ประชุมทำขวัญโบราณ

~1~

คานา

ประชมุ ทาขวญั โบราณ ฉบบั นีข้ า้ พเจา้ ไดเ้ พียรคน้ ควา้
รวบรวมไว ้ แลลว้ นแตค่ ดั สรรบททาขวญั และบนั ทึกทรงคา่ หายาก
ในตาราเก่าหลายเลม่ คงไวด้ ว้ ยสานวนตวั สะกดเดิม เพื่อ
ประโยชนใ์ นการสืบคน้ เทียบเคยี งในคราตอ่ ไป

ตาราแม่แบบสาคญั ของประชมุ คาขวญั นั้นคอื ฉบบั
หอสมุดวชริ ญาณ ปี พ.ศ.2461 ไดร้ วบรวมคดั คาขวญั จานวน
11 บท อนั ไดแ้ ก่ ทาขวญั นาค เชลยศกั ดิ ์ ของท่านวดั ถนน ทา
ขวญั นาคหลวง สมเด็จกรมพระปรมานุชติ ทาขวญั โกนจกุ แบบ
เชลยศกั ดิ ์ ทาขวญั โกนจกุ งานหลวง ของหลวงธรรมาภิมณฑ ์ ทา
ขวญั ทารก ทาขวญั บ่าวสาว ทาขวญั เสา ทาขวญั ขา้ ว ทาขวญั
นา ทาขวญั ชา้ ง และทาขวญั กระบือ งานประพนั ธเ์ หลา่ นีล้ ว้ นจะ
ชว่ ยปูพืน้ ฐานใหผ้ ูอ้ า่ นเป็ นปฐม

นอกจากนีข้ า้ พเจา้ ไดน้ าคาขวญั ตาราเกา่ สานวนลา้ เลศิ
หลายแหลง่ มารวมไว ้ อาทิ ทาขวญั นา, ทาขวญั กาเนิดแม่

โพสพ, ทาขวญั แม่โพสพ , ทาขวญั โกนจกุ , ทาขวญั นาค , ทา
ขวญั จกุ ทาขวญั เสา.. และทาขวญั นาค ของ พระศาสนโสภณ

วดั เทพศิรนิ ทราวาส ปี พ.ศ. 2465 เป็ นตน้

เพื่อเพิ่มความกระจา่ งแจม่ ในความหมายของการทาขวญั
ประวตั ิความเป็ น เครือ่ งประกอบพิธกี รรม เคล็ดและเกร็ดยอ่ ย
นานา จึงไดค้ ดั เฟ้ นถอ้ ยความ ของปราชญร์ าชบณั ฑิตโบราณ
จารย ์ มาแตง่ เติมเฉลิมศรี อาทิ อธบิ ายทาขวญั ในสมเด็จพระ
เจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยาดารงราชานุภาพ , เรอื่ ง ทา

~2~

ขวญั พระราชวงั ทุกประตู, การทาขวญั พระองคเ์ จา้ สาเนาพระ
ราชหตั ถเลขา พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยู่หวั ,
เลา่ ถึงทาขวญั สมเด็จเจา้ ฟ้ ากรมพระยานริศรานุวดั ติวงศ,์
เกร็ดทาขวญั ในประเพณีบวชนาค ของกรมพระสมมตอมร
พนั ธุ,์ ความหมายของเพลงเรื่องทาขวญั กรมศิลปากร, เรอื่ ง
ขวญั ของเสถยี รโกเศศ, คติของไทยวา่ มีอย่กู นั ในตวั คน 32
ขวญั , *เครื่องประกอบพิธี เทียน ธงกระดาษ 9 สี ดอกไม ้ 9 สี
บตั รพลี ศาลเพียงตา ใบไม ้ มงคล เครือ่ งมงคล 8 ประการ
ลกั ษณะที่นิยม แวน่ เวียน การเจมิ เครือ่ งตรวจนา้ บาตรทราย
เครอื่ งประพรมนา้ มนต ์ บายศรีปากชาม บายศรีชนั้ เดียว
บายศรีฉตั ร บายศรสี ขู่ วญั ฯลฯ ของท่านครูพนั ตรีหลววง
วฒุ ิรณพสั ต ์ (วฒุ ิ วเิ ศษจนิ ดา) *ในตาราเกา่ ที่พิมพเ์ มื่อปี
พ.ศ. 2495 พิธชี า้ หงส ์ ตาเทียนพระหงส ์ สผี ึง้ ปากหงส ์ โดยพระ
ราชครูวามเทพมุนี พ.ศ. 2508, งานสมโภชพระทวารชน้ั ใน
งานสมโภชพระเจา้ ลกู เธอขนึ้ พระอู่ ของครูมนตรี ตราโมท
ศิลปิ นแหง่ ชาติ เป็ นตน้

ทงั้ นีย้ งั มีงานคน้ ควา้ และพิเคราะห ์ ประชมุ ทาขวญั โบราณ
อกี หลากหลายเรือ่ งที่ขา้ พเจา้ ตง้ั ใจเรยี บเรยี บรยี งนาเสนอใน
ลาดบั ตอ่ ไป หากมีอานิสงคค์ วามดีใดในตาราเลม่ นี้ ขา้ พเจา้ ขอ
นอ้ มถวายครบู าอาจารย ์ เจา้ ของตาหรบั ตาราคาขวญั ทกุ
พระองค ์ ทกุ ทา่ น และขอบารมีบรมศาสดา เทพไททกุ ชนั้ ฟ้ า จงปก
ปักรกั ษาพระขวญั มิ่งมงคลชนชาวไทย และเหลา่ ผูม้ ีเมตตา
สนับสนุน ประชมุ ทาขวญั โบราณ ถว้ นทว่ั ถึงกนั ทุกทา่ นเทอญ

แตพ่ อไดฤ้ กษแ์ ลว้ ใหโ้ หข่ นึ้ สามลา ลน่ั ฆอ้ งเอาชยั

~3~

สารบญั 15
ประชมุ ทาขวญั โบราณ 26
32
ทาขวญั นาค เชลยศกั ดิ์ ทา่ นวดั ถนน 40
โย พทุ โฺ ธ อนั วา่ สมเด็จพระสรรเพชญพ์ ุทธองค ์ 48
อนั ทรงพร คณุ นามสิบประการ 52

ทาขวญั นาคหลวง สมเด็จกรมพระปรมานุชติ ชโิ นรส
นโม อนั วา่ นมสั ประนม อดุ มดว้ ยกายวจจี ิตประดิษฐ ์
เบญจางค ์

ทาขวญั โกนจุก เชลยศกั ดิ์
อกุ าส วนฺทิตวฺ า สิรสา นเรนฺท
ดง้ ขา้ พเจา้ ขอนอ้ มเศียรเกลา้ ลงถวายดว้ ยกาย..

ทาขวญั โกนจกุ งานหลวง หลวงธรรมาภิมณฑ ์
นโม อนั วา่ มนัสประนมนอ้ ม พรอ้ มดว้ ยกายวจจี ิต
ประดษิ ฐอ์ ดุ มเบญจางค ์

ทาขวญั ทารก
โอมศรสี ทิ ธเิ ตโช นโมนมสั การ
ขา้ จะอา่ นโองการอญั เชญิ เทพยดาอนั เจรญิ ..

ทาขวญั บา่ วสาว
ศรีศรวี นั นีก้ ็เป็ นวนั ดี เป็ นราศีศุภมงคล
ขา้ พเจา้ จะขอยอ่ ยน่ ประดษิ ฐานขนึ้ ทนั ใด

~4~

ทาขวญั เสา 59
นโม ขา้ พเจา้ ขอนอบนอ้ มนมสั การ
คณุ พระรตั นไตรยานอนั ย่ิงใหญ่ 68
เป็ นมหาวมิ ลเมศม่ิงโมลีภพ..
72
ทาขวญั ขา้ ว 75
ศรีศรี วนั นีก้ ็เป็ นวนั ดอี นั เลศิ ลบ
ขา้ จะยกคณุ พระโพสพออกราพนั 78

ทาขวญั นา 82
เหเ่ อย จะกลา่ วกลอ่ ม พรอ้ มกนั วนั นี้ 83
ฤกษง์ ามยามดี เป็ นศรศี ุภวนั … 83
ทาขวญั ชา้ ง 84
ศรศี รสี วสั ดี วนั นีเ้ ป็ นวนั ดีเป็ นวนั สงา่ 84
ขา้ จะเรยี กเอาขวญั ชา้ งแกลว้ กลา้ เลศิ ตวั ดงี าม 85
85
ทาขวญั กระบือ
ศรีศรี สวสั ดสี ถาพรเป็ นบวรมงคล
วนั นีข้ า้ พเจา้ จะแผ่ผลทว่ั ขอบเขต
ดว้ ยกระบืออนั วิเศษ..

อธิบายทาขวญั
สมเด็จพระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยาดารงราชานุภาพ

ขวญั ประจาพิทกั ษร์ กั ษาตวั
ขวญั เป็ นพี่เลีย้ งรนุ่ ราวคราวเดยี วกนั
คติของการทาขวญั
พิธที าขวญั
ตกั ขวญั
พิธที าขวญั ทีเ่ มืองลาว
ทาขวญั งานหลวง

~5~

คาเชญิ ขวญั 85
เชญิ ขวญั มนุษย ์ ปศุสตั ว ์ และสิ่งของ 86
ความมุ่งหมายในการทาขวญั 86
เหตเุ กิดจากนายอยู่ เสภาชาวอา่ งทองลงมากรงุ เทพฯ 87
ใหห้ ลวงธรรมาภิมณฑค์ ดั รวมบททาขวญั 87
คาเชญิ ขวญั เป็ นกลอนอยา่ งเดียวกบั เทศนม์ หาชาติ 88
ทาขวญั นา พระยาไชยวิชติ (เผือก)ก็แตง่ ดีนักหนา 88
คาเชญิ ขวญั ชา้ ง เป็ นสานวนกวใี นเชยี งใหม่ 88
91
มีละครทาขวญั พระราชวงั ทุกประตู
พระราชพงศาวดาร กรงุ รตั นโกสนิ ทร ์ รชั กาลท่ี ๔ 92

การทาขวญั พระองคเ์ จา้ 93
สาเนาพระราชหตั ถเลขา
พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั 95

เล่าถึงทาขวญั 97
สมเด็จเจา้ ฟ้ ากรมพระยานริศรานุวดั ตวิ งศ ์
97
พิธีบายศรีเป็ นพิธีดงั้ เดมิ ของชนชาตไิ ทย
สมเด็จพระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยาดารงราชานุภาพ

ทาขวญั ขออยา่ เป่ าแตรสงั ข ์
ชมุ นุมพระบรมราชาธบิ าย
ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั

บายศรีใหญ่คูก่ บั บายศรีปากชาม

~6~

อนั ไขข่ วญั ยอดบายศรีปากชามไม่ใชไ้ ขไ่ ก่ 98
98
ทางเมืองชวาเขาจดั บายศรีมีตวั ผูต้ วั เมีย 98
99
ตกั อากาศขา้ งบายศรี
100
การทาขวญั (บายศรี)แบบหลวง 101
๑. บายศรสี ารบั เล็ก 101
๒. บายศรีสารบั ใหญ่ 101
๓. บายศรตี องลองทองขาว 102
เป็ ดป้ันดว้ ยแป้ งเดีย๋ วนี้หายไปเสียแลว้ 102

บายศรีแกว้ ใชต้ าดขาว 102
บายศรีทองใชต้ าดเหลือง
บายศรีเงินใชต้ าดเขยี ว 102
102
ทาขวญั อยา่ งเวียนเทียน ๕ รอบ 103
เอาดา้ ยเสน้ หนึ่งปัดออกเปนการฟาดเคราะห ์

ถา้ เปนผูอ้ ยู่ในพระราชวงศใ์ ชพ้ ระสงั ขท์ กั ษิณาวฏั
รชั กาลที่ ๔

ถา้ เปนผูอ้ ยู่นอกพระราชวงศใ์ ชพ้ ระสงั ขเ์ ดมิ อตุ ราวฏั
แหง่ รชั กาลที่ ๑
พระบรมวงศท์ รงเจิมที่ฝ่ าพระหตั ถ ์
ขา้ ราชการเจิมที่หลงั พระบาท

~7~

สมเด็จพระมหากษตั รยิ น์ ั้นทรงเจิมทีพ่ ระพกั ตร ์ 103

ทาขวญั เจา้ นายประสูติ 104

การเจริญพระเกษา 104
เรียกวา่ โกนผมไฟน้ันในเวลาเชา้

เกร็ดทาขวญั ในประเพณีบวชนาค 110
กรมพระสมมตอมรพนั ธุ ์

ความหมายของเพลงเรื่องทาขวญั

กรมศิลปากร 112
1 นางนาค 2 มหาฤกษ ์ 3 มหากาล 4 สงั ขเ์ล็ก

5 มหาชยั 6 ดอกไมใ้ ทร 7 ดอกไมไ้ พร 8 ดอกไมร้ ว่ ง
9 พดั ชา 10 บา้ าบ่น 11 คบู่ า้ บน่ 12 เคยี งบา้ บน่

13 มโนราหา์ โอด 14 ตน้ กราวรา 15 กราวรา 16 ดบั ควนั เทยี น
๗ เพลงเรื่องทาขวญั วงมโหรีโบราณ 116

เรื่องขวญั ของเสถียรโกเศศ 118
ความหมายของขวญั
ขวญั ของลาวมีรปู เป็ นจงิ้ หรีด 123
ขวญั ของพม่า แปลวา่ ผีเสอื้ 123
ตน้ โพธิ์ ตน้ ไทร มีรกุ ขเทวดา 124
ตน้ ตะเคียนมีนางไม้ 125
ขวญั คอื อะไร 127
129
รบั ขวญั 130
ตกั ขวญั 131
ผูกขวญั 133

ทาขวญั

~8~

ของขววญั 135
136
คติของไทยวา่ มีอยกู่ นั ในตวั คน 32 ขวญั
138
เครื่องประกอบพิธี 138
138
เทยี นสงู เทา่ ตวั 139
เทียนมงคล 139
เทียนโสฬส 140
เทยี นกาลงั เทวดา 140
เทยี นทานา้ มนต ์ 140
เทียนเงินเทยี นทอง
เทียนชยั 141
เทียนชนวน 142
ชนวนเพลิง
ดบั ดว้ ยใบพลู 7 ใบ

ธงกระดาษ 9 สี

1 พระเกตุ

2 พระภมู ิ

3 กรงุ พาลี

4 พระอาทติ ย ์

5 พระจนั ทร ์

6 พระอาทติ ย ์

7 พระพุทธ

8 พระเสาร ์
9 พระพฤหสั บดี

10 พระราหู

11 พระศกุ ร ์

~9~

ดอกไม้ 9 สี 143

1 สเี หลืองแก่ 144
2 สแี ดงแก่ 145
3 สขี าวนวล 147
4 สีชมพู 148
5 สเี ขยี วแก่
6 สีดา 150
7.สีเหลอื งออ่ น
8 สเี ม็ดมะปราง
9 สขี าวมนั
ใชด้ อกบานไมร่ โู ้ รยมายอ้ มใหเ้ ป็ นสหี น่ึงสีใดก็ได ้

บตั รพลี
ศาลเพียงตา
ใบไม ้

1 ใบทอง
2 ใบนาก
3 ใบเงิน
4 ใบมะตมู
5 ใบชยั พฤกษ ์
6 ใบพรหมจรรย ์
7 ฝักสม้ ป่ อย
8 หญา้ แพรก
9 ผิวมะกรดู

เครื่องมงคล 8 ประการ
มงกฎุ 1 คฑา 1 จกั ร 1 สง่ั ข ์ 1 พระขรรค ์ 1
หมอ้ 1 ธง 1 โคอศุ ภุ ราช 1 หมอ้ นา้ 1

~ 10 ~

ลกั ษณะที่นิยม 150
151
1 ดอกบวั
2 มะพรา้ ว 152
3 กลว้ ย 152
4.หญา้ แพร 152
5.หญา้ คา 153
6 หมอ้ สาริดหรือหมอ้ ทองแดง 153
7 สงั ข ์ 153
8.เบีย้ เบีย้ แกช้ นิดเบีย้ จน่ั และหอยลาย 154
9 กระแจะ 154
10 หมากพลู 154
11 ขา้ วเปลอื กขา้ วสาร 155
12 งา 156
13 สมอพิเภก 156
14 นา้ ตาล
15 ขนมนมเนย
16.ออ้ ย
แวน่ เวียน
การเจิม
เครื่องตรวจน้า
บาตรทราย
เครื่องประพรมน้ามนต ์
ศีรษะสกุ ร
บายศรี ขา้ วอนั เป็ นศิริ
บายศรีปากชาม
บายศรีชน้ั เดยี ว
บายศรีฉตั ร
บายศรีสู่ขวญั
ออ้ ยควน่ั

~ 11 ~

ขา้ วรา 156
พลูจีบ 156
ถว่ั ดบิ งาดบิ กบั ขา้ วตอก 157
ฆอ้ งชยั 158
เครื่องดนตรี 158

พิธีชา้ หงส ์ 160
161
โดยพระราชครูวามเทพมนุ ี พ.ศ.2508 161
ตาเทียนพระหงส ์ 162
สผี ึง้ ปากหงส ์ 163

งานสมโภชพระทวารชนั้ ใน 165
งานสมโภชพระเจา้ ลูกเธอขึน้ พระอู่ 167
170
ครูมนตรี ตราโมท ศลิ ปิ นแหง่ ชาติ
173
ประวตั ิทา่ นนอ้ ย เปาโลหิตย ์ 175
ประวตั หิ ลวงธรรมาภมิ ณฑ ์ (ถกึ จิตรกถกึ )
177
หมอขวญั แลสวดคฤหสั ตวั แม่
นายหวอด คงเทีย่ ง

หนงั สือทาขวญั นาคไหวค้ รู ปี 2507

ทาขวญั นา
ศรีศรี ฤกษง์ ามยามดี ปี นีฝ้ นตกชกุ
นา้ นองน่าสนุกเหลือใจชาวไรช่ าวนาปรเี ปรมหรรษา
ทาขวญั กาเนิดแม่โพสพ
ศรศี รี วนั นีเ้ ป็ นวนั เลิศลม
ขา้ จะยกเอาพระคณุ แมโ่ พสพมาราพนั จะไดอ้ ญั เชญิ ขวญั ..

