือร่วมกันศึกษา ใบความรู้ และอภิปราย สถานศึกษา เพ่ือเป็นแนวทางการ พาหะนําสารอื่นเข้ามาด้วย เช่น แคดเมียม ปรอท โลหะ

ประเดน็ ในใบงานและส่งตัวแทนรายงานในกอง ดําเนินโครงการด้านส่ิงแวดล้อมใน หนัก และสารกอ่ มะเร็ง เป็นต้น

ลูกเสือ โรงเรียนให้กับลูกเสือได้ (สามารถ สาเหตทุ ่ที ําใหเ้ กิดฝุน PM 2.5

๓) ตัวแทนหมู่ลูกเสือรายงานที่ละหมู่ ผู้กํากับลูกเสือ เชื่อมโยงกับแผนการจัดกิจกรรมท่ี ๕ 1. แหลง่ กําเนิดโดยตรง ไดแ้ ก่ การเผาในท่ีโล่ง การ

และลูกเสือหมู่อ่ืนร่วมกันซักถามเพ่ือความเข้าใจ รวมพลังรักษ์ส่ิงแวดล้อม ซ่ึงเก่ียวกับ คมนาคมขนส่ง การผลติ ไฟฟูา อุตสาหกรรมการ

และตระหนกั ถงึ การอนรุ กั ษ์สง่ิ แวดลอ้ ม ก า ร จั ด ทํ า โ ค ร ง ก า ร ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม ผลติ

๔. ผู้กาํ กบั ลกู เสือเลา่ เร่ืองสั้นทเ่ี ป็นประโยชน์ ภายในโรงเรียน) 2. การรวมตัวของก๊าซอื่นๆ ในบรรยากาศ โดย

๕. พธิ ปี ดิ ประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเครื่องแบบ ชกั ธงลง เลิก) - เฉพาะซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) และออกไซด์

ของไนโตรเจน (NOx) รวมทั้งสารพิษอ่ืนๆ ที่
ล้วนเป็นอันตรายต่อร่างกายมนุษย์ เช่น สาร

ปรอท (Hg), แคดเมียม (Cd) เป็นตน้

วิธลี ดปญ๎ หาฝนุ PM 2.5

1. ลดการเผา เช่น การเผาวัชพืชทางการเกษตร

การเผาขยะ โดยเฉพาะขยะท่ีเป็นสารพิษ เช่น

พลาสติก ยางรถยนต์ รวมท้งั ขยะทั่วไป

2. ลดการใช้รถยนต์ หรือใช้เท่าท่ีจําเป็น เพื่อไม่ให้

มลพิษจากท่อไอเสีย ทําให้คุณภาพอากาศแยล่ ง

กิจกรรมการเรียนรู้ “เรารักษ์โลก” ผู้กํากับลูกเสือ

ให้ลูกเสือบอกป๎ญหาสิ่งแวดล้อม โดยแบ่งเป็น ๓ หัวข้อ

ดงั นี้

79

ท่ี คูํมอื สงํ เสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทักษะชีวิต ประเดน็ เพิม่ เติม คมํู อื การบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามญั รุนํ ใหญํ (ม.๓)
ข๎อความสําคญั
 ป๎ญหาหมอกควัน สาเหตุของการเกิดหมอกควัน

ได้แก่ การเผาเศษพืชและเศษวัสดุการเกษตร
การเผาขยะมลู ฝอยจากชมุ ชน การเผาไหม้เช้ือเพลิง
จากยานพาหนะต่างๆ ยกตัวอย่างแนวทางแก้ไข
ป๎ญหาหมอกควัน เช่น งดการเผา ท้ังการเผาขยะ
และวัสดุทางการเกษตร เพ่ือไม่ให้เกิดหมอกควัน
และลดความเสี่ยงในการเกิดไฟปุาอีกด้วย
 ป๎ญหาขยะมูลฝอย เป็นตัวการสําคัญประการหน่ึง
ที่ก่อให้เกิดป๎ญหาสิ่งแวดล้อม เม่ือมีขยะมูลฝอย
จํานวนมาก แต่ชุมชนไม่สามารถเก็บขนและกําจัด
ขยะมูลฝอยได้หมดหรือจัดการขยะมูลฝอยอย่างไม่
ถูกสุขลักษณะ จึงเป็นสาเหตุให้เกิดป๎ญหา
ส่ิงแวดล้อม ได้แก่ อากาศเสียเกิดจากการเผาขยะ
มูลฝอยกลางแจ้ง น้ําเสียเกิดจากกองขยะมูลฝอย
ถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ํา รวมทั้งซึมลงสู่นํ้าใต้ดิน
แหล่งพาหะนําโรคเกิดจากการกองขยะมูลฝอย
เป็นต้น แนวทางแก้ไขป๎ญหาที่สามารถทําได้ง่ายๆ
และใกล้ตัว คือ การลดการเกิดขยะ โดยใช้วัสดุ
อุปกรณ์ท่ีสามารถใช้ซํ้าได้ แทนของที่ใช้คร้ังเดียว
แล้วท้ิง เช่น แก้วนํ้าพกพา กล่องข้าว และถุงผ้า
เป็นต้น รวมทั้งการรับประทานอาหารให้หมดจาน
ไม่เหลือทิ้งเป็นขยะ เพียงเท่านี้ก็สามารถช่วยลด
ปรมิ าณขยะในชีวติ ประจําวันลงได้

80

ท่ี คูํมอื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชวี ิต ประเด็นเพ่มิ เตมิ คํมู อื การบรู ณาการสิ่งแวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลกู เสอื สามัญรุํนใหญํ (ม.๓)
ข๎อความสาํ คัญ
 ป๎ญหาภัยแล้ง เกิดจากการไม่มีหรือขาดแคลนนํ้าที่

มีคุณภาพดี สําหรับใช้ในกิจกรรมต่างๆ ได้แก่ การ
อุปโภค บริโภค การเกษตร การปศุสัตว์ การ
เพาะเล้ียงสัตว์นํ้า การอุตสาหกรรม การคมนาคม
ทางนํ้า เป็นต้น สาเหตุของการเกิดภัยแล้งเกิดจาก
การกระทําของมนุษย์ เช่น การตัดไม้ทําลายปุา
การทําลายชนั้ โอโซน การขยายตัวของอุตสาหกรรม
รวมถึงผลกระทบจากภาวะเรือนกระจก แนว
ทางแก้ไขป๎ญหา คือ การรักษาปุา เพราะปุาช่วยใน
การอนรุ กั ษ์ดินและน้ํา เมอ่ื ฝนตก นํ้าฝนบางส่วนจะ
ถูกต้นไม้ในปุาดูดซับไว้ แล้วค่อยๆ ปลดปล่อยให้
ไหลลงสู่ผิวดิน ค่อยไหลระบายออกจากดิน ลงสู่ลํา
ธาร และลําห้วยอย่างสมํ่าเสมอตลอดเวลา ดังนั้น
ปุาไม้จึงมีความสําคัญ ท่ีช่วยให้ลําธารมีนํ้าไหล
ตลอดทั้งปี

(นอกจากน้ีผู้กํากับลูกเสือสามารถบอกเล่าถึง
กิจกรรมด้านส่ิงแวดล้อมในสถานศึกษา เพ่ือเป็น
แนวทางการดําเนินโครงการด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน
ให้กับลกู เสือได)้
(เนื้อหาประกอบ หนา้ 2๒๔)

81

ที่ คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสอื ทกั ษะชีวติ คมูํ ือการบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสอื สามญั รํุนใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพ่ิมเตมิ ขอ๎ ความสาํ คัญ

๓ แผนการจัดกิจกรรมที่ ๓ สวนสวยด๎วยวัสดุเหลือใช๎ - ให้ความรู้ 3R Reduce Reuse กจิ กรรมครั้งที่ ๑

(๒ ชม.) Recycle โดยเน้นเรอื่ งการใช้ซํ้าเป็น ผกู้ ํากับลกู เสอื อธิบายเรื่องการจัดการขยะเม่ือเร่ิมกิจกรรม

กิจกรรมครั้งที่ ๑ หลกั ใช้วสั ดุเหลอื ใช้ภายในโรงเรียน การจัดการขยะที่เกิดข้ึนในโรงเรียนและครัวเรือน

1) พิธเี ปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงข้ึน สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) - การจัดสวนในโรงเรียนโดยใช้เศษ สามารถใช้หลัก 3R โดย ๑) ลดการใช้ เป็นการลดการใช้

2) เพลง หรอื เกม วสั ดทุ ่เี หลือใชใ้ ห้เกิดประโยชน์สูงสุด ผลิตภัณฑ์ท่ีไม่จําเป็น ใช้อย่างประหยัด และใช้เท่าท่ี

3) กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรยี นรู้ และเพ่ือให้เกดิ ความสวยงาม จําเป็น ๒) การใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดซ่ึงอาจทําได้โดย

(1) ผู้กํากับลูกเสือสนทนาในกองลูกเสือ เก่ียวกับวัสดุ - กรณีหากโรงเรียนมีข้อจํากัดด้าน การนําไปดัดแปลงหรือประดิษฐ์เป็นของใช้ใหม่ เพราะ

