Approved by the Government of Nepal, Ministry of Education, Science and Technology,
Curriculum Development Centre, Sanothimi, Bhaktapur as an Additional Learning Material
j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f]
sIff 3
;o" a{ xfb'/ u'?ª n]vsx¿ Ctz] >]i7
o'j/fh 9sfn
j]bfGt sIff 3
xfd|f] ;]/f]k]m/f] Ct]z >i] 7
;"o{axfb/' u'?ª nv] sx¿
o'j/fh 9sfn
;jfl{ wsf/ M ks| fzsdf
efiff ;Dkfbg M du] ;/L u'?ª, ;'gdfof u?' ª / kfi] f/fh bfxfn
l8hfOg M dgf]h dgfx] /
;+:s/0f M ky| d -@)&*_
d"No M ?= #(^÷–
db' |0f M gk] fndf
k|sfzsM
xfd|f] egfO
j]bfGt xfdf| ] ;]/fk] m/] f] -sIff !–#_ g]kfnsf ;fdb' flos tyf ;+:yfut ljBfnox¿df cWoog/t sIff !–# sf ljBfyL{x¿sf
nflu tof/ kfl/Psf] k:' ts z[ª\vnf xf] . of] k:' ts z[ª\vnf j]bfGt k|sfzgaf6 ks| flzt jb] fGt PsLj[mt ;fdflhs cWoog
sIff !–!) z[ªv\ nfsf] Ps dxŒjk0" f{ c+z xf] . of] k':ts zª[ v\ nf kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb|åf/f tof/ kfl/Psf] cfwf/et"
tx -sIff !–#_ sf] kf7o\ jm| d @)&^ cg'¿k tof/ kfl/Psf] xf] . o;df ;dfjz] ePsf ljifoj:t'dfkm{ t kf7o\ j|mdn] lglbi{ 6
u/]sf] ;Ifdtf xfl;n u/fpg ;xh x'g] ck]Iff ul/Psf] 5 .
of] k':ts zª[ \vnfdf ljBfyLx{ ¿sf] pd/] cg'¿ksf] ?lr, Ifdtf / dgfl] j1fgnfO{ ljzi] f Vofn u/L ljifoj:t' ;/n efiffdf
k:| tt' ul/Psf] 5 . ljleGg lydcGtu{tsf ljifoj:tx' ¿ ;'g]/ / 3fj] ]m/eGbf lj|mofsnfkdfkm{ t cg'et" u/]/ a‰' g ;xh
xG' 5 . To;}n] ljleGg ljifoj:t'nfO{ ljleGg v08df ljefhg ul/Psf] 5 . hg' o;ks| f/ 5g\ M
k"js{ fo{ M sg' } klg ljifoj:t'k|lt afnaflnsfsf] ?lr clejl[ Q ug{] xt] 'n] o; v08df ljleGg lj|mofsnfkx¿ ;dfj]z
ul/Psf 5g\ . lj|mofsnfkx¿nfO{ cem /f]rs agfpgsf nflu ljifoj:t;' Fu ;DalGwt ljleGg lrq, 5nkmnsf nflu
kZ| g, kf7o\ ;fdu|Lx¿ ;dfj]z ul/Psf 5g\ .
k9fF} / l;sfF} M o; v08df d'Vo ljifoj:tk' l| t afnaflnsfx¿df wf/0ff lgdf{0fsf nflu 5f]6f] kf7o\ ;fduL| x¿
/flvPsf 5g\ . ljifj:t';Fu ;DalGwt lrq / df}lvs tyf lnlvt pQ/ lbg ldNg] kZ| gx¿n] o; v08nfO{ cem
Jofjxfl/s agfPsf 5g\ .
ljm| ofsnfk M sIff bO' { / tLgsf afnaflnsf cfkm" n] l;jm] sf j'm/f eg/] / nv] ]/ cleJoSt ug{ ;Ifd xg' 'xg' ] 5 eGg]
p2Z] on] of] v08 /flvPsf] 5 . o;df ;dfjz] ul/Psf kZ| gx¿dfk{mt afnaflnsfsf] k9fO / n]vfO l;ksf] ljsf;
ug]{ ko| f; ul/Psf] 5 .
;d"x sfo{ M afnaflnsfsf] cGt/j}olSts l;k ljsf; ug]{ p2Z] on] of] v08 tof/ kfl/Psf] xf] . ;d"xdf ug{ ;lsg]
ljleGg ljm| ofsnfkx¿, vn] x¿, uLt, gfr cflb o; v08df ;dfj]z ul/Psf 5g\ .
l;h{gfTds sfo{ M afnaflnsfx¿sf] l;h{gzLntfnfO{ ;xofu] k'uf];\ eGg] p2Z] on] o; v08df ljleGg l;hg{ fTds
lj|mofsnfkx¿ ;dfjz] ul/Psf 5g\ .
kl/ofh] gf sfo{ M æu/ / l;sÆ eGg] l;sfOsf] cjwf/0ffnfO{ cfTd;ft\ u/L afnaflnsfsf] IfdtfnfO{ Wofgdf /fVb} j'mg}
j'mg} kf7df ;fdfGo vfnsf kl/of]hgf sfox{ ¿ ;dfj]z ul/Psf 5g\ . cleefjs / lzIfssf] ;xofu] df oL kl/ofh] gf
sfo{ ;DkGg xg' ] ck]Iff ul/Psf] 5 .