~ 12 ~

ทาขวญั แมโ่ พสพ 179
ศรศี รีวนั นีเ้ ป็ นวนั ลศิ ลม ขา้ ขอเชญิ ขวญั 181
แม่พระโพสพในนาจะเขา้ มาอยใู่ นยงุ้ ฉางในวนั นี้ 185
ทาขวญั โกนจกุ 191
200
ศรศี รี ขา้ ขอนอ้ มเศียรเคารพ คณุ พระศรีรตั นตรยั 202
จอมภพสรวงสวรรค ์ 207
ทาขวญั นาค
ศรเี จริญศิรสิ วสั ดิแ์ ตใ่ นเวลาวนั นีเ้ ป็ นพิธมี หามงคล 217
ขา้ พเจา้ จะขอแผ่ผลทกุ ขอบเขต
ทาขวญั จกุ
นะโมขา้ พเจา้ จะขอนอ้ มเกลา้ นมสั การคณุ แกว้
ทาขวญั เสา
ศรีศรี วนั นีก้ ็เป็ นวนั ฤกษด์ ี ตามพิธขี องไสยศาสตร ์
ทาขวญั นาค
พระศาสนโสภณ วดั เทพศิรินทราวาส ปี พ.ศ. 2465
นาคผูม้ ีศรทั ธา เลอื่ มใสตง้ั ใจจะบรรพชาอปุ สมบท
ในพระพุทธศาสนา....

พิธีบายศรี

นิทานโบราณคดี นิทานท่ี-๑๖ เรอ่ื งลานชา้ ง พ.ศ.2487

ประวตั ิผูเ้ ขยี น 221

~ 13 ~

~ 14 ~

ทาํ ขวญั นาค เชลยศกั ดิ์

ท่านวดั ถนนแตง่

ลา
โย พทุ โฺ ธ อนั วา่ สมเด็จพระสรรเพชญพ์ ทุ ธองค ์ อนั

ทรงพระคณุ นามสิบประการ พระคณุ นามเบือ้ งตน้ เป็ น
ประธานคือพระอรหงั สนฺนิสินโฺ น พระองคท์ รงสถิคน่ังเหนือ
รตั นบลั ลงั กอ์ นั วิจิตร อนั เกดิ กบั บญุ ฤทธบิ ์ ารมี วรโพธมิ ูเล
ในควงพระศรีรตั นมหาโพธพิ ฤกษมงคล มารํ สเสนํ ยงั พระ
ยามารและพวกพลมารใหพ้ า่ ยแพห้ น่ายหนี ดว้ ยพระสมะ
ตงิ สบารมีที่สรา้ งสมพระองคใ์ ด ตํ ปณมามิ พทุ ธฺ ํ ขา้ ขอ
นอ้ มเศียรศิโรดมไหวว้ นั ทนียบูชา ดว้ ยกายวาจามโนจาํ นง
พระองคน์ ้ัน อยํ ธมโฺ ม อน่ึงพระนพโลกตุ รธรรมเจา้ เกา้
ประการ สบิ ทง้ั พระปรยิ ตั ิเป็ นปรโิ ยสานอยา่ งยิ่ง นิยยฺ านิโก
จะนําสรรพมนุษยช์ ายหญิงใหเ้ สวยสขุ ดบั ชาตชิ ราพยาธิ
มรณทกุ ขใ์ หส้ นิ้ โศก เขา้ สศู่ ิวงั คะปถโมกขว์ ิมานเมือง ตํ
ปณมามิ ธมฺมํ ขา้ ขอถวายทศนัขประนมเนืองนอ้ มเศยี ร
ตา่ งสวุ รรณบษุ บงประจงเจยี นแจม่ จาํ รสั สโํ ฆ อน่ึงอษั ฎางค
อรยิ สงฆบ์ รรพสชั สาวกเวไนย วสิ ทุ โฺ ธ ทรงศลี ผ่องใสวสิ ทุ ธิ
เสวก สนฺตินฺทรฺ โิ ย สาํ รวมอนิ ทรยี เ์ อ่ียมเอกสงบงาม ยอ่ ม
ประพฤตติ อ้ งตามพทุ ธบญั ญตั ิ วรทกขฺ เิ ณยโฺ ย ควรจะนํามา
ซง่ึ ศรทั ธาโสมนัสสนองผล แห่งอมรเมืองบนและมนุษย ์ ตํ
ปณมามิ สฆํ ํ ขา้ ขอนอ้ มกายมนินทรยี ว์ สิ ทุ ธอทุ ิศถวายกาย
บชู าเป็ นขา้ พระไตรรตั น์ ดว้ ยเดชะความสตั ยท์ ่ีถอื ม่นั จงมา

~ 15 ~

คมุ ้ ครองป้ องกนั สรรพภยั จญั ไรรอน ขจดั เสียซงึ่ อกศุ ล
นิวรณห์ า้ มมรรคผล ขา้ พเจา้ จะขอกลา่ วสารพุทธภาสติ
มงคล แกพ่ ่อนาคผูแ้ สวงผลในบรรพชา ขอพระเดชพระคณุ
จงตกแตง่ ซง่ึ วาจาขา้ พเจา้ ใหป้ ระสทิ ธิ ์ จะอวยสรรพพรอทุ ิศ
ประการใด ขอใหม้ ีเดโชชยั ทุกสิ่งสิน้ เหมือนโอษฐอ์ งคอ์ มริ
นทรโกสีย ์ ประสิทธพิ ระพรใหพ้ ระผุสดีจอมนาง พระพรน้ันไม่
เส่อื มสรา่ งสญู หาย ขา้ พเจา้ จะอวยพรทง้ั หลายขอใหเ้ หมือน
ฉะน้ัน แลว้ จะขออญั เชญิ เทพเทวญั ทุกชน้ั ฟ้ า มีพระอิศวร
เจา้ โลกาเป็ นประธาน ทรงโคอศุ ภุ ราชเป็ นพาหนะอยา่ งยง่ิ
เชญิ พระขนั ธกมุ ารมิ่งโอรสราช ทรงมยรุ เป็ นพาหนะอาสน์
อดุ มดี เชญิ พระบรมจกั รกฤษณฤทธเิ รืองศรี ทรงครฑุ โบย
บินเวหาเหิน ไม่มีผูล้ ว่ งเกินประมาทหม่ิน เชญิ องคอ์ มรินทร
เจา้ เวชยนั ต ์ พระเวศกุ รรมก์ บั พระมาตลี เทพยเจา้ ใน
จกั รราศที ุกแหลง่ หลา้ พระอาทิตยเ์ ทวาอนั เรืองเดช อนั ทรง
ยานรตั นประเวศเท่ียวเวียนวง ขอเชญิ มาชว่ ยชดู าํ รงในพิธี
ธรรม มารบั เอาอานิสงสใ์ นบรรพชากรรมที่เกดิ ผล ใหเ้ จริญ
ทิพยโสภณพนู สวสั ดิ ์ แลว้ จงมีจติ โสมนัสศรทั ธาดว้ ยชว่ ย
แนะนํานิเทศ ขอมอบเครื่องกศุ ลเหตแุ กห่ มู่ญาตขิ องพอ่ นาค
ซง่ึ ลมตายหายจากไปทนทุกข ์ ใหไ้ ดเ้ สวยทิพยสขุ บําบดั บาป
ดว้ ยสว่ นกศุ ลผลบุญลาภที่อนโุ มทนา ขา้ แตเ่ ทพยดา
ทงั้ หลายเอย เชญิ มาสทู่ ี่สโมสรสนั นิบาต ดว้ ยถอ้ ยคาํ ขา้
ประกาศอญั เชญิ ชวน อนั เนกขมั มบารมีนีค้ วรจะนับ ดว้ ย
ตอ้ งในเยยี่ งอยา่ งแบบฉบบั พทุ ธประเพณี เมื่อครง้ั สมเด็จพระ
ชนิ สหี ศ์ าสดาจารย ์ จะสาํ เร็จโพธญิ าณดว้ ยบรรพชาจาริย
วตั ร ชน้ั แตว่ า่ สมบตั บิ รมจอมจกั รพรรดมิ าถงึ แลว้ พระ

~ 16 ~

ทูลกระหม่อมแกว้ ก็ไม่เอือ้ เฟื้อ อปุ มาเหมือนกบั หยากเย่ือเฝื่ อ
ฝอยขอ้ งอยใู่ นเบือ้ งพระบาท อกี พระพิมพาราหลุ ราชโอรส
พระองคก์ ็ปลดเปลอื้ งปลดสละละ ตงั้ พระทยั หมายเป็ นพระจะ
โปรดสตั ว ์ พระองคอ์ อกบวชจึงไดต้ รสั สมประสงค ์ ตามจารีต
พทุ ธพงศป์ ระเพณี เทพยเจา้ ทกุ ราศีอินทรพ์ รหม ชวนกนั แซ่
ซอ้ งนิยมนมสั การบชู า เหตดุ งั น้ันจึงรอ้ งป่ าวเทวดาตาม
แบบอยา่ ง กลุ บตุ รท่ีบวชเลา่ ก็นับเขา้ ในพิธที าง
มหาภเิ นษกรมณ์

ขนึ้
พ่อนาคเอย่ บารมีของพอ่ ไดส้ รา้ งสมมามากแลว้ นํา้ จิต

พอ่ ผ่องแผว้ ยนิ ดีนัก ปัญญายงั พระไตรลกั ษณจ์ งึ ประกอบเกิด
พอ่ เห็นวา่ ฆราวาสนีไ้ ม่ประเสริฐแสนเทวศ บรรพชติ นีแ้ ล
วเิ ศษสงา่ งาม พอ่ จึงพากเพียรพยายามไม่หยอ่ นหยดุ จะใคร่
เป็ นหน่อเนือ้ เชอื้ ชนิ บตุ รในพระศาสนา ดว้ ยกศุ ลศรทั ธาไม่
หวาดหวน่ั พ่อเห็นวา่ อานิสงสใ์ นพรหมจรรยเ์ ป็ นจอมบุญ จึง
ยดึ หน่วงเอาพทุ ธคณุ เป็ นบนั ได ไม่เออื้ เฟื้ออาลยั ใน
ปลโิ พธ ดว้ ยบรรพชานีเ้ ป็ นมหาประโยชนอ์ ยา่ งวิเศษ อาจ
ขา้ มเขอื่ นสงั ขารเขตใหพ้ น้ ภยั กาสาวพสั ตรเ์ ลา่ ก็เป็ นธงชยั
เฉลิมโลก จะดบั ทุกขใ์ หส้ นิ้ โศกแสนเทวศ เขา้ สศู่ วิ งั คประเทศ
มหานิพพาน พอ่ นาคเอย่ ยากท่ีบุคคลจะมีอภนิ ิหารเหมือนตวั
เจา้ มีแตจ่ ะมวั เมาไปดว้ ยกามฉันท ์ อนั วมิ งั สาธปิ ฏิปัญญา
น้ันไม่บงั เกดิ จงึ เห็นพ่อนีแ้ ลประเสริฐเลศิ กวา่ บุคคลทงั้ หมด
พ่อไดอ้ อกบวชอปุ สมบทครงั้ นี้ เชญิ เทพยดาทกุ ราศีมาชว่ ย

~ 17 ~

ป้ องกนั สรรพอนั ตราย อยา่ ไดใ้ หม้ ากลาํ้ กรายบงั เกดิ มี ให ้
สาํ เร็จในการพิธบี รรพชากจิ เหมือนหนึ่งวาจาขา้ พเจา้ ประ
สทิ ธไิ วใ้ นครงั้ นี้ ใหล้ น่ั ฆอ้ งเขา้ สามที โห่รอ้ งอวยชยั ฯ

ลา ๒
ศรีศรสี ทิ ธวิ เิ ศษ ทา่ นทิศาปาโมกขส์ งั เกตประกอบ

ฤกษ ์ เอกิ เกรกิ ทําการกศุ ลพิธี เทพยเจา้ ทุกราศีพรอ้ มสะพรง่ั
หมู่ญาตกิ ็ชวนกนั น่ังแน่นนับอเนกไนย มีจติ อนั เลอื่ มใส
ศรทั ธาดว้ ย ชวนกนั มาชว่ ยอนโุ มทนา ทา่ นทงั้ หลายน่ังอยู่
ถว้ นหนา้ ขา้ พเจา้ ขออภยั ดว้ ยคาํ บุราณทา่ นกลา่ วไวน้ ้ันมี
มาก วา่ พระยานาคฝากชอ่ื กิตติศพั ทก์ ็เลา่ ลอื สน่ันกอ้ ง แต่
ความอนั นีไ้ ม่ถกู ตอ้ งตามพทุ ธฎีกา ดว้ ยคมั ภีรม์ หาวคั คน์ ั้น
ท่านวา่ พระยานาคตนหนึ่งมีศรทั ธา นิมิตกายาเหมือน
มนุษย ์ มาบวชในพระพุทธศาสนา ครนั้ นานมาผูเ้ ป็ นเจา้
ประมาท รปู นิมิตน้ันก็เคลื่อนคลาดกลบั กลายเป็ นพระยา
นาค สมเด็จพระพทุ ธองคผ์ ูท้ รงสวสั ดิภาคยท์ ราบพระโสต
จงึ มีพระพทุ ธฎกี าโปรดประทาน นามชอ่ื วา่ สตั วด์ ิรจั ฉานมี
ชาตอิ นั ตา่ํ ชา้ หา้ มมิใหบ้ วชในพระศาสนาตถาคต ความใน
มหาวคั คห์ มดแตเ่ ทา่ นี้ ทง้ั อฏั ฐกถาบาลกี ็ดหู มด คาํ วา่ พระ
ยานาคฝากชอ่ื น้ันมิไดป้ รากฏคมั ภรี ใ์ ด ท่านทง้ั ปวงพึงเขา้ ใจ
ฉะนีเ้ ถิด นามชอ่ื วา่ เจา้ นาคน้ันเกิดแตก่ ลุ บตุ ร เพราะเหตุ
ทา่ นสมมุติเม่ือจะบวช แตพ่ อไดเ้ ปลย่ี นปากสวดนั้นง่ายงา่ ย
กบั อน่ึงไดอ้ ธบิ ายในนามศพั ท ์ มีอตั ถะรบั ตามกระแส ทา่ น
แปลวา่ ไม่กระทําบาป ทา่ นจงึ จดั เขา้ มาใหเ้ ห็นเป็ นนามลาภ

