แผนการจัดการเรียนการสอน วิชาเขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น

229

เนือ้ หาสาระ หนว่ ยท่ี 10

ชอื่ วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งต้น สอนครัง้ ที่ 15

ช่อื หนว่ ย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชั่วโมง

ชือ่ เรื่อง ภาพตดั จานวน 4 ชั่วโมง

การตัดแบบออฟเซท (Offset Section)

การตัดแบบออฟเซทเป็นการตัดภาพทีน่ อกเหนือจากการตัดเป็นเสน้ ตรง ซึง่ งานบางอย่างหากตดั เป็น

แนวตรงจะไม่สามารถแสดงรายละเอียดได้ครบถ้วนชัดเจนทง้ั หมด การตัดแบบออฟเซทน้ีจะสามารถชว่ ยให้

แสดงรายละเอยี ดดยี ่งิ ข้ึนได้โดยการหักแนวเส้นตดั (แนวตดั ผ่า)ไปตามแนวช้นิ งานทตี่ ้องการแสดงรายละเอียด

การตดั แบบนีจ้ ึงเรียกว่า การตดั แบบออฟเซท ซึ่งเราสามารถนารายละเอียดต่าง ๆ ของชิ้นงานมาแสดงไว้บน

ภาพเดียวกนั ได้

ภาพท่ี แสดงการตัดออฟเซท ภาพที่ แสดงการตัดออฟเซทจากภาพฉาย

กฎเกณฑก์ ารเขยี นภาพออฟเซท
ตาแหน่งท่หี กั มุมจดุ ทต่ี อ้ งการแสดงรายละเอียดของภาพตัดเพอ่ื ให้ได้ภาพทช่ี ดั เจนจะต้องเป็นเส้นศูนยเ์ ส้น
หนา คือตาแหน่ง A ,A ในบางกรณที ี่การตัดมีการหกั มุมมากหรือหลายตาแหน่งและมกี ารตัดหลายแนว
จะตอ้ งกาหนดตัวอกั ษรกากับจุดนนั้ เพอ่ื ป้องกนั การสับสนในการอ่านแบบ

230

เนอื้ หาสาระ หนว่ ยท่ี 10

ช่ือวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งตน้ สอนคร้งั ที่ 15

ช่ือหนว่ ย การเขียนภาพตดั คาบรวม 72ช่ัวโมง

ชอ่ื เร่ือง ภาพตดั จานวน 4 ช่วั โมง

จากความเป็นจริงของการตัดหักมมุ เปน็ เหล่ียมเกิดข้ึนและทาให้เรามองเหน็ เป็นเส้นเต็ม แตเ่ ราไมจ่ าเป็นต้อง

เขียนเส้นเหล่ยี มนนั้ ลงไป เพราะการตัดภาพนั้นจะเกดิ จากจินตนาการในการตดั เทา่ นน้ั ซ่ึงชนิ้ งานจรงิ จะไม่ถูก

ตดั จริง ๆ

ช้ินงานท่มี แี นวตดั หลายแนวเพือ่ แสดงรายละเอียดภายในจะต้องมตี วั อักษรกากบั (ตวั อกั ษรพมิ พ์ใหญ่) อยู่ติด
กับปลายเสน้ ศนู ยก์ ลางเสน้ หนา (เร่ิมตน้ และสิน้ สดุ ) ส่วนแนวตดั หกั ฉากและบริเวณท่ีแสดงพื้นท่ีภาพตัดก็ให้
เขยี นอักษรแนวตัดกากบั ไว้ เชน่ A-A หรอื SECTION A-A เป็นตน้

การเขยี นตัวอักษรแสดงแนวการตัดหากแนวของการตัดซับซอ้ นมากที่แนวหกั ฉากของชิ้นงานใหเ้ ขียนตัวอักษร
กากบั ไว้ ตาแหนง่ แนวตัดที่มตี ัวอักษรกากับจะต้องเรียงตามลาดับและมีขนาดความโตของตวั อกั ษรเท่ากับกล่มุ
เส้นเต็มหนา ระนาบตัดทเี่ ยือ้ งและขนานกนั และอยูใ่ นขอบเขตของเส้นศูนย์กลางเดียวกันจะอนุญาตใหเ้ ขียน
เสน้ ลายตดั เย้อื งกนั ได้

231

กิจกรรมการเรยี นการสอน หน่วยที่ 10

ชือ่ วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น สอนคร้ังท่ี 15

ชื่อหน่วย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ชว่ั โมง

ช่ือเรอ่ื ง ภาพตดั จานวน 4 ช่วั โมง

กิจกรรมการเรยี นการสอน

กิจกรรมครู กจิ กรรมนักเรียน

ขั้นนาเขา้ สู่บทเรยี น

เชค็ ชอ่ื นกั ศึกษาทเี่ ข้าชน้ั เรียนและตรวจระเบียบการ ใหค้ วามร่วมมือ

แต่งกาย ซักถามถึงสาเหตทุ ี่ นกั ศึกษาขาดเรยี น ใหค้ วามร่วมมือและยอมรับการตรวจระเบียบการ

และทาการตักเตือน แตง่ กาย

นาเขา้ ส่บู ทเรียนโดยวิธกี าร ถาม – ตอบ ฟงั และตอบคาถามครู

ครูสรุปคาตอบของ นักศึกษา และนาเขา้ สู่บทเรียน ฟงั การบรรยายและจดบนั ทึกสาระสาคญั และถาม

เมื่อมีข้อสงสยั

ดกู ารสาธติ ดว้ ยความตง้ั ใจ

ขน้ั สอน

บรรยายพร้อมสาธติ การเขยี นแบบภาพตดั ฟงั การบรรยายและจดบันทกึ สาระสาคญั และถาม

ใหน้ กั ศึกษาทาแบบฝกึ หดั เม่ือมีขอ้ สงสยั

ฟังการบรรยายและดูการสาธติ ดว้ ยความต้ังใจ

ทาแบบฝกึ หัดด้วยความต้งั ใจ

ขน้ั สรุป

สรปุ เน้อื หาจากการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน ฟังและตอบคาถามครู เพื่อร่วมกันสรปุ เน้ือหาที

ให้กบั นักศกึ ษาโดยวธิ กี ารถาม -ตอบ ได้รับ

ขั้นประเมินผล

ประเมินผลการเรียนจากผลการทาแบบทดสอบ ทาแบบทดสอบวัดผลสมั ฤทธ์ิทางการเรียน

วดั ผลสัมฤทธทิ์ างการเรยี น

232

งานทม่ี อบหมายหรือกจิ กรรม หน่วยท่ี 10

ชอื่ วิชา เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น สอนครง้ั ท่ี 15

ชอื่ หนว่ ย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชัว่ โมง

ชื่อเร่อื ง ภาพตดั จานวน 4 ชวั่ โมง

กอ่ นเรียน

เพ่ือใหก้ ารทากจิ กรรมการเรยี นการสอนเปน็ ไปดว้ ยความเรียบรอ้ ยใหน้ กั ศึกษาคน้ หาความหมายของภาพตัด

และหนังสือแบบเรยี นมาด้วย

ขณะเรยี น
อาจารย์ผู้สอนให้นักศึกษาตอบปัญหาและทาแบบฝกึ หดั เพื่อทดสอบความเขา้ ใจ

หลงั เรยี น
มอบหมายใหน้ ักศึกษาไปศึกษาค้นคว้าเร่ืองการเขียนสัญลกั ษณ์ในงานอุตสาหกรรมเพื่อเตรียมพรอ้ มในการ
เรยี นครัง้ ตอ่ ไป

233

ใบงาน หนว่ ยที่ 10

ชื่อวิชา เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งต้น สอนครั้งท่ี 15

ชื่อหนว่ ย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ช่วั โมง
ช่อื เรอ่ื ง การเขียนภาพตัด จานวน 4 ชั่วโมง
ชอื่ งาน การเขียนภาพตดั คาส่ัง

ใหน้ ักศึกษาเขียนภาพตัดเต็มตามทีก่ าหนดให้ลงในกระดาษ 1. เขียนแบบภาพตัดคร่ึงทภี่ าพดา้ นหน้า
เขียนแบบให้ถูกต้อง 2. แสดงแนวตัดทีภ่ าพดา้ นบน
3. กาหนดขนาดให้ถูกต้อง ครบถ้วน
สมบรู ณ์
4. มาตราสว่ น 1:1

ขนั้ ตอนการปฏิบตั งิ าน วสั ดุเคร่อื งมอื อปุ กรณ์

1. ติดกระดาษบนโต๊ะเขยี นแบบ 1. กระดาษ A4
2. วาดขอบเสน้ ตามขนาดของกระดาษเขยี นแบบ 2. โตะเขยี นแบบ
3. วาดภาพตดั ตามที่กาหนดให้ ให้ถูกต้อง 3. ชดุ สามเหล่ียม
4. ทาความสะอาดกระดาษเขียนแบบ 4. วงเวยี น
5. รวบรวมส่ง 5. ไม้ที
6. ดนิ สอกด 2B
ช่ือ 7. ยางลบ
หอ้ ง 8. ผ้าเชด็ ทาความสะอาด

ผู้ควบคมุ
ว/ด/ป

234

ใบตรวจงาน หนว่ ยท่ี 10

ชือ่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น สอนครั้งท่ี 15

ช่ือหน่วย การเขียนภาพตดั คาบรวม 72ช่วั โมง
ชื่อเรือ่ ง การเขียนภาพตัด จานวน 4 ชว่ั โมง
ชอ่ื งาน การเขียนภาพตัด คาส่งั

ใบงาน 1. เขียนแบบภาพตดั ครึ่งทีภ่ าพดา้ นหนา้
2. แสดงแนวตัดทภี่ าพดา้ นบน
3. กาหนดขนาดให้ถกู ต้อง ครบถว้ น
สมบรู ณ์
4. มาตราส่วน 1:1

จดุ พจิ ารณา ผลปฏิบตั ิงาน คะแนน หมายเหตุ

1. ขนาดตรงตามกาหนด 2 คะแนน
2. ความถูกต้องของรปู ภาพ 2 คะแนน

3. การใชเ้ วลาในการทางาน 2 คะแนน
4. การลงน้าหนักของเส้น 2 คะแนน
5. ความสะอาด 2 คะแนน