;fd'bflos sfo{ M sIffsf]7fnfO{ ;d'bfo;Dd / ;db' fonfO{ sIffsf7] f;Dd k'¥ofpg' l;sfOsf] dxŒjk"0f{ kIf xf] .
o;nfO{ dWogh/ u/L afnaflnsfsf] :t/cg;' f/ j'mg} jm' g} kf7df ;fdfGo vfnsf ;fdb' flos sfo{x¿ o; zª[ \vnfdf
;dfj]z ul/Psf] 5 .
of] zª[ \vnf tof/ ugs{ f nflu xfdLnfO{ ;xofu] ug{x' g' ] j]bfGt k|sfzgsf cWoIf >L ;/' z] /]UdL, k|aGw lgb{z] s >L hLjg
>]i7, Pjm] 8l] ds lgb]z{ s >L xj' 'mdk|;fb bfxfn, sfos{ f/L ahf/ lgb]z{ s >L dgfh] s'df/ /]UdL, ;"rgf / kl| jlw ljefusf
lgb]{zs >L k|bLk jmF 8n] nufot j]bfGt klAnjm] ;g kf| =ln=kl| t xflbs{ jm[ t1tf 1fkg ub{5fF} . ;fy} efiff ;Dkfbgdf ;xof]u
ug{x' g' ] >L du] ;/L u?' ª / ;'gdfof u?' ªk|lt j[mt1tf k|s6 ub{5fF} . To;} u/L o; z[ªv\ nfdf lrq tof/ ug{'xg' ] lrqsf/ >L
k|sfz ;dL/ / n]cfp6 l8hfOg u/L cfsifs{ :j¿k lbg'x'g] l8hfOg/ >L dgf]h dgf]x/k|lt ljz]if wGojfb lbG5f}F .
o; zª[ v\ nfnfO{ cem kl/ijm[ t kfgs{ f nflu lzIfs, ljBfyL,{ cleefjs, a'l4hLjL Pjd\ ;Dk"0f{ kf7sx¿sf] ;d]t ljzi] f
e"ldsf /xg] x'Fbf ;Da4 ;a}sf] /rgfTds ;'emfjsf nflu xflbs{ cg/' f]w u5f{}F .
nv] sx¿
ljifo;"rL 9
d / d/] f] kl/jf/ 10
16
xfd|f] kl/jf/ 21
>dsf] ;Ddfg 26
xfdf| vfgj] 'm/f 35
vn] vn] fF}
gfKg] pks/0f 39
d/] f] b}lgs hLjg 40
50
of]u u/fF} 57
c;n afgL 63
:jR5 jftfj/0f 69
Jofofd / cf/fd 74
ljBt' \ 77
rD' as
Wjlg k|b"if0f 82
xfdf| ] ;d'bfo 83
92
cfk;L ;xof]u 98
c;n Jojxf/ 105
xfdf| ] :jf:Yo 111
w"dkfg / dBkfg
xfd|f j/k/sf hgfj/x¿ 120
xfd|f] ljBfno 121
126
ljBfnodf xg' ] lj|mofsnfk 135
Zff/Ll/s Jofofd 139
xfdf| ] ;'/Iff
ks| f]kaf6 ;/' lIft agf} F
xfdf| ] j/k/sf hLjhGt' 143
hgfj/ / la?jf 144
af6] la?jfsf k|sf/ 149
vfB z[ª\vnf 159
xfdf| ] jftfj/0f 164
jftfj/0fLo ;/;kmfO 165
xfd|f] ;Dkbf 173
j:t'sf u'0fx¿ 177
xfd|f] l;hg{ f 183
df6fs] f] sfd 184
5kfO sfo{ 189
sfuhsf] sfd 193
uLt ufcf F} 198
afhf ahfcf}F 201
gfrf F} 204
xfdf| ] ;+:j[mlt 208
xfd|f efiff / j]zei" ff 209
xfdf| rf8kj{ 213
xfdf| /fli6«o lrx\gx¿ 218
;~rf/, kl| jlw / ahf/ 222
;r" gf / ;~rf/ 223
xfdf| ] 7fpsF f] pTkfbg 228
ldtJolotf 234
xfdf| ] j/k/sf] ;;+ f/ 238
df;} d 239
hldg 245
xfdf| ] k[YjL 251
xfjf / kfgL 256
d / d]/f] kl/jf/
o;leq j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 9
xfd|f] kl/jf/
>dsf] ;Ddfg
xfd|f vfg]jm' /f
v]n v]nfF}
gfKg] pks/0f
kf7\ojm| d ljsf; jm] Gb|,
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLst[
xfdf| ] kl/jf/
kj" {sfo{
x/] f}F / 5nkmn u/f}F M
5nkmnsf nflu kZ| gx¿ M
dflysf lrqdf jm] b]Vg'eof] <
tkfOF{sf] kl/jf/df sf] sf] xg' 'xG' 5 <
tkfOF{n] cfÇgf] 3/sf] ;b:onfO{ j]m j]m sfddf ;xofu] ug'e{ Psf] 5 <
xfdLn] kfxg' fsf] :jfut ;Tsf/ lsg ugk'{ 5{ <
3/df glrg]sf] kfx'gf cfpg'eof] eg] tkfOF{ jm] ug'{xG' 5 <
10 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb,|
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
k9f}“ / l;sf}“
/fdrGb|sf] kl/jf/
/fdrGb|sf] 3/ k'tnLahf/ gu/kflnsf j8f g=+ !! df k5{ . pgL tLg sIffdf
k9b\ } 5g\ . pgsf kl/jf/df xh/' a'af, xh/' cfdf, a'af, cfdf / lbbL x'g'x'G5 .
xh/aa' f ;Q/L jif{ x'ge' of] . xh/' cfdf k;}F 67\ L jif{ x'ge' of] . pxfFx¿ bj' } hgf
j4[ j[4f eO;Sge' Psf] 5 . pxfxF ¿n] kl/jf/df ;an} fO{ dfof ugx{' G' 5 . /fdrGb| /
pgsL lbbLnfO{ /fdf| /fdf| syf ;'gfpg'x'G5 . /fdrGbs| f aa' fcfdfn] pgLx¿nfO{
3/sf sfdx¿ l;sfpg'xG' 5 . pgLx¿ xh/' aa' f, xh'/cfdf / aa' fcfdfnfO{ cfb/
u5{g\ .
