13 122 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลกลาง 8 กลาง เสลภูมิ นายปร ิญญา แสงวุธ 0831459356 123 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลขวัญเมือง 5 ขวัญเมือง เสลภูมิ นายพิทักษ์บัวระบัติ 0630210993 124 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน อ าเภอสุวรรณูมิ ศาลา ประชาคม 15 ทุ่งหลวง สุวรรณภูมิ นายบุญยืน นาคแสง 087113 7425 125 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหินกอง ศาลา ประชาคม 3 หินกอง สุวรรณภูมิ น า ย โ ก ต๋ อ ง ศั ก ดิ์ แ ส ง 061 -1051474 126 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลจ าปาขัน ศาลา ประชาคม 8 จ าปาขัน สุวรรณภูมิ นายณฐนนท์สิงห์ดงเมือง 0870470003 127 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลห้วยหินลาด ศาลา ประชาคม 2 ห้วยหินลาด สุวรรณภูมิ นายไพวัลย์ สีหานาม 0872187797 128 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเมืองทุ่ง ศาลา ประชาคม 4 เมืองทุ่ง สุวรรณภูมิ นายสมหมาย โสน้าเที่ยง 080 -1791288 129 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลทุ่งศร ีเมือง ศาลา ประชาคม 1 ทุ่งศร ีเมือง สุวรรณภูมิ นายทองลี มีหินกอง 0933653987 130 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลสระคู 55 5 สระคู สุวรรณภูมิ น า ย อ ภิ ศั ก ดิ์ สุ ร พิ นิ จ 0833515021 131 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหัวช้าง ศาลา ประชาคม 1 หัวช้าง สุวรรณภูมิ นายจันทา นันทะเสนา 08 9 -4205502 132 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลช้างเผือก ศาลา ประชาคม 1 ช้างเผือก สุวรรณภูมิ น า ง บุ ญ เ ร ม่ิ บุ ญ ส ง ค์ 090 -3548732 133 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลทุ่งกุลา ศาลา ประชาคม 3 ทุ่งกุลา สุวรรณภูมิ นายพูล บัวลี 086 -2203074 134 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลดอกไม้ ศาลา ประชาคม 9 ดอกไม้ สุวรรณภูมิ น า ย ช ยั สิ ท ธิ์ ส า ค ร 085 -6852635 135 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลนาใหญ่ ศาลา ประชาคม 1 นาใหญ่ สุวรรณภูมิ นายวีระ อะทาโส 081 -1919774 136 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบ่อพันขัน ศาลา ประชาคม 6 บ่อพันขัน สุวรรณภูมิ นายถนอม กาญจนศร 080 -6305375 137 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหัวโทน ศาลา ประชาคม 2 หัวโทน สุวรรณภูมิ นายเรณู ศิร ิเวช 081 -6866210 138 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลน้าค า ศาลา ประชาคม 1 น้าค า สุวรรณภูมิ นายสายตา ผุยหัวโทน 0877756089 139 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองหิน 1 หนองหิน เมืองสรวง นายวินัย ชาญวิจิตร 986535254 140 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเมืองสรวง 5 เมืองสรวง เมืองสรวง นายเพลิน การะเกด 972715553 141 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลคูเมือง 10 ดงเกลือ เมืองสรวง นายส าเนียง ขอเหล็กกลาง 655622026 142 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลกกกุง 11 กกกุง เมืองสรวง นายบุญเสน สุวรรณโภชน์ 610963178 143 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองผือ 5 หนองผือ เมืองสรวง นายชวนชัย นาแก้ว 807421571 144 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลโพนทราย 176 2 โพนทราย โพนทราย นายทน ทวีสาร 844780990 145 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลสามขา 204 1 สามขา โพนทราย นายนร ิส สังสนา 994386569 146 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลท่าหาดยาว 33 4 ท่าหาดยาว โพนทราย น า ย ส ม ศั ก ดิ์ หนองหว้า 843919899 147 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลยางค า 41 9 ยางค า โพนทราย นางสุจิน สังเสน 933237478 148 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลศร ีสว่าง 36 13 ศร ีสว่าง โพนทราย นายบัวทอง ติดชม 857580585 149 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองบัว 1 หนองบัว อาจสามารถ นางบัวทอง พลทิพย์ 093 -0726799 347
14 150 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลอาจสามารถ 4 อาจสามารถ อาจสามารถ นายฤทัย ทราธร 085-0345104 151 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลโพนเมือง 12 โพนเมือง อาจสามารถ นายอภิสิทธิ์สาระวถิี 083-3566440 152 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบ้านแจ้ง 2 บ้านแจ้ง อาจสามารถ นายนิยม แก้วบุญเร ือง 091-0144146 153 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหน่อม 1 หน่อม อาจสามารถ นายลือชัย มะณีสาร 0637701008 154 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองหมื่นถ่าน 15 หนองหมื่นถ่าน อาจสามารถ นายสาคร ศร ีเมือง 084-7911095 155 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองขาม 4 หนองขาม อาจสามารถ นายรักชัย ศิร ิวัฒน์ 093-4839203 156 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลโหรา 2 โหรา อาจสามารถ นายสงกา มูลมิรัตน์ 0850077592 157 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลขี้เหล็ก 2 ขี้เหล็ก อาจสามารถ นายสมพร ห้าวหาญ 089-0743901 158 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบ้านดู่ 8 บ้านดู่ อาจสามารถ นายวันชัย แสนสิงห์ 083-6652302 159 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเมยวดี 1 เมยวดี เมยวดี นางนิภากร จิตจักร 0625273205 160 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลชุมพร 5 ชุมพร เมยวดี นายสมิง พลเยี่ยม 161 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบุ่งเลิศ 7 บุ่งเลิศ เมยวดี นายอ านาจ พาสูงเนิน 0804135586 162 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลชมสะอาด 8 ชมสะอาด เมยวดี นางพรทิพย์ มานัส 0903712065 163 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลศร ีสมเด็จ 7 ศร ีสมเด็จ ศร ีสมเด็จ นายพงศพัฒน์ สุขวันดี 0872172936 164 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบ้านบาก 8 บ้านบาก ศร ีสมเด็จ นายสมศักดิ์ น้อยวิบล 0878576308 165 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองแวงควง 4 หนองแวงควง ศร ีสมเด็จ นายหนูสินธุ์ มาติยา 0650258809 166 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลโพธทิ์อง 4 โพธทิ์อง ศร ีสมเด็จ นายพรชัย ธราวุธ 0636261499 167 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเมืองเปลือย 6 เมืองเปลือย ศร ีสมเด็จ นายสุวิทย์ สาวิกันย์ 0913613318 168 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองใหญ่ 8 หนองใหญ่ ศร ีสมเด็จ นายสมศร ี ทุมสิทธิ์ 0984620956 169 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลสวนจิก 13 สวนจิก ศร ีสมเด็จ นายทองรัก สุทธิบาก 0813208117 170 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลโพธสิ์ัย 3 โพธสิ์ัย ศร ีสมเด็จ นายณรงค์ ทันเขิม 0856089972 171 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลดงสิงห์ 185 9 ดงสิงห์ จังหาร นายนิยม ผาเจร ิญ 087-8652929 172 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลผักแว่น 9 9 ผักแว่น จังหาร นายรัตนพงษ์ ศิวิแว่น 095-1684418 173 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลดินด า 68 14 ดินด า จังหาร นายค าพีร์ สุวรรณศร ี 081-4044921 174 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลจังหาร 89 2 จังหาร จังหาร นายพนมศักดิ์ แย้มโกสุมภ์ 088-0637656 175 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลม่วงลาด 104 12 ม่วงลาด จังหาร นายกาญจน์ บุญมี 087-6371449 176 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลแสนชาติ 122 6 แสนชาติ จังหาร นายเหมราช สนศร ี 085-7497018 177 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลยางใหญ่ 32 10 ยางใหญ่ จังหาร นายปร ีชา โยธาแก้ว 083-5619502 348
15 178 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลปาฝา 77 10 ปาฝา จังหาร นางสาวประภา แน่นอุดร 084-666721 179 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลพลับพลา 2 พลับพลา เชียงขวัญ นายสมัย หารภูมิ 089-8859380 180 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเชียงขวัญ 10 เชียงขวัญ เชียงขวัญ นางพิศมัย ค าภักดี 095 6075139 181 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลพระเจ้า 10 พระเจ้า เชียงขวัญ นายดาวคะนอง ค าวังศร ี 182 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบ้านเขือง 5 บ้านเขือง เชียงขวัญ นางสาวลัดดา อาร ีเอื้อ 183 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหมูม้น 5 หมูม้น เชียงขวัญ นายนิพนธ์ ชลเทพ 086 3275039 184 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลพระธาตุ 7 พระธาตุ เชียงขวัญ นางศร ินก์รัตน์อาร ีสนั่น 097 0584869 185 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลหนองฮี 10 หนองฮี หนองฮี นายจ ารอง หนองนา 0849494992 186 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเด่นราษฎร์ 10 เด่นราษฎร์ หนองฮี นายสมัช หินซุย 0611129723 187 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลสาวแห 5 สาวแห หนองฮี นางเจียมจิตร์ไชยรักษ์ 0621532797 188 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลดูกอึ่ง 8 ดูกอึ่ง หนองฮี นายไกรสร กมลเลิศ 0801906343 189 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเทอดไทย 35 4 เทอดไทย ทุ่งเขาหลวง นายศักดิ์ดา เขตกลาง 0847341807 190 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลมะบ้า 12 6 มะบ้า ทุ่งเขาหลวง นายเฉลิมศักดิ์ ทองพาศ 0832825469 191 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลทุ่งเขาหลวง 37 6 ทุ่งเขาหลวง ทุ่งเขาหลวง นางนภาภรณ์ สังฆะภูมิ 0869748871 192 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลเหล่า 1 5 เหล่า ทุ่งเขาหลวง นายชาญศิลป์ ศร ีค าภา 081-3698155 193 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ต าบลบึงงาม 35 7 บึงงาม ทุ่งเขาหลวง