วิญญาณดนตรี ครูเหม เวชกร

1

วญิ ญาณดนตรี

โครงการจัดตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

2

โอมพระวศิ กุ รรมผลู ้ ํ้าฤทธ์ิ

ทา่ นประสทิ ธส์ิ าบสรรคอ์ ญั เชญิ ศรี
เครอื่ งเลน่ สง่ิ สารพันบรรดามี
ทพิ ยด์ นตรปี รดี าสาธกุ าร

โอมพระปญั จสขิ รกระฉ่อนชอื่

พระกรถอื พณิ ทองซรอ้ งผสาน
เสนาะสน่ันสําเนยี งเสยี งสํานาน
พระบนั ดาลดนตรใี หม้ มี นต์

โอมพระปรคนธรรพสรรพสรรสรา้ ง

ดรุ ยิ างคลํานําตําหรับตน้
พระครเู ฒา่ คนธรรพผ์ บู ้ นั ดล
ทพิ ยส์ คุ นธด์ นตรนี รี ันดร

ภาพวาดปกหนา้
ครเู หม เวชกร
พจนป์ กหลงั
อาจารยเ์ นาวรัตน์ พงษ์ไพบลู ย์ ศลิ ปินแหง่ ชาติ
จากหนังสอื ดนตรไี ทยปรทิ ศั นค์ รัง้ ท่ี 2 พ.ศ.2510
ชุมนมุ ดนตรไี ทย มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์

โครงการจดั ตั้งมลู นิธิเพลงสยาม

3

คานา

วญิ ญาณดนตรี อา่ นเผนิ ๆ ก็เพลดิ เพลนิ
กบั เรอ่ื งราวของครเู หม เวชกร ไดเ้ ขยี นบทความ
ชน่ื ชมนักศกึ ษา คนรนุ่ ใหมท่ ห่ี นั มาสนอกสนใจ
ดนตรไี ทย เมอื่ ปี พ.ศ. 2510 แตเ่ มอ่ื พนิ จิ
พเิ คราะหเ์ จาะลกึ แลว้ นไี่ มใ่ ชบ่ ทความธรรมดาเสยี
แลว้ แตเ่ ป็ นบทความดนตรที ง้ิ ทวนชน้ิ ทา้ ยๆ ใน
ชวี ติ ครเู หม ทช่ี วนใหใ้ ครต่ ดิ ตาม

ผเู ้ ขยี นคอ่ ยๆเรมิ่ คน้ หา วญิ ญาณดนตรี ใน
มมุ มองของครเู หม และเชอื่ มโยง เปิดใจกวา้ งไปสู่
การเทยี บเคยี งแนวคดิ ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั วญิ ญาณ
ดนตรี ของศลิ ปินทา่ นอนื่ ซง่ึ เป็ นคนใกลช้ ดิ หรอื
ตา่ งเวลาวาระกบั ครเู หม..

จดุ เรม่ิ ตน้ คน้ หาวา่ วญิ ญาณดนตรขี องครู
เหม เวชกร จงึ เกดิ ขน้ึ ...

เรม่ิ จากพเิ คราะหจ์ ากงานเขยี น วญิ ญาณ

ดนตรี ตอ่ ดว้ ย เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ ,
สาเนยี งบอกภาษา 3 เรอ่ื งดนตรี ทค่ี รเู หมเขยี น
ไวใ้ น หนังสอื ชมุ นุมดนตรไี ทย มหาวทิ ยาลยั

ธรรมศาสตร์ กอ่ นทที่ า่ นจะจากไป 2-3 ปี

โครงการจดั ต้ังมูลนธิ ิเพลงสยาม

4

ยอ้ นเวลาไปทบทวนงานเขยี นคณะเหม ปี
พ.ศ.2478 หนังสอื คนไทยในพระราชสานกั
พระนางเจา้ วกิ ตอเรยี บนั ทกึ ของนายครา้ ม
หนงึ่ ในผเู ้ ดนิ ทางไปราชการ แสดงดนตรที ปี่ ระเทศ
องั กฤษ ในสมัยรชั กาลท่ี 5 ไดพ้ บรากฐานความรู ้
ประวตั ศิ าสตรด์ นตรไี ทยของครเู หม จากบทความ
ความเห็นและตานานการดนตรี ของสยาม
ตามมตขิ องผจู้ ดหมายเหตุ นายครา้ มเขยี น
อา้ งองิ งานเกา่ ของ พระเจา้ ราชวรวงศเ์ ธอ กรม

หมนื่ สถติ ยธ์ ารงสวสั ดิ์

นํางานเขยี น ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั วญิ าณดนตรี
ของครเู หม มาขยายความเฟรมชดั ๆ ไมแ่ ตพ่ ระ

วษิ ณุกรรม พระประโคนธพั ก็ตอ้ งการ เหม
เวชกร งานเขยี นของ สนั ตสริ ิ หรอื ครสู งบ สนั ตสริ ิ
ผทู ้ เี่ คยรว่ มวงเครอื่ งสายวงนายกนุ๊ กบั ครเู หม เลน่

ดนตรปี ระกอบหนังเงยี บ, ขอวางอารมณค์ รถู วลิ

ไวแ้ ทนมาไล แด่ ครเู หม เวชกร รงค์ วงษ์สวรรค์

บงั เฮม จติ รกรเอกแหง่ ชาติ ผปู้ ฏเิ สธ เขยี น

ภาพพระมะหะหมดั , บนั ทกึ ประวตั ิ วง

เครอื่ งสายครเู จอื หรอื วงเตชนเสนี ของ ครเู ล็ก
ฑฆี กลุ , ครเู หม เวชกร มอบตวั เป็ นศษิ ยข์ อง

ทา่ นครหู ลวงประดษิ ฐไพเราะ บนั ทกึ ของ

โครงการจดั ตง้ั มูลนิธิเพลงสยาม

5

อาจารยฉ์ ันทชิ ย์ กระแสสนิ ธุ์ , กบั บางถอ้ ยจารกึ
ในนยิ ายผี "คกู่ รรม" ภาษาของครเู หม เป็ นยง่ิ
กวา่ สสี นั บนแผน่ ภาพ ของ อ.อานันท์ นาคคง
ศลิ ปินศลิ ปาธร, ครใู หญศ่ ษิ ดนตรคี รเู หม จาก
คําบออกเลา่ ขของครใู หญ่ นภายน ฯลฯ

ผเู ้ ขยี นไดเ้ พยี รหา บทความสรมิ ทัพตา่ ง

กรรมตา่ งวาระ อาทิ อ.บรซู แกสตนั ฝรง่ั
วญิ ญาณไทย, สมาธกิ บั ดนตรี ผศ.พันเอกฯ ชู

ชาติ พทิ ักษากร , จติ วา่ งเป็ นดนตรี พทุ ธทาส

ภกิ ขุ ดนตรกี บั วญิ ญาณ ครสู มาน กาญจนะผลนิ
วญิ ญาณคอื อะไรในพทุ ธศาสนา เป็ นตน้ มาให ้

อา่ นพสิ จู นว์ า่ แนวความคดิ เรอื่ ง วญิ ญาณดนตรี
ของครเู หม นนั้ อศั จรรยเ์ หลอื เกนิ ดว้ ย

สอดคลอ้ งตรงกบั แนวคดิ ของเหลา่ ปราชญด์ นตรี

มคี วามอมตะ รว่ มสมัย เป็ นทฤษฎที พี่ สิ จู นไ์ ดจ้ รงิ
ดว้ ยภาคปฏบิ ตั ทิ กุ ประการ

เบอ้ื งตน้ นไ้ี ดน้ ําเรอ่ื งราว ของศลิ ปินนัก
ดนตรี ทลี่ ว้ นเกยี่ วขอ้ งกบั ครเู หม เวชกร มา
รวมกนั ไว ้ อาทิ หลวงไพเราะเสยี งซอ, ครเู จอื
เสนวี งศ์ ณ อยธุ ยา , แมแ่ ชม่ นกั ดนตรไี ทย
คชู่ วี ติ , พระยามไหสวรรย์ แหง่ วงหนุ่มนอ้ ย, พระ

โครงการจดั ต้ังมูลนธิ เิ พลงสยาม

6

ยาประสานดรุ ยิ ศพั ท,์ ครมู นสั กบั ครเู หม สอง
บรมครผู มู ้ หี ลายสงิ่ ทเ่ี ชอ่ื มโยงถงึ กนั , ไม้ เมอื ง
เดมิ -ครเู หม เวชกร เลน่ ดนตรไี ทยมาดว้ ยกนั

ตงั้ แตแ่ รกรนุ่ แลว้ ครเู หม เป็ นตน้

ผเู ้ ขยี น ไดท้ ําดชั นี วญิ ญาณดนตร.ี .ท่ี
ซอ่ นไวใ้ นงานเขยี น เรอื่ งผปี ีศาจ ของเลม่ บาง
เรอื่ งของครเู หม โดยเรยี งลําดบั อกั ษร เพอื่ ใช ้
คน้ หา ชอ่ื นักดนตรี ชอื่ เพลง ชอื่ มหรสพการ
แสดงไทย ชอื่ สถานทจ่ี รงิ แบบยอ่ ๆ ตอ่ ไปภาย

หนา้ คอ่ ยมาขยายเพม่ิ เตมิ

แมภ้ าพวาดของครเู หมเอง ก็ยังซกุ ซอ่ น
วญิ ญาณดนตรไี ว ้ อยา่ งเชน่ ภาพ รชั กาลท่ี ๒
ทรงซอสายฟ้ าฟาด, เจา้ เงาะป่ าขยับเสภา แม่
รจนาปั่นฝ้าย, ภาพการละเลน่ ทางนํ้า , ภาพ ใน
กลองใหญม่ นี างจันทรส์ ดุ าซอ่ นตวั อย,ู่ ภาพมอญ
รา เป็ นตน้

ทม่ี าของ เพลงสาวชาวไร่ ลกู ทงุ่ เพลง
แรกของสยามประเทศ นัน้ พลาดไมไ่ ดท้ ต่ี อ้ ง
อา่ นกนั สว่ น เพลงไรค้ ู่ ครเู หมกแ็ ตง่ ยงั มอี กี
หลายเพลง ทต่ี อ้ งคน้ หาตอ่

โครงการจดั ตั้งมลู นิธเิ พลงสยาม

7

สําหรับคําถามทว่ี า่ ครเู หม เรยี นดนตรี
ไทยกบั ใคร เรยี นไวโอลนิ กบั ครคู นไหนนนั้
หนังสอื เลม่ น้ี ไดค้ อ่ ยๆคลค่ี ลายคําตอบ ซง่ึ ลว้ น
แตก่ ล็ ว้ นเป็ นสมมตุ ฐิ านทงั้ สนิ้ ตวั ครเู หมเองทา่ นก็
ไมเ่ คยบอกใครไว ้ จงึ เป็ นปรศิ นาสรา้ งความ

กระหายใครร่ กู ้ นั ตอ่ ไป

หากหนังสอื เลม่ นไ้ี ดก้ อ่ ประโยชนส์ ขุ นําพา
ผอู ้ า่ นสวู่ ญิ ญาณดนตรอี นั สงบสนั ติ ขอจงเป็ นผลา
นสิ งคผ์ ลบญุ นอ้ มคาราวะบชู า ครเู หม เวชกร
ตลอดจนครบู าอาจารยแ์ ละผเู ้ กยี่ วขอ้ งทกุ พระองค์
ทกุ ทา่ น ท่วั กนั