ช่อื ผคู้ วบคมุ
หอ้ ง ว/ด/ป

235

การประเมนิ ผล หนว่ ยที่ 10

ชอื่ วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ สอนครงั้ ท่ี 15
ชอ่ื หน่วย การกาหนดขนาดเบอ้ื งตน้ คาบรวม 72ชั่วโมง
ช่ือเร่อื ง ภาพตดั จานวน 4 ชัว่ โมง

กอ่ นเรยี น สารวจพื้นฐานความรู้และความสนใจวา่ มีมากน้อยเพยี งไร
สมรรถนะ การสังเกตการตอบคาถาม
วิธวี ัด ขอ้ คาถาม
เครอื่ งมือวดั ไมม่ ีการตัดสนิ แตเ่ ปน็ สว่ นหน่ึงของกจิ กรรมการเรยี นการสอนเพ่อื เนน้ ให้
เกณฑ์การตัดสิน ผูเ้ รยี นต่นื ตวั และเกิดความกระตอื รือรน้ ในการเรยี น

ขณะเรียน ใหน้ กั ศึกษามีความรู้ความเขา้ ใจในเนอื้ หาบทเรยี นที่กาลงั ศึกษา
สมรรถนะ ใชค้ าถามในขณะทาการบรรยาย
วธิ วี ดั วัดขอ้ คาถาม
เครอ่ื งมอื วัด ไม่มีการตัดสินแตจ่ ะสังเกตความสนใจและความเข้าใจในเนื้อหาทนี่ กั ศึกษา
เกณฑ์การตัดสิน ไดร้ บั จากการตอบคาถาม

หลังเรียน ให้นักศึกษามีความรคู้ วามเขา้ ใจในบทเรยี นไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
สมรรถนะ คะแนนจากการทาแบบทดสอบ
วธิ วี ดั แบบทดสอบ จานวน 10 ข้อ
เครื่องมือวัด ทาคะแนนได้
เกณฑก์ ารตดั สิน
8 คะแนน อยู่ในเกณฑ์ ดมี าก
7 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ดี
6 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ พอใช้
5 คะแนน อย่ใู นเกณฑ์ ผ่าน
ตา่ กว่า 4 คะแนน ควรมกี ารเรยี นซอ่ มเสริม

236

บันทกึ หลงั การสอน หน่วยที่ 10

ชื่อวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบ้อื งตน้ สอนคร้งั ที่ 15

ช่ือหนว่ ย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ชั่วโมง
ชอ่ื เรอ่ื ง ภาพตัด จานวน 4 ชวั่ โมง
บนั ทกึ หลงั การสอน

สัปดาห์ท่ี………………….

วนั ท่ี………….เดือน……………………………….….พ.ศ..................

รหสั วชิ า...............................ชอื่ วิชา.....................................................

สาขาวิชา...............................................หอ้ ง...................กลมุ่ .............

ผลการใช้แผนการจดั การเรยี นรู้

...…………………จุดประสงค/์ เนื้อหา/เวลา/กจิ กรรม/สื่อ…………………………………………………………………………....

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ผลการสอนของครู

...…………………เนอ้ื หา/เวลา/การจัดการ/ทดแทนกนั ได้...………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ผลการเรยี นของนักเรียน

...…………………คะแนน/ความสนใจ/ผลการทางาน.......…………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ปญั หาข้อเสนอแนะ

...……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ลงชอื่ ................................................. ลงชื่อ .................................................

(………………………………….) (………………………………….)

ครผู ู้สอน ครูนเิ ทศ

สอนสปั ดาห์ท่ี 16
หนว่ ยท่ี 10

การเขียนภาพตดั

238

แผนบทเรียน

วิชา เขียนแบบเทคนิคเบอ้ื งตน้ เรื่อง การเขยี นภาพตัด

ชนั้ ปวช.1 หอ้ ง 1 วนั ท่ี เวลา : 240 นาที

อาจารยผ์ สู้ อน นายจักกฤช หร่อยดา อาจารยน์ ิเทศ

1. วตั ถปุ ระสงค์ X = ดี I = พอใช้ O = ตอ้ งแกไ้ ข

ก.ความสามารถ : นกั ศกึ ษาจะสามารถ……… ความสาคัญ ข. รายละเอยี ด : ตามทร่ี ะบไุ ว้

1.1 บอกความหมายของภาพตัด X ใบเนอื้ หาหนา้ ท่ี

1.2 อธิบายวิธกี ารเขียนภาพตัด X ใบเนื้อหาหนา้ ที่

2. การนาเข้าสบู่ ทเรยี น :ก.อปุ กรณช์ ว่ ยสอน.......

ครู : สวัสดีครับนกั เรยี น นกั เรยี นทราบหรอื ไมค่ รบั วา่ ในการเขยี นแบบในสว่ นท่ีมองไมเ่ หน็ น้นั
เขาเรยี กวา่ อะไร

นักเรียน : เขาเรยี กวา่ การเขยี นแบบภาพตัดครับ

ครู : ใชแ่ ล้วครบั แบบภาพตัดเป็นแบบที่แสดงสว่ นที่มองไม่เหน็ และวนั น้เี ราจะมาเรียนเรอื่ ง
การเขียนแบบภาพตดั กันครบั

เวลา - นาที 10 60 240 การบ้าน
1.1 1.2
จดุ ประสงค์

ขน้ั นาเขา้ สบู่ ทเรียน
ข้นั บอกกลา่ ว บรรยาย

ถาม-ตอบ
ศึกษาด้วยตนเอง
สรปุ
ขัน้ บรรยาย แบบสาธติ
แบบฝกึ หัด
ข้ันสาเรจ็
ระดบั กจิ กรรมของ สงู
นักเรยี นนกั ศึกษา ปานกลาง
ต่า
กระดาน
โปรเจคเตอร์
ใบบอกกลา่ ว
ใบงาน
อุปกรณ์ชว่ ยสอน ใบทดสอบ
ตารา
ของจริง,ตัวอย่าง
อปุ กรณ์การทดลอง
เครอ่ื งมือเคร่อื งจักร
วสั ดุฝึก

239

แผนการสอน หน่วยที่ 10

ชื่อวิชา เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนครั้งท่ี 16
คาบรวม 72ชัว่ โมง
ชื่อหนว่ ย การเขียนภาพตดั จานวน 4 ชัว่ โมง
ชือ่ เรอื่ ง ภาพตัด

จุดประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม
1.1 บอกความหมายของภาพตัด
1.2 อธบิ ายวธิ กี ารเขยี นภาพตัด

เนอื้ หา ระดบั พฤตกิ รรมทค่ี าดหวัง
พุทธพิ สิ ัย (พ) จิตพสิ ัย (จ) ทักษะพิสัย(ท)
1. บอกความหมายของภาพตัด 123412341234
2. อธิบายวธิ กี ารเขียนภาพตัด



หมายเหตุ พทุ ธิพิสัย จิตพิสยั ทกั ษะพสิ ัย
พ1 ความรู้ความจา จ1 การรบั รู้ ท1 การรบั รู้
พ2 ความเขา้ ใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ
พ3 วิเคราะห์ จ3 เกิดกิจพิสัย ท3 ทาตามแนะนา
พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาได้เอง

240

เนื้อหาสาระ หนว่ ยที่ 10

ชอื่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนคร้ังท่ี 16

ชอ่ื หน่วย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชวั่ โมง

ช่อื เรื่อง ภาพตัด จานวน 4 ชัว่ โมง

10.2 สญั ลกั ษณ์ของเส้นในการเขยี นภาพตัด

ในการเขยี นเส้นลายตัดเพื่อแสดงพ้นื ทีง่ านท่ีถูกตดั จะนยิ มเขียนด้วยสญั ลกั ษณ์ของวสั ดุชน้ิ งานนั้น

ดังตอ่ ไปนี้

241

เนอ้ื หาสาระ หน่วยท่ี 10

ชือ่ วิชา เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนครัง้ ท่ี 16

ชอื่ หน่วย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชั่วโมง

ช่อื เรอ่ื ง ภาพตดั จานวน 4 ชว่ั โมง

10.3 หลักเกณฑ์ในการเขียนภาพตดั

วธิ กี ารเขียนภาพตดั ให้ถูกต้องตามกฎเกณฑแ์ ต่ละชนดิ ของภาพตดั นนั้ ผูเ้ ขียนแบบจะสามารถเขียนได้

ดีและอ่านได้ถกู ต้องจาเปน็ ท่ีจะตอ้ งทราบกฎเกณฑต์ ่าง ๆ ที่เปน็ ขอ้ บังคับหรือขอ้ กาหนดของการเขียนแบบ

ภาพตัดดงั ต่อไปน้ี

พน้ื ท่ที ่ีแสดงดว้ ยเส้นลายตัด (เส้นเตม็ บาง) ทเี่ ป็นเนอ้ื โลหะจะทามุมเอียง 45 องศา กับขอบของชิ้นงาน

ทศิ ทางของเสน้ ลายตดั สามารถเขียนให้เอยี งซา้ ยหรือเอยี งขวาก็ไดแ้ ละมรี ะยะห่างระหว่างเสน้ ลายตดั ให้

เหมาะสมกับขนาดภาพรา่ งของพื้นท่ีภาพตัดและให้มีระยะหา่ งเท่า ๆ กนั

พนื้ ทภ่ี าพตัดของชน้ิ งานไมม่ แี นวขอบชนิ้ งานทีจ่ ะสามารถวัดระนาบมุมไดเ้ พื่อเขียนเส้นตัด เชน่ วงกลม วงรี
เปน็ ตน้ ใหใ้ ช้เส้นศูนยก์ ลางของภาพเปน็ ระนาบเพอ่ื กาหนดใหเ้ สน้ ลายตดั เอยี งทามุม 45 องศา

ชน้ิ งานท่ีเอียงเปน็ มมุ เสน้ ลายตัดทแ่ี สดงว่าเปน็ เน้ือโลหะท่ีถูกตดั จะต้องเขยี นเปน็ มุมเอียง 45 องศา กบั แนว
เส้นขอบภาพหลักที่เปน็ เสน้ ตรง

