-7- ปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ไม้ผล ไม่เศรษฐกิจ และไม้ใช้สอย นอกจากนี้ยังมีหลักบันได 9 ขั้น ที่เป็นการ บร ิหาร จัดการพื้นที่ ท าให้ พอกิน พอใช้ พออยู่ พอร่มเย็น เป็นเศรษฐกิจพอเพียงขั้นพื้นฐาน ก่อนเข้าสู่ขั้นก้าวหน้า คือ ท าบุญ ท าทาน เก็บรักษา ค้าขาย และเชื่อมโยงเป็นเคร ือข่าย รวมทั้งท าให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพในดิน ทางรอดของชีวิตด้วยวิถีธรรมชาติ “เลี้ยงดิน ให้ดินเลี้ยงพืช ให้พืชเลี้ยงเรา” หลักกสิกรรมธรรมชาติ คือค าตอบการ หยุดยั้งการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพในดิน บัญชีรับจ่าย ข้อมูลที่ได้รับจากการท าบัญชีครัวเร ือน จะช่วยให้เราสามารถวางแผนการใช้จ่ายเงินในเดือนถัดไปได้ การรู้จักวางแผนการใช้จ่ายเงินจะช่วยให้สถานการณ์การเงินของครอบครัวดีขึ้น และท าให้เรามองเห็นหนทาง ในการน าข้อมูลบัญชีครัวเร ือนไปประยุกต์ในการแก้ไข ปัญหาหนี้สินของครอบครัวได้ ขายขยะแลกทอง ช่วยลดมลภาวะ น าขยะมาแปรรูป ด้วยหลัก 3R (Reduce Reuse Recycle) “ใช้น้อย ใช้ซ้า น ากลับมาใช้ใหม่” ส่งเสร ิมให้ทุกครัวเร ือน มีการจัดการคัดแยกขยะ เร ียนรู้ร่วมกันในหมู่บ้าน เพื่อน าไปสู่การบร ิหาร จัดการคัดแยกขยะอย่างยั่งยืน ตั้งแต่ต้นทางมีการท าธนาคาขยะประชารัฐ และน าเงินที่ได้มาจัดตั้งสวัสดิการ "เพื่อนช่วยเพื่อน" สวัสดิการที่ช่วยดูแลคุณภาพชีวิตของสมาชิกทุกทุกครัวเร ือนในชุมชนในยามเสียชีวิต ส่วนขยะ เปียก มีการท าปุ๋ยอินทร ีย์จากขยะเพื่อลดต้นทุนด้านการผลิต “ถังขยะเปียก ลดโลกร้อน” ประจ าครัวเร ือน ซึ่งเป็น สารบ ารุงดินที่หมักในถังขยะเปียกครัวเร ือนน าไปใช้ประโยชน์ในแปลงผัก ของเก่าเล่าอดีต เก็บรกัษาทรพัย์สมบัติหรอืสิ่งของที่บ่งบอกถึงอัตลักษณ์ของชุมชน รวมถึงการจัดท าศูนย์มรดก ความทรงจ าทางวัฒนธรรม ความรุ่งเร ืองและความมีอารยะเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้เพื่อตระหนักถึงความเป็นชาติ ที่ผู้คนจะจนิตนาการถึงความเป็นท้องถิ่น ผ้าป่าอาชีพ การแบ่งปันความรู้ด้านลดรายจ่าย เพิ่มรายได้เพื่อมาเร ียนรู้ร่วมกัน ไม่ใช่การอบรมหร ือฝึกอบรม แต่เป็นการแลกเปลี่ยน แบ่งปันเพื่อเร ียนให้รู้ ดูให้จ า สามารถน าไปใช้ได้จร ิง เป็นการจุดประกายในกระบวนการ ตัดสินใจ สร้างความรู้ใหม่จากฐานความรู้อาชีพเก่า ปิดไฟประหยัด ร้อยดวงใจลดใช้พลังงาน การอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมในชีวิตประจ าวันให้เป็นวิถี ตลาดนัด 9 ทิศ หลักการคือตลาดนัดชุมชน ขายได้ทุกทิศทาง เสมือนหนึ่ง Platform สถานีตลาดนั่นเอง ทิศ ที่ 9 หมายถึงทิศทางเทคโนโลยี ระบบเคร ือข่ายออนไลน์ ขายได้ทั้งหมด ตามกลยุทธ์นักบร ิหารจัดการตลาด 247
-8- ๒. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์ หลักการ/แนวคิด ๑. เป็นศูนย์เร ียนรู้เพื่อการพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนทุกช่วงวัยด้วยการน้อมน าหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงและหลักทฤษฎีใหม่ ด้านการแก้ไข ปรับปรุงคุณภาพของ คน ดิน นา ป่า อย่างเป็นระบบ มาพัฒนาปรับปรุงพื้นที่ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” ๒. เป็นสถานที่เสร ิมสร้างโอกาสในการเร ียนรู้ ถ่ายทอดและฝึกปฏิบัติฐานการเร ียนรู้ ตามหลักกสิกรรมธรรมชาติ ๓. เป็นเวทีแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ในการประกอบอาชีพด้านต่าง ๆ เช่น การปลูกพืชสวนพืชไร่ หร ือการเลี้ยงสัตว์ หร ือใช้ภูมิปัญญาในการสร้างรายได้ เช่น งานฝีมือการแปรรูป การถนอมอาหาร รวมถึงด้าน การพัฒนาสิ่งแวดล้อม วิธีการปรับปรุงดินและการใช้พลังงานทดแทน เป็นต้น ๔. มีข้อมูลทางวิชาการ เช่น ชุดความรู้ต่าง ๆ ในการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ ๕. มีจุดเร ียนรู้หร ือฐานเร ียนรู้ หร ือสถานที่ส าหรับการจัดการเร ียนการสอนความรู้แก่ผู้สนใจ ตามศักยภาพ ของพื้นที่และสถานที่แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ ๑) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นาพัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ (๑) ประชุมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการผู้เกี่ยวข้อง (๒) จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจของ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชนและระดับ ครัวเร ือน ตามระยะเวลาที่ก าหนด ๒) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนา ชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นาพัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน ด าเนินการตาม แผนปฏิบัติการฯ ที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ ๓) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนา ชุมชน ระดับชุมชน เจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคี การพัฒนาทุก ภาคส่วนที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและเป็นแบบอย่างขยายผลการ ด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ๔) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ เป้าหมาย ๑. การด าเนินงาน - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM เป้าหมาย ด าเนินการ ร้อยละ ๑๐๐ ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ฯ หร ือเท่ากับ 44 ศูนย์ฯ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : HLM เป้าหมาย ด าเนินการ ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด หร ือเท่ากับ 2,704 ศูนย์ฯ ๒. การด าเนินกิจกรรม - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการ อย่างน้อย ๒ ครั้งต่อเดือน นิยาม : ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน (Community Lab Model for Quality of Life : CLM) เป็นศูนย์เร ียนรู้ที่มีชีวิต ที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง ส่งเสร ิม 248
-9- สนับสนุนการสร้างรายได้ให้คนในชุมชน พัฒนาอาชีพ สู่วิสาหกิจชุมชน และขยายผลสร้างเคร ือข่ายเร ียนรู้ให้เกิดขึ้น เป็นวงกว้างเพื่อส่งเสร ิมการพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นาพัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : HLM ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการ อย่างน้อย 1 ครั้งต่อเดือน นิยาม : ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน (Household Lab Model for Quality of Life : HLM) เป็นแหล่งเร ียนรู้ที่มีชีวิต ที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง กิจกรรมให้บร ิการของ ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ๑. ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ โดย “ครูพาท า” เน้นย้าด้วยการ“ลงมือปฏิบัติ” พื้นที่จร ิง ๒. ให้บร ิการ จุดเร ียนรู้/ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน * ด้านภูมิเป็นการเร ียนรู้ในองค์ประกอบทางกายภาพ ในรูปแบบ“โคก หนอง นา” โมเดล ดังนี้ โคก เป็นพื้นที่มีการถมดินและถมสูงกว่าปกติของแปลงตามความต้องการใการใช้ประโยชน์และ ความเหมาะสมกับขนาดที่ดิน มีขนาดในช่วง 20 - 60 %ของพื้นที่ดินทั้งหมด ความสูงและความกว้าง ต าแหน่งที่ตั้ง ตามภูมิสังคมและการใช้งาน เช่น การป้องกันน้าท่วม คันนาทองค า ฯลฯ อาจใช้ดินจากการขุดหนองนาในพื้นที่ เป็น พื้นที่จัดเตร ียมไว้ส าหรับ ท าการเกษตร สร้างที่อยู่อาศัยหร ือท ากิจกรรมอื่น ๆ เช่น โรงเลี้ยงสัตว์ ยุ้งฉาง โรงเก็บวัสดุ เป็นต้น หนอง เป็นพื้นที่ในการใช้ประโยชน์ในการบร ิหารจัดการน้าเพื่อการกักเก็บน้าสร้างความชุ่มชื้น ใน พื้นที่ ส าหรับพืชและสัตว์เลี้ยงเพียงพอตลอดทั้งปีมีลักษณะรูปทรงอิสระหร ือรูปแบบอื่นตามความเหมาะสมกับที่ดิน โดยมีขนาดที่เหมาะสมในการจัดสร้างหนองนาที่ครัวเร ือนค านวณปร ิมาณน้าใช้ได้เพียงพอ นา เป็นพื้นที่ราบหร ือพื้นที่ว่างในรูปแบบต่าง ๆ สามารถส่งน้า สร้างความชุ่มชื้น เพื่อท าการเกษตร ได้ ขนาดช่วง 20 - 60 % ของพื้นที่ทั้งหมด ส าหรับการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรตามภูมิสังคมและความต้องการ ของครัวเร ือน ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ท านาข้าว แปลงผัก พืชสมุนไพร แปลงไม้ดอก พืชไร่ พืชสวนหร ืออื่น ๆ * ด้านสังคม เป็นการเร ียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ ดังนี้ ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านคน” หมายถึง การสร้างแรงบันดาลใจและปรับทัศนคติ ตามปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ ในรูปแบบ“โคก หนอง นา โมเดล” เช่น แรงบันดาลใจ สาเหตุที่ท า ความส าเร็จที่ เกิดขึ้น เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านดิน” หมายถึง การปรับปรุงคุณภาพดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืช เช่น ฐานคน รักษ์ดิน ฐานคนรักษ์แม่ธรณี ฐานปลูกพืชบ ารุงดินฐานหญ้าแฝก ฐานการห่มดิน ฐานปุ๋ยอินทร ีย์ชีวภาพ เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านน้า” หมายถึง การบร ิหารจัดการน้าให้เพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ในพื้นที่เช่น ฐานคนรักษ์น้า ฐานฝายชะลอน้า ฐานคลองใส้ไก่เพื่อการกระจายความชุ่มชื้น เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านป่า” หมายถึง การบร ิหารจัดการพืชในพื้นที่ให้เหมาะสมกับสภาพภูมิสังคม เช่น ฐานคนรักษ์ป่า ฐานหลุมพอเพียง ฐานป่าเปียกฐานป่า 3 อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง ฐานป่าห้าระดับ ฐานปลูกป่าใน ที่สูง ฐานปลูกป่าในใจคน ฐานการปลูกพืชอย่างยั่งยืน (Permaculture) เป็นต้น ๓. การรายงานผลการด าเนินงานรายงานผลการด าเนินกิจกรรมทุกครั้ง ประกอบด้วย ส าเนาเอกสารที่ เกี่ยวข้องเช่น รายงานการประชุม แผนการจัดกิจกรรม ส าเนาโครงการ สรุปผลการด าเนินกิจกรรมและภาพถ่าย เป็นต้น พื้นที่เป้าหมาย หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้งศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน กลุ่มเป้าหมาย ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย หร ือใกล้เคียง โดยเป็น 249
-10- ๑. ครัวเร ือนยากจนในระบบ TPMAP ๒. ครัวเร ือนผู้มีรายได้น้อย ๓. ครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน/ต าบล ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม ตัวชี้วัดความส าเร็จ ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง ดังนี้ระดับ 1 ท าการเกษตร ผสมผสาน ร้อยละ 30 ของจ านวนเป้าหมายระดับ 2 ปรับปรุงพื้นที่ใน รูปแบบ โคก หนอง นา จ านวน 130 แปลง (โดยผู้เร ียนท าเอง) หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ๘56 แห่ง (งบเงินกู้ฯ และงบยุทธศาสตร์ กรมการพัฒนาชุมชน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ – ๒๕๖๕) ประกอบด้วย - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM เป้าหมายด าเนินการ ร้อยละ 100 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ฯ หร ือเท่ากับ 44 ศูนย์ฯ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : HLM เป้าหมายด าเนินการ ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด หร ือเท่ากับ 81๒ ศูนย์ฯ กิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ กิจกรรมท า EM ball กิจกรรมปลูกไม้ 5 ระดับ 250
-11- พื้นที่เป้าหมายศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์ ที่ อ าเภอ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัด กาฬสินธุ์ ทั้งหมด (แปลง) พื้นที่เป้าหมาย ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน (แปลง) CLM HLM รวม CLM (๑๐๐%) HLM (๓๐%) รวม ๑ เมืองกาฬสินธุ์ ๖ ๒๘๑ ๒๘๗ ๖ 85 ๙๑ ๒ นามน ๑ ๑๑๕ ๑๑๖ ๑ 35 ๓๖ ๓ กมลาไสย ๒ ๒๗๘ ๒๘๐ ๒ 83 ๘๕ ๔ ร่องค า ๐ ๕๐ ๕๐ ๐ 15 ๑๕ ๕ กุฉินารายณ์ ๘ ๒๕๓ ๒๖๑ ๘ 76 ๘๔ ๖ เขาวง ๑ ๔๗ ๔๘ ๑ 14 ๑๕ ๗ ยางตลาด ๗ ๒๔๘ ๒๕๕ ๗ 74 ๘๑ ๘ ห้วยเม็ก 0 ๘๐ ๘๐ ๐ 24 ๒๔ ๙ สหัสขันธ์ ๒ ๑๐๓ ๑๐๕ ๒ 31 ๓๓ ๑๐ ค าม่วง 0 ๑๐๔ ๑๐๔ ๐ 31 ๓๑ ๑๑ ท่าคันโท 0 ๖๓ ๖๓ ๐ 19 ๑๙ ๑๒ หนองกุงศร ี ๑ ๖๑ ๖๒ ๑ 18 ๑๙ ๑๓ สมเด็จ ๘ ๖๕๐ ๖๕๘ ๘ 195 ๒๐๓ ๑๔ ห้วยผึ้ง ๓ ๙๑ ๙๔ ๓ 27 ๓๐ ๑๕ สามชัย 0 ๖๔ ๖๔ ๐ 19 ๑๙ ๑๖ นาคู ๓ ๕๙ ๖๒ ๓ 18 ๒๑ ๑๗ ดอนจาน ๑ ๙๒ ๙๓ ๑ 28 ๒๙ ๑๘ ฆ้องชัย ๑ ๖๕ ๖๖ ๑ 20 ๒๑ รวม 44 2,704 2,748 44 812 856 กิจกรรมที่ด าเนินการในพื้นที่ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์มีผู้เข้าร่วมโครงการ/กิจกรรม ทั้งสิ้น จา นวน 17,120 คน กิจกรรมประกอบด้วย - จัดท าแผนงาน,ถอดบทเร ียน ให้ความรู้ด้านกสิกรรม และกิจกรรมเอามื้อสามัคคี ,ท าปุ๋ยอินทร ีย์ ปลูกต้นไม้ ห่มดิน เพาะเห็ด การสาธิตการผสมปุ๋ยหมัก - ถอดบทเร ียน โครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประยุกต์สู่ "โคก หนอง นา โมเดล" และกิจกรรมเอามื้อสามัคคี - จัดท าแผนงาน,ถอดบทเร ียน แลกเปลี่ยนเร ียนรู้ 10 ฐาน และการด าเนินงานตลาดสีเขียว 1) ฐานเร ียนรู้ กสิกรรมธรรมชาติ 2) ฐานเร ียนรู้คนติดดิน 3) ฐานเร ียนรู้คนหัวเห็ด 4) ฐานเร ียนรู้คนเอาถ่าน 5)ฐานเร ียนรู้คนรักษ์ น้า 6)ฐานเร ียนรู้คนมีไฟ 7) ฐานเร ียนรู้คนรักษ์แม่ธรณี 8) ฐานเร ียนรู้คนรักแม่โพสพ 9) ฐานเร ียนรู้หัวคันนาทองค า 10) ฐานเร ียนรู้บัญชีครัวเร ือน 251
-12- - ปลูกต้นไม้,ห่มดิน,ท าปุ๋ยหมัก,ท าแซนด์วิชปลา,ท าความสะอาด และปรับปรุงภูมิทัศน์ - เอามื้อสามัคคี แลกเปลี่ยนเร ียนรู้การท าอาหารปลา การท าปุ๋ยหมักชีวภาพ การปลูกป่า 3 อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง การแปรรูปอ้อยและการตลาดชุมชน ให้ความรู้ด้านกสิกรรมธรรมชาติเอามื้อสามัคคี ปลูกป่า 5 ระดับ - ศึกษาวิธีการ สภาพพื้นที่ในแปลงโคก หนอง นา เพื่อเร ียนรู้แนวทางการด ารงชีวิตด้วยวิถีพอเพียง ด านา อินทร ีย์เร ียนรู้ทฤษฎีหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง - ผู้น าในพื้นที่เข้ามาศึกษาในแนวทางการบร ิหารจัดการพื้นที่ให้เป็นสัดส่วน โดยเน้นการบร ิหาร จัดการน้า ซึ่งเป็นปัจจัยส าคัญในการด าเนินกิจกรรมด้านการเกษตร ปศุสัตว์ ประมง การแบ่งสัดส่วนพื้นที่ในการปลูกพืช ตามความเหมาะสมตามหลักกสิกรรมธรรมชาติ เป็นการปลูกไม้ 5 ระดับ โดยเน้นการพออยู่พอกิน และมีรายได้ ตลอดปี เปลี่ยนพฤติกรรมการท าการเกษตรเชิงเดี่ยวเป็นการท าการเกษตรแบบผสมผสาน ภายใต้หลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง - จัดท าป้ายศูนย์ฯ จุดเร ียนรู้ ส่งเสร ิมและสนับสนุนองค์ความรู้การแปรรูปผลิตภัณฑ์ เจ้าของครัวเร ือนจัดท า บัญชีครัวเร ือน (รับ - จ่าย) - ประชาสัมพันธ์ให้เกิดความรับรู้ประโยชน์ของโครงการ และเปิดให้ผู้สนใจ ได้เข้ามาเร ียนรู้จากประสบการณ์ จร ิงของเจ้าของแปลง - ผู้แทนครัวเร ือนเร ียนรู้ เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน ร่วมกิจกรรมเทพื้นปูนและปรับปรุงพื้นที่เพื่อก่อสร้างตลาด นัดโคกหนองนาสีเขียว โดยงบประมาณจากครัวเร ือน CLM ต าบลหนองอีบุตรและเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน โดยพื้นที่เป้าหมายศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์ระดับความส าเร็จการขยายผล ของ CLM และ HLM อยู่ที่ ระดับ ๑ จ านวน 856 แปลง ตามค านิยามระดับความส าเร็จ ดังนี้ ระดับ 1 หมายถึง ผู้มาเร ียนรู้ น าความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ ในแบบเกษตรผสมผสาน เศรษฐกิจพอเพียง เช่น ปลูกสิ่งที่กิน กินในสิ่งที่ปลูก ทา สวน ปลุกผัก เลี้ยงปลา ไก่ด ารงชวีติตามวถิีพอเพียง เป็นต้น ระดับ 2 หมายถึง ผู้มาเร ียนรู้ น าความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ในการพัฒนาพื้นที่ตนเอง ท าโคก หนอง นา ในแบบที่ตนต้องการ/งบตัวเอง หร ือมีภาคส่วนสนับสนุนก็ได้ 252
-13- 3. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กิจกรรมรณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เนื่องในโอกาส ครบรอบ ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทย “๑ พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ความเป็นมา กรมการพัฒนาชุมชน ด าเนินการส่งเสร ิม สนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยการน าของ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. ยุวัฒน์วุฒิเมธีอดีตอธบิดีกรมการพัฒนาชุมชน ได้เรม่ิทดลองด าเนินการครั้งแรกเมื่อ วันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๑๗ จ านวน ๒ แห่ง คือ ต าบลขัวมุง อ าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ และต าบลละงู อ าเภอละงู จังหวัดสตูล กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเป็นการผสมผสานระหว่างแนวคิดของสหกรณ์การเกษตร เครดิตยูเนี่ยนและสินเชื่อเพื่อการเกษตร โดยใช้ “เงินเป็นเคร ื่องมือในการพัฒนาคน” ท าให้คนมีคุณธรรม มีการช่วยเหลือเกื้อกูล เอื้ออาทร แบ่งปันซึ่งกันและกัน เกิดกระบวนการเร ียนรู้การท างานร่วมกัน ตามวิถีทาง ประชาธิปไตย มีการยอมรับฟังความคิดเห็นของเสียงส่วนใหญ่ เคารพกฎกติกาที่มาจากข้อตกลงร่วมกันเกิดการ เร ียนรู้การบร ิหารจัดการเงินทุนของตนเอง เพื่อจัดสรรผลประโยชน์และจัดเป็นสวัสดิการให้กับสมาชิกท าให้ชุมชน มีแหล่งทุนในการประกอบอาชีพเป็นของตนเอง ลดการพึ่งพิงแหล่งทุนจากภายนอกชุมชน และที่ส าคัญที่สุดคือ เป็นการฝึกคนให้มีความอดทน มีสัจจะ มีระเบียบวินัยในการใช้เงิน รู้จักใช้จ่ายเงินอย่างมีเหตุมีผล มีความเหมาะสม พอประมาณกับตนเอง เป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับครอบครัวและชุมชน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เนื่องในโอกาสครบรอบ ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ ๑ เมษายน ๒๕๖๕ ภายใต้ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” กรมการพัฒนาชุมชนจึงได้ก าหนดให้การด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นหนึ่งในกิจกรรมร่วม เฉลิมฉลอง ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ ด้วยใจอาสา ภายใต้แนวคิด “ประชาชนเข้มแข็ง พึ่งตนเองได้ เรม่ิต้นด้วยการออม” โดยการรณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้านที่มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน หร ือหมู่บ้านชุมชนท่องเที่ยว OTOP จังหวัดกาฬสินธุ์จึงได้จัดท า โครงการรณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ขึ้นเพื่อส่งเสร ิม การออมภาคประชาชน ลดความเหลื่อมล้าทางสังคม และแก้ไขปัญหาความยากจนอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง วัตถุประสงค์ 1. เพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์รณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต” ๒. เพื่อเสร ิมสร้างขีดความสามารถของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ด้านการส่งเสร ิมการออมของครัวเร ือน ในชุมชน ขั้นตอน/วิธีการด าเนินงาน กิจกรรมที่ ๑ มหกรรมการออม ลดความเหลื่อมล้าของประชาชนจังหวัดกาฬสินธุ์เพื่อส่งเสร ิม การออมของประชาชน เป็นการสร้างหลักประกันและสร้างภูมิคุ้มกันในแก่สมาชิกในครัวเร ือน โดยประกาศวาระ ชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” โดยมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือส าคัญในการขับเคลื่อน วาระชุมชนฯ โดยมีเป้าหมายในการส่งเสร ิมให้ครัวเร ือนยากจนเป้าหมายของระบบ TPMAP ที่ประสบปัญหา มิติด้านรายได้ มีการออมอย่างน้อยร้อยละ ๕๐ ของจ านวนครัวเร ือนยากจนเป้าหมายตามฐานข้อมูล จปฐ. ปี ๒๕๖๔ โดยด าเนินกิจกรรม ดังนี้ ๑) อ่านสารอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” 253
-14- เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ ๑๓๐ ปี วาระการครบรอบ ๖๐ ปี กรมการพัฒนาชุมชน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๕ และครบรอบ ๔๘ ปี วันคล้ายวันก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒) จัดนิทรรศการแสดงถึงความส าเร็จของการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต การส่งเสร ิม การออมภาคประชาชน ๓) จัดเวทีเสวนาในหัวข้อ “ผลส าเร็จการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๔) มอบเกียรติบัตรกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตดีเด่น ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๖๕ กิจกรรมที่ ๒ จัดท าบันทึกข้อตกลง “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ระหว่างพัฒนาการจังหวัด กาฬสินธุ์ กับ นักวิชาการพัฒนาชุมชนอ าเภอ (พัฒนากร) จ านวน ๗๒ คน เพื่อส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อ การผลิต ในพื้นที่เป้าหมาย หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) หมู่บ้าน กองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้านที่มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน หร ือหมู่บ้านชุมชนท่องเที่ยว OTOP อย่างน้อยคนละ ๑ กลุ่ม โดยมีกลุ่มเป้าหมายในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ประกอบด้วย ตัวแทน ครัวเร ือนยากจนเป้าหมายของระบบ TPMAP ที่ประสบปัญหามิติด้านรายได้ สมาชิกกลุ่มอาชีพ กลุ่มองค์กรต่างๆ และครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม กิจกรรมที่ ๓ ส่งเสร ิมสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อ การผลิต” โดยจัดท าค าสั่งแต่งตั้งทีมขับเคลื่อนวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อวางแผนการขับเคลื่อนวาระชุมชน“การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” จังหวัดกาฬสินธุ์ให้เกิดประสิทธิภาพ และ ส่งเสร ิมสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ให้บรรลุ วัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่ก าหนด กิจกรรมที่ ๔ เสร ิมสร้างขีดความสามารถของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ด้านการส่งเสร ิมการออม ของครัวเร ือนในชุมชน โดยรณรงค์รบัสมัครสมาชกิเพิ่มขึ้นอย่างน้อยรอ้ยละ ๑๐ ของสมาชิกที่มีอยู่ รณรงค์ให้สมาชิก มีการออมเงนิเพิ่มขึ้น ด้วยการเพิ่มเงนิสัจจะอย่างน้อยรอ้ยละ ๑๐ ของเงินสัจจะเดิมที่สมาชิกออมอยู่ ส่งเสร ิมให้ กลุ่มอาชีพ กลุ่มองค์กรต่างๆในชุมชน สมัครเป็นสมาชิกกลุ่มประเภทวิสามัญ ส่งเสร ิมการด าเนินกิจกรรมเคร ือข่าย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เช่น ศูนย์สาธิตการตลาด โรงสีข้าวชุมชน โรงน้าดื่มชุมชน ยุ้งฉาง ธนาคารข้าว เป็นต้น และจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้เพื่อสร้างความเข้มแข็งในการบร ิหารจัดการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เพื่อเป็น การเตร ียมความพร้อมการเป็นศูนย์จัดการกองทุนชุมชน (ศกจ.) เพื่อบร ิหารจัดการหนี้ของสมาชิก กิจกรรมที่ ๕ ติดตามประเมินผล โดยการประเมินศักยภาพกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตตามหลักธรรมาภิบาล จ านวน ๒๑ ตัวชี้วัด เพื่อจัดระดับการพัฒนา และด าเนินกิจกรรมคัดเลือกกองทุนเกื้อหนุนความส าเร็จตามหลัก ธรรมาภิบาล ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๖๕ ผลการด าเนินงาน กิจกรรมที่ ๑ มหกรรมการออม ลดความเหลื่อมล้าของประชาชนจังหวัดกาฬสินธุ์เพื่อส่งเสร ิม การออมของประชาชน เป็นการสร้างหลักประกันและสร้างภูมิคุ้มกันในแก่สมาชิกในครัวเร ือน โดยประกาศวาระ ชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” โดยมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือส าคัญในการขับเคลื่อน วาระชุมชนฯ โดยมีเป้าหมายในการส่งเสร ิมให้ครัวเร ือนยากจนเป้าหมายของระบบ TPMAP ที่ประสบปัญหามิติ ด้านรายได้ มีการออมอย่างน้อยร้อยละ ๕๐ ของจ านวนครัวเร ือนยากจนเป้าหมายตามฐานข้อมูล จปฐ. ปี ๒๕๖๔ จังหวัดกาฬสินธุ์ด าเนินการในวันพุธที่ ๑๖ มีนาคม ๒๕๖๕ ณ ห้องโสมพะมิตร ชั้น ๔ ศาลากลางจังหวัดกาฬสินธุ์ อ าเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มเป้าหมาย จ านวน ๑๗๐ คน โดยด าเนินกิจกรรม ดังนี้ ๑) อ่านสารอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” 254
-15- เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ ๑๓๐ ปี วาระการครบรอบ ๖๐ ปี กรมการพัฒนาชุมชน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๕ และครบรอบ ๔๘ ปี วันคล้ายวันก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒) จัดนิทรรศการแสดงถึงความส าเร็จของการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต การส่งเสร ิม การออมภาคประชาชน จากกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตดีเด่น ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๖๕ จ านวน ๓ กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านโจด หมู่ที่ ๑๖ ต าบลเจ้าท่า อ าเภอกมลาไสย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านค าคา หมู่ที่ ๓ ต าบลโนนศิลา อ าเภอสหัสขันธ์ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านกุดฆ้อง หมู่ที่ ๓ ต าบลฆ้องชัยพัฒนา อ าเภอฆ้องชัย และนิทรรศการ “การบร ิหารจัดการหนี้ของสมาชิก” โดยศูนย์จัดการกองทุนชุมชนบ้านบอน หมู่ที่ ๗ ต าบลล าห้วยหลัว อ าเภอสมเด็จ ๓) จัดเวทีเสวนา ในหัวข้อ “ผลส าเร็จการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๔) มอบเกียรติบัตรกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตดีเด่น ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๖๕ กิจกรรมที่ ๒ จัดท าบันทึกข้อตกลง “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ระหว่างพัฒนาการ จังหวัดกาฬสินธุ์ กับ นักวิชาการพัฒนาชุมชนอ าเภอ (พัฒนากร) จ านวน ๗๒ คน เพื่อส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออม ทรัพย์เพื่อการผลิต ในพื้นที่เป้าหมาย หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้านที่มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน หร ือหมู่บ้านชุมชนท่องเที่ยว OTOP อย่างน้อยคนละ ๑ กลุ่ม โดยมีกลุ่มเป้าหมายในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ประกอบด้วย ตัวแทน ครัวเร ือนยากจนเป้าหมายของระบบ TPMAP ที่ประสบปัญหามิติด้านรายได้ สมาชิกกลุ่มอาชีพ กลุ่มองค์กรต่างๆ และครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม ผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน ๗๒ กลุ่ม ในพื้นที่ ๑๘ อ าเภอ ดังนี้ ภาพกิจกรรม “มหกรรมการออม ลดความเหลื่อมล้าภาคประชาชน 255
-16- ที่ ชื่อ – สกุล ชื่อกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต บ้าน หมู่ที่ ต าบล อ าเภอ ๑ นายจ าลอง บุบผาเดช บ้านสงเปลือย ๗ ธัญญา กมลาไสย ๒ นางวัฒนา ไสยวิจิตร วิสาหกิจโคกหนองนาเจ้าท่าสามัคคี ๑๐ เจ้าท่า กมลาไสย ๓ นางชลิดา สมรภูมิ บ้านดอนยาง ๖ กมลาไสย กมลาไสย ๔ นางสาวปัทมา พนิตกุล บ้านนามล ๒ โคกสมบูรณ์ กมลาไสย ๕ นางสาวปร ีดา ไวยราบุตร ว ิสาหกิจชุมชนโคกหนองนาเมืองฟ้าแดด ๗ หนองแปน กมลาไสย ๖ นายบุญเพ็ง เกษมสุข บ้านค าโพนทอง ๗ สามขา กุฉินารายณ์ ๗ นางรตี ปาปะโข บ้านจอมทอง ๕ เหล่าใหญ่ กุฉินารายณ์ ๘ นายประจิต จิตจักร บ้านหนองห้าง ๖ หนองห้าง กุฉินารายณ์ ๙ นายวิษณุกร ใจคุ้มเก่า บ้านนาไคร้ ๗ กุดหว้า กุฉินารายณ์ ๑๐ นายวัฒนา ศร ีพอ บ้านน้อยเจร ิญ ๘ จุมจัง กุฉินารายณ์ ๑๑ นายปิยะ บุ่งวิเศษ บ้านค าอีหงษ์ ๑ นาขาม กุฉินารายณ์ ๑๒ ว่าที่ ร.ท.รัตนชัย ซองศิร ิ บ้านค้อ ๘ กุดค้าว กุฉินารายณ์ ๑๓ นายประไพ ม่วงทอง บ้านทุ่งกระเดา ๕ กุดปลาค้าว เขาวง ๑๔ นางอัฏจิมาภรณ์ จิตรจักร บ้านส้มป่อย ๔ สระพังทอง เขาวง ๑๕ นางวารุณี ดอกดู่ บ้านโพนสวาง ๖ กุดสิมคุ้มใหม่ เขาวง ๑๖ นายสนิท มาวัน บ้านเนินยาง ๘ เนินยาง ค าม่วง ๑๗ นางสาวจามร ี สีเห็มทอง บ้านทุ่งคลอง ๑ ทุ่งคลอง ค าม่วง ๑๘ นายอภิศาสตร์ สีลาเหลี่ยม บ้านนาทัน ๑ นาทัน ค าม่วง ๑๙ นางวารุณี กองส าลี บ้านสว่าง ๒ โนนศิลาเลิง ฆ้องชัย ๒๐ นายเชตะวัน บรรพชาติ บ้านกุดเชือม ๓ ล าชี ฆ้องชัย 256
-17- ที่ ชื่อ – สกุล ชื่อกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต บ้าน หมู่ที่ ต าบล อ าเภอ ๒๑ นายธวัชชัย อุทาทิพย์ บ้านกุดฆ้องชัย ๘ ฆ้องชัยพัฒนา ฆ้องชัย ๒๒ นางอุไรวรรณ วังภูสิทธิ์บ้านนาน้อย ๕ ม่วงนา ดอนจาน ๒๓ นางสาวเพ็ญพัฒน์ สุระแสง บ้านนาใหญ่ ๔ ม่วงนา ดอนจาน ๒๔ นางสาวสุดารัตน์ สุระแสง บ้านนาเหนือ ๖ ม่วงนา ดอนจาน ๒๕ นางสาวสายบัว อุ่นทะยา บ้านค าบอน ๓ ยางอุ้ม ท่าคันโท ๒๖ นางสาวเพลินพิษ วิชัย บ้านกุดจิก ๕ กุดจิก ท่าคันโท ๒๗ นางสาวสิร ิอร ทองดี บ้านภูเจร ิญ ๑๑ กุดจิก ท่าคันโท ๒๘ นางสาวอรพรรณ แสนอามาตย์ บ้านม่วงนาดี ๕ โนนนาจาน นาคู ๒๙ นายธนากร ศร ีประไหม บ้านหินลาดพัฒนา ๙ บ่อแก้ว นาคู ๓๐ นางนาฐลัดดา ชมปากเกลี้ยง บ้านชาดใต้ ๔ นาคู นาคู ๓๑ นางอัฏฐมา กั้วนามน บ้านหนองบัวใน ๔ หนองบัว นามน ๓๒ นางสาวศร ีไพร ไชยขันธุ์ บ้านดงสวาง ๖ สงเปลือย นามน ๓๓ นางสาวสรัญญา วะสารชัย บ้านยอดแกง ๒ ยอดแกง นามน ๓๔ นางสาวเดือนเพ็ญ การรัตน์ บ้านหัวนาค า ๔ กลางหมื่น เมืองกาฬสินธุ์ ๓๕ นางอุเร ียน แกมนิรัตน์ บ้านนาจารย์ ๒ นาจารย์ เมืองกาฬสินธุ์ ๓๖ นางสาวณัฐธภา คุ้มจอหอ บ้านท่าแสง ๗ ล าพาน เมืองกาฬสินธุ์ ๓๗ นางอ้อมจิต ลือวัฒนานนท์ บ้านเหล็กใต้ ๑๒ เหนือ เมืองกาฬสินธุ์ ๓๘ นางสาวปุณิกา ตาลประดิษฐ์ บ้านโพนทอง ๗ โพนทอง เมืองกาฬสินธุ์ ๓๙ นายวทิวัส ยิ่งยงสิรริตัน บ้านหนองโพน ๑ ไผ่ เมืองกาฬสินธุ์ ๔๐ นางปณิชา สาราจันทร์ บ้านโนนหัวเขื่อน ๕ ภูดิน เมืองกาฬสินธุ์ ๔๑ นางญานิสา ถิตย์กุล บ้านสะอาดสมศร ี ๒ ภูปอ เมืองกาฬสินธุ์ ๔๒ นายประทีป ฤทธพิ์ันธ์ บ้านดอนยูงน้อย ๑๖ ยางตลาด ยางตลาด ๔๓ นายเฉลิมพล จีระสมบัติ บ้านห้วยเตย ๒ เว่อ ยางตลาด ๔๔ นางปร ียาวรรณ พัสดร บ้านหนองตอกแป้น ๕ หนองตอกแป้น ยางตลาด ๔๕ นางวร ีพร ภูแล่นกี่ บ้านโนนลาน ๑๐ นาเชือก ยางตลาด ๔๖ นางสุร ีรัตน์ มาศงามเมือง บ้านอุ่มเม่า ๑ อุ่มเม่า ยางตลาด 257
-18- ที่ ชื่อ – สกุล ชื่อกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต บ้าน หมู่ที่ ต าบล อ าเภอ ๔๗ นางรัตนา จันทร์ศร ี บ้านค าขันอาสา ๑๒ บัวบาน ยางตลาด ๔๘ นายธนพล จุปะมัดตัง บ้านโนนสูงใต้ ๘ โนนสูง ยางตลาด ๔๙ นางสาวสุร ินนา พลนันท์ บ้านนาดี ๘ นาดี ยางตลาด ๕๐ ว่าที่ร้อยตร ีหญิง ปิยะพร นาใจคง บ้านทรัพย์เจร ิญ ๑๑ สามัคคี ร่องค า ๕๑ นายวสิันต์พรสวัสดิ์บ้านกระยอ ๘ เหล่าอ้อย ร่องค า ๕๒ นายสมพงษ์ ตะระแจ่ม บ้านหนองแสงน้อย ๔ ผาเสวย สมเด็จ ๕๓ นางรมิดา ศิร ิกุล บ้านโนนชาด ๑๐ หนองแวง สมเด็จ ๕๔ นางสาวสุมาลี ศิร ินิกร บ้านบอน ๖ ล าห้วยหลัว สมเด็จ ๕๕ นายธูป หลักค า บ้านค าเม็ก ๗ แซงบาดาล สมเด็จ ๕๖ นายวิจิตร ศร ีบ้านโพน บ้านโนนน้าเกลี้ยง ๑ โนนน้าเกลี้ยง สหัสขันธ์ ๕๗ นางสาวมัทนา ภูครองหิน บ้านโนนสวาท ๖ โนนบุร ี สหัสขันธ์ ๕๘ นางสาวศิร ินันท์ แจ่มสุวรรณ บ้านขวัญเมือง ๑๐ สหัสขันธ์ สหัสขันธ์ ๕๙ นายสราวุธ สมสวย บ้านหนองกุงใหญ่ ๑ ส าราญ สามชัย ๖๐ นายบุญครอง เร ืองแสน บ้านดงตาว ๗ หนองช้าง สามชัย ๖๑ นางสาวสุทธิกานต์ มิท ามา บ้านหนองแสงใหม่ ๓ ส าราญใต้ สามชัย ๖๒ นายวิเชียร ทบด้าน บ้านนาบง ๘ หนองสรวง หนองกุงศร ี ๖๓ นางสาววสุธิดา จันทามหาธยา บ้านหนองชุมแสง ๑๓ หนองใหญ่ หนองกุงศร ี ๖๔ นางล าไย วรรณค า บ้านหนองกุงศร ี ๑ หนองกุงศร ี หนองกุงศร ี ๖๕ นางสาววนิดา ขาลถม บ้านโนนศรสีวัสดิ์๙ ดงมูล หนองกุงศร ี ๖๖ นางพสุกานต์ บัวหอม บ้านหนองอีบุตร ๑ หนองอีบุตร ห้วยผึ้ง ๖๗ นางสาวภัทรร ินทร์ญาพร สิมสาร บ้านเหล่าศร ีแก้ว ๕ ไค้นุ่น ห้วยผึ้ง ๖๘ นายอภิธนา ศร ีดาบุตร บ้านดงอุดม ๑๓ ค าบง ห้วยผึ้ง ๖๙ นางจุฬาพร บุบผาเดช บ้านค าปะโอ ๙ กุดโดน ห้วยเม็ก ๗๐ นายอนุจิต ขาวสวนจิต บ้านหัวสนาม ๑ ค าใหญ่ ห้วยเม็ก ๗๑ นายชยัวชิติพลศักดิ์ขวา บ้านค าเหมือดแก้ว ๑ ค าเหมือดแก้ว ห้วยเม็ก ๗๒ นางสาวอรทัย แฝงจันดา บ้านหนองบัว ๖ บึงนาเร ียง ห้วยเม็ก 258