/fdrGb|sf aa' f hflu/] xg' x' G' 5 . cfdf Jofkf/ ugx{' 'G5 . pgLx¿sf] Pp6f ls/fgf
k;n 5 . xh'/aa' f ;]jf lgjQ[ ;}lgs x'g'xG' 5 . pxfFn] /fdrGb|sL cfdfnfO{
kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb,| j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 11
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
Jofkf/df ;3fpgx' 'G5 . /fdrGb|sf lhh'aa' f klg Ps Jofkf/L xg' x' G' Yof] . pxfF
l;Dna] f6 ToxfF a;fOF ;//] cfpge' Psf] lyof] . /fdrGb| / pgsL lbbLn] 3/sf]
sfddf ;an} fO{ ;xof]u u5{g\ . o;/L pgsf] kl/jf/df ;a} ldn]/ a;s] f 5g\ .
-s_ pQ/ eGg'xf;] \ M
-c_ tkfOF{ clxn] slt jifs{ f] xg' 'eof] <
-cf_ tkfO{sF f aa' f / tkfOsF{ f] pd]/sf] km/s slt 5 <
-O_ aa' fsf xh/' a'afnfO{ tkfOF{ j]m eGg'xG' 5 <
-O{_ 3/sf] sfd ug{ tkfOn{F fO{ s;n] l;sfpg'x'G5 <
-v_ kl/jf/sf ;b:ox¿sf] gftf ;DaGw nV] g'xf;] \ M
;DaGw gftf dft[efiffdf eGg] gftf
aa' fsf xh'/aa' f lhh'a'af ==================================
aa' fsf a'af ===================== ==================================
cfdfsf bfh' ===================== ==================================
cfdfsL alxgL ===================== ==================================
sfsfsf] 5f/] f] ===================== ==================================
aa' fsf lbbLalxgL ===================== ==================================
cfdfsL cfdf ===================== ==================================
12 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb,|
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLst[
lj|mofsnfk
-s_ cfˆgf] gfd / 7]ufgf;lxt kl/ro lbg'xf;] \ M
d/] f] gfd ========================================================== xf] .
d]/f] ufpFkflnsf ÷ gu/kflnsf ======================================== xf] .
d j8f g+=============== df a:5' .
-v_ tkfOnF{ ] 3/df jm] jm] sfddf ss;nfO{ ;xof]u ug{'xG' 5 < nV] gx' f;] \ M
s;nfO{ j]m ;xof]u
aa' fnfO{ ===============================================================
cfdfnfO{ ===============================================================
xh/' a'afnfO{ ===============================================================
xh/' cfdfnfO{ ===============================================================
cGo ;b:onfO{ ===============================================================
kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb,| j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 13
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
;d"x sfo{ kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
-s_ ;dx" df uLt ufcf}F M
kfx'gf
3/df cfpg] aflx/L dfG5] ;a} kfxg' f
:jfut ;Tsf/ ltgsf] ug'k{ 5{ hfg .
gd| eO{ ;an} fO{ u/f}F gd:sf/
glrgs] f] dfG5;] Fu dfGg'k5{ 8/ .
afn] fP/ cfdfaa' f jm' /fsfgL u/fF}
3/df sf]xL gePdf kl5 cfpg';\ egfF} .
3/df cfpg] aflx/L dfG5] ================
xfF;Lv;' L ldnLhn' L a;f}F ;a} 3/
Oi6ldq gftb] f/ xfd|} kl/jf/ .
jt| aGw lax] Rff8 xfdf| ] ;:+ j[mlt
hfu] fcf}F ;a} ldn]/ gNofcf}F ljj[mlt .
3/df cfpg] aflx/ dfG5] ================
14 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3
-v_ lgDg k|Zgx¿sf cfwf/df ;dx" df 5nkmn ug{'xf];\ M
-c_ s:tf dflg; xfd|f kfxg' f xg' \ <
-cf_ kfxg' f;Fu xfdLn] s:tf] Jojxf/ ugk{' 5{ <
-O_ 3/df glrgs] f] dflg; cfPdf tkfOF{ j]m ug'{xG' 5 <
-O_{ jm] tkfOF{ glrgs] f] dflg;n] lbPsf] vfgj] m' /f vfg'x'G5 <
l;hg{ fTds sfo{
3/df cfpge' Psf] kfx'gfnfO{ s;/L :jfut / ;Tsf/ ugx'{ G' 5 < kfnk} fnf]
clego u//] bv] fpg'xf;] \ .
kf7\oj|md ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 15
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
>dsf] ;Ddfg
kj" s{ fo{
x/] fF} / lrgf}F M
tnsf lrqx¿ j'mg j'mg k;] f;Fu ;DalGwt 5g\ < lrg/] nV] gx' f];\ .
-;xofu] L zAbx¿ M 8sdL{, l;sdL{, gfp, ;r" Lsf/, KnDa/, jm[ ifs _
16 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; j]mGb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
k9f“} / l;sf}“
xfd|f] k];f
dflg;n] cfÇgf] hLljsf rnfpgsf nflu ljleGg sfd u5{g\ . s;n} ] vt] LkftL
u5{g\ . s;}n] ;j] f;uF ;DalGwt sfd u5g{ \ . ;a} sfd ugs{ f nflu >d ugk'{ 5{ .
xfdf| ] ;d'bfodf ljleGg vfnsf sfdx¿ k|rngdf /x]sf 5g\ . ;"rLsf/n] nu' f
l;pg] sfd u5g{ \ . rd{sf/n] h'Qf l;pg] sfd u5{g\ . 8f« Oe/n] uf8L rnfp5F g\ .
