มูลบทบรรพกิจ วาหนิติ์นิกร อักษรประโยค สังโยคพิธาน ไวพจน์พิจารณ์ พิศาลการันต์ แบบสอนหนังสือไทย

**

ผูสขตข5511๓(1

วาหใเหโ1ก5 ข้ก่ษสืวโ6ฅขี)511า

11ชขส่ฮ1าหผั11ฮไหย
ฃฮงํ

ช(5ะ01ฟ่5ส่11ห51ว์ทา5 [เาฮ่ย ฮา315ฃ1งก5]

ศ271ม่บ ซุส่5ฟ้ไ!(ฑ1(ณา^เซท็สฟ่พ

นาย(ชญปี ว5ย?เริ

ณ โนา!]นส่ถานกฮ'3ห้!มขก ว้ส์!ส่มผ้'ส่วข^า5

9

ว้นั๋จันห55ไ ๓! นก51ดา) พุ!))5สัก5า!1 \3^(501(

*



ผูฒฒร51ษกจ

วาห่น์ศปิกร ส์ก่ษรแร^ฃค สื'0โยคขีเ51ฆ

ใวผฮก์สฮารฟ้ขิ^^าสการักต์

แกบส่ฮยหก้^1เฮไหย

ง

หระยา^ไรส่กหรื&ฒร [ก่ฮ์ย ฮา3ารฃางกร)

หมฟ้1สักฮกุ?เรกไไกงากฌา(ไ14ก์3(ไพ

;11ยพญ1| า5ย?!ร
ณ ฌา!ไกส่๓นกฮงห้พิบก ว้ต!?เกก้^พา5
าขฮันพร์ดี' ๓! กก51ดม พุพ5‘สักราไ !ฉ(2001เ

แบบสอนหน'งสึอไทย ‘พ์'
'
4

ของ

พระยาศรีสุนทรโวหาร' ( น*ฎย อาจารยางกร )

เลขหมู่หนงสือ ๔๙๕.๙®๘ ^4

รวมพิมพ์คร^งแรก พ.ศ. ๒๕0®

ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลฅรี หลวงชำนาญยุทธศิล ไ] (เชย รมยะ-น'นทน)

รวมพิมพ์กร*งที่เกำ ๕00 เล่ม พ.ศ. ๒๕๑๗

ในงานฌาปนกิจศพ นายเบญจ วิรยศิริ

1ลชทะเ{เยน 0'209-

ขอบพระคุณ

ตงแตคณเบณชิ วิรยศิริ บาย8?1หึบาน หึโรง-
พยาบาลชินถงแกกรรม ตงศพบำเพญกสล ชินลงวน
ฌาปนกิชิมทานหึรกทเฅารพชองคุณเบญชิ ชองนอง ชอง
บุตรภริยา รามทงีญาติมิตรได้กรณามาเยยมมาเคารพ
ศพแสดงดาามเศรไเลยใชิดายมากมาย กบได้กรณาชาย
เหลอตาง ๆ ชินงานสำเรชิคุลางไปดายด หงได้ก์รณาให้,
เกยรติมาในงานฌาปนกิชิในานน

บรรดาฌาตพนองบุตรภรยาชองคุณเบญชิ ารยศร

รสกชาบชงในคาามกรณาชองหานทงหลาย และชอชอบ

พระคณไา ณ โอกาสนดาย หากคุณเบญชิ ารยศิริ

หราบดายญาณริถใด คงชิะชอบพระคุณในดาามมนาใชิ

ชองหานหงหลายดายเบนอนมาก

๗ มกราคม ๒๕ต๗

หนงสออนุสรณ

V

เหตุท้เลอกพิมพ์หนํงสอแบบเรยนสอนหน่งสอ
ไทย เพราะเบนหน‘งสอทหาได้ยาก จงได้ขออใรุญาต
กรมศิลปากร และได้รบอนุญาตให้พิมพ์ จงขอขอบคุณ
ไว้ ณ ท้นดวย' ประโยชา!ใดอไแกดแก่หน'งสอมูลบท-
บรรพกจฯ เล่มน้ ญาศิพินองและบุตรภรยา ขออุท้ศ
กุศลนใ4ให้คณเบญจ วิรยศิร ผู้วายชนม์รบไปสู่สุคศิภพ
ทุกประการ

(ท) 1)1ไ1|ใกิ^ ]®0(^(5)(ท)

คานา

ในงานฌาปนกิจศพ นายเบญจ วิรยสิริ ณ ฌาปนสถานกองทพบก
วดโสมน'สวิหาร กำหนดงานวินที ๗ มกราคม พุทธศ'กราช, ๒๕๑๗ นาย
ผาณิต วิรยสิริ ผู้เบนบุตร ได้มาติดต่อกองวรรณคดีและประวิตศาสตร กรม
ศิลปากร ขออนุญาตจ*ดพิมพ์หน่งสือแบบเรียนภาษาไทยทีใช้กนในรชกาลพร
บาทสมเด็จพระจุลจอมเกลวิเจวิอยู่หำ คือ หนวิสือ มูลบทบรรพกิจ วาหนิตนิก
อ”กษรประโยค สิงโยคพิธาน ไวพจน์พิจารณ์*'®ำเละพิศาลการไเต์ ซึงพระยา
ศรีสุนทรโวหาร ( นำย อาจารยางกูร) เรียบเรียงขึน เพือแจกเบนอนุสรณ
ในงานน กรมศิลปากรยินดีอนุญาตให้จ”ดพิมพ์ได้ดวิประสงค

มูลบทบรรพกิจ วาหน้ตนิกร อ”กษรประโยค สวิโยคพิธาน ไวพจน์
พิจารณ์ และพิศาลการ”นต์ ทไหมดนีว่าดำยวิธีใช้ตำอ”กษรพย”ญชนะเสียงส
การผ”น การประสมอ”กษรและตำสะกดการ”นต์ เฉพาะมูลบทบรรพกิจ สิน,นิษฐาน
ว่าจะได้เควิมาจากหนวิสิอจินดามณี อ”นว่าดำยระเบียบของภาษา ซึ่งพระโหรา-
ธิบดีแต่งไว้ ในสม”ยกรุงศรีอยุธยา แต่คงจะนำมาด”ดแปลงให้เหมาะแก่กาลสม”ยิ
และนอกจาก'แยวิแทรกเรืองกาพย์พระไชยสุริยา ซึงสุนทรภู่แต่งในร'ชกาลที่ ๓
เขวิไว้ดำย ทไนเขวิใจว่า พระยาศรีสุนทรโวหารคงจะเ'ห็นว่า กาพย์พระไชยสุริฏา
เบีนบทประธ์ทีไพเราะ อ่านเขวิใจง่ายและเบีนคติ จึงนำมาบรรจุไว้ในมลบท
บรรพกิจเบีนตอน ๆ ไป ตไแต่แม่ ก. กา จนจบแม่เกย

หนวิสือชุดนีน”ใภ่า มีบทบาทสำค”ญในประว”ตการศึกษาชฐงชาติ ดำย
เบีนแบบผืกห”ดอ่านเบองตวิเของกลบุตร กุลธิดาในสม”ย ๘0 กว่าบี'มาน์ เวลา
ก่อนหนวินีขนไปเรายวิหาได้มีหนวิสือเรียน ซึงทางราชการเรียบเรียงจ”ดพิมพ์เบ,

{^) ไวพจน์พิจารณ์น นัพเบีนเรองเดยวกัไ]สังโยคพิธาน

-๖-

เบนมาตรฐาน เช่นทีกระทรวงศึกษาธิการเบนเจ็าห'แาทีจํดทำอยู่ทุกวํ

แต่ใครมความรู้ มีตำร“บตำราอย่างไรก็สอนกินไป ครไเถึงสม“ยพระบา

พระจุลจอมเกส“าเจ“าอยู่หำทรงปฏิรูปการศึกษาของชาติ โดยจำต*งโรงเรียน
ขึนเบ่นการเบดแนวทางทีร”ฐจะรำ]หนทํทีจดการศึกษาแก่เยาวชนเช่นทีเบ่นอ
ขณะนี 'ในการน็ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกลำ ๆ ให้พระยาศรีสุนทรโวหาร (น
อาจารยางกูร) เมีอครไเบ่นหลวงสารประเสริฐ เรียบเรียงหนำลือชุดนขํ
ใ'ช้เบ่นแบบเรียนในโรงเรียนหลวงน*น มีรายละเอียดแจำอยู่ในบานแผนก
อยู่ในขางตํนชองหนำลือ'แแลำ วงการศึกษาสมำต่อมา ก็รำแอาหนำลือ'แไปใช้
ในการสอน แทนที่จะสอนก”นอย่างไม่มีแบบแผนเยี่ยงแต่ก่อน