242

เนื้อหาสาระ หนว่ ยท่ี 10

ชื่อวิชา เขียนแบบเทคนิคเบื้องตน้ สอนคร้งั ที่ 16

ชอื่ หน่วย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชั่วโมง

ชือ่ เรอ่ื ง ภาพตดั จานวน 4 ชว่ั โมง

ชน้ิ งานแต่ละชิ้นทตี่ ่างชนดิ กนั ประกอบเข้าด้วยกันหรือตดั กันอยู่ เสน้ ท่เี ขียนแสดงวา่ เปน็ เนอื้ โลหะจะต้องเขยี น

เสน้ ลายตัดไปในทิศทางทีแ่ ตกต่างกันและถ้าหากเสน้ ตดั เอยี งไปในทิศทางเดียวกนั จะต้องกาหนดความห่างของ

เสน้ ลายตดั ให้แตกต่างกนั

หากเกดิ ความจาเป็นท่ีจะต้องใหเ้ ส้นบอกขนาดในช้ินงานท่เี ราตดั จะต้องเว้นชอ่ งวา่ งของเสน้ ลายตดั ไว้เพ่ือ
เขียน ตัวเลข ตวั อกั ษรหรือเส้นกาหนดขนาดดว้ ย

หากพืน้ ท่ีชนิ้ งานทต่ี ัดมีขนาดใหญจ่ ะอนญุ าตใหเ้ ขียนเสน้ ลายตดั แสดงเฉพาะบรเิ วณขอบของชิ้นงานได้

243

เนือ้ หาสาระ หน่วยที่ 10

ช่ือวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบ้ืองต้น สอนคร้ังท่ี 16

ชอื่ หน่วย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ช่ัวโมง

ชื่อเรอ่ื ง ภาพตัด จานวน 4 ชัว่ โมง

ในช้ินงานทมี่ ีพ้นื ท่ีหนา้ ตัดแคบมาก ๆ เชน่ พวกเหล็กในงานโครงสรา้ ง สามารถแสดงลายเส้นตดั ได้โดยใช้

วิธกี ารระบายสีทึบเต็มหนา้ ตดั ของชิน้ งานแทนการเขยี นด้วยเส้นลายตดั

หากการเขยี นภาพตัดของชิน้ งานทม่ี หี น้าตัดแคบมาก ๆ ทยี่ าวกวา่ ขนาดของกระดาษทีใ่ ช้เขียนหรอื ต้องการ
แสดงเพยี งบางส่วนใหเ้ ขยี นย่อสว่ นลง และหากชน้ิ งานประกอบกัน ชนกนั หรอื ซ้อนกนั อยู่ ใหเ้ วน้ ช่องวา่ ง
ระหวา่ งชนิ้ งานประมาณ 0.5 ม.ม.

หากต้องการแสดงรายละเอยี ดของช้ินงานเดยี วกนั ในแต่ละจุดด้วยการตัดเฉพาะสว่ นด้วยเส้นมอื เปลา่ ใหเ้ ขียน
แสดงเส้นลายตดั ในทิศทางเดียวกนั และระยะหา่ งเหมือนกัน

244

เนื้อหาสาระ หน่วยที่ 10

ชอ่ื วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ สอนครง้ั ที่ 16

ช่ือหนว่ ย การเขยี นภาพตัด คาบรวม 72ชัว่ โมง

ชือ่ เร่ือง ภาพตัด จานวน 4 ช่ัวโมง

เสน้ แสดงแนวตดั จะเขยี นด้วยเสน้ ศูนยก์ ลางเต็มหนา มีขนาดความหนาเทา่ กับเส้นขอบภาพของชนิ้ งาน โดยจะ

เขยี นไว้ทีข่ อบของช้ินงานท้ังสองขา้ งและที่ปลายของเสน้ ศูนยก์ ลางหนาจะมีลูกศรชี้ไปในทิศทางทยี่ ังคง

ภาพเหมือนอยหู่ รอื ทศิ ทางทีจ่ ะเขยี นภาพทีจ่ ะมอง

ในกรณีการเขยี นภาพตดั จะไม่นิยมเขียนแสดงเสน้ ประ(Hath Line) ยกเวน้ ในกรณีท่ภี าพบางภาพมีความ
ยุ่งยากซบั ซ้อนมาก ๆ จึงจะแสดงเส้นประได้ในภาพตัดดว้ ย เช่น งานเขยี นแบบแม่พมิ พ์
เปน็ ต้น

สรุป
ในการเขยี นภาพตัดอาจเขียนแสดงรายละเอียดได้ไม่ชัดเจนทง้ั หมด ดังน้นั การเขียนภาพตัดเพื่อแสดง
รายละเอยี ดใหค้ รบถว้ นและเหมาะสมกับงาน

245

กิจกรรมการเรยี นการสอน หน่วยที่ 10

ชือ่ วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น สอนคร้ังท่ี 16

ชื่อหน่วย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ชว่ั โมง

ช่ือเรอ่ื ง ภาพตดั จานวน 4 ช่วั โมง

กิจกรรมการเรยี นการสอน

กิจกรรมครู กจิ กรรมนกั เรียน

ขั้นนาเขา้ สู่บทเรยี น

เชค็ ชอ่ื นกั ศึกษาทเี่ ข้าชน้ั เรียนและตรวจระเบียบการ ใหค้ วามร่วมมือ

แต่งกาย ซักถามถึงสาเหตทุ ี่ นกั ศึกษาขาดเรยี น ใหค้ วามร่วมมือและยอมรับการตรวจระเบียบการ

และทาการตักเตือน แตง่ กาย

นาเขา้ ส่บู ทเรียนโดยวิธกี าร ถาม – ตอบ ฟงั และตอบคาถามครู

ครูสรุปคาตอบของ นักศึกษา และนาเขา้ สู่บทเรียน ฟงั การบรรยายและจดบนั ทึกสาระสาคญั และถาม

เมื่อมีข้อสงสยั

ดกู ารสาธติ ดว้ ยความตง้ั ใจ

ขน้ั สอน

บรรยายพร้อมสาธติ การเขยี นแบบภาพตดั ฟงั การบรรยายและจดบันทกึ สาระสาคญั และถาม

ใหน้ กั ศึกษาทาแบบฝกึ หดั เม่ือมีขอ้ สงสยั

ฟังการบรรยายและดูการสาธติ ดว้ ยความต้ังใจ

ทาแบบฝกึ หัดด้วยความต้งั ใจ

ขน้ั สรุป

สรปุ เน้อื หาจากการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน ฟังและตอบคาถามครู เพื่อร่วมกันสรปุ เน้ือหาที

ให้กบั นักศกึ ษาโดยวิธกี ารถาม -ตอบ ได้รับ

ขั้นประเมินผล

ประเมินผลการเรียนจากผลการทาแบบทดสอบ ทาแบบทดสอบวัดผลสมั ฤทธ์ิทางการเรียน

วดั ผลสัมฤทธทิ์ างการเรยี น

246

งานทม่ี อบหมายหรือกจิ กรรม หน่วยท่ี 10

ชอื่ วิชา เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น สอนครง้ั ท่ี 16

ชอื่ หนว่ ย การเขยี นภาพตดั คาบรวม 72ชัว่ โมง

ชื่อเร่อื ง ภาพตดั จานวน 4 ชวั่ โมง

กอ่ นเรียน

เพ่ือใหก้ ารทากจิ กรรมการเรยี นการสอนเปน็ ไปดว้ ยความเรียบรอ้ ยใหน้ กั ศึกษาคน้ หาความหมายของภาพตัด

และหนังสือแบบเรยี นมาด้วย

ขณะเรยี น
อาจารย์ผู้สอนให้นักศึกษาตอบปัญหาและทาแบบฝกึ หดั เพื่อทดสอบความเขา้ ใจ

หลงั เรยี น
มอบหมายใหน้ ักศึกษาไปศึกษาค้นคว้าเร่ืองการเขียนสัญลกั ษณ์ในงานอุตสาหกรรมเพื่อเตรียมพรอ้ มในการ
เรยี นครัง้ ตอ่ ไป

247

ใบงาน หนว่ ยที่ 10

ชื่อวิชา เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งต้น สอนครั้งท่ี 16

ชื่อหนว่ ย การเขียนภาพตัด คาบรวม 72ช่วั โมง
ช่อื เรอ่ื ง การเขียนภาพตัด จานวน 4 ชั่วโมง
ชอื่ งาน การเขียนภาพตดั คาส่ัง

ใหน้ ักศึกษาเขียนภาพตัดเต็มตามทีก่ าหนดให้ลงในกระดาษ 1. เขียนแบบภาพตัดคร่ึงทภี่ าพดา้ นหน้า
เขียนแบบให้ถูกต้อง 2. แสดงแนวตัดทีภ่ าพดา้ นบน
3. กาหนดขนาดให้ถูกต้อง ครบถ้วน
สมบรู ณ์
4. มาตราสว่ น 1:1

ขนั้ ตอนการปฏิบตั งิ าน วสั ดุเคร่อื งมอื อปุ กรณ์

1. ติดกระดาษบนโต๊ะเขยี นแบบ 1. กระดาษ A4
2. วาดขอบเสน้ ตามขนาดของกระดาษเขยี นแบบ 2. โตะเขยี นแบบ
3. วาดภาพตดั ตามที่กาหนดให้ ให้ถูกต้อง 3. ชดุ สามเหล่ียม
4. ทาความสะอาดกระดาษเขียนแบบ 4. วงเวยี น
5. รวบรวมส่ง 5. ไม้ที
6. ดนิ สอกด 2B
ช่ือ 7. ยางลบ
หอ้ ง 8. ผ้าเชด็ ทาความสะอาด

ผู้ควบคมุ
ว/ด/ป

248

ใบตรวจงาน หนว่ ยท่ี 10

ชือ่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น สอนครั้งท่ี 16

ช่ือหน่วย การเขียนภาพตดั คาบรวม 72ช่วั โมง
ชื่อเรือ่ ง การเขียนภาพตัด จานวน 4 ชว่ั โมง
ชอ่ื งาน การเขียนภาพตัด คาส่งั