กราบขอบพระคณุ ผอู ้ า่ นทกุ ทา่ นทก่ี รณุ า
สนับสนุน อดทนเมตตารอคอยเกา้ เดอื นเต็ม จน
งานเขยี นคลอดออกมา ขอ..บรมครศู ลิ ปินทกุ ชนั้
ฟ้าจงอํานวยพรชยั ใหท้ า่ นผมู ้ จี ติ ใจงาม ผสู ้ นใจ
ในวญิ ญาณดนตรที งั้ หลาย จงเจรญิ รงุ่ เรอื ง แลได ้
สดบั ทพิ ยดรุ ยิ างคท์ กุ ทวิ าราตรเี ทอญ

คมสนั ตว์ รรณวัฒน์ สทุ นต์

โครงการจดั ตั้งมลู นธิ ิเพลงสยาม

8

สารบญั 2

โอมพระวศิ กุ รรมผลู้ า้ ฤทธิ์ 15
อาจารยเ์ นาวรัตน์ พงษ์ไพบลู ย์ ศลิ ปินแหง่ ชาติ 22
วญิ ญาณดนตรี ครเู หม เวชกร 29
เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ ครเู หม เวชกร 36

สาเนยี งบอกภาษา ครเู หม เวชกร 47
57
บงั เฮม จติ รกรเอกแหง่ ชาติ
ผปู ้ ฏเิ สธ เขยี นภาพพระมะหะหมดั 65

อ.บรซู แกสตนั ฝรง่ั วญิ ญาณไทย 67
สมาธกิ บั ดนตรี
ผศ.พันเอกฯ ชชู าติ พทิ กั ษากร ศลิ ปินแหง่ ชาติ
ภาพสองบรมครนู กั ไวโอลนิ

ผศ พันเอกพเิ ศษ ชชู าติ พทิ กั ษากร ศลิ ปินแหง่ ชาติ
และ ศาสตรเมธี รศ.ดร.โกวทิ ย์ ขนั ธศริ ิ

ภาพครเู ล็ก ฑฆี กลุ ผบู้ นั ทกึ ประวตั ิ
วงเครอ่ื งสายครเู จอื หรอื วงเตชนเสนี

วงเครอื่ งสายครเู จอื “เตชนเสน”ี ครเู ล็ก ฑฆี กลุ 69
ครเู จอื เสนวี งศ์ ณ อยธุ ยา 79
จติ วา่ งเป็ นดนตรี พทุ ธทาสภกิ ขุ 80

โครงการจดั ต้งั มลู นธิ เิ พลงสยาม

ขอวางอารมณ์ถวลิ ไวแ้ ทนมาไล 9
แด่ ครเู หม เวชกร
รงค์ วงษ์สวรรค์ 86
ภาพครเู หม เวชกร ในวงเฉพาะกจิ 88
วดั ทองนพคณุ ปี 2509
ดนตรกี บั วญิ ญาณ
ครสู มาน กาญจนะผลนิ ศลิ ปินแหง่ ชาติ

วญิ ญาณคอื อะไร 92

ไมแ่ ตพ่ ระวษิ ณุกรรม 99
พระประโคนธพั ก็ตอ้ งการ เหม เวชกร
งานเขยี นของ สนั ตสริ ิ 108

ภาพพระยามไหสวรรย์

(พ.ศ. 2430-2518)

ครเู หม เวชกร มอบตวั เป็ นศษิ ยข์ อง 111
ทา่ นครหู ลวงประดษิ ฐไพเราะ
อาจารยฉ์ ันทชิ ย์ กระแสสนิ ธุ์
ภาพปกหนงั สอื คนไทยในพระราชสานกั พระ
นางเจา้ วกิ ตอเรยี ผลงานครเู หม เวชกร

โครงการจัดตงั้ มูลนิธเิ พลงสยาม

10

นายครา้ ม บา้ นขมน้ิ วดั ระฆงั ของครเู หม เวชกร 112
คาอทุ ศิ ทคี่ รเู หม หรอื ในนามคณะเหมเขยี นไว้ 114
ภาพนายครา้ ม ผจู้ ดหมายเหตุ
ดา้ นขวามอื ระนาดเอก ดา้ นซา้ ยมอื แคน

ความเห็นและตานานการดนตรขี องสยาม 115

ตามมตขิ องผจู ้ ดหมายเหตุ นายครา้ ม
พระเจา้ ราชวรวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื สถติ ยธ์ ํารงสวสั ด์ิ 127

กบั บางถอ้ ยจารกึ ในนยิ ายผี "คกู่ รรม" 129
ภาษาของครเู หมเป็ นยงิ่ กวา่ สสี นั บนแผน่ ภาพ

โครงการจดั ต้งั มูลนิธเิ พลงสยาม

11

วญิ ญาณดนตร.ี .ทซ่ี อ่ นไวใ้ นงานเขยี น 131
ดชั นี วญิ ญาณดนตร.ี .ทซี่ อ่ นไวใ้ นงานเขยี น 135
ภาพครเู หม เวชกร จาก นติ ยสารประชาชน 140

ภาพในหลวง รัชกาลที่ ๒ ทรงซอสายฟ้าฟาด” 142
ผลงานวาดภาพ ของครเู หม เวชกร

ภาพ เจา้ เงาะป่ า ขยบั เสภา แมร่ จนา ป่ันฝ้าย 143
ผลงานวาดภาพ ของ ครเู หม เวชกร

ภาพการละเลน่ ทางนา้ 145
ผลงานวาดภาพ ของ ครเู หม เวชกร

โครงการจดั ต้ังมูลนธิ ิเพลงสยาม

12

ในกลองใหญม่ นี างจนั ทรส์ ดุ าซอ่ นตวั อยู่ 146

มอญรา : ภาพหนา้ ปกนยิ ายของคณะเพลนิ จติ ต์

ครใู หญศ่ ษิ ดนตรคี รเู หม

ภาพผเู ้ ขยี น พดู คยุ กบั คณุ ครใู หญ่ นภายน 151

ครใู หญ่ บอกวา่ “ ถามอะไรใหร้ บี ถามถามวนั หนา้ 152
จดุ ธปู ดอกหนง่ึ แตไ่ มร่ จู ้ ะมาตอบใหไ้ ดห้ รอื เปลา่ ” 154
เพลงสาวชาวไร่
ลกู ทงุ่ เพลงแรกของสยามประเทศ

โครงการจัดตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

13

เพลงไรค้ ู่ ครเู หมก็แตง่ 157
เพลงครเู หม อกี หลายเพลง ทตี่ อ้ งคน้ หาตอ่ 158
ครมู นสั กบั ครเู หม 160
สองบรมครผู มู ้ หี ลายสง่ิ ทเี่ ชอื่ มโยงถงึ กนั 163
ในหลวง ร.๙ โปรดเกลา้ ใหค้ รเู หม เวชกร เขา้ เฝ้าฯ 163
ภาพในหลวง รัชกาลท่ี ๙ ทรงเป่ าคารเิ น็ต
ครเู หม เวชกร สไี วโอลนี อยทู่ า่ มกลางเหลา่ บรรดา 164
นักดนตรไี ทย-สากลอาวโุ 167
ไม้ เมอื งเดมิ -ครเู หม เวชกร 171
เลน่ ดนตรไี ทยมาดว้ ยกนั ตงั้ แตแ่ รกรนุ่
แลว้ ครเู หม เรยี นดนตรกี บั ใคร?
หลวงไพเราะเสยี งซอ เป็ นอกี หนงึ่ ในแรง
บนั ดาลใจของครเู หม

โครงการจดั ต้ังมูลนิธิเพลงสยาม

14

แมแ่ ชม่ นกั ดนตรไี ทยคคชู่ วี ติ 175
วญิ ญาณดนตรี ของพระยาประสานฯ 177
ครเู หมเรยี นไวโอลนิ กบั ใคร ? 179
บรรจวุ ญิ ญาณไวใ้ นไวโอลนิ 181

ภาพ สตราดวิ ารอิ สุ กําลงั บรรจวุ ญิ าณลงในซอ 184
บรรณาสงั คตี พ.ศ.2507 185
เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ ของ ครเู หม เวชกร 187
จบั ใจความ..จบั ใจ
เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ 189
งานเขยี นดนตรที ย่ี อดเยย่ี ม วเิ ศษสดุ 190
สําเนยี งบอกภาษา 191
198
พระเอกในตวั จรงิ ของงานเขยี น เหม เวชกร
200
อาจารยป์ ระเวช กมุ ทุ ศลิ ปิ นแหง่ ชาติ

พลโท มล.ขาบ กญุ ชร

พเิ คราะห์
วญิ ญาณดนตรี แบบคาตอ่ คา

คณุ ลกั ขณา เวชกร
หลานสาวผเู้ ดนิ ตามรอยครเู หม

วญิ ญาณดนตรี อยใู่ นสายเลอื ด

โครงการจดั ตง้ั มูลนธิ ิเพลงสยาม

15

โครงการจัดตง้ั มลู นิธิเพลงสยาม

16

วญิ ญาณดนตรี

ครเู หม เวชกร

ผทู ้ ม่ี วี ญิ ญาณตอ้ นรับ ความเพราะพรงิ้ ออ่ น
นอ้ มละมนุ ละไม ของเสยี งดนตรี และการขบั ลํา
ตา่ งๆท่ัวๆไป ก็เรยี กวญิ ญาณนัน้ วา่ วญิ ญาณ
ดนตรี และจะขาดเสยี จากเสยี งดนตรี และการขดั
รํามไิ ดเ้ ลย

ถา้ สมองวา่ งจากการงาน ทป่ี ระกอบอยู่

เมอ่ื ใด เมอ่ื นัน้ วญิ ญาณดนตรี กจ็ ะเกดิ ครํา่ ครวญ

เป็ นทํานองเพลงขน้ึ ในสมองแหง่ ตน สดุ แต่
อารมณใ์ นขณะนัน้ อยใู่ นสภาพใด บางเวลาสมอง

จะครวญเพลง ในลลี าเคลอ่ื นไหวโลดโผนรอ้ นแรง
แตบ่ างอารมณ์ สมองจะกอ้ งเป็ นเพลงหวานเย็น

เศรา้ สรอ้ ยใจหาย ระโหยโรยแรง ดงั ใจจะขาด

วญิ ญาณเชน่ นี้ จะยนิ ดตี อ้ นรับเสยี งเพลง

ของทกุ ๆชาติ ไมว่ า่ จะเป็ นทํานองเพลงของชาติ
ใด ทงั้ จะจดจอ่ ปลอ่ ย วญิ ญาณเรร่ อ่ น ไปตาม
ทํานองนัน้ ๆ ยง่ิ ถา้ วญิ ญาณนัน้ รจู ้ ักสภาพของชาติ
นัน้ เคยเห็นรปู รา่ งหนา้ ตามาแลว้ ตลอดจนปชู นยี
สถานของชาตนิ ัน้ ในระหวา่ งทํานองทรี่ อ่ นไป

โครงการจัดต้ังมูลนธิ เิ พลงสยาม

17

สมองก็จะสรา้ งภาพขนึ้ เอง ประกอบกบั เสยี งเพลง
ความรสู ้ กึ ของสมองกําลังเป็ นชาตนิ ัน้ ๆอยทู่ เี ดยี ว

แมแ้ ตจ่ ะไดย้ นิ เสยี งเพลง อนิ เดยี ญป่ี ่ นุ จนี
ฝรั่ง ฮาวาย มลายู หรอื ใครๆอกี ก็ตาม วญิ ญาณก็
จะรอยรอ่ นไปดว้ ยทกุ คราว