Jofkf/Ln] Jofkf/ u5{g\ . l;sdL{n] sf7sf] sfd u5g{ \ . 8sdLn{ ] 3/ agfpg]
sfd u5{g\ . 8fS6/n] la/fdL hfRF 5g\ . g;{n] la/fdLsf] x]/rfx u5{g\ .
kf7\ojm| d ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 17
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
oL ;a} xfdf| ] b}lgs hLjgdf cfjZos kg{] sfdx¿ x'g\ . oL sfdx¿ gx'Fbf
;dfhdf ;an} fO{ cK7\of/f] x'G5 . To;n} ] xfdLn] ;a} sfdsf] ;Ddfg ugk'{ 5{ .
sfdsf] cfwf/df sf]xL klg ;fgf7] n' f] eGg] xFb' g} .
-s_ pQ/ eGgx' f;] \ M
-c_ vt] LkftL ug]{ dflg;nfO{ j]m elgG5 <
-cf_ 8«fOe/n] jm] sfd u5{g\ <
-O_ ;"rLsf/n] nu' f l;nfPg eg] j]m xG' 5 <
-O_{ xfdf| ] ;db' fodf xg' ] ljleGg sfdx¿ lsg dxŒjk0" f{ 5g\ <
-p_ xfdLn] c¿sf] sfddf lsg ;xof]u ug'{k5{ <
-v_ tkfOsF{ f l5d]sLx¿n] jm] j]m sfd ug{'x'G5 < l5d]sLsf gfd / sfd
pNnv] ugx{' f];\ M
l5ds] Lsf] gfd pxfnF ] ug]{ sfd
!= =================================== != ===================================
@= =================================== @= ===================================
#= =================================== #= ===================================
$= ================================== $= ==================================
%= ================================== %= ==================================
18 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\ojm| d ljsf; j]mGb|,
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
lj|mofsnfk
-s_ ljleGg k];fsdL{sf sfd lrGgx' f];\ M
-c_ 8sdL{ M 3/ agfpg] .
-cf_ ;r" Lsf/ M =========================================================.
-O_ ls;fg M =========================================================.
-O_ Jofkf/L M =========================================================.
-p_ lzIfs M =========================================================.
-pm_ 8fS6/ M =========================================================.
-C_ g; { M =========================================================.
-v_ l7s j'm/fdf l7s - _ / a]l7s jm' /fdf a]l7s - _ lrx\g
nufpgx' f;] \ M
-c_ xfdLn] l5d]sLsf] sfddf cfkm" n] ;jm] sf] ;xofu] ug{k' 5{ .
-cf_ ;a} sfdsf] ;d'bfodf a/fa/ dxŒj x'G5 .
-O_ ;f;fgf ;xofu] n] klg 7n' f] sfd ug{ ;S5 .
-O_{ 8sdL{n] sf7sf] sfd u5{g\ .
kf7\ojm| d ljsf; jm] Gb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 19
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
;d"x sfo{
tkfOs{F f] ;db' fodf ufOg] uLt ;fyL;uF ldn/] ufpbF } gfrfF} M
l;hg{ fTds sfo{
cfkm" nfO{ dgkg{] /ª e/L tnsf] lrq k"/f u/fF} M
20 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb,|
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
xfd|f vfg]j'm/f
kj" s{ fo{
x/] f}F, ae' mf}F / 5nkmn u/fF} M
5nkmnsf nflu kZ| gx¿ M
jm] tkfO{Fn] dflysf vfgj] m' /fx¿ ;a} vfg'ePsf] 5 <
tkfO{Fn] gvfge' Psf vfg]j'm/fx¿ klg lrqdf 5g\ t <
lbOPsf vfgj] m' /fx¿dWo] jm' g jm' g laxfgsf] vfgfdf k|ofu] ug{'x'G5 <
lbOPsf vfg]j'm/fx¿dWo] j'mg j'mg an] s' fsf] vfgfdf ko| f]u ugx'{ 'G5 <
s:tf vfg]j'm/fn] xfdLnfO{ :j:y / k'mlt{nf] agfp5F <
dflysf vfgj] m' /fx¿dWo] j'mg j'mg vfgj] m' /fx¿ sfFr} vfg ldN5g\ <
kf7o\ j|md ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 21
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLst[
k9f}“ / l;sf“}
xfdf| ] vfgj] m' /f
xfdL afRF gsf nflu vfg]jm' /f vfG5fF} . vfgj] m' /fn] xfdLnfO{ xj' m{ g, a9g\ / k'mlt{nf]
agfpg dbt u5{ . vfgj] m' /fn] xfdLnfO{ lg/f]uL agfp5F . xfdLn] w]/} y/Lsf
vfgj] m' /fx¿ vfG5f}F . vfg]jm' /fx¿ ljleGg ;|f]taf6 k|fKt x'G5g\ . ufO{ / eF;} Ln]
bw' lbG5g\ . b'waf6 bxL, dxL, l3p / gf}gL aG5g\ . df5f / df;' hgfj/af6 kf| Kt
xG' 5g\ . xfF; / j'mv'/fn] cG8f kf5{g\ . v;L, aª\u/' , df5f cflb df;'sf nflu
kflnG5g\ .
xfd|f] vfgj] 'm/fsf] csf{] ;|ft] jg:klt xf] . wfg, djm} , kmfk/, uxF' cflb cGg
jg:kltaf6 kfOG5g\ . ;fu, cfn', l;dL, nfs} f cflb t/sf/L jg:kltaf6}
kfOG5g\ . cgf/, :ofp, ;G' tnf cflb kmnk"mn klg jg:kltaf6 kf| Kt x'G5g\ .
xfdLn] tfultnf] / :j:Yfs/ vfgj] 'm/f vfgk' 5{ . sfx] L dflg;x¿ jg:kltaf6
k|fKt xg' ] vfg]jm' /f dfq vfG5g\ . ltgLx¿nfO{ zfsfxf/L eG5g\ . sf]xL dflg;x¿
df5f / df;' klg vfG5g\ . ltgLx¿ df+;fxf/L x'g\ .