นายสุเทพ จันทภูมิ 857581092 ผลการขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนทั้ง 193 ศูนย์ ได้ขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนา ชุมชน 9 จุดหมายต้นสายปลายป่าน สรุปได้ดังนี้ 1. กิจกรรมแบ่งปันเมล็ดพันธุ์มอบเมล็ดพันธุ์ผัก 2. จติอาสาสรา้งบ้านครวัเรอืนยากจน มอบสิ่งของ เยี่ยมครัวเร ือนยากจน 3. จิตอาสาพัฒนาสาธารณะประโยชน์หมู่บ้าน ท าความสะอาดปรับภูมิทัศน์จิตอาสาพัฒนาชุมชนเพื่อบ าเพ็ญ ประโยชน์ท าความสะอาดและปรับภูมิทัศน์ศาสนสถาน 4. กิจกรรมท าความสะอาดโรงเร ียน/ชุมชนหลังน้าท่วม 5. กิจกรรมเอามื้อสามัคคี ปล่อยปลา ปลูกป่า ห่มดิน 6. กิจกรรมปลูกป่า 5 ระดับ ปลูกไม้3ประโยชน์4อย่าง 7. กิจกรรมผ้าป่าอาชีพ แลกเปลี่ยนเร ียนรู้ด้านอาชีพสานตะกร้าพลาสติกและตะกร้าจากเส้นหวายเทียม ให้กับผู้สนใจ น าไปประกอบอาชพีเสรมิเพื่อให้มีรายได้เพิ่มขึ้น 8. กิจกรรมตลาดนัด 9 ทิศ 9. กิจกรรมตู้เย็นตู้ยารอบบ้าน ปลูกผักสวนครัว ปลูกผักปลอดสารพิษ 10. กิจกรรมท าถังขยะลดโลกร้อน น าขยะมาแปรรูป ด้วยหลัก 3R (Reduce Reuse Recycle) “ใช้น้อย ใช้ซ้า น ากลับมาใช้ใหม่” ส่งเสร ิมให้ทุกครัวเร ือนมีการจัดการคัดแยกขยะ เร ียนรู้ร่วมกันในหมู่บ้าน เพื่อน าไปสู่การบร ิหาร จัดการคัดแยกขยะอย่าง 11. กิจกรรมอบรมบัญชีรับจ่าย 349
16 12. กิจกรรมปิดไฟประหยัด 13. กิจกรรมของเก่าเล่าอดีต รณรงค์ขยะเปียก 14. กิจกรรมเอามื้อสามัคคี เอามื้อสามัคคีก าจัดผักตบชวา 15. กิจกรรมปลูกสมุนไพร 16. กิจกรรมธนาคารแบ่งบันแรงงาน 17. กิจกรรมนิทรรศการโคกหนองนา ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ อุปสรรค์คือ สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (covid-19) ในบางชุมชน ท าให้การขับเคลื่อนการด าเนินงานศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ระดับอ าเภอ และระดับต าบล ล่าช้า แนวทางแก้ไข คือ คัดเลือกชุมชนที่มีความพร้อม หร ือรอให้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ ไวรัสโคโรนา 2019 (covid-19) ดีขึ้น 350
17 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด ท าความสะอาด ปรับปรุงภูมิทัศน์ จัดท าถังขยะเปียก ลดโลกร้อน เอามื้อสามัคคีแลกเปลี่ยนเร ียนรู้โคก หนอง นา ปลูกต้นไม้ จิตอาสาพัฒนาชุมชนเพื่อบ าเพ็ญประโยชน์ท าความสะอาดและปรับภูมิทัศน์ศาสนสถาน 351
18 จิตอาสาพัฒนาชุมชน เพื่อปลูกป่าเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับชุมชน และเป็นแหล่งอาหาร ผ้าป่าอาชีพ แลกเปลี่ยนเร ียนรู้ด้านอาชีพสานตะกร้าพลาสติกและตะกร้าจากเส้นหวายเทียม ให้กับ ผู้สนใจ น าไปประกอบอาชีพเสร ิม เพื่อให้มีรายได้เพิ่มขึ้น ห่มดิน ปลูกป่า ปลูกผัก น าขยะมาแปรรูป ด้วยหลัก 3R (Reduce Reuse Recycle) “ใช้น้อย ใช้ซ้า น ากลับมาใช้ใหม่” ส่งเสร ิมให้ทุกครัวเร ือนมีการจัดการคัดแยกขยะ เร ียนรู้ร่วมกันในหมู่บ้าน เพื่อน าไปสู่การบร ิหาร จัดการคัด แยกขยะอย่าง 2. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 352
19 2. กิจกรรม ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ส่วนที่ 1 ความเป็นมาโครงการ กรมการพัฒนาชุมชน ได้มอบหมายให้จังหวัดขับเคลื่อนการด าเนินงานศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ในการแก้ไขปัญหาด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมมาประยุกต์กับแนวคิดการพัฒนาพื้นที่ และการออกแบบเชิงภูมิสังคมไทยเพื่อการพึ่งตนเองและรองรับภัยพิบัติในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” พัฒนาคุณภาพชีวิตให้เหมาะสมกับหมู่บ้านในภูมิสังคมต่าง ๆ มีการบร ิหารจัดการทรัพยากรโดยเฉพาะดินและ น้าที่มีอยู่อย่างจากัดให้มีประโยชน์สูงสุด สามารถด าเนินชีวิตอยู่ได้อย่างพอเพียง เป็นการสร้างงาน สร้างรายได้ลดรายจ่ายให้กับครัวเร ือนและชุมชน เพื่อพึ่งพาตนเองจนเป็นวิถีชีวิต ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : (Household Lab Model for Quality of Life :HLM) เป็นแหล่งเร ียนรู้ที่มีชีวิต ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ชีวิตจร ิง กิจกรรม ให้บร ิการของศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 1. ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้โดย “ครูพาท า” เน้นย้าด้วยการลงมือปฏิบัติพื้นที่จร ิง 2. ให้บร ิการจุดเร ียนรู้ ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้ของนางพัฒนาชุมชน *ด้านภูมิเป็นการเร ียนรู้ในองค์ประกอบทางกายภาพในรูปแบบ โคก หนอง นา โมเดลดังนี้ โคก เป็นพื้นที่มีการถมดินและถมสูงกว่าปกติของแปลงตามความต้องการในการใช้ ประโยชน์และความเหมาะสมกับขนาดพื้นที่ดิน มีขนาดช่วง 20-60 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ดินทั้งหมด ความสูง และความกว้างต าแหน่งที่ตั้งตามภูมิสังคมและการใช้งาน เช่น การป้องกันน้าท่วม คันนาทองค า ฯลฯ อาจใช้ ดินจากการขุดหนองน้าในพื้นที่เป็นพื้นที่จัดเตร ียมไว้ส าหรับท าการเกษตร ทั้งที่อยู่อาศัย หร ือท ากิจกรรมอื่น ๆ เช่น โรงเลี้ยงสัตว์ ยุ้งฉาง โรงเก็บวัสดุ เป็นต้น หนอง เป็นพื้นที่ในการใช้ประโยชน์ในการบร ิหารจัดการน้าเพื่อการกักน้าสร้างความชุ่มชื้น