12 เศรษฐกิจพอเพียง ลดรายจา่ย เพิ่มรายได้พัฒนาครวัเรอืนเป้าหมายเหล่านี้ให้พัฒนาตนเองตามทักษะที่ตนเอง สนใจ มีรายได้เพิ่มขึ้น ลดรายจา่ยได้ทา ให้ครวัเรอืนเป้าหมายเหล่านี้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น การขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอค าชะอี การขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอดงหลวง 197
13 การขับเคล่ือนศูนย์ผู้น าจติอาสาอา เภอหว้านใหญ่ การขับเคล่ือนศูนย์ผู้น าจติอาสาอา เภอดอนตาล 198
14 การขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอนิคมค าสร้อย การขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอหนองสูง 199
15 การขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนอ าเภอเมืองมุกดาหาร ปัญหาอุปสรรคในการด าเนินงาน 1. การด าเนินงานต้องด าเนินกิจกรรมภายใต้มาตรการที่กระทรวงสาธารณสุขก าหนด 2.เนื่องจากสถานการณ์โรคโควิด 19 ระบาด ท าให้เกิดการรวมตัวในการท ากิจกรรมค่อนข้าง ล าบาก 200
16 2. กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 2.1 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ ประชุมศึกษาแนว ทางการวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับคณะกรรมการเคร ือข่ายศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับจังหวัด ระดับชุมชน และเจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคี การพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ ดังนี้ 1) ประชุมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง 2) จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจของ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชนและระดับครัวเร ือน ตามระยะเวลาที่ก าหนด 2.2 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ 7 อ าเภอ และ คณะกรรมการเคร ือข่ายศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน ด าเนินการตามแผนปฏิบัติการฯที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 2.3 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ 7 อ าเภอ ร่วมกับ คณะกรรมการเคร ือข่ายศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จ เพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและเป็นแบบอย่างขยายผลการด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 2.4 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ 2.5 การด าเนินกิจกรรมศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ดังนี้ 1) จังหวัดมุกดาหาร มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : HLM ทั้งหมด จ านวน 626 ศูนย์ เป้าหมาย ด าเนินการ ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด จ านวน 188 ศูนย์ ซึ่ง จังหวัดมุกดาหาร ด าเนินการเกินเป้าหมาย 57 ศูนย์รวมทั้งสิ้นจา นวน 245 ศูนย์คิดเป็นร้อยละ 39.13 ซึ่งเป็น แหล่งเร ียนรู้ที่มีกิจกรรมให้บร ิการอย่างน้อย 1 ครั้งต่อเดือน ที่ผู้เร ียนสามารถน าองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้ใน ชีวิตจร ิง 201
17 ข้อมูลพื้นที่เป้าหมาย โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ ด้วยใจอาสา กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดมุกดาหาร ที่ อ าเภอ เป้าหมาย ด าเนินการงบ กู้ ปี 2564 เป้าหมาย ด าเนินการงบ ปกติกรมฯ (ปี2564 และ ปี 2565) รวม เป้าหมายพื้นที่ด าเนินการ 30 % ตามโครงการ 130 ปีกระทรวงมหาดไทย ผลการบันทึกข้อมูล วันที่ 30 ธันวาคม 2565 1 ไร่ 3 ไร่ 1 ไร่ 3 ไร่ บันทึก แล้ว คงเหลือ บันทึก +เกิน เป้า 1 เมืองมุกดาหาร 59 31 16 7 113 34 37 0 2 นิคมค าสร้อย 55 60 7 5 127 38 54 0 3 ดอนตาล 12 36 5 6 59 18 22 0 4 ดงหลวง 59 53 2 1 115 34 39 0 5 ค าชะอี 39 54 4 4 101 30 58 0 6 หว้านใหญ่ 22 18 9 3 52 16 16 0 7 หนองสูง 31 0 25 3 59 18 19 0 รวม 277 252 68 29 626 188 245 0 57 หมายเหตุจังหวัดมุกดาหาร ด าเนินการคิดเป็นร้อยละ 39.13 กิจกรรมให้บร ิการของศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน - ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ โดย “ครูพาท า” เน้นย้าด้วยการ “ลงมือปฏิบัติ” พื้นที่จร ิง - ให้บร ิการ จุดเร ียนรู้/ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนา ชุมชน 202
18 ด้านภูมิเป็นการเร ียนรู้ในองค์ประกอบทางกายภาพ ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” ดังนี้ โคก เป็นพื้นที่มีการถมดินและถมสูงกว่าปกติของแปลงตามความต้องการในการใช้ประโยชน์ และความเหมาะสมกับขนาดที่ดิน มีขนาดในช่วง 20 – 60 % ของพื้นดินทั้งหมด ความสูงและความกว้าง ต าแหน่งที่ตั้งภูมิสังคมและการใช้งาน เช่น การป้องกันน้าท่วม คันนาทองค า ฯลฯ อาจใช้ดินจากการขุดหนองน้า ในพื้นที่ เป็นพื้นที่จัดเตร ียมไว้ส าหรับ ท าการเกษตร สร้างที่อยู่อาศัย หร ือท ากิจกรรมอื่นๆ เช่น โรงเลี้ยงสัตว์ ยุ้ง ฉาง โรงเก็บวัสดุ เป็นต้น หนอง เป็นพื้นที่ในการใช้ประโยชน์ในการบร ิหารจัดการน้าเพื่อการกักเก็บน้าสร้างความชุมชื้นใน พื้นที่ ส าหรับพืชและเลี้ยงสัตว์เพียงพอตลอดทั้งปี มีลักษณะรูปทรงอิสระหร ือรูปแบบอื่นตามความเหมาะสมกับ ที่ดิน โดยมีขนาดที่เหมาะสมในการจัดสร้างหนองน้าที่ครัวเร ือนค านวณปร ิมาณน้าใช้ได้เพียงพอ นา เป็นพื้นที่ราบหร ือพื้นที่ว่างในรูปแบบต่างๆ สามารถส่งน้า สร้างความชุ่มชื้นเพื่อท าการเกษตร ได้ ขนาดช่วง 20 – 60 % ของพื้นที่ทั้งหมด ส าหรับการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรตามภูมิสังคม และความ ต้องการของครัวเร ือน ในรูปแบบต่างๆ เช่น ท านาข้าว แปลงผัก พืชสมุนไพร แปลงไม้ดอก พืชไร่ พืชสวนหร ือ อื่นๆ ด้านสังคม เป็นศูนย์เร ียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ ดังนี้ ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านคน” หมายถึง การสร้างแรงบันดาลใจและปรับทัศนคติตามปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” ซึ่งจังหวัดมุกดาหาร ได้บ่มเพาะการสร้าง แรงบันดาลใจตั้งแต่เยาวชน โดยมีการบูรณาการกับโรงเร ียนในหมู่บ้านชุมชน เป็นแหล่งเร ียนรู้ของนักเร ียน เยาวชน และผู้ที่สนใจทั่วไป 203
19 ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านน้า” หมายถึง การบร ิหารจัดการน้าให้เพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ เช่น ฐานคนรักษ์น้า ฐานฝายชะลอน้า ฐานคลองใส้ไก่ เพื่อการกระจายความชุ่มชื้น เป็นต้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านป่า” หมายถึง การบร ิหารจัดการพืชในพื้นที่ให้เหมาะสมกับสภาพภูมิสังคม เช่น ฐานคนรักษ์ป่า ฐานหลุมพอเพียง ฐานป่าเปียก ฐานป่า 3 อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง ฐานป่าห้าระดับ ฐาน ปลุกป่าในที่สูง ฐานปลูกป่าในใจคน ฐานการปลูกพืชอย่างยั่งยืน โครงการความคิดรเิรม่ิสรา้งสรรค์ของจงัหวัดมุกดาหาร ด้านการแบ่งปัน จังหวัดมุกดาหาร โดยส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร ได้จัดท าโครงการ มุกดาหารปันสุขช่วยภัยน้าท่วม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อน และสร้างขวัญก าลังใจ ให้ ประชาชนผู้ประสบภัยน้าท่วม และสถาบันการศึกษาในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดอุบลราชธานีและด าเนินการส่งมอบเคร ื่องอุปโภค บร ิโภค พร้อมผลผลิตจากศูนย์เร ียนรู้พื้นที่ต้นแบบการ พัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” พร้อมเวชภัณฑ์ยาให้กับอ าเภอเมือง มหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม ครั้งที่ 1 ในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2565 เวลา 10.00 น. เพื่อน าไปช่วยเหลือ ประชาชนผู้ประสบภัยน้าท่วมในพื้นที่อ าเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม และครั้งที่ 2 ในวันที่ 16 พฤศจิกายน 2565 ที่อ าเภอวาร ินช าราบ จังหวัดอุบลราชธานี ตามล าดับ 204
20 205
21 ศูนย์เร ียนรู้การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล”จวนผู้ว่าราชการจังหวัดมุกดาหาร โดยผู้ว่าราชการจังหวัดมุกดาหาร ได้มอบหมายให้ส านักงาน พัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการเคร ือข่ายศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา จังหวัดมุกดาหาร ด าเนินการพัฒนาพื้นที่ศูนย์เร ียนรู้การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” ณ จวนผู้ว่าราชการจังหวัดมุกดาหาร เพื่อเป็นแหล่งเร ียนรู้แก่ประชาชน องค์กร หน่วยงาน ที่ สนใจและเข้ามาศึกษาเร ียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ เพื่อให้สามารถน าไปประยุกต์ใช้ในครัวเร ือนได้ บร ิเวณ จวนผู้ว่าราชการจังหวัดมุกดาหาร 206
22 ปัญหาอุปสรรคในการด าเนินงาน 1. การด าเนินงานต้องด าเนินกิจกรรมภายใต้มาตรการที่กระทรวงสาธารณสุขก าหนด 2.เนื่องจากสถานการณ์แพร่ระบาดเชื้อไวรัสโควิด 19 ท าให้เกิดการรวมตัวในการท ากิจกรรม ค่อนข้างล าบาก 207
23 โครงการ สืบสานงาน พช. สร้างสรรค์ชุมชน สร้างคน สร้างชาติ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” …………………………………………………………………………………… ส่วนที่ 1 ความเป็นมาโครงการ กรมการพัฒนาชุมชน ได้ส่งเสร ิมและสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ตั้งแต่ ปี 2517 โดยการน าของศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ยุวัฒน์ วุฒิเมธี อดีตอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน โดยเป็นการผสมผสาน ระหว่างแนวคิดของสหกรณ์การเกษตรเครดิตยูเนี่ยน และสินเชื่อเพื่อการเกษตร ด าเนินการภายใต้หลักการ “ใช้ เงินเป็นเคร ื่องมือในการพัฒนาคน” โดยเรม่ิทดลองด าเนินการครงั้แรก เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2517 จ านวน 2 แห่ง ได้แก่ บ้านในเมือง หมู่ที่ 3 ต าบลละงู อ าเภอละงู จังหวัดสตูล และบ้านขัวมุง หมู่ที่ 6 ต าบลขัวมุง อ าเภอ สารภี จังหวัดเชียงใหม่ และในโอกาสต่อมา กรมการพัฒนา จึงก าหนดให้วันที่ 6 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันคล้าย วันก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และก าหนดวันที่ 6 – 8 มีนาคม ของทุกปี เป็นสัปดาห์รณรงค์การประหยัด และการออมของประชาชน ในปี 2565 เนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ 130 ปี และวาระการ ก่อตั้งกรมการพัฒนาชุมชน ครบรอบ 60 ปี รวมทั้งการก่อตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ครบรอบ 48 ปี กรมการพัฒนาชุมชน จึงก าหนดให้การด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นเคร ื่องมือส าคัญในการสร้าง กระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตามภารกิจของกรมการพัฒนาชุมชน และภารกิจของ กระทรวงมหาดไทยในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุขของประชาชน แก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้าของ ประชาชน จังหวัดมุกดาหารจึงได้จัดท าโครงการ 1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้ ๒. วัตถุประสงค์ ๒.๑ เพื่อเผยแพร่ สร้างการรับรู้ด้านการส่งเสร ิมการออมและการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๒.๒ เพื่อสร้างความตระหนักให้ประชาชนเห็นความส าคัญของการมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 2.3 เพื่อส่งเสร ิมการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ๓. ขั้นตอนการด าเนินงาน กิจกรรมที่ 1 สร้างการรับรู้แก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน ผู้น า กลุ่ม องค์กร เคร ือข่ายในงานพัฒนา ชุมชน เพื่อสร้างความตระหนักถึงความส าคัญของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตและเสร ิมสร้างความรู้ความเข้าใจ การจัดตั้งและบร ิหารจัดการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดด าเนินการประชุม สร้างการรับรู้ ระยะเวลา 1 วัน ( ก าหนดด าเนินการในวันที่ 22 เมษายน 2565 ) 208
24 กิจกรรมที่ 2 การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 1) อ าเภอด าเนินการคัดเลือกพื้นที่เป้าหมายในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยคัดเลือกจาก หมู่บ้านที่ด าเนินงานโครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจนเป็น ล าดับแรก 2) จังหวัดประชาสัมพันธ์ชี้แจงแนวทางการด าเนินงาน สร้างความรู้ความเข้าใจแก่เจ้าหน้าที่พัฒนา ชุมชนและผู้น าชุมชน 3) อ าเภอมอบหมายพัฒนากรจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตตามโครงการ 1 พัฒนากร 1 กลุ่ม ออมทรัพย์เพื่อการผลิต ไม่น้อยกว่าคนละ 1 กลุ่ม 4) อ าเภอรายงานผลการด าเนินกิจกรรม 5) จังหวัดด าเนินการติดตามประเมินผลกิจกรรม 6) จังหวัดจัดท าฐานข้อมูลกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 4. ผลที่คาดว่าจะได้รับ ๑. มีการเผยแพร่และสร้างการรับรู้ด้านการส่งเสร ิมการออมและการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อ การผลิตทุกหมู่บ้าน/ชุมชน ๒. ประชาชนเกิดความตระหนักในความส าคัญของการออมและการมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 3. จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน 27 กลุ่ม 209
25 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน จังหวัดมุกดาหาร โดยส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดมุกดาหาร ได้มีการจัดกิจกรรม Kick off โครงการสืบสานงาน พช. สร้างสรรค์ชุมชน สร้างคน สร้างชาติ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” กิจกรรมที่ 1 สร้างการรับรู้แก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน ผู้น า กลุ่ม องค์กร เคร ือข่ายในงานพัฒนาชุมชน ในวัน ศุกร์ ที่ 22 เมษายน 2565 ณ ศูนย์เร ียนรู้และขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (โคก หนอง นา โมเดล) หมู่ที่ 5 ต าบลชะโนดน้อย อ าเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ได้มีการเชิญ รองผู้ว่าราชการจังหวัด มุกดาหาร( ท่านวุฒิชัย เสาวโกมุท ) เป็นประธานเปิดกิจกรรมฯ และได้เชิญที่ปร ึกษาอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน ( ท่านร่องกี้ พลเยี่ยม ) เป็นวิทยากรบรรยายพิเศษ ในหัวข้อ แนวทางการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต หลักการและวิธีด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต หมายถึง การรวมตัวกันของชาวบ้าน เพื่อช่วยเหลือตนเองและ ช่วยเหลือซึ่งกันและกันโดยการประหยัดทรัพย์ แล้วน ามาสะสมรวมกันทีละน้อยเป็นประจ าอย่างสม่าเสมอ เพื่อใช้ เป็นทุนให้สมาชิกที่มีความจ าเป็นเดือดร้อนกู้ยืมไปใช้ในการลงทุนประกอบอาชีพ หร ือเพื่อสวัสดิการของตนเอง และครอบครัว หลักการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จะด าเนินงานให้ประสบผลส าเร็จ และมี ประสิทธิภาพจะต้องบร ิหารจัดการอยู่ภายใต้คุณธรรม 5 ประการ ดังนี้ 1. ความซื่อสัตย์ 2. ความเสียสละ 3. ความรับผิดชอบ 4. ความเห็นอกเห็นใจกัน 5. ความไว้วางใจกัน วัตถุประสงค์ของการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 1. ส่งเสร ิมให้มีการประหยัดและออมเงินในรูปเงินสัจจะ 2. ให้บร ิหารเงินทุนสนับสนุนการประกอบอาชีพและสวัสดิการของสมาชิก 3. ให้มีประสบการณ์ในการบร ิหาร และจัดท าเงินทุนด้วยตนเอง 4. ส่งเสร ิมให้มีความสามัคคี การท างานร่วมกัน และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน 5. ให้มีประสบการณ์ในการบร ิหาร และจัดการเงินทุนของตนเอง เงินทุนของกลุ่ม 1. เงินสัจจะสะสม เป็นเงินที่ได้จากการออมของสมาชิก จ านวนเท่าๆ กัน ทุกเดือนตามก าลัง ความสามารถ เพื่อใช้เป็นทุนในการด าเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ซึ่งจะจ่ายคืนสัจจะสะสมเมื่อสมาชิก สิ้นสุดสมาชกิภาพแล้วเท่านั้น ซงึ่กลุ่มจะจา่ยผลตอบแทนในรูปของเงนิปันผล 2. เงินสัจจะสะสมพิเศษ เป็นเงินรับฝากจากสมาชิก ที่มีเงินเหลือและประสงค์จะฝากเงินได้กับ กลุ่ม ซึ่งสามารถถอนเงินออกไปใช้เมื่อจ าเป็น และกลุ่มจะจ่ายผลตอบแทนในรูปแบบดอกเบี้ยตามระเบียบกลุ่ม 210