เมือการศึกษาได้วิว”ฒนาการไปตามกาลเวลา หนำลือชุดนั้ก็เสื่อ
'นิยมไป กระทรวงศึกษาธิการซึงมีหนำทีจ”ดการศึกษาของชาติในสมำต่อมา
ประกาศใช้แบบห”ดอ่านเบองตำเอีกบำง แต่ทุกเล่มก็แต่งโดยถือหนำลือชุด'แเบ
รากฐาน - จนกระ'ทํงถึงสมำบ่จจุบ”น การห”ดอ่านเขียนเบองตำเของเยาวชน
เปลี่ยนไปมาก ความสำค”ญของหนำลือแบบเรียนชุด'แก็ยึงลดนำยลง จนนำเรียน
บจจุบ”นหรีอเมื่อ ๒๐ บก่อนนขนไป ก็มีผู้ไม่รู้จำชือหนำลือเหล่า'นเลย แต่อย่าง
ก็ดีความสำค”ญโดยปริยายในฐานะเบ่นหนำลือแบบหำอ่านเบองตำเชุดแรกก็ย
อย่ ฉบ”บพิมพ์ก็หายากเขำทุกที ดำยเบ่นเวลาล่วงเลยมานานแลำ กรมศิล
เคยให้ผ้มาขออ'นุญาตจำพิมพ์หนฺำลือเฉพาะเรืองมูลบทบรรพกิจอีก ๒-๓
แต่การพิมพ์เร่งรีบมาก จึงอาจมีขำบกพร่องบำง ทไจำนวนพิมพ์ในคร
มากนำ ครไเถึง พ.ศ. ๒๕๐© พลตรีเล็ก สงวนชาติศรไกร ในนามผู้อำนว
โรงงานยาสบกำแจำภาพ ได้มีศร”ทํธาร่วมกนขออนุญาตจำพิมพ์หนำลือแบบเรียน
'แ เพื่อแจก เบ่นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลตรี หล

V

— (3ว) —

ยุทธศิล^ (เชย รมผะน'นทน์) ผู้เคยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงงา‘เ^ย'

มาก่อน น”บเบนการรวมพิมพ์ครไแรก และในการจํดพิมพ์คร^งนน กรมศิลปากร

ได้พยายามตรวจแก้ไข ชำระให้ถูกตำ)งก่บฉบ”บพิมพ์คร1|แรกทีโรงพิมฺพหล

พ.ศ. ๒ธ;๑๔ และให้ร”กษาอ”กขรวิธีไว้ตามเดิม (เวไเแต่คำต่าง ๆ ทีในบจจุบน ,

ใช้ไม้ไต่คู้ก็ได้เติมลงไว้ตำย ) เพื่อให้ฉบ”บพิมพ์อ”นลูกตำงนีได้ปราก

ตำอย่างให้อนุชนได้ทราบว่า หน่งลือเรียนสมำ ปู ย่า ตา ทวด ของเร

เรียนก”น่มามีลำษณะอย่างไร และเพื่อให้ผู้ที่สนใจในประว”ตการศกษาของชาติ
และวิว”ฒนาการของภาษาได้หาฉบ”บทื่ถูกตำงศึกษาโดยไม่ยากนก

อนึง ในการจำพิมพ์คร*งน็ เจำภาพได้เรียบเรียงประว”ต นายเบญจ
วิรยศิริ ผู้วายชนม์ ให้พิมพ์ไว้ต่อจากคำน่าน

กรมศิลปากรขออนุโมทนาในกุศลราศีทำษิณานุปทาน ซงเจาภาพได้
จำบำเพ็ญอทิศแด่ นายเบญจ วิรยศิริ เบนบีตบํฏชีานธรรม และ ได้ให้พิม
หนงสอเลมนแจกจายเบนกุศลวทยาทาน ขออานาจกุศลทงปวงนจงเบนพลวบจจย
ส่งเสริมให้ นายเบญจ วิรยสิริ ผู้วายชนม์ ประสบแต่อิฏฐคุณ,มนุญผลตามควร
แก่คติวิสำในส”มปรายภพ สมด”งมโนปณิธานของเจำภาพทุกประการ เทอญ.

น.อ. ^^. ร.น.

( สมภพ ภรมย์)

8ธิบดีกรมศิลปากร

กรมศิลปากร

ใ*'!โเกึวิ?^)ไ^ไใ



นายเบญจ วิรยสิริ

ชาตะ ๒ เมษายน ๒๔๔๑

*

มรณะ ๒๔ กนยายน ๒๔๑๖

V-

'^ะ.* '

-ชุ;-:^'^'‘.'' ^๙^" •.^ ! ะ'* ‘

1^จ1ึ1? เ&

:ะ'■&เV^เ:^•'. '. -

.V



เ

ประวตสํงเขป

คุณเบญจ วิรยศริ เกิดเมือวํนพฤห์สบดีที่ 1®) เมษายน , พุทธฟิกร

๒๔๕๑ ตรงกไ]บวอก เดีอนหำ ขน ๔ คํ่า ณ บไนตลาดนอย อำเภอสมพํนธวงศ์

กรุจงเทพ ฯ เบนบจุตรขอจงคุณพ่^ อจ่ ใหญ่คุณแม่นาก วิรยฟิริ มืพี่น‘องร่วมบิดาม
๑๐ ท่ปน คือ

๑. เด็กชาย อายุ ๑๑ บี วิรยฟิริ ถึงแก่กรรม

๒. ขุนสงวนงำวิจารณ์ ว(ิขรยจสริริ) ชม (อำษรน”นท์) ภริยา ถึงแก่กรรม

๓. เด็กหญิงเอิบ อายุ ๗วิรบยี สิริ ถึงแก่กรรม

นายกำจาย , วิรยสิริ ระเบียบ (เบญจสิริ) ,,

๕. -คุณฉออน (วิรยศิริ) จำเดิมเผด็จฟิก หลวงจำเดิมเผด็จถฟึงิแก ก่กรรม

๖. เด็กหญิง อายุ ๓ บ วิรยสิริ ถึงแก่กรรม

๗. นายจุธา วิรยสิริ เยือนสิริ(จุลจำเริญ) ,,ถึงแก่กรรม

๘. นายเบญจ วิรยสิริ ถึงแก่กรรม
๙. นายบุณยศิริ วิรยสิริ ถึงแก่กรรม
๑๐. เด็กหญิงบุญย.งคื วิรยสิริ ;

การศ์กษา จบมธยม ๘ จากโรงเรียนเทพฟิรินทร์ เมื่อ พ.ฟิ. ๒๔๖๘

อาชพ ประกอบธุรกิจส่วนตวตลอดมา

ครอบครำ สมรสกบคุณประยงฟิ(สกุลเดิมธรรมสิริ) มีบุตร ๕ คน ,คื0

4 0'^.* \ .

4

-๑0-

๑. นายผาณิต วิรยศิริ สมรสกบ นงนาฏ บุตรี คุณพงษ์ นิลอบล

๒. นายพิจารณ์ วิรยสิริ สมรสกํบ เปรมจิตร บุตรีคุณ!เน เวทอง
๓. เรอโทสุชาต วิรยสิริ สม่รสก”บร'อยโทหญิง สุมิตดา บุตรีพลตรีประยูร

นุทกาญจนกุล
๔. นายไพโรจน์ วิรยสิริ สมรสก”บ ประภาพรรณ บุตรีคุณไพบูลย์ บุณยะว
๕. นายเบญจางค์ วิรยสิริ

หลาน บุตรนายผาณิต นงนาฏ วิรยสิริ มี ๓ คน คือ

๑. นา.?สาว นิลุบล วิรยสิริ

๒. นายกุมุท วิรยสิริ

. ๓. เด็กชายบงกช วิรยสิริ

หลาน บุตรนายพิจารณ์ เปรมจิต^ วิรยสิริ มี ๒ คน คือ

๑. เด็กหญิง ฐิติพร วิรยสิริ —

๒. เด็กหญิ3 สุภาวดี 5รยสิริ

หลาน บุตรเรีอโท สุชาต รโ)ยโทหญิง สุมิตดา วิรยสิริ มี ๑ คน คือ

๑. เด็กชาย สุปรีดา (ปลืม) วิรยสิริ

หลาน บุตรนายไพโรจน์ ประภาพรรณ วิรยสิริ มี ๑ คน คือ

๑. เด็กชาย ณว”ฒน์ (ต”ม) วิรยสิริ

คุณเบญจ วรยสิริ เบนผู้มีอ”ธยาส”ยเยือกเย็น สุภาพ อุปนิส”ย
หาสมาคมยืงน”กจึงเบนทีร”กขฮงญาติพีนโ)ง และมิตรสหาย เบนผู้ร”กสงบ
ส”นโดษ เมื่อล่วงสู่ม”ชฌิมว”ยเบนผู้ใผในธรรมเบ่นนิจสิน นอกจ
มาแลว ย”งเพียบพรโ)มไปดโยคุณล”กษณะของผู้ใหญ่ คอ

\

ที่
/
*

*
--

— ® (5) —

' ๑. มเมตตา ปรารถนาให้ผู้อึนเบนสุข
๒. มกรุณา ปรารถนาให้ผู้อนพนทุกข

8 ยินดีเมอผู้อนได้ดี

๔. มี'อุเบกขา ความวางเฉย เมอผูอนถงความวิบ'ต

ในดำนความกตํญญู แม้ว่าคุณเบญจ จะเบนกำพร็าบิดาเมือม

๖ ขวบ มิได้ท้าให้คณเบญจหลงลืมที่จะแสดงความกตโบูฌ เนืองดำยมารดา

ของคุณเบญจ เบินผู้มีค็วามกตํญฌต่อสามีและบุพการีของสามีมาตลอดอายุขไ]ขอ

ท่าน เบินตำอย่างอำเดีแก่บุตรกำพรำถึง ๖ คน' จึงเมื่อฺมารดาถึงแก่กรรม
คุณเบญจเบินผู้รำบิดามารดา รำญาติรกมิตร ได้บิาเพ็ญกุศล่อุทิศวำเถึงแก่กรรม

ให้บุพการีแทนมารดาเบนประจำมิได้ขาดเลย คุณธรรมอีกขำหนึ่ง คือ เบนผู้

กล่าววาจาว่ารำยผู้อีนไม่ว่าต่อหนำหรีอลไ]หล่ง ว่าบุคคลน*นจะดีมากหรือดีนำย

เบินเรื่องเฉพาะตำของแต่ละบุคคล ไม่ตำหนิติเตียนใคร ไม่ชาเติมใคร ใค

ประพฤติดีอย่างไรเขาย่อมได้อย่างนนเอง สำสอนบุตรหลานให้เบินคนกลำ

ซื่อตรง ประพฤติตนเบินคนดีและมีความกตำ]ฌูกตเวทีต่อผู้มีคุณเสมอ แม้

ใม'ใช่ญาติ ชาติเชอ เขาเกอหนุน
ตองคดคุณ * จะอาส'ญ

ท่านจนกว่า

แม้ไม่มี' สิงใด จะให้บน

ก็่ให้หม่น สรรเสริญ เจริญพร

ดำทิ คุณเบญจ ได้หมำเสรรเสริญ เจริญพรให้นองและลูกหลานอย'เสมอ

V

1--'.ร่; -■ะ-’''^!!’4'V.