ในพื้นที่ ส าหรับพืชและสัตว์เลี้ยง เพียงพอตลอดทั้งปี มีลักษณะรูปทรงอิสระหร ือรูปแบบอื่นตามความ เหมาะสมกับที่ดิน โดยมีขนาดที่เหมาะสมในการจัดสร้างหนองน้าที่ครัวเร ือนค านวณปร ิมาณน้าใช้ได้เพียงพอ นา เป็นที่ราบหร ือพื้นที่ว่างในรูปแบบต่าง ๆ สามารถส่งน้าส่งความชุ่มชื้นเพื่อท าการเกษตรได้ ขนาดช่วง 20-60% ของพื้นที่ทั้งหมด ส าหรับการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรตามภูมิสังคมและความต้องการ ของครัวเร ือนในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ท านาข้าว แปลงผัก เพื่อสมุนไพร แปลงไม้ ดอกไม้ พืชไร่ พืชสวนหร ืออื่น ๆ *ด้านสังคม เป็นการเร ียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ดังนี้ ฐานหร ือจุดเร ียนรู้ “ด้านคน” หมายถึง การสร้างแรงบันดาลใจและปรับทัศนคติตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” เช่น แรงบันดาลใจสาเหตุ ที่ท าความส าเร็จที่เกิดขึ้น เป็นต้น ฐานหร ือจุดเร ียนรู้ “ด้านดิน” หมายถึง การปรับปรุงคุณภาพดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืช เช่น ฐานคนรักษ์ดิน ฐานคนรักษ์แม่ธรณี การปลูกพืชบ ารุงดิน ฐานหญ้าแฝก ฐานการถมดิน ฐานปุ๋ยอินทร ีย์ ชีวภาพ เป็นต้น ฐานหร ือจุดเร ียนรู้ “ด้านน้า” หมายถึง การบร ิหารจัดการน้าไม่เพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ ในพื้นที่ เช่น ฐานคนรักษ์น้า ฐานฝายชะลอน้า ฐานคลองไส้ไก่เพื่อการกระจายความชุ่มชื้นเป็นต้น ฐานจุดเร ียนรู้ “ด้านป่า” หมายถึง การบร ิหารจัดการพืชในพื้นที่ให้เหมาะสมกับสภาพภูมิ สังคมเช่น ฐานคนรักษ์ป่า ฐานหลุมพอเพียง ฐานป่าเปียก ฐานป่า 3 อย่างเพื่อประโยชน์ 4 อย่าง ฐานป่า 5 ระดับ ฐานปลูกป่าในพื้นที่สูง ฐานปลูกป่าในใจคน ฐานการปลูกพืชอย่างยั่งยืนเป็นต้น 353
20 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน จังหวัดร้อยเอ็ด ได้จัดท าโมเดลการขับเคลื่อนกิจกรรมโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนา คุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” ตามรูปแบบ ดังนี้ 1. พื้นที่ด าเนินการ หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา โมเดล จังหวัดร้อยเอ็ด 1,819 แห่ง (งบเงินกู้ฯ และงบยุทธศาสตร์กรมการพัฒนาชุมชน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ – ๒๕๖๕) ประกอบด้วย พื้นที่เร ียนรู้ชุมชน ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง น า โมเดล” (Community Lab Model for จ านวน 2 แห่ง พื้นที่ครัวเร ือนต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิต (Household Lab Model for quality of life : HLM) จ านวน 1,817 แห่ง และศูนย์เร ียนรู้ทฤษฎีใหม่ รูปแบบ "โคก หนอง น า " จ านวน 92 แห่ง โดยก าหนดพื้นที่เป้าหมาย ประกอบด้วย ๑. พื้นที่เร ียนรู้ชุมชนต้นแบบฯ (CLM) จ านวน 2 แห่ง (10๐ % ของ HLM) ๒. พื้นที่เร ียนรู้ครัวเร ือนต้นแบบฯ (HLM) จ านวน 1,817 แห่ง (๓๐ % ของ HLM) พื้นที่เป้าหมาย โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ประกอบด้วย 1. ฐานข้อมูลโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” งบเงินกู้ ปี 2564 จ านวน 1,819 แปลง 2. ฐานข้อมูลโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” 2564 จ านวน 659 แปลง 3. ฐานข้อมูลโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” งบกรมฯ ปี 2565 จ านวน 92 แปลง รวมทั้งสิ้น 2,570 แปลง ส าหรับเป้าหมายการด าเนินงานโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดร้อยเอ็ด ร้อยละ 30 มีทั้งสิ้น จา นวน 771 แปลง ตามตาราง แนบท้าย ดังนี้ 354
21 ที่ อ าเภอ ฐานข้อมูล (แปลง) เป้าหมายการ ด าเนินงาน งบเงินกู้ ปี 64 งบกรมฯ ปี 64 งบกรมฯ ปี 65 รวม (ร้อยละ 30) 1 เมืองร้อยเอ็ด 72 40 18 130 39 2 เกษตรวิสัย 206 22 4 232 70 3 ปทุมรัตต์ 76 13 11 100 30 4 จตุรพักตรพิมาน 72 33 5 110 33 5 ธวัชบุร ี 93 52 4 149 45 6 พนมไพร 134 47 1 182 55 7 โพนทอง 182 46 12 240 72 8 โพธชิ์ยั 78 24 2 104 31 9 หนองพอก 91 36 2 129 39 10 เสลภูมิ 156 91 0 247 74 11 สุวรรณภูมิ 108 44 6 158 47 12 เมืองสรวง 72 15 2 89 27 13 โพนทราย 65 23 2 90 27 14 อาจสามารถ 96 35 5 136 41 15 เมยวดี 55 15 2 72 22 16 ศร ีสมเด็จ 58 24 7 89 27 17 จังหาร 67 47 3 117 35 18 เชียงขวัญ 15 16 4 35 11 19 หนองฮี 72 18 0 90 27 20 ทุ่งเขาหลวง 51 18 2 71 21 รวม 1819 659 92 2570 771 355
22 2. สรุปประเมินศักยภาพ โครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัด จ านวนพื้นที่ต้นแบบฯ (แปลง) ระดับที่ผ่านเกณฑ์การประเมิน (จ านวนแปลง) HLM CLM จ านวน รวม (แปลง) A B C 1 ไร่ 3 ไร่ 10 ไร่ 15 ไร่ HLM CLM จ านวน รวม (แปลง) HLM CLM จ านวน รวม (แปลง) HLM CLM จ านวน รวม (แปลง) 1 ไร่ 3 ไร่ 1 0 ไร่ 1 5 ไร่ 1 ไร่ 3 ไร่ 1 0 ไร่ 1 5 ไร่ 1 ไร่ 3 ไร่ 1 0 ไ ร่ 1 5 ไ ร่ เมือง ร้อยเอ็ด 8 64 72 4 4 6 40 46 2 20 22 เกษตรวิสัย 52 153 1 206 0 1 1 6 56 1 63 46 96 142 ปทุมรัตต์ 39 37 76 10 24 34 29 13 42 จตุรพักตร พิมาน 15 57 72 5 5 15 52 67 ธวัชบุร ี 37 56 93 16 22 38 21 34 55 พนมไพร 41 93 134 5 14 19 36 79 115 โพนทอง 33 149 182 7 7 33 142 175 โพธชิ์ยั 30 48 78 8 8 30 40 70 หนองพอก 26 65 91 4 17 21 22 48 70 เสลภูมิ 88 68 156 13 17 30 75 51 126 สุวรรณภูมิ 24 84 108 1 5 6 18 67 85 5 12 17 เมืองสรวง 48 24 72 4 4 48 20 68 โพนทราย 44 21 65 44 21 65 อาจสามารถ 52 44 96 9 16 25 43 28 71 เมยวดี 28 27 55 28 27 55 ศร ีสมเด็จ 6 52 58 6 52 58 จังหาร 42 25 67 15 10 25 27 15 42 เชียงขวัญ 5 10 15 2 2 2 1 3 3 7 10 หนองฮี 31 40 1 72 31 40 1 72 ทุ่งเขาหลวง 22 29 51 3 3 22 26 48 รวม 671 1146 2 1819 1 20 0 0 21 215 456 0 2 673 455 670 0 0 1125 356