26 3. เงินรายได้อื่นๆ เช่นค่าสมัคร/ค่าธรรมเนียม ค่าปรับ ดอกเบี้ย 4. เงนิอุดหนุน จากส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และองค์กรอื่นๆ สมาชิก สมาชิกของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต มี 3 ประเภท 1. สมาชิกสามัญ ได้แก่บุคคลทุกเพศ ทุกวัยภายในหมู่บ้าน/ต าบล ที่สมัครเข้าเป็นสมาชิกกลุ่ม ตามระเบียบข้อบังคับกลุ่ม 2. สมาชิกวิสามัญ ได้แก่ กลุ่ม/บุคคล ภายในหมู่บ้าน/ต าบล ที่สนใจและสมัครเข้าเป็นสมาชิก กลุ่ม โดยไม่ประสงค์จะกู้เงินจากกลุ่ม 3. สมาชิกกิตติมศักดิ์ได้แก่ข้าราชการ หรอืคหบดีที่สนใจและให้การสนับสนุนกลุ่มโดยไม่ หวังผลตอบแทน หน้าที่ของสมาชิก 1. ส่งเงินสัจจะสะสมเป็นประจ าทุกเดือน 2. ส่งคืนเงินกู้ตามก าหนด 3. เลือกตั้งคณะกรรมการบร ิหารกลุ่ม 4. เข้าร่วมประชุมสามัญประจ าปี 5. มีส่วนร่วมในกิจกรรมกลุ่ม 6. ให้ข้อคิดเห็น และข้อเสนอแนะที่ดีแก่กลุ่ม 7. ก ากับ ตรวจสอบการด าเนินงานของกลุ่ม คณะกรรมการ คณะกรรมการบร ิหารกลุ่มออมทรัพย์ มี 4 คณะ ดังนี้ 1. คณะกรรมการอ านวยการ จ านวน 5-9 คน มีหน้าที่ในการบร ิหาร จัดการกลุ่มออมทรัพย์ให้ มีประสิทธิภาพ เป็นที่พอใจของสมาชิก ตลอดเป็นตัวแทนของกลุ่มในการประสานงาน และติดต่อกับองค์กร ภายนอก 2. คณะกรรมการพิจารณาเงินกู้ จ านวน 3-5 คน มีหน้าที่ในการพิจารณาให้กู้ยืมเงินติดตาม โครงการ และเร่งรัดหนี้ 3. คณะกรรมการตรวจสอบ จ านวน 3-5 คน มีหน้าที่ตรวจสอบการใช้จ่ายเงินและการ บร ิหารงานของกรรมการทุกชุด 4. คณะกรรมการส่งเสร ิม มีหน้าที่ประชาสัมพันธ์การรับสมัครสมาชิก การเสร ิมสร้างความรู้ให้ สมาชิก ได้จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน 27 กลุ่ม ในพื้นที่ 7 อ าเภอ ดังนี้ ที่ อ าเภอ ชื่อ- สกุล(พัฒนากร) กลุ่มออมทรัพย์ที่จัดตั้งใหม่ 211
27 หมู่บ้าน หมู่ที่ ต าบล 1 เมืองมุกดาหาร นางวิไลวรรณ เร ืองเทศ หนองแล้ง 10 ผึ่งแดด 2 เมืองมุกดาหาร นายวีระยุทธ สุวรรณศร ี หนองปลาซิว 11 ผึ่งแดด 3 เมืองมุกดาหาร นายวุฒิศักดิ์ผากา หนองแต้ 11 ค าอาฮวน 4 เมืองมุกดาหาร น.ส.รัตนา ต่อซอน ด่านค า 6 มุกดาหาร 5 เมืองมุกดาหาร น.ส.วนิดา บุญเร ือง หนองแคน 2 ดงเย็น 6 นิคมค าสร้อย นางพนารัตน์ โนร ี ร่มเกล้า 3 ร่มเกล้า 7 นิคมค าสร้อย นายวิษณุ ทองบพิตร ค าบง 4 โชคชัย 8 นิคมค าสร้อย น.ส.กัญญาณัฐ ห้วยทราย โนนสว่าง 9 นิคมค าสร้อย 9 นิคมค าสร้อย น.ส. พิมพ์พร คนเพียร คลองสะอาด 6 นากอก 10 ดอนตาล นางทัศวรรณ ชิณวงษ์ นาหว้า 9 นาสะเม็ง 11 ดอนตาล น.ส. ทิพย์สุดาวัลย์ วงละคร นาโพธิ์5 โพธไิ์ทร 12 ดอนตาล นายบัญชา เชี่ยวชาญ ป่าชาด 1 ป่าไร่ 13 ดอนตาล นางรัตนา บุญสิม นาม่วง 6 ดอนตาล 14 ค าชะอี นายวีระ มะลาดวง หนองบง 9 หนองเอี่ยน 15 ค าชะอี นายประสบ ยืนยั่ง นาดอกไม้ 8 โพนงาม 16 ค าชะอี น.ส. ธัญวรรณ จันปุ่ม ค าบก 4 ค าชะอี 17 ค าชะอี น.ส. พรพิมล ผิวผ่อง โคกป่าหวาย 7 น้าเที่ยง 18 ดงหลวง นายถนัด ม่วงนาค า หนองหนาว 2 หนองบัว 19 ดงหลวง นายนิวัฒน์พงษ์ นาโสก เปียด 2 ดงหลวง 20 ดงหลวง นายศุภชาติ แสนบุญสิร ิ ป่าไม้พัฒนา 10 กกตูม 21 ดงหลวง น.ส. เอมอร วังคะฮาต บางทรายพัฒนา 6 หนองแคน 22 หนองสูง นายศักดิ์เกษม กุลวงค์ง้วิ9 โนนยาง 23 หนองสูง นางทัศนีย์ นาดอน นาตะแบง 6 ภูวง 24 หนองสูง นางวราลักษณ์ โชติชื่น หนองสูง 7 หนองสูงเหนือ 25 หว้านใหญ่ ว่าที่ร้อยตร ีสมนึก จิตอามาตย์ นิคมทหารผ่านศึก 2 ดงหมู 26 หว้านใหญ่ นางวิไลลักษณ์ แสนจันทร์ หนองผือ 6 หว้านใหญ่ 27 หว้านใหญ่ น.ส. ศุภัชญา ยืนยง ผักขะย่า 5 บางทรายน้อย ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ 1. ปัญหาโรคระบาด ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID -19) ส่งผลต่อการส่งเงินสัจจะของกลุ่มออมทรัพย์ 212
28 2. ปัญหาหนี้สินภาคครวัเรอืนที่เพิ่มขึ้น ท าให้สมาชิกกลุ่มออมทรพัย์มีความจ าเป็นต้องกู้เงนิเพื่อไปใช้ในการ ประกอบอาชีพมากขึ้น 3. ปัญหาการขาดอาชีพเสร ิม รายจ่ายมากกว่ารายรับ ส่วนที่ 4 ภาคผนวก 213
29 ***ภาพกิจกรรม Kick off โครงการสืบสานงาน พช. สร้างสรรค์ชุมชน สร้างคน สร้างชาติ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” กิจกรรมที่ 1 สร้างการรับรู้แก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน ผู้น า กลุ่ม องค์กร เคร ือข่ายในงานพัฒนาชุมชน การเปิดและบรรยายพิเศษฯ โดยท่านวุฒิชัย เสาวโกมุท รองผู้ว่าราชการจังหวัดมุกดาหาร การลงนามบันทึกข้อตกลง “๑ พัฒนากร ๑ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตโดยมีท่านรองผู้ว่าราชการจังหวัดให้ เกียรติเป็นพยาน 214
30 การบรรยายพิเศษในหัวข้อ แนวทางการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต โดยท่านที่ปร ึกษาอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน ท่านร่องกี้ พลเยี่ยม 215
31 ภาพกิจกรรม การจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์ ตามโครงการ สืบสานงาน พช. สร้างสรรค์ชุมชน สร้างคน สร้างชาติ “1 พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” ในพื้นที่ 7 อ าเภอ 216
32 217
33 218
34 219
เอกสารสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา จังหวัดสกลนคร โดย ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร 220
ค าน า ด้วยกระทรวงมหาดไทย โดยคณะกรรมการอ านวยการจัดกิจกรรมเนื่องในโอกาส การสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ 130 ปี ใน พ.ศ.2565 มีมติเห็นชอบโครงการ/กิจกรรม ของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ ในสังกัดกระทรวงมหาดไทย และสมาคมที่เกี่ยวข้อง ที่จะด าเนินการ ในวาระพิเศษเนื่องในโอกาส การสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบรอบ 130 ปี ใน พ.ศ.2565 ในส่วนของกรมการพัฒนาชุมชน ด าเนินการใน 3 กิจกรรมหลัก คือ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ๒) ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ๓) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เอกสารชุดนี้ ได้จัดท าขึ้นเพื่อสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ ด้วยใจอาสา จังหวัดสกลนคร ในการด าเนิน 3 กิจกรรม คือ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสา พัฒนาชุมชน ๒) ศูนย์เร ียนรู้โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ๓) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เพื่อน าเสนอผล การด าเนินงานและปัญหาข้อเสนอแนะ ในการด าเนินโครงการต่อไป ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร 5 มกราคม 2565 221