22 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; j]mGb|,
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
-s_ pQ/ eGg'xf;] \ M
-c_ xfdf| ] vfgj] 'm/fsf] dV' o ;|f]tx¿ jm] jm] x'g\ <
-cf_ jm' g jm' g hgfj/x¿ df;'sf nflu kflnG5g\ <
-O_ tkfOnF fO{ ld7f] nfUg] vfg]jm' /fx¿ jm] j]m x'g\ <
-O_{ tkfO{F zfsfxf/L ls df+;fxf/L x'gx' G' 5 <
-v_ hgfj/ / jg:kltaf6 k|fKt vfg]jm' /fx¿sf] ;r" L agfpg'xf];\ M
hgfj/af6 k|fKt jg:kltaf6 kf| Kt
!= =================================== != ===================================
@= =================================== @= ===================================
#= =================================== #= ===================================
lj|mofsnfk
-s_ ldNg] zAb vfnL 7fpdF f eg{x' f;] \ M
zfsfxf/L df;+ fxf/L b'w jg:klt hgfj/ kvfn/]
-c_ ;fu;AhL ==========================af6 kfOG5 .
-cf_ df;' vfg]nfO{ =============================elgG5 .
-O_ cGg, ;fukft / kmnk"mn dfq vfg]nfO{ ====================elgG5 .
-O{_ kmnk"mn /fdf| ;] uF ======================dfq} vfg'k5{ .
-p_ ufOn{ ] =================================lbG5 .
-pm_ df5f / df;s' f] ;f| ]t =============xf] .
kf7\oj|md ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 23
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
-v_ hf]8f ldnfpgx' f];\ M
;fu;AhL vfg] xf;F ÷ jm' v'/f
b'w auF}rfdf kmN5g\ .
cG8f df+;fxf/L
df5f, df;' vfg] tfut lbG5 .
kfl] ;nf] vfgfn] zfsfxf/L
kmnk"mn ufOe{ ;}F L
;d"x sfo{
rfdn, dj}m, uxF' h:tf cGgn] zlSt lbG5g\ . bw' , df5fdf;' / u8] fu8' Ln] xj' {mg
/ a9g\ dbt u5g{ \ . ;fu;AhL / kmnk"mnn] /f]u nfUgaf6 arfp5F . o;/L
kfi] f0fo'St vfg]jm' /fx¿nfO{ tLg ;d"xdf ljefhg ul/G5 . ;d"xdf 5nkmn
u/L tkfOnF{ ] vfg] vfgj] 'm/fx¿sf] ;"rL agfpgx' f];\ . pSt vfgj] 'm/fx¿nfO{
pko'St tflnsfdf ;r" Lj[mt ugx'{ f;] \ .
zlSt lbg] vfg]j'm/f x'j{mg / a9g\ dbt ug]{ /fu] nfUgaf6 arfpg]
vfg]j'm/f vfg]jm' /f
!= ========================== != ========================== != ==========================
@= ========================== @= ========================== @= ==========================
#= ========================== #= ========================== #= ==========================
24 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; j]mGb,|
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
l;h{gfTds sfo{
-s_ cG8f lbg] jm' g} Ps kG5Lsf] lrq sf]gx'{ f;] \ M
-v_ bw' lbg] jm' g} Ps hgfj/sf] lrq sfg] 'x{ f];\ M
j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 25
kf7o\ jm| d ljsf; j]mGb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
vn] v]nfF}
kj" s{ fo{
vn] lrgf}F / v]nfF} M
lrqdf b]vfOPsf vn] x¿ lrGg'xf];\ . pSt vn] x¿ lzIfssf] lgbz]{ gdf
vN] g'xf];\ . vl] n;jm] kl5 /dfOnf] cge' j ;fyLnfO{ atfpgx' f;] \ .
26 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb|,
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
k9f“} / l;sf}“
vn]
vn] vN] g' :jf:Yosf nflu /fdf| ] xf] . v]n vN] bf /dfOnf] x'G5 . v]Nbf ysfO
klg nfU5 . v]n v]Ng' cl3 ;fdfGo z/L/ ttfpg] Jofofd ugk{' 5{ . ;fdfGo
lx8F \g,] pk|mg,] xftv6' 6\ f rnfpg,] z/L/ tGsfpg] cflb ugk{' 5{ . To;kl5 vN] bf
xfdLnfO{ j]mxL ;lhnf] xG' 5 .
vn] ljleGg ks| f/sf x'G5g\ . j'mg} Ps 7fpaF f6 csf{] 7fpFdf ;g{'kg]{ vn] x¿
xG' 5g\ . o:tf vn] x¿ ultzLn vn] x'g\ . j'mg} syfdf cfwfl/t eP/ clego
u/L vl] nG5 . To:tf v]nnfO{ syfgs vn] elgG5 .
v]ndf dflg;n] ug]{ xfpefp / cfjfhsf] gSsn u5fF{} . hgfj/sf] rfn /
cfjfh klg gSsn u5f}{F . o;nfO{ clego elgG5 . cfcfÇgf] 7fpcF g';f/
kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 27
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
vl] ng] v]nx¿ :yfgLo vn] xg' \ . 7fpcF g;' f/ :yfgLo v]n ljleGg tl/sfn]
vN] g] ul/G5 . xfdL ldn/] :yfgLo vn] v]N5fF} . xfdL :yfgLo v]nk|lt uf/} j
u5f}F{ .
vn] vN] bf lgDg j'm/fdf Wofg lbg'k5{ M
z/L/ :j:y xg' k' 5{ .
tfultnf vfgf h:t} M b'w, ;fu;AhL, kmnkm" n, df5f, df;' cflb lgoldt
vfg'k5{ .
vl] n;j]mkl5 ;fag' kfgLn] xft w'g'k5{ .
v]Nbf rf]6k6s nfUg ;Sg] x'gfn] ;fjwfgL ckgfP/ vN] g'k5{ .