ใบงาน 1. เขียนแบบภาพตดั ครึ่งทีภ่ าพดา้ นหนา้
2. แสดงแนวตัดทภี่ าพดา้ นบน
3. กาหนดขนาดให้ถกู ต้อง ครบถว้ น
สมบรู ณ์
4. มาตราส่วน 1:1

จดุ พจิ ารณา ผลปฏิบตั ิงาน คะแนน หมายเหตุ

1. ขนาดตรงตามกาหนด 2 คะแนน
2. ความถูกต้องของรปู ภาพ 2 คะแนน

3. การใชเ้ วลาในการทางาน 2 คะแนน
4. การลงน้าหนักของเส้น 2 คะแนน
5. ความสะอาด 2 คะแนน

ช่อื ผคู้ วบคมุ
หอ้ ง ว/ด/ป

249

การประเมนิ ผล หนว่ ยที่ 10

ชอื่ วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ สอนครงั้ ท่ี 16
ชอ่ื หน่วย การกาหนดขนาดเบอ้ื งตน้ คาบรวม 72ชั่วโมง
ช่ือเร่อื ง ภาพตดั จานวน 4 ชัว่ โมง

กอ่ นเรยี น สารวจพื้นฐานความรู้และความสนใจวา่ มีมากน้อยเพยี งไร
สมรรถนะ การสังเกตการตอบคาถาม
วิธวี ัด ขอ้ คาถาม
เครอื่ งมือวดั ไมม่ ีการตัดสนิ แตเ่ ปน็ สว่ นหน่ึงของกจิ กรรมการเรยี นการสอนเพ่อื เนน้ ให้
เกณฑ์การตัดสิน ผูเ้ รยี นต่นื ตวั และเกิดความกระตอื รือรน้ ในการเรยี น

ขณะเรียน ใหน้ กั ศึกษามีความรู้ความเขา้ ใจในเนอื้ หาบทเรยี นที่กาลงั ศึกษา
สมรรถนะ ใชค้ าถามในขณะทาการบรรยาย
วธิ วี ดั วัดขอ้ คาถาม
เครอ่ื งมอื วัด ไม่มีการตัดสินแตจ่ ะสังเกตความสนใจและความเข้าใจในเนื้อหาทนี่ กั ศึกษา
เกณฑ์การตัดสิน ไดร้ บั จากการตอบคาถาม

หลังเรียน ให้นักศึกษามีความรคู้ วามเขา้ ใจในบทเรยี นไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
สมรรถนะ คะแนนจากการทาแบบทดสอบ
วธิ วี ดั แบบทดสอบ จานวน 10 ข้อ
เครื่องมือวัด ทาคะแนนได้
เกณฑก์ ารตดั สิน
8 คะแนน อยู่ในเกณฑ์ ดมี าก
7 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ดี
6 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ พอใช้
5 คะแนน อย่ใู นเกณฑ์ ผ่าน
ตา่ กว่า 4 คะแนน ควรมกี ารเรยี นซอ่ มเสริม

250

บนั ทกึ หลงั การสอน หนว่ ยที่ 10

ชือ่ วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบ้อื งตน้ สอนครงั้ ที่ 16

ชือ่ หนว่ ย การเขยี นภาพตัด คาบรวม 72ชัว่ โมง
ช่ือเรือ่ ง ภาพตัด จานวน 4 ชว่ั โมง
บันทกึ หลงั การสอน

สปั ดาห์ที่………………….

วนั ท่ี………….เดือน……………………………….….พ.ศ..................

รหสั วชิ า...............................ชอ่ื วิชา.....................................................

สาขาวชิ า...............................................ห้อง...................กลมุ่ .............

ผลการใช้แผนการจดั การเรยี นรู้

...…………………จุดประสงค์/เน้ือหา/เวลา/กจิ กรรม/สื่อ…………………………………………………………………………....

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ผลการสอนของครู

...…………………เน้ือหา/เวลา/การจัดการ/ทดแทนกนั ได้...………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ผลการเรียนของนักเรียน

...…………………คะแนน/ความสนใจ/ผลการทางาน.......…………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ปญั หาขอ้ เสนอแนะ

...……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ลงชอ่ื ................................................. ลงชอ่ื .................................................

(………………………………….) (………………………………….)

ครผู ู้สอน ครูนเิ ทศ

สอนสปั ดาหท์ ่ี 17
หนว่ ยท่ี 11

สัญลกั ษณง์ านอตุ สาหกรรม

252

แผนบทเรียน

วชิ า เขียนแบบเทคนคิ เบือ้ งต้น เร่อื ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม

ชั้น ปวช.1 ห้อง 1 วันที่ เวลา : 240 นาที

อาจารยผ์ สู้ อน นายจักกฤช หร่อยดา อาจารยน์ เิ ทศ

1. วัตถุประสงค์ X = ดี I = พอใช้ O = ต้องแกไ้ ข

ก.ความสามารถ : นกั ศึกษาจะสามารถ……… ความสาคญั ข. รายละเอยี ด : ตามท่ีระบไุ ว้

1.1 อธิบายวธิ ีการวัดคา่ ความหยาบละเอียดของผวิ งานได้ X ใบเนื้อหาหน้าที่

1.2 ระบุคา่ ความหยาบและข้นั ความหยาบของผวิ ชิน้ งานได้ X ใบเนื้อหาหน้าที่

1.3 อธิบายวธี กี ารเขียนแบบสญั ลกั ษณเ์ กลยี วได้ X ใบเนอื้ หาหนา้ ที่

1.4 อธบิ ายวิธกี ารระบุสัญลกั ษณ์งานเชอ่ื มในแบบงานได้ X ใบเนอ้ื หาหนา้ ที่

2. การนาเข้าสบู่ ทเรียน :ก.อปุ กรณช์ ว่ ยสอน.......

ครู : สวัสดีครบั นักเรยี น นักเรียนทราบหรือไม่ครบั วา่ การส่งั งานทางอตุ รสาหกรรมเขาใชอ้ ะไร
บอก แทนทีจ่ ะใช้การเขยี นยาวๆ
นักเรียน : ใช้สญั ลกั ณ์แทนครับ

ครู : ใชแ่ ลว้ ครับ เขาจะใช้สญั ลกั ณแ์ ทนครับ และวันนเี้ ราจะมารูจ้ ักสษั ลักณพ์ วกนก้ี ัน

เวลา - นาที 10 60 120 180 240 การบ้าน
1.2 1.3 1.4
จดุ ประสงค์ 1.1

ข้ันนาเข้าส่บู ทเรยี น
ข้ันบอกกลา่ ว บรรยาย

ถาม-ตอบ
ศึกษาดว้ ยตนเอง
สรปุ
ขัน้ บรรยาย แบบสาธิต
แบบฝึกหัด
ขั้นสาเรจ็
ระดับกิจกรรมของ สงู
นกั เรียนนกั ศึกษา ปานกลาง
ต่า
กระดาน
โปรเจคเตอร์
ใบบอกกลา่ ว
ใบงาน
อปุ กรณ์ชว่ ยสอน ใบทดสอบ
ตารา
ของจริง,ตัวอย่าง
อุปกรณก์ ารทดลอง
เครือ่ งมือเครอื่ งจักร
วสั ดฝุ กึ

253

แผนการสอน หน่วยท่ี 11

ชื่อวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งต้น สอนคร้ังที่ 17
คาบรวม 72ชว่ั โมง
ช่อื หน่วย สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชว่ั โมง
ช่อื เรอื่ ง การปฐมนิเทศและวิวัฒนาการเขยี นแบบ

จดุ ประสงค์เชิงพฤติกรรม
1.1 อธบิ ายวิธีการวดั คา่ ความหยาบละเอยี ดของผิวงานได้
1.2 ระบคุ ่าความหยาบและขั้นความหยาบของผิวชน้ิ งานได้
1.3 อธบิ ายวิธีการเขียนแบบสัญลักษณเ์ กลียวได้
1.4 อธิบายวธิ ีการระบุสัญลักษณ์งานเชอ่ื มในแบบงานได้

ระดับพฤติกรรมทค่ี าดหวัง

เน้อื หา พทุ ธพิ สิ ยั (พ) จติ พิสัย (จ) ทักษะพสิ ยั (ท)

1. อธบิ ายวธิ ีการวดั ค่าความหยาบละเอียด 123412341234
ของผวิ งานได้
2. ระบคุ า่ ความหยาบและขั้นความหยาบ  
ของผวิ ชิ้นงานได้
3. อธิบายวีธกี ารเขยี นแบบสัญลักษณ์เกลียว 
ได้
4. อธบิ ายวิธกี ารระบสุ ญั ลักษณ์งานเช่อื มใน  
แบบงานได้
 

หมายเหตุ พทุ ธิพิสยั จติ พสิ ัย ทักษะพสิ ัย
พ1 ความรคู้ วามจา จ1 การรับรู้ ท1 การรับรู้
พ2 ความเข้าใจ จ2 ตอบสนอง ท2 ทาตามแบบ
พ3 วเิ คราะห์ จ3 เกิดกิจพสิ ยั ท3 ทาตามแนะนา
พ4 สงั เคราะห์ ท4 ทาได้เอง

254

เนอื้ หาสาระ หน่วยที่ 11

ชอ่ื วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนครงั้ ที่ 17

ชอ่ื หน่วย สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชวั่ โมง

ช่ือเรือ่ ง สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

สญั ลกั ษณ์เบื้องต้นในงานเขียนแบบเครอ่ื งกล

ในงานเขยี นแบบนอกเหนอื จากการบอกขนาดต่าง ๆ ดังท่ไี ดก้ ล่าวมาแลว้ ในบทที่ 4 ผูเ้ ขียนแบบเองจาเป็นที่

จะต้องระบสุ ัญลักษณต์ ่าง ๆ ทใ่ี ชใ้ นงานเขียนแบบเพ่ิมเตมิ โดยทสี่ ัญลกั ษณใ์ นงานเขยี นแบบน้ี แบง่ ออกได้

เปน็ หลายชนิดตามลกั ษณะการใชง้ าน เช่น สญั ลักษณค์ วามหยาบของผวิ งาน สญั ลกั ษณ์งานเช่อื ม