สารบัญ เนื้อหา หน้า ส่วนที่ 1 ความเป็นมาของโครงการ...................................................................................................................................................1 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน ..................................................................................................................................................................3 ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ ..............................................................................................................................12 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก...............................................................................................................................................................................13 222
ส่วนที่ 1 ความเป็นมาของโครงการ ด้วยกระทรวงมหาดไทย มีภารกิจในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข พัฒนาคุณภาพชีวิต ของประชาชนให้มีความสุข มีความมั่นคง โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการขับเคลื่อน การพัฒนาตั้งแต่ปี พ.ศ.2549 และมอบหมายให้กรมการพัฒนาชุมชน น้อมนาหลักปรัชญา ของ เศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักในการส่งเสร ิมกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชน เน้นประชาชนเป็นศูนย์กลาง โดยการพัฒนาคนให้พึ่งตนเองมีความเป็นเจ้าของและบร ิหารจัดการ โดยชุมชนพัฒนาหมู่บ้านหร ือชุมชน ให้มีวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงและเป็นสังคม “อยู่เย็น เป็นสุข” โดยร่วมกับภาคีเคร ือข่ายการพัฒนาในการน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงลงสู่การปฏิบัติ อย่างเป็นขั้นตอน ตามกลไกการขับเคลื่อนสืบสานศาสตร์พระราชาเพื่อการปฏิรูปประเทศ โดยใช้หมู่บ้าน เป็นฐานของการพัฒนามุ่งสร้างภูมิคุ้มกันให้ทุกครัวเร ือนและพัฒนาคนให้มีความรู้ และปรับตัวให้สามารถ ด าเนินชีวิตอย่างมีความสุขมีอาชีพ สร้างรายได้ ท่ามกลางวิกฤตโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ด้วยการจัดทาโครงการที่ประยุกต์การใช้ศาสตร์พระราชาและน้อมนาแนวคิดและทฤษฎีการพัฒนาอัน เนื่องมาจากพระราชดาร ิกว่า 40 ทฤษฎี ที่ทรงพระราชทานไว้ให้ในการแก้ไขปัญหาด้านเศรษฐกิจ สังคม และ สิ่งแวดล้อมมาประยุกต์กับแนวคิดการพัฒนาพื้นที่ และการออกแบบเชิงภูมิสังคมไทยเพื่อการพึ่งตนเองและ รองรับภัยพิบัติ ในรูปแบบ“โคก หนอง นา โมเดล” สร้างการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้เหมาะสมกับหมู่บ้าน ในภูมิสังคมต่างๆ สร้างงานสร้างรายได้ให้กับครัวเร ือนและชุมชน ผ่านโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบ การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” ประกอบกับ กรมการพัฒนาชุมชนได้กาหนดให้กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเป็นเคร ื่องมือในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้ และการมีส่วนร่วมตามภารกิจของหน่วยงาน และภารกิจการออมสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงการพึ่งตนเอง และสร้างความเข้มแข็งชุมชนของกระทรวงมหาดไทยในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ของประชาชน แก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้าของสังคม โดยได้ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิม การออมลดความเหลื่อมล้าของประชาชน” ในมหกรรมการออมลดความเหลื่อมล้าของประชาชน ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค เพื่อเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่สมาชิกในครัวเร ือนและช่วยเหลือคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิตเป็นกลไกส าคัญ ในการขับเคลื่อน วาระชุมชน ดังนั้น ในวาระพิเศษเนื่องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไทย ครบ 130 ปี ในปี พ.ศ.2565 นับเป็นเรอ่ืงน่ายินดีและน่าภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง ที่กระทรวงมหาดไทยดารงความเป็นองค์กร หลักในการบร ิหารราชการแผ่นดิน พร้อมทั้งได้ปฏิบัติหน้าที่ในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ให้แก่ พี่น้องประชาชน อย่างเข้มแข็งต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน กรมการพัฒนาชุมชน จึงได้จัดทาโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้...ด้วยใจอาสา เพื่อร่วมเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 เมษายน 2565 ภายใต้ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” ผลที่คาดว่าจะได้รับ 1. ประชาชนและชุมชนได้รับการพัฒนาคุณภาพชีวิต ทั้งมิติและเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม 2.เกิดความรัก ความสามัคคี ความสมานฉันท์ในการร่วมบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุขให้กับประชาชน ที่ได้รับความเดือดร้อนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีในหมู่บ้าน/ชุมชน 223
2 3. เกิดการขยายผล เคร ือข่ายการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ของคนในชุมชนอันน าไปสู่การ พึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 4. ประชาชนมีรากฐานการด ารงชีวิตและพัฒนาไปสู่อนาคตได้อย่างมั่นคงและสมดุลตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 224
3 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน 1. กิจกรรมศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จังหวัดสกลนคร ขับเคลื่อนศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ภายใต้โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ ด้วยใจอาสา จ านวน 18 อ าเภอ 20 ศูนย์ ดังนี้ ที่ ชื่อศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ที่ตั้ง เลขที่ หมู่ บ้าน ต าบล อ าเภอ 1 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลวาใหญ่ 44 3 วาน้อย วาใหญ่ อากาศอ านวย 2 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลวานรนิวาส 295 295 แหลมทอง วานรนิวาส วานรนิวาส 3 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลกุดไห 214 6 กุดไห กุดไห กุดบาก 4 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลนาตาล 87 6 โนนเจร ิญ นาตาล เต่างอย 5 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลไฮหย่อง 40 11 ดงสวรรค์ ไฮหย่อง พังโคน 6 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลต้นผึ้ง 10 6 ดอนดู่ ต้นผึ้ง พังโคน 7 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลกุสุมาลย์ 62 6 กุสุมาลย์ กุสุมาลย์ กุสุมาลย์ 8 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลหนองบัวบาน 75 3 หนองบัวบาน หนองบัว นิคมน้าอูน 9 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลโคกศิลา 50 4 ค าบอน โคกศิลา เจร ิญศิลป์ 10 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลตองโขบ 285 285 6 ห้วยหีบ โคกศร ีสุพรรณ 11 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลสร้างค้อ 70 9 ภูพาน สร้างค้อ ภูพาน 12 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลพอกน้อย 164 9 เจร ิญศิลป์ พอกน้อย พรรณานิคม 13 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลนาหัวบ่อ 176 18 โนนสูง นาหัวบ่อ พรรณานิคม 14 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลแพด 136 8 ตาดเหนือ แพด ค าตากล้า 15 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลปทุมวาปี 73 2 ถ้าติ้ว ปทุมวาปี ส่องดาว 16 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลโคกสี 170 5 บึงโนใน โคกสี สว่างแดนดิน 17 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลปลาโหล 103 6 นาบ่อ ปลาโหล วาร ิชภูมิ 18 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลหนองกวั่ง 182 8 ใหม่ค าศร ีชมชื่น กนองกวั่ง บ้านม่วง 19 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลดงมะไฟ 306 7 หนองไผ่ ดงมะไฟ เมืองสกลนคร 20 ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนต าบลบ้านโพน 142 5 วังปลาเซือม บ้านโพน โพนนาแก้ว ภายใต้แนวคิด เคร ือข่ายผู้น าจิตอาสา เชื่อมโยงกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของ ชุมชนในการพัฒนาชุมชนด้วยจิตส านึกสาธารณะ และน าทุนชุมชนที่เป็นคลังภูมิปัญญาของชุมชน เป็นพลัง สร้างสรรค์งานพัฒนาชุมชน ในรูปแบบผู้น าจิตอาสา มีกิจกรรมที่ขับเคลื่อนการด าเนินงานดังนี้ 1. กิจกรรมตู้เย็น ตู้ยารอบบ้าน โดยน้อมน าแนวพระราชด าร ิของสมเด็จพระกนิษฐาธิราช เจ้ากรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาณ สยามบรมราชกุมาร ี ในการปลูกพืชผักสวนครัว ปละพูชสมุนไพร มากกว่า 10 ชนิด รอบรั้วบ้าน โดยมีจุดหมายคือทุกครัวเร ือนเป็นคลังอาหาร ทุกหมู่บ้านเป็นการแบ่งปัน 2. กิจกรรมธนาคารแบ่งปันแรงงาน เอามื้อสามัคคี ในพื้นที่ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ทั้ง 18 อ าเภอ เพื่อส่งเสร ิมการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่รอบศูนย์ และเกิดการแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ 3. กิจกรรมปลูกป่า 3 อย่าง 4 ประโยชน์ 4 อย่าง 225
4 4. กิจกรรมจัดท าถังขยะเปียกลดโลกร้อน และการคัดแยกขยะ โดยศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนา ชุมชน 5. ถ่ายทอดองค์ความรู้หลักกสิกรรมธรรมชาติ การท าปุ๋ยหมัก รสต่างๆ การห่มดิน น้าชาม แห้งชาม และกิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้แก่สมาชิกศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 6. กิจกรรมสาธิตการแปรรูปผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรจากศูนย์ผู้น าจิตอาสา 7. กิจกรรมส่งเสร ิมช่องทางการจ าหน่วยผลิตภัณฑ์การเกษตร และผลิตภัณฑ์แปรรูป จาก ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน (ตลาดนัดชุมชน) 8. กิจกรรมเผยแพร่ความรู้การจัดท าบัญชี รับจ่าย อย่างง่าย เพื่อให้สมาชิกศูนย์ผู้น าจิต อาสาพัฒนาชุมชน มีความรู้ในการบร ิหารจัดการเงิน เหลือเก็บออม 9. กิจกรรมรณรงค์ประหยัดพลังงานโดยใช้พลังงานทดแทน และเปลี่ยนหลอดไฟประหยัด พลังงาน ผลส าเร็จของการด าเนินกิจกรรม 1) การสร้างความมั่นคงทางอาหาร ตู้เย็น ตู้ยารอบบ้าน มีการปลูกพืชผักสวนครัว และพืช สมุนไพร มากกว่า 10 ชนิด เช่น ข่า ตะไคร้ มะกรูด พร ิก บวม มะเขือ ขิง ฟ้าทะลายโจร มะละกอ แมงลัก เป็น ต้น การเลี้ยงปลาในกระชัง ไก่ไข่ และไก่พื้นเมือง 226
5 2) กิจกรรมธนาคารแบ่งปันแรงงาน เอามื้อสามัคคี ในพื้นที่ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 227
6 ๒. กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ 18 อ าเภอ ขับเคลื่อน กิจกรรมศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จ านวน 118 ศูนย์มีกิจกรรมที่ด าเนินการ ดังนี้ 2.๑. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ 18 อ าเภอ วางแผน การด าเนินงานโครงการร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ืออน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ ดังนี้ 1) ประชุมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการ ผู้เกี่ยวข้อง ๒) จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้อง กับภารกิจ ของศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชนและระดับครัวเร ือน ตามระยะเวลาที่ก าหนด 3) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน ด าเนินการตามแผนปฏิบัติการฯ ที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 4). ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน เจ้าของแปลงศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ือน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วม ถอดบทเรยนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและ เป็นแบบอย่างขยายผลการด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 5. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงาน ตามล าดับ 2.๒. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร/ส านักงานพัฒนาชุมชนอ าเภอ 18 อ าเภอ วางแผน การด าเนินงานโครงการร่วมกับคณะกรรมการศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน และเจ้าของแปลง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับครัวเร ืออน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน เกิดผลส าเร็จ ดังนี้ 1) กิจกรรมให้บร ิการของ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน - ถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ โดย ครูพาท า ลงมือปฏิบัติ” พื้นที่จร ิง - ให้บร ิการ จุดเร ียนรู้/ฐานเร ียนรู้ ที่เป็นองค์ประกอบของศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ด้านภูมิเร ียนรู้ในองค์ประกอบทางกายภาพ ในรูปแบบ “โคก หนอง นา” โมเดล โคก พื้นที่มีการถมดินและถมสูงกว่าปกติของแปลงตามความต้องการในการใช้ประโยชน์ ตามภูมิสังคม และการใช้งาน เช่น คันนาทองค า ท าการเกษตร สร้างที่อยู่อาศัย โรงเลี้ยงสัตว์ หนอง การบร ิหารจัดการน้าาเพื่อการกัก เก็บน้าาสร้างความชุ่มชื้น ในพื้นที่ ส าหรับพืชและ สัตว์เลี้ยงเพียงพอตลอดทั้งปีมีลักษณะรูปทรงอิสระ นา ส าหรับการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรตามภูมิสังคมและความต้องการของครัวเร ือน ใน ด้านสังคม เร ียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่ ดังนี้ ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านคน” การสร้างแรงบันดาลใจและ ปรับทัศนคติ ตามปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงและทฤษฎีใหม่ ในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านดิน” การปรับปรุงคุณภาพดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืช เช่น ฐานคน รักษ์ดิน ฐานคนรักษ์แม่ธรณี ฐานปลูกพืชบ ารุงดิน ฐานหญ้าแฝก ฐานการห่มดิน 228
7 ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านน้า” การบร ิหารจัดการน้าให้เพียงพอ ต่อการใช้ประโยชน์ในพื้นที่เช่น ฐานคลองใส้ไก่ เพื่อการกระจายความชุ่มชื้น ฐาน/จุดเร ียนรู้ “ด้านป่า” ฐานป่า 3 อย่าง เพื่อประโยชน์ 4 อย่าง ฐานป่าห้าระดับ ภาพกิจกรรมการให้บร ิการฐานคนรักษ์ดิน 229
8 ๓. กิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จังหวัดสกลนคร ขับเคลื่อนการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กิจกรรม 1 ต าบล 1 กลุ่ม ออมทรัพย์เพื่อการผลิต มีเป้าหมายการจัดตั้งทั้งหมด 124 กลุ่ม จ านวนพัฒนากร 65 คน ผลการด าเนินงาน จัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตแล้ว 128 กลุ่ม มีสมาชิกรวม 4,280 คน เงินสัจจะสะสม 781,784 บาท ล าดับ ที่ อ าเภอ เป้าหมาย การ จัดตั้ง (กลุ่ม) ผลการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ก าหนด เป้าหมาย แล้ว (กลุ่ม) จัดตั้ง แล้ว (กลุ่ม) คงเหลือ (กลุ่ม) ร้อยละ การ จัดตั้ง กลุ่ม 1 เมืองสกลนคร 15 17 17 0 113.33 2 กุสุมาลย์ 5 5 5 0 100.00 3 กุดบาก 3 3 3 0 100.00 4 พรรณานิคม 10 10 10 0 100.00 5 พังโคน 5 5 5 0 100.00 6 วาร ิชภูมิ 5 5 5 0 100.00 7 นิคมน้าอูน 4 4 4 0 100.00 8 วานรนิวาส 14 14 14 0 100.00 9 ค าตากล้า 4 4 4 0 100.00 10 บ้านม่วง 9 9 9 0 100.00 11 อากาศอ านวย 8 10 10 0 125.00 12 สว่างแดนดิน 16 16 16 0 100.00 13 ส่องดาว 4 4 4 0 100.00 14 เต่างอย 4 4 4 0 100.00 15 โคกศร ีสุพรรณ 4 4 4 0 100.00 16 เจร ิญศิลป์ 5 5 5 0 100.00 17 โพนนาแก้ว 5 5 5 0 100.00 18 ภูพาน 4 4 4 0 100.00 รวม 124 128 128 0 103.23 230