-s_ pQ/ eGgx' f;] \ M
-c_ xfdL lsg vN] gk' 5{ <
-cf_ vN] g' cl3 z/L/ ttfpg jm] ug{k' 5{ <
-O_ tkfO{Fn] b}lgs vfgfdf k|ofu] ug]{ tfultnf vfgj] m' /fx¿ jm] jm]
x'g\ <
-v_ tkfO{Fsf] Ifq] df vl] ng] :yfgLo v]nx¿sf] ;r" L tof/ kfg'x{ f];\ /
;do ldnfP/ v]Ng'xf;] \ .
!= =========================================================================
@= =========================================================================
#= =========================================================================
$= =========================================================================
28 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb|,
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
lj|mofsnfk
-s_ cEof; u/fF} M
-c_ prfOsf] cfwf/df xf]rf]bl] v cUnfs] f] jm| ddf l;wf nfOg agfO{
pleg'xf;] \ .
-cf_ lzIfssf] lgb]{zgdf xft cufl8 km} nfpgx' f];\ . ofb ugx{' f;] \
cufl8 xft km} nfpFbf ;fyLnfO{ 5'g' xF'b}g .
j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 29
kf7\oj|md ljsf; j]mGb|,
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLst[
-O_ xft dfly n}hfg'xf;] \ .
-O{_ bfofaF fofF xft k}mnfpg'xf;] \ . ofb ug{'xf;] \ o;/L xft km} nfpbF f
;fyLnfO{ 5'g' xb'F g} .
kf7\ojm| d ljsf; jm] Gb|,
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLst[
30 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3
-p_ lzIfssf] lgb]{zgdf xft tn emfgx{' f];\ .
l;sfO lgb{z] g M
ca of] kl| jm| of -xft cufl8, xft dfly, xft bfofFafofF / xft tn ug{]_ lzIfssf]
lgb{z] gdf km] l/ bf]xf¥] ofpg'xf;] \ . of] k|lj|mof bO' {rf/ k6s bfx] f]¥ofPkl5
;fyLx¿;Fu nfOgdf xft xNnfpbF } sbd ldnfP/ cl3 lx8F g\ x' f];\ .
kf7o\ j|md ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 31
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
-v_ ljleGg tl/sfn] xk ug{ cEof; u/fF} M
;d"x sfo{
-s_ xft ;dfO{ nv]6\g] v]n vn] fF} M
32 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; jm] Gb|,
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
-v_ syf k9fF} / clego u/fF} M
tn lbOPsf] syfdf cfwfl/t vn] v]Ngx' f];\ M
d;' f] la/fnf]
Pp6f d';f] rLF rLF ub}{ otfptf 3'ld/xs] f] lyof] . TolQj}mdf Pp6f la/fnf]
DofpF DofpF ub}{ cfof] . la/fnfsf] cfjfh ;g' k] l5 d';f] 8/fP/ rk' nfu/]
a:of] . la/fnfn] ;'F£b} otfptf u¥of] . la/fnf] glhj}m ku' k] l5 d';f] Hofg
hf]ufpg efUg vfH] of] . Pjm} l5g d;' f] / la/fnflar nv]6fnv]6
eof] . cGtdf la/fnfn] d';fnfO{ ;dfTg ;kmn
eof] .
l;sfO lgb]{zg M
Ps hgfn] d';f] / csfn{ ] la/fnf] ag]/ dfly lbPsf] syfsf cfwf/df
clego u/f}F . clego ;lsPkl5 ;a}n] tfnL ahfcf}F .
kf7\oj|md ljsf; jm] Gb,| j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 33
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
l;h{gfTds sfo{
ljleGg HofldtLo cfsf/x¿ hf]8]/ lrq agfpg'xf];\ M
34 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
gfKg] pks/0f
kj" {sfo{
x]/f}F / lrgfF} M
5nkmnsf nflu k|Zgx¿ M
dflysf lrqdf jm] b]Vg'eof] <
tkfOFn{ ] bV] ge' Psf gfKg] pks/0fx¿sf] gfd eGg'xf];\ .
dfgf / kfyLn] j]m j]m j:tx' ¿ gflkG5g\ <
?n/ / 6k] n] jm] gflkG5 <
tkfOFs{ f] 3/df ePsf gfKg] pks/0fx¿sf] gfd eGg'xf;] \ .
kf7\oj|md ljsf; jm] Gb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 35
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
k9f}“ / l;sf“}
pks/0fsf] k|ofu]
ljleGg j:t'x¿ gfKgsf nflu pks/0fsf] k|of]u ul/G5 . rfdn, lk7f,] wfg,
dj}m / u8] fu8' L gfKg dfgf,] kfyL / t/fhs' f] k|ofu] ul/G5 . cfhefl] n ljleGg
l8lh6n gfKg] pks/0fx¿sf]
klg k|ofu] u5{g\ .
t]n, bw' , kfgL, bxL cflb gfKgsf
nflu gfKg] sksf] ko| f]u ul/G5 .
oL j:tx' ¿nfO{ dfgf] / kfyLsf]
k|ofu] u//] klg gfKg ;lsG5 .
j'mg} klg j:t'sf] nDafO, rf8} fO
/ prfO gfKgsf nflu ?n/,
gfKg] 6]k, ld6/ cflbsf] k|of]u ul/G5 . 38Ln] ;do gfKg] sfd u5{ . Hj/f] gfKg
ydf{l] d6/sf] k|of]u ul/G5 .