/,. :4

ศ'

'( '

{./

เ..,

1 -' .'; -,. /" , ๆ*' ' 1,'
'^-, '

1 ' " - 'ๆ^' '

*' , ,-'^V^ ๆ^
'ธ; ๆ^''*'. *'5.^' !': '■’

;; - V';1

' V/ ,.- ;ร".‘'เ!^'“.-^.■'^^^4:ร#- #^! .... -., ๆ''
■’ ■.••.^
ฐิ■.■-'.'.1:"'.Vฐ.ฐร:'’.ะ-';.‘ฐ.:ฐร.รร่.ๆ^ฐๆ.ร','*?ร::';!^'ฐ.-รฐ' .':.'ฐ -'

..■ร’แฐ!?’ . 1,'.?"'. /ๆ

เ^ ** . ร''* ", ’’ .■”'^ ๆ1)' ๆ' 'ฐ -

ๆๆ-.■;/ ' ■-ซี 'ฐ

I ะ- '-:ๆๆ#ๆ?‘':^ๆ’;ๆ ' .,:'-'.เๆๆ’*-:; -'V "ๆะ-:--'■'’ซ':■\''ๆ-ๆๆีๆฐ ๆซ■ะ' :'ี;’ฐ; ๆซ.ีๆ รเ

.;

ฐ:!;^''\'■'ๆ^ๆ'.,^, ^'ๆ ๆ^-^■'''ๆ'-’^
.--' รฺ::ร’-., ฐ'' 'ฐ-'.,ฐ■-''..'■ร■ะ"?'.ๆ.รร-ร,ๆ.'.:: ร '. .ฯ*‘ ๆ'‘ร

-:: *1 ■ร ■ร,.:
ซ\ ี:'ฐ'"ร''''.ซ'/ีร.-'.ๆ).:เ.^,-■.;-ะ[ซ::เฐ''-?'ฐี'' '--.■-.’-■|'•;.'ๆ”ะ^ร' '-■-ร’.ร'.-■..^ะ.-ฐ'ฐ,:-:ฐ:*ฺ.'ร"-''■"-'':, '''^:ฐ■เรๆ::ร'-'ๆ.ฐ;'ซ:' :■',-ีร,''เ'ๆ:-.'■',เ:ๆ■'.^ะร. ๆะ:'.-.--,::'ฐ..:-.;'V■'--..''.-ร''.■^■'' ’' . -- - ■ฐ;ะ

'^ '-' ■ -' I:. .รเฐ'

{{':•เ'^44’.V'ๆร:^-รา■.'''-^ซ^”??ี-''''ๆ,,ะ.^,.'ๆ'.‘).-

ซี'^ ’ ■.ซี :■■■'ซี'ๆๆ-
-^ ร,ๆ - ■รุ',. ■ซีซี*’-
:,ฐรร๊: ร?';-;.'รุ;* ' ''
.■'รุ,’-''* '

:■ๆ

■เๆซี'สฺเฐ-^,-,' .ะ.'-"ฐฐ..ฺ ซี.'ๆ/! V''ร7}^^ ./ ■'I
เ-.-
ฐ],. '■..'ๆ.^ ฐ,ร'•'รฺ ,1' 01จุะ\.
/ '.••7''
^;:ๆ'., 'รุ; ^ ..

'-1
,V

\

■ I1 -'

\ V.

ห่' -,. ฐฐ'^1^1.1: 1 4\ X .. V.. . " .

ซๆี'’:''' ฐ '

I

คำไว้อาลโ)

วายเมเลว ปุริโส ยาว อตฺลลฺล นฺปฺปทา.
เคิดมาเบนคนตองพยายามรํ๋าไปจนกว่าประโยชน์จะสำเร็จ
คำว่าประโยชน์ นไเท่านจำแนกออกเบน ๓ ประการ คือ ประโยชน
โลกน ๑ ประโยชน์ โลกหนำ ๑ ประโยชน์อยางยง ๑

ประโยชน์โลกน คือ มีอาหารสมบูรณ์ มีเครื่องนุ่งห่มสมบูรณ์ มี
อยู่ทีอาศํยดี มียาแก้ไข้ เรียกว่าบจจํย ๔ บจจํยเหล่าน์จะอุดมสมบูรณ์ได
อาสํยคุณธรรม ๔ ประการ คือ ขยไเหา ขยไแก็บร”กษา คบคนดีเบนมิตร และ
รูจํกประหย”ด คือ มีเกินใช้ ไม่ใช่ใช้เกินมี-

ประโยชน์โลกทน่า คือผลทีจะได้ร”บในโลกหน์า ได้แก่ความปรารถนา

ของบุคคลในโลก ทีได้สมหมายดำยยาก มีอยู่ ๔ อย่างํ คือ ขอสมบ”ตจงเกิดมีแก่

เราโดยทางทีชอบ ขอยศจงเกิดมีแก่เราก”บญาติพวกพำ)ง ขอเราจงมีอายยืนนาน

ไม่มีโรคภ”ยไข้เจ็บเบียดเบียน .และเมือตายแลำขอเราจงไปบ่งเกิดในสว

ประโยชน์เหล่าน์สำเ-ร็จได้ยากมาก แต่จะสำเร็จได้ตำ)งอาศ”ยคุณธรรม ๔
คือ มศรทธา เชื่อสึงทื่ควรเชึ๋อ เช่น เชื่อว่าทฺาดีได้ดี ทำช”วได้ช"ว

ประพฤติดี เบีนตน ฯ มศล คือร”กิษากายวาจาให้เรียบรำ)ยดีไม่มีโทษ ได้แก่
มืคืล ๕ ม”นเบี:แนิตย์ ฯ มจาคะ คือบริจาคสรำงมหากุศล เช่น ทอดกฐิน ทอ

ผำบา สรำงว”ดวาอาราม เบีนต้น ฯ มบีญญา คือ รู้บาป รู้บุญ รู้คุณ, รู้โทษ

รู้ประโยชน์ มิใช่ประโยชน์ ตลอดถึงรู้จำาทาง ๗ สาย คือ ทางไปนรกได้แก่

—0)(^ —

โทษะ ฯ ทางไปเปรต-อสุรกาย ได้แก่โลภะ ๆ ทางไปดิรำฉาน ได้แก่โมหะ ฯ
ทางไปมนุษย์ ได้แก่ศีล ๕ กุศลกรรมบถ ๑0 ฯ ทางไปสวรรค์ ได้แก่มหากุศ
มีให้ทาน พ้งธรรม สรำงถาวรว”ตถุมีโบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ โรงเรียน
โรงพยาบาล เบนตำเ ฯ ทางไปพรหม ได้แก่สมถกรรมฐาน ฯ ทางไปนิพพาน
ได้แก่วิบสสนากรรมฐาน หรีอได้แก่การเจริญสติบฏฐาน ๔ ฯ แล”วเลือกเดินทา
สายที ๔-๕-๖-๗ ต่อไป อย่าไปเดินทางสายตา อย่าพาก”นถอยหล'งลงคลองอี
เพราะเราพ”นมาตีแล”ว ควรจะเบนผู้มาตาไปสูง หรีอมาสูงฺไปสูง อย่ามาตํ
หรืออย่ามาสูงไปค์า ไม่ตีเลย เกิดท*งทีตายท*งั้ทีต”องเอาดีให้ได้

ประโยชน์อย่างยิง คือพระนิพพาน ผู้ประสงค์จะหาประโยชน
มีอย่ทางเดียวเท่าน*น คือเจริญวิบสสนากรรมฐาน ตามหล”กิฐานในพระไตรบ
คือมหาสติบฏฐานสูตร

/

คุณโยมเบญจ วิรยสิริ ได้พยายามดำเนินชีวิตของตนมาในประโยชน
ท*ง ๓ นั้เบนอย่างตี น”บว่าเบ็นผู้มาตีไปตี อยู่ดีกินตี ไม่เสีย
มนุษย์พบพระพุทธสาสนา น”บว่าเบนผู้ใม่ขาดทุนท*งมาและไป มีกำไรแห่
เบนอย่างดี น”อยคนน”กิจ”กิปฏิบรื!ได้อย่างนี คุณโยมเบญจ เบนคนขย”นห
เพียรตี และเบนคนละเอียดละออตีมาก ชอบพีงธรรมปฏิบ”ตธรรมเบนป
พีงแล”วิบ”น^ถไว้ มีโอกาสพิมพ์แจกเบนธรรมทาน ขนาดนอนเจ็บร”กิษาตำอ
โรงพยาบาลก็ย”งอุส่าห์บ่ฏิบ'ต็ มีหนำตาเบิกบานแจ่มใสเหมีอนก”บคนไม่เบนอะ
มีศร”ทธาดี มีศีล มีสุตะ มีจาคะ และมีบญญาติ ควรเบินตำอย่างแก่อนุช
หล”งเบินอย่างติยึง

-“(3) I
ขออำนาจแห่งบุญกุฟิลทื่ท่านเจิาภาพได้บำเพ็ญมา
/

ด้วยความจงรกภกดี

ซือสตย กต“ญฌูกตเวทีนฺ จงดลบินดาลให้ท่านเจทีภาพได้ประสบพบแต่อิฎฐวิบูลย์

*

มนูญผลอไเพึงปรารถนา และขอบุญราศีน จงอำนวยวิบากสมบ”ตโห้คุณโยมเบญ

ได้รไ)ความสุขย็ง ๆ ขนไปตามสมควรแก่คติวิส็ยในสไปรายภพนไเ ๆ ดทีย เทยญ.