9 ผลส าเร็จของการด าเนินกิจกรรม 1) กิจกรรม Kick Off การจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 1 ต าบล 1 กลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต และการประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิมการออมภาคประชาชน” 231
10 2) รณรงค์จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เนื่องในโอกาสครบรอบ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย ในพื้นที่หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่บ้าน กข.คจ. หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้านที่มีศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 232
11 3) ครัวเร ือนเป้าหมายของระบบ TPMAP ที่ประสบปัญหามิติด้านรายได้ จ านวน 609 ครัวเร ือน เข้าร่วมเป็นสมาชิกกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตที่จัดตั้งใหม่ จ านวน 319 ครัวเร ือน 233
12 ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ ปัญหา อุปสรรค 1. การด าเนินกิจกรรมบางกิจกรรมไม่เป็นไปตามแผนปฏิบัติการ โดยปรับเปลี่ยนช่วงเวลา การด าเนินกิจกรรมให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และเป้าหมาย 2. ความรู้ความเข้าใจในบทบาทของผู้น ายังไม่ชัดเจน 3. ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในกิจกรรมน้อยและยังไม่ต่อเนื่อง ข้อเสนอแนะ 1. แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ระหว่างผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและภาคีเคร ือข่ายเพื่อสร้างการ ท างานร่วมกันอย่างยั่งยืน 2. ประชาสัมพันธ์เผยแพร่ผลการด าเนินกิจกรรม เพื่อเกิดการรับรู้ในวงกว้าง 3. สร้างทัศนคติเชิงบวกอย่างต่อเนื่อง และติดตามการด าเนินงานอย่างสม่าเสมอ รวมทั้ง สร้างความเข้าใจในบทบาทของผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 234
13 ส่วนที่ 4 ภาคผนวก ภาพกิจกรรม กิจกรรมเอามื้อสามัคคี ด านา ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน กิจกรรมแลกเปลี่ยนเร ียนรู้ และสร้างช่องทางการจ าหน่ายผลิตภัณฑ์ ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน และ ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 235
14 กิจกรรมเอามื้อสามัคคี ปลูกหญ้าแฝก ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 236
เขตตรวจราชการที่ 12 กลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตอนกลาง 237
เอกสารสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา จังหวัดกาฬสินธุ์ โดย ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดกาฬสินธุ์ 238
ค าน า ด้วยกระทรวงมหาดไทย โดยคณะกรรมการอ านวยการจัดกิจกรรมเนื่องในโอกาสการสถาปนา กระทรวงมหาดไทย ครบ 130 ปี ในปี พ.ศ. 2565 มีมติเห็นชอบโครงการ/กิจกรรมของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจใน สังกัดกระทรวงมหาดไทย กรมการพัฒนาชุมชน ได้ก าหนดด าเนินโครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุข สร้างได้ด้วยใจอาสา โดยด าเนินการ 3 กิจกรรม คือ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 2) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 3) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เอกสารสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ ด้วยใจอาสา จังหวัดกาฬสินธุ์ เล่มนี้ เป็นการสรุปผลการด าเนินงาน โครงการ 130 ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุข สร้างได้ด้วยใจอาสา จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยด าเนินการ 3 กิจกรรม คือ 1) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 2) ศูนย์ เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 3) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จ านวน 18 อ าเภอ/ศูนย์ ซึ่งมีระยะเวลาการ ด าเนินงานตั้งแต่ เดือนพฤษภาคม – ธันวาคม 2565 ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดกาฬสินธุ์ มกราคม 2566 239
สารบัญ หน้า ส่วนที่ 1 ความเป็นมาของโครงการ 1 - 4 ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 5 - 7 ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์ 8 - 12 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต 13 - 20 ส่วนที่ 3 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ 21 ส่วนที่ 4 ภาพกิจกรรม 22 - 27 240
-๑- ส่วนที่ 1 ความเป็นมาของโครงการ ด้วยกระทรวงมหาดไทย มีภารกิจในการบ าบัดทุกข์บ ารุงสุข พัฒนาคุณภาพชีวิต ของประชาชน ให้มีความสุข มีความมั่นคง โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการขับเคลื่อน การพัฒนามาตั้งแต่ ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ และมอบหมายให้กรมการพัฒนาชุมชนชน น้อมน าหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลัก ในการส่งเสร ิมกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชน เน้นประชาชน เป็นศูนย์กลาง โดยการพัฒนาคน ให้พึ่งตนเองมีความเป็นเจ้าของและบร ิหารจัดการโดยชุมชน พัฒนาหมู่บ้านหร ือชุมชนให้มีวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง และเป็นสังคม “อยู่เย็น เป็นสุข” โดยร่วมกับ ภาคีเคร ือข่ายการพัฒนาในการน้อมน าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ลงสู่การปฏิบัติอย่างเป็นขั้นตอน ตามกลไกการขับเคลื่อนสืบสานศาสตร์พระราชา เพื่อการปฏิรูปประเทศ โดยใช้หมู่บ้านเป็นฐานของการพัฒนา มุ่งสร้างภูมิคุ้มกัน ให้ทุกครัวเร ือนและพัฒนาคนให้มีความรู้และปรับตัว ให้สามารถด าเนินชีวิตอย่างมีความสุข มีอาชีพ สร้างรายได้ ท่ามกลางวิกฤตโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ด้วยการจัดท าโครงการที่ประยุกต์ การใช้ศาสตร์พระราชาและน้อมน าเอาแนวคิดและทฤษฎีการพัฒนา อันเนื่องมาจากพระราชด าร ิ กว่า ๔๐ ทฤษฎี ที่ทรงพระราชทานไว้ให้ในการแก้ไขปัญหาด้านเศรษฐกิจ สังคม และ สิ่งแวดล้อมมาประยุกต์กับแนวคิดการพัฒนาพื้นที่ และการออกแบบเชิงภูมิสังคมไทยเพื่อการพึ่งตนเองและรองรับ ภัยพิบัติในรูปแบบ “โคก หนอง นา โมเดล” สร้างการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้เหมาะสมกับหมู่บ้านในภูมิสังคมต่าง ๆ สร้างงานสร้างรายได้ให้กับครัวเร ือนและชุมชนผ่านโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิต ตามหลัก ทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล" กอปรกับ กรมการพัฒนาชุมชนได้ก าหนดให้ กลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิตเป็นเคร ื่องมือในการสร้างกระบวนการเร ียนรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตามภารกิจของหน่วยงาน และภารกิจการออมสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือการพึ่งตนเอง และสร้างความเข้มแข็งชุมชน ของกระทรวงมหาดไทยในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ของประชาชน แก้ไขปัญหา ความยากจน ลดความเหลื่อมล้า ของสังคม โดยได้ประกาศวาระชุมชน “การส่งเสร ิม การออมลดความเหลื่อมล้าของประชาชน” ในมหกรรมการออม ลดความเหลื่อมล้าของประชาชน ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค เพื่อเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่สมาชิกในครัวเร ือนและ ช่วยเหลือคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้อง กับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตเป็นกลไก ส าคัญในการขับเคลื่อนวาระชุมชน ดั งนั้ น ในวาระพิ เศษเนื่ องในโอกาสการสถาปนากระทรวงมหาดไ ทย ครบ ๑๓๐ ปี ในปีพ.