สญั ลักษณช์ นิ้ ส่วนมาตรฐานของเครื่องจกั รกล (สปรงิ เฟอื ง เกลยี ว ตลบั ลกู ปืน ฯลฯ ) และสัญลักษณ์

พนื้ ฐานทางไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น ซง่ึ การระบุสัญลกั ษณ์เหล่านเ้ี พม่ิ เติมลงในแบบสัง่ งานเพ่ือให้

ชดั เจนมากขึ้น ทั้งนีเ้ พ่ือให้ผู้นาแบไปใชง้ านสามารถทจี่ ะปฏบิ ัตงิ านได้อย่างถูกตอ้ งและเขา้ ใจเป็นแนวทาง

เดยี วกนั อีกทั้งยังชว่ ยลดเวลาในงานเขยี นแบบได้อีกดว้ ย สาหรับสญั ลกั ษณ์เบื้องตน้ ในงานชา่ งอตุ สาหกรรม

ทจี่ ะกลา่ วถึงในหน่วยนค้ี อื สัญลกั ษณ์ของเกลยี ว สัญลกั ษณ์ความหยาบละเอียดผิวงาน สัญลักษณแ์ นวเช่ือม

รวมถงึ พิกัดความเผื่อเบ้ืองต้นทใี่ ช้ในงานเขียนแบบ

เกลยี ว ( Thread)

เกลียวเปน็ ช้ินงานส่วนทีท่ าให้เกดิ การเปลีย่ นแปลงจากการหมุนให้เคลือ่ นทเ่ี ปน็ แนวเส้นตรงเพ่ือยดึ ช้นิ งาน

หรือ ทาใหช้ ิ้นสว่ นเคล่อื นท่เี กลยี วมีรปู รา่ งเปน็ ร่องวนรอบตัวอย่างดงั ภาพที่ 11.1 เพ่ือให้สะดวกในการเขยี น

แบบ จงึ มีการกาหนดเปน็ ภาพสัญลักษณ์แทน ดังภาพที่แสดงต่อไปน้ี

ภาพท่ี 11.1 สว่ นตา่ งๆของเกลียว

เนอื้ หาสาระ 255

ช่ือวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบื้องต้น หน่วยที่ 11
สอนครงั้ ท่ี 17
ชื่อหน่วย สัญลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
ชื่อเร่ือง สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

11.1 การเขียนภาพสญั ลักษณ์เกลียวในระบบ ISO

การเขยี นสญั ลกั ษณ์ของเกลียว
11.2 หลกั เกณฑ์ในการเขยี นภาพสญั ลกั ษณ์เกลียว
1. เส้นยอดเกลียวใหเ้ ขียนดว้ ยเสน้ เต็มหนา ส่วนโคนเกลียวใหเ้ ขยี นด้วยเสน้ เต็มบาง
2. ระยะหา่ งระหว่างเส้นยอดเกลียวและเสน้ โคนเกลยี วคือ ความสูงเกลียว

ส่วนประกอบในการเขยี นภาพสัญลกั ษณเ์ กลยี ว

256

เน้ือหาสาระ หน่วยท่ี 11

ช่ือวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบ้อื งต้น สอนคร้ังที่ 17

ชือ่ หน่วย สัญลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง

ช่อื เรือ่ ง สัญลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชั่วโมง

11.3 การกาหนดขนาดเกลียว

เกลียวมาตรฐานใหก้ าหนดขนาดจาก โตสดุ ของเกลยี วนาหน้าขนาดความโต เชน่ M16 หรอื ประเภท

เกลียว เชน่ Tr 16 นอกจากนย้ี งั มีสัญลกั ษณ์ข้อมลู อ่ืน เช่น ระยะพติ ช์ จานวนปากเกลยี วและทิศทาง

เกลียว เช่น เกลียวซา้ ยจะใช้ LH แทน (ยอ่ มาจาก Left Hand ) RH (ยอ่ มาจาก Right Hand ) ส่วนเกลยี ว

หลายปาก จะเขียนสญั ลักษณ์ P ไว้ขา้ งหลังขนาดเรียกเกลียว และหลังขนาดระยะพติ ช์ดูภาพ

257

เน้อื หาสาระ หน่วยท่ี 11

ช่ือวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งต้น สอนครั้งท่ี 17

ชอื่ หน่วย สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
จานวน 4 ชว่ั โมง
ชอื่ เร่ือง สญั ลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม
ตวั อย่าง
ตารางมาตรฐานของเกลยี วชนดิ ต่าง ๆ

ชนดิ ของเกลียว ตวั ย่อ การกาหนดขนาด

เกลยี ววิตเวติ -ละเอยี ด (เรียว) เสน้ ผ่านศนู ยก์ ลางนอกเป็น W28,8.1/4
W มม.ระยะพิตช์ เป็นนิ้ว Keg DIN 477

เกลียวท่อ-วิตเวิต(ทรงกระบอก) R ขนาดกาหนดของท่อเป็นน้ิว(ขนาด R3/4
กาหนด = ใน)

เกลียวเมตริก - ISO M เสน้ ผ่านศูนย์กลางนอกของเกลียวเปน็ M60
มม.

เกลยี วเมตริก-ISO ละเอียด เส้นผ่านศูนย์กลางนอกของเกลียวเป็น
M มม. .ระยะพติ ช์ เป็น มม. M802

เกลยี วเมตริก-ISO ทรงคางหมู เสน้ ผ่านศนู ย์กลางนอกของเกลยี วเป็น
Tr มม.ระยะพิตช์ เปน็ มม.. Tr488

เกลียวฟันกลม เส้นผา่ นศนู ยก์ ลางนอกของเกลยี วเปน็
Rd มม.ระยะพิตช์ เปน็ มม.. Rd405

เกลยี วฟันเลอื่ ย เส้นผา่ นศนู ย์กลางนอกของเกลียวเป็น
S มม.ระยะพติ ช์ เป็น มม.. S7010

เกลยี วไฟฟ้า (เกลียว-เอดิสนั ) E เส้นผา่ นศนู ยก์ ลางนอกของเกลียว ( - E27
นอก) เปน็ มม.

ตวั อย่าง

W28 1/4

W หมายถึง เกลียววิตเวิต
28 หมายถึง ขนาดเสน้ ผ่านศูนยก์ ลางยอดเกลยี ว28 มม.
¼ หมายถงึ ระยะพิตช์เทา่ กับ ¼ นิว้ หรือใน 1 น้วิ ในจานวนเกลียว 4 ฟัน

258

เนอ้ื หาสาระ หนว่ ยที่ 11

ช่อื วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบื้องตน้ สอนครั้งที่ 17
คาบรวม 72ช่ัวโมง
ชือ่ หนว่ ย สัญลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชัว่ โมง
ชื่อเรื่อง สญั ลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม

M802

M หมายถงึ เกลยี วเมตริก
80 หมายถงึ ขนาดเสน้ ผ่านศูนยก์ ลางยอดเกลียว 80 มม.
2 หมายถึง ระยะพิตช์เทา่ กบั 2 มม.

Tr 488

Trหมายถงึ เกลยี วเมตริก(ทรงสี่เหลยี มคามหมู)
หมายถงึ ขนาดเสน้ ผา่ นศูนย์กลางยอดเกลยี ว 48 มม.
หมายถงึ ระยะพิตชเ์ ทา่ กบั 8 มม.
สญั ลักษณค์ วามหยาบละเอียดของผิวงาน
ผวิ ช้ินงานทผี่ า่ นการะบวนการผลติ ดว้ ยกรรมวธิ ตี ่าง ๆ เช่น งานหลอ่ งานรีด งานกดอัดข้ึนรูป และ งานข้นึ รปู
ด้วยเครอ่ื งมือกล ( งานกดั งานกลึง งานเจียระไน ฯลฯ ) เมือ่ มองด้วยสายตาเราจะเหน็ ว่าผวิ ของช้ินงานมี
ความเรียบ แตเ่ มื่อนามาขยาย กจ็ ะพบว่าผิวงานเหล่านั้นขรุขระเปน็ คลนื่ สูง-ตา่ ไม่เท่ากนั โดยเฉพาะถ้าผิว
ของชิน้ งานใดมีความสูง-ต่าแตกต่างกนั มาก แสดงวา่ ผวิ ของชน้ิ งานน้ันมีความหยาบของผวิ มาก แต่ถา้ ผิวของ
ชนิ้ งานใดมีความสงู -ตา่ นอ้ ย กแ็ สดงว่ามคี วามหยาบของผิวน้อยและละเอยี ดมากกว่า ซ่งึ ความหยาบละเอยี ด
ของผวิ งานนจี้ ะมคี วามจะเปน็ สาหรบั งานท่ีตอ้ งการความละเอียดสูง โดยเฉพาะอย่างย่งิ การผลิตชิ้นส่วนของ
เคร่ืองจักรกลบางชนิด เช่น ตลับลูกปืน เปน็ ต้น แต่สาหรบั ชิน้ งานบางชนดิ อาจจะไม่มีความจาเป็นท่ีจะตอ้ ง
ระบุความหยาบละเอยี ดของผิวงาน เพราะจะทาใหเ้ สียเวลาในการผลติ

ภาพขยายของผิวชิ้นงานทผ่ี า่ นกระบวนการข้ึนรูป

259

เนอ้ื หาสาระ หน่วยท่ี 11

ช่อื วิชา เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองต้น สอนคร้ังที่ 17

ชอ่ื หนว่ ย สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง

ชอื่ เรือ่ ง สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชวั่ โมง

การวัดคา่ ความหยาบละเอยี ดของผิวงานตามมาตรฐานของ ISO 4287

การวดั คา่ ความหยาบละเอยี ดของผิวงานที่ผ่านกระบวนการขึ้นรปู มาแล้ว ในหนว่ ยนจี้ ะ กล่าวถึงเฉพาะคา่

ความหยาบ Rt, Ra และ Rzเทา่ นัน้

ค่าความหยาบ Rtคอื ค่าวัดจากจดุ สงู สุดไปยังจดุ ต่าสดุ ของผิวงานซง่ึ มีหนว่ ยเป็นไมโครเมตร (um)