-s_ pQ/ eGgx' f;] \ M
-c_ t/fhs' f] k|of]u u/L gflkg] j:tx' ¿ jm] j]m xg' \ <
-cf_ j:ts' f] nDafO, rf8} fO / prfO gfKgsf nflu j]msf] k|ofu]
ul/G5 <
-O_ slt dfgfsf] Ps kfyL xf]nf <
-O{_ ydf]l{ d6/ j]msf nflu ko| f]u ul/G5 <
-p_ ;do gfKg] pks/0fsf] gfd jm] xf] <
36 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ jm| d ljsf; jm] Gb,|
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLst[
-v_ dfgf] / kfyL k|of]u u/L gflkg] j:tx' ¿sf] ;r" L agfpgx' f;] \ M
!= ===================================== %= =====================================
@= ===================================== &= =====================================
#= ===================================== *= =====================================
$= ===================================== (= =====================================
%= ===================================== !)= =====================================
lj|mofsnfk
-s_ tn lbOPsf pks/0fx¿sf] sfd atfpg'xf];\ M
-c_ ydf]l{ d6/ M================================= .
-cf_ gfKg] 6k] M================================= .
-O_ t/fh' M================================= .
-O_{ dfgfkfyL M================================= .
-p_ gfKg] sk M================================= .
kf7o\ jm| d ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 37
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
-v_ tnsf jfSo l7s eP l7s - _ / a]l7s eP al] 7s - _ lrxg\
nufpgx' f;] \ M
-c_ ul0ftdf Hofldltsf] lx;fa ug{ ?n/sf] k|of]u u5fF{} .
-cf_ k;n]n] tf]/Lsf] t]n dfgf] / kfyLn] gfk]/ lbG5g\ .
-O_ ;r" Lsf/n] gfKg] 6k] sf] k|of]u u/L xfdf| ] sk8fsf] gfkf]
lnG5g\ .
-O_{ 38L Hj/f] gfKg] pks/0f xf] .
-p_ Ps d'/Ldf la; kfyL xG' 5 .
;d"x sfo{
;fyL;uF ldn/] tn lbOPsf ljm| ofsnfk ugx{' f;] \ M
-s_ gfKg] 6k] sf] ko| fu] u/L sIffsf7] fsf] ;fdfgx¿sf] gfkf] lngx' f];\ .
-v_ gfKg] sksf] ko| f]u u/L Pp6f 7n' f] efF8fdf kfgL vGofpgx' f;] \ . ca slt
c6fof] ;fyLnfO{ eGgx' f];\ .
l;h{gfTds sfo{
tkfOs{F f] 3/df gfKg k|of]u ul/g] w/] } ;fdfgx¿ xfn] fg\ . j'mg} b'O{ cf6] f
;fdfgx¿sf] lrq agfpgx' f];\ .
38 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7o\ j|md ljsf; j]mGb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
d/] f] b}lgs hLjg
o;leq j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 39
ofu] u/f}F
c;n afgL
:jR5 jftfj/0f
Jofofd / cf/fd
ljB't\
rD' as
Wjlg kb| "if0f
kf7o\ j|md ljsf; j]mGb,|
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
ofu] u/f}F
kj" {sfo{
lrgf,F} ae' mf}F / 5nkmn u/fF} M
-s_ lzIfssf] ;xofu] df ljleGg ofu] cf;gx¿ lrGg'xf;] \ .
-;xof]uL zAbx¿ M ;'vf;g, lzzc' f;g, zjf;g, kt' nLcf;g,
e'hªu\ f;g, kbd\ f;g, tf8f;g, cw{rGb|f;g, j[Iff;g_
40 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\ojm| d ljsf; jm] Gb,|
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
5nkmnsf nflu k|Zgx¿ M
Dfflysf jm' g j'mg of]u cf;gx¿ tkfOFn{ fO{ klxn] g} yfxf lyof] <
jm' g jm' g ofu] cf;gx¿ tkfO{F lgoldt ug{'x'G5 <
jm] lgoldt of]u ubf{ /dfOnf] xG' 5 <
k9f}“ / l;sf}“
of]u
xl/snfsf a'afcfdf laxfg lgoldt ofu] ug{'x'G5 . pgL klg cfÇgf a'afcfdf;uF }
ofu] ul5{g\ . To;n} ] pgLx¿ ;a} :j:y / k'mltn{ f 5g\ . ofu] n] z/L/df :km" lt{
a9fpF5 . dgnfO{ zfGt agfpF5 . ljleGg /f]ux¿ nfUgaf6 klg arfpF5 . ctM
xfdLn] klg lgoldt ofu] ug{] afgL a;fNgk' 5{ .
-s_ pQ/ eGg'xf];\ M
-c_ dflg;x¿ of]u jm' g ;dodf u5{g\ <
-cf_ jm] tkfOF{ xl/snf h:t} lgoldt ofu] ug'x{ 'G5 <
kf7\oj|md ljsf; jm] Gb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 41
;fgf]l7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
-v_ of]usf kmfObfx¿ j]m j]m x'g\ <
!= ============================================================================== .
@= ============================================================================== .
#= ============================================================================== .
$= ============================================================================== .