เหลือใช้ประเภทขวด แกลลอน ยางรถ พลาสติก พ้ืนท่ีโรงเรียนสามารถประยุกต์เป็น วัสดุบางอย่างน้ันสามารถนําไปใช้ประโยชน์ได้ โดยไม่ต้อง

ฯลฯ ที่ท้ิงในบ้าน ชุมชนหรือในโรงเรียนซึ่งมี สวนแนวดงิ่ หรือสวนคนเมอื งได้ กลายเป็นขยะ และ ๓) การนํากลับมาใช้ใหม่ เป็นการนํา

มากมาย และเปน็ ทย่ี ่อยสลายไดย้ ากมาก - โรงเรียนสามารถประยุกต์สวนสวย วัสดุต่างๆ เช่นกระดาษแก้วพลาสติก ฯลฯ มาแปรรูปโดย

(2) ผู้กํากับลูกเสือนําภาพการนําวัสดุเหลือใช้ประเภท ด้วยวัสดุเหลือใช้เป็นสวนสมุนไพร กรรมวธิ ีต่างๆ เพ่อื นาํ กลับมาใชใ้ หม่

ขวด แกลลอน ยางรถ พลาสติก ฯลฯ ไปดัดแปลง ในโรงเรียนเพื่อให้สอดคล้องกับการ ดังน้ันการจัดสวนในโรงเรียนครั้งนี้จะเป็นการนํา

ใช้ประโยชน์ เช่น ดัดแปลงยางรถยนต์เก่าเป็นถัง เรียนในระดับชั้น ม.๑ แผนการจัด วัสดุท่ีไม่ใช้แล้วมาดัดแปลงให้มีประโยชน์และให้มีความ

ขยะและกระถางต้นไม้ใหล้ กู เสอื ดู กิจกรรมท่ี ๑๗ การปฐมพยาบาล เหมาะสมกับสวนของเรา เช่น ยางรถยนต์นํามาทําเป็น

(3) มอบหมายงานให้ลูกเสือร่วมกันใช้ความคิด และ ม.๒ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๙ กระถางปลูกต้นไม้ ทําเป็นเก้าอี้ ทําเป็นแนวร้ัวหรือนํา

สร้างสรรค์ นําวัสดุเหลือใช้ประเภทนี้มาดัดแปลง การเตรียมตัวก่อนสํารวจได้ ขวดพลาสติกมาทําท่ีปลูกต้นไม้แบบแขวนหรือทําเป็น

ใช้ประโยชน์ โดยให้หมู่ลูกเสือแข่งขันกันสร้าง แนวเขตของพรรณไม้หรืออาจนําเศษไม้มาประดับในสวน

สวนหยอ่ มในโรงเรียนหม่ลู ะ 1 แห่ง ทําเป็นรั้วหรือเสาต้ังโคมไฟโดยให้ลูกเสือจัดสวนหย่อม

(4) ให้แต่ละหมู่ส่งตัวแทนหมู่ละ 1 คน มาเป็น จากวัสดุเหลือใช้ในโรงเรียนที่ลูกเสือได้ช่วยกันออกแบบ

กรรมการ และกรรมการกําหนดเกณฑ์การให้ โ ด ย ผู้ กํ า กั บ ลู ก เ สื อ ใ ห้ ลู ก เ สื อ บั น ทึ ก ล ง ใ น ส มุ ด บั น ทึ ก

คะแนนและพิจารณาให้คะแนนแต่ละหมู่ตาม กจิ กรรม

เกณฑ์ท่ีกําหนด โดยให้คะแนนใน 5 ประเด็น

ไดแ้ ก่

82

ที่ คูมํ อื สํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวติ ประเดน็ เพม่ิ เติม คูํมือการบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสือสามญั รนุํ ใหญํ (ม.๓)
- ความคิดสรา้ งสรรค์ ขอ๎ ความสําคญั
- การนาํ วัสดุเหลอื ใช้กลบั มาใชป้ ระโยชน์ได้มาก
ที่สดุ กจิ กรรมครง้ั ที่ 2
- การประหยัด ใชเ้ งินน้อยท่ีสุด ผ้กู ํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําเสนอการจัดทําสวนสวย
- การใช้ประโยชน์สวนหยอ่ ม
- ความสวยงาม ด้วยวัสดุเหลือใช้ในโรงเรียนที่ได้บันทึกไว้ในสมุดบันทึก
(5) ให้ลูกเสือแต่ละหมู่ร่วมกันวางแผน แบ่งงาน และ กิจกรรม
กําหนดผู้รับผิดชอบเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ และต้นไม้ (เนื้อหาประกอบ หนา้ 2๒๗)
มาทาํ สวนหยอ่ มนอกเวลา

4) ผกู้ ํากับลกู เสือเล่าเร่อื งสนั้ ทีเ่ ปน็ ประโยชน์
5) พธิ ปี ดิ ประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเคร่ืองแบบชักธงลง เลิก)

กจิ กรรมคร้ังท่ี 2 (หา่ งจากคร้ังแรก 3 สัปดาห์)
1) พธิ ีเปิดประชุมกอง (ชักธงขนึ้ สวดมนต์ สงบนิ่ง ตรวจ แยก)
2) เพลง หรือเกม
3) กิจกรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้

(1) หม่ลู ูกเสอื เข้าประจาํ ทีด่ แู ลความเรียบร้อยตาม
สวนหยอ่ มของตน

(2) กรรมการเดินดู ซักถามและให้คะแนนตามเกณฑ์
ที่กําหนด และประกาศผลในกองลูกเสือสุ่มถาม
ความรู้สึกลกู เสอื ตอ่ กิจกรรม และข้อคิดท่ีได้

4) ผกู้ าํ กับลูกเสือเลา่ เรื่องท่เี ป็นประโยชน์
5) พธิ ีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเคร่อื งแบบ ชักธงลง เลิก)

83

ท่ี คูมํ อื สํงเสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสอื ทกั ษะชวี ติ คํูมือการบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสือสามัญรุํนใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพมิ่ เติม ข๎อความสาํ คญั

๔ แผนการจัดกิจกรรมที่ 5 รวมพลังรักษ๑ส่ิงแวดล๎อม การเขียนโครงการด้านส่ิงแวดล้อม ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้ลูกเสือแต่ละหมู่หรือกอง

(๑ ชม.) ใน โ ร งเ รี ย นโ ด ย ใ ห้ลู ก เ สือ จั ด ทํ า ตามความเหมาะสมของแต่ละโรงเรียน เขียนโครงด้าน

กจิ กรรม โครงการเก่ียวข้องกับสิ่งแวดล้อมตาม สิ่งแวดล้อมในโรงเรียน ลงในสมดุ บันทึกกิจกรรม

1. พธิ เี ปดิ ประชมุ กอง (ชกั ธงข้นึ สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) บริบทของโรงเรียน โรงเรียนละ ๑ ลูกเสือนําเสนอโครงการแต่ละโครงการต่อผู้กํากับ

2. เพลง หรือเกม โครงการ ลูกเสือ โดยการนําเสนอเป็นหมู่หรือเป็นกอง เมื่อลูกเสือ

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรยี นรู้ ได้นําเสนอโครงการแล้ว ให้ร่วมกันอภิปรายและเลือก

1) ผู้กํากับถามลูกเสือถึงสภาพสิ่งแวดล้อมภายใน โครงการที่จะดําเนินการร่วมกันในระดับชั้น ม.๓ จํานวน

โรงเรียนเปน็ อย่างไร ๑ โครงการ โดยมีระยะเวลา ๒ เดือนในการดําเนิน

2) ให้แต่ละหมู่ระดมความคิดจัดทําโครงการรักษา โครงการ และจะมีการนําเสนอในรูปแบบการจัด

สง่ิ แวดลอ้ มในโรงเรียนภายใน ระยะเวลา 2 เดือน นิทรรศการในแผนการจัดกิจกรรมที่ ๙ กิจกรรมน้ี..เรา

โดยให้ลูกเสือเขียนโครงการส่งให้ผู้กํากับลูกเสือ จองตอ่ ไป

ตรวจก่อน (เนอ้ื หาประกอบ หนา้ 23๑)

3) ให้ลูกเสือปฏิบัติงานตามที่เขียนไว้ในโครงการ

4) ผู้กํากับลูกเสือนัดหมายให้หมู่ลูกเสือนําเสนอ

ผลการปฏิบัติการ โดยอาจจะดูจากสถานท่ีหรือ

งานจรงิ ที่ลูกเสอื ไดป้ ฏิบัติ

4. ผกู้ าํ กับลกู เสอื เลา่ เรื่องสน้ั ทเี่ ป็นประโยชน์

5. พิธีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชักธงลง เลิก)

๕ แผน การจัดกิจกรรมที่ 4 โลกสวยด๎วยมือเรา การจัดทําส่ือประช าสัมพันธ์ ผู้กํากับลูกเสืออธิบายให้ลูกเสือฟ๎งว่าแผนการจัด

(1 ชม.) สวนสวยด้วยวัสดุเหลือใช้ และส่ือ กิจกรรมท่ี 4 โลกสวยด้วยมือเรา เป็นการจัดทําส่ือ