ค่าความหยาบ Ra หมายถงึ คา่ ความหยาบผิวท่หี าได้จากการรวมพนื้ ที่ยอดแหลมของคลื่นเหนอื เสน้
ก่งึ กลาง (M-Line) กบั พ้ืนที่ยอดแหลมของคลน่ื ใตเ้ สน้ ก่ึงกลาง หารดว้ ยความยาวเฉลยี่ (Lm) โดยท่คี า่ ของ
Ra มหี น่วยวัดเป็นไมโครเมตร

ค่าความหยาบ Rzหมายถงึ คา่ ความหยาบผวิ ซึ่งหาได้จากการวัดทดสอบเปน็ ชว่ งเทา่ ๆ กนั 5 ช่วง แลว้ นา
คา่ ที่ไดม้ ารวมกันหารด้วย 5 โดยท่ีคา่ ของ Rzมีหนว่ ยเปน็ ไมโครเมตร

260

เน้ือหาสาระ หน่วยที่ 11

ชอ่ื วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนคร้ังท่ี 17

ช่อื หนว่ ย สญั ลักษณง์ านอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ชัว่ โมง

ช่ือเร่อื ง สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

ค่าความหยาบผวิ สงู สดุ R max หมายถึง ความลึกสูงสุดของรอ่ งความหยาบท่ีมีอยู่ในระยะทดสอบ (ดงั รูป)

เคร่ืองมือวดั คา่ ความหยาบผวิ งาน

แผ่นเทยี บผิว มลี ักษณะเป็นแผน่ สเี่ หลี่ยมวางเรียงกนั เป็นชุดตามลาดับความหยาบและแต่ละแผ่นจะมีสัญ

บักษณ์บอกระดบั ความหยาบไว้ เวลาใช้งานต้องนาแผน่ เทียบผิวไปเปรียบเทียบกบั ผิวชนิ้ งานคา่ ความหยาบ

ของผิวงานกส็ ามารถอ่านจากแผ่นเทียบผวิ ทีม่ ผี วิ ตรงกบั ผิวของชนิ้ งาน ( ดภู าพ)

เครอ่ื งวัดความหยาบผวิ แบบแผ่นเทียบผวิ

เครอ่ื งวัดความหยาบผวิ เป็นเครื่องมือวดั ความหยาบผิวท่ีทางานดว้ ยระบบไฟฟ้า ซง่ึ สามารถวัดค่า

ความหยาบผิวเปน็ ตัวเลขหรือแสดงเปน็ กราฟก็ไดโ้ ดยสามารถบอกค่าความหยาบเปน็ Ra , Rz , Rmax
ได้ดว้ ย (ดภู าพ 1 และ 2)

ภาพท่ี 1 เครือ่ งวัดความหยาบผวิ แบบแสดงผลทหี่ น้าปดั

ภาพท่ี 2 เครอื่ งวัดความหยาบผิวแบบพมิ พ์ขอ้ มูลและกราฟความหยาบผิว

261

เนื้อหาสาระ หน่วยที่ 11

ชื่อวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบ้อื งต้น สอนครั้งที่ 17

ชอื่ หน่วย สญั ลักษณง์ านอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง

ช่อื เรอื่ ง สญั ลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชว่ั โมง

การกาหนดสัญลักษณ์ความหยาบผวิ ตามมาตรฐานเยอรมัน DIN 140

งานมาตรฐานความหยาบผิวงานฉบบั เก่า DIN 140 ไดก้ าหนดสญั ลักษณ์ของความหยาบผวิ งานไว้

เพ่ือใช้ในงานเขียนแบบ โดยไดแ้ บง่ ลกั ษณะของคุณภาพผิวงานไวด้ ังนี้

คณุ ภาพของผิวงานกาหนดไว้ใชก้ บั งานที่ไม่ต้องการความละเอียดแนน่ อน

ผิวดิบ ผวิ งานของช้ินงานทไี่ มต่ ้องการความละเอียดมาก แต่ตอ้ งการ
ความสม่าเสมอของผิวงาน เชน่ งานหล่อ งานรีด งานทบุ ขนึ้ รปู

ผิวหยาบ รอยปาดผวิ ของเคร่ืองมือทใี่ ช้ในการตัดเฉือนยงั มองเห็นได้
ชัดเจนด้วยตาเปล่า

ผวิ ละเอียดปานกลาง รอยปาดผิวของเครื่องมือท่ีใช้ตดั เฉือนยังพอ
มองเหน็ ได้บ้างแตไ่ ม่ชดั เจนนัก

ผวิ ละเอียด รอยปาดผวิ ของเคร่อื งมือที่ใชต้ ดั เฉือนจะมองด้วยตาเปลา่ ไม่
เหน็

ผิวละเอยี ดท่สี ดุ ผิวของชนิ้ งานจะละเอยี ดเงาเป็นมนั มาก ซ่ึงไดแ้ ก่ งาน
เจียระไนและงานขัด

เนื้อหาสาระ 262

ชื่อวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี 11
ชอื่ หน่วย สัญลักษณ์งานอุตสาหกรรม สอนครง้ั ท่ี 17
ช่อื เรือ่ ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
จานวน 4 ชวั่ โมง
ตารางเปรียบเทียบคา่ ความหยาบตามมาตรฐาน DIN กบั ISO

เนอ้ื หาสาระ 263

ชอื่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น หนว่ ยท่ี 11
สอนคร้งั ท่ี 17
ช่ือหน่วย สัญลักษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
ชื่อเรอ่ื ง สัญลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชว่ั โมง

ตาราง ผิวความหยาบ Rz

เนอ้ื หาสาระ 264

ชอื่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น หนว่ ยท่ี 11
ช่ือหน่วย สัญลักษณ์งานอุตสาหกรรม สอนคร้งั ท่ี 17
ชื่อเรื่อง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
จานวน 4 ชว่ั โมง
ตารางผวิ ความหยาบ Ra

265

เนื้อหาสาระ หนว่ ยที่ 11

ชอื่ วชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบ้อื งตน้ สอนครัง้ ท่ี 17

ช่อื หน่วย สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชั่วโมง

ชื่อเร่อื ง สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชั่วโมง

11.2 สัญลักษณ์ต่างๆในงานช่างอุตสาหกรรม

การกาหนดสัญลักษณ์ผิวตามมาตรฐาน ISO 1302

จากการปรับปรงุ มาตรฐานในงานเขียนแบบเปน็ มาตรฐาน ISO โดยแต่เดมิ ใช้มาตรฐาน

DIN 140 นัน้ ตอ่ มาเมอื่ เดือนมิถนุ ายน 1977 ได้มกี ารเปลีย่ นแปลงมาตรฐานสญั ลักษณผ์ วิ งานขน้ึ ใหม่เป็น

มาตรฐาน ISO1302 โดยได้กาหนดค่าความหยาบของผิวงาน ( Ra หรือ Rz ) ลงในแบบงานดว้ ยดังราย ละเอยี ด
ต่อไปนี้

1.สญั ลกั ษณ์ทใ่ี ช้แสดงคา่ ความหยาบผิว สัญลกั ษณพ์ น้ื ฐานมาประกอบดว้ ยเสน้ สองเสน้ ทยี่ าวไม่เท่ากนั ทามุม

ประมาณ 60 เส้นผิวงานสญั ลกั ษณ์พ้ืนฐานท่ีใช้มี 3 แบบดว้ ยกัน ดังตารางท่ี 1

ตารางท่ี 1 สดั สว่ นของสัญลกั ษณ์ อักษร

266

เน้ือหาสาระ หนว่ ยที่ 11

ชือ่ วิชา เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น สอนครั้งท่ี 17
ชอ่ื หน่วย สัญลกั ษณ์งานอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ช่ัวโมง
ช่อื เรื่อง สัญลักษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชัว่ โมง

ตารางที่ 2 สัญลักษณ์ และความหมายคุณภาพของผิวในแต่และสญั ลกั ษณะในมาตรฐาน ISO

สญั ลกั ษณ์ ความหมาย

เปน็ สัญลกั ษณ์พืน้ ฐานปกติจะมเี ครอื่ งหมายบอกกรรมวิธกี ารผลติ ไว้ดว้ ย ถา้
ไมม่ ีแสดงวา่ ไม่ได้ระบกุ รรมวิธีการผลิต

เป็นสญั ลักษณท์ ่ีแสดงถึงผวิ งานทีม่ ีการตัดเฉือนดว้ ยเครื่องจักรกล

เป็นสญั ลกั ษณ์ท่ปี รบั ผิวงานโดยไมม่ ีการปาดผิวอีก ให้ใส่วงกลมไวใ้ นระหว่าง
มมุ ของสญั ลักษณ์

267

เนื้อหาสาระ หนว่ ยที่ 11

ชื่อวชิ า เขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น สอนครัง้ ที่ 17
คาบรวม 72ชั่วโมง
ช่อื หน่วย สญั ลกั ษณง์ านอตุ สาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง
ช่ือเรอ่ื ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม

ตารางที่ 3 ตาแหน่งบอกรายละเอยี ด

สญั ลกั ษณ์ ความหมาย

ตำแหน่ง a เป็นคา่ ความหยาบผวิ กง่ึ กลาง (Ra) บอกตวั เลขซงึ่ มหี นว่ ย
เป็น m หรอื อาจบอกเป็นเกรดความหยาบของผวิ N1…………..N12
ตำแหน่ง b เป็นลกั ษณะผวิ งานบอกเป็นตวั อกั ษร เช่น ผิวดิบ ขดั มนั
ผวิ ชบุ แข็ง
ตำแหน่ง c ความยาวผวิ ทใี่ ชง้ านจรงิ
ตำแหน่ง d เป็นทิศทางของการตดั เฉือน
ตำแหน่ง e ความยาวทเ่ี ผ่ือไว้
ตำแหน่ง f คา่ ความหยาบผวิ อน่ื ๆ (Rz)

ตัวอยา่ งสญั ลักษณข์ องพน้ื ผวิ
หมายถึง ผิวงานที่เปน็ ผิวดิบ โดยไม่ได้บอกกรรมวธิ กี ารผลิต