%= ============================================================================== .
ljm| ofsnfk
-s_ tnsf vfnL 7fpFdf ;xL zAb 5fg/] egx{' f;] \ M
-c_ lgoldt ofu] ugfn{ ] xfdf| ] z/L/ ============================= x'G5 .
-:j:y ÷ /f]uL_
-cf_ ofu] lgoldt ¿kdf =============================== ugk'{ 5{ .
-hyfefaL ÷ ;xL tl/sfn]_
-O{_ ofu] ugfn{ ] xfdf| ] dg ========================== x'G5 . -zfGt ÷ tgfj_
-v_ xfdLn] lgoldt ofu] lsg ug'{k5{ < tLg cf]6f sf/0fx¿ nV] gx' f;] \ M
!= ============================================================================== .
@= ============================================================================== .
#= ============================================================================== .
42 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\ojm| d ljsf; j]mGb|,
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
;d"x sfo{
-s_ ljBfnosf] rf}/df ofu] ug{'k"j{ lgDg cEof; ugx{' f;] \ M
!= ;a} hgf Pp6} nfOgdf pleg'xf];\ .
@= uf]8fnfO{ l;wf hf]8]/ plegx' f];\ .
#= bj' } xft cufl8 n}hfgx' f;] \ .
j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 43
kf7o\ j|md ljsf; jm] Gb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
$= b'j} xftnfO{ dfly nh} fgx' f;] \ .
%= bj' } xftnfO{ l;wf ug'x{ f;] \ .
^= b'j} xftnfO{ tn emfg'x{ f];\ .
-o:tf ljm| ofsnfknfO{ tLg k6s bf]xf]¥ofpgx' f];\ ._
44 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; j]mGb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
-v_ e'OdF f a;]/ ofu] cEof; u/f}F M
!= lrqdf lbOP h:t} eh' ªu\ f;gsf] cEof; ugx{' f];\ .
@= kßf;gsf] cEof; ugx'{ f;] \ .
#= tf8f;gsf] cEof; ugx{' f];\ .
kf7\ojm| d ljsf; jm] Gb,| j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 45
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLst[
$= cwr{ Gbf| ;gsf] cEof; ug'{xf];\ .
%= ofu] f;g kl5 !) ldg]6 hlt Wofg klg ug'x{ f;] \ .
-u_ ;dx" df cEof; u/f}F M
-c_ jm' j'{mRrf / v'6\6fsf] kGhfn] lx8F \g] cEof; u/f}F .
46 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; jm] Gb,|
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLst[
-cf_ j'mj{'mRrfn] dfq lx8F \g] cEof; u/f}F .
-O_ v'6\6fsf] kGhfn] lxF8\g] cEof; u/fF} .
-O_{ tn lbOP h:t} u/L 7f8f] j:t'df r9g\ ,] emg{] / af/df e'mlG8g]
cEof; u/fF} . uf7F f ufF7f kf/]sf] 8f]/L r9g\ ] klg cEof; u/fF} .
j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 47
kf7o\ jm| d ljsf; j]mGb|,
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLst[
-p_ ejm' G8f] pkmfg]{, ÇofSF g] / ;dfpg] vn] v]nfF} .
l;sfO lgb{z] g M
;ae} Gbf klxnf ;d"xdf 5nkmn u/L o; vn] sf nflu ;fdfGo lgod
agfcfF} . h:tM} kfnk} fnf] ej'mG8f] kf; ug,{] kfnk} fnf] ej'mG8f] eFO' df
pkmfb}{ kmfNg], ;fyLn] kmfns] f] ejm' G8f] ;dfpg], ;dfpg g;Sg] vn] af6
aflxl/g] cflb .
To;} u/L cfcfÇgf] kfnf]df ejm' G8f] e'FOdf pkmfb{} ;fyLx¿tkm{ kmfnfF} .
;fyLn] kmfn]sf] ej'mG8f] ;dfcf}F . h;n] ejm' G8f] ;dfpg ;Sbg} pxL g}
v]naf6 aflxl/G5 . ;dfpg ;Sgx] ¿n] v]ndf lg/Gt/tf kfpg] 5g\ .
v]Nb} hfFbf clGtd;Dd an ;dfpg ;Sg] g} ljht] f x'g] 5 .
48 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; j]mGb|,
;fgfl] 7dL, eStk/' åf/f :jLs[t
-pm_ nfdf] pkm| fO -nªhDk_ sf] cEof; u/f}F .
kl/of]hgf sfo{
ljBfnodf cEof; u/]sf of]uf;g 3/df lgoldt cEof; ugx{' f];\ . Ps
xKtfsf] of]usf] cg'ej 5f6] s/Ldf nV] g'xf;] \ .
of]u cEof;sf] cg'ej
cfOtaf/ M ======================================================================== .
;fd] af/ M ========================================================================== .
dª\unaf/ M ====================================================================== .
a'waf/ M =========================================================================== .
laxLaf/ M ========================================================================= .
z'jm| af/ M ========================================================================== .
zlgaf/ M ========================================================================== .
kf7\oj|md ljsf; j]mGb|, j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 49
;fgf]l7dL, eStk'/åf/f :jLs[t
c;n afgL
kj" {sfo{
x/] fF} / 5nkmn u/f}F M
5nkmnsf nflu k|Zgx¿ M
dflysf lrqdf jm] j]m bV] g'eof] <
jm] tkfO{F dfly bv] fOPsf lj|mofsnfk ;a} ug{'xG' 5 <
xfdLn] df:s lsg nufpgk' 5{ <
50 j]bfGt xfd|f] ;]/f]k]m/f] – sIff 3 kf7\oj|md ljsf; jm] Gb,|
;fgfl] 7dL, eStk'/åf/f :jLs[t