~ 18 ~

แกอ่ ปุ สมบท นามชอ่ื วา่ นาคจึงปรากฏเห็นดงั นี้ พ่อผูภ้ กั ดี
ศรทั ธาแท ้ จึงตรึกตรองตามกระแสพุทโธวาท วา่ เราทา่ นจะ
ไดช้ าตเิ ป็ นมนุษยน์ ีส้ ดุ ยาก อน่ึงเป็ นมนุษยน์ ีม้ ีอายหุ ากเป็ น
อนิจจงั เกิดมาทีหลงั กลบั ตายกอ่ น ยอ่ มเสวยทุกขร์ อ้ น
เวทนา อน่ึงที่จะเกิดพบพระพุทธศาสนานีก้ ็แสนยาก ถึงเกดิ
ไดห้ ลายชาตมิ ากมกั วา่ งเปลา่ แสนยากเจียวนะเจา้ ผูใ้ จบุญ
อน่ึงท่านผูเ้ ป็ นหน่อเนือ้ พทุ ธางกรู มีสามอยา่ ง คือปัญญาธกิ ะ
ผูท้ รงสรา้ งพระโพธญิ าณน้ันนับได ้ สอี่ สงไขยแสนกลั ป์ โดย
สงั เกต พระสทั ธาธกิ ะนั้นก็วิเศษปานกลาง มีพระบารมีนั้น
กวา้ งขวางยิ่งขนึ้ ไป นับไดแ้ ปดอสงไขยแสนกลั ป์ พระวิริยาธิ
กะนั้นเป็ นอยา่ งยิง่ กวา่ จะพรอ้ มดว้ ยพระสมะตงิ ศบารเมศ
พระพุทธฎีกาสงั เกตกาํ หนดไว ้ วา่ สบิ หกอสงไขยแสนกลั ป์
พุทธภมู ิบารมีทา่ นทงั้ สามพระองคน์ ้ันเน่ินนานถึงเพียงนี้ จึงได ้
สาํ เร็จแกพ่ ระศรสี รรเพ็ชชดุ าญาณ ทรงสรา้ งพระบารมีนั้น
เนิ่นนาน เราทา่ นจึงไดพ้ านพบประสบสม พ่อนาคเอย่ บารมี
ของพอ่ ไดอ้ บรมไวม้ ากแลว้ อารมณพ์ อ่ จงผ่องแผว้ ยินดนี ักรกั
ใครใ่ นบรรพชา ฝูงสตั วใ์ นโลกเกดิ มานีย้ ากแท ้ ท่ีจะไดเ้ ห็น
อานิสงสใ์ นกระแสเนกขมั มบารมี ดว้ ยตณั หาโลกียก์ าม
สงั โยค มกั มวั ไปดว้ ยบริโภคกามฉันท ์ ยากท่ีจะตง้ั อารมณใ์ ห ้
เหหนั ห่างกระเด็น ปลงลงใหเ้ ห็นทุกขงั อนิจจงั อนัตตา พอ่
นาคเอย่ เจา้ สปิ ระกอบดว้ ยวิมงั สาญาณสมั ปยตุ อาจนําตนให ้
ลยุ่ หลดุ ออกจากภพ บุญพ่อนีเ้ ลิศลบลว่ งบคุ คลแลว้ ในโลกา
วนั พรงุ่ นีพ้ อ่ จะไดบ้ รรพชาเขา้ ในมหาอโุ บสถ อปุ สมบทเป็ น
สมมุตสิ งฆ ์ นับวา่ เป็ นหน่อเนือ้ อริยวงศช์ โิ นรส จงรกั ษา
สกิ ขาบทพอ่ อยา่ ประมาท จงตงั้ อยใู่ นโอวาทพระอปุ ัชฌาย ์

~ 19 ~

ถา้ สงสยั ในกจิ จาจงไตถ่ าม สิ่งใดท่ีหา้ มปรามพอ่ อยา่ ดหู ม่ิน
อนั สมณะนีม้ ีศลี เป็ นอาภรณ์ ถึงจะเอาอลงั กรณแ์ กว้ เกา้
เนาวรตั น์ เป็ นเคร่อื งประดบั สาํ หรบั จกั รพรรดพิ ิเศษ
ศรี เครอื่ งประดบั ของกมุ ารกมุ ารีที่เคยทรง คือปวะหลา่ํ กาํ ไล
วงสรอ้ ยสงั วาลย ์ ถา้ คนแกเ่ กินกาลเอามาประดบั กาย เหลา่
โลกทงั้ หลายไม่เห็นเหมาะ จะพากนั เยย้ เยาะแยม้ สาํ รวล วา่
อาภรณน์ ีไ้ ม่คคู่ วรกบั ตนทรง สลี ํ อาภรณํ เสฏฐฺ ํ ศลี นีแ้ ล
ตามแตจ่ ะประดบั ลงไม่เลอื กหนา้ ถงึ เด็กหนุ่มแกช่ ราประการ
ใด ถา้ รกั ษาศีลพระชนิ วรไวไ้ ดก้ ็งามหมด ตอ้ งในบาทบทพระ
พุทธฎีกา กลุ บตุ รที่บวชในพระศาสนาเหมือนตวั เจา้ มีแต่
ประเสริฐไม่รเู ้ ศรา้ เพราะศลี เป็ นอายุ ทา่ นที่ลว่ งลธุ รรมวเิ ศษ
เขา้ สศู่ ิวงั คประเทศมหานิพพาน ยอ่ มชาํ ระสนั ดานใหผ้ ่องผุด
ทรงศีลบรสิ ทุ ธไิ ์ วต้ งั้ แตเ่ ดิม มรรคผลจึงเพ่ิมเติมตอ่ ภายหลงั
พ่อจงจาํ นงตง้ั ปฏบิ ตั ิตามเยี่ยงอยา่ งอยา่ ดเู บา จะไดเ้ ป็ นนิสยั
ของเจา้ ไปภายหนา้ อนึ่งเลา่ พระอปุ ัชฌายพ์ อ่ อยา่ ละ เอา
เป็ นภาระธรุ ะทกุ คา่ํ เชา้ สง่ิ ใดที่ท่านจะกระทาํ พ่อจงชว่ ยกระทํา
แทน ดว้ ยพระคณุ ทา่ นสดุ แสนเหลือที่จะพรรณนา ท่านเป็ น
ผูใ้ หส้ าํ เร็จบรรพชาอปุ สมบท ตวั พอ่ จึงไดเ้ ป็ นหน่อเนือ้ ชโิ นรส
อรยิ มุนี พอ่ จงตง้ั จติ กตั เวทีทดแทนสนองคณุ บิดามารดา
บงั เกิดเกศ ดว้ ยบรรพชาเพศนีใ้ หญห่ ลวง กศุ ลสรา้ งทงั้ ปวง
ไหนจะเทียมเท่า ดว้ ยคณุ พระมารดาเจา้ นีส้ ดุ แสน เหลา่
บคุ คลทกุ วนั นีย้ อ่ มดแู คลนถือคาํ ปรมั ปรา วา่ คณุ พระบิดาน้ัน
ยี่สบิ สว่ นคณุ พระมารดานั้นยกหยิบเอาแตส่ ิบสอง คาํ อนั นี้
ไม่ถกู ตอ้ งในพทุ ธฎีกา ในมงคลทีปนีนั้นท่านวา่ ไวเ้ หมาะหมด
วา่ คณุ พระมารดาหากาํ หนดท่ีสดุ มิได ้ จะเอาดนิ แลฟ้ า

~ 20 ~

อากาศเมรไุ กรมาเทียมเทียบ พระคณุ ท่านก็ยง่ิ ใหญไ่ ม่เปรียบ
ได ้ จะแบง่ พระคณุ ออกไปเป็ นสบิ หก ถา้ จะหยิบยกเอาคณุ
พระมารดาแตก่ ึง่ สว่ น มาชง่ั กบั ดนิ ฟ้ าอากาศเมรรุ าชลว้ นอนั
ใหญห่ ลวง พระคณุ ทา่ นยงั หนักหน่วงแสนทวี

เดิน

เหคดุ งั น้ันสมเด็จพระชนิ สีหศ์ าสดาจารย ์ จึงเสด็จสู่
สถานดาวดงึ สพิภพ ทรงปรารภจะสนองคณุ พระมารดา จงึ
ยงั พระปัญญาทรงสอดสอ่ ง สิน้ ทงั้ สามแห่งหอ้ งพระไตรปิ ฎก
จึงหยิบยกเอาคณุ พระสตู รพระวินัยทงั้ สอง ขนึ้ เป็ นที่ประคอง
เคียง คณุ พระสตู รพระวนิ ัยนั้นก็เบี่ยงเบากวา่ คณุ พระชนนี
แตค่ ณุ พระอภิธรรมเจ็ดคมั ภรี น์ ั้นก็พอเพียงเสมอกนั พระองค ์
จงึ เทศนาพระอภิธรรมทางปรมตั ถ ์ โปรดพระมารดาแลเทว
บริษทั ไดแ้ สนโกฏจิ กั รวาล องคส์ มเด็จพระศาสดาจารยจ์ ึงพน้
หนีข้ องพระพทุ ธมารดา พอ่ นาคเอย่ พอ่ จงตรึกตรองดว้ ย
ปรชี าใหห้ นักแน่น พระคณุ ของมารดาท่านมากสดุ แสนถึง
เพียงนี้ เมื่อเจา้ ไดบ้ วชเป็ นชเี ชอื้ ภกิ ษุศากยบุตรในศาสนา ก็
ไดช้ อ่ื วา่ สนองคณุ พระมารดาไปครงั้ หน่ึง แตย่ งั หาเท่าถงึ
พระคณุ ไม่ ตอ่ เมื่อใดพอ่ มีจิตเลอ่ื มใสดว้ ยความเพียร อตุ สาห ์
เลา่ เรียนพระไตรปิ ฎก แลว้ พอ่ จึงหยิบยกเอาขอ้ ปรนนิบตั ิ มา
อธบิ ายแจง้ จดั ใหท้ า่ นเขา้ ใจ แลว้ ทรมานใหท้ า่ นเลอื่ มใสยนิ ดี
นัก ตงั้ อยใู่ นทางอฏั ฐงั คกิ มคั ตามอรยิ ประเพณี พอ่ จึงจะพน้
หนีข้ องพระมารดา พอ่ นาคเอย่ บวชอยใู่ นพระศาสนานีส้ ดุ
ยาก ดว้ ยสิกขาบทน้ันมีมากถงึ สองรอ้ ยยส่ี ิบเจ็ด ถา้ นํา้ ใจนั้น
ไม่ขามเขด็ หม่นั ปฏิบตั ไิ ดต้ ามพทุ ธฎกี า ก็จดั ไดช้ อ่ื วา่ เป็ น

~ 21 ~

รากแกว้ ในพระศาสนาอนั ประเสริฐสดุ หายาก ถงึ ผูม้ ีศรทั ธา
มากจกั ถวายปัจจยั ทาน แกพ่ ระศาสดาจารยแ์ ลพระอรหนั ต ์
อานิสงสเ์ ป็ นอเนกอนันตไ์ ม่นับได ้ พระพทุ ธฎีกาโปรดประทาน
ไวว้ า่ เป็ นอามิสบูชาไม่สวู ้ เิ ศษ อนั รกั ษาศีลสมณะเพศใหผ้ ่อง
ใส ตามกิจพระวินัยนับวา่ เป็ นหน่อเนือ้ อริยวงศ ์ น่ีแหละมี
อานิสงสน์ ั้นนักหนา จดั ไดช้ อื่ วา่ เป็ นปฏิปัตติบชู าอนั ลาํ้ เลิศ
พอ่ นาคเอย่ จงมนสิการกาํ หนดเถิดอยา่ ทอ้ แท ้ กาํ หนดสตติ งั้
ใหแ้ น่วแน่วางอารมณข์ ม่ เสยี ซง่ึ บาปธรรม พ่อจงหน่วงเอา
อานิสงสใ์ นบรรพชากรรมตามอรยิ ประเพณี ใหโ้ หข่ นึ้ สามทีตี
ฆอ้ งอาํ นายชยั ฯ

ลา ๓

ศรีศรศี ภุ วารมหามหตุ ิ เทวดามนุษยเ์ อิกเกริกมี่สน่ัน
จะอญั เชญิ บายศรีทง้ั สามชน้ั อดุ มงาม โลกสมมุติตามพิธใี น
ไตรเพท ทิศาปาโมกขส์ งั เกตวา่ เขาพระสเุ มรรุ าช ทา้ วสหบดี
พรหมมาประสาทประสทิ ธไิ วส้ าํ หรบั มงคลการ นายชา่ งผู ้
ชาํ นาญจงึ กระทาํ การเป็ นทว่ งที กระทําดว้ ยตองตานีเป็ น
กระจงั เสียบไมก้ ลดั จดั ตงั้ งามสะอาด กาบกลว้ ยคาดเป็ นทอ้ ง
ไม้ เหน็บแนมใสส่ มุ ามาลย ์ งามตระการดเู ฉิดฉาย มาลา
รายเรียบประดบั บานมิรโู ้ รยรบั รองรจุ ี สอดสลบั สีผสมเสยี บ
งามระเบียบแบบบุราณ ชา่ งชาํ นาญสนั ทดั แกะรปู สตั วด์ ว้ ย
มะละกอ แลลออเอี่ยมสะอาด เหมราชรอ่ นราราํ ลงเลน่ นํา้
ในชลธี เทพประนมมีองคแ์ อน่ อดั รปู สิงหส์ ตั วอ์ ศั วรา ฝูงค
ชาเชงิ ชน้ั เชย่ี ว อณุ รทุ เกีย่ วกินนรนาง พระรามรา้ งแรมสีดา

~ 22 ~

ยกพลมาทาํ สงคราม เมรตี ามพระรถหนี ตามแตจ่ ะมีรปู
หลากหลาย ตามนิยายบุราณมี บายศรีท่ีอยา่ งดีนีเ้ หมือนวา่
เราทา่ นกระทาํ มาทกุ วนั นี้ พอเป็ นท่ีทําได ้ จดั แจงใสเ่ คร่ือง
กระยาบายศรี ลว้ นแตด่ คี รบครนั ยอดขา้ วขวญั ไขป่ อกใส่
ตองสามใบเอาแตด่ ี หมุ ้ บายศรีตามบุราณ เครือ่ งตระการใส่
ทกุ สงิ่ ผา้ อยา่ งยง่ิ ลายเขม็ ขาํ เขยี วจระนําอยา่ งดดี ี หุม้
บายศรดี งู ดงาม เทียนชยั ตามจดุ บชู า เป็ นสง่างามตามวสิ ยั
แวน่ ปักไวท้ ง้ั สามอนั ปักในขนั ขอบขา้ วสาร สาํ หรบั การจะ
เวยี นเทียน มะพรา้ วเจียนใสพ่ านรอง ชอ้ นเงินทองวางเรียง
เรยี บ ตามระเบียบทุกส่งิ อนั ท่านจงึ ใหอ้ ญั เชญิ ขวญั เจา้ นาค
หน่ออรยิ วงศ ์

แตก่ อ่ นขวญั เจา้ เคยลมุ่ หลงดว้ ยโลกยี เ์ กดิ กาํ ดดั ยอ่ ม
อาลยั ในสมบตั ทิ ุกส่งิ สรรพอ์ นั อดุ ม พระขวญั เจา้ เอย่ เชญิ มา
เชยชมเครอ่ื งสมณะบริขาร เป็ นตน้ วา่ ไตรจีวรบริวารวเิ ศษสดุ
ประเสริฐ บาตรเหล็กเลศิ สลกั ลาย ยา่ มตะพายกาํ มะหยแ่ี ดง
ดอกกา้ นแยง่ ลายคมขาํ กาใสน่ ํา้ เครอ่ื งถมปัด เสอ่ื ออ่ นพดั
จานนํา้ ชา ป้ านถว้ ยฝาน่าชมเชย ขวญั เจา้ เอย่ อยา่ หลงเลน่
ในแนวหนองคลองละหาน ตามทอ้ งธารที่โตรกไกร มีชลใส
ไหลรินรนิ อีกมุจลินทอ์ โนดาต แสนสะอาดดว้ ยถาํ้ ธาร เป็ น
ที่ลงสรงสนานในนิเวศน์ ตาํ แหน่งน้ันก็วเิ ศษแสนสนุกถึงเพียง
นี้ ก็เป็ นอนิจจงั ไม่จีรงั กาล จะไดเ้ ป็ นแกน่ สารนั้นก็หามิได ้
เชญิ ขวญั พ่อมาชมแกว้ มณีสีสกุ ใสสะอาด กลา่ วคือ
พระพุทธศาสนาอนั บรสิ ทุ ธิ ์ เป็ นโยคาพจรกลุ บตุ รบวชแลว้
ยอ่ มยนิ ดี ขอเชญิ ขวญั พอ่ ในวนั นีจ้ งมาสถิตประจาํ กาย
นิราศโรคอนั ตรายทงั้ ปวงหมด พอ่ จงกาํ หนดสติตง้ั อยา่