23 3. แผนการด าเนินกิจกรรม โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดร้อยเอ็ด ด าเนินกิจกรรม โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จ านวน 771 แห่ง ด าเนินการตั้งแต่ เดือนเมษายน – ธันวาคม 2565 4. ด าเนินการและบันทึกรายงานผลกิจกรรม โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ที่ อ าเภอ เป้าหมายการด าเนินงาน(ร้อยละ 30) หมายเหตุ จ านวนแปลง เป้าหมายการ บันทึก บันทึกแล้ว 1 เมืองร้อยเอ็ด 72 39 39 2 เกษตรวิสัย 206 70 70 3 ปทุมรัตต์ 76 30 30 4 จตุรพักตรพิมาน 72 33 33 5 ธวัชบุร ี 93 45 45 6 พนมไพร 134 55 55 7 โพนทอง 182 72 72 8 โพธชิ์ยั 78 31 31 9 หนองพอก 91 39 39 10 เสลภูมิ 156 74 74 11 สุวรรณภูมิ 108 47 47 12 เมืองสรวง 72 27 27 13 โพนทราย 65 27 27 14 อาจสามารถ 96 41 41 15 เมยวดี 55 22 22 16 ศร ีสมเด็จ 58 27 27 17 จังหาร 67 35 35 18 เชียงขวัญ 15 11 11 19 หนองฮี 72 27 27 20 ทุ่งเขาหลวง 51 21 21 รวม 1819 771 771 357
24 5. ผลการด าเนินงานโครงการ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 1. เป็นศูนย์เร ียนรู้เพื่อการพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของคุณทุกช่วงวัยด้วยการน้อมน า หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและหลับทุกปีใหม่ด้านการแก้ไขปรับปรุงคุณภาพของ คน ดิน น้า ป่า อย่างเป็นระบบ มาพัฒนาปรับปรุงพื้นที่ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” 2. เป็นสถานที่เสร ิมสร้างโอกาสในการเร ียนรู้ถ่ายทอดและฝึกปฏิบัติฐานการเร ียนรู้ ตามหลักกสิกรรมธรรมชาติ 3. เป็นวิธีแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ในการประกอบอาชีพด้านต่าง ๆ เช่น การปลูกผักสวนครัว พืชไร่ หร ือ การเลี้ยงสัตว์หร ือใช้ภูมิปัญญาในการสร้างรายได้ เช่นงานฝีมือ การแปรรูป การถนอมอาหาร รวมถึง การพัฒนาสิ่งแวดล้อม วธิปีรบั ปรุงดิน และใชพ้ลังงานทดแทนเป็นต้น 4. มีข้อมูลทางวิชาการเช่นชุดความรู้ด้านต่าง ๆ ในการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ 5. มีจุดเร ียนรู้หร ือฐานเร ียนรู้หร ือสถานที่ส าหรับการจัดการเร ียนการสอนความรู้แก่ผู้สนใจตาม ศักยภาพของพื้นที่และสถานที่ 6. กิจกรรมที่ด าเนินการโคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 1. เอามื้อสามัคคี ด านา เกี่ยวข้าว 2. เอามื้อสามัคคี ปลูกป่า ห่มดิน ปลูกต้นไม้ 3. ปลูกพืชสมุนไพร 4. ปลูกผักสวนครัว 5. สาธิตการท าขยะเปียก 6. สาธิตการท าปุ๋ยหมัก น้าหมักธรรมชาติ 7. มอบเมล็ดพันธุ์ผัก พันธุ์ไม้ 8. สาธิตการผสมดินเพื่อปลูกผักสวนครัว แบ่งปันดิน 9. ปลูกป่า 5 ระดับ 10. กิจรรมเยี่ยมเจ้าของแปลง 11. กิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้แปลง โคก หนอง นา ที่ประสบผลส าเร็จ 12. เพาะกล้าผักสวนครัว 13. กิจกรรมบ ารุงดิน 14.กิจกรรมบ าเพ็ญสาธารณประโยชน์ท าความสะอาดหมู่บ้าน วัด โรงเร ียน 15. มอบสิ่งของให้กับครวัเรอืนยากจน 16. กิจกรรมปล่อยปลา 17. กิจกรรมเพาะเห็ด ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ อุปสรรค์คือ ครัวเร ือนเป้าหมายมีข้อจ ากัดในพื้นที่ บางครัวเร ือนขาดการด าเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง แนวทางแก้ไข คือ ประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้ แสดงผลการด าเนินงานศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา กระตุ้นให้เจ้าของแปลงเกิดความภาคภูมิใจ 358
25 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก กิจกรรม ศูนย์เร ียนรู้ “โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน” กิจกรรมติดตามแปลงโคก หนอง นา กิจกรรมปลูกเห็ด กิจกรรมปลูกผัก กิจกรรมเปิดแหล่งเร ียนรู้ โคก หนอง นา 359
26 กิจกรรมท าปุ๋ยหมัก กิจกรรมปล่อยปลา กิจกรรมปลูกผัก กิจกรรมปลูกสมุนไพร 360
27 กิจกรรมมอบเมล็ดพันธุ์ผัก ต้นกล้า เอามื้อสามัคคีลงแขกเกี่ยวข้าว กิจกรรมปลูกต้นไม้ กิจกรรมบ าเพ็ญสาธารณประโยชน์ 361