(พระเทพสัทธิมน.)
พระอาจารย์ใหญ่ผายวิบิสสนาธุระ

\

สำนํกงานกลางกองการวิบสสนาธุระ
วไมหาธาตุ กรุงเทพมหานคร
©๘ ธนวาคม ๒๕๑๖

V‘ '4 * . ' *^ .'-.^ ■■^5.

'''' - ' •-'' .- '*' '■'^‘1’

2'^V'^0' .;เ^'^ I

.^ . -1 V ’ เ'' - '' ' - V; .^

■*^*..-*;^?ฬ# . :' .-\
- : 'ำ-' 'V—V’'' . -* -'าข็‘7; .
ไ^'ส์เเ^^^^,:*—สV*^.’ ■ ■- ''1ข้™ส่81**——- -'า'’ -* ®
^ , . - "- "'' ■- ^1':-^' - เ^.,:
' * ^V^
.. ' . }‘^ ' - ^V. .-', '13

\

., ' ;^ ■.■^{เ . 3

■^''

9'

เพอนเทษศิรินทร รุ่น ๒(2'\)0;/ เฉพาะทมารวมถ่ายภาพ
พ.ฟิ. ๒๕'๑๒

แถวทลง ๑. สด กูรมะโรหิต ๒. เบญจ วิรยสิริ ๓. มีชํย อริ.เอารี

๔. น.พ. ชํชวาลย์ โอสถานนท์ ๕. ร.ต. ประภาส สารชวนะกิจ

I ๖. เพ่ง โภชนฟิมบูรณ ๗. สำล สุวรรณสิริ ๘. จำรส ฉายะพงษ์

* ๙. จำไม่ใต้
4
๑. น.พ. มานิตย์ สมประสงค์ ๒. น.พ. ชิน เสรีบุตร ๓. กริช
เ^ แถวกลาง
ตุงคสนิสติ ๔. น.พ. มาลา ศตะจิตต ๕. เจริญ บตตะพงษ์

๖. อาจารย์หลวงสำเร็จวรรณกิจ ๗. ตุ้ย เหล่าสุนทร ๘. เพ

โสมนพริเธ์ ๙. พล.ร.อ. ประชุมธรรม โมกขะเวส ๑๐. ยล สมานนท์

แถวทน'า ๑. อาจิต ไชยาคำ ๒. ธรรมนูญ บนยาชีวะ ๓. น.พ.จิตต์ ต้จินดา

- ^’

แ

VV,

เโ

1'

■■4แ

*

ข0ไว0า9อ

'ข0ไว0าลยกุณเบญจ วรปี?เริ ควยวา เธ0เปน เคึก เทห?!รืนหรรวมเน
2468 นน แลไดคบหามาสูกนแตเด็กเค็กจนเฅบใหญไวว0ง แฝ็มระปีะฅ0งหางกนบาว
ลางเวลา เพราะวาการทำมาหากนแล0าชีพเราแยกทางกน แย้แลวกเ วยนมาพบปะ
วส์าส์ะกนพร0มเพ0นร่วม^นลึ๋น0นที๋เห300ยู่ เปนต้น ในวนคลายวนเกดขลงเธอ แล
สุาไคนด^งส์รรกนนานนานคร้ง หั้งนิ้คามโอกาส์ แลเธ0มกไมหลาดหนงเหร*ญญกสุาวา
คนเกบเงินจ่าฮเงินของ^*นทุกครั้งหกคราวไป ดงน แลจงเปนหึ่ส์บอ*ธยาส์'ยไววางใจ
ร*'กใครแลนบถอชี่งกนแลกนอย่างญาติฤาพีนอง

ธอไว0าลัขคุณเบญจ วรยถิริ ต้วยว่าเธอเปนต้เยอกเยนแลสูภาพเรืปีบรอย
๗นตูมีคำนอยแล เจรจาแย้ย แม เพื้อนเพอนจะยวจะเยาอยางใดฤาประการใด ก็ได
แย่อมยิมแกอมยิ้ม แลไมํเคยโตฤาเพียงฤาขดคอใคร เปนยูร*บแคV?'ง เปนส์ วนใหญ แด
หากจะเปีดปากกล่าวถย้ยอะไรบาง ก็เปนเรื๋องใหญควรแกการป'งแลเยิ้อพีอไต้ แล
เปนยูมจฅคมใจเส์อแผ่โย้บถย้มอารีย มีไมตรีแกทุกทุกกแ

ขอไวย้าลขคุณเบญจ วิรยถิริ ยูมนส์^ยร*'กอิส์ส์ระ จงไปทำการคาชาย แล
ก็ไปไคส์วยตามควรในงานการ แลจะว่าในล่วนครอบครำแต้ว ก็เปนต้นำครอบคร์'ว
ชันติ คูอบยู่แ แลเปนส์ามึที่ติ ย้กเปนพอหี่ติควย ไม่ควรติ

ขอไวอาลำคุณเบญจ วิรยถิริ ทั้งท้งหี๋รูติว่า การเกด แก เจ็บ คาย นนเปน
ธรรมคา แลผูใดจะหลกจะหนไปมพนก็คามท แลเมี๋อทราบว่าเธอเจ็บไม่ส์บาปี ก็ไต้
ไปเยี่ยมไปเยยนควยความเส์ราใจ แลเมึ๋อทราบว่า เธอทงกายไปจากโลกนี้แต้ว
ก็ใจหายไม่ผ่องแผว ห่อเหยววา เหวแลโปกเปราอาลำ แลทั้งนี้ต้วยพนธะไมตรีแล
รำใคร แลเกิดส์ำนกว่า เรากจะตองตามไปส์'งสรรกบเธอในอนาคตทั้นแล

แลว่า ควยผลทุญแลความชิทั้งหลายพีเธอไดประพฤติแลไต้ปฎิบ*ฅตล0คมา
ในพีวิฅ ขอใหส์งไปสูส์วรรคชันฟา.

ง'—

(นายตุอ เหส่าสูนทร)

I

๓๑๒ ถนนพญาไท ราชเทว กรุงเทพ ฯ ๔

1

วํนท้ ๒๑ ธโ4วาคม ๒๔๑๖

/ เพอน

เรยม คุณประยงค์ วรยฅร ทเคารสรัก

จดหมายฉบํบนผมเขียนมาเพือรำลกถง คุณเบญจ วิรยสิริ
แท้และ ญาติที่รำซงติองจากไปอย่างไม่มีวํนกลํบ

ความตายเบน ส็งที่จะตำงมาพบก”บเราอย่างแน่นอนในวนใดวน
และคุณเบญจก็ได้พบแลำเมอวนที ๒๔ กนยายน ๒๕๑๖ ผมเบนนองคุณเ
เกดทีหลิงคุณเบญจ ๒๕ วน (๒๗ เมษายน ๒๔๕®) คุณเบญจเกดกอนและไป
ก่อน ผมย”งอม่ต่อไป และก็คงจะติดตามคุณเบญจไปในไม่ชา เพราะผมเบนโรค
ที่คุณเบญจเบนและร”กษาไม่ทาย เพราะโรคนไม่มีทางรักษา

ผมได้ไปเยี่ยมคุณเบญจที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกลำ ก่อนค
จะเสียชีวิตไม่นาน และก็ไม่ได้ไปอีก เพราะผมลไ)บวยลงอีกเกอบจะเอาตวไม่
รอด เพ็งจะออกจากโรงพยาบาลเมือ ๒-๓ เดอน่มานี คร”งสุดทายที
คุณเบฌจรันนำเ ผมเถิดความรู้สึกว่าพวกเราทีเท็นกันมาทลายสิบบี' คง
เห็นกันอีกแลำ เขำหล”กที่ท่านผู้แต่งทนำสีอสามก๊กได้กล่าวไว้ในคำน
ทุกอย่างในโลกน้ เมื่อแยกกันแลำก็กัองรวม เมือรวมกันแลำก
ร่วมร่นได้มาพบกันรวมกันที่'‘ทพสิริบ'ทร์ รวมก”นแลวก็ตไงแยกกันไ
จบ บางคนไปเบีนนายทหารใทญ่รุ่งเรีองมาก, บางคนไปเบีนพ่อคำ,
ราชการ, บางคนไปเบีนทมอ, บางคนไปเบีนครู, บางคนไปเบีนกรรมกรรถ
บางคนไปเบนทต, บางคนไปเบีนนกหนำลือพิมพ์, บางคนไปเบีนน

I

6— ) ^/

บางคนไปเบ่นนํกประฯลฯ ระหว่างทีเราแยกกนไปทำมาหากินนี เร
โอกาสได้รวมกไแบ่นคร"งคราว ตามภตตาคาร่บทีง ตามสโมสรบ่าง โดยเฉพาะ
สโมสรนกเรียนเก่าเทพคิรินทร์ ถนนราชดำริห์ แต่เมึอรวมกนแชิบ่พรอมดวย
คุณครูซึงรรีาเราเหมือนลูก, เราก็แยกกไเไปอีก แลวนาน ๆ ก็มารวมกนอีก.