~ 23 ~

เตร็ดเตร่ ปุนทิวเส วนั รงุ่ ขนึ้ พ่อจะบรรพชา จงระวงั องค ์
อาตมาใหห้ นักแน่น ดว้ ยครงั้ นีส้ ดุ แสนเหมือนสงคราม พ่อ
หมายมุ่งจะแขง่ ขา้ มจตรุ โอฆแอง่ อนั เป็ นเกาะกง่ กนั้ สดุ กนั ดาร
มาเกิดภยั คือหมู่มารจลาจล พ่อจงเอาสทั ธะลกั ขณะศรทั ธา
ตวั ตนเป็ นสาํ เภา เอาพระสตปิ ัฏฐานเป็ นจงั กดู คดั ทา้ ยหมาย
ใหต้ รง เอาพระสมาธอิ นั ม่นั คงเป็ นเสากระโดง สมั ปชญั ญะ
เป็ นสายโยงระยางแยง่ ยดุ เอาสติตงั้ ใหบ้ ริสทุ ธเิ ์ ป็ นทวนธง เอา
ทานอนั อดุ มลงเป็ นลาํ เลยี ง เอาพระเมตตาธรรมอนั กลา่ ว
เกลีย้ งเป็ นสรุ ชาติโยธา จงจดั เอาปัญญาเป็ นพระขรรคแ์ กว้ ฤ
ทธริ ณ บรรดาธรรมท่ีเป็ นกศุ ลจดั เป็ นทหารแห่ เสียงระเบ็ง
เซง็ แซท่ ง้ั ซา้ ยขวา หนา้ หลงั ลว้ นดว้ ยโยธาธรรมสจุ รติ พ่อ
อยา่ ยอ่ ทอ้ ปัจจามิตรตดิ หมู่มาร ถงึ โทโสโมโหจะเป็ นลมกาล
เกิดเป็ นปัจจบุ นั จะยงั สาํ เภาคือสทั ธาของพอ่ น้ันใหร้ ะเห็จ
พ่อจงเอาพระขรรคแ์ กว้ คือองคป์ ัญญา นั้นตดั เด็ดผ่าใหข้ าด
กระเด็น ตามพระโยคาพจรเชอื้ เชน่ บาํ เพ็ญญาณ พ่อจง
หน่วงเอาพระนิพพานเป็ นท่ีตงั้ ตามอรยิ พิธี เยี่ยงอยา่ งมีใน
พระศาสนา ตนฺเตชสา ขา้ พเจา้ ขออวยพรบวรมงคลอนั
วเิ ศษ แห่งสมเด็จพระพุทธองคผ์ ูท้ รงเดชดลุ โลกาจารย ์
พระองคผ์ จญพระยามารใหพ้ า่ ยแพพ้ ินาศหน่ายหนี ดว้ ย
พระสมะตงิ ศบารมีเป็ นโยธา ขอใหเ้ จา้ นาคนีม้ ีเดชาอนั ฮึกเหิม
ผจญสรรพขา้ ศกึ ใหส้ ิน้ สดุ อนึ่งจะขอพรพระสารบี ุตรองคอ์ คั ร
สาวก พระพุทธฎกี ายกเป็ นเบือ้ งขวา ยง่ิ ดว้ ยพระปัญญาอนั
ไววอ่ ง ผูเ้ ป็ นท่ีสองรองพระสพั พญั ญู ขอใหพ้ อ่ นาคไดต้ รสั รู ้
พระไตรปิ ฎกโดยวติ ถาร อนึ่งจะขอพรพระโมคคลั ลานญาณ
ทตุ ิยสาวก พระพทุ ธองคท์ รงยกฝ่ ายขา้ งฤทธเิ ดชา อนั พระ

~ 24 ~

สาวกในพระศาสนาไม่ถึงสอง ผูเ้ ป็ นท่ีสองรองพระพุทธองค ์
ขอใหพ้ ่อนาคนีจ้ งเปร่อื งโปรง่ ปลอดดว้ ยเดชา ขา้ ศกึ ออกระอา
ไม่อาจทน อน่ึงจะขอพรพระอานนทพ์ ทุ ธปุ ัฏฐาก พระพุทธ
องคต์ รสั สรรเสริญวา่ มากดว้ ยพระปรีชา พระองคต์ รสั เทศนา
ฉันใด พระอานนทก์ ็ไดเ้ หมือนฉันน้ัน ขอใหป้ ัญญาของพ่อ
นาคนั้นจงม่นั คง เรียนรอู ้ ยา่ ลืมหลงในพระปรยิ ตั ิ แกไ้ ข
อธบิ ายอตั ถใ์ หช้ ดั ชดิ จงไดบ้ อกกลา่ วแกส่ านุศษิ ยส์ ามเณร
อน่ึงขอพรพระกสั สปมหาเถรผูเ้ ฒา่ ในพระศาสนา ทรง
ชนมพรรษารอ้ ยย่ีสบิ ปี ปลาย ท่ีทา่ นไดท้ าํ ปฐมสงั คายนาใน
ครงั้ กอ่ น ใหพ้ ระปรยิ ตั ไิ ดถ้ าวรถว้ นถงึ วนั นี้ ขอใหพ้ ่อนาค
ประกอบมีชนมายใุ หต้ ลอดลถุ ึงรอ้ ยปี ทง้ั ชราโรคอยา่ ไดม้ ีมา
บีฑา ไดเ้ ป็ นรากแกว้ สืบพระศาสนาหน่อมุนี อนึ่งจะขอพร
พระฉิมพลอี นั ลาํ้ เลิศ ลาภสกั การะประกอบเกดิ เป็ นเนืองนิตย ์
ไหลมาทง้ั สที่ ิศไม่ขาดสาย เหลา่ โลกทงั้ หลายยอ่ มนับถือ
กติ ติศพั ทก์ ิตติยศก็เลา่ ฤาระบือเลื่อง ดนิ ฟ้ ากระเด่อื งยอ่ ม
นิยมมา อภิวนั ทนียบูชาอยา่ รขู ้ าด ขอใหพ้ อ่ นาคผูใ้ จ
ปราชญจ์ งปรากฏ เป็ นพระสงั ฆราชเรอื งพระยศย่ิงบุคคล
ลาภสกั การใหไ้ หลลน้ จนเหลือแหล่ ไหลมาดงั กระแสนทีธาร
ทง้ั ศฤงคารบริวารจงม่งั คง่ั อายุ วณโฺ ณ สขุ ํ พลํ ขอเจรญิ
พรธรรมทง้ั สี่ ทีฆายจุ งเกดิ มีแกต่ วั เจา้ วณั ณะเลา่ ใหผ้ ่องใส
สง่างาม อริยทรพั ยส์ มบตั ติ ามสง่ จงเจรญิ ใหเ้ พลิดเพลินใน
อิริยาบถ กาํ ลงั ยศอยา่ รหู ้ ยอ่ น ไฟราครอนอยา่ รไู ้ หม้ ความ
ทกุ ขอ์ ยา่ รไู ้ ด ้ ความไขอ้ ยา่ รมู ้ ี ใหล้ น่ั ฆอ้ งสามที โห่รอ้ งเอา
ชยั ฯ

~ 25 ~

คาํ ทาํ ขวญั นาคหลวง

สมเดจ็ กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส

ลา..๑
นโม อนั วา่ นมสั ประนม อดุ มดว้ ยกายวจีจิตประดษิ ฐ ์

เบญจางค ์ ถวายยคุ ลหตั ถท์ ศั างคลุ กี รรพุม เทียมทิพยกาญ
จนโกสมุ เสาวสคุ นธชาติ ในพิจิตรจกั รลกั ษณบาทบงกชเรณู
แห่งสมเด็จพระบรมไตรโลกวทิ ูพิสทุ ธเิ ์ ทเวศร ์ ผูเ้ ป็ นมงมกฏุ
เกศสกลไกลวลั ท่วั เทพทานพคนธรรพส์ รรพพิชาธร กนิ ร
นาคแลครฑุ มนุษยประชา อน่ึงขา้ พระพทุ ธเจา้ ถวายอภิ
วนั ทนาพระนพโลกตุ รธรรม ์ ทง้ั พระปรยิ ตั ปิ ิ ฎกอนันตไ์ นย
สาคร อาจขนขา้ มสตั วนิกรจากจตโุ อฆ บรรลเุ ขตเกษมศิว
โมกขอ์ มฤตยธานี อนึ่งขา้ พระบาทยอกรกฤษดาญชลี
พระอษั ฏางคกิ สาวก อนั นับเนื่องในพทุ ธโปฎกดเิ รกคณุ ลว้ น
เป็ นเกษตรกศุ ลสนุ ทรเพ่ิมพูน อาจใหไ้ ตรพิธสมบตั สิ มบรู ณ์
แกน่ ิกรสตั ว ์ ซง่ึ มีกระมลประสาทโสมนัสในธรรมสจุ ริต ดว้ ย
บดั นีพ้ ระบาทสมเด็จบรมบพิตรทรงพระราชศรทั ธา จะบวช
เจา้ นาคไวใ้ นพระพุทธศาสนาประพฤตพิ รหมจรรย ์ หวงั จะให ้
เป็ นบญุ นิธที างสวรรคท์ างปรนิ ิพพาน จกั พูนเพ่ิมพระเนกขมั
บารมีญาณใหภ้ ญิ โญยิ่ง ทรงพระกรณุ าใหจ้ ดั แจงสรรพส่งิ
สมณบริโภคพรอ้ มมิไดข้ าด มีทง้ั ไตรจีวรแลบาตรอฐั บริขาร
ครบทกุ สง่ิ อนั โอฬารลว้ นประณีต ทงั้ เครอ่ื งบายศรแี ลดรุ ิย
สงั คตี อปุ หารภณั ฑ ์ เสด็จพระราชดาํ เนินมาทําขวญั สิกขมา
นพ ผูม้ ีกศุ ลเจตนาปรารภเร่ิมจะบรรพชาการ เพ่ือจะให ้

~ 26 ~

เป็ นศิรสิ วสั ดสิ ถาวรในอปุ สมบทกจิ ซง่ึ ทรงพระราชทู ิศฐาปนา
การ ไวห้ วงั เป็ นอายยุ นื นานสบื สานพระพุทธศาสนา
ขา้ พระพทุ ธเจา้ ขออญั เชญิ เทพยดาภมู ิพฤกษอากาศ ทุกชนั้
ฉกามาพจรพิมานมาศแลโสฬสมหาพรหม หมู่อมรสถติ
ทกุ พนัศพนมแนวนทีธาร ทง้ั เทพยบรริ กั ษพ์ ระราชนิเวศน์
สถานนครคามนิคมชนบทประเทศ ท่วั ขอบเขตขณั ฑสมี า
พระราชอาณาประวตั ิ อีกองคอ์ มรดาํ เนินในจงั หวดั จกั ร
มณฑลทวาทสราศี มีตน้ วา่ เมษแลพฤษภนพเคราะหด์ าราสปั
ดาพิสนักษตั ร ทง้ั เทพยซงึ่ รกั ษาเศวตบวรฉัตรขตั ตยิ ราช
บลั ลงั ก ์ ทุกท่วั สิบสองพระคลงั ภณั ฑาคารสถาน เทพยอนั
อภิบาลเบญจพิธราชกกธุ ภณั ฑส์ รรพอษั ฎาวธุ เคร่อื งพระ
พิชยั ยทุ ธศาสตรา ทุกสง่ิ ศิริราชปู โภคขตั ตยิ โภไคย ทว่ั ทวย
ทา้ วเทพไทจงมาสโมสรสนั นิบาต ในราชมณฑลมณเฑียรที่
สถิต เชญิ มารบั พระราชปฏทิ านผลามิสอทุ ิศธรรมบรรณากุ
ศลานิสงส ์ ซง่ึ พระกรณุ าโปรดพระราชทานใหใ้ นครง้ั นี้ ขอ
เดชะพระบารมีมหนั ตกฤษฎาธกิ าร มีผลเนกขมั ทานาภินิ
หารเป็ นอาทิเหตุ ทง้ั อานุภาพทุกไทเทเวศรจ์ งมาชว่ ยบําบดั
สรรพอปุ ัทวทกุ ขพยาธภิ ยนั ตราย อยา่ ใหม้ ากลาํ้ กรายในพระ
มหานครราชธานี บรุ ีรอบขอบเขตประเทศรฐั สิมา แลว้ จง
อภิบาลรกั ษาสรรพราชบุรษุ อนั มีนามกรสมมุตวิ า่ นาคมานพ
กอปรดว้ ยมูลปณิธานปรารภเรม่ิ จะบรรพชา ในสมยั เวลา
ทิวาการรงุ่ ขนึ้ พรงุ่ นี้ ไดพ้ ระฤกษแ์ ลว้ ใหล้ น่ั ฆอ้ งชยั ชนึ้ สามที
รบั เสด็จเทพยดาฯ

~ 27 ~

ลา..๒
ศรศี รีสวสั ดสี ถาพร บวรมหามหุตนิ ักษตั ร ชยศั ตมุ งคลวาร
เหตอุ ญั เชญิ เทพยทุกถน่ิ สถานมาสโมสรสถติ ประสิทธิ
อาํ นวยชยั เจา้ นาคทง้ั ปวงจงมีกระมลผ่องใสโสมนัสปรีดา
อยา่ หวน่ั ไหวในราคาทิกเิ ลสลามกโทษทางอบาย อนั เป็ นสคั ค
มคั คนั ตรายนิราศจากอริยภมู ิพิธี ลว้ นเป็ นฝักฝ่ ายอกศุ ลราศี
เสื่อมคณุ ประโยชน์ จงเสียสละมละปลโิ พธเผ่าฆราวาส ยินดี
ในเพศบรรพชติ ชาติอนั เป็ นธงชยั พระอรหตั ประการหนึ่งอนั
วา่ บงั เกดิ พระบวรพทุ ธรตั นจ์ ดั ไดช้ อ่ื วา่ อนัคฆมณี จะหาไดแ้ ต่
ละครงั้ ละทีนั้นโดยยาก นี่มีบุญญาภนิ ิหารมากจงึ ไดม้ าอบุ ตั ิใน
มนุษยส์ คุ ตกิ าํ เนิด เกิดเป็ นบุรษุ ประสบพบพระบวรพุทธ
ศาสนา ไดป้ ระพฤติพรตพรหมจรรยาอยา่ งมชั ฌิมปฏบิ ตั ิ
จดั เป็ นทางกลาง กลา่ วคอื พระอษั ฏางคกิ มรรคธรรม ์ เหตลุ ว่ ง
หลีกลามกมคั คนั ตรพิปริต คอื อตั ตกลิ มถานุกิจกามสขุ ลั ลิ
กานโุ ยค อนั ทางหลวงนีแ้ ลเป็ นบถโมกขอ์ มตั มรรคา อาจพน้
อาํ นาจชาตชิ ราพยาธมิ รณภยั อนึ่งผลานิสงสซ์ งึ่ บุทคลได ้
บาํ เพ็ญผนวชนีม้ ีมากยากท่ีจะพรรณนา ถงึ แมม้ าตรวา่ เทพย
ดาผูอ้ ดุ มเดช จะเอาพืน้ ทิฆมั พรประเทศมาเป็ นใบลาน จะเอา
แผ่นพสธุ าธารมาเป็ นแท่งหมึก เอากระแสชลชเลฤกมาเป็ น
นํา้ ละลาย เอาพระสเุ มรมุ าศหมายมาเป็ นปากไก่ จาฤก
ผลนรชนท่ีไดบ้ รรพชา จนสญู สนิ้ ดนิ ฟ้ าแลสาครศขิ รนิ ทร ์
พระอานิสงสจ์ ะสดุ สิน้ นั้นหามิได ้ ผลผนวชนีย้ ง่ิ ใหญเ่ หลือลน้
พน้ ท่ีจะนับจะประมาณ เจา้ นาคจะมีมนัสใสสานตส์ าทร
ประสาท อนั ศรทั ธานีแ้ ลเป็ นดวงมณีรตั นามาศอาจใหส้ าํ เร็จ
ซงึ่ สรรพสิง่ สจุ รติ ธรรม ์ จดั เป็ นวิภษู นาภรณพรรณพิจติ ร