กิจกรรม ประชาสัมพันธ์โครงการรวมพลังรักษ์ ประชาสมั พันธก์ จิ กรรมต่างๆ ไดแ้ ก่ สวนสวยด้วยเศษวัสดุ

1. พธิ ีเปิดประชุมกอง (ชักธงขึ้น สวดมนต์ สงบน่งิ ตรวจ แยก) ส่ิง แว ด ล้อ ม ใน โ รง เรี ย น โ ดย สื่ อ เหลอื ใช้ และโครงการรวมพลังรกั ษ์สง่ิ แวดล้อมในโรงเรียน

2. เพลง หรอื เกม ประชาสัมพันธ์ที่จัดทําข้ึนต้องเป็นมิตร

84

ที่ คมูํ ือสํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชวี ติ คูํมอื การบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสือสามญั รุํนใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพิ่มเตมิ ขอ๎ ความสาํ คัญ

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรียนรู้ กับสิ่งแวดล้อมและใช้วัสดุอย่างคุ้มค่า ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้ลูกเสือจัดทําแผน

1) ผู้กํากับลูกเสือทบทวนในเร่ืองของสาเหตุและ นอกจากนี้ยังสามารถประชาสัมพันธ์ ประชาสัมพันธ์ โดยการทําแผ่นพับประชาสัมพันธ์หรือ

แนวทางในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ตามท่ีลูกเสือได้ กจิ กรรมอ่นื ๆ ของโรงเรยี นได้ จัดทําสอ่ื ประชาสมั พันธ์ตา่ งๆ เพ่อื เป็นการเผยแพร่ความรู้

นําเสนอไว้จากสัปดาห์ท่ีผ่านมา ในการทําสวนสวยด้วยวัสดุเหลือใช้ การจัดทําปูายให้

2) ลูกเสือแต่ละคนจัดทําแผ่นพับประชาสัมพันธ์ หรือ ความร้บู รเิ วณที่โรงเรยี นจัดเตรียมไว้ รวมท้ังโครงการรวม

วาดภาพรณรงค์รักษ์สิ่งแวดล้อม โดยให้เลือกจัดทํา พลังรักษ์ส่ิงแวดล้อมในโรงเรียน และประชาสัมพันธ์เชิญ

คนละ 1 รูปแบบ ชวนใหน้ กั เรียนในโรงเรียนเข้ามาชมผลงานของลูกเสือ ซึ่ง

3) ลูกเสือนําเสนอผลงานตัวเองต่อกองลูกเสือ ผู้กํากับ สามารถประชาสัมพันธ์ในวันสําคัญต่างๆ เช่น วัน

นําผลงานของลูกเสือ โดยติดแสดงในบริเวณจุด สิง่ แวดลอ้ มไทย วันสิ่งแวดล้อมโลกหรือวันท่สี ําคัญอื่นๆ ที่

ประชาสัมพันธ์ของโรงเรียน หรือติดแสดงในโอกาส ท า ง โ ร ง เ รี ย น กํ า ห น ด โ ด ย ใ ห้ ลู ก เ สื อ ไ ด้ มี โ อ ก า ส ไ ป

อ่ืน เช่น ในวันรักษ์สิง่ แวดล้อม ประชาสมั พันธ์ โดยใช้แผ่นพับหรือส่ือประชาสัมพันธ์อื่นๆ

4) รวมกอง ผู้กํากับลูกเสือนําอภิปราย และสรุป ใน ทจ่ี ดั ทาํ ไว้

ประเดน็

- แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ

สิ่งแวดล้อม

4. ผู้กํากบั ลกู เสอื เลา่ เรอ่ื งส้นั ท่เี ป็นประโยชน์

5. พิธปี ดิ ประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเครื่องแบบชักธงลง เลิก)

หนํวยที่ ๕ การสํารวจ

๖ แผนการจัดกจิ กรรมท่ี 10 แผนที่ชุมชน (๓ ชม.) การทําแผนที่สํารวจชุมชน โดย กิจกรรมครัง้ ที่ 1

กจิ กรรมคร้ังที่ 1 เพิ่มเติมข้อมูลทรัพยากรธรรมชาติใน ผู้กํากับลูกเสือดําเนินกิจกรรมคร้ังที่ 1 ตาม “คู่มือ

1) พธิ เี ปิดประชุมกอง (ชกั ธงขน้ึ สวดมนต์ สงบนงิ่ ตรวจ แยก) ชุมชน เชน่ ส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชีวิต ใน

2) เพลง หรอื เกม - พื้นท่ีแหล่งน้ํา (ห้วย หนอง สถานศกึ ษา ปี พ.ศ. 2562” ตามเดมิ

3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้ คลอง บึง)

85

ที่ คูมํ ือสํงเสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสอื ทกั ษะชวี ติ คมูํ อื การบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสือสามญั รนํุ ใหญํ (ม.๓)
(1) ผู้กํากับลูกเสือนําลูกเสือในกองสนทนา ในหัวข้อ ประเด็นเพม่ิ เตมิ ขอ๎ ความสําคัญ
“อาคารทีต่ ัง้ ของโรงเรยี นเรามีการจดั วางอย่างไร”
และสง่ิ ก่อสร้างอืน่ มกี ารจดั วางอยา่ งไร - พืน้ ท่ีปุาไม้ กจิ กรรมครง้ั ท่ี 2 เรื่องสญั ลกั ษณ์
(2) ผกู้ ํากับลกู เสอื ให้ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนมารับ
ใบความรู้และใบงาน และให้ลูกเสือปฏิบัติงาน - พ้ืนท่ีการใช้ประโยชน์ต่างๆ เช่น ผูก้ ํากบั ลกู เสืออธิบาย
ตามคาํ สั่งในกิจกรรม โดยให้ลูกเสือประชุมภายใน
หมู่ เพ่ือเลือกสํารวจชุมชนของตนเอง หรือ การใช้ประโยชน์ทรัพยากรทาง องค์ประกอบสําคัญของแผนท่ีประกอบไปด้วย ช่ือแผน
สํารวจในโรงเรียน โดยใช้เข็มทิศประกอบเพื่อ
จดั ทาํ แผนที่ต่อไป ทะเลและชายฝ่๎ง (พื้นที่การทํา ท่ี เข็มทิศ มาตราส่วน ขอบระวาง และสิ่งที่ขาดไปไม่ได้
(3) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือแจ้งบริเวณที่จะทําการสํารวจ
แล้วกลับไปปฏิบัติแผนท่ีตามใบความรู้ และใบงานที่ ประมง), พื้นที่การทําการเกษตร เลยในแผนท่ีก็คือ สัญลักษณ์ ซ่ึงสัญลักษณ์จะบ่งบอกถึง
ไดร้ ับ
ชนิดต่างๆ, พื้นท่ีปศุสัตว์ หรือ พิกดั น้นั วา่ มกี ารใช้ประโยชน์พ้ืนที่ในรูปแบบใด
4) ผูก้ ํากับลูกเสือเลา่ เรอ่ื งสน้ั ทีเ่ ปน็ ประโยชน์
5) พธิ ปี ิดประชมุ กอง (นดั หมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชกั ธงลง เลกิ ) พื้นท่ีอื่นๆ ท่ีเกี่ยวกับการใช้ ส่ิงท่ีสําคัญของการทําสัญลักษณ์ คือ สัญลักษณ์

- ผู้กํากับลูกเสือนัดหมายให้ลูกเสือนําแผนท่ีที่จัดทํา ทรพั ยากรธรรมชาติ เปน็ ตน้ และคําอธิบายสัญลักษณ์ในแผนที่จะต้องมีรูปร่าง
ขึ้นมานําเสนอในสัปดาหต์ อ่ ไป
ลักษณะทีเ่ หมือนกนั
กจิ กรรมคร้ังท่ี 2
1) พิธีเปิดประชุมกอง (ชักธงขึน้ สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) “เม่ือลูกเสือได้เรียนรู้เรื่องสัญลักษณ์ในแผนท่ีไป
2) เพลงหรอื เกม
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ แล้ว ในคาบต่อไปจะให้ลูกเสือลงพื้นที่สํารวจชุมชน/ โรงเรียน

(1) ลูกเสือแต่ละหม่นู าํ แผนที่ทีไ่ ดจ้ ดั ทํามาแสดงให้ และกลับมาวาดแผนที่กันในห้องเรียน แต่การสํารวจใน
ลูกเสือภายในกองไดด้ ู
ครั้งน้ีให้ลูกเสือสํารวจทรัพยากรในชุมชน/โรงเรียนด้วย

แล้วกําหนดสัญลักษณ์อย่างง่ายในแผนที่ เพ่ือให้ผู้อ่าน

แผนท่ีสามารถเข้าใจได้โดยง่าย ถึงลักษณะพื้นท่ีและการ

ใช้ประโยชน์ท่ีดินในชุมชนน้ัน เช่น พ้ืนท่ีท่ีเป็นจุด

ศูนยก์ ลางของชุมชน/โรงเรยี น พื้นท่ีการเกษตร ไร่อ้อย ไร่

มนั สําปะหลัง สวนยางพารา ฯลฯ พื้นที่แหล่งน้ํา พื้นท่ีปุา

ซงึ่ เราจะเรยี นรูแ้ ละลงสํารวจพืน้ ท่ีชมุ ชนในชัว่ โมงถดั ไป

กจิ กรรมครง้ั ที่ 3
ผู้กํากับลูกเสอื กลา่ วเขา้ สูเ่ น้ือหา
การทําแผนท่ีชุมชนสามารถเป็นตัวช่วยหน่ึงท่ี