แต่ในทีสุดเราก็มาถึงทางแยกทางสุดท'าย ซึงเราจะตองแยกกนไปตาม

กรรมทีลิขิตไว้ -ไปอย่างเดียวดาย-ไปอย่างทีจะไม่กล”บมาอีกเลย. เบ่นการสุด
ของว”นเวลาในช"^าชีวิตหนึง

ผมก”บคุณเบญจได้มาพบก*นที่โรงเรียนเทพคิรินทร์ เมือราว พ.ศ.

๒๔๖๐ บ่น*นนาท่วมกรุงเทพ ฯ เราต'องลุยนาไปโรงเรียน คุณเบญจก”บผมน”ง

อยู่โต๊ะติดๆก”น ร”กใคร่ชอบพอก”นมาก คุณเบญจเป็นผู้มือ”ธยาส”ยดีเลิศ, มีนาใจ

สูง, โอบอ'อมอารี, เงียบขรึม ไม่พูดมาก. ร”กเพืธนและซือส”ตย์สุจริต เป็นที

เชือถึอของเพือนทุกคน ไม่มีใครทีไม่ร”กคุณเบญจ คุณเบญจกำห”ว่ใจขอ

เราไว้ทุกคน เมือคุณเบญจตาย ห”วใจเราก็ร'องไห้

ผมจากคุณเบญจไปเรียนอยู่บ่กกึง ๘ บ่ เมือผมกล”บมา ผมก็ได
คุณเบญจเหมือนทีผมเคยพบ คุณเบญจไม่ได้เปลี่ย่นแปลงเลยในทางนาใจ เค
อย่างไรก็ดีอย่างน^ ผมมืเพือนฝูงมาก เพือนบางคนสอนให้ผมรู้จ”กโลกอย่
ขวาง คือรู้ว่า เวลาคือพระเจ'าของการเปลียนแปลง ว”นนเราเป็นเพื้อนก”น
ว”นหนึงเราอาจเบนได้เพียงคนทีเคยรู้จ”กก”นเท่าน*น แต่คุณเบญจเป็น
ผมจนว”นตาย ความร”กของคุณเบญจสมาเสมออยู่จนว”นสุดทาย

ชีวิตของคุณเบญจไม่ใช่ชีวิตทีโลดโผน เบนชีวิตที่อยู่ในระเบียบ,
ส”นโดษ, มีความสงบร่มเย็น คุณเบญจถือศีล ๕, ทำว”ตรเช่าคํ่าทุกว”น. เบนผ

—เสฮอ-

ประมาท,, อยู่ในรสของพระธรรมตลอดเวลา นีเบนกำไรของคุณเบญจทีเขา

ชีวิตดีกว่าผม. คอเข็าใจว่า ความสุขก็คือความสงบ, ความสุขไม่ไข่ความตองก

ทีไม่มทีสินสุด คนเราเกิดมาดํว์ยความตองการ เพราะมไแบนกฎของธรรมชาติท

มนุษยจะอยู่ด'วยความต‘องการ เพื่อให้ชีวิตได้รอดอยู่ เพื่อให้มีการสืบ

ให้ชาติมนุษย์ไม่สูญสลาย แต่ความต'องการนไม่ควรเบนความต'องการทีหาขอบ

เขตไม่ได้ เพราะความต'องการที่หาขอบเขตไม่ได้ ไม่ใข่ความสุข แต่เบนความ

วุ่นวาย. โลกวุ่นวายอยู่ทุกว”นน ก็เพราะมนุษย์ต'องการมากไป, ไ
ในเมืองไทย...ในกรุงเทพฯ พระนครใหญ่....เราพบความต'องการ ที

ความสนสุดของมนุษย์เบนอ”นมาก. ความทุจริตนานาประการตลอดจนคอร
ฉ'อราษฎร์บ”งหลวง ก็เกิดมาจากความต'องการทีกว'างใหญ่ไพสาลน. เรากำล

อย่ก”บความต'องการหีไม่มีความพอดี.

แต่คุณเบญจ วิรยสิริ เบนผู้มีจิตใจประเสริฐ เพราะมีความต'องก
อ”นจำก”ด คุณเบญจครองชีวิตด'วยความรู้จ”กิพอ ใม่มีความต'องการอ”นใดที
ขอบเขตของความพอดี เพราะเหตุนี๋ คุณเบญจจงเบ่นผู้ทีอยู่ในความสงบ
ความสุขความร่มเย็นจนถึงวาระสุดท็ายขอ'1ชีวิต-

ผมคิดถึงคุณเบญจผู้มีนํ้าใจดีต่อผม ผมอยากมีชีวิตทีร่มเย็น
เบฌจบ'าง แต่คงจะมีหว”งน'อย เพราะผมหนีต”วเองไม่ได้. ผมย”งอยู่ก”บโลก-ย
ก”บความวุ่นวายของโลก ย”งหนีความร”บผิดชอบต่อโลกไม่พ'น ผมย”งอยู่ในค
หลง-คือหลงว่าโลกควรจะดีกว่''^ มนุษย์ทีสิวิล”ยซ์แล'วควรจะดีกว่าน
ว่าผมกำล”งหลงผิด และกำล”ง์ผิดหวัง. ผมควรจะเข'าใจว่าเราอยู่ก”นด'ว่ยกรรม
กรรมเบ่นผ้บ”นดาลให้เกิดควงมนุก”ช์. ไม่ใช่ให้เกิดความสุข, เพรา
ได้แต่ภาพลวงตา. เบ่นได้เพียงชนวนที่จะ.นีาใปสู่ความประมาทอํนีเบ่

—1®3๑ V
ความสุขความสงบของชาติมนุษย์จะย้งมีไม่ไเดพ้ราะมนุษย์ยิงเบนทาส
ของความต้องการ, ยิงอยู่ก“บความหลอกลวงของชีวิต, ยิงอยู่ก”บต้วเองทีทำให้ตำเอง
เบ่นทาสของต้วเอง. ต้วเองของเรายิงไม่มีอิสรภาพ. เมือไม่มีอิสรภาพ. เสรีภาพ
. ก็มีไม่ได้. เมือเสรีภาพไม่มี, เราก็จะต้องเบนทาสของต้วเองอยู่เช่นน็.
เมือเราตายแต้ว เราก็จะต้องเบนทาสของกรรมต่อไบซีก
ผมพบคุณเบญจทีไร กต้บต้านก็น"งลงคิดว่า ทำอย่างไร ผมจึงจะม
ที่สงบเงียบร่มเย็นอย่างคุณเบญจได้ต้าง,๖๖ บในโลกนั้ผมไม่เคยได้พบความร่มเย
กรรมเก่าทำให้ความต้องการของผมไม่มีขอบเขต ผมต้องการเห็นเมืองไทยรุ
ร่มร้นสมเบนเมืองของพระ, แต่จนแต้วจนรอด ก็ไม่ได้เห็น
คุณเบญจได้จากไปแต้วจาก่ความวุ่นวายของเมืองไทยไปสู่ความสงบ. คุณ
เบญจเบนคนร”กสงบ.ผมเชีอว่าในโลกใหม่ ชีวิตใหม่ คุณเบญจก็จะต้องพบความ

ขอให้คุณเบญจไปด

สด กรมะโรหิต



แกพทรก

X เ:3นกาญเสิขยิงใหญอกก7งหนึงของชวิฅผมในการ'ร้ากไม่ชอง พเยญ'ร้ วรยคิ?
ผูชึงมพระคุผเหอือลน'ร้นไมอา'ร้กลาวโกยละเอยกสมใ'ร้ไก

'ร้ำไกมันและ!!งในหัวใ'ร้อยางมิ^ธืมวา พิไก'อุม่การะเกอหคุนมาฅั้งแฅเ^นมักเ รยน'
นายรอย'ร้น'ร้บออกร้บราชการเป็นนายทหาร ไมแฅเพยงเทานน ฒงไกกูแลชวยเหอือฅลอกมา
กวยการใหทุกสิงทุกอยางเพือใหนอง ๆ ของพสาวของผมทุก ๆ กนไกมภาวะกวามเป็นอกูอยาง
ม่กฅิสุขเทาทีพิสามารถ'ร้ะชวยเหอือไกโกยสมำเสมอฅราบ'ร้นพไก'ร้ากพวกผมไป