~ 28 ~

โอฬาร อนึ่งก็นับเป็ นอริยธนสารพิสทุ ธสิ มบตั ิ เหตเุ ลอ่ื มใสใน
พระไตรรตั นเรอื งปรีชาชาญ เชอื่ แทใ้ นผลศลี ทานภาวนานุ
โยค ปราศจากวจิ ิกจิ ฉาอาโภคในกศุ ลคณุ อนั ธรรมทงั้ สอง
คือศรทั ธากบั ปัญญานีย้ กเป็ นเอกอดลุ อธบิ ดี ใหญย่ ่ิงกวา่ ทวิ
ปัณณาสเจตสิกราศีสนิ้ ทง้ั น้ัน อนึ่งศรทั ธานีแ้ ลเป็ นกรกมุ พระ
ขรรคค์ อื พระอนิจจตาทิไตรลกั ษณ์ สาํ หรบั จะมลา้ งเหลา่
กิเลสปรปักษเ์ บญจพิธมาร จงกระทาํ กายแลจิตใหเ้ ป็ นแกน่
สารสนุ ทรภาพ ใหส้ มท่ีลอุ ดุ มลาภเลิศในโลกา กลา่ วคอื
พทุ ธปุ บาทสาสนาสาสนมรรคพรหมจรรย ์ ตง้ั กระมลหมาย
ม่นั อยา่ เกยี จครา้ น ปรนนิบตั พิ ระจตปุ าริสทุ ธศีลาจารเจรญิ
ไตรสิกขา ดว้ ยกาํ ลงั อจลศรทั ธาวิรยิ ปัญญินทรีย ์ แลว้ จง
กอปรดว้ ยกตญั ญกุ ตั เวทีอทุ ิศถวายพระราชกศุ ลอยา่ ไดข้ าด
ทง้ั บิดรมารดาคณาญาตสิ มั พนั ธมิตร ทว่ั ทกุ เทพาสรุ าฤทธิ
จะไดร้ บั อนโุ มทนาสาธกุ าร แลว้ ก็จะไดช้ ว่ ยบาํ รงุ รกั ษอ์ ภิบาล
ใหบ้ าํ ราศภยั ไดพ้ ระฤกษแ์ ลว้ จงลน่ั ฆอ้ งชยั ถว้ นตตยิ วาร ให ้
เป็ นมงคลวฒั นาการแกเ่ จา้ นาคในกาลบดั นีฯ้

ศรีศรีสทิ ธวิ บิ ลู ย ์ อดลู ยมงั คลาภิเษกอดเิ รกจตั รุ าพร
คอื อายุ วณั ณะ สขุ ะ พละ ถาวรวฒั นา แกเ่ จา้ นาคผูจ้ ะ
บรรพชาในพระธรรมวินัย ใหม้ ีสขุ ภาพผ่องใสทว่ั ทง้ั ส่ี
อิริยาบถ สรรพกจิ ในพรหมจรยิ พรตพึงบาํ เพ็ญเพียร
อตุ สาหเ์ ลา่ เรียนคนั ถธรุ ะและพระวปิ ัสสนาญาณ หม่นั ศกึ ษา
สมาทานเตรสั ธดุ งธวตั ร มีตน้ วา่ ทรงซง่ึ บงั สกุ ลุ พสั ตรแล
บิณฑบาต อยอู่ รญั ญกิ รกุ ขมูลเสนาศนแ์ ลพิจารณาอสภุ า
รมณ์ โดยโสสานิกนิยมอยา่ งพระยตั ิโยคี ประพฤตสิ ปั ปทาน

~ 29 ~

จารกิ วิถีคอื ขลปุ ัจฉาเอกาสนิกภตั ต ์ อกี เนสชั ชกิ วตั รอยา่ งวิ
ริยอกุ ฤษฏ ์ พึงเจริญในอธจิ ิตตสมาธภิ าวนา คือทศกสณิ อสุ
ภานุสติกรรมฐาน ทงั้ พระจตพุ รหมวหิ ารววตั ถานธาตปุ ฏิกลู
สญั ญาอรปู สมาบตั ิ นับในสมถวิธสี ส่ี บิ ทศั ตามแตจ่ ะเลือก
เรยี น ประการหนึ่งพึงประพฤติเพียรในอธปิ ัญญาภาวนากิจ
คอื พระวปิ ัสสนากาํ หนดโดยทศพิธบรรยาย ลว้ นแตป่ ลง
ปัญญาวจิ ารณม่นั หมายในพระไตรลกั ษณ์ เห็นนามแลรปู
แจง้ ประจกั ษโ์ ดยพิสดาร เป็ นอาทิแตส่ มั มสนะญาณเท่าถึงอนุ
โลมิกสจั ถว้ นคาํ รบครบสิบทศั ตามในพรรณนา เป็ นอนิจจงั
ทกุ ขงั อนัตตาท่วั ทงั้ ขนั ธบญั จก ไม่มีส่ิงซง่ึ จะหยบิ ยกวา่ เป็ น
แกน่ สาร แตล่ ว้ นทกุ ขสาธารณบ์ มิไดเ้ ท่ียงแทว้ า่ เป็ นของตน
สงั ขารธรรมนีม้ ีแตจ่ ะเดือดรอ้ น ระคนปนไปดว้ ยฉันวตุ ิกะโรค
หากมารมุ รนั ทําใหล้ าํ บาก ทงั้ พาหิรกะภยั น้ันก็มีมากยอ่ มมา
บีฑา ตงั้ แตจ่ ะเสวยทุกขเวทนานิราศสขุ ส่ิงอนั ดีแลงาม ตอ่
สาํ เร็จบรรพกจิ พยายามบรรลโุ ลกตุ รธรรมอนั พิเศษ จึงจะ
สามารถอาจมลา้ งอกศุ ลกิเลสกองอวชิ า ดว้ ยพระอรยิ มคั
ปัญญาเป็ นสมุจเฉทปหาน ทําลายเชอื้ ตณั หาอปุ าทานอนั
เป็ นมูลทกุ ขน์ ั้นเด็ดขาด จงึ สญู สิน้ สรรพโศกทุกขโทมนัสอุ
ปายาสชาติปนุ ภพ จะมีกระมลปรารภในนิพพานารมณ์
เสวยวมิ ุตสิ ขุ ชนื่ ชมซงึ่ อมฤตยสมบตั ิ ไดน้ ามบญั ญตั เิ รียกวา่
สามญั ผล อนั บรรพชานีแ้ ลเป็ นตน้ แหง่ วิวฏั คามิมคั ซง่ึ อดุ ม
เพศวเิ ศษศกั ดิอ์ าจทรงไวไ้ ด ้ ซง่ึ พระอรหตั ตคณุ สนุ ทร
ประเสริฐ ดจุ สพุ รรณภาชนอนั ลาํ้ เลิศ อาจรองรบั ไวไ้ ด ้ ซง่ึ
สาธารพาฬมฤคาธบิ ดสี ีหเกสรราชจตั บุ าท พรงุ่ นีแ้ ลว้ นะพ่อ
จะเขา้ ไปสพู่ ระอโุ บสถ เจา้ นาคทงั้ ปวงพึงมนสิการกาํ หนดโดย

~ 30 ~

อนุศาสนกถา แลว้ จงเจรญิ ศีลสมาธปิ ัญญาดว้ ยพิรยิ าภาพ
เบือ้ งวา่ ยงั บมิลโุ ลกตุ รลาภในทิฏฐธรรม ์ ก็มีมุขมุ่งพิมาน
สวรรคเ์ สวยทิพยสมบตั ิ ดว้ ยอาํ นาจพรหมจรยิ วตั รสงั วรวินัย
ไดพ้ ระฤกษใ์ หล้ น่ั ฆอ้ งชยั ถว้ นไตรวาร และทาํ มหามงคลการ
จดุ เทียนเวยี นแวน่ บนั ฤาศพั ทนฤโฆษดรุ ยิ ดนตรกี าลบดั นีฯ้

~ 31 ~

ทําขวญั โกนจกุ งานเชลยศกั ดิ์

ลา ๑

อกุ าส วนฺทิตวฺ า สริ สา นเรนฺทํ ดง้ ขา้ พเจา้ ขอนอ้ ม
เศยี รเกลา้ ลงถวายดว้ ยกายวจีมโนนบ เคารพคณุ พระ
รตั นตรยั ทงั้ สามอนั ประเสรฐิ อนึ่งขา้ ขอนบทา่ นผูป้ ระกอบเกิด
คอื บิดาและมารดร อน่ึงขา้ ขอนบพระคณุ ท่านผูส้ ง่ั สอนคอื
พระอปุ ัชฌายแ์ ละอาจารย ์ อน่ึงขา้ ขอถวายนมสั การเทพ
พรหมินทรอ์ นิ ทริศวรและนารายณ์ และเทพยเจา้ ทง้ั หลาย
ประจาํ จกั รราศี ขา้ พเจา้ ขอแสดงมงคลพิธที ําขวญั จกุ ขอให ้
นิราศภยั ทกุ ขท์ ุกประการ จงมีศิรสิ วสั ดิแ์ กท่ า่ นเจา้ ของงาน
และตวั เจา้ ผูป้ ลงจกุ จากเกลา้ ในวนั นีฯ้

ศรีศรีสวสั ดบี วรพิพฒั นอ์ นั ประเสริฐ วารนีเ้ ป็ นเลิศศภุ
วาร ทา่ นจงึ ทํามงคลการจกุ พิธี แหง่ กมุ ารกมุ ารีอนั เจริญวยั
ตามโฉลกโชคพิชยั มงคล จึงหาผูร้ มู ้ าอวยผลประสาทพรแลว้
สอนสง่ั พอ่ และแม่จงตง้ั โสตสวนาการ ตามโอวาทสนุ ทรสาร
สภุ าสิตสว่ นฆราวาส โดยบรุ าณราชประเพณี จงตงั้ กตญั ญู
กตเวทีไวเ้ หนือเกศ อนั วา่ คณุ ของพระบิตเุ รศและมารดร ย่งิ
กวา่ ดนิ ฟ้ าและสาครอนั ลึกลน้ เดมิ สตั วจ์ ะมานุสนธใิ นครรภ ์
คพั ภสงั วาสมาตคุ รรโภทร ยตุ ติ งั้ เป็ นกอ้ นชนิ้ มงั สา แลว้
แตกปัญจสาขาขนึ้ ในนั้น พระมารดารวู ้ า่ ตง้ั ครรภข์ นึ้ ออ่ น
ออ่ น สอู ้ ปุ ถมั ภกอทุ รมิใหก้ ระทบกระทง่ั จะยนื เดนิ นอนน่ังก็

~ 32 ~

คอยประคนิ่ ครน้ั วา่ จะรบั ประมานอาหารกนิ ก็มิใหเ้ ผ็ดรอ้ น
กลวั วา่ ทารกในอทุ รจะเวทนา สถู ้ นอมคพั ภามิไดป้ ระมาท
จนถว้ นกาํ หนดทศมาสไดส้ บิ เดือน ทารกก็คลาดเคลอื่ นออก
จากครรภ ์ ดผู ่องพกั ตรผ์ ิวพรรณพรอ้ มลกั ขณา แม่ก็ยิง่ แสน
เสน่หาในทารก ถนอมแอบแนบอกกกใหน้ อน ให ้
รบั ประทานถญั ประโยธรและขา้ วนํา้ สลู ้ าํ บากตรากตราํ ปลาํ้
ปลกั ความแสนเสน่หร์ กั ในบตุ รแี ละบุตรา อมุ ้ ใสเ่ ปลเห่ชา้ ให ้
นอนนาน พระแม่เจา้ เฝ้ าอภิบาลไม่เบ่ือหน่าย ครนั้ ลกู รกั
หญิงชายตื่นนิทรา ประคองแอบกบั อรุ ามิใหเ้ จา้ รอ้ งคราง อมุ ้
จากอมู่ าสอู่ า่ งใหอ้ าบนํา้ ทกุ วนั คืนเชา้ ค่าํ ไม่ขาดสาย ขมิน้
แป้ งแตง่ ละลายชโลมทา ใหผ้ ่องผิวสนุ ทราเจริญวยั หาฤกษด์ ี
โกนผมไฟตอ้ งตามวนั ครบสามเดอื นใหโ้ กนกนั ไวก้ ระหม่อม
แตก่ มุ ารเยาวย์ อ่ มจนเตบิ ใหญ่ แลว้ เกลา้ ไรไวจ้ กุ จอม
กระหมวดมุ่นใหล้ ะม่อมเป็ นมงคล ปักป่ิ นซน่ ทองสกุ สี ลงยา
ราชาวดปี ระดบั พลอย ถา้ เห็นผมบางพางจะนอ้ ยไม่สมหนา้
ขอเอาผมลกู ผูด้ ีมีเหลา่ ชามาทาํ ชอ้ ง ใหส้ มงามตามทาํ นอง
รบั ดวงหนา้ ครน้ั เจริญวยั วฒั นาตามกาํ หนด เป็ นบตุ รมี ียศ
โกนสิบเอ็ด แมน้ บตุ ราชนั ษาเสร็จครบสิบสาม โกนสิบหา้ ก็
ไม่หา้ มดว้ ยเป็ นชาย ครนั้ ทา่ นกาํ หนดกฎหมายไม่
คลาดเคลอื่ น ครบเดอื นวนั ชนั ษาใหต้ อ้ งกนั ตามโฉลกโชค
ชน้ั โหราศาสตร ์ จึงบอกคณาญาติทงั้ สองฝ่ าย คณุ ยา่ คณุ ตา
คณุ ยายและป้ านา้ ทง้ั หม่อมลงุ หม่อมอาสนิ้ ทง้ั หมด บอก
กาํ หนดนัดคืนวนั ตามสาํ คญั ใหม้ ่นั คง อาราธนาพระภกิ ษุ
สงฆม์ าสวดพระพุทธมนต ์ ในวนั พิชยั มงคลพิธกี าร พรอ้ มทงั้
พฤฒาจารยแ์ ละโหรา ทงั้ พงศพ์ นั ธบ์ รรดาท่านผูเ้ ฒ่า ชว่ ย

~ 33 ~

เจรญิ จกุ ออกจากเกลา้ ในวนั นี้ ฯ ใหล้ น่ั ฆอ้ งขนึ้ สามที โห่
รอ้ งเอาชยั ฯ

ลา ๒

ศรศี รีสทิ ธเิ ตโชชยั เป็ นมหิทธมิ ไหมหตุ ฤกษ ์ ฝ่ ายสตรี
เอิกเกริกตระเตรยี มการ จดั แจงของคาวหวานสรรพโภชน
นานา บรุ ษุ เรง่ จดั ซง่ึ เคหากวาดบา้ นชอ่ ง เปิ ดฝาประจนั หอ้ ง
ออกเสยี นอกชาน กลดั ผา้ ขาววลิ าศดาดเพดานผูกม่านวง
กระจกกระจา่ งวางประจงประจาํ เสา หนา้ ตา่ งตดิ กระจกเงา
กระจงั หุม้ ผา้ แดงดคี ลค่ี ลมุ ทกุ เสาราย เพดานก็แขวนโคม
สายอจั กลบั หอ้ ยรอ้ ยระยา้ แลว้ ก็แขวนพวงบุบผาสมุ าลยั แล
สะอาด ขา้ งพืน้ ลา่ งปลู าดเสื่อลนั ไต พรมอยา่ งใหญซ่ อ้ นอกี
ชนั้ ไมไ้ ผ่ผูกพนักยาว ผา้ ขาวพนั ดพู ึงใจ ตง้ั เตยี งใหญไ่ วใ้ น
น้ัน วางอฒั จนั ทรเ์ ครอ่ื งบูชา ลว้ นเครอ่ื งแกว้ กะหลาป๋ าปาก
เลย่ี มทอง ปักบบุ ผามาลากรองทกุ ชอ่ งชน้ั รายหมอ้ สาํ รดิ
หิรญั สวุ รรณรตั น์ ตงั้ เป็ นขนัดดเู รยี บรอ้ ย มะกรดู ฝักสม้ ป่ อย
ลอยลงไป ใบเงินใบทองแทรกหญา้ แพรกใสต่ ามบุราณ มีด
กรรไกรใสพ่ านสาํ รดิ ทอง ปักแวน่ ทองเทียนตดิ แวน่ ใบพลู
คะแนนขวดนํา้ มนั หอม ออกสะพรง่ั พรอ้ มบนเตยี งพระ กระบี่
ดาบวางระดะบนั ไดแกว้ เป็ นถอ่ งแถวลว้ นดาบญี่ป่ นุ ครา่ํ ดาํ้
ทองถกั ปื นครา่ํ จาํ หลกั เป็ นลายนอก ผูกทวนหอกปลอกทอง
ถม ขอครา่ํ ดาํ้ กลมนั้นไวก้ ลาง โลเ่ ขนผูกขา้ งเป็ นคคู่ ู่ กรชิ
สาํ ปาหลงั ตรงั กานูดา้ มปากนก ฝักกะแหนะแกะเป็ นกนก
กระหนาบครนั พรอ้ มสพั พะสรรพอ์ าวธุ ตามสมมุตบิ รุ าณมา
บา้ งจดั เบญจาขนึ้ นอกชาน เท่ียวกราบไหวอ้ อ้ นวอนวานท่ี
เป็ นชา่ ง วดั ตา่ งตา่ งมาหลายพวก ทาํ แทงหยวกกระดาษแดง