“หากเวลาใดทห่ี ไู ดย้ นิ เพลง ของผใู้ ดเทา่ นน้ั
แหละ สมองก็จะกงั วานไปดว้ ยเพลง ของชาติ
ตวั เองขน้ึ ทนั ใด ถา้ สมองนน้ั เป็ นสมองคน
ไทย วญิ ญาณก็จะชนื่ ชมในทานองเพลงไทย
สากล หรอื ทานองเพลงไทยเดมิ

เมอ่ื วญิ ญาณ ยดึ เอาเพลงไทยเดมิ เป็ น
อารมณ์ เพลงไทยเดมิ ทลี่ ะเมยี ดละไมออ่ นชอ้ ย ก็

จะหง่ึ ขน้ึ ในสมอง พรอ้ มทัง้ ถอ้ ยคําทรี่ อ้ งเป็ นบท
กวขี องวรรณคดไี ทย เนอ่ื งจากวา่ ดนตรไี ทยเดมิ

นัน้ นอ้ ยเพลงเต็มที ทจ่ี ะมบี ทความทแ่ี ตง่ ใหม่ อนั

เป็ นบทความกลางๆ ไมไ่ ดอ้ ยใู่ นบทกวขี อง
วรรณคดใี ดๆ สว่ นมากเป็ นคํารอ้ งทม่ี าจาก

วรรณคดไี ทยทัง้ นั้

ในวนั หนงึ่ ผมู ้ วี ญิ ญาณดนตรี ไดผ้ า่ นไปพบ
และไดฟ้ ังดนตรไี ทยเดมิ เขา้ วงหนงึ่ พอมองเขา้ ไป

โครงการจัดตั้งมลู นิธิเพลงสยาม

18

เห็นผแู ้ สดงเขา้ เทา่ นัน้ กเ็ กดิ สนใจและนยิ ม

ชมชอบ สดุ จะพรรณนาไดถ้ กู ตอ้ ง วงดนตรไี ทยวง
นี้ แทนทจี่ ะเป็ นหญงิ มอี ายุ ชายมอี ายุ กบั เป็ น

หญงิ สาวชายหนุ่มทัง้ วงเลย

แมซ่ อดว้ งคนสวยน่ังสซี อยอยา่ งสงบเสงยี่ ม
และมนั่ อยใู่ นอนั จะนําวง ดว้ ยความแมน่ ยํา

สว่ นแมจ่ ะเขห้ นา้ หวานปานจะกลนื น่ังทา่ เก๋
ดดี ดว้ ยนว้ิ เรยี วงาม และชว่ งแขนทอ่ี รชร เป็ น
ผชู ้ ว่ ยซอดว้ งนําเพลงดว้ ยลลี า และสํานวนของ
เธอ

แมซ่ ออหู ้ นา้ เก๋ มแี ววคะนอง สมกบั
เครอื่ งมอื ทแี่ สดง ยักยา้ ยสํานวนเลน่ แงเ่ ลน่ เชงิ
หยอกลอ้ พอเกๆ๋

พอ่ หนุ่มเป่ าขลยุ่ ทอดโหนโยนสํานวนเลน่
ตา่ งๆ และหยาดยอ้ ยลอยลม

และอกี หลายทา่ น ทที่ ําแตล่ ะเครอ่ื งมอื ตา่ งสู่
ภวังค์ ในทํานองเพลงทกุ คน

โครงการจดั ตัง้ มูลนธิ ิเพลงสยาม

19

ผมู ้ วี ญิ ญาณดนตรี ขอยกยอ่ งชมเชยนํ้าใจ
ทกุ ๆคน ทเ่ี ป็ นหนุ่มสาววัยออ่ น ไมค่ ดิ เลยวา่ จะมา
มวี ญิ ญาณดนตรไี ทย ชนดิ ออ่ นละมนุ สภุ าพงาม
เรยี บเชน่ น้ี ทกุ คนน่าจะไปลงิ โลดอยา่ งชวี ติ ใหม่
อยา่ งอายขุ ยั และทกุ ๆคนลว้ นสวยเกน๋ ่าจะคะนอง
ตวั แตก่ ลับมารักสงบอยา่ งน้ี

มองกนั เฉยๆในในนาทแี รก กว็ า่ เขาทงั้ หมด
ลา้ หลัง แตค่ รัง้ มองลกึ เขา้ ถงึ ภายใน จงึ พบ
ความรสู ้ กึ ของเขาทกุ คนวา่ สงู สง่ น่าเกรงขาม
ทเี ดยี ว

ผมู ้ ปี ัญญาดนตรี มใิ ชผ่ คู ้ ลง่ั ชาตอิ ยา่ งงม
งาย อยา่ งไดเ้ รยี นไวแ้ ลว้ วา่ มวี ญิ ญาณชอบดนตรี
ทกุ ๆชาติ สนใจฟังทัง้ นัน้ ไมว่ า่ ของชาตใิ ดภาษา
ใด แตเ่ ทา่ ทยี่ กยอ่ งหนุ่มสาวนักดนตรไี ทยวงน้ี นัน้
กเ็ พราะผดิ คาด

ถา้ เป็ นผมู ้ อี ายกุ ไ็ มร่ สู ้ กึ อะไร เพราะ
เขา้ เกณฑ์ ทเ่ี ขาเรยี กวา่ ลา้ สมัยหลงั ก็ตอ้ งกม้ หนา้

เลน่ ดนตรไี ทย ในทํานองของชาตติ วั เองไป ไมม่ ี

ความรพู ้ อ จะไปเลน่ ดนตรขี องชาตอิ นื่ ใด

โครงการจดั ต้งั มลู นธิ เิ พลงสยาม

20

เมอื่ มาพบหนุ่มสาววงนเ้ี ขา้ และแอบสบื
ถามก็ไดค้ วามวา่ ทกุ ๆคนเป็ นนักศกึ ษาสงู ทงั้ นัน้
จงึ ถอนใจและภาวนาวา่

เจา้ ประคณุ เอย๋ ขอใหก้ ารศกึ ษาสงู น้ี ได ้
ชว่ ยสง่ ความรสู ้ กึ ของเขาใหส้ งู ขนึ้ เถดิ

เมอ่ื ตอนแมน่ ักรอ้ งหนา้ คม รอ้ งเนอ้ื ในบทกวี
ของวรรณคดขี นุ ชา้ งขนุ แผนตอนหนง่ึ เธอชา่ งมสี ี

หนา้ เหมาะกบั บทกวตี อนนัน้ เห็นไดว้ า่ จติ ใจ
เขา้ ถงึ บทกวโี ดยการศกึ ษาทผ่ี า่ นมาแลว้

ยง่ิ กวา่ นัน้ ผทู ้ เ่ี ลน่ เครอื่ งดนตรที กุ คน ตา่ ง
มงุ่ ม่นั เพง่ เล็ง ในบทกวนี ัน้ ทกุ คําไป ไมใ่ ชว่ า่ ฟัง

เขารอ้ งไป พอใหร้ วู ้ า่ จะจบทอ่ น หรอื ยงั จะไดท้ ํา
เครอื่ งรับรอ้ งให ้ หาเป็ นเชน่ นัน้ ไม่ สหี นา้ ทกุ คนมี
ความรสู ้ กึ ในถอ้ ยคํานัน้ ทกุ คํา เมอื่ จบทอ่ นลงก็ทํา

เพลงดว้ ยเครอ่ื งมอื ของตน ตามจํานวนพอเหมาะๆ

กบั คํารอ้ ง เมอื่ คํารอ้ งไมถ่ งึ ตอนโลดโผนเขาก็รบั
รอ้ งดว้ ยสํานวนเย็นๆ พอสมดลุ กนั ไมไ่ ดท้ ําโลด

โผน หรอื โอดโอยเศรา้ สรอ้ ยไปกห็ าไม่ เขารับ
ความรสู ้ กึ ทไ่ี ดย้ นิ เนอ้ื รอ้ งอยา่ งนัน้ ๆ
จงึ ฟังดู
กลมกลนื ไปกบั เรอื่ ง ไมใ่ ชเ่ ลน่ ตามใจสง่ เดชเลย

โครงการจดั ตั้งมูลนธิ ิเพลงสยาม

21

แมค่ ณุ พอ่ คณุ เอย๋ เสยี งเพลงและลลี าของ
สํานวน มนั ชา่ งสง่ เสรมิ ใหร้ ปู รา่ งของแตล่ ะคนดู
งามสงา่ สภุ าพ มแี ววผดู ้ จี ับ

เจา้ ประคณุ เอย๋
ขอใหเ้ ป็ นอยา่ งนต้ี ลอดไปเถดิ
ผมู ้ วี ญิ ญาณดนตรี
เวลานกี้ แ็ กจ่ วนตายแลว้
เมอ่ื ถงึ เวลาตาย
จะไดต้ ายอยา่ งตาหลับ
โดยมัน่ ใจวา่ ดนตรไี ทยแทๆ้
ยังจะไมส่ นิ้ ไปจากคนไทย
เพราะยงั มหี นุ่มสาวรนุ่ หลังๆ
ทมี่ จี ติ ใจสงู ยงั คงชว่ ยรักษาไว ้
ใหค้ งอยู่

โครงการจดั ต้ังมูลนธิ เิ พลงสยาม

22

เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ
ครเู หม เวชกร

โครงการจัดตัง้ มลู นธิ ิเพลงสยาม

23

เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกใ่ จ
ครเู หม เวชกร

ทผี่ เู ้ ขยี นพาดหวั ดงั น้ี มใิ ชจ่ ะโนม้ นา้ วไป
ทางชาตนิ ยิ มเลย พดู กนั ในดา้ นเลน่ ดนตรอี ยา่ ง
ตรงไปตรงมาโดยแทจ้ รงิ และเฉพาะเพลงไทย
เทา่ นัน้

ทกุ ทา่ นยอ่ มทราบอยวู่ า่ ลลี าของเพลง
ไทย ไมม่ เี วลาเหมอื นดนตรชี าตใิ ดเลย ถา้ ผฟู ้ ัง
เพลงไทย ทไ่ี มม่ คี วามรทู ้ างเพลงไทยเลย เมอื่ ฟัง
แลว้ จะนกึ และจะพดู วา่ เพลงไทยนี้ มที านอง
หรอื melody เกอื บวา่ ยนื อยกู่ บั ท่ี ดรู าวกบั วา่
มไิ ดเ้ ดนิ เพลงไปเลย ยง่ิ เวลาทเ่ี พลงนัน้ เร็วขนึ้
ตามจังหวะทเ่ี รง่ ยงิ่ ฟังไมร่ เู ้ ลย วา่ เพลงไดเ้ ดนิ ไป
หรอื เปลา่ คงทําลกู เพลงสลับไปสลบั มา ยํา่ เทา้
อยทู่ เ่ี ดมิ

ดว้ ยเหตนุ ผ้ี เู ้ ขยี นเอง เป็ นผชู ้ อบเลน่ ดนตรี
ไทย จงึ อยากจะชแ้ี จงเป็ นบางอยา่ ง เทา่ ทรี่ แู ้ ละ
สนใจ แตไ่ มใ่ ชช่ แี้ จงอยา่ งวทิ ยาการ เพราะไมม่ ี
ความรู ้ พอมแี ตค่ วามชอบเลน่ มาแตห่ นุ่มจนแก่