เราอือวาพอและแมเป็นบุพการึ ผูชงมพระคุเแลนเหอือชองบุฅร เมอผมสินพอและ
แมไม่แลว ผมและนอง ๆ ทุกกนกึยก™สองเม่รึยบเสมือนบุพการึแทน ฉะน์น์การ'ร้ากไปของ
พเ1ญ'ร้ ๆ ริง เป็นการ^สนพอไม่อืกกร^งหนง และก'ร้ะเป็นรายสุกทายส*าหรํบพวกผม

IVI ; '11111พไกเ?บปวยมานานพอสมควร'ร้นไฯ'มอา'ร้'ร้ะเกินเหินฯไ'ก' แฅกยงมืฬิใ'ร้เขมแขงอยู'

เชนเกิมธงปรากฏเหินเกนหักอยูบนใบหนา และกวามทพยกมันในพระกาสนาอยางไมเสอมคลาย
แมกเบเองไมอา'ร้'ร้ะเกลอนไหวไม่ไหนมาไหนไก พวกผมหิมังไกยินพพร*าสวคมนคภาวนาในบท
ท*าว้ฅรเชาและก*าควยน*าเสิยงเรือยแ'ร้วหักถอยหักก*า และไมผิกพลากแมแคนอย ผู่ใกทไกยิน

!ไ^!งแลว'ร้ะไมกากคิกเลยวาเป็นกำสวกมนฅ์ของกนไขทเป็นอัมพาธ

พหมกทุกขในโลกมนษยไปแลวโกยสินเชิง เหอือทงไวแฅกวามโกกเกราและอาอับ

อยางมื^อืมใหมับผมและนอง ๆ ชงกเชิอมันวา คุผกวามกิของพทไกประกอบมาคงแคคน'ร้นวาระ

สุกทาย'ร้กเป็นผ่ลสนองใหพหิรกและเกา5พไกเสวยสุขในอัมปรายภพคลอกไม่.

พล.ท.

(ประเสริฐ ธรรมกิริ)
แมหัพภาคท 9
ฟ่ มกรากม เฉ(ะ9ฟ่



พ่อของลูก

1'.

คุณพ่อจากคุณแม่และลูกๆไปดํวยอาการสงบ ในเช็าของวํนจไเทรที๒

ก”นยายน พ.ส. ๒๕๑๖ หล”งจากนำส่งโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล'าในห์อง ซี.ซี.ยู

ได้เพียง ๒ ชํ่วโมงก”บ ๑๕ นาทีเท่าน*’แ คุณพ่ออยู่ถ”บแพทย์พยาบาลและหม

ไพบูลย์ เดชะไกศยะ คุณแม่ย”งมาไม่ท”นเห็นใจคุณพ่อแม้ลูก ๆ จะได้อยู่ทีโรงพยา

บาลพร'อมก”นหมดทุกคน แต่ลูกก็อยู่นอกห'องไม่ได้เห็นใจคุณพ่อเบนครไสุดท'า

เช่นเดียวก”บคุณแม่จนคุณแม่เสียใจอยู่จนทุกว”นนว่า ได้เผาพยาบาลค

ตลอดเวลา ถึงเวลาคุณพ่อจะจากลูกจากคุณแม่ไป ไม่มีใครได้เห็นใจคุณพ่อเบน

คร”งสุดท'ายเลย คุณพ่อบวยเส'นโลหิตในสมองตีบ ปรากฏอาการของอ”มพาต

ท\เถบช'าย ทำให้ไม่สามารถช่วยตำเองได้ต*งแต่เดือนพฤศจิกายน ๒๕๑๕ เมื่อเบน

ใหม่ ๆ เขำใจว่าคงจะร”กษาหายเดินได้เหมือนทีเบนคร*งแรก เมื่อ พ.ศ. ๒๕

เมือร”กืษาตำหลายเดือนเขำย”งไม่มีทีท่าว่าจะหายเดินได้เหมือนเดิม ก็ทำให้คุณพ่

เรีมคิดว่า ท่านเบนภาระให้คุณแม่และลูก ๆ แต่ลูกไม่คิดเช่นน*น,เลย คุณแม่ได้

เผาปลอบใจคุณพ่ออยู่เสมอ ๆ ว่า ถึงแม้คุณพ่อจะช่วยตำเองไม่ได้ลูก ๆ และคุ

จะเบนแขนขาแทนให้คุณพ่อทงหมด ขอให้คุณพ่อทำใจให้สบายเพื่อม

นานสำหร”บเบนทีพึงทางใจอ”นอบอุ่นของคุณแม่ แต่การมีโรคหำใจแทรกซ'อนอ

เบนประจำ และเรึมหอบมากนาท่วมปอดหำใจวายโดยเฉียบพล”'น คุณพ่อถึง

แก่กรรมเพียงห่างจากคุณแม่และลูกเพียงสองช”วโมงเท่าน*น

คุณพ่อของลูกพ'นจากความทรมานแลำ คุณแม่และลูกก็ได้พยายาม

เตรียมใจไว้ว่า ส”กว”นหนึงเราจะต'องพบก”บความทุกข์มห”นต์ที่ต'องสอ]เสียสี

เราร”กด”งชีวิตจะเบนใครคนใดคนหนึงก็ได้ เมือถึงว”นน*นจริง ๆ แลำจึงเขำใจคำว

1*3๔

ทูกขมหนต ด้ง์ทีคณแม่พด เพราะ เมอคุณ!)คุณย่า คุณตาคุณยา
ความทุกขทงหมดอยกบบิดามารดาของเราพบานาอาวของเรา ชนหลานจงเมรูสก

ถงความอาฒัร”กลึกชง เมือใดได้ก”บิต”วเองแล"วจงจะเขาใจดงเช่นทีลูกเขาใจอย
วนทีคุณพ่อจากไปเบนคร\เรก และจะจากเป่นคร”งทสองในวนนีแลว

คุณพ่ออบรมสํ่งสอนลูกและหลาน โดยอาศยหลกเมตตาคุณ

ประมาณตน ให้นอบน‘อมผู้ใหญ่ ให้ร”กเคารพกต”ฌญคุณลุงคุณบา

เช่นบิดามารดาเหมือนก”น จะใช้จ่ายให้ประหย”ด เลือกใช้จ่ายแต่สึงที

คุณพ่อได้ปฏิบ^ให้ลูกเห็นเบนตำอย่างอยู่เสมอ ทำสึงใดเม่นระเบี

นอกจากเตรียมตำไว้สำหร”บิการเจ็บป๋วยแลำยำเตรียมสำหร”บิการกุศลดำย ทํ้งนี
เพราะคุณพ่อเบีนผู้ไม่ปรํะมาทในวำ ในโลก และในธรรม

เมือคุณพ่อยำนอนม่วยอยู่ปรารภก”บิคุณแม่และลูกถึงการบำเพ
ถึงว”นตายของคุณรู่]คุณย่า คุณตาคุณยาย ขอให้ลูกช่วยก”นร”บิภา
ตายไปอีกคน จะลืมก”นหมด” ตามปกติคุณแม่จะเบนธุระเตรียมจ”ดืของสำหร
ทำบุญถวายสำฆทานอุทีศคุณรู่]คุณย่า คุณตาคุณยาย ให้
ประจํฦทุกบีมิได้ขาด คุณแม่บอกจะไม่มว”นลมว”นที ๕ เมษายน ว”นที ๖ ก”นยาย
วนท ๒๔ กนยายน พ.ศ. ๒๕๑๖ และวนท ๔, ๒๓, ๒๕ มีนาคม ของทุกบ
จำผงใจ ตำแต่วนทีคุณพ่อจากลูกไปคุณแม่ทำบุญถวายสำฆทานลุ
ทุกวนจนทร ทุกวนที ๒๔ ไม่ขาด จนถงเชาวนนี ชงเม่นว”นทีคุณพ่อจะ
เม่นครำสุดทายกยงไดถวายสงฆทานให้คุณพ่อ ขอให้กุศลทํงหลายทีคุณ
คุณแม่ได้บำเพ็ญร่วมกนมา รวมทั้งของญาติมิตร และลูก ๆ ที่ได้บำเพ็ญอุทิศ
คุณพ่อ ขอให้คุณพ่อได้ห้บสู่สุคติภพขึงขน เทอญ

ป็ากลูก ๆ
๗ มกราคม ๑๗

เ^

า^0

(/

^0*©^ (เ)^ (7)0 '^0 ^ 6^ ^
/(77
I '' - ,

9'^ ^0 V/ำ ก (^ ■/V^: ฦ)©)(รVธV *3)0 /25'®

'^

0 ^.

0 '7า ^ 7 (!)' 0 6V^'6^/ /(?V)V]7?V'.