~ 34 ~

แซงสอดรอง เอามะละกอฟักทองมากองแกะไป เป็ นลายนอก
ดอกไมใ้ บกา้ นไพลพ่ ลกิ แพลง ชว่ ยกนั ติดอยา่ งวางแยง่ ลว้ น
อยา่ งดี เขม้ ขาบเขยี วสีม่วงแดงดาํ ลายตา่ งตา่ งชา่ งกระทํา
ทดั ถึงกนั ถว้ นทุกชนั้ สะอาดตา พืน้ เบญจาผา้ ขาววาง ดนู ่า
ชมสมทรงทงั้ สามชน้ั เชงิ ก็ผูกพนั เป็ นภมู ิเขา เป็ นกรวยโตรก
ชะโงกเงา้ ชะง่อนผา แลว้ ก็เขยี นเป็ นลายศิลาสลบั สี เอาไม้
ดดั อยา่ งดมี าวางเรียบ ตามระเบียบบรรพตา มีรปู โคกระทิง
มหิงสาราชสีห ์ คชสารเสือหมีหมูละม่งั เม่น กระแตกระตา่ ย
ตนุ่ เตน้ ไปตามกนั ครน้ั จกั ร่าํ ราํ พนั จะชา้ ที เหลา่ ดรุ ยิ างคดน
ตรกี ็พรอ้ มกลาด ทง้ั พิณพาทยม์ โหรี ฆอ้ งใหญอ่ ยา่ งดที ่ีเสยี ง
เพราะ ไมบ้ ณั เฑาะวแ์ ละแตรสงั ข ์ เสร็จพรอ้ มพรง่ั ทกุ ประการ
ครนั้ สรุ ิโยเยอื้ งโพยมมาลดว้ ยอสั ดง ท่านผูม้ ีวสั สาก็พาสงฆม์ า
น่ังที่ แตง่ กมุ ารกมุ ารีท่ีจะปลงผม ดว้ ยเครอื่ งประดบั อนั อดุ ม
ดิเรกนัก ใสเ่ กีย้ วทองคาํ จาํ หลกั ปักป่ิ นซน่ ใสส่ รอ้ ยสนสวม
ศอทรวง จีก้ ดุ น่ั ดวงพลอยประดบั ทองบางตะพานบานพบั ผูก
ตน้ แขน สลกั ลวดลายแลน่ แลละมยั สวมวลยั ใสป่ วะหล่าํ
สอดแหวนทาํ เป็ นเรอื นเทศ แกว้ กอ่ งเก็จพุกามสี นุ่งยกอยา่ ง
ดีเกล็ดพิมเสน จีบโจงกระเบนไวห้ างหงส ์ คาดเขม็ ขดั สาย
ประจงประจาํ ยาม ดรู งุ่ เรืองอรา่ มจาํ รสั แสง หม่ กรองทองแลง่
แยง่ พืน้ เขยี ว กาํ ไลเทา้ ทองคาํ ทาํ เป็ นเกลยี วกลมสะอาด
พรมออ่ นเอย่ี มมาปลู าดหมอนองิ ตงั้ แลว้ อมุ ้ เอาเจา้ มาน่ังใน
มณฑล พระสงฆส์ วดพระพทุ ธมนตม์ งคลการ เจ็ดตาํ นาน
สบิ สองตาํ นานพระกรณีย ์ คนคอยตฆี อ้ งตามบท จบใน
กาํ หนดพระพทุ ธศาสตร ์ ตีพิณพาทยม์ โหรมี ่ีสน่ัน ใหล้ น่ั ฆอ้ ง
เขา้ เป็ นสาํ คญั โหร่ อ้ งอวยชยั ฯ

~ 35 ~

ลา ๓

ศรีศรีสนุ ทรประสทิ ธิ ์ ไดฤ้ กษฤ์ ทธวิ รราชาโชค ตาม
ลกั ษณะโฉลกโหราศาสตร ์ แสงหิรญั เรืองอากาศรายเร่ือรอบ
สวา่ งขาวพราวเขตขอบเวหาหอ้ ง จกั รวาลฟ่ องเฟื่ องนํา้ ฟ้ า
เป็ นฝอยฟ้ งุ แสงทองผ่องย่าํ ฆอ้ งรงุ่ เบิกอรณุ ฤกษพ์ ระ พรอ้ ม
พรง่ั ทงั้ คณะวสิ ทุ ธสิ งฆ ์ ทง้ั ผูเ้ ฒ่าเผ่าพงศแ์ ละวงศา ชว่ ยกนั
ประดบั ประดากายกมุ าร ดว้ ยเครื่องสรรพอลงั การอนั อดุ ม
แบง่ กระหมวดมุ่นผมเป็ นสามแหยม ใบเงินใบทองแทรกหญา้
แพรกแซมเขา้ ทง้ั สาม สอดแหวนมรกฎปนพรตั นอรา่ มพิรอด
รดั นุ่งขาวโขมพสั ตรว์ ภิ สู ิต อนั งามวิจติ รบรรจง แลว้ อมุ ้ เจา้
เขา้ มาน่ังลงในมณฑล พิฆาตฆอ้ งขนึ้ สามหนแลว้ ขานโห่
พระสงฆก์ ็สวดชยนั โตพทุ ธมงคล ออื้ อึงอลอนิ ทเภรี ตา่ ง
บรรเลงดรุ ิยางคดนตรีมี่สน่ัน พระสงฆก์ ็ลงมีดสวุ รรณกรรไกร
กริบ พรมนํา้ ทิพมนตรา พวกพฤฒาก็เป่ าสงั ข ์ ดีดไม้
บณั เฑาะวด์ งั ดบั มลทิน โกนเสร็จสิน้ ท่วั เกศา อมุ ้ เอาเจา้ เขา้
มาน่ังในเบญจาสง่างาม นิมนตพ์ ระทงั้ สามมารดนํา้ หมอ้
ทองคาํ เงินสาํ รดิ เสร็จประสิทธแิ ์ ลว้ หลอ่ หลง่ั พราหมณก์ ็มา
รดนํา้ สงั ขป์ ระสิทธพิ ์ ร ใหถ้ าวรวฒั นา แลว้ อมุ ้ เอากมุ ารมาใน
เรือนพลนั คดิ การจะทําขวญั กมุ ารกมุ ารี จึงใหย้ กบายศรี
ออกมาตง้ั บนบลั ลงั กจ์ าํ รสั รอง จอกจานรองของหวานคาว
ครบเครื่องตระการลว้ นเอมโอช พรอ้ มสรรพโภชนก์ ระยาหาร
ตามโบราณประเพณี ยอดบายศรขี นั ทองใส่ ปักป่ ุมดอกไม้
ลว้ นมะลิลา ยอดตองมาสามยอด ไมก้ ระหนาบสอดเขา้ สาม
อนั ผา้ พืน้ สพุ รรณพนั หุม้ นอก ลว้ นสลบั ดอกและลายสี
เลอื กมาลีใสข่ นั ทอง พานหิรญั รองแลเลิศลายสลกั แวน่ ทอง

~ 36 ~

ปักไวท้ งั้ สาม เทียนกลมงามปิ ดทกุ แวน่ ใบพลคู ะแนนนับใส่
พาน มะพรา้ วออ่ นฝานเป็ นฝาปิ ด ชอ้ นเงินเลศิ แลวจิ ติ ร
จาํ รสั ลาย จนั ทนก์ ระแจะกลิน่ กระจายฟ้ ุงตระหลบ ใสผ่ อบ
ปริกสวุ รรณ โถนํา้ มนั หอม จรงุ รสหมดทกุ ส่ิงสรรพ ์ จึงจะ
อญั เชญิ ขวญั กมุ าระกมุ ารี

ขึน้

พระขวญั เจา้ เอย่ อยา่ หลกี หนีอยใู่ นนํา้ แถวเถ่อื นถาํ้
พืน้ สธุ า ชมพฤกษาและป่ าชฏั ชมสิงหส์ ตั วจ์ ตั บุ าทหมู่ทิชา
ชาติ จงมาอยใู่ นนิวาศสถาน ชมศฤงคารทรพั ยส์ ่งิ ของ พวง
เงินพวงทองมณี ทาสทาสีและทาสา จงมาอยใู่ นเคหาหอ้ งอนั
บรรจง ขวญั เจา้ เอย่ จงมาดาํ รงอยใู่ นกาย ใหแ้ สนประเสริฐ
สขุ สบายทุกอิริยาบถ นับกาํ หนดตอ่ ไปแตว่ นั นี้

เดิน

ใหเ้ อาดา้ ยพรหมจารี ท่ีอนั เล็กขา้ งละสามเสน้ ดู
ประเสริฐผูกขอ้ มือ จึงใหล้ น่ั บนั ลอื ซง่ึ ฆอ้ งชยั เทียนจดุ ไฟตดิ
แวน่ เทียน เบือ้ งซา้ ยเปล่ียนมาเบือ้ งขวา ครบเจ็คราตาม
สาํ คญั ดบั โบกควนั จนั ทนก์ ระแจะเจมิ เป็ นอณุ าโลมเฉลิม
เหลือสะอาด ตามบุราณไสยศาสตรป์ ระสทิ ธพิ ร นํา้ มะพรา้ ว
ออ่ นและไขข่ วญั ใสช่ อ้ นสวุ รรณป้ อนสามที เบิกบายศรีตี
ฆอ้ งลน่ั เสยี งโหส่ น่ันกมั ปนาท ทําพิณพาทยม์ โหรี กลอง
แขกตมี ี่สน่ัน โห่เล่อื นลน่ั โกลาหล ท่านบรรดามาทกุ คนลอ้ ม
สลอน ประชมุ ชว่ ยกนั อวยพรแลว้ สอนสง่ั

~ 37 ~

ขึน้

พ่อและแม่จงตงั้ โสตประสาท สดบั โอวาทท่านครผู ูเ้ ฒา่
ระลกึ ใสเ่ ศียรเกลา้ อยเู่ ป็ นนิตย ์ อภิชาตบุตรนั้นอกุ ฤษฏเ์ ป็ น
อยา่ งยิ่ง เกดิ มาเป็ นชายหญงิ นีแ้ สนยาก หากกศุ ลของตน
มากไดเ้ กิดมา ไดป้ ระสบพบพระศาสนาพระพุทธองค ์ แลว้
เกดิ มาใหม่ในเผ่าพงศภ์ มู ิผูด้ ี อนั วา่ บุตราบตุ รีมีอยสู่ ามชนิด
อนุชาตบุตรน้ันสจุ รติ เสมอบิดา อวชาตบุตรน้ันตา่ํ ชา้ กวา่
บิตเุ รศ พ่อและแม่จงถือเอาประเภทพงศอ์ ภชิ าต จึงเป็ นที่
นักปราชญท์ ่านสรรเสรญิ เป็ นบรุ ษุ สตั รนี ีจ้ ะจาํ เริญดว้ ย
กตญั ญู ดว้ ยอปุ ถมั ภค์ าํ้ ชพู ระบงั เกดิ เกลา้ หม่นั นวดฟั้นคนั้
เทา้ เฝ้ าพยาบาล อปุ ัฏฐากดว้ ยอาหารสรรพโภชนา ตง้ั อยใู่ น
กเุ ลเชฏฐาปัจจายนธรรม ทกุ คนื วนั เชา้ คา่ํ อยา่ ไดป้ ระมาท
จงอยใู่ นโอวาททา่ นบิดาและมารดา อยา่ งสอ้ งเสพเสวนาดว้ ย
พวกพาล อน่ึงศีลและทานหม่นั กระทาํ กบั ปชู ะนียกรรมทํา
ใหเ้ ป็ นนิตย ์ คณุ พระรตั นตรยั คิดทุกค่าํ เชา้ อน่ึงอปั ปมาทนี
ยกรรมจาํ ไวใ้ หแ้ น่ นี่แลเป็ นกระแสพทุ ธโอวาท แมผ้ ูใ้ ดไม่
ประมาทสติม่นั ภยั ในอนาคตน้ันก็คงจะบําบดั เบาหมดทุก
ประการ น่ีแลเป็ นอวสานท่ีสดุ สอน

เดิน

ท่ีนีข้ า้ พเจา้ จะอวยพรสป่ี ระการ ของสมเด็จพระ
ศาสดาจารยป์ ระทานไว ้ คอื อายวุ ณั ณะสขุ ะพละนีไ้ ซรแ้ สน
ประเสรฐิ เป็ นสง่ิ วิเศษวิสทุ ธเิ ลศิ ลว้ นสวสั ดภิ าพ อายนุ ั้นให ้
อายมุ ากย่งิ กวา่ ขยั วณั ณะน้ันใหส้ ใี สบรสิ ทุ ธิ ์ มีผิวพกั ตรผ์ ุด
ผ่องดงั เพ็ญจนั ทร ์ อนึ่งสขุ ะน้ันขอใหม้ ีความสขุ นิราศภยั ไกล

~ 38 ~

ทกุ ขท์ กุ อิรยิ าบถ อน่ึงพละน้ันมีกาํ หนดตงั้ บทไวส้ องประการ
กาํ ลงั ปัญญาปรชี าชาญในเชงิ ปราชญ ์ กาํ ลงั กายใหค้ ลา้ ยราช
ไกรสร อาจประหารราญรอนไพรีได ้ สนิ้ บทกาํ หนดในพทุ ธ
พร บดั นีข้ า้ พเจา้ จะสง่ั สอนเป็ นคาํ บุราณ ตามโวหารคดีโลก
ทงั้ พอ่ แม่อยา่ มีโศกสิน้ ภยั ทุกข ์ ใหผ้ ิวงามมีความสขุ สืบสรุ ิ
ยวงศ ์ สว่ ยขา้ วสง่ มาแตเ่ หนือ สง่ สว่ ยเกลอื มาแตใ่ ต ้ ความ
ทกุ ขอ์ ยา่ รไู ้ ด ้ ความไขอ้ ยา่ รมู ้ ี ใหเ้ ป็ นมหาเศรษฐมี ีมหนั ต ์
วญิ ญาณกะทรพั ยน์ ้ันใหค้ ง่ั คบั อวญิ ญาณกะทรพั ยใ์ ห ้
เหลอื ลน้ จะบวชก็ใหท้ นจนเป็ นสงั ฆราชา สึกออกมาใหเ้ ป็ น
พระยายอดมนตรี จะมีคกู่ ็ใหด้ ีที่สตั รีแท ้ จะสอนแม่ผูเ้ ป็ น
หญิง ใหป้ รากฏยศยงิ่ กวา่ เผ่าพงศ ์ ไดส้ ามีก็ใหต้ รงตอ่ ภรรยา
ใหม้ ีทรพั ยเ์ งินตราขา้ หญิงชาย มีขา้ วเหลือเกลือหลายเลศิ
บคุ คล จะขายคา้ นาไรก่ ็ใหไ้ ดผ้ ลทุกคราวครง้ั ภวตุ
สพพฺ มงคฺ ลํ ภวนฺตุ เต ฯ ใหล้ น่ั ฆอ้ งเขา้ สามที โหร่ อ้ งเอา
ชยั ฯ

~ 39 ~

คาํ ทําขวญั โกนจุกงานหลวง

หลวงธรรมาภิมณฑ ์ (ถึก จิตรกถึก)