โครงการจดั ตัง้ มูลนิธิเพลงสยาม

24

เฒา่ นัน้ คอื วา่ เพลงไทยของเรานมี้ ลี ลี าอยใู่ น
กรอบหรอื แนวกวนี น่ั เอง ลกู เพลงมเี ป็ นวรรคๆ
และแตล่ ะวรรค กจ็ ะมกี ารสมั ผัสนอกสมั ผัสใน
เชน่ เดยี วกบั กลอนแปด เชน่ วรรคหนงึ่ ลงไปดว้ ย
เสยี งใด วรรคใหมจ่ ะตอ้ งตอ่ ทํานองใหส้ อดคลอ้ ง
สมั ผัสกนั ไปโดยรักษาไวยากรณเ์ สยี ง ให ้
กลมกลนื และกเ็ ป็ นตามนตี้ ลอดเพลง สดุ แต่
นักปราชญ์ ผแู ้ ตง่ จะแตง่ ไวใ้ นทํานองใดของทา่ น

ฉะนัน้ การสมั ผัส ซงึ่ รักษาระดบั ลลี าของ
เพลงไทย จงึ ฟังซํา้ กนั นอกเสยี จากเพลงไหน มี
ลกู ลอ้ ลกู ขดั จงึ จะฟังรวู ้ า่ มที ํานองผดิ ไปบา้ ง แต่
ฟังใหด้ กี จ็ ะพบวา่ ยังรักษาวงการสมั ผัสอยนู่ ั่นเอง

ทพ่ี ดู วา่ เลน่ เพลงไทยเป็ นไทยแกใ่ จ ตวั นก้ี ็
ไมม่ อี ะไรมาก คอื วงเพลงทม่ี ลี ลี าเป็ นทํานองนัน้
ทํานองกลอนนัน้ ยอ่ มไมม่ ขี อ้ หา้ มใหผ้ เู้ ลน่ วา่
หา้ มแปรรปู เพลง เพราะความเพราะหหู รอื ความ
สนุกของผเู ้ ลน่ อยทู่ กี่ ารแปลไปจากเสน้ ตรง
เครอ่ื งมอื หนงึ่ ทเ่ี ดนิ melody เครอ่ื งมอื สองจะ
หาทางแยกใบเล็กๆนอ้ ยๆ กจ็ ะเกดิ สนุกไดต้ ามใจ
ตวั เอง ขอใหร้ ะวงั กนั ไวเ้ ทา่ นัน้ อกี ทงั้ การสมั ผัส
เสยี งดว้ ย เมอ่ื มกี ฏอยวู่ า่ เพลงไทยกองหนา้ เดนิ

โครงการจัดต้งั มลู นธิ เิ พลงสยาม

25

ตรงไปกองหลงั เลน่ โยกยา้ ยคดเคย้ี วซกิ แซก็ ได ้
ตามความสามารถแหง่ ตน ใหเ้ กดิ เพราะเกดิ เกใ๋ น
รปู เพลงนัน้ ๆ กเ็ ทา่ กบั ตนเองไดป้ ระพันธล์ กู เพลง
ไปในตวั

เมอื่ ขณะเลน่ ใจผเู ้ ลน่ จงึ สนุก มกี ารหยอก
ลอ้ ย่วั เยา้ กนั ไปตลอดทาง แตก่ ็ไมท่ งิ้ กนั คงชว่ ย
ประคอง แนวทางไวบ้ า้ ง ฉายออกไปบา้ ง การ
เลน่ อะไร ถา้ พลกิ แพลง จะเอาไดต้ ามใจตวั เอง ก็
สนุกทสี่ ดุ

จงึ วา่ การเลน่ เพลงไทยสนกุ ทสี่ ดุ ในโลก
ไมม่ กี ารบงั คบั กนั ในเรอ่ื งแยกลกู เพอ่ื ย่วั เยา้ กนั
และผฟู ้ ังทไี่ มร่ เู ้ พลงไทยเลย กพ็ อจะฟังออกวา่
ใครแยกยา้ ยบา้ ง และแปรขบวนไดด้ ไี มด่ แี คใ่ ด

ความจรงิ เพลงสากล เขากม็ แี ยกแยะและ
นอกเหนอื ออกเหมอื นกนั แตไ่ มใ่ ชพ่ ดู เลน่ แยก
หรอื แปรรปู เอาเอง ตอ้ งเป็ นผปู ้ รับปรงุ เขาทําไวใ้ ห ้
ในเพลงนัน้ ตอนนัน้ ๆ เครอื่ งมอื นัน้ ๆ จะตอ้ งเดนิ
อยา่ งนัน้ นกึ จะทําเอาเองตามชอบใจไมไ่ ด ้ และ
เลน่ 10 ครงั้ จะตอ้ งเหมอื นกนั ทงั้ 10 ครงั้

สว่ นเพลงของไทยเรา เลน่ 10 ครงั้ การ
แยกลกู ไมเ่ หมอื นกนั เลย แลว้ แตอ่ ารมณ์แลว้ แต่

โครงการจดั ตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

26

ปฏภิ านในนาทนี ัน้ จะอํานวย แตก่ ารแยกลกู นัน้
จะตอ้ งใชค้ วามฉลาด ตลบลกู ทแ่ี ยกไปนัน้ หมนุ
กลับลงลกู ตกตามเดมิ ของเพลง จะตอ้ งมลี ลี า
ละมอ่ มนุ่มนวล ไมใ่ ชก่ ระโจนพรวดพราด ตลบลง

ก็เสยี ไวยากรณ์เสยี ง ซงึ่ ทางฝรั่งเขาก็ถอื วา่ การ
จะตบเขา้ ทเี่ ดมิ จะตอ้ งมเี ซเวน่ เสยี กอ่ น เพราะลกู
เพลงท่ัวไปทว่ั โลกตอ้ งมคี แู่ ปด ดว้ ยกนั ทัง้ นัน้ คอื
เสยี งสงู กบั ตํา่ ทตี่ รงกนั จะเรยี กวา่ คแู่ ปด แตก่ าร

เลน่ ลกู เพลงทแี่ ยกไปนัน้ กอ่ นปาดลงคแู่ ปดนัน้
ถา้ ไมเ่ ซเวน่ เสยี กอ่ นกไ็ มน่ ุ่ม หมายความวา่ กอ่ นจะ
ลง 8 ก็ตอ้ งมี 7 นํากอ่ น คอื มลี กู เชอ่ื ม ลกู จงู หรอื

พดู งา่ ยๆวา่ ตอ้ งมนี ํ้าประสาน จงึ จะเขา้ กนั ดี
มฉิ ะนัน้ จะปรา่ คอ หรอื ปลา่ หเู ราเอง และหผู ฟู ้ ัง

ในเมอ่ื การเลน่ เพลง ทป่ี ระพันธล์ กู เพลงนี้ มี
อะไรๆอยหู่ ลายอยา่ ง ทเ่ี ราผเู ้ ลน่ จะตอ้ งใช ้ ตอ้ ง
พลกิ แพลงได ้ ทําใหส้ นุกนัก เป็ นกฎธรรมดายงิ่ นัก
ทวี่ า่ การทําอะไรถา้ งา่ ยเกนิ ไปก็ไมใ่ ชข่ องดี ตอ้ ง
มยี ากอยบู่ า้ ง จงึ จะภมู ใิ จผทู ้ ําผเู ้ ลน่ แมแ้ ตจ่ ะดไี ม่
ถงึ ขนั้ ก็ยงั สบายใจตวั เอง

อกี ประการหนงึ่ ทเี่ พลงไทยมขี อ้ จําเป็ น
บงั คบั อยบู่ า้ ง เพอ่ื ความเรยี บหรใู นวงเพลง คอื

โครงการจัดตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

27

เพลงใดมลี กู ลอ้ 1 โดยกองหนา้ นําไป กองหลงั

จะตอ้ งทําเพลงใหเ้ หมอื นกองหนา้ เสมอ ถา้ ขนื ทํา

ลกู แยกออกไป จะฟังไมเ่ รยี บและผดิ หลักการ
ลอ้ เลยี น เราลอ้ เขาเราตอ้ งทําใหเ้ หมอื นเขา

นั่นเอง และอกี อยา่ งหนง่ึ คอื ลกู ตอ่ กองหนา้ ทํา

เพยี งครง่ึ เดยี ว ใหก้ องหลงั ทําตอ่ ถา้ เราทําแยก
ออกไป จะทําใหก้ องหนา้ ยงุ่ นัก บางทอี าจจะเกดิ

ลม้ เลย เพราะเราเลน่ ไมร่ จู ้ ักกาลเทศะ

ถา้ หากไมม่ ลี กู ลอ้ ลกู ขดั แลว้ กองหลงั เชญิ
เลน่ ตามสนุกใจสนุกมอื ตามความสามารถแหง่ ตน
จงึ วา่ เลน่ ดนตรไี ทยเป็ นไทยแกต่ วั

นักดนตรไี ทยแตค่ รัง้ เกา่ จะพยายามใหต้ วั
นัน้ เลน่ ดนตรไี ด ้ 3 เพลง ไมใ่ ชจ่ ํานวนเพลง ในทน่ี ้ี

หมายถงึ กลยทุ ธส์ ามกล คอื เลน่ หวาน เขา
วา่ เป็ นเพลงมนษุ ย์ ถา้ เลน่ ตลกเขาวา่
เลน่ เพลงลงิ ถา้ เลน่ ดเุ ขาวา่ เลน่ เพลง
ยกั ษ์

1 พวกเพลงทยอย (ผเู้ ขียน)

โครงการจัดตัง้ มลู นิธิเพลงสยาม

28

แตค่ นเลน่ ในเวลานี้ ไมเ่ คยเรยี นจบสกั เพลง
เลย ใครดกุ ็ดตุ ลอดไป ใครหวานกห็ วานอยนู่ ่ัน
ใครตลกก็ตลกไปตามวสิ ยั ถา้ พยายามใหจ้ บ 3
เพลงจะสนุกทสี่ ดุ ในการเลน่ ดนตรไี ทย

โครงการจัดต้ังมลู นธิ ิเพลงสยาม

29

สาเนยี งบอกภาษา
ครเู หม เวชกร

โครงการจัดตงั้ มลู นธิ เิ พลงสยาม

30

สาเนยี งบอกภาษา
ครเู หม เวชกร

ประเทศไทย สมยั ลน้ เกลา้ ลน้ กระหมอ่ ม
รัชกาลท่ี 6 เป็ นสมัยดนตรไี ทยรงุ่ เรอื ง ทงั้ พณิ
พาทยแ์ ละเครอ่ื งดดี สตี เี ป่ า

ผมเองกําลงั หนุ่ม และหายใจเป็ นดนตรไี ทย
ทเี่ ดยี ว ตนื่ เชา้ มดื ไลม่ อื ซอแลว้ ไปทํางานเย็น
กลบั จากทํางาน กไ็ ลม่ อื ซอ หรอื ไปงานเรอื่ งดนตรี
กบั เพอื่ นทว่ั ไป ทัง้ ในกรงุ และนอกกรงุ หายใจเป็ น
ดนตรจี รงิ ๆ พอ อายพุ น้ หนุ่มมาหน่อย กเ็ กดิ วบิ ตั ิ
ดนตรไี ทยตกกระป๋ อง

เพราะมดี นตรี แบบตา่ งประเทศเขา้ มาแพร่
เรยี กตวั เองวา่ jazz band เกดิ แพรห่ ลายใน
ประเทศไทย มากเขา้ คนหนุ่มคนสาวหนั ไปนยิ ม
ของใหม่ แลว้ กม็ เี พลงไทยแบบใหมเ่ กดิ ขน้ึ ชกั
จะครกึ โครมทงั้ ประเทศแลว้ เสยี งโอดครวญหวาน
ฉํ่าของเพลงไทยคอ่ ยๆเงยี บหายไป