86

ที่ คมํู อื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสอื ทกั ษะชวี ติ ประเด็นเพิ่มเตมิ คํมู ือการบรู ณาการสงิ่ แวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสอื สามัญรนุํ ใหญํ (ม.๓)
(2) ผู้กาํ กบั ลูกเสือใหล้ ูกเสอื แต่ละหมู่ระดมความคิด ข๎อความสําคญั
ปฏบิ ัติงานในใบงานที่ 2 เรอื่ งสัญลักษณ์ ภายใน
เวลา 5 นาที สามารถใช้ได้ในชีวิตประจําวันในการเดินทางและเพ่ือใช้
(3) ผู้กาํ กับลูกเสอื และลกู เสือรว่ มกันเฉลยในกจิ กรรม ประโยชน์การส่งเสริมการท่องเที่ยว ใช้วางแผนการ
ท่ี 2 เดนิ ทาง รวมถงึ การตัดสินใจในการเลือกสถานที่ทอ่ งเท่ยี ว
(4) ผ้กู าํ กบั ลูกเสอื ให้ลูกเสอื แตล่ ะหมกู่ ําหนดจุดท่ตี ง้ั
และนาํ สัญลักษณไ์ ปใสล่ งในแผนท่ีของหม่ตู น องค์ประกอบในแผนที่ นอกจากสถานท่ีสําคัญใน
ชุมชนแล้ว หากเราเป็นลูกเสืออนุรักษ์ฯ ต้องมีการ
4) ผูก้ าํ กบั ลูกเสือเลา่ เรือ่ งสน้ั ที่เป็นประโยชน์ ตระหนักถึงพื้นที่ทางด้านทรัพยากรต่างๆ ซ่ึงเป็นส่ิงสําคัญ
5) พธิ ปี ิดประชุมกอง(นัดหมาย ตรวจเครื่องแบบ ชักธงลง เลิก) ท่ีทําให้แผนที่น้ันมีความสมบูรณ์และใช้ประโยชน์ได้มาก
ยิ่งข้ึน ท้ังยังบ่งบอกถึงทรัพยากรท่ีส่งผลต่อการดํารงชีวิต
- ผกู้ าํ กับลูกเสือนัดหมายให้ลูกเสือนําดินสอ ไม้บรรทัด ของมนุษย์ภายในชุมชน/โรงเรียนน้ัน เช่น พ้ืนท่ีแหล่งนํ้า
ยางลบ เพื่อทดสอบวิชาพิเศษช่างแผนท่ีในสัปดาห์ พ้นื ทป่ี าุ ไม้ พนื้ ทีก่ ารใชป้ ระโยชนด์ า้ นทรพั ยากรต่างๆ โดย
ต่อไป ทรัพยากรแต่ละพื้นที่น้ันจะมีความหลากหลายแตกต่าง
กัน เกิดการนําทรัพยากรไปใช้ประโยชน์ที่แตกต่างกัน
กิจกรรมคร้ังท่ี 3 เช่น ในพื้นที่ภาคกลาง ส่วนใหญ่เป็นพ้ืนที่ราบลุ่ม เป็น
1) พธิ เี ปิดประชุมกอง (ชักธงข้นึ สวดมนต์ สงบนิ่ง ตรวจ แยก) พ้ืนที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ จึงมีการใช้ประโยชน์จาก
2) เพลงหรอื เกม ทรัพยากรดินโดยการประกอบอาชีพการปลูกข้าวเป็น
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ หลัก ส่วนในพื้นที่ท่ีอยู่ติดทะเล ส่วนใหญ่จะประกอบ
อาชีพชาวประมงและทํานาเกลือ นั่นคือมีการใช้
(1) ผู้กํากับลูกเสือแบ่งลูกเสือออกเป็นกลุ่มย่อยๆ ทรัพยากรสัตว์น้ํา และทรัพยากรนํ้าเป็นหลักนั่นเอง
กลุ่มละ 3-4 คน (ตามจํานวนลูกเสือภายในกอง) ลูกเสือเห็นหรือไม่ว่ากิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ล้วน
เพ่ือสอบวิชาพิเศษช่างแผนท่ี ผู้กํากับลูกเสือแจก เก่ียวข้องกับทรัพยากรธรรมชาติ และส่งผลต่อการ
กระดาษและเข็มทิศใหล้ กู เสือแตล่ ะกลมุ่ ดํารงชีวิตของมนุษย์ รวมทั้งเกิดความสัมพันธ์ระหว่างพืช
สตั ว์ และมนุษย์ กับสิง่ แวดล้อมในชุมชน
(2) ผู้กาํ กบั ลกู เสอื ใหล้ กู เสือแต่ละกลุ่มย่อยออกมาจับ
สลากบรเิ วณในการสาํ รวจเพือ่ จัดทาํ แผนท่ี ผู้กํากบั ลกู เสอื มอบหมายงานให้ลูกเสือไปปฏิบัติ ใน

87

ที่ คมํู อื สํงเสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทักษะชวี ติ ประเด็นเพ่มิ เติม คํมู ือการบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสอื สามญั รํุนใหญํ (ม.๓)
ขอ๎ ความสําคัญ
(3) ผู้กํากับลูกเสือให้เวลาในการปฏบิ ัติ 30 นาทีและ
ผกู้ าํ กบั ลูกเสือเก็บแบบทดสอบของลูกเสือเมื่อ กิจกรรมการทําแผนที่ ผู้กํากับลูกเสือจะให้ลูกเสือแต่ละ
หมดเวลา หมู่ ลงพน้ื ท่ีสํารวจชุมชน/โรงเรียน โดยจดบันทึกลักษณะ
ทางกายภาพ (สมุดบันทึกกิจกรรม ใบกิจกรรมท่ี 10.1)
4) ผกู้ ํากับลูกเสือเลา่ เรอื่ งสัน้ ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ ของสถานท่ีนั้น ในระยะรัศมี 1 กิโลเมตร ด้วยใช้
5) พิธีปิดประชมุ กอง (นัดหมาย ตรวจเครื่องแบบ ชักธงลง เลิก) เครื่องมือการสังเกต หรือผู้กํากับลูกเสือจะมีการเลือก
พื้นท่ีในการสํารวจเอาไว้ แล้วให้ลูกเสือจับฉลากและลง
สํารวจพื้นท่ีชุมชน และใช้เคร่ืองมือการสังเกตของลูกเสือ
และนําข้อมูลมาทําแผนท่ีในห้องเรียน (สมุดบันทึก
กิจกรรม ใบกจิ กรรมที่ 10.3)

เพื่อให้ลูกเสือได้สร้างสัมพันธภาพกับคนในชุมชน
รู้จักชุมชนมากข้ึน เข้าใจพื้นท่ีทางกายภาพ พื้นที่สังคม
และมองเห็นภาพรวมของชุมชน ผู้กํากับลูกเสือจะให้
ลกู เสือสัมภาษณ์ผ้ทู อี่ ยู่อาศัยในชุมชนถึงความพึงพอใจต่อ
ทรัพยากรในชุมชน และสภาพป๎ญหาสิ่งแวดล้อมในชุมชน
ที่ต้องการแก้ไข (สมุดบันทึกกิจกรรม ใบกิจกรรมท่ี
10.2) เพ่ือใช้ข้อมูลดังกล่าวในการทําใบกิจกรรมท่ี 11
ความตอ้ งการของชมุ ชน ในช่ัวโมงเรยี นถัดไป

ผู้กํากับลูกเสือกล่าวสรุปหลังจากการทํากิจกรรม
สํารวจชุมชนเสร็จสิน้

“ลูกเสือจะเห็นไดว้ า่ มนุษย์เองกเ็ ป็น ทรัพยากรธรรมชาติ
ชนิดหน่งึ ทข่ี าดการพึง่ พงิ ทรัพยากรชนิดอื่นไปไม่ได้ จะต้อง
มีการรักษาสมดุลทรัพยากรธรรมชาติ ต่างๆ ไว้เสมอ
มีความสัมพันธ์ต่อกัน พึ่งพาอาศัยกัน เมื่อส่ิงหน่ึงถูก

88

ท่ี คมูํ ือสํงเสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสอื ทกั ษะชวี ิต คูมํ ือการบูรณาการส่งิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสอื สามัญรนํุ ใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพ่มิ เติม ขอ๎ ความสาํ คัญ

กระทบหรือทําลาย จะเช่ือมโยงไปถึงส่ิงรอบข้าง หากมี

ก า ร ใ ช้ แ บ บ ฟุ ม เ ฟื อ ย ห รื อ ไ ม่ ว า ง แ ผ น จั ด ส ร ร ก า ร ใ ช้

ทรัพยากร สักวันหน่ึงในอนาคตจะเกิดป๎ญหาขาดแคลน/

ขาดความอุดมสมบูรณไ์ ด้”