ศ. ๒๕6๕ นับเป็นเรอ่ืงน่ายินดีและน่าภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง ที่กระทรวงมหาดไทยด ารงความเป็นองค์กรหลัก ในการบร ิหารราชการแผ่นดิน พร้อมทั้งได้ปฏิบัติหน้าที่ในการบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข ให้แก่พี่น้องประชาชน อย่างเข้มแข็งต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน กรมการพัฒนาชุมชน จึงได้จัดท าโครงการ ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทย : ความสุขสร้างได้ด้วยใจอาสา เพื่อร่วมเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2565 ภายใต้ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” โดยใช้กลไกขับเคลื่อนการด าเนินโครงการ ประกอบด้วย 1) ศูนย์ผู้น าจิต อาสาพัฒนาชุมชน 2) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 3) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กลุ่มเป้าหมาย ประกอบด้วยประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมายหร ือใกล้เคียง โดยเป็น ครัวเร ือนยากจนในระบบ TPMAP ครัวเร ือน ผู้มีรายได้น้อย และ ครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน/ต าบล ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม โดยแนวทางการด าเนินงาน ดังนี้ ๑. กรมการพัฒนาชุมชนจัดท าแนวทางการด าเนินงานโครงการและแจ้งหน่วยด าเนินการ ๒. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการ ร่วมกับกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ 241
-2- ๒. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับ กลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ ๒.๑ ประชุมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการแก่ผู้เกี่ยวข้อง ๒.๒ จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจและ เป้าหมายของแต่ละกลไกขับเคลื่อน ๓. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานด า เนินการตาม แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงาน ที่ก าหนดเพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ ๔. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับและกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงาน และภาคีการ พัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและเป็นแบบอย่างขยายผล การด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ๕. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับพื้นที่ เป้าหมาย/พื้นที่ด าเนินการ 5.๑. หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 5.๒. หมู่บ้าน/ต าบล ที่เป็นที่ตั้ง ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน 5.3. หมู่บ้านที่มีความพร้อมในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ได้แก่ หมู่บ้าน เศรษฐกิจพอเพียง หร ือหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. หร ือ หมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดินหร ือหมู่บ้าน/ชุมชนท่องเที่ยว OTOP กลุ่มเป้าหมาย ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย หร ือใกล้เคียง โดยเป็น ๑. ครัวเร ือนยากจนในระบบ TPMAP ๒. ครัวเร ือนผู้มีรายได้น้อย ๓. ครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน/ต าบล ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม 242
-3- ผลที่คาดว่าจะได้รับ 1. ประชาชนและชุมชนได้รับการพัฒนาคุณภาพชีวิต ทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรมและ สิ่งแวดล้อม 2. เกิดความรัก ความสามัคคี ความสมานฉันท์ในการร่วมบ าบัดทุกข์ บ ารุงสุขให้กับประชาชนที่ได้รับ ความเดือดร้อนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีในหมู่บ้าน/ชุมชน 3. เกิดการขยายผล เคร ือข่ายการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์ของคนในชุมชนอันน าไปสู่การพึ่งตนเองได้ อย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 4. ประชาชนมีรากฐานการด ารงชีวิตและพัฒนาสู่อนาคตได้อย่างมั่นคงและสมดุลตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง ความส าคัญ/แนวคิด 1. ร่วมเฉลิมฉลองโอกาสครบรอบ 130 ปีกระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 พฤษภาคม 25๖5 ภายใต้ปณิธาน “บ าบัดทุกข์ บ ารุงสุข” 2. แนวคิดการร่วมขับเคลื่อนศาสตร์พระราชาสู่ความยั่งยืน โดยใช้พลังผู้น าจิตอาสาและเจ้าของแปลงพื้นที่ พัฒนาต้นแบบ เป็นผู้น าการเปลี่ยนแปลงสู่ความยั่งยืน 3. การออม สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพึ่งตนเองและสร้างความเข้มแข็ง ชุมชน 4. ขับเคลื่อนการด าเนินกิจกรรมโดยไม่ใช้งบประมาณ ด้วยกระบวนงาน 3 5 7 ประกอบด้วย 3 ระดับ ได้แก่ ระดับพื้นที่/ชุมชน ระดับจังหวัด และระดับประเทศ 5 กระบวนการ ได้แก่ การประสานภาคีเคร ือข่ายการบูรณาการ แผนงานและยุทธศาสตร์ การติดตามและประเมินผล การจัดการความรู้ และการสื่อสารสังคมและ 7 ภาคี ได้แก่ ภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคศาสนา ภาคประชาชน ภาคเอกชนภาคประชาสังคม และภาคสื่อมวลชนเป้าประสงค์ ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความสุข 1) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางการวางแผนการด าเนินงาน ได้ขับเคลื่อน การด าเนินงานและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ (1) ประชุมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการโครงการร่วมกับ กลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานแร แก่ผู้เกี่ยวข้อง (2) จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้อง กับภารกิจ และเป้าหมายของแต่ละกลไกขับเคลื่อน 2) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงานตามแผนปฏิบัติการ ขับเคลื่อนการด าเนินงาน ที่ก าหนด เพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 3) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับกลไกขับเคลื่อนการด าเนินงาน และภาคี การพัฒนาทกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาและเป็นแบบขยายผล การด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ 4) ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ โดยในการ ด าเนินการตามโครงการ มีกิจกรรมหลัก ๆ กิจกรรม ดังนี้ (๑) ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน พื้นที่ หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้งศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนา ชุมชน จ านวน 18 แห่ง ใน 18 (อ าเภอละ 1 แห่ง) 243
-4- (๒) ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน พื้นที่ หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้ง แหล่งเร ียนรู้ ศูนย์เร ียนรู้ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : CLM เป้าหมาย ด าเนินการ ร้อยละ 100 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ฯ หร ือเท่ากับ 44 ศูนย์ฯ - ศูนย์เร ียนรู้ โคก หนอง นา พัฒนาชุมชน ระดับชุมชน : HLM เป้าหมาย ด าเนินการ ร้อยละ 30 ของจ านวนศูนย์เร ียนรู้ทั้งหมด หร ือเท่ากับ 811 ศูนย์ฯ (๓) กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต พื้นที่ หมู่บ้านที่มีความพร้อมในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อการผลิต และรณรงค์ จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เนื่องในโอกาสครบ ๑๓๐ ปี กระทรวงมหาดไทยฯ “๑ พัฒนากร 1 กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต” 244