โครงการจดั ต้งั มูลนิธเิ พลงสยาม

31

สมยั เมอื่ ผมกําลังหนุ่มๆ และดนตรไี ทย
กาํ ลังฝังใจคนฟังนัน้ พอเทยี บสายซอ และลอง
นว้ิ เทา่ นัน้ บา้ นใกลเ้ รอื นเคยี งจะตน่ื เตน้ และคอย
ฟังเพลง แตค่ รัง้ มาถงึ สมัยทด่ี นตรไี ทยจะถงึ คราว
ละลายตวั เองไป ทัง้ ๆทตี่ วั เองกย็ ังเป็ นคนไทย
เพราะผมหยบิ ซองเทยี บเสยี ง คนไทยดว้ ยกนั ชกั
จะถอนใจ และบอกวา่ เบอ่ื เป็ นโบราณหลงั ไม่
ทนั สมยั หนักๆเขา้ ผมเองกห็ มดกําลังใจ ไมค่ อ่ ย
จะไดเ้ ลน่ ดนตรไี ทย ทัง้ ๆทแี่ สนรักดงั ดวงชวี ติ

บงั เอญิ บา้ นผมอยใู่ กลก้ บั หมบู่ า้ นไทย
อสิ ลาม ซงึ่ ไทยอสิ ลามเขากม็ ดี นตรเี ลน่ ของเขา
เรยี กชอ่ื เครอ่ื งเลน่ ของเขาวา่ สตรงิ แบนด2์ เป็ น

เครอื่ งดดี เชน่ กตี าร์ และยคุ คาลลื ี ไวโอลนิ หนัก
ไปในทางเสยี งของ มาเลเซยี แบบเกา่ ใชก้ ญุ แจ
เสยี งเมเจอร์ ผมรจู ้ ักมักคนุ ้ กบั พวกเขาดี จงึ ถาม
เขาวา่ เลน่ กญุ แจนที้ กุ ๆเพลงหรอื ทําไมจะเลน่

เพลงฝรั่งทว่ั ๆไปไดเ้ ลา่ เขาก็กลบั ยอ้ นถามผมวา่ มี

ความรทู ้ างโนต้ เพลงสากลบา้ งไหม ผมก็บอกเขา
ไปวา่ พอรบู ้ า้ งเล็กนอ้ ย

2 ดนตรีนาเสป

โครงการจัดตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

32

ดว้ ยความเหงาหงอย ทไ่ี มไ่ ดเ้ ลน่ ดนตรไี ทย

นัน้ เอง ผมเลยรับสอนโนต้ เพลงสากลใหเ้ ขา จงึ
เป็ นดนตรวี งใหญข่ น้ึ และกไ็ มร่ เู ้ หตผุ ลผมเลยแอบ

ไปสนุกกบั พวกเขาอยบู่ อ่ ยๆ จนพบเอาเพอื่ นดนตรี
ไทยรนุ่ เกา่ ๆเขา้ เขาพากนั ดา่ ผมเสยี อยา่ งเจ็บๆ
แสบๆ ผมก็เลยเลกิ พัวพันกบั เพลงใหมๆ่
กลายเป็ นคนอยเู่ ฉยๆ อกี เกอื บวา่ จะไมใ่ ชม่ นุษย์

ทม่ี เี ลอื ดดนตรเี ลย นานๆปีเขา้ อายเุ ป็ นผเู ้ ฒา่ เขา้

เพลงการทเี่ คยมอี ยใู่ นสมอง กค็ อ่ ยๆหายไปทลี ะ

เพลงสองเพลง แลว้ ก็ลมื แทบหมด

แตใ่ จนัน้ โอดครวญอยา่ งยงิ่ ทกี่ ลัวเพลง
ไทยจะจากไทยไป ฟังกไ็ มไ่ ด ้ ฟังทางวทิ ยกุ ็หยดุ
ออกอากาศทางเพลงไทยแทๆ้ หมด

มาไดค้ วามคราวหลังวา่ ทางการหา้ มเพลง
ไทยออกอากาศ อนจิ จาสําเนยี งบอกภาษาดนตรี
ไทยจะเป็ นเครอ่ื งแสดงวา่ น่ันคอื เสยี งของไทย
และชวี ติ จติ ใจของไทย

มาสมัยเป็ นผเู ้ ฒา่ พวกเพอื่ นๆเกา่ ๆ ทาง
ดนตรไี ทยชวนเลน่ อกี ดว้ ยจติ ใจทรี่ ักดนตรไี ทย

โครงการจดั ตั้งมูลนธิ เิ พลงสยาม

33

อยใู่ นสายเลอื ด ก็จับเลน่ อกี เจา้ ประคณุ เอย๋ ตอน
แรกๆคลา้ ยๆหดั ใหม่ งมุ่ งงา่ ม ทส่ี ดุ แตค่ วามกลัว
ดนตรไี ทยจะหมดไปจากไทย กพ็ ยายามเลน่ เพอื่
เป็ นการชกั ชวนใหเ้ พอื่ นๆฟื้นฟเู พลงไทยกนั อกี
และอาศยั ความมชี อ่ื เสยี งทางอนื่ เป็ นทางนํา วา่
ตวั ผมทใ่ี ครๆก็รจู ้ ักเป็ นนักดนตรไี ทยทเ่ี ขาชอบพอ
ผมอยู่ จะไดม้ จี ติ นยิ มเพลงไทยกนั

ผมหมดจะขอบคณุ พวกพณิ พาทย์ ซงึ่ นับวา่
เป็ นพชี่ ายใหญท่ างดนตรไี ทยเสยี ไมไ่ ด ้ เขาไม่
หยดุ เขาไมเ่ ลกิ เขาดํารงอยตู่ ลอดมา ทกุ สมยั
มฉิ ะนัน้ ก็น่ากลัวเพลงไทยจะหมดไปจากชาตจิ รงิ ๆ

มาถงึ ยคุ นเี้ วลาเดย๋ี วนค้ี ลา้ ยวา่ ผมจะกลับ
หนุ่มขนึ้ อกี เพราะความดใี จทเ่ี ห็นหนุ่มๆสาวๆ ผมู ้ ี
การศกึ ษาสงู ทัง้ กําลังเป็ นนสิ ติ นักศกึ ษา และทัง้

ทจ่ี บไปแลว้ มปี รญิ ญาแลว้ กม็ ี ไดเ้ กดิ ไหวตวั กลัว
สําเนยี งของไทยจะหายไปจากโลก ขอบคณุ
เหลอื เกนิ พอ่ คณุ แมค่ ณุ เอย๋ ทพี่ ากนั รักษาสําเนยี ง
ไวเ้ พอ่ื บอกภาษาของตวั เอง ผมจะเวน้ เสยี มไิ ด ้
เลยถา้ พวกหนุ่มสาวรนุ่ ใหมน่ ี้ เลน่ ดนตรไี ทยทาง

โทรทศั นด์ แู ละฟังไปดว้ ยความรักและบชู า ในทาง

โครงการจัดตงั้ มลู นธิ เิ พลงสยาม

34

จติ ใจของนักศกึ ษาหนุ่มฟ้อสาวพรงิ้ เลน่ ดนตรี
ไทยไดเ้ ป็ นอยา่ งดี โดยสมัครใจ

ในทางสว่ นตวั ผมพอจะรจู ้ ักหนุ่มสาวดนตรี
วงมหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตรอ์ ยบู่ า้ ง จงึ เคยชวนไป

เลน่ รว่ มกนั ทบ่ี า้ นเพอื่ นๆตา่ งจังหวัดเขากย็ นิ ดไี ป

กบั ผม โดยไมม่ แี งม่ งี อนอะไร มคี วามสภุ าพ
ออ่ นโยน ไมย่ อมใหป้ รญิ ญามาขดั ขวางการคบหา

สมาคมเลย ทัง้ มคี วามอดทนบกึ บนึ เหมอื นนัก

ดนตรไี ทยเกา่ ๆ พดู คยุ กนั อยา่ งคนุ ้ เคย ชวนเลน่
เป็ นเลน่ ผมจะลมื ความนุ่มนวลจติ ใจนักดนตรไี ทย
เหลา่ นเ้ี สยี ไมไ่ ด ้ เขารจู ้ ักเคารพในผใู ้ หญท่ ม่ี อี ายุ
กวา่ รตู ้ ํา่ รสู ้ งู สมแลว้ ทน่ี ักปราชญไ์ ทยโบราณ ที่

แตง่ ทํานองเพลงไทย ใหไ้ ปในทางออ่ นหวานเพอื่

ชวนชาวเมอื งรอ้ น จะไดร้ ะงับเลอื ดทจ่ี ะระอไุ ปตาม
อากาศกลบั เขา้ สคู่ วามเยอื กเย็น คนทเ่ี ลน่ หรอื คน

ทฟี่ ังเพลงไทย จะใจเย็นละมนุ ละไมสภุ าพ

ออ่ นโยน รับฟังความทกุ ขข์ องผอู ้ น่ื ความจําเป็ น
ของผอู ้ นื่

โครงการจัดตัง้ มูลนธิ เิ พลงสยาม

35

ตวั ผมเองก็ไมใ่ ชค่ นดบิ คนดอี ะไรนัก แต่
พวกปรญิ ญาเหลา่ น้ี วางปรญิ ญาไวช้ ว่ั คราว คบคา้
กบั ผมเป็ นอยา่ งดี เห็นผมมอี ายกุ ห็ ว่ งใย ชว่ ย
เหลอื อยตู่ ลอดเวลาทไ่ี ปรว่ มงาน ขอขอบพระคณุ
เทพเจา้ ผปู ้ ระสทิ ธปิ์ ระสาท ใหม้ ดี นตรไี ทยขน้ึ กบั
คนไทย จงึ สมกบั คําทว่ี า่ ไวเ้ กา่ ๆวา่ ผใู ้ ดมชิ อบ
ดนตรี ทัง้ เลน่ และทงั้ ฟัง และก็ไมช่ อบเด็กนอ้ ย มิ
ชอบดอกไม ้ จะคบคา้ กนั ยากจะเอาใจกนั ยากเอา
ใจกนั ไมถ่ กู

ขอใหห้ นุ่มๆสาวๆ ทผ่ี มกลา้ ถงึ นจี้ งเจรญิ

ยง่ิ ๆขน้ึ เถดิ เจา้ ประคณุ เอย๋ สาวๆก็ลว้ นแตร่ า่ ง
สําอาง ทงั้ ทางโลกและทางเครอื่ ง หนุ่มกล็ ว้ นแต่
หลอ่ เหลาทัง้ นัน้ ชว่ ยกนั สําแดง การวดั ระดับสงู ตํา่
ของชาตดิ ว้ ยเสยี งดนตรี ทจ่ี ะบอกใหท้ ่วั โลกรู ้
ทว่ั ไป เป็ นการรักษาคําวา่ สําเนยี งบอกภาษา ไว ้

แกช่ าตไิ ทยของตวั

โครงการจดั ต้ังมูลนธิ เิ พลงสยาม

36

บงั เฮม จติ รกรเอกแหง่ ชาติ

ผปู้ ฏเิ สธ เขยี นภาพพระมะหะหมดั

โครงการจัดตัง้ มลู นธิ ิเพลงสยาม

37

บงั เฮม จติ รกรเอกแหง่ ชาติ

ผปู้ ฏเิ สธ เขยี นภาพพระมะหะหมดั 3

ฮจั ญปี ระโยชน์ คา้ สวุ รรณ คนในสายสกลุ สลุ ยั มาน
เป็ นนักสอ่ื สารมวลชนมสุ ลมิ ผบู ้ กุ เบกิ จดั รายการวทิ ยภุ าค
มสุ ลมิ ตามสถานวี ทิ ยตุ า่ ง ๆ หลายสถานมี าอยา่ งยาวนาน
กวา่ ครงึ่ ศตวรรษ นับตงั้ แตพ่ .ศ. 2485 ทา่ นยงั เป็ นนัก
ประวตั ศิ าสตรท์ อ้ งถน่ิ นักเขยี น และอดตี หวั หนา้ พรรค
การเมอื ง “ไทยมสุ ลมิ (หรอื ไทยอสิ ลาม) ” ซงึ่ เป็ นพรรค
การเมอื งพรรคแรกของมสุ ลมิ ในประเทศไทย