หมายเหตุ จําเป็นต้องมีการจัดสรรเวลาประมาณคร่ึงวัน

เพอ่ื ลงสํารวจพืน้ ท่ชี มุ ชน

(เนอ้ื หาประกอบ หนา้ 2๓๓)

หนวํ ยท่ี ๖ พัฒนาชุมชน

๗ แผนการจัดกิจกรรมท่ี 11 ความต๎องการของชุมชน สํารวจป๎ญหาและความต้องการ หลังจากท่ีเปิดประชุมกองเรียบร้อยแล้ว ให้ลูกเสือ

(๑ ชม.) ของชุมชนด้านส่ิงแวดล้อม เช่น มลพิษ น่งั ตามหมูข่ องตัวเอง

กิจกรรม ขยะ พร้อมยกตัวอย่างและเรียนรู้การ หลังจากผู้กํากับลูกเสือได้สนทนาร่วมกับลูกเสือถึง

1. พิธเี ปดิ ประชมุ กอง (ชักธงข้ึน สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) แกป้ ญ๎ หาสถานการณจ์ ริง ความหมายของคําว่า “ชุมชน” แล้ว ให้ผู้กํากับลูกเสือ

2. เพลง หรอื เกม สนทนารว่ มกนั ถงึ ลกั ษณะชุมชนทล่ี งไปสาํ รวจ

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรยี นรู้ - จากการทล่ี กู เสือสาํ รวจพ้ืนท่ีชมุ ชน ลูกเสือสังเกตได้

1) ผู้กํากับลูกเสือนําลูกเสือในกองสนทนาถึง หรอื ไมว่ า่ ลักษณะพน้ื ทช่ี ุมชนเป็นอยา่ งไร

ความหมายของคําว่า “ชุมชน” (แนวคําตอบ เป็นลักษณะของชุมชนเมือง มีประชากรหนาแน่น

2) ลกู เสอื แตล่ ะหมูร่ ว่ มกนั พิจารณาถึงป๎ญหาและความ เป็นศูนย์กลางด้านต่างๆ เช่น การค้า พาณิชยกรรม

ต้องภายในชุมชนของลูกเสือ ตาม ใบกิจกรรมท่ี อุตสาหกรรม เป็นส่วนรวมในด้านศาสนา สาธารณูปโภค

ได้รบั การคมนาคม รวมทั้งสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ หรือเป็น

3) ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนนําเสนอผลงาน ลักษณะของชุมชนชนบท เป็นสังคมท่ีมีประชากรเบาบาง

การคัดเลือกป๎ญหาและความต้องการของ ชุมชน กระจัดกระจายเป็นหมู่บ้าน ประชากรใกล้ชิด เก้ือกูลกัน

ของหมู่ตนเอง โดยผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือในกอง ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ชาวนา

ร่วมกนั พจิ ารณาถึงปญ๎ หาของชมุ ชนอน่ื ชาวไร่ มีรายได้ไม่แน่นอน มีความเชื่อในศาสนาสูง

89

ที่ คํมู ือสงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลูกเสือทักษะชวี ิต ประเดน็ เพ่ิมเติม คํมู อื การบรู ณาการสิ่งแวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสอื สามญั รุํนใหญํ (ม.๓)
ขอ๎ ความสําคัญ
4) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือกลับไปเตรียมคิดโครงการ
พฒั นาชมุ ชนที่ลกู เสอื เลือกไว้ เคร่งในประเพณี การส่อื สาร การคมนาคมไมส่ ะดวก)
- มีทรัพยากรธรรมชาติอะไรบ้าง? (บรรยากาศ ดิน
4. ผูก้ าํ กับลูกเสือเลา่ เรอ่ื งสนั้ ทเ่ี ป็นประโยชน์ นํ้า ปุาไม้ ทุ่งหญ้า สัตว์ปุา แร่ธาตุ พลังงาน และ
5. พิธีปิดประชุมกอง (นัดหมาย ตรวจเครอ่ื งแบบ ชกั ธงลง เลิก) กําลงั แรงงานมนุษย์ เปน็ ตน้ )
- จุดสําคัญในชุมชนมีอะไรบ้าง? (โรงเรียน สถานี
อนามัย ศาลาประชาคม รา้ นคา้ ตลาด ห้างสรรพสนิ ค้า)

ผกู้ าํ กับลกู เสือสนทนารว่ มกับลูกเสือถึงสภาพป๎ญหา
ด้านสง่ิ แวดลอ้ มทเี่ กดิ ขนึ้ ในชมุ ชน

- ลูกเสือคิดว่าจากการลงพื้นที่สํารวจชุมชนลูกเสือพบ
เจอป๎ญหาอะไรบ้างด้านส่ิงแวดล้อมในชุมชน (ป๎ญหา
การจดั การขยะ นํา้ เสีย ดนิ เสือ่ มโทรม หมอกควัน)
- ลกู เสือคดิ ว่าจากป๎ญหาดงั กล่าวเกิดจากสาเหตุอะไร
- ลูกเสือคิดว่าจากป๎ญหาดังกล่าวสามารถแก้ไขได้
อย่างไร
ตัวอย่างเรอ่ื งที่รว่ มสนทนากอ่ นทาํ กจิ กรรม
ป๎ญหาการจัดการขยะ สาเหตุเกิดจากชาวบ้าน
ส่วนใหญ่จะทิ้งขยะลงในถุง ไม่ว่าจะเป็นเศษอาหาร เศษผัก
ผลไม้ เศษใบไม้ ถุงขนม กล่องนม ขวดพลาสติก ขวดแก้ว
เส้ือผ้า กระป฻องสเปรย์ อ่ืนๆ เป็นต้น ท้ิงทุกอย่างรวมๆ กัน
ลงในถุงเดียว แล้วนําไปทิ้งในถังขยะ เมื่อหลายๆ
ครัวเรือนมี พ ฤ ติ ก ร ร ม แ บ บ เ ดี ย ว กั น จึ ง เ กิ ด ป ริ ม า ณ
ขยะล้นถังเกิดน้ําชะขยะส่งกล่ินเหม็นไปท่ัวหมู่บ้าน และ

90

ท่ี คูํมอื สงํ เสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทักษะชีวิต ประเดน็ เพิม่ เติม คูมํ ือการบูรณาการสิ่งแวดล๎อมฯ
ในสถานศึกษา ประเภทลกู เสอื สามัญรนุํ ใหญํ (ม.๓)
ขอ๎ ความสาํ คัญ

ระยะเวลาในการจดั เก็บของขยะของหมู่บ้าน จัดเก็บ 2 - 3 วัน
ต่อสัปดาห์หรือสัปดาห์ละคร้ัง จึงเกิดการสะสมย่ิงข้ึน
เกดิ เปน็ แหล่งทอี่ ยขู่ องหนู แมลงสาบ

การเข้าใจถึงสภาพป๎ญหาท่ีเกิดขึ้นในชุมชน ก็จะ
นําไปสู่แนวทางการแก้ไข ยกตัวอย่างป๎ญหาการจัดการ
ขยะนั้นอาจเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม มีการ
จัดการขยะต้ังแต่ต้นทาง เช่น ขยะอินทรีย์ สามารถนําไป
ทําเป็นป฻ุยได้ และขยะรีไซเคิล สามารถนําไปขายเพ่ือ
สรา้ งรายได้ใหแ้ ก่ครอบครัว หรือสามารถนําไปบริจาคให้แก่
ผ้ทู ี่มีความต้องการ

ผู้กาํ กับลูกเสือมอบหมายงานใหล้ ูกเสือปฏบิ ัติ
จากที่ได้ลงไปสํารวจชุมชน ลูกเสือคงเห็นถึงความ
โดดเด่น และความแตกต่างของทรัพยากรแต่ละชุมชน
แล้ว ให้ลูกเสือแต่ละหมู่ วิเคราะห์สาเหตุของป๎ญหาด้าน
ส่ิงแวดล้อมในชุมชน และแนวทางแก้ป๎ญหาท่ีลูกเสือ
สามารถทําได้ พร้อมนําเสนอ (สมุดบันทึกกิจกรรม
ใบกิจกรรมที่ 11)
ผู้ กํ า กั บ ลู ก เ สื อ ส รุ ป เ นื้ อ ห า ที่ ลู ก เ สื อ นํ า เ ส น อ
ตามสถานการณ์และสภาพพืน้ ท่ีของชมุ ชน พรอ้ มแนวทาง
แกไ้ ขป๎ญหาทล่ี กู เสอื สามารถปฏิบัติได้ ซ่ึงการแก้ไขป๎ญหา
อาจจะเป็นโครงการการรณรงค์ เช่น รณรงค์การลดใช้
พลาสติกครั้งเดียวทิ้ง หรือจัดทําเป็นโครงงานการทําปุ฻ย
จากเศษอาหารในครัวเรือน ซึ่งเน้ือหาจะเชื่อมโยงกับ

91

ที่ คมูํ อื สงํ เสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสอื ทกั ษะชีวิต คูํมอื การบรู ณาการส่งิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสอื สามญั รนํุ ใหญํ (ม.๓) ประเด็นเพิ่มเตมิ ขอ๎ ความสาํ คัญ

การเรียนในแผนกิจกรรมถัดไป (แผนการจัดกิจกรรมท่ี

12 โครงการพัฒนาชมุ ชน)