ลา ๑

นโม อนั วา่ มนัสประนมนอ้ ม พรอ้ มดว้ ยกายวจีจติ
ประดิษฐอ์ ดุ มเบญจางค ์ นอ้ มยคุ ลหตั ถท์ ศั นัขวรางคชลุ ิต
แทนทิพสกั การสรรพโศภติ พิจติ รสคุ นธ ์ อทุ ิศแทบบวรจงกล
บงกชบาท แหง่ สมเด็จบรมจอมดลิ กโลกนาถ ชเิ นนทรพิ
สทุ ธเิ ทพา อนั เป็ นมิ่งมกฏุ จฑุ าธปิ กปิ่ นสกลไตรภพ
ขา้ พระพทุ ธเจา้ ขออภิวนั ทิยเคารพนบพระธรรมปิ ฎก อนั
อดิเรกคณุ สนุ ทรปู ภมั ภกแกผ่ องสตั วนิกร อาจขนขา้ มจาก
สาครใหพ้ น้ จตโุ อฆสงั สารวฏั ใหด้ ลแดนศิวโมกขมรรคอมตั ม
หานครสถาน อน่ึงขา้ พระพทุ ธเจา้ ขอยอกรนมสั การ อษั ฏา
งคกิ คณาสราพก อนั นับเนื่องในชนิ หน่อเนือ้ นายกอยา่ งอดุ ม
คณุ ลว้ นเป็ นสิง่ พิสทุ ธสิ นุ ทรเกษตรเกษมศภุ สวสั ดิ ์ อาจให ้
เพ่ิมพูนพิพฒั นพ์ ิพิธมงคล แกน่ รคณานิกรผูแ้ สวงผลพิเศษ
สว่ นสจุ ริต ดว้ ยบดั นีพ้ ระบาทสมเด็จพระบรมบพิตรพระ
เจา้ อยหู่ วั ผูท้ รงพระคณุ ธรรมอนั ประเสริฐทรงพระปราโมทย ์
โปรดพระราชทานพระอนุญาตประสาทสรร ใหป้ ระกอบกิจ
จฬุ ากนั ตแ์ กด่ รณุ กมุ ารโปฎก เพ่ือพระกรณุ าธคิ ณุ ูปภมั ภก
จะเป็ นศิรสิ วสั ดภิ ์ ิญโญย่ิง จึงโปรดใหจ้ ดั แจงแตง่ สรรพสง่ิ เครอื่ ง
พิธขี วญั ก็พรอ้ มถว้ นสารพนั ไม่ขดั ขาด เป็ นตน้ วา่ สงั ขมง
คลพฒั นและเตา้ อทุ ก ครบเครือ่ งมงคลอษั ฎกอดเิ รกทกุ อยา่ ง
มี ทงั้ แวน่ เทียนและบายศรดี รุ ิยางคสงั คีตทุกสง่ิ สรรพ ์ เสด็จ

~ 40 ~

พระราชดาํ เนินมาจกั ทาํ ขวญั ดรณุ กมุ าร เพื่อจะพระราชทาน
พระพร ใหเ้ ป็ นศิรสิ วสั ดสิ ์ ถาผล ในการจฬุ ากนั ตมงคลพิธี
กจิ ขา้ พระพทุ ธเจา้ ขออญั เชญิ เทพยสถิตทว่ั ภมู ิพฤกษ
อากาศ ทุกชนั้ ฉกามาพจรพิมานมาศแมนโสฬส ถว้ นท่วั
สถานทิพยกาํ หนดตาํ แหน่งพรหม อีกหมู่อมรภิรมยอ์ รญั
ราวพนัศศขิ ร คหู าศนห์ อ้ งมคั คนั ตรดรณุ พนาพนมแนวนที
ธาร อีกเทพยภบิ าลบรริ กั ษ ์ พิทกั ษพ์ ระราชนิเวศน์ ทุก
สถานสถิตมณฑลประเทศเขตนครคามนิคมตาํ บลชนบท ทว่ั
ทกุ บริเวณจงั หวดั รฐั จรดรอบขอบขณั ฑสมี าพระ
ราชอาณาจกั ร อีกเทพยสาํ นึงเนาสาํ นักดาํ เนิน ในมณฑล
ทวาทสราศเี พศ ประเวศนว์ สั นบรรจบนพเคราะหด์ าราสปั
ดาพิสฤกษป์ รวิ ตั ร อกี เทพยบาํ รงุ รกั ษาเศวตฉัตรรตั นราช
บลั ลงั ก ์ สถติ ท่วั ถว้ นทุกพระคลงั ราชภณั ฑาคาร อกี อมรผูภ้ ิ
บาลบริรกั ษเ์ บญจราชกกธุ ภณั ฑ ์ และสรรพราชอษั ฎาวธุ
พิชยั ยทุ ธศาสตรา ทกุ ส่งิ ศิรริ าชปู โภคาโภไคสวรรย ์ สถิต
ถว้ นในสวนขวญั บรรดามี ทวยเทพยจงยินดมี าสโมสร
สนั นิบาต ในมณฑลสถานมงคลอาสนร์ าชประทบั สถิต เชญิ
อภริ มยร์ บั สรรพปฏทิ านผลามิสอทุ ิศเทวบรรณาการ อนั เป็ น
สว่ นพระราชทานแดเ่ ทพยเจา้ ในครง้ั นี้ เพ่ือจะไดพ้ นู เพ่ิมพระ
บารมีเป็ นปรมตั ถป์ ระโยชน์ ขออานุภาพเทพยปราโมทย ์
โปรดมาชว่ ยบําบดั สรรพพิพิธอปุ ัทวนั ตราย อยา่ ใหม้ า
ระคนขอ้ งระคายในพระนคร และคามนิคมเขตขณั ฑสมี า
แลว้ จงอภิบาลรกั ษาซงึ่ ดรณุ กมุ าร ผูป้ ระกอบการจฬุ ากนั ตมง
คลพิธขี วญั ณ วนั นี้ พอไดศ้ ภุ เวลาวารฤกษ ์ มหตุ ดิ ถิ ใี ห ้
ลน่ั ฆอ้ งชยั ไขศพั ทขนึ้ สามวาร ขานโห่อวยพรฯ

~ 41 ~

ลา ๒

ศรสี ทิ ธสิ วสั ดสิ ถาพร บวรมงคลพิสทุ ธิ ์ มหตุ มิ หาอดุ ม
พิเศษ ดว้ ยอญั เชญิ อมรเทเวศรท์ กุ สถาน มาสโมสร ณ
มงคลสภาคารพรอ้ มสถติ เพ่ืออาํ นวยชยั ใหป้ ระสิทธแ์ กด่ รณุ
กมุ าร ผูเ้ ชญิ รว่ มจรดการจฬุ ากนั ต ์ อนั อดุ มดว้ ยมงคลขวญั
เป็ นพิสทุ ธโิ ชคชอบ ตามระเบียบเบือ้ งระบอบบรรพโบราณคติ
ซงึ่ เป็ นจารตี เริม่ ดาํ ริกระทาํ ใหแ้ กบ่ ุตรและนัดดา ก็เพราะ
ความปิ ยเสนหาน้ันอยา่ งย่งิ หวงั จะใหเ้ ปลือ้ งปลดลดจากสิ่ง
เป็ นทารก เห็นชอบพรอ้ มยอ่ มยกนิยมมาเป็ นแบบอยา่ ง แลว้
ประกอบดว้ ยไสยเวทางคศาสตรแ์ ละพุทธมนต ์ เพ่ือจะให ้
เป็ นศิรมิ งคลสถาผลเจรญิ ในธรรมสจุ รติ จงตง้ั โสตสดบั มธรุ
ภาสติ สนุ ทรานุสาสน์ อยา่ ไดห้ ม่นเมินประมาทในคณุ ปฏบิ ตั ิ
เป็ นตน้ วา่ มาตาปิ ตกุ วตั รควรยนิ ดี อนั วา่ ชนกและชนนีน้ันมี
คณุ อนั ใหญย่ ิง่ ยอ่ มรกั บุตรนีส้ ดุ สิ่งซง่ึ จะพรรณนา ตงั้ แตส่ ู่
ปฏสิ นธคิ รรภาครรโภทรสถติ ก็เอบิ อม่ิ ปริ่มเปรมจติ เจตน
โสมนัส ปราโมทยม์ ุ่งประวตั ินิยมหมาย ถา้ กาํ เนิดแน่เป็ น
ชายอตั รโชชาติ ก็ตงั้ ใจจะใหเ้ รยี นรวู ้ ฒุ ิศาสตรศ์ ิลปะบุรษุ ไว ้
สืบสายสกลุ พิสทุ ธสิ ว่ นบาํ รงุ วงศ ์ ถา้ เป็ นสตั รีก็หมายจิตคดิ
ประสงคจ์ ะใหร้ อบรใู ้ นคฤหนีศาสตร ์ อนั เป็ นศิลปะวฒุ ิทายาท
แหง่ การเรือน ครน้ั คาํ รบครบวนั เดอื นโดยสงั เกต ก็เคลื่อน
จากครรโภทรประเทศตามกาํ หนดมาศ สว่ นบิดรมารดาคณา
ญาติก็โสมนัส ตา่ งเพ่ิมพูนปดิพทั ธแสนจะปราโมทย ์ ยอ่ ม
หมายมุ่งท่ีจะใหเ้ ป็ นประโยชนอ์ ยา่ งนิยมมา ครน้ั เมื่อเจริญได ้
ไตรทิวาวฒั นกาํ หนด ก็เสริมส่ิงมงคลขวญั ประกอบใหแ้ กบ่ ุตร
เป็ นตน้ วา่ ดา้ ยไหมไกยรู วสิ ทุ ธปิ ระสิทธผิ ูกซงึ่ ขอ้ หตั ถ ์ พรอ้ ม

~ 42 ~

สวุ รรณหิรญั รตั นเ์ ป็ นคราวแรกบาํ รงุ ให ้ ก็กาํ หนดนับเขา้ ใน
อลงั การมงคลเป็ นปฐม ครนั้ เม่ือสืบเยาวเ์ จรญิ รมยว์ รายปุ ริวตั ิ
รจู ้ กั รสาหารสรรพสมั ผสั ภริ มยรส ก็เริม่ ร่าํ บํารงุ บดโภช
นบรรจงป้ อน อนั กาํ หนดตามปกรณว์ า่ บริโภคมงคลเป็ นทตุ ิย
คาํ รบ ครนั้ เม่ือเจริญชนมบรรจบครบกาํ หนดรคู ้ ลานน่ัง รยู ้ ิม้
แยม้ นิยมฟังสอนเจราจา จึงตงั้ นามตามสญั ญานิยมไว ้ ก็
กาํ หนดนับเขา้ ในนามมงคลเป็ นคาํ รบสาม ครน้ั เม่ือเจริญ
เยาวพ์ ยายามยืนยา่ งกา้ วไดถ้ นัด แมเ้ ป็ นสตั รีท่านก็จดั เจาะ
จอนหู เพ่ือสอดเครื่องประดบั โฉมใหเ้ ชดิ ชลู าํ อางโอล่ ออขวญั
ยอ่ มกาํ หนดนับวา่ เป็ นกรรจิกมงคลคาํ รบสี่ ครน้ั เมื่อวยั วฒั
นทวีวรายเุ จรญิ รอบจรสั รนู ้ ุ่งห่มพรรณผืนพสั ตรภสู ติ าภรณ์
อนั มารดาและบิดรนิยมให ้ ก็กาํ หนดนับเขา้ ในสว่ นภษู าภิ
มงคลเป็ นคาํ รบหา้ ครน้ั เม่ือกมุ ารวยั วฒั นาเจริญจวบจะเรม่ิ
รนุ่ ก็กอบการพิเศษสนุ ทรพิสษิ ฐโสภณโสรจสนาน เฉลมิ
นามตามโบราณคตพิ จน์ สาํ เหนียกนับในกาํ หนดวา่ ธาร
มงคลเป็ นคาํ รบหก ครน้ั เม่ือเจริญชนมวรรษกรรษายุ แหง่
กมุ ารควรจะรบั พสั ดรุ กั ษาได ้ จึงประกอบการมงคลใหแ้ ก่
หลานและบตุ ร ซง่ึ เป็ นสว่ นในที่สดุ นิยมสรร กาํ หนดวา่ จฬุ า
กนั ตมงคลเป็ นคาํ รบเจ็ด โดยสงั เกตหวงั จะใหเ้ จริญวยั
ประเภทเพ่ือพน้ จากเป็ นทารก หากจะรา่ํ ดว้ ยคณุ ของชนก
ชนนีสกั เท่าไรก็ไม่สิน้ จะเปรียบดว้ ยฟ้ าและดินก็ไม่เทียมเท่า
อน่ึงพระคณุ ของพระมหากษตั รยิ ท์ ่ีปกเกลา้ ก็ยิ่งใหญ่ จะปอง
เปรยี บดว้ ยส่ิงใดทง้ั ไตรภพ เป็ นท่ีเหลอื ลน้ พน้ จะปรารภไม่
สนิ้ สดุ ปานดว้ ยเอกอคั รอดุ มบรรพบุรษุ บรุ พเทพารกั ษ ์ อาจ
ใหส้ าํ เร็จประสงคส์ รรพทรพั ยย์ ถาศกั ดสิ วสั ดิสขุ เพียงสถาน

~ 43 ~

ทิพยพํานุกสาํ นักนิทรารมณอ์ นั เหมาะม่นั จงตงั้ จิตคดิ
กตญั ญธู รรมกตั เวที พึงหมายม่นั ในพระบารมีน้ันปกเกลา้
ทุกคืนวนั ค่าํ เชา้ พึงเคารพอยา่ ประมาท จงหม่นั ศึกษาใน
ทิพยศาสตรสรรพบุรษุ ศิลปาคม จะไดเ้ ป็ นท่ีชนื่ ชมสนอง
พระคณุ ในเบือ้ งบาทรชั ธลุ ี เพ่ือความสขุ ศิริสวสั ดีสถาผล พึง
เจรญิ แกด่ รณุ กมุ าร ผูซ้ งึ่ ประกอบการจฬุ ากนั ตมงคลและทํา
ขวญั ณ เวลาวนั นี้ ไดพ้ ระฤกษแ์ ลว้ ใหล้ น่ั ฆอ้ งชยั ไขศพั ทท ์
ขนึ้ สามวาร ขานโหอ่ วยพรฯ

ลา ๓

ศรีสิทธสิ วสั ดชิ ยตั พุ ิบลู ย ์ อดลู อดุ มมงั คลาดเิ รก เอก
อคั รจตั รุ าทิพร จงเกษมสทิ ธสิ ถาวรเจรญิ สขุ ศิริสวสั ดแิ ก่
ดรณุ กมุ าร ซง่ึ ไดร้ บั พระราชทานพระกรณุ านุญาต ประสาท
พระพรใหจ้ รดจฬุ ากนั ต ์ ณ เวลาวนั นี้ อนั เป็ นวสิ ทุ ธดิ ถิ ศี ภุ
วารโชคมหตุ อิ ดุ มนักขตั พฒั นมหาสมยั มงคลฤกษอ์ นั พิเศษ
พรอ้ มดว้ ยเคร่อื งชยั เทพมงคลภณั ฑอ์ นั พิจิตร ทง้ั บายศรีท่ี
เชญิ มาสถติ ก็พรอ้ มถว้ น ควรแกม่ งคลพิธขี วญั อนั บริสทุ ธทิ กุ
ประการ

ขนึ้

เลอื กหาชา่ งที่มีฝี มือดี ลว้ นเปรอื่ งปราดปรชี าชาญ
ลว้ นเจนสนั ทดั หตั ถการชาํ นิชาํ นาญในวิธี แกะประกอบเก็บ
ประกบั ประดิษฐประดบั ดดู ี ที่ซอ้ นซบั สลบั สี ดดู งั มณีเดน่
ดวง ไวช้ ว่ งชนั้ สรรทรง ระหวา่ งวงโชตชิ ว่ ง ท่ีกลีบกลมุ่