เมอื่ พ.ศ. 2500 ทา่ นเป็ นผบู ้ นั ทกึ เรอ่ื งราวของครู
เหม เวชกร จติ รกรเอกแหง่ ชาติ ผยู ้ อมทง้ิ เงนิ หมน่ื ดว้ ย
การปฏเิ สธเขยี นภาพนบมี ฮุ มั มดั (ซอ็ ลฯ) ไวใ้ นบทความ
“บงั เฮม....ผนู้ อนยมิ้ มองความเย็นของวาร”ี พมิ พใ์ น
นติ ยสาร “ฟ้าเมอื งไทย” ของอาจนิ ต์ ปัญจพรรค์ เมอ่ื พ.ศ.
2526 และตอ่ มาจดั พมิ พใ์ นหนังสอื “ครง่ึ ศตวรรษแหง่
ชวี ติ ” เมอ่ื พ.ศ. 2538 ...ทา่ นฮจั ญปี ระโยชน์ คา้ สวุ รรณ
เป็ นอดตี ครโู รงเรยี นอสิ ลามศรอี ยธุ ยา เลา่ ถงึ การพบกนั
โดยบงั เอญิ ของครเู หมกบั ทา่ นทที่ า่ นํ้าสเุ หรา่ คลอง
ตะเคยี น กอ่ นปี 2496 ไว ้

3
https://so05.tci-

thaijo.org/index.php/rusamelae/article/view/231359/157589

โครงการจดั ตั้งมูลนธิ ิเพลงสยาม

38

“ขณะทข่ี า้ พเจา้ เดนิ ตหุ รัดตเุ หร่ ไปตาลําคลองจน
มาถงึ หนา้ สเุ หรา่ ก็มองเห็นรา่ งอนั บกึ บนึ ของชายฉกรรจ์
คนหนง่ึ นอนตะแคงกายเหยยี ดยาวอยอู่ ยา่ งสงบ ทางทา้ ย
เรอื เอยี้ มจนุ๊ ทา่ มกลางแสงตะเกยี งอนั รบิ หร่ี ทนั ใดนัน้ เขา
กอ็ อกปากเชอ้ื เชญิ ขา้ พเจา้ ใหข้ นึ้ ไปนั่งคยุ กนั บนเรอื พลาง
บอกวา่ เขามากบั พวกคณะดนตรขี องสมาคมมสุ ลมิ บา้ น
สมเด็จเจา้ พระยา เพอื่ มาสรา้ งความครกึ ครน้ื โดยจะเลน่
เป็ นละครเพลง ในงานประจําปีของสมาคมอสิ ลามศรี
อยธุ ยา ซง่ึ จัดเป็ นประจําทกุ ปีตอนตน้ เดอื นเมษายน ใน
วนั รงุ่ ขนึ้ เมอ่ื ใหส้ ลามจับไมจ้ ับมอื กนั เรยี บรอ้ ยแลว้ เขาก็
แนะนําตวั เองชอ่ื „บงั เฮม แหง่ บา้ นสมเด็จเจา้ พระยา ‟
เราคยุ กนั จนเกอื บสองยาม บงั เฮมก็เหยยี ดตวั ลงนอน
บงั เอญิ ในเรอื ลํานัน้ มชี อลก์ สสี องสามแทง่ ขา้ พเจา้ จงึ
หยบิ ชอลก์ มาวาดภาพรา่ งบงั เฮมทที่ อ่ นอกเปลอื ยเปลา่
สว่ นทอ่ นลา่ งนุ่งโสรง่ อยเู่ พยี งผนื เดยี ว บงั เฮมมองภาพที่
ขา้ พเจา้ วาดอยา่ งสนใจ และสกั ครหู่ นงึ่ จงึ วจิ ารณ์วา่

“เกอื บเหมอื นแหละคร.ู ....แตอ่ วยั วะบางสว่ นของผม
รสู้ กึ วา่ จะเทอะทะไปเล็กนอ้ ยนะ” ขา้ พเจา้ รสู ้ กึ ฉุน คดิ ใน

ใจวา่ บงั เฮมจะเกง่ อะไรหนักหนา ทมี่ าตําหนงิ านของ
ขา้ พเจา้ แลว้ จงึ ยน่ื มอื ออกไปเพอ่ื จะลบภาพนัน้ แตบ่ งั เฮม

ก็รอ้ งหา้ มพลางกลา่ ววา่

“ภาพทกุ ภาพ เมอ่ื เราวาดแลว้ อยา่ ลบ เพราะมนั จะทา
ใหเ้ ราไมม่ น่ั ใจ ในฝี มอื ของเราตอ่ ไป.. ทงิ้ เอาไวอ้ ยา่ ง
นนั้ เถอะคร.ู ..ผมจะไดจ้ าไวว้ า่ ครงั้ หนงึ่ ครคู นหนงึ่ ท่ี
อยธุ ยา มนี า้ ใจวาดภาพใหแ้ กผ่ ม แตค่ รจู ะไมเ่ ขยี นคา
บรรยายใตภ้ าพ ใหผ้ มบา้ งเลยหรอื ?”

โครงการจัดต้ังมลู นิธเิ พลงสยาม

39

ขา้ พเจา้ จงึ กลา่ วดว้ ยความรสู ้ กึ ตนื้ ตนั ใจ
“ผมขอบรรยายภาพนวี้ า่ บงั เฮม....ผนู้ อนยมิ้ มอง
ความเย็นของวาร”ี

บงั เฮมหวั เราะอยา่ งถกู ใจ “เขา้ ทจี รงิ ๆ ครู ผม
คงจะจดจาภาพและคาบรรยายภาพนไ้ี ปจนตาย”

คนื วนั รงุ่ ขนึ้ ในวนั งานสมาคมฯ สงิ่ ทขี่ า้ พเจา้ เห็น
จากการไปเฝ้ามองหลงั เวทคี อื บงั เฮมเป็ นครขู องพวก
นกั แสดง บงั เฮมเป็ นผกู ้ ํากบั การแตง่ ตวั และบทบาทของ
นักแสดงแตล่ ะคน โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ฝี มอื สไี วโอลนิ
ของบงั เฮมนนั้ โหยหวลและกรดี แหลมบาดลกึ เรยี ก
ไดว้ า่ เป็ นฝี มอื ชน้ั ครทู เี ดยี ว

หลงั ละครปิดฉาก ขา้ พเจา้ เดนิ ตามมาสง่ บงั เฮม
จนถงึ เรอื กอ่ นจากกนั บงั เฮมยนื่ มอื มาใหข้ า้ พเจา้ จับ
กอ่ นทจ่ี ะออกปากเชญิ ใหไ้ ปงานทําบญุ ทบี่ า้ นของทา่ น
ยา่ นสมเด็จเจา้ พระยา ในวนั ที่ 6 เมษายน ซงึ่ จัดเป็ น
ประจําทกุ ปี ถา้ ปีนไี้ ปไมไ่ ด ้ ปีตอ่ ๆ ไปก็ได ้

แตข่ า้ พเจา้ ก็ลมื บงั เฮมไปเสยี อยา่ งสนทิ ปีตอ่ มา
ในงานของสมาคมอสิ ลามศรอี ยธุ ยา วงดนตรขี องสมาคม
มสุ ลมิ บา้ นสมเด็จเจา้ พระยาไมอ่ าจมารว่ มงานได ้ ขา้ พเจา้
จงึ ไมม่ โี อกาสไดพ้ บกบั บงั เฮมอกี แตใ่ นครัง้ นี้ สมาคมฯ
มอบหมายใหข้ า้ พเจา้ ทําหนังสอื อนุสรณ์ในวนั งาน เย็นวนั
หนง่ึ ขณะขา้ พเจา้ เดนิ ผา่ นบรเิ วณเชงิ สะพานพทุ ธ ฝั่งพระ
นคร กเ็ ห็นหอ้ งแถวเกา่ ๆ หอ้ งหนงึ่ ตดิ ป้าย „สํานักงาน เหม

โครงการจัดต้งั มูลนิธิเพลงสยาม

40

เวชกร รับวาดภาพและทําบลอ๊ ก ‟ ขา้ พเจา้ จงึ เรเ่ ขา้ ไป นกึ
ในใจวา่ ไหน ๆ จะแกะบลอ๊ กทงั้ ทใี หส้ ํานักงานจติ รกรเอก
แหง่ ชาตอิ ยา่ ง ครเู หม เวชกร ทําซะเลย ผลงานจะได ้
ออกมาประณีตไมน่ อ้ ยหนา้ ใคร แตข่ า้ พเจา้ ก็ตอ้ งตลงึ เมอ่ื
จําไดว้ า่ ชายทกี่ ําลงั กม้ หนา้ กม้ ตาทํางานใชพ้ กู่ นั ระบาย
ภาพอยา่ งประณีตนัน้ คอื „บงั เฮม...แหง่ บา้ นสมเด็จ

เจา้ พระยา‟ น่ันเอง

ในใจพลางคดิ ไปวา่ บงั เฮมนอกจากจะมฝี ี มอื ทาง
ดนตรไี ทยเดมิ อยา่ งยากทจ่ี ะหาตวั จับไดแ้ ลว้ ยงั มฝี ี มอื ใน
การวาดภาพดว้ ยพกู่ นั อยา่ งนนี้ เี่ อง บงั เฮมถงึ กลา้ วจิ ารณ์
การวาดภาพของขา้ พเจา้ บนเรอื ในคนื นัน้ และเชน่ นเ้ี องที
ทําใหบ้ งั เฮมมโี อกาสทํางานในสํานักงานของครเู หม เวช
กร จติ รกรเอกแหง่ ชาติ

ในขณะทบี่ งั เฮม กําลงั จมดงิ่ อยใู่ นความฝันทม่ี ตี อ่

ภาพ ขา้ พเจา้ จงึ ตอ้ งยนื่ มอื ไปใหส้ ลาม และบอกถงึ
เรอื่ งราวทมี่ าตดิ ตอ่ บงั เฮมรับปากจะทําบลอ๊ กดว้ ยตวั เอง
และนัดหมายใหม้ ารับของในอกี สามวนั พอถงึ วนั นัด
ขา้ พเจา้ ก็ไปหาบงั เฮมทส่ี ํานักงานครเู หม เวชกร จติ รกร
เอกแหง่ ชาติ แตไ่ มไ่ ดเ้ จอ ชา่ งซง่ึ กําลงั ทําบลอ๊ กหนา้ ปก
หนังสอื พมิ พส์ ตรสี ารบอกวา่ อาจารยเ์ หม เวชกร สงั่ ให ้
มอบบลอ๊ กทงั้ หอ่ นใ้ี หแ้ กค่ รู พรอ้ มจดหมายหนงึ่ ฉบบั
ใจความวา่

“ครทู ร่ี ัก... ครัง้ หนง่ึ ครเู คยวาดภาพผมบนเรอื และ
ครัง้ นัน้ ครไู มไ่ ดค้ ดิ คา่ วาดภาพจากผม ดงั นัน้ ขอใหค้ ดิ วา่

โครงการจดั ตง้ั มลู นธิ เิ พลงสยาม

41

บลอ๊ กทงั้ สนิ้ ทผี่ มทําใหค้ รนู ้ี ผมก็ยอ่ มคดิ คา่ จา้ งจากครู
ไมไ่ ดเ้ ชน่ กนั เฮม...”