(เนอ้ื หาประกอบ หน้า 2๓๘)

๘ แผนการจัดกิจกรรมที่ 12 โครงการพัฒนาชุมชน การเขียนโครงการพัฒนาชุมชน ผกู้ าํ กับลกู เสือกลา่ วเข้าสเู่ นอ้ื หาและมอบหมายงาน

(๑ ชม.) ดา้ นสิ่งแวดลอ้ ม “จากสปั ดาห์ท่ีผ่านมา เราได้วิเคราะห์สภาพป๎ญหา

กิจกรรม ในชุมชน สาเหตุและวิธีการแก้ไขในชุมชนไว้เม่ือสัปดาห์ที่

1. พธิ ีเปดิ ประชมุ กอง (ชกั ธงขน้ึ สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) ผ่านมา ในชั่วโมงน้ีเราจะนําหัวข้อดังกล่าวมาระดม

2. เพลง หรอื เกม ความคิดนํามาเขียนเป็นโครงการเพ่ือจะไปพัฒนาหรือ

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรียนรู้ แก้ไขปญ๎ หาชมุ ชนต่อไป”

1) ผู้กํากับลูกเสือนําลูกเสือในกองสนทนาถึงป๎ญหาของ รปู แบบการเขียนโครงการจะต้องประกอบไปด้วย

ชมุ ชนที่ลกู เสือไดน้ ําเสนอไวเ้ มื่อสปั ดาห์ที่แลว้ 1. ช่ือโครงการ

2) ให้ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนมารับใบกิจกรรม แล้ว 2. หลักการและเหตุผล

ช่วยกันระดมความคิดในการจัดทําโครงการเพื่อ 3. วตั ถปุ ระสงคแ์ ละเปูาหมาย

พัฒนาหรือแก้ป๎ญหาของชมุ ชนตามหวั เรือ่ งท่ีลูกเสือ 4. วิธดี าํ เนนิ การ

แตล่ ะหมไู่ ดน้ าํ เสนอไว้ 5. ระยะเวลาในการดําเนนิ งาน

3) ผู้กํากับลูกเสือ คอยให้คําแนะนําและเสนอแนะแก่ 6. ทรัพยากรและงบประมาณ

ลูกเสอื ในกอง พรอ้ มนดั หมายนําเสนองาน 7. ติดตามและประเมินผล

4. ผกู้ ํากบั ลูกเสือเล่าเรื่องส้ันทเี่ ป็นประโยชน์ 8. ผลทค่ี าดว่าจะได้รับ

5. พธิ ปี ดิ ประชมุ กอง (นดั หมาย ตรวจเคร่อื งแบบ ชักธงลง เลกิ ) 9. ผรู้ บั ผิดชอบโครงการ

(เนื้อหาประกอบ หน้า 2๔๔)

92

ท่ี คํมู ือสํงเสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทกั ษะชีวติ คํูมือการบรู ณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลูกเสอื สามัญรนุํ ใหญํ (ม.๓) ประเดน็ เพม่ิ เติม ข๎อความสาํ คญั

๙ แผนการจัดกิจกรรมท่ี 13 การรายงานโครงการ ลูกเสือรายงานโครงการที่ได้ ผู้กํากับลูกเสือกล่าวเข้าสู่เน้ือหาและให้ลูกเสือ

(๑ ชม.) ออกแบบไว้ พร้อมเล่าความประทับใจ รายงานโครงการทไี่ ดเ้ ขียนไว้

กิจกรรม และร่วมกันอภิปรายโครงการพัฒนา การที่ลูกเสือได้เขียนโครงการพัฒนาชุมชนไปแล้ว

1. พธิ เี ปดิ ประชุมกอง (ชักธงข้นึ สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก) ชุมชนที่ได้นําเสนอไป เพื่อเลือก น้ัน ส่ิงสําคัญอีกส่ิงหน่ึง คือการรายงานโครงการโดยให้

2. เพลง หรือเกม โ ค ร ง ก า ร พั ฒ น า ชุ ม ช น ท่ี ลู ก เ สื อ ลูกเสอื รายงานโครงการท่ีได้เขียนไว้ในสมุดบันทึกกิจกรรม

3. กิจกรรมตามจุดประสงค์การเรยี นรู้ ส่วนใหญ่เห็นพ้องตรงกันและนําไปสู่ พร้อมเลา่ ความประทบั ใจใหล้ กู เสือหมอู่ ่นื ๆ ฟง๎

1) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือแต่ละหมู่เตรียมนําเสนอ การปฏิบัติจริงในชุมชน (หากสามารถ ผกู้ ํากับลกู เสือมอบหมายให้ลูกเสือในระดับช้ัน ม.๓

รายงานสรุปผลการปฏิบัติงาน โดยให้ตัวแทนหมู่ ทําได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทแต่ละ ร่วมกันอภิปรายโครงการพัฒนาชุมชนท่ีได้นําเสนอไป

ออกมาจับฉลากลาํ ดับการรายงาน โรงเรยี น) เพือ่ เลอื กโครงการพฒั นาชุมชนที่ลูกเสือส่วนใหญ่เห็นพ้อง

2) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือฟ๎งการนําเสนองานของแต่ ตรงกันและนําไปสู่การปฏิบัติจริงในชุมชน (หากสามารถ

ละหมู่ และกล่าวชมเชยผลการปฏบิ ตั งิ านของทุกหมู่ ทาํ ได้ ทง้ั นข้ี ้นึ อย่กู ับบรบิ ทแตล่ ะโรงเรียน)

4. ผกู้ าํ กบั ลูกเสอื เล่าเร่ืองส้ันที่เป็นประโยชน์ จากนั้นผกู้ าํ กบั ลกู เสอื พูดสรปุ โครงการโดยภาพรวม

5. พธิ ปี ิดประชมุ กอง (นัดหมาย ตรวจเครอื่ งแบบ ชกั ธงลง เลิก)

หนํวยที่ ๔ กิจกรรมท่สี นใจเป็นพเิ ศษ

๑๐ แผนการจดั กจิ กรรมที่ 9 กิจกรรมนี.้ ..เราจอง (๒ ชม.) ก า ร จั ด นิ ท ร ร ศ ก า ร นํ า เ ส น อ กํากับลูกเสือนําลูกเสือ กล่าวเปิดงานการนําเสนอ

กิจกรรมครั้งท่ี 1 สวนสวยด้วยวัสดุเหลือใช้ โครงการ สวนสวยด้วยวัสดุเหลือใช้ โครงการรวมพลังรักษ์

1) พธิ เี ปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงขึ้น สวดมนต์ สงบนิง่ ตรวจ แยก) รวมพลังรักษส์ ง่ิ แวดล้อม และโครงการ ส่ิงแวดล้อม และโครงการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทํา

2) เพลง หรือเกม พั ฒ น า ชุ ม ช น โ ด ย เ ป็ น ก า ร จั ด นิทรรศการของลกู เสอื

3) กิจกรรมตามจดุ ประสงค์การเรยี นรู้ นิทรรศการท่ีคํานึงถึงการเป็นมิตรกับ (เนอ้ื หาประกอบ หนา้ 2๔๖)

(1) ผู้กํากับลูกเสือนําลูกเสือในกองสนทนา ในหัวข้อ สิ่งแวดล้อม เช่น การใช้วัสดุใช้ซํ้า ลด

“คนเราแต่ละคนมีความถนัด /ความชอบหรือ การใช้พลาสติก โดยใช้เวลานําเสนอ

สนใจ มากกว่า 1 อยา่ ง” ประมาณ ๒ ช่ัวโมงหรือนําเสนอใน

(2) ผกู้ าํ กบั ลกู เสือให้ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนมารับ กิจกรรมพิเศษของโรงเรียน

93

ที่ คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คูํมอื การบูรณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสือสามญั รนํุ ใหญํ (ม.๓)
ใบความรู้และใบงานและให้ลูกเสือปฏิบัติงานตาม ประเดน็ เพ่มิ เตมิ ขอ๎ ความสําคัญ
คําส่ังในกจิ กรรม
(3) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือแจ้งกิจกรรมท่ีลูกเสือ
สนใจเป็นพิเศษ (ผู้กํากับลูกเสือจดบันทึกไว้) แล้ว
กลบั ไปปฏบิ ัติ
(4) ผู้กํากับลูกเสือนัดหมายให้ลูกเสือนําผลงาน /ผล
การปฏิบตั ิมานําเสนอในรูปของการจัดนทิ รรศการ

4) ผูก้ าํ กับลูกเสือเลา่ เรอื่ งสัน้ ท่เี ปน็ ประโยชน์
5) พธิ ีปิดประชุมกอง(นดั หมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชกั ธงลง เลิก)

กิจกรรมครั้งท่ี 2
1) พธิ เี ปดิ ประชุมกอง (ชกั ธงขึ้น สวดมนต์ สงบน่ิง ตรวจ แยก)
2) เพลง หรอื เกม
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงค์การเรียนรู้

(1) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือนําผลงาน/ผลการปฏิบัติ
มานําเสนอในรปู ของการจัดนทิ รรศการ