28 3. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ส่วนที่ ๑ ความเป็นมาโครงการ กรมการพัฒนาชุมชน ได้ส่งเสร ิมและสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ตั้งแต่ ปี ๒๕๑๗ โดยการน าของศาสตราจารย์พิเศษ คร.ยุวัฒน์ วุฒิเมธี อดีตอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน โดยเป็นการ ผสมผสานระหว่างแนวคิดของสหกรณ์การเกษตรเครดิตยูเนี่ยน และสินเชื่อเพื่อการเกษตร ด าเนินการภายใต้ หลักการ"ใช้เงนิเป็นเครอ่ืงมือในการพัฒนาคน" โดยเรม่ิทดลองด าเนินการครงั้แรก เมื่อวันที่๖ มีนาคม ๒๕๑๗ จ านวน ๒ แห่ง ได้แก่ บ้านในเมือง หมู่ที่ ๓ ต าบลละงูอ าเภอละงู จังหวัดสตูล และบ้านขัวมุง หมู่ที่ ๖ ต าบล ขัวมุง อ าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ และในโอกาสต่อมา กรมการพัฒนา จึงก าหนดให้วันที่ ๖ มีนาคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และก าหนดวันที่ ๖ - ๘ มีนาคม ของทุกปี เป็นสัปดาห์ รณรงค์การประหยัดและการออมของประชาชน ในปี ๒๕๖๕ เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ ๑๓0 ปี และวาระการก่อตั้งกรมการพัฒนาชุมชน ครบรอบ ๖0 ปี รวมทั้งการก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต ครบรอบ ๔๘ ปี กรมการพัฒนาชุมชน จึงก าหนดให้การด าเนินงานคลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือส าคัญในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตามภารกิจของ กรมการพัฒนาขุมชน และภารกิจของกระทรวงมหาดไทย ในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุขของประชาชน แก้ไข ปัญหาความยากจนของประชาชน จังหวัดร้อยเอ็ด จึงได้จัดท าโครงการ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต วัตถุประสงค์ ๒.๑ เพื่อเผยแพร่ สร้างการรับรู้ด้านการส่งเสร ิมการออมและการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒.๒ เพื่อสร้างความตระหนักให้ประชาชนเห็นความส าคัญของการมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒.๓ เพื่อส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ขั้นตอนการด าเนินงาน กิจกรรมที่ 1 สร้างการรับรู้แก่ผู้บร ิหาร พัฒนาการอ าเภอ เพื่อน าไปถ่ายทอดให้เจ้าหน้าที่ พัฒนาชุมชน ในระดับอ าเภอ สร้างความตระหนักถึงความส าคัญของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตและ เสร ิมสร้างความรู้ความเข้าใจการจัดตั้งและบร ิหารจัดการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยแจ้งผ่าน การประชุมประจ าเดือนของส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด กิจกรรมที่ ๒ การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๑) จังหวัดประชาสัมพันธ์ชี้แจงแนวทางการด าเนินงาน สร้างความรู้ความเข้าใจแก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน และผู้น าชุมชน ๒) จัดท าค าสั่งส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด ๓) อ าเภอ/จังหวัด จัดท าบันทึกข้อตกลง การจัดตั้งกลุ่มฯ และเป้าหมายให้ได้ตามจ านวนพัฒนากร ๔) อ าเภอมอบหมายพัฒนากรจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตตามโครงการ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่ม ออมทรัพย์เพื่อการผลิต ไม่น้อยกว่าคนละ ๑ กลุ่ม ๕) อ าเภอรายงานผลการด าเนินกิจกรรม ๖) จังหวัดด าเนินการติดตามประเมินผลกิจกรรม ผลที่คาดว่าจะได้รับ ๑. มีการเผยแพร่และสร้างการรับรู้ด้านการส่งเสร ิมการออมและการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิตทุกหมู่บ้าน/ชุมชน ๒. ประชาชนเกิดความตระหนักในความส าคัญของการออมและการมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๓. จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 362
29 ส่วนที่ ๒ ผลการด าเนินงาน จังหวัดร้อยเอ็ด โดยส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด ได้มีด าเนินโครงการ "๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออม ทรัพย์เพื่อการผลิต” โดยยึดหลักการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จะด าเนินงานให้ประสบผลส าเร็จ และ มีประสิทธิภาพจะต้องบร ิหารจัดการอยู่ภายใต้คุณธรรม & ประการ ดังนี้ ๑. ความซื่อสัตย์ ๒. ความเสียสละ ๓. ความรับผิดชอบ ๔. ความเห็นอกเห็นใจกัน ๕. ความไว้วางใจกัน วัตถุประสงค์ของการค าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๑. ส่งเสร ิมให้มีการประหยัดและออมเงินในรูปเงินสัจจะ ๒. ให้บรหิารเงนิทุนสนับสนุนการประกอบอาชพีและสวสัดิ์การของสมาชกิ ๓. ให้มีประสบการณ์ในการบร ิหาร และจัดท าเงินทุนด้วยตนเอง ๔.. ส่งเสร ิมให้มีความสามัคคี การท างานร่วมกัน และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ๕. ให้มีประสบการณ์ในการบร ิหาร และจัดการเงินทุนของตนเอง เงินทุนของกลุ่ม ๑. เงินสัจจะสะสม เป็นเงินที่ได้จากการออมของสมาชิก จ านวนเท่าๆ กัน ทุกเดือน ตามก าลัง ความสามารถ เพื่อใช้เป็นทุนในการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒. เงินสัจจะสะสมพิเศษ เป็นเงินรับฝากจากสมาชิก ที่มีเงินเหลือและประสงค์จะฝากเงินได้กับกลุ่ม ซึ่งสามารถถอนเงินออกไปใช้เมื่อจ าเป็น และกลุ่มจะจ่ายผลตอบแทนในรูปแบบดอกเบี้ย ตามระเบียบกลุ่ม ๓. เงินรายได้อื่น ๆ เช่น ค่าสมัคร/ค่าธรรมเนียม ค่าปรับ ดอกเบี้ย ๔. เงนิอุดหนุน จากส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และองค์กรอื่น ๆ สมาชิก สมาชิกของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต มี ๓ ประเภท ๑. สมาชิกสามัญ ได้แก่บุคคล ทุกเพศ ทุกวัย ภายในหมู่บ้าน/ต าบล ที่สมัครเข้าเป็นสมาชิกกลุ่ม ตามระเบียบข้อบังคับกลุ่ม ๒. สมาชิกวิสามัญ ได้แก่ กลุ่ม/บุคคล ภายในหมู่บ้าน/ต าบล ที่สนใจและสมัครเข้าเป็นสมาชิกกลุ่ม โดยไม่ประสงค์จะกู้เงินจากกลุ่ม ๓. สมาชิกกิตติมศักดิ์ได้แก่ข้าราชการ หรอืคหบดีที่สนใจและให้การสนับสนุนกลุ่มโดยไม่หวัง ผลตอบแทน หน้าที่ของสมาชิก ๑. ส่งเงินสัจจะสะสมเป็นประจ าทุกเดือน ๒. ส่งคืนเงินกู้ตามก าหนด ๓. เลือกตั้งคณะกรรมการบร ิหารกลุ่ม ๔. เข้าร่วมประชุมสามัญประจ าปี ๕. มีส่วนร่วมในกิจกรรมกลุ่ม ๖. ให้ข้อคิดเห็น และข้อเสนอแนะที่ดีแก่กลุ่ม ๗. ก ากับ ตรวจสอบการด าเนินงานของกลุ่ม 363