1

/

การเจ็บบวย ,

เรึมบวยโรคเบาหวาน เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒ รีบปรึกษาแพทย์ร\เการรกษ
และควบคุมอาหาร จนสามารถคุมนาตาลในเลือดได้ในระยะต่อมา )1ม่เคยมีโ
แทรกซอนแต่อย่างใด โรคแทรกซอน ว”นที่ ๙ มกราคม ๒๕®® รู้สึกเคืองน”ยตา
มาก ไปไห้หมอทวีศ”กด จุลว”จนะตรวจ หมอว่าเบนตไ)เนอ ตไงรอส”กระยะหนึ
จึงจะผ่าได้ ให้ยามาบายมาหยอดก็ค่อยย”งชํวไป วไเที ๑® มกราคม ๒
เวลา ๑๗.๐๐ น. เรีมชาทีแขนขาดไนซวีย นายแพทย์สุรพล ครุธเวโช แพทย์
ประจำกรมทหารราบที ๑ รักษาพระองค์ มาตรวจฉีดยา ๒ เข็ม ขอให้น
พ”กผ่อนมาก ๆ รุ่งขนมาตรวจฉีดฺยาให้อีก ๒ เข็ม แนะนำให้เขไพกผ่อนรั
ในโรงพยาบาล (หมอสรพลเตรียมต”วไปเกาหลื) ติดต่อโรงพยาบาลอยู่ ๒ ว”น
ได้ “ธนรไต์ ๓” ตึกอายุรกรรมโรงพยาบาลพระมงกฎเกลไ เมือว”นที ๑๔
มกราคม ๒๕๑๑ นายแพทย์ไพบูลย์ เดชะไกศยะ เบนเจไของไข้ ผลวินิจฉ”ยขอ
แพทย์ว่า เสนโลหิตในสมองตีบ ร”กษาต”วอยู่ในโรงพยาบาลถึงว”นที่ ๑๘ กุมภา
๒๕๑๑ แพทย์อนุญาตให้กล”บบไนได้ ต่อมาอีกสามเดือนหมอทวีศ”กดิ จุลว”
จึงผ่าตไเนั้อที่นไตาขไงขวาให้ เมือรักษาหายแลไ หมอสไให้ไปเช็
คร*ง วไเที่ ๑๐ กุมภาพไเธ์ เย้๕๑๓ เขไโรงพยาบาลพระมงกุ,ฎเกลไเบนคร
เนองจากมีอาการเจ็บรันแขนํชไยถึงชายโครง นำตาลในเลือดสูง ความ
ปกต นายแพทย์ไพบูลย์ เดชะไกศยะ นายแพทย์เพึมสว”สด ทินกร ณ
นายแพทย์สมมาตย์ สมรภูมิพิชิต เบนเจไของไข้ เช็คหำใจทุกว”น นาต
เลือดลด- แต่ความรันเลือดสูงขน , แพทยให้นอนพไมาก ๆ ให้กล”บบไนได
ว”นที ๒๓ กุมภาพนธ ๒๕๑๓

—]ฐฮ0^ —

วํนที ๑๙ เมษายน ๒๕๑๓ เวลา ๒๑.ว๐ น. มีอาการเจบหนาอก ให้

อมยา ๒ คร^งพอบรรเทาไป เวลา ๒๓.๐๐ น. เรึมหอบ โทรศพทตามหมอ

'เพึม?!ว^สดื้ที่บ“านไม่ได้ ตามนายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล มาตรวจหมอบอกตอง

รอให้หมอเพึมสว"สดสิงก่อน จึงดร*งน็ จึงติดต่อโทรศ”พท์หมอเพิมสวสดได้จงใ

หมอทงั้สองหารือก”นเพือบำบ”ดอาการต่อไป หมอเพ็มสว”สิดิว่าควรให้คุณพ

นอนนีงๆ และกำล”งออกจากอาคารทินกรที่ถนนสุรวงศ์มาถึงบ^านภายใน ๒๕น

เท่าน*น รุ่งขนหมอให้นำส่งโรงพยาบาลพระมงกุฎ ฯ หไเง ซี.ซี.ยู. นายแพ

ความผิดปกติบนกร๊าฟหำใจ นายแพทย์เพิมฟิว”สิดื้ ฝากให้อยู่ในความดูแลข

นายแพทย์อิศรา สุขุมาลจ”นทร์ (แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทา■สุโรคหำใจ)

ให้อ๊อกซิเยนและอยู่ในเครืองตรวจหำใจตลอดเวลา กล”บบำนว”นที ๒๓ เมษายน

๒๕๑๓ ความด”นเลือดปกติ นำตาลในเลือดเหลือ ๑๓๐

ว”นที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๑๓ ' เบนไข้หว”ด ตอนดึกแน่นเจ็บหนำอก
อมยาแลำค่อยยำชำขน รุ่งขนนำส่งโรงพยาบาล เมือตรวจแลำให้อยู่หำเง
อีก ๓ ว”นจึงกล”บใภ้นได้ (ระหว่างนหมอเพีมสว”สิดิไปราชการนครศรีธรรมราช)
๑๒ มกราคม ๒๕๑๕ มีอาการเหนือย หอบ และเจ็บหนำอกมาก ตามหมอ

เพีมสว”สิดิทางโทรศ”พท์ หมอรีบมาท”นที มีอาการของโรคหำใจ หมอฉีดยา
ให้แลำเผิาลูอาการอยู่จนดึกจึงกล”บ น”ดให้ส่งโรงพยาบาลในว”นํรุ่งขน

ว”นที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๑๕ เขำโรงพยาบาลพระมงกุฎเกลำ จนถึงว”นที่
๑๒ กุมภาพ้นธ์๒๕๑๕ จึงกล”บบำน (หมอไพบูลย์ เดชะไกคยะยำไม่กล”บจากเกาหลี

ว”นที่ ๑๒ พฤศจิกายน เรีมมีอาเจียนต*งแต่เชำ ถึงสายและบ่ายหลาย
ดร*ง ร”บประทานยาแก้อาเจียนแลำ ยำอ่อนํเพลียมาก รายงานให้หมอเพ็มสว่สิดึ
ทราบแลำ หมอให้รีบนำส่งโรงพยาบาลในว”นรุ่งขนที่ ๑๓ พฤศจิกายน

เพือให้นำเกลือ จนได้ร'บการริกษาพยาบาลแขงแรงขึนเดิน■ได้รอบตก ธนร

จึงขออนุญาตหมอเพึมสวํสดิกนํบบ'าน แต่หมอขอให้อยู่ต่อไปอกสองฟิามว

เช็คหำใจและสมองอีกคร*ง จึงคิดจะกลำ)บานในวนองคารที ๒® พฤสจิกาย

แต่ยำไม่ทินทีจะถึงว”นกำหนดกล*บบำน ในคำวนที ®๘ เวลา ®๙•๓๐ น- ขณ
ร”บประทานอาหารอยู่ บอกลูก ๆ ว่าปวดรำวน”ยตาขางขวาไปทำแถบ ลูก ๆ ไ

ช่วยกินพยุงให้ยืนขั้นก่อนจึงสำเกตุเห็นว่าขาซำยไม่มิกำลำยกอีนไต

อุ้มขั้นบนเตียงนอน แลำรีบตามหมอท”นที บำเอิญวำเน”นหมอเพิมสวสดิเ

แพทย์เวร พยาบาลจึงช่วยตามได้เร็วรีบมาช่วยบำบดแลวตามหมอไพบูล

บำน เรียกว่าได้ร”บการร”กษาพยาบาลท”นเวลาทุกประการดวยความเ■อาใจใส่ขอร

หมอไพบลย์ หมอเพึมสว”สติ หมอสุรพล ผลวิจ”ยของแพทยคอเสนโลหิตในส

ตีบเบนดร*งที่สอง มีอาการของอ”มพาดดำนซำยเหมอนคราวทีเบ่นครำแรกเมอ

บมาแลำ แต่คร*งหลำนไม่เหมือนคร*งแรกเพราะมีโรคหำใจแทรก ร”กษาตำอย

โรงพยาบาลจนถึงว”นที ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๑๖ จงกลบบาน คนวนที ๒

ก”นยายน ๒๕๑๖ บ่นเจ็บบริเวณใต้แขนฃำยและหนำอก ให้ยาตามหมอสำแล

หล”บ1ด้ราว ๓ ชำโมง ตีน ๑.๐๐ น. ยงเจบหนาอกอยู่บอกให้ตามหมอ จงให้
หมอสำอีกคร*ง แต่คร*งหลำไม่หายและไม่หล”บ่ ติดต่อหมอเพึมสว”สดไม่ได้ ตาม

หมอพนพิสมาช่วยให้ติดต่อหำงหำใจโรงพยาบาล แพทยเวรหำงหำใจแนะนำ

ฉีดยาก”บ่หมอพูนพิสแลำให้นำส่งโรงพยาบาล ออกซอยาเวลา ๔.๐๐ น. ซอไม่ได้

จึงเตรียมนำส่งโรงพยาบาล เมื่อเวลา ๕.๐๐ น. พรำมลูก ๆ แพทย์เวรร”บ่เขำ

ซี.ซี.ย. หมอไพบูลย์มาคอยอยู่ดำย แลำหมอไต้ช่วยอย่างตีทีสุด เนองจากน

โรงพยาบาลชานำจงท่วมปอดหวใจวายโตยเนยบพลน เวลา ๗.๑๕ นาฬิกา,

ว”นจ”นทรท ๒๔ กนยายน ๒๕๑๖





^'

สารบาญ

หนา

มูลบทบรรพกิจ -------------- ๑
วาหนิตื้นิกร
อิกษรประโยค ๙๙
สงโยคพิธาน
ไวพฺจน์พิจารณ์ - ๑๖๓
พิศาลการไ),ต์-
- ๒๑๑

- ๒๓๙
- ๒๖๓

1 4-^ -

\

\
.ไ,^*



มลบทบรรพกจ

ข

ด^-.
1

X/ -ซี'.-

'* ' . I.