(2) ผู้กํากับลูกเสือให้ลูกเสือแต่ละหมู่ส่งตัวแทนมา
นําเสนอผลงานของตนเองให้ลูกเสืออืน่ ได้ชม

(3) ผู้กํากับลูกเสือและลูกเสือร่วมกันสรุปถึงผลงานที่
ไดล้ งมือปฏิบตั ิ

4) ผูก้ ํากบั ลกู เสอื เล่าเรอ่ื งสนั้ ที่เปน็ ประโยชน์
5) พิธีปิดประชมุ กอง (นัดหมาย ตรวจเครอ่ื งแบบ ชักธงลง เลิก)

94

ท่ี คมํู อื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทกั ษะชวี ิต คํมู อื การบูรณาการส่งิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสอื สามัญรํุนใหญํ (ม.๓) ประเดน็ เพิม่ เติม ข๎อความสําคญั

หนํวยที่ ๘ ทักษะชีวติ

๑๑ แผนการจัดกจิ กรรมที่ 14 สารปนเป้อื นในอาหาร การเลือกวัตถุดิบท่ีปลอดสารพิษ ผู้กํากับลูกเสือเชื่อมโยงในการสนทนา หลังจากกล่าว

(๑ ชม.) เป็นมิตรกับส่ิงแวดล้อม รวมท้ังสาร เนอ้ื หาหลักของลูกเสือเสร็จแลว้

กิจกกรม ปนเปือ้ นในพชื ผัก ผลไม้ การรับประทานอาหารของเราทุกวันนี้ มีอันตราย

1. พิธีเปิดประชุมกอง (ชกั ธงขน้ึ สวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจ แยก) จากสารปนเปื้อนในอาหารมากมาย ซ่ึงสามารถพบได้ทั้ง

2. เพลง หรอื เกม ในเนอ้ื สัตว์ ผัก และผลไม้ หากปรุงอาหารรับประทานเอง

3. กจิ กรรมตามจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ จะช่วยให้สามารถเลือกวัตถุดิบท่ีปลอดสารพิษได้ หาก

1) ผู้กํากับลูกเสือนําสนทนาเกี่ยวกับผลเสียจาก รับประทานอาหารนอกบ้านก็ต้องระวังเรื่องการปนเปื้อน

การรับประทานอาหารท่ีมีสารพิษปนเป้ือน ซึ่ง เหลา่ นี้

เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และจัดได้ว่าเป็นการตาย สารปนเป้ือนท่ีสามารถพบได้ในพืชผัก ผลไม้ ได้แก่

ผอ่ นส่งอย่างหนึ่ง สารฟอกขาว พบได้ในดอกไม้จีน เห็ดหูหนูขาว เย่ือไผ่

2) ผู้กํากับลูกเสือแจกใบคว ามรู้และใบงาน หน่อไม้ ถ่ัวงอก หากรับประทานเข้าไปสะสมในร่างกาย

มอบหมายให้หมู่ลูกเสือร่วมกันศึกษาใบความรู้ ปริมาณมาก จะทําให้หายใจติดขัด ปวดท้อง ท้องร่วง

และอภิปรายประเด็นในใบงาน และส่งตัวแทน เวียนศีรษะ อาเจียนหรือหมดสติได้ นอกจากนี้อาจพบ

รายงานในกองลูกเสือ สารตกค้างจากยาฆ่าแมลงที่ตกค้างมากับผัก ผลไม้อีก

3) ตัวแทนหมู่ลูกเสือรายงานท่ีละหมู่ ผู้กํากับลูกเสือ ด้วย สําหรับในเน้ือสัตว์ เราอาจพบสารบอแรกซ์ ซ่ึงพบ

และลูกเสือหมู่อื่น ร่วมกันซักถามเพ่ือความเข้าใจ มากในเน้ือหมู เน้ือปลา เน้ือวัว สารนี้เป็นสารที่ทําให้เกิด

และสรุป (สารพิษที่ปนเป้ือนในอาหารมีมากมาย สารกอ่ มะเรง็

หลายชนิด ส่วนใหญ่เกิดจากผู้ประกอบการท่ีขาด การเลือกวตั ถุดิบ สินค้า และบริการท่ีปลอดสารพิษ

ความรับผิดชอบต่อสังคม ลูกเสือในฐานะ เป็นมิตรกบั ส่ิงแวดลอ้ มน้ัน ผูบ้ รโิ ภคสามารถสังเกตได้จาก

ผู้ให้บริการตามความหมายของ Scout และ สัญลักษณ์บนบรรจุภัณฑ์ หรือบนตัวสินค้า ได้แก่

คติพจน์มองไกล จงึ ควรมองไกล ถงึ ปญ๎ หาที่แทรกซึม สัญลักษณ์ออร์แกนิคไทยแลนด์, สัญลักษณ์มาตรฐาน

ในวิถีชีวิตของผู้คนช่วยเหลือสังคมให้รู้เข้าใจและ เกษตรอินทรีย์ “IFOAM Accredited”, สัญลักษณ์

95

ท่ี คํูมอื สงํ เสริมและพัฒนากิจกรรมลกู เสือทักษะชีวิต คํมู ือการบูรณาการส่งิ แวดล๎อมฯ

ในสถานศึกษา ประเภทลกู เสอื สามญั รนํุ ใหญํ (ม.๓) ประเดน็ เพ่ิมเตมิ ขอ๎ ความสาํ คัญ

ตระหนัก ถึงพิษภัย “ผ่อนส่งเหล่านี้ เพ่ือให้เกิด ฉลากเขียว, สัญลักษณ์ประหยัดไฟเบอร์ 5, สัญลักษณ์

การปูองกันตนเองและปูองกันผู้อื่นไม่ให้เกิดผล มาตรฐานผลิตภัณฑ์คุณภาพ หากเป็นบริการต่างๆ

เสียตอ่ สุขภาพในระยะยาว) ผู้บริโภคสามารถสังเกตสัญลักษณ์การรับรอง ได้แก่

4) ผู้กํากับลูกเสือมอบหมายให้หมู่ลูกเสือ ร่วมกัน สัญลักษณ์รูปใบไม้เขียว สําหรับบริการโรงแรม เป็นต้น

ดําเนินการ ตามวิธีการรณรงค์ท่ีได้ร่วมกันคิดไว้ ดงั นน้ั ทุกครงั้ ที่ต้องการซื้อ หรือใชบ้ ริการต่างๆ ควรสังเกต

เพื่อให้ความรู้แก่ลูกเสือกองอื่นๆ และชุมชนใน สญั ลกั ษณข์ องสนิ ค้า และบรกิ ารที่เป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อม

โอกาสวันสาํ คญั ต่างๆ เพราะนอกจากจะได้ใช้สินค้าและบริการท่ีเป็นไปตาม

4. ผูก้ าํ กบั ลกู เสือเล่าเร่ืองส้นั ทเ่ี ป็นประโยชน์ ความตอ้ งการของตนเองแลว้ ยงั ได้มีส่วนร่วมในการรักษา

5. พิธีปดิ ประชุมกอง (นดั หมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชักธงลง เลิก) สิ่งแวดลอ้ มอกี ทางหนง่ึ ด้วย

(เน้ือหาประกอบ หนา้ 2๔๘)

๑๒ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๒๑ ร๎ูเทําทันสื่อโฆษณา - วิเคราะห์ผลิตภัณฑ์เร่ืองการเป็น ผู้กํากับลูกเสือเชื่อมโยงในการสนทนา หลังจากกล่าว

(2 ชั่วโมง) มิตรกับสิ่งแวดล้อม รวมท้ังฉลาก เนื้อหาหลักของลกู เสือเสร็จแล้ว

กิจกรรมครง้ั ที่ 1 สีเขียว และสญั ลักษณ์การรไี ซเคิล สื่อโฆษณาป๎จจุบัน มุ่งเน้นให้ผู้คนเลือกซื้อสินค้า

1) พธิ เี ปิดประชุมกอง (ชกั ธงขึน้ สวดมนต์ สงบน่งิ ตรวจ แยก) - อภิ ปรายร่วมกั นในช้ันเรี ยนถึ ง ของตนเอง เน้นยอดขายและรายได้จากการขายสินค้า

2) เพลง หรือเกม ผลิตภัณฑ์ต่างๆ ด้านความเหมาะสม แต่นอกจากเรื่องของธุรกิจแล้ว ผู้ประกอบการรวมทั้ง

3) กิจกรรมตามจดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ และส่งผลกระทบกับสิ่งแวดล้อม ผู้บริโภค ควรให้ความสําคัญกับส่ิงแวดล้อมมากข้ึน เพ่ือ

(1) ผู้กํากับลูกเสือถามแต่ละหมู่ว่าได้เลือกโฆษณา เช่น โฟมล้างหน้าที่มีส่วนผสมของ การใช้ทรัพยากรในการผลิตสินค้าได้อย่างย่ังยืน

ผลติ ภัณฑอ์ ะไรมาบ้าง ไมโครบีดส์ ผู้ประกอบการต่างๆ ควรคํานึงถึงส่ิงแวดล้อมตั้งแต่ใน

(2) ให้แต่ละหมู่ซ้อมการแสดงละครส้ันเลียนแบบ ส่วนของกระบวนการผลิต วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต และ