~ 44 ~

กระพมุ่ พวง เป็ นรงุ ้ รวงรจนา รดั เอวตง้ั กระจงั ซอ้ น สลบั
สลอนโอฬาร ์ ตาออ้ ยฝังบงั ผกา ดงั ดวงโมรารายเรียง สาํ อาง
ลออชอ่ ไมไ้ หว สลบั ชอ่ งไฟแฝงเคียง ลมพดั สะเทือนเบือน
เบี่ยง ก็ออ่ นเอียงอรชร ที่ทอ้ งไมล้ ายกระหนก กระจา่ งกระจก
เงางอน ประจาํ ยามงามสลอน ดงั ดารากรดตู ระการ แกะ
ดอกไมร้ ายประดบั แซมสลบั สปี ระสาน บา้ งตมู บา้ งแยม้ แกม
บาน ผลผิ ลตระการบงั ใบ เจยี รนําหนา้ พรหม แกะเทพ
ประนมแนมใน ระหวา่ งชน้ั สรรไว ้ ลว้ นเทพไทจบั ระบาํ ทกุ ชนั้
จดั ระเบียบเรยี บเรือ่ ง รปู ภาพประเทืองเทียบทาํ พรอ้ มสิงห ์
สตั วจ์ ดั ประจาํ ดคู มขาํ อยใู่ นที งามระหงบรรจงสรรพ
ประดบั ทกุ ชน้ั บายศรี พระพายซดั พดั วี หอมกล่นิ มาลีฟ้ ุง
ขจร ครนั้ เสร็จสรรพประดบั บายศรี เอายอดตองตานีเขยี ว
ออ่ น สอดซบั สลบั ซอ้ น สะอาดออ่ นโอบพนั ภษู าคลมุ หมุ ้ ปิ ด
ดงู ามวจิ ิตรลายสวุ รรณ ลว้ นสิง่ สาํ อางอยา่ งสรร รสร่าํ สคุ นั ธ
รวยรนิ ดงั หนึ่งเทพนฤมิต ลงมาจากดสุ ติ สวยสิน้ พิไลเลิศ
เฉิดฉิน ไม่มีราคนิ จะระคน ประสาทสรรกลน่ั ศรี มาตง้ั ในพิธี
มณฑล ประสทิ ธเิ สรมิ เพิ่มผล ในการมงคลจฬุ ากนั ต ์ แห่ง
กมุ าราเวลาวนั นี้ เป็ นฤกษพ์ ิธที าํ ขวญั รว่ มโชคชอบประกอบ
กนั จะไดเ้ ชญิ ขวญั เวยี นเทียน บายศรีสาํ เร็จเสร็จถว้ น เวลา
ก็จวนจวบเจยี น มาประชมุ พรอ้ มลอ้ มเวียน จะไดร้ บั แวน่
เทียนและเชญิ ขวญั ตอ่ ไป

เดนิ

อนั วา่ เครอื่ งมงคลไสยเพท ก็พรอ้ มเสร็จทกุ สรรพ ์ ทง้ั
โหรพราหมณก์ ็พรอ้ มกนั ประชมุ น่ัง หวงั จะอาํ นวยชยั ใหแ้ ก่

~ 45 ~

ดรณุ กมุ าร เพื่อเจริญศิรสิ วสั ดิพิศาลสถาผล จะไดเ้ ชญิ ขวญั
ใหท้ นั เวลาศภุ มงคลอดุ มฤกษ ์ ณ วาระวนั นี้

ขนึ้

ขวญั เอยเคยลีลาศจรลีคระไลเลน่ ตามประสา เม่ือยงั
เป็ นดรณุ ทารกาเยาวเพศ จนบรรจบครบทิวาจากอทุ รครรภา
ก็เสียวแสนจะสงั เวช ทุรนรอ้ งสะดงุ ้ ดิน้ ทุเรศพิไรน่าอนาถ
ขวญั แม่ซอื้ เลา่ ก็เซา้ ซปี้ ระชมุ กนั รงั แกกวน เม่ือยามหลบั ก็
ยว่ั ยวนเฝ้ าเยา้ หยอก เห็นขวญั ออ่ นก็หลอนหลอกใหต้ กใจ ก็
มีแตจ่ ะหวน่ั หวาดสะดงุ ้ไหวไม่วา่ งเวน้ ครน้ั เม่ือเจริญเยาว ์
คลานยืนยา่ งเดนิ เท่ียวได ้ ก็ยอมจะชะลา่ เลน่ ละเลงิ ใจไปดว้ ย
เพ่ือนแตล่ าํ พงั ยามเม่ือเหม่อเมินเพลนิ พลงั และเผลอพลาด
เลนิ เลอ่ ลม้ ลงดว้ ยความประมาทไม่รตู ้ วั ก็ตกใจดว้ ยความกลวั
ประหม่าขวญั ขวญั เอยอยา่ กระเจงิ จรเจนิ่ จรลั แรมทเุ รศ
ถึงแมว้ า่ จะเพลินอยใู่ นพนดาํ เนินแนวมรรคประเทศท่ีใดใด ซงึ่
เป็ นตาํ แหน่งแห่งกมุ ารที่เคยไปในตาํ บลแห่งน้ันน่ัน ทงั้ ธารทึก
และสวนขวญั สโรชท่าชโลธร ที่ดรณุ เคยจรบรรจบครบ
ตาํ แหน่งเนา ทง้ั เปลอทู่ ี่เคยนอนเมื่อยงั เยาวย์ อ่ มนิยม ขวญั
เอยอยา่ หลงอยดู่ ว้ ย แม่นมและพ่ีเลยี้ งเหลา่ เพื่อนเลน่ บรรดามี
ขวญั เอยเชญิ สดบั รบั มธรุ วาทีอนั ไพเราะ พิไรรา่ํ และวงิ วอน
เสนาะอยพู่ รอ้ มเพรียก ขวญั เอยเชญิ มาเถิดสนิ ะมา ตาม
สาํ เหนียกสาํ เนียงเสียงวิงวอนเชญิ ขวญั เอยอยา่ หลงเพลิน
เชญิ มาประชมุ ยงั มณฑลพิธี และเชญิ ชมพนมพุ่มบายศรี
พรอ้ มเครอ่ื งศภุ มงคลอนั ประณีต อนั ไพเราะดว้ ยสรรพสุ
รศพั ทดรุ ิยสงั คีตอนั พิจติ ร แลว้ เชญิ มาประชมุ พรอ้ มสถิตอยู่

~ 46 ~

ประจาํ พิทกั ษร์ กั ษาดรณุ กมุ าร ผูซ้ งึ่ ไดก้ อปรกจิ จฬุ ากนั ตมง
คลการพิธขี วญั ใหท้ นั ณ วนั มงคลนี้

เดนิ

อนั พรอ้ มดว้ ยอดุ มฤกษส์ วสั ดีดิถสี ถาพร เป็ นสมยั
มงคลสโมสรวิสทุ ธศิ ภุ วาร จงเจรญิ สขุ สาํ ราญแกด่ รณุ กมุ ารผู ้
ประกอบในมงคลพิธขี วญั อนั สมบูรณด์ ว้ ยประยรู ญาติและ
พราหมณพ์ ฤฒิบาศโหราจารย ์ ผูใ้ หฤ้ กษเ์ บิกบายศรจี ดุ เทียน
เวียนแวน่ ตอ่ ไปน้ัน ลน่ั ฆอ้ งชยั ไขศพั ทขนึ้ สามวาร ขานโห่
อวยพรฯ

กลอนทําขวญั ความนี้ หลวงธรรมาภิมณฑแ์ ตง่ ถวาย
ในรชั กาลท่ี ๕ เมื่อทรงพระกรณุ าโปรดใหโ้ กนจกุ นายนับ
มหาดเล็ก บุตรพระยาบรุ ษุ รตั นราชพลั ลภ นพ ไกรฤกษ ์
จางวางมหาดเล็ก ที่ตาํ หนักพญาไท เม่ือวนั ที่ ๑๘ เดือน
พฤษภาคม รตั นโกสนิ ทรศก ๑๒๙

~ 47 ~

คาํ ทาํ ขวญั ทารก

โอมศรสี ทิ ธเิ ตโช นโมนมสั การ ขา้ จะอา่ นโองการ
อญั เชญิ เทพยดาอนั เจรญิ ทงั้ หลาย ขอเชญิ พระนารายณธ์ ิ
บดี ทง้ั พระอศิ วรผูม้ ีศกั ดาเดช เป็ นจอมมกฏุ เกศไกรลาศ
ขออภวิ าทวนั ทนบชู า หน่ึงพระอมุ าภควดี อนั มีศรเี ฉลิมโลก
จงดบั โรคใหเ้ ส่ือมหาย ขออญั เชญิ พระพายพระเพลิง พระ
กาลเถกิงแลพระพรหม ทงั้ พระยมจตโุ ลกบาล พระสรุ ิยากาล
พระจนั ทร เจา้ สทุ ศั นน์ ครองคอ์ ินทรเ์ ป็ นปิ่ นเทวพิภพ ครบ
สบิ สององคท์ รงมเหศวร ขอยอกรประนม บงั คมเหนือศิโร
เพศ ขออญั เชญิ ประเวศมาสถติ ประดิษฐานเหนือเศียร
สรรพธปู เทียนชวาลา ปวารณาตามถวาย ขา้ วตอกปราย
บุบผา ชอ่ คนั ธาอรชร อกี ทงั้ บวรราชวตั ฉัตรธงชยั ธง
ประฏาก ขอจงประสาทพรประสทิ ธิ ์ ดว้ ยมนตฤ์ ทธไิ สยเวท
จงประสทิ ธเิ พทแกข่ า้ จะอาราธนารปู ตา่ งตน แม่ซอื้ เมืองบน
เมืองลา่ ง ทง้ั เจ็ดอยา่ งเจ็ดตน แม่ซอื้ กลางหนกลา้ แขง็ แม่ซอื้
แรงประจาํ วนั สมมุตนิ ามน้ันสืบกนั มา คอื แม่ซอื้ กมุ าราวนั
อาทิตย ์ ชอ่ื วจิ ิตรนาวนั หนึ่งวนั จนั ทรแ์ ม่ซอื้ ชอื่ วรรณานง
คราญ หนึ่งวนั องั คารแม่ซอื้ ชอื่ นางยกั ษบ์ รสิ ทุ ธิ ์ หนึ่งวนั พธุ
แม่ซอื้ ชอื่ นางสามลทศั หน่ึงวนั พฤหสั บดแี ม่ซอื้ ชอื่ นาง
กาโลทกุ หน่ึงวนั ศกุ รแ์ ม่ซอื้ ชอ่ื นางยกั ษน์ งเยาว ์ หนึ่งวนั
เสารแ์ ม่ซอื้ ชอื่ นางเอกาไลย ถา้ ตอ้ งชอ่ื ของผูใ้ ด เรง่ เร็วฮือ
ไคลคลาศ ชวนภตู ปิ ิ ศาจทงั้ สนิ้ ตจู ะใหก้ นิ เครือ่ งเสน้ ทุกตน

~ 48 ~

ทกุ ตาํ บลผีสาง กจู ะรางวลั ใหถ้ งึ ใจ กนิ แลว้ ไปอยา่ อยู่ ดจุ ตู
บญั ชาดงั นีฯ้

โอมชยั ศรสี ิทธสิ ารประเสริฐ อญั เชญิ เถิดแม่ซอื้ เอ๋ย
ครตู เู ฉลยบอกให ้ รจู ้ กั ในลกั ษณะแม่ ซอื้ กระแหน่เบือ้ งบน
แม่ซอื้ กลางหนแลเมืองลา่ ง ซง่ึ ใหโ้ ทษตา่ งๆกนั

๑ แม่ซอื้ ลางบางพนั อยใู่ นไส ้ มกั ใหร้ อ้ งไหร้ อ้ งคราง
๒ แม่ซอื้ ลางบางขวางอยใู่ นสะดอื ทาํ ใหอ้ ึดออื้ แลลงทอ้ ง ให ้
สะอนื้ รอ้ งดนิ้ รน
๓ แม่ซอื้ ลางบางดน้ อยใู่ นเศยี ร ทําใหอ้ าเจียนเสียงแหง้ แหบ
๔ แม่ซอื้ ลางบางแอบอยใู่ นเนือ้ นอนสะดงุ ้ เพ่ือรอ้ งหวาดหวีด
ผิวเลือดซดี สิน้ กาํ เดา
๕ แม่ซอื้ ลางบางเขา้ ในกระหม่อม มกั ใหผ้ อมไหม้ ิหยดุ เป็ น
ผุดใหต้ าแขง็
๖ แม่ซอื้ ลางบางแฝงอยใู่ นชงฆ ์ มกั ใหห้ ลงตกใจรอ้ ง ตีนมือ
ตอ้ งเย็นเฉียบ
๗ แม่ซอื้ ลางบางเลียบอยใู่ นเสน้ มกั ใหร้ อ้ งเตน้ สต่ี นี มือ บิด
ตวั อืออึดไปมา หวาดไขวค่ วา้ หนา้ เขยี ว แม่ซอื้ บรรดาเท่ียว
มาสถติ ทง้ั ๒๘ ตนคดิ มาทาํ โทษ ขออยา่ พิโรธอดโทษา
มารบั เนือ้ ปลาสรุ ายาํ อกี กระทงนํา้ กระทงขา้ ว อนึ่งเลา่
วตั ถาภรณ์ ผูค้ นสลอนหอ้ มลอ้ ม เสร็จพรง่ั พรอ้ มอยไู่ สว ขอ
เชญิ ไปลงบตั ร กินใหส้ วสั ดพี รอ้ มญาติ แลว้ จงประลาตคลา

~ 49 ~

ไคล ชมรปู ไปตา่ งตน จงเป็ นคนจาํ เริญศรี อยา่ มีใจบีฑา วิ
หิงษาแกบ่ ตุ ร อนั กาํ เนิดในมนุษยใ์ ชว่ ิสยั ไปอยตู่ น้ ไมใ้ หญ่
ตามเพศ อนั มีหิมเวศเถ่ือนถาํ้ เหวผานํา้ บึงบาง พงป่ ากวา้ ง
จอมเขา ถน่ิ ฐานลาํ เนาจอมปลวก กลางป่ ารวกป่ ารงั รมิ ฝ่ัง
ถาํ้ ธารเขา รมิ ลาํ เนาแนวเนิน ริมป่ าเถินเทินทงุ่ ริมป่ ายงุ ป่ า
ยาง รมิ ท่าทางคนไปมา รมิ ศาลาอาราม กนิ แลว้ ตามแตจ่ ะ
ไป อยา่ ชา้ ในบดั นี้ อยา่ สสู หี ยกิ หยอก อยา่ สพั ยอกไม่เป็ น
การ อยา่ อยเู่ ยา้ กมุ ารท่ีเกิดมา จะไดว้ ฒั นาการเจรญิ ขอ
เชญิ ทา่ นจงเอ็นดู ซงึ่ เป็ นผูอ้ ปุ ถมั ภ ์ เราสง่ ขา้ วนํา้ ปูปลา ขอ
ไวส้ ืบศาสนาอยา่ เปลา่ ดาย เป็ นชายจะไดเ้ ป็ นสงฆ ์ เป็ นหญิง
คงจะไดเ้ ป็ นนางชี รกั ษาศีลมีเมตตาจติ จะไดส้ ง่ ษิโณทกสว่ น
อทุ ิศไปถึง กศุ ลก่ึงกบั มารดา ซงึ่ ท่านไดอ้ ตุ สาหเ์ ลยี้ งดู เราสู ้
ขอซอื้ ไว ้ ใหเ้ ป็ นเบีย้ สามสิบสาม คา่ ตวั ตามสนิ ไถ่ ในสาม
วนั นีเ้ ป็ นลกู ผี พน้ สี่วนั นีเ้ ป็ นลกู คน ใชล่ กู ของตนอยา่
ขวกั ไขว่ เราใหร้ ปู ใหม่ไปตา่ งตวั จงไปชมชวั รปู ในบตั ร โภช
นาจดั เซน่ สรวง เราบาํ บวงใชห้ นีแ้ ลว้ อยา่ แผว้ พานไปมา
เม่ือวฒั นาจะสง่ บญุ ใหอ้ ดุ หนุนคาํ้ ชู พน้ ทุกขส์ เู่ ขา้ นิพพาน
เรง่ รบั การพลกี รรม กระทําสงั เวยนานา ดจุ ดงั ตราตปี ระทบั
กาํ กบั ท่านแตว่ นั นีไ้ ป ท่านอยา่ ใหม้ ีภยั ในกมุ าร เราจะขอไว ้
อภิบาลรกั ษา บดขมิน้ ทาปนดนิ สอพอง เป็ นขมิน้ ทองฝน
จนั ทนเ์ จือ ทง้ั ขมิน้ ขะเบือดอกชมุ เห็ด ประสมเสร็จเสกเป็ น
องคร์ กั ษ ์ ทาผดั พกั ตรน์ วลในเนือ้ ท่านอยา่ ไดเ้ ออื้ เฟื้ออยู่
ชมเชย เรง่ ละเลยไปอยา่ ชา้ จงกวาดเอาโรคาไปใหส้ ิน้ เขม่า
ดาดลนิ้ ตานโจรทรางจรขนึ้ ขวางลาํ คอ อยา่ ใหเ้ หลือหลอหละ
ละออง แม่ทรางเจา้ ของทงั้ เจ็ดวนั จงอนั ตรธานอยา่ ใหม้ ี

~ 50 ~