หมายถึง ผวิ งานที่มีความหยาบ Ra = 6.3m ไม่ได้ระบุกรรมการผลติ

หมายถงึ ผิวงานที่มีความหยาบโดยวดั เป็นชว่ ง 5 ชว่ งแลว้ นามาหารเฉลี่ย
ได้ 40m ไม่ได้ระบกุ รรมวธิ ีการผลิต

268

เน้ือหาสาระ หนว่ ยที่ 11

ชือ่ วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น สอนครง้ั ท่ี 17
ชือ่ หน่วย สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
ช่อื เรื่อง สัญลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

หมายถึง ผิวงานท่มี ีความหยาบ Ra = 0.2m ไดจ้ ากการไส

หมายถึง ผวิ งานทต่ี ้องการปรับผิวใหไ้ ดค้ วามหยาบ Ra = 6.3m โดยไม่มี
การปาดเน้ือหรือลดขนาดอีก

หมายถึง ผิวงานตอ้ งมีความหยาบ Ra ตา่ สุด 1.6 m แตไ่ มเ่ กิน 6.3m

หมายถงึ ผวิ งานต้องมคี วามหยาบ Rzต่าสดุ 63 m แตไ่ มเ่ กนิ 100mไม่
ระบกุ รรมวธิ กี ารผลติ

หมายถงึ ผิวงานทมี่ ีการปรับผวิ ให้ได้ความยาว 18 มม. โดยมคี ่า
ความหยาบ Rz 16 m

ภาพตวั อยา่ งสัญลักษณ์ของผิว

หมายถงึ ผิวงานท่ตี ้องตัดเฉอื นด้วยเคร่อื งมือ มคี า่ ความหยาบ
Ra = 6.3 mมคี วามยาวท่จี ะตดั เฉือน 20 มม. (ความยาว ใชง้ าน
15 มม. โดยเผอื่ ไว้ 5 มม.)

ภาพการกาหนดคา่ ความหยาบของผิวในชิน้ งาน

เน้ือหาสาระ 269

ชอ่ื วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น หนว่ ยท่ี 11
สอนคร้ังท่ี 17
ชื่อหน่วย สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
ชอื่ เรอ่ื ง สัญลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชวั่ โมง

ตารางสัญลักษณ์แสดงทิศทางการตัดเฉือนผิวงาน

ตาราง แสดงสญั ลกั ษณเ์ บื้องต้นตามแบบมาตรฐานของ ISO 2553: 1992 (E)

270

เนื้อหาสาระ หนว่ ยท่ี 11

ชอ่ื วิชา เขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น สอนครงั้ ที่ 17

ชอ่ื หนว่ ย สัญลกั ษณง์ านอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
ชอ่ื เรือ่ ง สญั ลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชว่ั โมง

สญั ลกั ษณแ์ นวเชอ่ื ม

การกาหนดสัญลักษณ์งานเช่อื ม (Weld Symbols) มาตรฐาน ISO 2553: 1992 (E) มีรายละเอียดดังนค้ี อื

สัญลักษณ์เบ้ืองต้น เปน็ แบบของการเชือ่ มชนดิ ต่าง ๆ ท่ีแสดงด้วยสัญลักษณ์ ซึ่งโดยทว่ั ไปแลว้ จะมรี ูปร่าง

คลา้ ยกับพนื้ ท่หี น้าตัดของแนวเชอ่ื มดงั ทแ่ี สดงไว้ในตาราง

ลาดบั แนวเชื่อม ภาพแสดง สญั ลักษณ์

1. แนวเชื่อมต่อชนระหว่างแผ่นทพ่ี ับขอบ
(ขอบท่ีพับจะหลอมละลายทั้งหมด)

2. แนวเชือ่ มตอ่ ชนหนา้ ฉาก ( Square butt weld)

3. แนวเชอ่ื มตอ่ ชนบากร่องตวั วีดา้ นเดยี ว

(Single – bevel butt weld)

4. แนวเช่ือมตอ่ ชนบากร่องเอยี งดา้ นเดียว

(Single – bevel butt weld)

5. แนวเชื่อมต่อชนบากรอ่ งวีดา้ นเดยี วโดยมี
หน้าประชิดกว้าง(Single – V-bevel butt weld

with broad root face)

6. แนวเชอ่ื มตอ่ ชนบากรอ่ งเอยี งดา้ นเดียวโดย
มีหนา้ ประชิดกวา้ ง (Single – bevel butt weld

with broad root face)

7. แนวเชื่อมตอ่ ชนบากร่องตวั ยูด้านเดียว(หนา้
ขนานหรอื หนา้ ลาดเอียง)

(Single –U- butt weld parallel or stopping sides)

(ตอ่ ) ตาราง แสดงสัญลกั ษณ์เบ้ืองตน้ ตามแบบมาตรฐานของ ISO 2553: 1992 (E)

271

เน้ือหาสาระ หน่วยท่ี 11

ชอื่ วชิ า เขียนแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนครั้งท่ี 17
คาบรวม 72ชวั่ โมง
ช่อื หน่วย สัญลักษณง์ านอตุ สาหกรรม จานวน 4 ชั่วโมง
ช่อื เร่อื ง สญั ลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม
สญั ลกั ษณ์
ลาดบั แนวเชื่อม ภาพแสดง

8. แนวเชอื่ มต่อชนบากร่องตวั เจดา้ นเดียว

(Single – J butt weld)

9. แนวเช่อื มปดิ หลัง (Backing run, back or

backing weld)

10. แนวเชื่อมตอ่ ฉาก (Fillet weld)

11. แนวเช่อื มปลก๊ั และสล็อด(Plug or slot weld)

12. แนวเชือ่ มจุด (Spot weld)

13. แนวเชือ่ มตะเข็บ (Seam weld)

14. แนวเชอ่ื มต่อหลังชนบากรอ่ งวีด้านเดียว
โดยใชแ้ ผน่ รองหลัง (Steep-flanked single – V

butt weld)

15. แนวเช่ือมตอ่ หลงั ชนบากร่องเอียงดา้ น
เดยี ว โดยใชแ้ ผน่ รองหลัง (Steep-flanked

single – bevel weld)

16. แนวเช่ือมขอบ (Edge weld)

(ตอ่ ) ตาราง แสดงสัญลกั ษณเ์ บ้อื งตน้ ตามแบบมาตรฐานของ ISO 2553: 1992 (E)

เนอ้ื หาสาระ 272

ช่อื วิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น หนว่ ยท่ี 11
สอนครัง้ ท่ี 17
ชื่อหน่วย สัญลักษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
ชื่อเรอื่ ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชว่ั โมง

ลาดับ แนวเช่ือม ภาพแสดง สัญลักษณ์

17. แนวเชื่อมพอกผิว (Surfacing)

18. แนวเชื่อมต่อสมั ผสั ผิวหน้า(Surface joint)

19. แนวเช่ือมแบบขอบเอยี ง(Inclined joint)

20. แนวเชอื่ มตะเข็บเก่ยี ว(Fold joint)

(ตอ่ ) ตาราง แสดงสัญลกั ษณเ์ บื้องต้นตามแบบมาตรฐานของ ISO 2553: 1992 (E)
การวางตาแหน่งของสัญลักษณ์แนวเช่อื มมหี ลักเกณฑใ์ นการกาหนดดังน้ี
สญั ลักษณง์ านเช่ือมจะประกอบไปด้วยเสน้ ลูกศร และเสน้ อ้างองิ จานวน 2 เส้น ซึง่ จะใช้ร่วมกบั สัญลกั ษณ์ของ
แนวเชือ่ มดังแสดงในภาพ

ภาพ การใชเ้ ส้นอา้ งอิงร่วมกับสญั ลักษณข์ องแนวเช่อื ม

273

เนอื้ หาสาระ หนว่ ยที่ 11

ชอ่ื วิชา เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งตน้ สอนครง้ั ท่ี 17

ชอื่ หน่วย สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ช่วั โมง
ชอ่ื เรอ่ื ง สัญลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

เมือ่ รอยเช่อื มอยู่ดา้ นหวั ลกู ศรช้ีใหเ้ ขียนสญั ลักษณ์ของแนวเชื่อมไวท้ ี่บนเส้นอ้างองิ และเมอ่ื รอยเชือ่ มอย่ดู า้ น
ตรงกนั ข้ามหวั ลกู ศรช้ใี ห้เขียนสัญลกั ษณ์ไวท้ ่ดี ้านลา่ งเสน้ อ้างอิงดังภาพ A และ B

ภาพA การเขยี นสัญลกั ษณแ์ นวเชอื่ มไว้บนเส้นอ้างอิงสาหรับการเชื่อมฉากแนวเดียว

ภาพB การเขียนสัญลักษณแ์ นวเช่อื มไว้บนเส้นอา้ งองิ สาหรับการเช่อื มฉากสองเดียว

การบอกขนาดของแนวเชอื่ ม
การกาหนดขนาดหลักในสัญลักษณง์ านเชอ่ื มประกอบด้วย

ถา้ ไมร่ ะบุส่งิ ใดไว้ที่ด้านขวาของสัญลักษณห์ มายความว่า แนวเช่อื มนั้นเปน็ แนวเชอื่ มต่อเนือ่ งไปตลอดความ
ยาวของช้ินงาน
ถา้ ไมร่ ะบุเปน็ อยา่ งอน่ื การเช่ือมต่อชนนน้ั จะต้องเช่อื มให้ซมึ ลึก

274

เนื้อหาสาระ หน่วยที่ 11

ชื่อวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอื้ งตน้ สอนครงั้ ท่ี 17

ชอื่ หนว่ ย สัญลักษณง์ านอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
ช่ือเร่ือง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชวั่ โมง

สาหรบั การเชอื่ มต่อฉาก โดยปกติจะมีการระบขุ นาดของแนวเชอื่ ม 2 วิธี คอื การระบคุ วามสูงของ
สามเหลี่ยมหน้าจัว่ ทีใ่ หญ่ทีส่ ุดที่สามารถบรรจุในภาคตดั ขวางของรอยเชอ่ื ม ซ่ึงประกอบไปด้วยความสงู a
และความยาว z ให้เขยี นไวท้ ี่ดา้ นซา้ ยของสัญลักษณแ์ นวเชื่อมนน้ั ๆ ดงั ตวั อยา่ งในภาพท่ี 1