\:* : ".ซสื'’ , 7V-

ปี '

ส

-^ ' '•.^ '^' ! ' ' ' ' '' :'1
^1

11
1

,1

(■ส.!.ซี ' ส;^- ; ■ ''^

^ซีซี!)' -' สฺ . ■' .ส 11 1 : ' ''
^. -'

/■ซี.^ !']'• ^ซี''''' -

Vซี .ซี Vซี^ '{/. ซี
^ ซ•V^ส'‘ี, ;,ซ^' .ี7'ซส^Vี'!■‘;^ฺ''.ซ..;^'ส■ซุีซ'ซีส-ุีส^ี่';"'ซ'^^ี-;-!ซส:''ี^^^'''■'^■^ซี^'
.'VI
■ใI;-'1-'•,.'-ส* :’ ไ ' ซี''' สุ,.,, .,.ส.สุ'
:สุ?. 1
เ:' ^'สุ- สุ.!'ซี'ซ!ี■"ซ'ี-;!; .'!
ไ^! *-๖' I

‘1^'' ' * ^ ซี ^/ ' ( 1,ซซีี'^

1; ' VI

V^
1V

-'

ซี:/ซี ! ' - ซี!' ''')"^ซี'" ''' ' .ซีซี' '’'1 ■' ซี'?^' !''’? '’'ซี.'‘■'.ซี'■^ซี!,,?.’'ซี- '

^‘■สุ'สุ' ' - '-’ ’ ..ซี ■.- '- -' ' ',) .- . ^
.'ซ'ี.'.■'■’•?ซี-'.ซสีุ'■.^^ )^ ■ •ซี!^ซี''.;'
5?ซี:ซีซี' ' - ซี ซี.'ส.■ุ.่'สุ' " ■-. '. ; ■ '-
, 'ส• ส'สซุ'ซีี''ซ.^.■;.ี'.!'ซีซ. ^..'ี'.;

สุ้!''^! V/. . ซี?.ซี!?ใเ..ซี:\ใ.;!!!!!^

๏ ศุภมล'ดุ ดุศกราช ๑๒๓๓ เอฬกะสงวจฉระ มฤคศรมาศกาฬ'บกษ์
ทุติยดิถีพุฒวารบริเฉทกาลกำหนด พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ

พระจุลจอมเกลาเจาอยู่หว เสด็จพระทีน”งเก๋งราชฤๅดี พระบรมราชวงบาน

และขำราชการ เผาเบองบาทบงกชมาสโดยลำดิบ พระเจาราชวรวงษ์เธยิ

กรมหมืนอ็กษรสาสนโสภณ ได้นำดินฉบ”บแบบสอนหนาลือไทย ที่ ๑ ชื่อมลบท

บรรพกิจ ที ๒ ชือวาหะนิตนิกร ที ๓ ชืออำษรประโยค ที่ ๔ ชื่อสาโยคพิธาน

ที่ ๕ ชื่อพิศาลการนต์ รวม ๕ เรืองนั้ขนทูลเกลา ฯ ถวาย จึงได้มีพระบรมร

โองการโปรดเกลา ๆ ให้พระเจาราชวรวงษ์เธอ กรมหมนอกษรสาสนโสภณ,ลง

พิมพ์ที่โรงพิมพ์หลวง ในพระบรมมหาราชวา ๒๐๐๐ ฉบ”บ เพ์อไว้สำหร\แบน

แบบให้กุลบุตรสึกษาเล่าเรียนหนํงสือไทย เบนเครืองเรืองบญญา

ฉลาดร้ใช้อกษรและไม้เอกโท ให้ถูกถั๊วนชำนาญชํดเจนกวางขวางเบ่นคุ

การสืบไป ’ ๚ะ

๏ หลวงสารประเสริฐนอย นามเดิม
คิดจดจำแนกเติม ต่อตง
ใดพร่องปราชเชิญเสริม แซมใส่ เทอญพ่อ
ตน.แต่นโมท*ง หมู่ไม้เอกโท

® ระบลระบอบน นามสฤษดิ
มูลบทบรรพกิจ ประกอบถํอย
สำหรไ)ผืกสอนสิศย แรณรีม เรียนฤๅ
จงพ่อหนูน'อยนไย เล่าอ'ออ่านจำ

@ เอกองค์ทรงภาคย์พไ พรรณา
พระเบิกบงกชบาน คลคลอย
ปวงส”ตว์เสพย์นิทรา เตือนตืน
สรวมบ าทพระนไเสร'อย เทริดเศียร

๏ ดวงเดียวโอภาษพ'น พนทิวา กรเฮย
บานเบิกบงกชคลา คลคลอย
เตือนส่ตว์สร่างนิทรา ใสผ่อง ภไตร์แฮ
บ่วบาทเรณสร'อย เทริดเกล'าเราเกษม

๏ ประนตบทเรศเบอง บจีบษย์
สมเด็จพระสํมพุทธ ภาคย์พไเ
จุฬาดิลกพิสุทธิ เทเวดร์
พระล่วงพระล”บลไเ ' โลกย์แลจีเลอเหลียว

.® วาจีกายจิตรน็อม ' นม”สการ
พระสาศดุลยาจารย์ เจิดหลจี
ทรงพุทธิพิฟิทธญาณ ยลจบ
ไพโรจเรืองร”ตน์จจี แจ่มพจีเพ”นแสง

๏ โทพิธธรรมที่อจีง เอาอรรถ มวญแฮ
นามหนึ่งบริย”ต ย็งแกจี
หนึงโลกุตรสรงส”ตว์ ใสสร่าง
สองสีงส่องมืดแผ็ว พ่างพนพ”นถมา

® สี่ยุคแยกคู่ใด้ อ”ษฎารย์
ต”ดบ่วงเบญจพิธมาร มอดแลจี
โดยเสด็จพระผู้บาน บุญบาป นึ่นา
ลุศิวาไลยแพรจี เพริสพรอ์มศุขเกษม

๏ อุตมงค์โกเมศแมจีเ กุสุมาลย์
แสงเนตรส่องเสนอปาน ปทีปแกจี
เสาวคนธ์คู'ใจบาน โอษฐ์เทียบ ธูปนา
บชิตไตรย์รตน์แพรจี พร”งพรจีเมเอนทรึย์

๏ อำนาจอนนอบนอม ไตรยรตน์

สรวมสร่างสรรพพิพ้) พิบากเสรา

มงคลฟิริพิพ”ฒน์ ภูลเพีม ขาเฮย

อานภาพพระเกลี่ยเกลา สบสนสงประสงค์

๏ สุคฺต นม”สดุ นม”ตถุ ,สุคต”สสะ

® นโม โพธาย สิทธิ ร”สดุ สิกขิตุม

๏ นโม พุทธาย สิทธํ เ ๅ

ฤ ฤๅ ฦ, ฦา !. แ ไ' ใ โ เา”า ะ

@ นโม พุทธาย สิทธิ อ อาอิอี อึอึอุ อู

ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ เอ แอ ไอ ไอ โอ เอา อำ อะ

©ก ขฃค ฅฆง จฉช ซฌญ

ฎฏฐ ฑฒณ ดตถ ท ธน

บปผ ฝพฟ ภม ยรล วศษ สหฬ อฮ

๏ ตอน ก ๗ ตอน จ ๖ ตอน ฎ ๖ ตอน ด ๖ ตอน บ ๘

ตอน ย ๑® รวมเบน ๔๔ ต”วนเรียกว่าพย’ญชนะรวมเขาก”บสระเรียกว่าอํกษร

ในอ”กษร ๔๔ ต”วนีแจกออกเบนอ”กืษรสูง ๑๑ อ”กษรกลาง ๙ อํกษรตา ๒๔

สามหมู่น็เรียกว่าไตรยางษ์

® อ”กษรสูง ๑๑ ต”ว คือ ขฃฉ ฐถผ ฝศษ สห

® อ”กษรกลาง ๙ ตำ คือ กจฎ ฎด ตบ ปอ

๏ อ’กษรตํ่า ๒๔ ตำ คือ คฅฆ งชซ ฌ ญ
ฑ ฒ ณทธ นพ ฟภม ยรล วฬฮ

๔

ไม้เอก ! วรรณยุต ๑๓ คอ
ไม้โท
ไม้ตรี 2^
ไม้จตวา
กากบาท $V
ตีนกา
สำหร”บผํนอโาษร ๓ หมู
ฝนทอง
/
I I ส0ำหรIX”บ/ เข^ิยนไว้บนฟองม”นและพิน“ พ้นห'แก็เรียก

ฟองมน ๏ สำหร”บเขียนไว้พ้นวรรค และพ้นบ”นท”ด ตาไก่ก็เรียก
วสIXญ/ ชะน ะ สำหร”บประหล”งอ”กษร นมนางทไคู่ก็เรียก

ท้ณฑฆาฏ สำหร”บฆ่าอ”กษรไม่อ่าน หางกระแตก็เรียก
เม\ก 2^ ทเตคุ สำหร”บช”ก์เสียงใ'ห้สไเ เลข ๘ ก็เรียก

นิคหิด - ๐ สำหร”บเขียนไว้บนสระ า
นฤคหดิด
45

) ด”งน ^ หยาดนำค”างก็เรียก

โคมูตร สำหร”บเขียนสุดทรียและทีจบเรีองความ

\

มุสิกท”น๔ ตI ็สำหรํบเขียน บนพิน"^ คึอดำนั๊
พ้นหนู I I

หางก”งห”น

ห”นอากาศ ! "สำหพ้บผ”ดบนคือพ้ง'น ข”น
I Iไม้พ้ด
ค”น !