-19- กิจกรรมที่ ๓ ส่งเสร ิมสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อ การผลิต” โดยจัดท าค าสั่งแต่งตั้งทีมขับเคลื่อนวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” จังหวัดกาฬสินธุ์ ตามค าสั่งส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดกาฬสินธุ์ ที่ ๓๘/๒๕๖๕ เร ื่อง แต่งตั้งทีมขับเคลื่อนวาระชุมชน “การส่งเสร ิม การออมภาคประชาชน” จังหวัดกาฬสินธุ์ ลงวันที่ ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๕ เพื่อวางแผนการขับเคลื่อนวาระ ชุมชน“การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” จังหวัดกาฬสินธุ์ให้เกิดประสิทธิภาพ และส่งเสร ิมสนับสนุนการจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “ ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ให้บรรลุวัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่ ก าหนด กิจกรรมที่ ๔ เสร ิมสร้างขีดความสามารถของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ด้านการส่งเสร ิมการออมของ ครัวเร ือนในชุมชน โดยรณรงค์รบัสมัครสมาชกิเพิ่มขึ้นอย่างน้อยรอ้ยละ ๑๐ ของสมาชิกที่มีอยู่ รณรงค์ให้สมาชิกมี การออมเงนิเพิ่มขึ้น ด้วยการเพิ่มเงนิสัจจะอย่างน้อยรอ้ยละ ๑๐ ของเงินสัจจะเดิมที่สมาชิกออมอยู่ ส่งเสร ิมให้ กลุ่มอาชีพ กลุ่มองค์กรต่างๆในชุมชน สมัครเป็นสมาชิกกลุ่มประเภทวิสามัญ ส่งเสร ิมการด าเนินกิจกรรมเคร ือข่าย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เช่น ศูนย์สาธิตการตลาด โรงสีข้าวชุมชน โรงน้าดื่มชุมชน ยุ้งฉาง ธนาคารข้าว เป็นต้น และจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้เพื่อสร้างความเข้มแข็งในการบร ิหารจัดการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เพื่อเป็น การเตร ียมความพร้อมการเป็นศูนย์จัดการกองทุนชุมชน (ศกจ.) เพื่อบร ิหารจัดการหนี้ของสมาชิก 259
-20- กิ จกรรมที่ ๕ ติ ดตามประเมินผล โดยการประเมินศั กยภาพกลุ่มออมทรัพย์เพื่ อการผลิต ตามหลักธรรมาภิบาล จ านวน ๒๑ ตัวชี้วัด เพื่อจัดระดับการพัฒนา และด าเนินกิจกรรมคัดเลือกกองทุน เกื้อหนุนความส าเร็จตามหลักธรรมาภิบาล ประจ าปี พ.ศ. ๒๕๖๕ ได้แก่ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต บ้านโคกกลาง หมู่ที่ 12 ต าบลจุมจัง อ าเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ภาพกิจกรรม “รณรงค์รับสมัครสมาชิกและการเพิ่มเงนิสัจจะ และการจดัตั้งกลมุ่ออมทรพัยฯ์ ภาพกิจกรรม “ติดตามประเมินผลกลุ่มออมทรัพย์ฯและการคัดเลือกกองทุนเกื้อหนุนความส าเร็จ ตามหลักธรรมาภิบาล 260
-21- ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ ปัญหา อุปสรรค 1. ระบบรายงานเจ้าหน้าที่จังหวัดไม่สามารถตรวจสอบแก้ไขข้อมูลได้ 2. จังหวัดกาฬสินธุ์มีพื้นที่เป้าหมาย ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จ านวนมาก ท าให้ต้องด าเนินกิจกรรมในพื้นที่บ่อยครั้ง เจ้าหน้าที่ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอมีจ านวนน้อยท าให้ไปร่วมกิจกรรม ได้ไม่ทั่วถึงทุกแปลง และการด าเนินกิจกรรมบ่อยครั้งท าให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมน้อย 3. ปัญหาการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (โควิด – ๑๙) ส่งผลกระทบจนเกิด ปัญหาด้านเศรษฐกิจ วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนในสังคม ค่าครองชีพที่สูงขึ้น ปัญหาหนี้สินครัวเร ือน ปัญหาการ ตกงาน ว่างงาน ส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และการน าส่งเงิน สัจจะรายเดือนของสมาชิก ข้อเสนอแนะ 1. ปรับปรุงระบบการรายงานให้เจ้าหน้าที่ระดับจังหวัดสามารถเข้าไปด าเนินการตรวจสอบแก้ไขได้ 2. จังหวัดมีระบบการติดตามตรวจสอบผลการด าเนินง านอย่างชัดเจน ต่อเนื่อง มีการรายงานผล ความก้าวหน้าทุกระยะ เช่น ก ารน าเสนอผลความก้าวหน้าในที่ประชุมประจ าเดือน การน าเสนอผลความก้าวหน้า ทางระบบไลน์กลุ่ม 261
ตู้เย็นตู้ยารอบบ้าน -22- ส่วนที่ 4 ภาพกิจกรรม ๑. ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ภาพกิจกรรมการด าเนินงาน ธนาคารแบ่งปันแรงงาน ปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง 262
-23- ตลาดนัด 9 ทิศ 263
-23- 2. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์ กิจกรรมการเอามื้อสามัคคี 264
-24- กิจกรรมการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ 265
-25- กิจกรรมการท าอาหารปลาและ EM บอล 266
-26- 3. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 267
-27- 268
269
เอกสารสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา จังหวัดขอนแก่น โดย ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดขอนแก่น 270
ค าน า ด้วยกระทรวงมหาดไทย โดยคณะกรมการอ านวยการจัดกิจกรรมเนื่องในโอกาสการ สถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบ 130 ปี ในปี พ.ศ. 2565 มีมติเห็นชอบเห็นชอบโครงการ/กิจกรรม ของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ ในสังกัดกระทรวงมหาดไทย และสมาคมที่เกี่ยวข้อง ที่จะด าเนินการใน วาระพิเศษ เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุข สร้างได้...ด้วยใจอาสา โดยด าเนินการ 2 กิจกรรมหลัก 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ๒) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น ได้ด าเนินการโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุข สร้างได้...ด้วยใจอาสา ในพื้นที่โคกหนองนา และศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน เพื่อร่วมเฉลิมฉลอง โอกาสครบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 เมษายน ภายใต้ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” แนวคิดการร่วมขับเคลื่อนศาสตร์พระราชาสู่คงามยั่งยืน โดยใช้พลังผู้น าจิตอาสาและเจ้าของแปลงพื้นที่ โคก หนอง นา น าการพัฒนาสู่ความยั่งยืน ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดขอนแก่น มกราคม 2566 271
สารบัญ หน้า ส่วนที่ 1 ความเป็นมาโครงการ 1 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน 4 - กิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 4 - กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 11 - กิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 16 ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ 18 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก 19 272
เอกสารสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างรายได้ด้วยใจอาสา จังหวัดขอนแก่น ************************************* ส่วนที่ 1 : ความเป็นมาโครงการ 1. หลักการและเหตุผล กระทรวงมหาดไทย มีภารกิจในการบ าบัดทุกข์บ ารุงสุข พัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้มี ความสุข มีความมั่นคง โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการขับเคลื่อน การพัฒนามาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2549 และมอบหมายให้กรมการพัฒนาชุมชนชน น้อมน าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักในการ ส่งเสร ิมกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชนเน้นประชาชนเป็นศูนย์กลาง โดยการพัฒนาคนให้ พึ่งตนเอง มีความเป็นเจ้าของและบร ิหารจัดการโดยชุมชน พัฒนาหมู่บ้านหร ือชุมชนให้มีวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง และเป็นสังคม “ อยู่เย็น เป็นสุข ” โดยร่วมกับภาคีเคร ือข่ายการพัฒนาในการน้อมน าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ลงสู่การปฏิบัติอย่างเป็นขั้นตอนตามกลไกการขับเคลื่อนสืบสานศาสตร์พระราชาเพื่อการปฏิรูปประเทศ โดยใช้หมู่บ้านเป็นฐานของการพัฒนา มุ่งสร้างภูมิคุ้มกันให้ทุกครัวเร ือนและพัฒนาคนให้มีความรู้และปรับตัว ให้สามารถด าเนินชีวิต อย่างมีความสุข มีอาชีพ สร้างรายได้ ท่ามกลางวิกฤตโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ด้วยการจัดท าโครงการที่ประยุกต์การใช้ศาสตร์พระราชาและน้อมน าเอาแนวคิดและทฤษฎีการพัฒนาอันเนื่องมาจาก พระราชด าร ิกว่า 40 ทฤษฎี ที่ทรงพระราชทานไว้ให้ในการแก้ไขปัญหาด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมมา ประยุกต์กับแนวคิดการพัฒนาพื้นที่ และการออกแบบเชิงภูมิสังคมไทยเพื่อการพึ่งตนเองและรองรับภัยพิบัติ ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” สร้างการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้เหมาะสมกับหมู่บ้านในภูมิสังคมต่าง ๆ สร้างงาน สร้างรายได้ให้กับครัวเร ือนและชุมชน ผ่านโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” กอปรกับ กรมการพัฒนาชุมชนได้ก าหนดให้กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชนตามภารกิจของหน่วยงาน และภารกิจ การออมสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพึ่งตนเอง และสร้างความเข้มแข็งชุมชนของ กระทรวงมหาดไทยในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ของประชาชน แก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้าของสังคม โดยได้ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิม การออมลดความเหลื่อมล้าของประชาชน” ในมหกรรมการออมลดความ เหลื่อมล้าของประชาชน ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค เพื่อเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่สมาชิกในครัวเร ือนและ ช่วยเหลือคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเป็น กลไกส าคัญ ในการขับเคลื่อนวาระชุมชน ดังนั้น ในวาระพิเศษเนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบ ๑๓๐ ปี ในปีพ.ศ. ๒๕๖๕ นับเป็นเรอ่ืงน่ายินดีและน่าภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง ทกี่ระทรวงมหาดไทยด ารงความเป็นองค์กรหลักในการ บร ิหารราชการแผ่นดิน พร้อมทั้งได้ปฏิบัติหน้าที่ในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ให้แก่พี่น้องประชาชน อย่างเข้มแข็ง ต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน กรมการพัฒนาชุมชน จึงได้จัดท าโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้าง ได้ด้วยใจอาสา เพื่อร่วมเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 เมษายน 2565 ภายใต้ ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข โดยในส่วนของกรมการพัฒนาชุมชน คณะกรรมการฯ มีมติเห็นชอบโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้...ด้วยใจอาสา ด าเนินการใน 3 กิจกรรมหลัก คือ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนา ชุมชน 2) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน และ 3) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 273