หลงั จากซกั ถาม ชา่ งทําบลอ๊ กอยา่ งละเอยี ดแลว้

ขา้ พเจา้ จงึ รวู ้ า่ อาจารยเ์ หม เวชกร จติ รกรเอก
แหง่ ชาติ คอื คนเดยี วกนั กบั บงั เฮม ชา่ งยงั อธบิ าย

เพมิ่ เตมิ อกี วา่ ครเู หมทา่ นอยบู่ า้ นสมเด็จเจา้ พระยาใกล ้ ๆ
สเุ หรา่ แขก ทา่ นชอบใหพ้ วกบา้ นสมเด็จฯ เรยี กทา่ นวา่
„บงั เฮม‟ แตท่ า่ นเองเป็ นพทุ ธมามกะทเี่ ครง่ ครดั

ขา้ พเจา้ น้ําตาคลอ และเขยี นจดหมายตอบครเู หมวา่

“อาจารยท์ เ่ี คารพ ผมขอประทานอภยั ดว้ ย
ความสานกึ ผดิ อนั ฉกรรจถ์ งึ สองประการ ประการแรก
ผมบงั อาจวาดภาพของทา่ น ซงึ่ เป็ นจติ รกรเอกของ
ชาติ และประการทสี่ อง ผมสนทนากบั ทา่ นแบบเพอ่ื น
รนุ่ พด่ี ว้ ยความรเู้ ทา่ ไมถ่ งึ การณ์ โดยทผ่ี มเองควรจะ
คารวะทา่ นในฐานะปรมาจารย์ ผมขอลบคาบรรยาย
ภาพนนั้ ดว้ ย ขอเปลยี่ นจาก „บงั เฮม...ผนู้ อนยมิ้ มอง
ความเย็นของวาร‟ี เป็ น „ราชสหี ซ์ ง่ึ มองแมวอยา่ งนา่
สงสาร‟
ดว้ ยความนบั ถอื
“ประโยชน”์

อกี หนงึ่ เดอื นตอ่ มา ขา้ พเจา้ จงึ ไดม้ โี อกาสไปพบ
กบั ครเู หมทสี่ ํานักงานของทา่ น ขา้ พเจา้ ยกมอื ไหว ้ ทา่ นยก
มอื ไหวต้ อบแลว้ ยน่ื มอื ของทา่ นมาใหจ้ บั แตข่ า้ พเจา้ ไม่
กลา้ จับเสยี แลว้ เมอื่ รวู ้ า่ „บงั เฮม แหง่ บา้ นสมเด็จเจา้ พระยา‟
ทขี่ า้ พเจา้ เคยรจู ้ ักนัน้ แทจ้ รงิ คอื จติ รกรเอกแหง่ ชาติ

โครงการจดั ตงั้ มูลนธิ ิเพลงสยาม

42

ครเู หมกลา่ วตดั พอ้ ขา้ พเจา้ ดว้ ยเสยี งสน่ั เครอื “เรา
จะไมจ่ บั มอื สลามกนั เหมอื นกอ่ นสกั ครง้ั ทเี ดยี วหรอื ”
ขา้ พเจา้ มองดวงตาคนู่ ัน้ จนตอ้ งรบี ยนื่ มอื ไปจบั กบั ทา่ น มอื

ของครเู หมทจ่ี ับกบั ขา้ พเจา้ ในวนั นัน้ บบี แน่น ดงั หนงึ่ จะจบั
กนั เป็ นครัง้ สดุ ทา้ ยในชวี ติ ครเู หมกลา่ วอกี วา่ “ขอใหค้ รู

รจู้ กั ผมในนามของ „บงั เฮม แหง่ บา้ นสมเด็จ
เจา้ พระยา‟ ตอ่ ไปเถดิ ”

ขา้ พเจา้ ไมร่ จู ้ ะกลา่ วอะไรออกมาได ้ นอกจากกดั รมิ
ฝี ปากตนเองจนเลอื ดซมึ ออกมา เมอ่ื ไดม้ องดหู นา้ ของครู
เหมผมู ้ แี ตค่ วามปราถนาดี น้ําตาเออ่ เยมิ้ จนหลอ่ ดวงตา

ในวนั นัน้ บนโตะ๊ ทํางานของครเู หม มหี นังสอื เลม่
หนงึ่ วางอยู่ เห็นชอื่ แลว้ ก็สะดดุ ตาและสะดดุ ใจ หนังสอื มี
ชอื่ วา่ “พระมะหะหมดั ” เขยี นโดย “เสฐยี รโกเศษ” หรอื
“พระยาอนุมานราชธน” หนา้ ปกมรี ปู ชาวหรับคนหนง่ึ หนวด
เครายาว ดวงหนา้ เหย้ี มเกรยี มและดวงตาดดุ นั ขา้ พเจา้
หยบิ หนังสอื เลม่ นัน้ มาพลกิ อา่ นหนา้ สองหนา้ ก็ทราบวา่
เจา้ คณุ อนุมานแปลหนังสอื เลม่ นัน้ มาจากตําราตา่ งประเทศ
เจา้ คณุ อนุมานเป็ นราชบณั ฑติ ขา้ พเจา้ มน่ั ใจวา่ เจา้ คณุ คง
จะไมม่ อี คตอิ นั ใดตอ่ ศาสดาของอสิ ลาม แตจ่ ากตําราเดมิ
เลม่ นัน้ มขี อ้ ความทผ่ี ดิ ฉกรรจอ์ ยหู่ ลายตอน ขา้ พเจา้ คนื
หนังสอื ใหแ้ กค่ รเู หม พยายามสะกติ จติ ใจอยา่ งยากเย็นท่ี
จะไมว่ พิ ากษ์วจิ ารณ์หนังสอื เลม่ นัน้ ครเู หม บอกวา่

“สานกั พมิ พแ์ หง่ หนงึ่ นามามอบใหแ้ กผ่ มอา่ น และ
ขอใหเ้ รยี บเรยี บหนงั สอื เลม่ นน้ั ใหม่ ดว้ ยอารมณแ์ ละ

โครงการจัดตงั้ มลู นธิ เิ พลงสยาม

43

สานวนของผม และใหว้ าดภาพประกอบในตอน

สาคญั ๆ ทกุ บททกุ ตอน สานกั พมิ พ์ เสนอเงนิ จานวน
หนง่ึ ใหแ้ กผ่ ม จานวนเงนิ นน้ั เป็ นจานวนเงนิ หมน่ื ทผ่ี ม
อาจจะสรา้ งเรอื นไทยเล็ก ๆ ขน้ึ มาสกั หลงั เพอ่ื ใชเ้ ป็ น
ทอี่ ยอู่ าศยั ในบน้ั ปลายของชวี ติ ผมเคยฝนั มานาน
แลว้ ทอี่ ยากจะมบี า้ นเรอื นไทยสกั หลงั เพราะมนั เป็ น

แพทไ่ี ดใ้ หก้ าเนดิ ตวั มา ผมอดคดิ ถงึ บา้ นไทยแท้ ๆ ท่ี
ผมเคยยดึ เอาเป็ นทก่ี าเนดิ เกดิ มาเป็ นตวั ตนไมไ่ ด้
ภายใตห้ ลงั คาสงู ๆอยา่ งโบสถ์ และทงั้ ฝาทงั้ พน้ื เป็ น
ไมส้ กั ผมจะปลกู ดอกลดาวลั ยท์ ก่ี ลนิ่ ของมนั จะหอม
ฟ้ งุ ตลบไปทว่ั บา้ นในฤดหู นาว ผมจะปลกู ดอก
สายหยดุ ทบี่ านเชา้ และดอกปี บทข่ี า้ งบา้ น เพราะกลนิ่
เหลา่ นค้ี อื วญิ ญาณของผมเมอ่ื ตอนยงั เป็ นเด็ก เงนิ ที่
สานกั พมิ พม์ อบใหอ้ ยา่ งนอ้ ยก็คงจะชว่ ยใหค้ วามฝนั
ของผมสว่ นหนงึ่ เป็ นความจรงิ ขนึ้ มา หลงั จากทผ่ี มได้
คอยฝนั ถงึ มานานแสนนาน”

วนั นัน้ ขา้ พเจา้ ตอ้ งแอบรอ้ งไห ้ แกห่ วั ใจตนเอง
ขณะนัน้ หวั ใจกําลงั บบุ สลาย และมนั สมองตอ้ งทํางานหนัก
ยง่ิ กวา่ มนั เป็ นสมองกล ขา้ พเจา้ วงิ วอนตอ่ ครเู หม

“อยา่ งนอ้ ยในฐานะทผี่ มเป็ นอสิ ลามกิ ชนคนหนง่ึ และ
ในฐานะทอ่ี าจารยก์ ็เคยรกั และคนุ้ เคยกบั อสิ ลามกิ ชน
มาชา้ นาน กอ่ นทต่ี น้ ฉบบั ของหนงั สอื นน้ั จะเขา้ โรง
พมิ พ์ ผมขออาสาเป็ นคนตรวจปรฟู๊ ใหน้ ะครบั ”

ครเู หมตอบตกลง ดว้ ยความยนิ ดแี ละนัดวา่
กลางเดอื นหนา้ จะใหด้ ตู น้ ฉบบั ตอนแรก

โครงการจดั ตงั้ มูลนิธิเพลงสยาม

44

ในวนั ทข่ี า้ พเจา้ ไปพบครเู หมตามกําหนดนัด ทา่ นมี
ดวงหนา้ ทเ่ี ศรา้ แตด่ วงตานัน้ เปลง่ แสงทยี่ ากกวา่ การที่
ขา้ พเจา้ จะอธบิ าย ครเู หมกลา่ วชดั ถอ้ ยชดั คํากบั ขา้ พเจา้
“อารค์ ลี สุ กลา่ ววา่ „ผฉู้ ลาดทสี่ ดุ ในบรรดาผฉู้ ลาดอาจ
ผดิ ได‟้ ผมเองมใิ ชผ่ ฉู้ ลาดอะไรนกั แตผ่ มมาคดิ ไดว้ า่
ความเจรญิ รงุ่ เรอื งของผม อาจจะกอ่ ใหค้ นอน่ื ตอ้ ง
เสยี นา้ ตาหลายตอ่ หลายหยด และความไมถ่ กู ใจและ
ความขดั สนของผมก็มใิ ชว่ า่ จะปราศจากซงึ่ ผู้
ปลอบใจและความหวงั ”

ขา้ พเจา้ ถามย้ําวา่ อาจารยห์ มายความวา่ อยา่ งไร
ครับ ครเู หมจงึ บอกวา่
“ผมเขยี นเรอื่ งของพระมะหะหมดั และภาพประกอบของ
พระมะหะหมดั ใหแ้ กส่ ํานักพมิ พไ์ มไ่ ด ้ ทผี่ มเขยี นไมไ่ ดก้ ็
เพราะผมไมเ่ คยเห็นภาพของ พระมะหะหมดั ในบา้ นเรอื น
ของอสิ ลามกิ ชนเลย จรงิ อยผู่ มเคยเขยี นภาพพทุ ธประวตั ิ
มาแลว้ อยา่ งสดุ ฝี มอื การทผี่ มทําเชน่ นัน้ ได ้ กเ็ พราะผมได ้
วาดรปู แบบของสมเด็จพระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ตามแบบทพ่ี ี่
นอ้ งพทุ ธมามกะนับถอื และเคารพ แตค่ วามศรัทธาของพี่
นอ้ งพทุ ธมามกะอยา่ งผม และพน่ี อ้ งอสิ ลามกิ ชนเกย่ี วกบั
เรอื่ งนแ้ี ตกตา่ งกนั ผมทราบดวี า่ ไมเ่ คยมอี สิ ลามกิ ชนคนใด
เคยมภี าพวาดของพระมะหมดั