-5- ส่วนที่ 2 ผลการด าเนินงาน ๑. ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ความส าคัญ/แนวคิด 1. การน าต้นทุนที่เป็นคลังภูมิปัญญาของชุมชน ผู้น าชุมชน กลุ่ม องค์กร และเคร ือข่ายการพัฒนาชุมชน เป็นพลังสร้างสรรค์งานพัฒนาชุมชน ในรูปแบบของผู้น าจิตอาสา 2. แหล่งบ่มเพาะภาวะผู้น า ทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ การพัฒนาคุณภาพชีวิตและการบร ิหารจัดการชุมชนเพื่อ การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3. เคร ือข่ายผู้น าจิตอาสา เชื่อมโยงกระบวนการเร ียนรู้ และกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนา ชุมชนด้วยจิตส านึกสาธารณะ และรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวม แนวทางการด าเนินงาน มีขั้นตอนดังนี้ 1. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ศึกษาแนวทางและวางแผนการด าเนินงานโครงการร่วมกับ คณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วน โดยด าเนินการ 1.1 ประชุมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการด าเนินงานตามโครงการแก่คณะกรรมการศูนย์ ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้อง 1.2 จัดท าแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนการด าเนินงานตามโครงการที่สอดคล้องกับภารกิจของผู้น าจิตอาสา พัฒนาชุมชน (กิจกรรม 9 จุดหมาย ต้นสายปลายป่าน)/ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ตามระยะเวลาที่ก าหนด 2. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ และคณะกรรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ด าเนินการ ตามแผนปฏิบัติการฯ ที่ก าหนดเพื่อบรรลุเป้าประสงค์โครงการ 3. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน และภาคีการพัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ใน การพัฒนาทุกภาคส่วนที่มีส่วนร่วมที่มีส่วนร่วมถอดบทเร ียนความส าเร็จเพื่อใช้ประโยชน์ในการพัฒนาและเป็น แบบอย่างขยายผลการด าเนินงานในวงกว้างและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ๔. ส านักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด/อ าเภอ สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามล าดับ เป้าหมาย ๑. การด าเนินงาน - ด าเนินกิจกรรมอย่างน้อย จ านวน 4 ครั้ง ในห้วงระยะเวลาที่ก าหนด ทั้งนี้สามารถด าเนินการต่อเนื่องได้ ตามความเหมาะสมโดยต้องไม่น้อยกว่าที่ก าหนด ๒. การด าเนินกิจกรรม - คณะกรรมการศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนและผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชนร่วมกับภาคีการพัฒนา ที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันด าเนินกิจกรรม “๙ จุดหมาย ต้นสายปลายป่าน” - ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน ๑ แห่ง ด าเนินการอย่างน้อย ๓ กิจกรรม โดยไม่ซ้ากันและเลือกด าเนิน กิจกรรมได้ตามความเหมาะสมกับภูมิสังคม สภาพพื้นที่ และความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย ๓. จ านวนผู้ร่วมกิจกรรม ก าหนดกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมกิจกรรม ครั้งละไม่น้อยกว่า ๓๐ คน 245
-6- ๔. การรายงานผลการด าเนินงาน รายงานผลการด าเนินกิจกรรมทุกครั้ง ประกอบด้วย ส าเนาเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น รายงานการประชุม แผนการจัดกิจกรรม ส าเนาโครงการ สรุปผลการด าเนิน กิจกรรมและภาพถ่าย เป็นต้น พื้นที่เป้าหมาย หมู่บ้าน/ต าบล ที่ตั้งศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน จ านวน 18 แห่ง ในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มเป้าหมาย ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย หร ือใกล้เคียง โดยเป็น ๑. ครัวเร ือนยากจนในระบบ TPMAP ๒. ครัวเร ือนผู้มีรายได้น้อย ๓. ครัวเร ือนในหมู่บ้าน/ชุมชน/ต าบล ที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม ผลการด าเนินงานกิจกรรม ศูนย์ผู้น าจิตอาสาพัฒนาชุมชน 9 จุดหมายต้นสาย ปลายป่านหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง คือเสบียงบุญ ตู้เย็นตู้ยารอบบ้าน การน้อมน าแนวพระราชด าร ิของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร ีในการปลูกพืชผัก สวนครัว ปลูกสมุนไพร รอบรั้วบ้าน ทุกครัวเร ือน คือ คลังอาหาร ทุกหมู่บ้าน คือ ศูนย์แบ่งปัน ธนาคารแบ่งปันแรงงาน การใช้กิจกรรม “เอามื้อสามัคคี” มาขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบในแต่ละแปลง เป็นการร ื้อฟื้ นเอาชีวิตดั้งเดิมวัฒนธรรมอันดีของคนไทยย้อนกลับมาปฏิบัติให้เกิดการปฏิบัติตามหลักกสิกรรม ธรรมชาติ รวมทั้ง สร้างความเป็นจิตอาสาพัฒนาชุมชน จนเกิดเคร ือข่ายที่มีพลังและความสามัคคี เลขที่หมู่ ต ำ บล อำ เภอ 1 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยจกัรนิภแูข 9 1 1 ภดูิน เมืองกำฬสินธุ์ นำยจกัรนิภูแข 2 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยบญุชอบ ลลีำนชุ 9 2 ยอดแกง นำมน นำยบุญชอบ ลลีำนุช 3 ศูนย์เรยีนรูเ้กษตรอินทรยี์วถิีพอเพยีง นำงอุไลย์ทบวนั 9 9 10 เจำ้ทำ่กมลำไสย นำงอุไลย์ทบวนั 4 กลมุ่แปลงใหญ่สำมัคคีชำวนำ นำยสมัย สังวเิศษ 59 11 สำมัคคีรอ่งค ำ นำยสมัย สงัวเิศษ 5 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยสัมฤทธิ์ชมศิริ 78 5 หนองหำ้ง กุฉินำรำยณ์นำยสมัฤทธิ์ชมศิริ 6 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยศรำวธุคนกลำ้ 70 1 สงเปลอืย เขำวง นำยศรำวธุคนกลำ้ 7 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยสุนัน มิทะลำ 119 4 หนองตอกแปน้ยำงตลำด นำยสนุัน มิทะลำ 8 ครวัเรอืนต้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยอุทยัอำจดวงดี 261 4 กุดโดน หว้ยเม็ก นำยอุทยัอำจดวงดี 9 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยพเิชษฐ์ปรจีติต์ 20 4 นิคม สหสัขันธ์นำยพิเชษฐ์ปรจีติต์ 10 ศูนย์เกษตรอินทรยี์เพชรจนิดำ นำงบญุเรอืง วำดสีดำ 54 1 นำบอน ค ำม่วง นำงบุญเรอืง วำดสดีำ 11 ครวัเรอืนต้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำงกวำงทอง แก้วศิลำ 122 5 ทำ่คันโท ทำ่คันโท นำงกวำงทอง แก้วศิลำ 12 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. สวนทองถมปำรค์ววิ 183 2 ลำ หนองแสน หนองกุงศรีนำยณฐพงษ์เหลำ่ ไชย 13 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยรงัสรรค์ศิลำพฒัน์ 53 6 หมูม่น สมเด็จ นำยรงัสรรค์ศิลำพัฒน์ 14 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยปยิะพงษ์สีหลงิ่ 154 15 ค ำบง หว้ยผึ้ง นำยปยิะพงษ์สหีลงิ่ 15 ครวัเรอืนต้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำยทองสุข โคตรวงศ์ 1 9 ส ำรำญ สำมชยันำยทองสขุโคตรวงศ์ 16 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำงพนัธุท์อง ทองปลวิ 127 11 บอ่แก้ว นำคูนำงพันธุท์อง ทองปลวิ 17 ศูนย์เรยีนรูต้ ้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำงสำวอุบล กำรนิตย์ 45 9 ม่วงนำ ดอนจำน นำงสำวอุบล กำรนิตย์ 18 ครวัเรอืนต้นแบบ โคก หนอง นำ พช. นำงอุทยัอินทวรรณ 19 2 ฆ้องชยัพฒันำ ฆ้องชยันำงอุทยัอินทวรรณ ที่ชื่อศูนย์ผู้น ำ จิตอำสำพัฒนำชุมชน ชื่อประธำนศูนย์ฯ /กรรมกำรฯ ที่ตั้ง 246