2. ความส าคัญ/แนวคิด 2.1 ร่วมเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2565 ภายใต้ ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” 2.2 แนวคิดการร่วมขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พระราชาสู่ความยั่งยืน โดยใช้พลังผู้น าจิตอาสาและเจ้าของ แปลงพื้นที่พัฒนาต้นแบบ เป็นผู้น าการเปลี่ยนแปลงสู่ความยั่งยืน 2.3 การออม สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพึ่งตนเองและสร้างความเข้มแข็ง ชุมชน 2.4 ขับเคลื่อนการด าเนินกิจกรรมโดยไม่ใช้งบประมาณ ด้วยกระบวนงาน 3 5 7 ประกอบด้วย 3 ระดับ ได้แก่ การประสานภาคีเคร ือข่าย การบูรณาการแผนงานและยุทธศาสตร์ การติดตามและประเมินผล การจัดการความรู้ และการสื่อสารสังคม และ 7 ภาคี ได้แก่ ภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคศาสนา ภาคประชาชน ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคสื่อมวลชน 3. เป้าประสงค์ ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี และมีความสุข 4. กลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานโครงการ ประกอบด้วย 4.1 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 4.2 ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 4.3 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 5. แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ 5.1 กรมการพัฒนาชุมชนจัดท าแนวทางการด าเนินงานโครงการและแจ้งหน่วยด าเนินการ 5.2 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับ กลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ 5.2.1 ประชุมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการแก่ผู้เกี่ยวข้อง 5.2.2 จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจและ เป้าหมายของแต่ละกลไกขับเคลื่อน 5.3 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานด าเนินการตามแผนปฏิบัติ การขับเคลื่อนการด าเนินงาน ที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 5.4 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับและกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงาน และภาคีพัฒนา ทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วม ถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนา และเป็นแบบอย่างขยายผลการ ด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 5.5 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ จังหวัดขอนแก่น ด าเนินการตามโครงการ มีกิจกรรมหลัก 3 กิจกรรม ดังนี้ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ด าเนินการในพื้นที่ หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้งศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จ านวน 26 แห่ง ใน 26 อ าเภอ (อ าเภอละ 1 แห่ง) 274
2) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน พื้นที่ หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้ง แหล่งเร ียนรู้/ศูนย์เร ียนรู้ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM เป้าหมายด าเนินการร้อยละ 100 จ านวน 1 ศูนย์ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : HLM เป้าหมายด าเนินการร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด หร ือเท่ากับ 347 ศูนย์ฯ 3) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต พื้นที่ หมู่บ้านที่มีความพร้อมในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และรณรงค์จัดตั้งกลุ่ม ออมทรัพย์ฯเนื่องในโอกาสครบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทยฯ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” 6. พื้นที่เป้าหมาย/พื้นที่ด าเนินการ 6.1 หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 6.2 หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 6.3 หมู่บ้านที่มีความพร้อมในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ได้แก่ หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หร ือหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. หร ือ หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน หร ือหมู่บ้าน/ชุมชนท่องเที่ยว OTOP 7. กลุ่มเป้าหมาย 7.1 ครัวเร ือนยากจนในระบบ TPMAP 7.2 ครัวเร ือนผู้มีรายได้น้อย 7.3 ครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน/ต าบล ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม 8. ระยะเวลาด าเนินการ เดือนพฤษภาคม – ธันวาคม 2565 9. งบประมาณ ไม่ใช้งบประมาณของทางราชการ 10. ผลที่คาดว่าจะได้รับ 10.1 ประชาชนและชุมชนได้รับการพัฒนาคุณภาพชีวิต ทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและ สิ่งแวดล้อม 10.2 เกิดความรัก ความสามัคคี ความสมานฉันท์ในการร่วมบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ให้กับประชาชนที่ได้รับ ความเดือดร้อนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีในหมู่บ้าน/ชุมชน 10.3 เกิดการขยายผล เคร ือข่ายการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ของคนในชุมชน อันน าไปสู่การพึ่งตนเองได้ อย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 10.4 ประชาชนมีรากฐานการด ารงชีวิตและพัฒนาสู่อนาคตได้อย่างมั่งคงและสมดุลตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง 275
ส่วนที่ 2 : ผลการด าเนินงาน ❖ กิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน กรมการพัฒนาชุมชน ให้จังหวัด/อ าเภอส่งเสร ิมการขับเคลื่อนการด าเนินงานผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเฉลิมพระเกียรติและถวายเป็นพระราชกุศล พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดี ศร ีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ในวันที่ 28 กรกฎาคม 2565 โดยการจัดตั้ง “ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน” ให้เป็นสถานที่บ่มเพาะภาวะผู้น า ทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ การพัฒนา คุณภาพชีวิตประชาชน และการบร ิหารจัดการชุมชนเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน และเป็นศูนย์ประสานงานภาคี เคร ือข่ายจิตอาสาพัฒนาชุมชนระหว่างภาครัฐ ภาคประชาชน และภาคีการพัฒนาในพื้นที่ ทั้ง 7 ภาคส่วน โดยมีชุมชนเป็นศูนย์กลาง ด้วยการส่งเสร ิมผู้น าชุมชน กลุ่ม องค์กร เคร ือข่ายงานพัฒนาชุมชนที่เป็นทุนทางสังคม ใช้พลังภูมิปัญญาให้เป็นพลังในการสร้างสรรค์ งานพัฒนาชุมชน ส่งเสร ิมสนับสนุนการพัฒนาทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ รวมถึงการพัฒนาภาวะผู้น า สร้างเสร ิมอุดมการณ์ท างานเพื่อสาธารณะในรูปแบบผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน มีจิตส านึกรับผิดชอบต่อชุมชน มีบทบาทและมีส่วนร่วมในการพัฒนาและเสร ิมสร้างชุมชนให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การขับเคลื่อนการด าเนินงาน จังหวัดขอนแก่น ได้ด าเนินการจัดตั้งศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนระดับอ าเภอ จ านวน 26 แห่ง และ ระดับต าบล จ านวน 198 แห่ง ซึ่งได้ด าเนินงานโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา กิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน โดยส่งเสร ิม/สนับสนุนให้ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนร่วมกับภาคีเคร ือข่าย ด าเนินกิจกรรมที่สอดคล้องกับภารกิจของผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ได้แก่ กิจกรรม 9 จุดหมาย ต้นสายปลายป่าน อย่างน้อย 4 ครั้ง ในห้วงระยะเวลาเดือนพฤษภาคม – ธันวาคม 2565 ต้องไม่น้อยกว่า 3 กิจกรรม โดยไม่ซ้ากัน และเลือกด าเนินกิจกรรมได้ตามความเหมาะสมกับภูมิสังคม สภาพพื้นที่ และความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย 276
ทั้งนี้ ก าหนดให้กลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมกิจกรรม ครั้งละไม่น้อยกว่า 30 คน ประกอบด้วยกลุ่มเป้าหมาย พื้นที่ หมู่บ้าน/ ต าบล ที่ตั้งศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนระดับอ าเภอ ๆ ละ 1 แห่ง รวมทงั้สิ้น จา นวน 26 แห่ง ดังนี้ ที่ ชื่อศูนย์ผู้น าจิตอาสา ที่ตั้ง ชื่อประธานศูนย์ หมายเลข หมู่ที่ ต าบล อ าเภอ โทรศัพท์ 1 ศูนย์ 19 พอเพียง 6 พระลับ เมืองขอนแก่น นายว ินัย ทองทัพ 2 ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านโนนดงมัน 14 สะอาด น้าพอง นายจารศุักดิ์ แก้วภิรมย์ 084-4036174 3 ศูนย์เร ียนรู้การพัฒนาที่ยั่งยืนชุมชนห้วยยาง 5,15 ดงเมืองแอม เขาสวนกวาง นายธนชาต ดานวงศ์ไพศาล 082-4815932 4 ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พช.บ้านดง 2 บ้านดง อุบลรัตน์ นางดวงเดือน ตร ีศร ี 5 ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พช. 4 โนนฆ้อง บ้านฝาง นายบุญถิ่น กุระขันธ์ 087-4270659 6 ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา บ้านโคกกลาง 3 ห้วยยาง กระนวน นายเนว ิน แสงศร ีเร ือง 06-5393-9987 7 ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงหนองตะนาบ้านห้วยเตย 1 ห้วยเตย ซ าสูง นายประเวท วงฬา 062-1143754 8 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาบ้านนาหว้า 5 บ้านเม็ง หนองเร ือ นายภควัตร สุพรรณ์ 095-1975596 9 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาระดับอ าเภอภูเว ียง 8 หนองกุงธนสาร ภูเว ียง นายอุดร หอสูงเนิน 081-0693354 10 ศูนย์เร ียนรู้กสิกรรมธรรมชาติบ้านสวนศิร ิพร 10 ในเมือง เว ียงเก่า นางสาวศิร ิพร ประพรมมา 095 681 8542 11 ศูนย์เร ียนรู้โคกหนองนาบ้านใหม่สามัคคี 9 ขนวน หนองนาค า นางกาญจณา สูนเจิม 062-9169215 12 ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านขามป้อม 4,10,12 ขัวเร ียง ชุมแพ นายว ิโรจน์ นามจันทร์ดี 085 7489534 13 ศูนย์เร ียนรู้ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนบ้านหนองแสง 8 นาจาน สีชมพู นายสุว ิทย์ แสนขันธ์ 098-9897519 14 ศูนย์เร ียนรู้ผู้น าจิตอาสาบ้านนาน้าซ า 5 ภูผาม่าน ภูผาม่าน นายอภิเษก ประเสร ิฐ 081-0145697 15 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาระดับอ าเภอบ้านไผ่(ศูนย์เร ียนรู้ เศรษฐกิจชุมชน) 2 ในเมือง บ้านไผ่ นายธัชชัย อัคฮาด 080-4030661 16 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาต าบลวังแสง (ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจ พอเพียง) 6 วังแสง ชนบท นางลักษณีฐิติโชติรัตนา 08-8995-9485 17 ศูนย์เร ียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง 10 บ้านโคก โคกโพธไิ์ชย นางสาวเฉลิมพร วงษา 18 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลสวนหม่อน 6 สวนหม่อน มัญจาคีร ี นายนิยม เนตรชิว 091-0573679 19 ศูนยก์ารเรยีนรเู้ศรษฐกิจพอเพยีงบ้านโพธขิ์ุมดิน 5 พระบุ พระยืน นายไพรัตน์ ดีเลิศ 091-1298299 20 ศูนย์เร ียนรู้ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนบ้านโคกส าราญ 1, 11,14 โคกส าราญ บ้านแฮด นายประดิษฐ์ เจือมา 064-4749598 21 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลโคกสง่า 7 โคกสง่า พล นายสานิต ใจตาง 0 879536693 22 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอหนองสองห้อง 7 ดงเค็ง หนองสองห้อง นายไพรวัลย์ อินนอก 0 866344659 23 ศูนย์เร ียนรู้การพัฒนาที่ยั่งยืนบ้านโคกสว่าง 7 คอนฉิม แวงใหญ่ นางสายทิพย์ ลามา 087 231 7891 24 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาละหานนา 1 ละหานนา แวงน้อย นายสมชาญ ศร ีชัยยา 095-6759861 25 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอเปือยน้อย 2 เปือยน้อย เปือยน้อย นายสุภาพ แสงสว่าง 063-4961487 26 ศูนย์เร ียนรู้โคกหนองนา พัฒนาชุมชน 5 โนนแดง โนนศิลา นางยนต์ ใจแน่น 098-5989288 277
แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ 1. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับ คณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ 1.1 ประชุมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการแก่คณะกรรมการ ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง 1.2 จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจของผู้น าจิตอาสา พัฒนาชุมชน (กิจกรรม 9 จุดหมาย ต้นสายปลายป่าน) /ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ตามระยะเวลาที่ก าหนด 2. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และคณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ด าเนินการ ตามแผนปฏิบัติการฯ ที่ก าหนดเพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 3. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ผู้น าจิตอาสา พัฒนาชุมชน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมรวมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการ พัฒนาและเป็นแบบอย่างขยายผลการด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 4. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ ผลการด าเนินงานการขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น ขับเคลื่อนการด าเนินงานศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ในรูปแบบการในลักษณะ เคร ือข่าย ซึ่งภารกิจของ กรมการพัฒนาชุมชน ในทุกยุคทุกสมัย ในชุมชนที่ไหนมีผู้น าก็ต้องมีงานพัฒนาชุมชน อยู่ที่นั่น การท าให้ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวกับชีวติของเราดีขึ้น สิ่งที่ดีที่เกิดขึ้นในครอบครวัก็เรยีกว่าการพัฒนา ซึ่งเป็นงานของกรมการพัฒนาชุมชน และเป็นงานของผู้น าด้วย ไม่ว่าจะเป็น ข้าราชการ ก านันผู้ใหญ่บ้าน ผู้น า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้น าทางจติวญิญาณ ผู้น าครอบครวัผู้น าชุมชนตามธรรมชาติ ที่เราเร ียกรวม ๆ กันว่า “จิตอาสา” จึงได้จัดตั้ง “ทีมผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน” ขึ้นมา เพื่อเป็นแนวร่วมในการขับเคลื่อนโดยการระดม องค์ความรู้และทรัพยากรบุคคลในพื้นที่ สนับสนุนการขับเคลื่อนงานพัฒนาชุมชน รวมถึงร่วมติดตาม สนับสนุน และประเมินผลงานพัฒนาชุมชน พร้อมทั้งให้ค าแนะน าแนวทางในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ท าหน้ที่เป็นศูนย์กลาง ในการรวบรวมผู้ที่มีความรู้ความสามารถและเชี่ยวชาญในด้านต่าง ๆ เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน โดยส่งเสร ิม/สนับสนุน และสร้างความรู้ ความเข้าใจ ให้ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนน้อมน าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียง ด้วยกระบวนการเร ียนรู้ด้วยการถอดองค์ความรู้ “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” น าไปสู่การพัฒนา การ บร ิหารจัดการชุมชน ซึ่งน าพาชุมชนให้เกิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่พึ่งตนเองได้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน ด้วยกิจกรรม 3 สร้าง ที่สอดคล้องกับภารกิจของผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน (กิจกรรม 9 จุดหมาย ต้นสายปลายป่าน) ดังนี้ 1. ตู้เย็นตู้ยารอบบ้าน กิจกรรมสร้างความมั่นคงทางอาหาร : การปลูกผักสวนครัวเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารตามแนว เกษตรอินทร ีย์โดยส่งเสร ิมด าเนินงานการปลูกผักสวนครัวเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหาร ในพื้นที่ครัวเร ือนของ ตนเองทุกคน โดยผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนทุกคนปลูกผักไว้ทานเองบร ิเวณรอบบ้าน ตามแบบอย่าง “ผู้น าต้องท าก่อน” เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ประชาชนทั่วไป และกระตุ้นให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการบร ิหารจัดการ และพึ่งตนเองในการสร้างความมั่นคงทางอาหารด้วยการปลูกผักบร ิเวณบ้านและรอบบ้าน 2. ธนาคารแบ่งปันแรงงาน ส่งเสร ิมการบร ิหารจัดการพื้นที่รกร้างว่างเปล่าให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนในพื้นที่ เป็นจุด ด าเนินการโดยคนในชุมชนร่วมกันปลูกผักของชุมชน และแหล่งเพาะพันธุ์ผักของชุมชน หร ือใช้พื้นที่ข้างถนนเพื่อ ปลูก ผัก เป็นถนนสวยปลอดภัยไร้สารพิษ มีการจัดเก็บเมล็ดพันธุ์และจัดตั้งเป็นกองทุนเมล็ดพันธุ์ไว้แบ่งปัน ท า ให้ลดรายจ่ายในการจัดซื้อเมล็ดพันธุ์ของครัวเร ือน และเป็นแหล่งรวมจิตใจในการช่วยเหลือคนในชุมชน 278
3. ไม้ 3 ประโยชน์ 4 อย่าง บูรณาการร่วมกับครัวเร ือนเข้าร่วมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนต้นแบบตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” และศูนย์เร ียนรู้ทฤษฎีใหม่ รูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” โดยผู้เข้าร่วม โครงการได้ให้สถานที่ตนเองจัดตั้งเป็นแหล่งเร ียนรู้ เพื่อให้คนในชุมชนได้มาศึกษาการพืชผักสวนครัวและปลูก ไม้ผลต่าง ๆ ตามองค์ประกอบของ โคก หนอง นา 4. บัญชีรายจ่าย รณรงค์ให้ครัวเร ือนมีการบันทึกรายรับ – รายจ่าย ในครัวเร ือน เพื่อให้ทราบถึงฐานะการเงินของ ตนเอง ซึ่งผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ได้มีการจัดประชุมให้ความรู้การท าบัญชีครัวเร ือน และบูรณาการร่วมกับ อปท. ในพื้นที่ จัดท ากิจกรรมสร้างความตระหนักในการจัดท าบัญชีครัวเร ือน เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจในการท า บัญชีรายจ่ายตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 5. ขายขยะแลกทอง สนับสนุนการบร ิหารจัดการขยะในครัวเร ือนและชุมชน ได้แก่ 1) ส่งเสร ิมให้ครัวเร ือนมีแหล่งก าจัดขยะเปียกครัวเร ือน 2) ส่งเสร ิมการคัดแยกขยะครัวเร ือนทุกครัวเร ือน 6. ของเก่าเล่าอดีต ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ได้มีการพัฒนาพื้นที่ของตนเองและครัวเร ือนในชุมชน โดยปลูกผักสวนครัว เป็นรั้วบ้าน แนวกั้นระหว่างบ้าน จึงสร้างความเป็นระเบียบเร ียบร้อยและความเป็นชุมชนสีเขียวให้เกิดขึ้นในชุมชน 7. ผ้าป่าอาชีพ มีการส่งเสร ิมการแปรรูปอาหารที่เป็นผลผลิตจากการปลูกผักสวนครัว เพื่อสร้างความมั่นคง ทางอาหาร และโครงการสร้างและพัฒนาสัมมาชีพชุมชนระดับหมู่บ้าน โดยส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ เป็นต้น 8. ปิดไฟ ประหยัด มีกิจกรรมส่งเสร ิมสนับสนุนหมู่บ้าน/ชุมชน ร่วมใจและร้อยดวงใจลดใช้พลังงาน 9. ตลาดนัด 9 ทิศ ส่งเสร ิมการสร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ ให้กับคนในชุมชน โดยน าสินค้า/ผลิตภัณฑ์จากหมู่บ้าน มาจ าหน่ายในตลาดชุมชน ผลที่คาดว่าจะได้รับ เชิงปร ิมาณ : มีศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนที่เป็นตัวอย่างการปฏิบัติงานที่ดี ที่สามารถใช้เป็นแนวทาง ในการส่งเสร ิมให้ประชาชนน้อมน าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอย่างเป็นรูปธรรม จ านวน 26 แห่ง เชิงคุณภาพ : ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนสามารถเป็นแกนหลักส าคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนาชุมชนให้ เข้มแข็งอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 279
❖ กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ความส าคัญ/แนวคิด 1. เป็นศูนย์เร ียนรู้เพื่อการพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนทุกช่วงวัยด้วยการน้อมน า หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและหลักทฤษฎีใหม่ ด้านการแก้ไข ปรับปรุงคุณภาพของ คน ดิน น้า ป่า อย่างเป็น ระบบ มาพัฒนาปรับปรุงพื้นที่ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” 2. เป็นสถานที่เสร ิมสร้างโอกาสในการเร ียนรู้ ถ่ายทอดและฝึกปฏิบัติฐานการเร ียนรู้ ตามหลักกสิกรรม ธรรมชาติ 3. เป็นเวทีแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ในการประกอบอาชีพด้านต่าง ๆ เช่น การปลูกพืชสวน พืชไร่ หร ือการเลี้ยง สัตว์หรอืใชภู้มิปัญญาในการสรา้งรายได้เชน่งานฝีมือการแปรรูป การถนอมอาหาร รวมถึงด้านการพัฒนาสิ่งแวดล้อม วิธีการปรับปรุงดินและการใช้พลังงานทดแทน เป็นต้น 4. มีข้อมูลทางวิชาการ เช่น ชุดความรู้ต่าง ๆ ในการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ 5. มีจุดเร ียนรู้หร ือฐานเร ียนรู้ หร ือสถานที่ส าหรับการจัดการเร ียนการสอนความรู้แก่ผู้สนใจ ตาม ศักยภาพของพื้นที่และสถานที่ 280
ข้อมูลทั่วไป จังหวัดขอนแก่น ได้ด าเนินโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” พื้นที่เป้าหมาย 26 อ าเภอ 1,144 ครัวเร ือน แบ่งเป็น 1) พื้นที่เร ียนรู้ชุมชนต้นแบบ การพัฒนาคุณภาพชีวิต (CLM) ระดับต าบล จ านวน 1 ต าบล และ2) พื้นที่ครัวเร ือนต้นแบบการพัฒนาคุณภาพ ชีวิต (HLM) ระดับครัวเร ือน จ านวน 1,143 ครัวเร ือน ดังนี้ เป้าหมาย 1. การด าเนินงาน - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุน : CLM เป้าหมายด าเนินการ ร้อยละ 100 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ฯ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : HLM เป้าหมายด าเนินการ ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด พื้นที่เป้าหมายด าเนินการ 1. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM จ านวน 1 แห่ง ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการ ศูนย์เร ียนรู้ที่มีชีวิต โดย “ครูพาท า” ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้คนในชุมชนน าไปประยุกต์ใช้ในการสร้างรายได้ พัฒนา อาชีพสู่วิสาหกิจชุมชน และขยายผลสร้างเคร ือข่ายเร ียนรู้ให้เกิดขึ้นเป็นวงกว้าง เพื่อส่งเสร ิมการพึ่งตนเองได้อย่าง ยั่งยืน อย่างน้อย 2 ครั้งต่อเดือน 2. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : HLM ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ ทั้งหมด ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการแหล่งเร ียนรู้ที่มีชีวิตที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง อย่างน้อย 1 ครั้งต่อเดือน 281