30 คณะกรรมการ คณะกรรมการบร ิหารกลุ่มออมทรัพย์ มี ๔ คณะ ดังนี้ ๑. คณะกรรมการอ านวยการ จ านวน ๕-๙ คน มีหน้าที่ในการบร ิหาร จัดการกลุ่มออมทรัพย์ให้มี ประสิทธิภาพ เป็นที่พอใจของสมาชิก เป็นตัวแทนของกลุ่มในการประสานงาน และติดต่อกับองค์กรภายนอก ๒. คณะกรรมการพิจารณาเงินกู้ จ านวน ๓-๕ คน มีหน้าที่ในการพิจารณาให้กู้ยืมเงินติดตาม โครงการ และเร่งรัดหนี้ ๓. คณะกรรมการตรวจสอบ จ านวน ๓-๕ คน มีหน้าที่ตรวจสอบการใช้จ่ายเงินและการบร ิหารงาน ของกรรมการทุกชุด ๔. คณะกรรมการส่งเสร ิม มีหน้าที่ประชาสัมพันธ์การรับสมัครสมาชิก การเสร ิมสร้างความรู้ให้ สมาชิก จังหวัดร้อยเอ็ด ได้จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในพื้นที่ จังหวัดร้อยเอ็ด ทั้ง 20 อ าเภอ โดยมีเป้าหมายด าเนินการจากจา นวนพัฒนากรในจงัหวัด รวมทั้งสิ้น ๙๐ ราย จากผลการด าเนินจังหวัดร้อยเอ็ดได้ด าเนินการจัดตั้งได้จ านวน ๙๑ กลุ่ม เพิ่มมา ๑ กลุ่ม เนื่องด้วยมี อาสาพัฒนา ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ประจ าอ าเภอหนองจัดตั้งเพิ่ม ๑ กลุ่ม รวมทั้งสิ้น ๙๑ กลุ่ม การขับเคลื่อนกิจกรรมจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) ตามที่กรมการพัฒนาชุมชน ขอให้จังหวัดมอบหมายส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดส ารวจข้อมูล หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) ที่มีการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเพื่อใช้เป็น ข้อมูลในการส่งเสร ิมการออมแก่ครัวเร ือนเป้าหมายและประชาชนในหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความ ยากจน (กข.คจ.) นั้น โดยกรมการพัฒนาชุมชนพิจารณาแล้ว เพื่อให้การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. เกิดการขับเคลื่อนที่เกิดประโยชน์ต่อการส่งเสร ิมการออมของประชาชนชุมชน มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเป็นเคร ื่องมือส าคัญในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตามภารกิจกรมการพัฒนาชุมชน และภารกิจของกระทรวงมหาดไทยในการบ าบัดทุกข์บ ารุงสุขของประชาชน แก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้า จึงขอให้จังหวัดมอบหมายส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด ด าเนินการ ดังนี้ 1. ส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. โดยก าหนดเป้าหมาย การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้าน กข.คจ. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของหมู่บ้าน โครงการ ก ข .คจ. ที่ยัง ไม่ มี กลุ่ มออม ทรัพย์เพื่ อการผลิ ต จ านว นไม่ น้ อยกว่า 8,728 กลุ่ ม (จังหวัดร้อยเอ็ด จ านวน 281 กลุ่ม) โดยก าหนดการด าเนินงานเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 การส่งเสร ิมการออม “1 หมู่บ้าน กข.คจ. 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต”ตามนโยบาย ผู้บร ิหารระดับสูง หน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทย เป้าหมายการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. จ านวน 5,800 กลุ่ม (จังหวัดร้อยเอ็ด จ านวน 185 กลุ่ม) โดยให้จังหวัดรายงาน ผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตภายในวันที่ 20 ของเดือน โดยเรม่ิตั้งแต่วันที่20 มกราคม 2566 ถึงวันที่ 20 มิถุนายน 2566 ระยะที่ 2 การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ที่ยังไม่มี กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป้าหมายจ านวนไม่น้อยกว่า 2,928 กลุ่ม (จังหวัดร้อยเอ็ด จ านวน 96 กลุ่ม) ภายใน วันที่ 20 ของเดือน โดยเรม่ิตั้งแต่วันที่20 กรกฎาคม 2566 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2566 1.2 ด าเนินการตามแนวทางการส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้าน โครงการ กข.คจ. ดังนี้ 1) จังหวัด/อ าเภอ สร้างการรับรู้“ส่งเสร ิมการออมภาคครัวเร ือน” โดยการส่งเสร ิม จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) 364