ผมไดอ้ า่ นหนงั สอื เลม่ นนั้ ตง้ั แตต่ น้ จนจบถงึ
สามเทย่ี ว และผมก็ไดท้ าเพยี งอยา่ งเดยี ว ครรู ไู้ หมวา่

โครงการจดั ตั้งมลู นิธิเพลงสยาม

45

สง่ิ เดยี วทผี่ มทาไดน้ น้ั คอื อะไร สง่ิ เดยี วทผี่ มทาไดค้ อื
การปฏเิ สธไปทางสานกั พมิ พว์ า่ ผมไมส่ ามารถทจี่ ะ
ใหป้ ากกาและพกู่ นั ในมอื ของผมสรา้ งความรา้ วฉาน
ทางจติ ใจแกอ่ สิ ลามกิ ชนผไู้ ดอ้ า่ นและไดเ้ ห็น ผม
อาจจะเสยี โอกาสสดุ ทา้ ยในชวี ติ เพอ่ื แลกเปลย่ี นในสงิ่
ทผี่ มฝนั และปราถนามานาน แตผ่ มก็คดิ วา่ ผมทาถกู
มใิ ชท่ าผดิ ผมอาจจะผดิ ในหลกั หนา้ ทที่ ผี่ มเป็ น
พอ่ บา้ น แตผ่ มคงจะถกู ในฐานะทผ่ี มเป็ นนกั เขยี นและ
จติ รกร”

ขา้ พเจา้ น้ําตาคลอ เมอ่ื ฟังคําพดู ของครเู หม
ขา้ พเจา้ ทราบดวี า่ ตลอดชวี ติ ของบคุ คลผนู ้ ไี้ ดผ้ า่ นทงั้
ความสขุ ความทกุ ข์ และความรงุ่ โรจนค์ วามตกอบั มาแลว้
อยา่ งเลอื ดตาแทบกระเด็น ครเู หมไดค้ รองชวี ติ พอ่ บา้ น
รว่ มกบั ภรรยาของทา่ นเป็ นเวลาสส่ี บิ ปีปลาย โดยไมม่ บี ตุ ร
หรอื บตุ รสี บื สายโลหติ ของตนเอง แมว้ า่ งานของครเู หม จะ
ทําใหแ้ ทบไมม่ เี วลาวา่ ง แตฐ่ านะของทา่ นกไ็ มส่ จู ้ ะมงั่ คงั่
อะไร แตแ่ ลว้ มอื ทถ่ี อื ปากกาและพกู่ นั ทองนกี้ ็ไมย่ อมสรา้ ง
ผลงานเพอื่ ความสขุ ในชวี ติ บนั้ ปลายของตน

ดว้ ยเหตทุ ผ่ี ลงานนัน้ อาจสรา้ งความรา้ วฉานใหแ้ ก่
จติ ใจของอสิ ลามกิ ชน และพน่ี อ้ งชาวไทยรว่ มชาติ

โครงการจัดตั้งมลู นธิ ิเพลงสยาม

46

อ.บรซู แกสตนั

ฝรง่ั วญิ ญาณไทย

โครงการจดั ตัง้ มลู นิธเิ พลงสยาม

47

ดนตรไี ทยในสายตาของ
อาจารยบ์ รซู เป็ นอยา่ งไร

มหี ลายคนคดิ วา่ ดนตรไี ทยคนไทยเทา่ นัน้ ทเี่ ลน่
ดนตรไี ทยได ้ ผมอยากเสนอวา่ ทน่ี เี่ ป็ นการดถู กู ดนตรไี ทย
วา่ ไมอ่ มตะ ไมเ่ ป็ นสากล ยกตวั อยา่ ง ดนตรแี ขกอนิ เดยี
ดนตรจี นี ดนตรชี วา ไดก้ ลายเป็ นทรัพยส์ มบตั ิ ของโลกไป
แลว้ เป็ นทยี่ กยอ่ งวา่ เป็ นดนตรที ไี่ พเราะอยา่ งลกึ ซง้ึ ไปที่
องั กฤษก็มซี ตี า้ รใ์ หฟ้ ัง ไปทน่ี วิ ยอรค์ กม็ เี สยี งซตี ตา้ ร์ คน
เขา้ ถงึ เพลงอยา่ งลกึ ซง้ึ มาก ดนตรชี วากไ็ ดก้ ลายเป็ นดนตรี
ของโลกไปแลว้ อมตะเหมอื นดนตรขี องเบโธเฟนโมสารท์
เกดิ ในเยอรมนั นี แตง่ านของเขาเป็ นงานของโลก

ดนตรไี ทยเรามคี วามไพเราะไมแ่ พด้ นตรใี ดๆ ทําไม
เราจะทําใหเ้ ป็ นดนตรขี องโลกไมไ่ ด ้ ดนตรไี ทยเป็ นทกุ ๆ
คน

ความแตกตา่ งระหวา่ งดนตรไี ทยกบั ดนตรี
สากล

แน่นอนตวั อยา่ งคําวา่ ฮารโ์ มนี ดนตรไี ทยกบั
ดนตรฝี รั่งแตกตา่ งกนั คําวา่ ฮารโ์ มนี มคี วามหมายสอง
อยา่ งดว้ ยกนั คอื ความหมายทวั่ ไป และความหมายเฉพาะ
สําหรับดนตรี เราตอ้ งเขา้ ใจความหมายของคํานอ้ี ยา่ งดี
เพราะจดุ ประสงคไ์ มเ่ หมอื นกนั harmony ในความหมาย
ทว่ั ไปนัน้ หมายถงึ ความกลมกลนื กนั เขา้ กนั ดนตรไี ทยก็

โครงการจดั ต้งั มลู นิธิเพลงสยาม

48

เป็ นดนตรที กี่ ลมกลนื มหี ลายๆสว่ นและหลายๆเสยี งเขา้
ดว้ ยกนั และผสมผสานกนั อยา่ งไพเราะมาก

สําหรับความหมายท่ี 2 ของ harmony เป็ น
ความหมายทางดนตรที แ่ี ปลวา่ ประสานเสยี ง ซงึ่ เกย่ี วขอ้ ง
กนั ทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั บนั ไดเสยี งของดนตรสี ากล เรามกั จะ
เปรยี บเทยี บวา่ ดนตรไี ทย ไดแ้ บง่ ออกเป็ น 7 ขนั้ เทา่ ๆกนั
และสากลแบง่ ออกเป็ น 12 เทยี มเทา่ กนั แตต่ อ้ งอธบิ าย
เพมิ่ เตมิ วา่ ดนตรสี ากลใชเ้ พยี ง 7 เสยี งเหมอื นกบั ไทย
ไมไ่ ดใ้ ช ้ 12 เสยี ง แตว่ า่ บางเสยี งหา่ งกนั ฟังเสยี งชดิ กนั
กลา่ วคอื ประกอบดว้ ยครง่ึ เสยี ง และเป็ นเสยี งระหวา่ งเสยี ง
1 กบั 7 นัน้ สําคญั เพราะหา่ งกนั เพยี งครงึ่ เสยี งสว่ นของ
ไทยนัน้ ทกุ เสยี งเทา่ กนั หมดตวั ที่ 1 กบั ตวั ที่ 7 ไมม่ ี
คณุ สมบตั พิ เิ ศษเหมอื นดนตรสี ากล ดนตรไี ทยจงึ เป็ นท่ี
ลอยไมม่ หี ลกั ยดึ อยา่ งดมี าก หลกั ยดึ คอื โทนกิ ในดนตรี
สากล เป็ นหลกั ดงึ เสยี งอนื่ เขา้ มาหาเสยี งหลกั ดว้ ยเหตนุ ี้
ดนตรสี ากล จงึ ตดิ ดนิ เดนิ บนดนิ มหี ลกั เป็ นเสายดึ ฝังไว ้
อยา่ งมน่ั คง ดนตรไี ทยไมเ่ ป็ นอยา่ งนี้ ไมม่ หี ลกั จะลอยอยู่
เหนอื เมฆอยา่ งไพเราะเพราะพรง้ิ ซง่ึ สามารถพดู อยา่ ง
สนุ ทรยี ศาสตร์ หรอื ศาสนาพทุ ธกเ็ ป็ นได ้ เพอื่ จะเขา้ ใจ
ศาสนาและวญิ ญาณของดนตรไี ทย

ทน่ี เี้ มอื่ ดนตรสี ากลมหี ลกั อยา่ งน้ี ในสมยั เรอเน
ซองส์ มกี ารเปลย่ี นแปลงทสี่ ําคญั มาก ไดน้ ําหลกั
วทิ ยาศาสตรเ์ ขา้ มาใช ้ มกี ารวาดรปู 3 มติ สิ นใจ ในแนวลกึ

โครงการจัดตั้งมูลนิธเิ พลงสยาม

49

และมกี ารประสานเสยี ง harmony ขนึ้ พรอ้ มกนั มกี าร

จดั ลําดบั ความสําคญั ของเสยี งวา่ แนวใครควรจะเดนิ

ออกมา แนวใครควรเป็ นเป็ นพนื้ สนับสนุน ในแนวตงั้ ดนตรี

โบราณ มเี ฉพาะแนวตงั้ เป็ นเสน้ ทํานองทกุ เสน้

ดทู ด่ี นตรไี ทยเลน่ กนั 5 คนทม่ี ดี ว้ ยกนั 5 ทํานอง
ปรากฏในเวลาเดยี วกนั ดนตรไี ทยจงึ ไมม่ งุ่ ใหก้ ลมกลนื เป็ น
อนั หนงึ่ อนั เดยี วกนั แตจ่ ะมงุ่ ความชดั เจนใหแ้ ตกตา่ งกนั
มากทสี่ ดุ และแตล่ ะแนวจะตอ้ งเปลยี่ นแปลงทกุ ครัง้ ที่
บรรเลง นักดนตรมี อี สิ ระใชท้ ํานองเดมิ แตท่ างประดบั ดว้ ย
ลกู เลน่ ตามความเหมาะสมของแตล่ ะคน ความอรอ่ ยในการ
ฟังกค็ อื การฟังเพอื่ เปรยี บเทยี บของแตล่ ะแนวใหข้ นานกนั
ไป

การบรรเลงดนตรที างเทวดา..จรงิ แลว้ คอื
อะไร

จะตอบอยา่ งเผนิ ๆวา่ เป็ นทางฝันนัน้ ไมไ่ ด ้ เพราะ
เวลาเราฝันบางทไี มร่ เู ้ รอ่ื ง ทางเทวดาจงึ อยเู่ หนอื ความฝัน
เป็ นความสมบรู ณ์สมดลุ ระหวา่ งวชิ าการ และแรงดลใจสง่ิ ท่ี
ไมส่ ามารถอธบิ ายเป็ นเหตเุ ป็ นผลได ้ ไมส่ ามารถสอนหรอื

บอกได ้ วญิ ญาณเป็ นสง่ิ ทสี่ งู สดุ ในดนตรไี มว่ า่
ดนตรใี ดๆอยเู่ หนอื วทิ ยาศาสตร์ เราใชว้ า่ เทวดา

เพราะวา่ ศาสตรใ์ ชค้ ําตอบไมไ่ ด ้ เมอื่ อธบิ ายไมไ่ ดก้ ็ยกให ้
เป็ นเทวดา

โครงการจัดต้งั มูลนิธิเพลงสยาม