ภาพที่ 1 การขนาดของแนวเช่ือมต่อฉากรว่ มกับสญั ลกั ษณ์
สญั ลกั ษณ์ของงานเช่อื มรอบ ใหเ้ ขียนวงกลมระบไุ วท้ ่จี ุดสัมผสั ของเส้นลูกศรกับเส้นอ้างองิ

ภาพที่ 2การระบสุ ัญลกั ษณ์แนวเชอ่ื มรอบชิ้นงาน
การเขียนสัญลกั ษณ์การเช่ือมหนา้ งาน หรอื งานสนามใหเ้ ขยี นสัญลกั ษณ์รปู ธงระบุไวท้ ี่จุดสัมผสั ของเสน้ ลกู ศร
กับเส้นอา้ งองิ

ภาพที่ 3 การระบุสัญลกั ษณ์การเชอื่ มหน้างาน

275

เน้อื หาสาระ หน่วยที่ 11

ชื่อวิชา เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น สอนคร้ังที่ 17

ช่ือหน่วย สัญลกั ษณ์งานอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ช่ัวโมง
ชื่อเรือ่ ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ชวั่ โมง

การระบุกระบวนการเช่ือม ให้แสดงดว้ ยตวั เลขไว้ที่ส่วนหางของสัญลักษณ์ สาหรับตวั เลขทแี่ สดงกระบวนการ
เช่ือใหเ้ ป็นไปตามมาตรฐานของ ISO 4063
การบอกจานวนแนวเช่อื ม (n) ความยาวของแนวเช่อื ม (L) ระยะหา่ งเว้นช่วงของแนวเชอ่ื ม (e) และการระบุ
สัญลักษณ์งานเชื่อมและรายละเอยี ดอ่นื ๆ ตามมาตรฐาน ISO ใหร้ ะบไุ ว้ทตี่ าแหนง่ ตา่ ง ๆ ของสัญลกั ษณด์ ัง
แสดงในภาพที่ 9.42

ภาพที่ 4 ตวั อย่างการระบตุ าแหน่งสัญลักษณง์ านเช่ือมรวม
พิกดั ความเผือ่

ในการผลติ ช้ินส่วนต่าง ๆของชิ้นงานอาจเกิดขอ้ ผิดพลาดในกระบวนการต่าง ๆได้ ไม่ว่าจะเกิดจาก
ผู้ปฏิบัติงาน เครื่องจกั ร กระบวนการผลติ เป็นต้น แตค่ ่าผิดพลาดที่เกดิ ขน้ึ กบั ช้ินงานอาจมคี ่ามากหรือน้อย
ซ่งึ จะมากหรือน้อย ซึ่งจะขนึ้ อยูก่ ับปัจจัยตา่ ง ๆดังที่ไดก้ ล่าวมาแล้ว ดงั นน้ั เพอื่ เป็นการงา่ ยต่อการ
กาหนดค่าความผิดพลาดทย่ี อมใหเ้ กิดข้ึนได้ในการผลิตชิน้ งานเพือ่ ให้สามารถนามาใชง้ านได้ ซงึ่ เราจะเรียกคา่
ผดิ พลาดทส่ี ามารถยอมรบั ได้หรือคา่ ผิดพลาดทยี่ อมใหเ้ กิดขึ้นไดว้ า่ “ ค่าพิกัดความเผ่ือ (Tolerances)”
ค่าตา่ ง ๆของพิกดั ความเผ่ือ
ความหมายตา่ ง ๆ
N หมายถึง ขนาดท่ีกาหนด
Utหมายถึง พกิ ัดความเผื่อบน
Ltหมายถึงค่าพิกดั ความเผ่ือล่าง
Max.หมายถึงขนาดโตสดุ ของงานทีย่ อมให้ใช้
Min.หมายถงึ ขนาดเลก็ สดุ ของงานทีย่ อมให้ใช้
Tหมายถงึ ขนาดความเผื่อทัง้ หมดท่ียอมใหใ้ ช้ใน
ภาพแสดงค่าต่าง ๆของพิกดั ความเผ่อื งานน้ี

276

เน้อื หาสาระ หน่วยท่ี 11

ชือ่ วิชา เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งตน้ สอนครัง้ ท่ี 17

ชอื่ หน่วย สัญลกั ษณง์ านอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชัว่ โมง
ชื่อเรื่อง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่ัวโมง

การเขียนสัญลักษณ์กาหนดค่าพิกดั ความเผื่อ
การกาหนดขนาดพิกัดความเผอ่ื จะเขยี นไว้ดา้ นหลงั ของตวั เลขกาหนดขนาด โดยจะเขยี นตวั เล็กกว่าตวั เลข
กาหนดขนาด ค่าพิกดั ความเผือ่ บนจะเขียนมีเคร่ืองหมาย (+) นาหน้า เขียนอยู่ตาแหนง่ เหนอื ตัวเลขกาหนด
ขนาด ส่วนค่าพิกัดความเผื่อล่างจะเขียนเคร่ืองหมาย (-) นาหน้า เขยี นตาแหนง่ ดา้ นล่างของตัวเลขกาหนด
ขนาดดงั ภาพ (ก)

ภาพ(ก)

คา่ พิกดั ความเผ่ือทีม่ ีค่าเท่ากนั ให้เขยี นตวั เดียวและใส่เครอ่ื งหมาย()นาหนา้ ตัวเลขพิกดั ความเผอ่ื ดังภาพ (ข)
ในกรณีทรี่ ูคว้านและเพลาประกอบรว่ มกนั อยู่ให้เขยี นคาว่า “เพลา” และ “รูควา้ น” และใส่สญั ลกั ษณ์ ( )
นาหนา้ ตวั เลขกาหนดขนาด

ภาพ(ข)

ภาพการเขียนสัญลักษณพ์ ิกดั ความเผ่อื กรณีเพลาและรูควา้ นประกอบกนั
การเขียนสญั ลกั ษณ์กาหนดค่าพิกดั ความเผอื่ ตามมาตรฐาน ISO และ DIN ให้กาหนดตามภาพประกอบ

ภาพแสดงตัวอยา่ งการกาหนดพกิ ัดความเผ่อื ตามมาตรฐาน ISO และ DIN

277

เน้อื หาสาระ หนว่ ยที่ 11

ช่ือวิชา เขียนแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น สอนครง้ั ท่ี 17

ชอ่ื หน่วย สัญลักษณ์งานอุตสาหกรรม คาบรวม 72ชั่วโมง

ชื่อเร่อื ง สญั ลกั ษณ์งานอุตสาหกรรม จานวน 4 ชั่วโมง

สรปุ

สาหรบั สญั ลักษณเ์ บ้ืองต้นในงานช่างอุตสาหกรรมท่จี ะกลา่ วถงึ ในหนว่ ยนี้คอื สัญลักษณ์ของเกลยี ว

สญั ลักษณค์ วามหยาบละเอยี ดผวิ งาน สญั ลกั ษณแ์ นวเช่อื ม รวมถงึ พิกดั ความเผื่อเบอื้ งตน้ ทใ่ี ช้ในงานเขียน

แบบซ่งึ การระบุสญั ลกั ษณเ์ หลา่ นเ้ี พ่ิมเตมิ ลงในแบบส่งั งานเพอ่ื ให้ชดั เจนมากขึ้นทัง้ นเี้ พ่อื ใหผ้ ้นู าแบบไปใชง้ าน

สามารถที่จะปฏิบัติงานได้อย่างถกู ต้อง

278

กิจกรรมการเรียนการสอน หน่วยที่ 11

ชื่อวชิ า เขยี นแบบเทคนิคเบอ้ื งต้น สอนคร้ังท่ี 17

ชื่อหนว่ ย สัญลกั ษณ์งานอตุ สาหกรรม คาบรวม 72ชว่ั โมง
ชอื่ เรือ่ ง สญั ลักษณง์ านอุตสาหกรรม จานวน 4 ช่วั โมง

กิจกรรมการเรยี นการสอน

กิจกรรมครู กจิ กรรมนกั เรยี น

ขั้นนาเข้าสู่บทเรียน
เช็คช่อื นกั ศึกษาท่เี ข้าชั้นเรยี นและตรวจระเบียบการ ให้ความรว่ มมือ
แต่งกาย ซกั ถามถงึ สาเหตุท่ี นกั ศกึ ษาขาดเรยี น ใหค้ วามร่วมมือและยอมรับการตรวจระเบียบการ
แตง่ กาย
และทาการตกั เตือน
นาเขา้ สู่บทเรยี นโดยวธิ ีการ ถาม – ตอบ “ภาพช่วย” ฟงั และตอบคาถามครู
ครูสรุปคาตอบของ นกั ศึกษา และนาเข้าส่บู ทเรยี น ฟังการบรรยายและจดบนั ทกึ สาระสาคญั และถาม
เมื่อมีขอ้ สงสัย

ข้นั สอน ดูการสาธติ ด้วยความตง้ั ใจ

บรรยายพร้อมสาธติ สญั ลักษณ์เบอ้ื งตน้ ในงานเขียน ฟงั การบรรยายและจดบนั ทกึ สาระสาคญั และถาม

แบบ เมือ่ มีขอ้ สงสัย

ให้นกั ศึกษาทาแบบฝึกหดั ฟงั การบรรยายและดูการสาธิตด้วยความต้ังใจ

ข้ันสรุป ทาแบบฝึกหัดด้วยความต้ังใจ

สรปุ เนอื้ หาจากการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอน ฟังและตอบคาถามครู เพอ่ื รว่ มกันสรุปเน้ือหาที

ใหก้ ับนักศกึ ษาโดยวธิ ีการถาม -ตอบ ได้รบั

ขั้นประเมินผล

ประเมินผลการเรียนจากผลการทาแบบทดสอบ ทาแบบทดสอบวดั ผลสัมฤทธิ์ทางการเรยี น

วดั ผลสัมฤทธิท์ างการเรยี น