31 2) จังหวัด/อ าเภอ จัดท าบันทึกข้อตกลง “การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อ การผลิตในหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.)” ระหว่างพัฒนาการจังหวัด กับพัฒนาการอ าเภอ 3) จังหวัด/อ าเภอ จัดท าแผนส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. โดยพิจารณาด าเนินการในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ที่ได้รับการจัดสรรงบประมาณ ตามโครงการพัฒนาศักยภาพโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ) ตามหลักธรรมาภิบาล ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 จ านวน 5,800 หมู่บ้าน เป็นอันดับแรก 4) อ าเภอส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. โดยการส่งเสร ิมให้คณะกรรมการ กข.คจ. หมู่บ้านและครัวเร ือนเป้าหมายสมัครเป็นสมาชิกก่อตั้ง กลุ่มออมทรัพย์ฯ 1.3 จัดท าบันทึกข้อตกลง “การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้าน โครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.)” ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดระหว่างพัฒนาการจังหวัดและ พัฒนาการอ าเภอ เพื่อส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ให้ได้ตาม เป้าหมายที่ก าหนด 1.4 รายงานผลการส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ให้กรมการพัฒนาชุมชนทราบ ต่อไปตามล าดับ ทั้งนี้จังหวัด ได้ให้อ าเภอมอบหมายส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอด าเนินการ ดังนี้ 1. ส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. โดยก าหนดเป้าหมายการส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้าน กข.คจ. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ที่ยังไม่มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยก าหนดการด าเนินงาน เป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 การส่งเสร ิมการออม “1 หมู่บ้าน กข.คจ. 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ตามนโยบายผู้บร ิหารระดับสูง หน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทย เป้าหมายการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. จ านวน 185 กลุ่ม โดยให้รายงานผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต ภายในวันที่ 20 ของเดือน โดยเรม่ิตั้งแต่วันที่20 มกราคม 2566 ถึงวันที่ 20 มิถุนายน 2566 ระยะที่ 2 การส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ที่ยังไม่มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป้าหมายจ านวนไม่ร้อยกว่า 96 กลุ่ม โดยให้รายงานผลการจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ภายในวันที่ 20 ของเดือน โดยเรม่ิตั้งแต่วันที่20 กรกฎาคม 2566 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2566 ๒. ด าเนินการตามแนวทางการส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ดังนี้ 1) อ าเภอ สร้างการรับรู้“ส่งเสร ิมการออมภาคครัวเร ือน” โดยการส่งเสร ิมจัดตั้งกลุ่ม ออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) 2) อ าเภอ จัดท าแผนส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้าน โครงการ กข.คจ. โดยพิจารณาด าเนินการในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. ที่ได้รับการจัดสรรงบประมาณตาม โครงการพัฒนาศั กยภาพโครงการแก้ไขปัญหาควา มยากจน (กข.คจ) ตามหลักธรรมาภิบาล ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 3) อ าเภอ ส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. โดยการส่งเสร ิมให้คณะกรรมการ กข.คจ. หมู่บ้านและครัวเร ือนเป้าหมายสมัครเป็นสมาชิกก่อตั้งกลุ่ม ออมทรัพย์ฯ 365
32 ส่วนที่ ๓ ปัญหา อุปสรรคและข้อเสนอแนะ ปัญหา อุปสรรค ๑. ปัญหาหนี้สินภาคครวัเรอืนที่เพิ่มขึ้น ทา ให้สมาชกิกลุ่มออมทรพัย์มีความจา เป็นต้องกู้เงนิเพื่อไปใช้ ในการประกอบอาชีพมากขึ้น ๓. ปัญหารายจ่ายมากกว่ารายรับไม่มีรายได้และอาชีพเสร ิม แนวทางแก้ไข 1. เสร ิมสร้างความรู้ความเข้าใจให้สมาชิกกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเข้าใจแนวทางในการปฏิบัติ ของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 2. ควรส่งเสรมิการจดักิจกรรมของกลุ่มออมทรพัย์เพื่อการผลิตเพิ่มขึ้น 366
33 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก ภาพกิจกรรม สร้างความเข้าใจแก่ประชาชนตามแนวทาง ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 367
34 ภาพกิจกรรม ประชุมเพิ่มศักยภาพให้กับคณะกรรมการและเจา้หน้าที่ในงานทุนชุมชน ภาพกิจกรรม การจัดท า MOU ระหว่าง พัฒนาการจังหวัดและ พัฒนาการอ าเภอในการขับเคลื่อนการจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 368
ปร ึกษำ นำยอรรษิษฐ์สัมพันธรัตน์ อธิบดีกรมกำรพัฒนำชุมชน นำยวิฑูรย์ นวลนุกูล รองอธิบดีกรมกำรพัฒนำชุมชน นำงสำวนิภำ ทองก้อน ผู้อ ำนวยกำรส ำนักเสร ิมสร้ำงควำมเข้มแข็งชุมชน คณะผู้จัดท ำ นำงพัชร ินทร์ธรรมสำร ผู้อ ำนวยกำรกลุ่มงำนส่งเสร ิมกำรเร ียนรู้ชุมชน นำงสำวพิมพ์ชนำ พิชำพันธ์โภคิน นักวิชำกำรพัฒนำชุมชนช ำนำญกำร (ผู้ช่วยผู้อ ำนวยกำรกลุ่มงำน) นำยอำทร วีระเศรษฐกุล นักวิชำกำรพัฒนำชุมชนช ำนำญกำร นำงสำวลดำ นพรัตน์ เจ้ำพนักงำนโสตทัศนศึกษำช ำนำญงำน นำยภำณุมำศ ตร ีสุวรรณ เจ้ำพนักงำนโสตทัศนศึกษำช ำนำญงำน ที่มำของข้อมูล ส ำนักงำนพัฒนำชุมชนจังหวัด 76 จังหวัด ผู้รวบรวม เร ียบเร ียง และรูปเล่ม นำงสำวพิมพ์ชนำพิชำพันธ์โภคิน นักวิชำกำรพัฒนำชุมชน (ผู้ช่วยผู้อ ำนวยกำรกลุ่มงำน) นำงสำวลดำ นพรัตน์ เจ้ำพนักงำนโสตทัศนศึกษำช ำนำญงำน จัดท ำโดย ส ำนักเสร ิมสร้ำงควำมเข้มแข็งชุมชน กรมกำรพัฒนำชุมชน กระทรวงมหำดไทย