การขับเคลื่อนการด าเนินงาน จังหวัดขอนแก่น ขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน โดยการน้อมน าศาสตร์พระราชา มาเป็นแนวทางในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ โคก หนอง นา โมเดล เพื่อให้เกิดกระบวนการเร ียนรู้ การมีส่วนร่วม การพึ่งพาตนเอง ตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงและแนวคิดทฤษฎีใหม่ เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เกิดความสุข ด าเนินชีวิตอย่างพอเพียง และสามารถบร ิหารจัดการตนเองและชุมชนให้มีความสุขได้อย่างยั่งยืน 282
แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ 1. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับ คณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือนและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ 1.1 ประชุมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการผู้เกี่ยวข้อง 1.2 จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจของศูนย์ เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และระดับครัวเร ือน ตามระยะเวลาที่ก าหนด 2. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน ด าเนินการตามแผนปฏิบัติ การฯ ที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 3. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน เจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและเป็นแบบอย่างขยายผลการด าเนินงานใน วงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 4. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ การด าเนินกิจกรรม 1. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการอย่างน้อย ๒ ครั้งต่อ เดือน นิยาม : ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน (CommunityLab Model for Quality of Life : CLM) เป็นศูนย์เร ียนรู้ที่มีชีวิต ที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง ส่งเสร ิม สนับสนุน การสร้างรายได้ให้คนในชุมชน พัฒนาอาชีพสู่วิสาหกิจชุมชน และขยายผล สร้างเคร ือข่ายเร ียนรู้ให้ เกิดขึ้นเป็น วงกว้างเพื่อส่งเสร ิมการพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน 2. ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน : HLM ด าเนินกิจกรรมให้บร ิการ อย่างน้อย ๑ ครั้งต่อเดือน นิยาม : ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน (HouseholdLab Model for Quality of Life : HLM) เป็นแหล่งเร ียนรู้ที่มีชีวิต ที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตจร ิง กิจกรรมให้บร ิการของ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ๑. ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ โดย “ครูพาท า เน้นย้าด้วยการ"ลงมือปฏิบัติ” พื้นที่จร ิง ๒. ให้บร ิการ จุดเร ียนรู้ ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน * ด้านภูมิเป็นการเร ียนรู้ในองค์ประกอบทางกายภาพ ในรูปแบบ“โคก หนอง นา” โมเดล ดังนี้ โคก เป็นพื้นที่มีการถมดินและถมสูงกว่าปกติของแปลงตามความต้องการในการใช้ประโยชน์ และ ความเหมาะสมกับขนาดที่ดิน มีขนาดในช่วง ๒๐ - 50 %ของพื้นที่ดินทั้งหมด ความสูงและความกว้าง ต าแหน่งที่ตั้ง ตามภูมิสังคมและการใช้งาน เช่น การป้องกันน้าท่วม คันนาทองค า ฯลฯ อาจใช้ดินจากการขุดหนองน้าในพื้นที่ เป็นพื้นที่จัดเตร ียมไว้ส าหรับ ท าการเกษตร สร้างที่อยู่อาศัยหร ือท ากิจกรรมอื่น ๆ เช่น โรงเลี้ยงสัตว์ ยุ้งฉาง โรงเก็บวัสดุ เป็นต้น 283
หนอง เป็นพื้นที่ในการใช้ประโยชน์ในการบร ิหารจัดการน้าเพื่อการกักเก็บน้าสร้างความชุ่มชื้น ในพื้นที่ ส าหรับพืชและสัตว์เลี้ยงเพียงพอตลอดทั้งปีมีลักษณะรูปทรงอิสระหร ือรูปแบบอื่นตามความเหมาะสมกับที่ดิน โดยมีขนาดที่เหมาะสมในการจัดสร้างหนองน้าที่ครัวเร ือนค านวณปร ิมาณน้าใช้ได้เพียงพอ นา เป็นพื้นที่ราบหร ือพื้นที่ว่างในรูปแบบต่าง ๆ สามารถส่งน้า สร้างความชุ่มขึ้น เพื่อท าการเกษตรได้ ขนาดช่วง 50 - 50% ของพื้นที่ทั้งหมด ส าหรับการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรตามภูมิสังคมและความต้องการ ของครัวเร ือน ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ท านาข้าว แปลงผัก พืชสมุนไพร แปลงไม้ดอก พืชไร่ พืชสวนหร ืออื่น ๆ * ด้านสังคม เป็นการเร ียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ ดังนี้ ฐาน/จุดเร ียนรู้ "ด้านคน" หมายถึง การสร้างแรงบันดาลใจและปรับทัศนคติ ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และทฤษฎีใหม่ ในรูปแบบ"โคก หนอง นา โมเดล" เช่น แรงบันดาลใจ สาเหตุที่ท า ความส าเร็จที่เกิดขึ้น เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านดิน” หมายถึง การปรับปรุงคุณภาพดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืช เช่น ฐานคนรักษ์ดิน ฐานคนรักษ์แม่ธรณี ฐานปลูกพืชบ ารุงดินฐานหญ้าแฝก ฐานการห่มดิน ฐานปุ๋ยอินทร ีย์ชีวภาพ เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านน้า” หมายถึง การบร ิหารจัดการน้าให้เพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ เช่น ฐานคนรักษ์น้า ฐานฝายชะลอน้า ฐานคลองไส้ไก่เพื่อการกระจายความชุ่มชื้น เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านป่า” หมายถึง การบร ิหารจัดการพืชในพื้นที่ให้เหมาะสมกับสภาพภูมิสังคม เช่น ฐานคนรักษ์ป่า ฐานหลุมพอเพียง ฐานป่าเปียก ฐานป่า ๓ อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง ฐานป่าห้าระดับ ฐานปลูกป่าใน ที่สูง ฐานปลูกป่าในใจคน ฐานการปลูกพืชอย่างยั่งยืน (Permaculture) เป็นต้น ผลการด าเนินงานการขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น จ านวน 347 แห่ง ด าเนิน กิจกรรมรวมจ านวนทั้งสิ้น 725 ครั้ง ด าเนินกิจกรรมโดยการให้บร ิการถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ โดย “ครูพาท า” เน้นย้าด้วยการ “ลงมือปฏิบัติ” พื้นที่จร ิง ให้บร ิการ จุดเร ียนรู้/ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ปัญหา อุปสรรค 1. ครัวเร ือนต้นแบบยังขาดความต่อเนื่องในการด าเนินกิจกรรม “โคก หนอง นา” เช่น การปลูกผักสวนครัว การดูแลรักษาบ ารุงพืชที่ปลูกไว้ในแปลง การคลุมดิน การจัดท าฐานการเร ียนรู้ 2. เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนมีการโยกย้ายบ่อยครั้ง ท าให้ขาดความต่อเนื่องในการด าเนินงานติดตาม ข้อเสนอแนะ 1. ควรก าหนดให้มีการด าเนินงานตามโครงการฯ อย่างต่อเนื่อง ไม่จ ากัดระยะเวลาด าเนินการ โดยมีการติดตาม ด าเนินงานเป็นระยะ ๆ และมีการประสานแผนงานการด าเนินงานในพื้นที่ ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ/จังหวัด เพื่อให้ สามารถขับเคลื่อนกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง 2. เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาสนับสนุนด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ในการ ด าเนินงานให้เกิดความต่อเนื่อง 3. เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนอ าเภอติดตามและประสานงานหน่วยงานภาคีเคร ือข่ายเข้ามามีส่วนร่วมสนับสนุน กิจกรรมฯ อย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง 4. ส่งเสร ิมให้เคร ือข่ายครัวเร ือนต้นแบบฯ ระดับอ าเภอ เป็นกลไกในการขับเคลื่อนกิจกรรม โดยมีแผนการ ด าเนินงานเคร ือข่ายครัวเร ือนต้นแบบฯ ระดับอ าเภอ 5. ควรมีการจัดท าสมุดตรวจเยี่ยมเพื่อใช้เป็นข้อมูลการให้บร ิการของศูนย์เร ียนรู้ ฯ 284
❖ กิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กรมการพัฒนาชุมชนได้ส่งเสร ิมและสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2517 ภายใต้หลักการ “ใช้เงินเป็นเคร ื่องมือในการพัฒนาคน” โดยได้เรม่ิทดลองด าเนินการครั้งแรก เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2565 และในโอกาสต่อมา กรมการพัฒนาชุมชนจึงได้ก าหนดให้วันที่ 6 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันก่อตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และก าหนดให้วันที่ 6 – 8 มีนาคม ของทุกปี เป็นสัปดาห์รณรงค์การประหยัด และ การออมของประชาชน เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบ 130 ปี วาระการครบรอบ 60 ปี กรมการพัฒนา ชุมชน ในปี พ.ศ. 2565 และครบรอบ 48 ปี วันก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตในวันที่ 6 มีนาคม 2565 นี้ กรมการพัฒนาชุมชน จึงก าหนดให้กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้และ การมีส่วนร่วมของชุมชน ตามภารกิจของกรมการพัฒนาชุมชน และภารกิจของกระทรวงมหาดไทย ในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุขของประชาชน แก้ไขปัญหาความยกจน ลดความเหลื่อมล้าของสังคม จึงประกาศวาระชุมชน “ส่งเสร ิมการ ออมภาคประชาชน” ในมหกรรมการออมลดความเหลื่อมล้าของประชาชน เพื่อเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ สมาชิกในครัวเร ือน และช่วยเหลือคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 285
การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” วัตถุประสงค์เพื่อส่งเสร ิมให้ประชาชนในชุมชนมารวมตัวกันออมเงินตามศักยภาพของตนเอง ฝึกฝนให้ประชาชน รู้จัก ประหยัด อดออมเก็บสะสมเงินทุนที่เหลือจากการใช้จ่ายมาฝากไว้กับกลุ่มเป็นประจ า เป็นการสร้างภูมิคุ้มกัน ให้แก่สมาชิกในครัวเร ือนและช่วยเหลือคนในชุมชน ซึ่งด าเนินการภายใต้หลักการ “ใช้เงินเป็นเคร ื่องมือในการ พัฒนาคน” ให้คนมีคุณธรรม 5 ประการ ได้แก่ ความซื่อสัตย์ ความเสียสละ ความรับผิดชอบ ความเห็นอกเห็นใจ กัน และความไว้วางใจกัน รวมถึงพัฒนาคนให้มีศักยภาพในการบร ิหารจัดการชุมชน ของตนเอง เร ียนรู้การ ท างานร่วมกันในรูปแบบ“กระบวนการกลุ่ม” และใช้ “สัจจะออมทรัพย์” เป็นเคร ื่องมือในการสร้างวินัย การออม ของสมาชิก สมาชิกกลุ่มฯ ได้รับประโยชน์ในการกู้ยืมเงินเพื่อใช้เป็นเงินทุนประกอบอาชีพ และแก้ไข ปัญหาหร ือ บรรเทาความเดือดร้อนของครอบครัว ลดการพึ่งพาแหล่งทุนภายนอก พัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น บนพื้นฐานของ การพึ่งพาตนเอง ด้วยการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน แนวคิด 1.หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 2. การด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 3. การบร ิหารจัดการชุมชน ด้วยการพัฒนาผู้น าและด้วยกระบวนการกลุ่ม เป้าประสงค์ ครัวเร ือนสามารถพึ่งตนเองด้วยการออม และมีหลักประกันทางการเงินของครอบครัว มีคุณภาพชีวิตดี วัตถุประสงค์ เพื่อเสร ิมสร้างขีดความสามารถของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ด้านการส่งเสร ิมการออมของครัวเร ือนในชุมชน แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ 1. ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” 2. รณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เนื่องในโอกาสครบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทยฯ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” เน้นหนักการส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หร ือหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. หร ือหมู่บ้าน กองทุนแม่ของแผ่นดิน/พื้นที่ “โคก หนอง นา” /ชุมชนท่องเที่ยว OTOP และรณรงค์กลุ่มเป้าหมายสมัครเป็นสมาชิกกลุ่ม ออมทรัพย์เพื่อการผลิต การขับเคลื่อนการด าเนินงาน จังหวัดขอนแก่น ด าเนินการประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” และรณรงค์การ จัด ตั้ งก ลุ่ ม อ อ ม ทรัพย์เพื่ อก า รผลิ ต เนื่ อ งใ น โ อ กา ส 1 3 0 ปี ก ระ ทรวงม ห า ด ไทย ใ น กิ จก รรม “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในหมู่บ้าน เศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้าน ที่มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา และหมู่บ้านท่องเที่ยว OTOP 286
ผลที่คาดว่าจะได้รับ ประชาชนและชุมชนได้รบัการพัฒนาคุณภาพชวีติทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม เกิ ดความรัก ความสามัคคี ความสมานฉั นท์ในการร่วม “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุ ข ” ให้ กั บประชาชน ที่ได้รับความเดือดร้อนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี เกิดการขยายผลเคร ือข่ายการพัฒนาอย่างสร้างส รรค์ ของคนในชุมชนอันน าไปสู่การพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และประชาชน มีรากฐานการด ารงชีวิตและพัฒนาสู่อนาคตได้อย่างมั่นคงและสมดุลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ผลการด าเนินงานการขับเคลื่อนกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๑. การส่งเสริมการออม ภาคครัวเรือน ๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๑.๑ การรณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต -มอบหมายภารกิจแก่พัฒนากรในการส่งเสริมการออมภาคประชาชน -ประชาสัมพันธ์การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน ๒๖ อ าเภอ -รณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ในงานมหกรรมการออม -จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต พิจารณาจากหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง จ านวน ๒๖ อ าเภอ -ก าหนดระยะเวลาด าเนินงาน “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ให้แล้วเสร็จ ภายในเดือน กรกฎาคม ๒๕๖๕ ๑.๒ การส่งเสริม สนับสนุน กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต -ก าหนดเป้าหมายการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” จ านวน ๙๐ ราย/กลุ่ม -จัดท าแผนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 287
-แต่งตั้งคณะท างานขับเคลื่อนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เพื่อสนับสนุนการจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต -จัดท าบันทึกข้อตกลง “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” จ านวน ๙๐ ราย ๑.๓ ผลการด าเนินงาน “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” -กลุ่มเป้าหมาย ๙๐ ราย/กลุ่ม -มีแผนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน ๙๕ แผน -ผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน ๙๓ กลุ่ม คิดเป็นร้อยละ ๑๐๓.๓๔ -มีสมาชิกกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต(แรกตั้ง) จ านวน ๓,๕๐๙ คน เงินสัจจะสะสมแรกเข้า จ านวน ๓๖๕,๙๒๐ บาท -ตั้งอยู่ในหมู่บ้าน กข.คจ. ๕๔ กลุ่ม หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ๑๒ กลุ่ม หมู่บ้านสัมมาชีพ ๑๑ กลุ่ม หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน ๒ กลุ่ม และหมู่บ้านอื่น ๆ ๑๔ กลุ่ม ผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เกินเป้าหมาย ได้รับการจัดสรรงบประมาณโครงการ ประชุมเชิง ปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต งบประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสนบาทถ้วน) ด าเนินการเมื่อวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๕ ,๕-๖ ตุลาคม กลุ่มเป้าหมาย เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนอ าเภอ จังหวัด และ คณะกรรมการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จัดตั้งใหม่ตามโครงการ จ านวน ๓๐ คน 288
289
ส่วนที่ 3 : ปัญหา อุปสรรค ข้อเสนอแนะ ❖ กิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ปัญหา/อุปสรรค - สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID - 19)ส่งผลต่อการด าเนิน กิจกรรมการขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนระดับอ าเภอ เช่น การจัดพิธีเปิดศูนย์ฯ การ ด าเนินกิจกรรมภายในศูนย์ฯ การฝึกอบรมให้ความรู้ เป็นต้น - ความรู้ ความสามารถในการเป็นวิทยากรกระบวนการภายในศูนย์ฯ ต้องได้รับการฝึกอบรมและ พัฒนาทักษะด้านการเป็นวิทยากรกระบวนการ แนวทางการแก้ไข - ปฏิบัติตามตามมาตรการเฝ้าระวังป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา - 2019 (COVID - 19) อย่างเคร่งครัด - ควรมีการจัดฝึกอบรมให้ความรู้ในเร ื่องวิทยากรกระบวนแก่ผู้น าศูนย์เร ียนรู้/ปราชญ์ชุมชน /ครูพาท า ❖ กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ปัญหาอุปสรรค ปัญหาในการด าเนินกิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ต้นแบบโคกหนองนาโมเดล พื้นที่ด าเนินการบางแปลงตั้งอยู่ ห่างไกลหมู่บ้าน ในฤดูฝนเส้นทางสัญจรล าบากจนถึงถูกตัดขาดสัญจรผ่านไม่ได้ แนวทางแก้ไขปัญหา ๑. ประสานช่างผู้มีความรู้ในการตรวจแบบแปลงในการขุดปรับพื้นที่ให้เร็วขึ้น และให้ความรู้กับครัวเร ือน เป้าหมาย ความต้องการสนับสนุนจากกรมฯ 1.สนับสนุนปัจจัยให้กับครัวเร ือน เป็นวัสดุที่ใช้ในการต่อยอดกิจกรรมของครัวเร ือน เช่น ต้นไม้ พันธ์ปลา 2.ส่งเสร ิมกิจกรรมต่อยอดเร ื่องการแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่มีในครัวเร ือน แผนงานที่จะต้องด าเนินการต่อไปในการขับเคลื่อนครัวเร ือน 1. เพิ่มความรูใ้นกับครวัเรอืนเป้าหมายในการสรา้งฐานการเรยีนรูใ้นแปลงของตนเอง ๒. จัดกิจกรรมเอามื้อสามัคคีในแปลงเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ซึ่งกันและกันของครัวเร ือนในหมู่บ้าน เศรษฐกิจพอเพียงและบ้านพี่บ้านน้อง 3. จัดท าครัวเร ือนพื้นที่เป้าหมายเป็นแหล่งศึกษาดูงานของแต่ละจุดอ าเภอ ๔. จัดกิจกรรมต่อยอดการขับเคลื่อนกิจกรรมจัดเคร ือข่ายโคก หนอง นา จากบ้านพี่สู่บ้านน้อง ❖ กิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ปัญหา อุปสรรคกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต - กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่มีภารกิจหลากหลาย ต้องหาวัน เวลาที่เหมาะสมในพื้นที่ ข้อเสนอแนะ เพื่อการพัฒนางาน - เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน เป็นพี่เลี้ยง ให้ค าแนะน า และติดตามผลการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการ ผลิต อย่างใกล้ชิด เป็นประจ าสม่าเสมอ ตลอดจนสร้างความรู้ ความเข้าใจในให้แก่คณะกรรมการกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต 290
ส่วนที่ 4 : ภาคผนวก ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น ด าเนินการจัดกิจกรรมเกี่ยวกับการพัฒนาชุมชน การเร ียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง อย่างต่อเนื่องตลอดปี มีฐานการเร ียนรู้และวิทยากรประจ าฐาน พร้อมที่จะเปิดให้ผู้สนใจได้มาเร ียนรู้ ได้แก่ ฐาน การปรับปรุงดิน ฐานการจัดการน้า ฐานการปลูกผักอินทร ีย์และอาหารปลอดภัย ฐานการจัดการป่าและสมุนไพร ฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน และฐานเกษตรทฤษฎีใหม่ประยุกต์ โคกหนองนาโมเดล นอกจากนี้ยังได้รับการสนับสนุนจาก หน่วยงานภายนอก ได้แก่ ส านักงานพัฒนาชุมชน ส านักงานเกษตรอ าเภอ และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศ ไทย (กฟผ.) ในด้านงบประมาณ วัสดุอุปกรณ์และเจ้าหน้าที่ภาคสนาม 291
ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น กิจกรรมจติอาสาพัฒนาชุมชน รว่มใจพัฒนา รกัษาสิ่งแวดล้อม ซึ่งการจัดกิจกรรมในครั้งนี้เป็นการพัฒนาภาวะ ผู้น า ท างานเพื่อสาธารณะในรูปแบบผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน มีจิตส านึกรับผิดชอบต่อชุมชน มีบทบาทและมี ส่วนร่วมในการพัฒนาและเสร ิมสร้างชุมชนให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 292
ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น ส่งเสรมิกระบวนการสรา้งความรูค้วามเข้าใจในการสรา้งความมั่นทางอาหารในสถานการณ์วกิฤตโรคติดเชอิ้ ไวรสั โคโรนา -2019 (โควิด 2019) ที่ก าลังแพร่ระบาดและเกิดผลกระทบต่อคนในชุมชนหมู่บ้าน โดยมีส่วนราชการ และประชาชนมีส่วนร่วมวางแผน และมีการบูรณาการการท างานร่วมกัน โดยชุมชนลงมือปฏิบัติและร่วมกันสรุป บทเร ียน 293
ภาพกิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดขอนแก่น ส่งเสรมิกระบวนการสรา้งความรูค้วามเข้าใจในการสรา้งความมั่นทางอาหารในสถานการณ์วกิฤตโรคติดเชอิ้ ไวรสั โคโรนา -2019 (โควิด 2019) ที่ก าลังแพร่ระบาดและเกิดผลกระทบต่อคนในชุมชนหมู่บ้าน โดยมีส่วนราชการ และประชาชนมีส่วนร่วมวางแผน และมีการบูรณาการการท างานร่วมกัน โดยชุมชนลงมือปฏิบัติและร่วมกันสรุป บทเร ียน 294
ภาพกิจกรรมโคกหนองนา พัฒนาชุมชนจังหวัดขอนแก่น 295
ภาพกิจกรรมโคกหนองนา พัฒนาชุมชนจังหวัดขอนแก่น 296