โฆษณานั้น และให้สมาชิกในหมู่ร่วมกัน สารต่างๆ ที่สามารถส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมได้ เช่น

วเิ คราะห์ว่า สารเคมีท่ีอยู่ในผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ใช้ในชีวิตประจําวัน

- โฆษณาน้ัน ตอ้ งการบอกอะไรแก่เรา ยกตัวอย่างเช่น สารเคมีในสเปรย์ต่างๆ สเปรย์ฉีดผม

- โฆษณาน้นั มวี ธิ กี ารให้ข้อมูลและใช้เทคนิคเข้า ยาฆ่าแมลง ระงับกล่ินตัว นํ้าหอมปรับอากาศ ซ่ึงจะพบ

96

ที่ คูํมอื สํงเสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทักษะชวี ิต ประเดน็ เพ่ิมเตมิ คูมํ อื การบรู ณาการสง่ิ แวดล๎อมฯ
ในสถานศกึ ษา ประเภทลูกเสือสามัญรนุํ ใหญํ (ม.๓)
ชว่ ยอยา่ งไรบ้าง ข๎อความสาํ คญั
- พยายามหาข้อโต้แย้งว่า สิ่งที่ส่ือบอกเราน้ัน มี
ความเปน็ ไปไดแ้ คไ่ หน เพราะอะไร สาร CFCs สารเคมีที่ก่อให้เกิดป๎ญหาทางส่ิงแวดล้อม
(3) ผ้กู าํ กับลูกเสือนัดหมายให้หมู่ลูกเสือทําการแสดง อย่างร้ายแรง สามารถทําลายโอโซนที่ทําหน้าที่กรองรังสี
ละครส้ัน และรายงานผลการอภิปรายในครั้ง อัลตราไวโอเลต (UV) ทําให้เกิดโรคมะเร็งผิวหนัง มีผลต่อ
ต่อไป ห่วงโซ่อาหารของสิง่ มชี ีวิตในนํ้า นอกจากน้ียังพบไตรโคลซาน
สารกนั เสยี ชนดิ หนึ่งท่ีพบมากในสบู่ แชมพู นํ้ายาซักผ้า ยาสีฟ๎น
4) ผกู้ ํากับลูกเสือเล่าเรือ่ งส้นั ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ ครีมกันแดด เป็นสารตกค้างที่พบมากที่สุด สะสมอยู่ใน
5) พิธีปดิ ประชมุ กอง(นดั หมาย ตรวจเครื่องแบบชักธงลง เลกิ ) ตะกอนและในนํ้า เม่ือผ่านกระบวนการบําบัดน้ําเสียจะ
ทําปฏิกิริยากับคลอรีน เกิดเป็นสารพิษที่ร้ายแรงและ
กจิ กรรมคร้งั ที่ ๒ ทนทานกว่าเดิม เกิดผลกระทบต่อสัตว์และมนุษย์ โดยจะ
1) พิธเี ปิดประชุมกอง (ชักธงขึ้น สวดมนต์ สงบนิ่ง ตรวจ แยก) ทําให้ต่อมไธรอยด์ทํางานผิดปกติ ทําลายระบบฮอร์โมน
2) เพลง หรือเกม ก่อให้เกิดมะเร็งตับได้อีกด้วย นอกจากนี้ส่วนประกอบ
3) กจิ กรรมตามจดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ ของโฟมล้างหน้ายังมีไมโครบีดส์ ซึ่งเป็นพลาสติกขนาดเล็ก
ชนิดหน่งึ ทเ่ี ปน็ แหลง่ สะสมสารพิษและใช้เวลานานมากใน
(1) ลกู เสอื เล่นละครส้ัน และรายงานผลการอภิปราย การย่อยสลาย ดังนั้น การเลือกซ้ือสินค้าท่ีเป็นมิตรกับ
ทีละหม่จู นครบ ส่ิงแวดล้อม ไม่มีส่วนประกอบที่ส่งผ ลกระทบต่อ
สิ่งแวดล้อม การเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ท่ีรีไซเคิลได้จะช่วย
(2) ผู้กํากับลูกเสือนําอภิปรายและเพ่ิมเติ ม รักษาส่ิงแวดล้อม ลดผลกระทบต่อส่ิงมีชีวิตทุกชนิด
ในประเด็นข้อคิดท่ีได้จากการทํากิจกรรมและ รวมถึงมนุษย์ และการเลือกซ้ือของท่ีไม่ใช้บรรจุภัณฑ์เกิน
แนวทางการรทู้ นั สอ่ื จริง นอกจากจะช่วยลดการใช้ทรัพยากรอย่างสิ้นเปลือง
1. ส่ือทุกชนิด เช่น โทรทัศน์ วิทยุหนังสือพิมพ์ แลว้ ยังช่วยให้เกดิ ความคมุ้ ค่ากบั ผบู้ ริโภคอีกด้วย
นิตยสาร ฯลฯ เป็นธุรกิจที่ลงทุนสูง มีรายได้ (เนอื้ หาประกอบ หนา้ 2๕๒)
จากการโฆษณา
2. โฆษณาเป็นสิ่งท่ีทําข้ึนเพ่ือกระตุ้นให้คนซื้อ
สินค้ามากๆ

97

ท่ี คูํมือสงํ เสริมและพัฒนากจิ กรรมลูกเสือทกั ษะชีวติ คํูมอื การบรู ณาการสิ่งแวดล๎อมฯ

ในสถานศกึ ษา ประเภทลกู เสือสามญั รํุนใหญํ (ม.๓) ประเดน็ เพม่ิ เตมิ ขอ๎ ความสาํ คญั

3. กระบวนการผลติ โฆษณา มกั ให้แต่ข้อมูลด้านดี

หรือเน้นภ าพลักษณ์แต่ไม่ให้ข้อมูล ใช้

เทคโนโลยีช่วยทาํ ให้ดูเสมือนจริงแต่ไม่จริงจึงมี

ผลตอ่ พฤติกรรมของผู้ซ้อื อยา่ งมาก

4. การรู้ทันส่ือก็คือการรู้ทันสิ่งท่ีสื่อนําเสนอ

ดังนั้นลูกเสือควรฝึกฝนการ วิพากษ์ วิจารณ์

และคิดเชิงวิเคราะห์หาเหตุผล ต้ังข้อสงสัย

รวมทั้งเป็นผู้บริโภคท่ีกระตือรือร้น แสวงหา

ข้อมลู เพมิ่ เติมอยเู่ สมอ

4) ผู้กํากบั ลูกเสือเล่าเรื่องสั้นทเี่ ปน็ ประโยชน์

5) พธิ ีปิดประชุมกอง(นดั หมาย ตรวจเคร่ืองแบบ ชกั ธงลง เลกิ )

๑๓ แผนการจัดกิจกรรมท่ี ๒๓ การชํวยเหลือผ๎ูอื่น การช่วยเหลือจากภัยพิบัติ เช่น ผู้กํากับลูกเสือสอดแทรกและเชื่อมโยงในการสนทนา

(๑ ช่วั โมง) เมื่ อเกิ ดอุ ทกภั ย ลู กเสื อสามารถ หลงั จากสอนกิจกรรมหลักแล้ว

กจิ กรรม ช่วยเหลือผู้อื่นในด้านส่ิงแวดล้อมได้โดย ภัยธรรมชาติท่ีเกิดข้ึนบ่อยในประเทศไทย เช่น นํ้า

1) พธิ เี ปิดประชมุ กอง (ชกั ธงขนึ้ สวดมนต์ สงบนง่ิ ตรวจ แยก) การทําน้ํามันตะไคร้ไล่ยุง และการทํา ท่วม ลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม

2) เพลง หรือเกม EM ball เพ่ือฟ้ืนฟแู หล่งนา้ํ สามารถทจ่ี ะช่วยได้โดยการทํานาํ้ มนั ตะไคร้ไล่ยุง และการ

3) กจิ กรรมตามจุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ ทํา EM ball เพ่ือฟน้ื ฟูแหล่งนํา้

(1) ผูก้ ํากับลูกเสือใหก้ องลูกเสือดูสื่อประกอบการเล่า หากเราไมต่ อ้ งการให้เกิดนํ้าท่วม เราสามารถมีส่วน

เรื่อง ผู้ประสบภัยจากเหตุการณ์ อุบัติภัยสําคัญ ช่วยในการอนุรักษ์ทรัพยากรปุาไม้ ไม่ตัดไม้ทําลายปุา

ที่เพ่ิงเกิดข้ึน และเป็นท่ีรับรู้กันท่ัวไป เช่น และช่วยสอดส่องดแู ลและเฝูาระวังปุาชุมชน โดยสามารถ

อุทกภัยในภาคใต้แผ่นดินไหวในญ่ีปุน และจีน แจ้งเจ้าหน้าที่ที่เก่ียวข้องได้หากพบเจอการตัดไม้ทําลายปุา

ภัยหนาวและ ภยั แล้งในภาคอีสาน เป็นตน้ เพ่อื ลดความเสีย่ งในการเกดิ นํ้าท่วมได้

(2) ลูกเสือร่วมกันแสดงความเห็นในเรื่องผลกระทบ (นอกจากนี้ครูผู้กํากับลูกเสือ สามารถเล่าถึง

98