มูลบทบรรพกิจ วาหนิติ์นิกร อักษรประโยค สังโยคพิธาน ไวพจน์พิจารณ์ พิศาลการันต์ แบบสอนหนังสือไทย

- '^):โ^:^^^^^:^

\

^๖

ชายพก เก็บผำ อยุดพำ แห"งผาก เสมอภาค ไว้เบนแผนก

พแนก เฃำผอก ยาพอก ถํวเบนผ้ก ผลแฟงพ้ก ซองฝาก

ไม้คำ ถามชำ พระศก นาไหลซก ขำศึก ตำซึก ผาคุก

นกแสก เสียดแทรก วาศอก ทางเบนซอก น”าหก จีนฮก

หอบฮำ ๆ คำหก นกอุก ดำนีเบนต”วอย่าง ๚ะ

แลคำ ที่ใช้ไม้ตรีลือ สามก๊ก เสื่อกสืก่กำ เสียงดำกำ ^V

หนูกุก ตำตะกู เก๊ก เขาเกก แก๊ก ดำแก็ก จั๊ก ๆ นกจิก ‘

แหนจอก เจ๊ก โจกเจก เสียงโจ๊ก เบนโจก เจั๊ยก กรรเจียก กระต๊

เข็าตาก ตีต๊อก จำตอก ไก่ขนเอ๊ก คนเอก โอ๊ก โอฆ อ๊อก ออก เอั

ลำเอียก กลืนเอั๊อก นอนเลือก ดํงนเบนตไเ ๚ 0/
0^

© ในแม่ กด มีคำว่า ๚ะ

เชือกขด ไม้คด ของขด ‘ลอกคด ผั๊าขาด เคียนคาด รอยขีด

สิงคีต คลองขุดด มม่งคุด ขอนขอด กึวคอด กบเขียด ขงเคียด

ธงฉํตร พูดไม่ชํด แดงฉาด สชาด ฉวยฉุจดดชด จุดผชกุกรดะเฉดผํก

ไชยเชฐ เฉาโฉด ช่วงโชติ คลานถด สายบไเทิด สถิตย์ แปด

ถอนถอด ทิงทอด เม่นผด ไม้ตพด เพียนผำ นำพระพ

ผุดผาด พิงพาด ทำผิด ยาพิสม์ พงผืด พรรณ์พืชน์ ดำผุด

รสเผ็ด พลอยเพชร์ สำเนียงแผด พวกแพทย์ สีผิด กุ้งพิด

พ้นฟาด ฃองสด รบซด คาสตย คลนซํด ฝนสาด เผ็ดซดชาด

ทีสุด เสื่อมชุด นำสวด - ทรงซวตดำ.สีเสียด มารเทรียด

เ

1]?^1ฟิ7จิ 1^7'317ใ7'^ ไไ/เ^ ขิไ4ยี^เนินหาด อุปฮาด โรคหืด
ดิงน ก๊าดเซิฌ
ฮดฮอ บนหวด จนฮวค / คด0ิำาไ^ไมม้้(ต9ร/ืะ}, แม1 กด

7พ่กาจ เสือสะก๊อด ส7ำมกอด ด"งโ]อด ตไ]ปอด คนชืออ๊อด บ่น

ออคๆ' ลํนคงเอียด บ่นละเอียด '!© ในแม่กบมีคำว่า งูขบ จดคบ

ไล่ขบ บงคบ ผาเขมขาบ I จรเข้คาบ' คไเขอบ รอบคอบ ลไเฉไ]

กำช้บ เบ่ดถบ กระทบ - ถงถํบ่ สำทไ] สถูป เทียนธูปผไแถบ

จวนแทบ ประสบ เซาซบ พนส”บ ซา)นซ”บ คำศ”"พท์ มีทรพย

' ส้องสาป ซึมทราบ 'น”"บดรบสิบ เลั้อดไหลซิบเจๆ็. บแสบ กินแซบ

' บกเสยบ เงียบเชียบ หายหุบ จรเข้ฮุบ คำไม้ตรีแม่ กบ เ ดไน

''หอยจ๊บแจง ปลาไหลจุบ ไก่เ!ยบ ผโากระเจียบ รา)ง!]บ เ!]บ เบบเข้า

ดอกไม้ บ'บบำบ ตไเปีบ รไ]งอ๊อบ

๏. อิกขรตํ่าท็่มีดัว ห น์าน่าในแม่ กก กด กบ นีก็มีสำเ

'ก”นก”บอิกษรตา ดุจคำว่า

ผมหงอก เพาะไม่.งอก , ไรเห'งอก, นกเงือก เจ็บหงอด' เงา ๆ

งอด ๆ ทำปากหง”บ อาปากง”บ ลายกระหนก พ”"ตขนนก นาหน”ก

สำน”ก เหนียวหนึก รู้สำนึก ผ่กเหนอก ภายนอก ใบหนาด
ไชยนาด
เคราหนวด หมอนวด ถอนดาหน”บ คำน”บ แช่หม”ก

ลาว่วามก พลหมาก่ ชองมเก ลามหมวก เถามาก ฟิถเหมด

ไข่มด กำหนัด ผกนัด แหาหมาด นอรมาด กระหมดกระหมิด่

มืดมิด หลาวหมุด ดำมุด คลานหมอบ หมายมอบ ถวยหยก
ความหยาก
ผายก 'ทุกข์ยาก โหยกเหยก โยกเยก เยาหยอก

หนามยอก ย์อิยหยด มียฟิ ดํดํ นํ้าหยาด มารขาด

I

ไม่หยุด ยงยุท ยาหยอด อย่างยอด ไม่มีที่เหยียด ยดเยียด

อ่อนหยบ ยุบย์บ คำหยาบ ปลิวยาบ ยกหยิบ แดดยิบ ๆ ไหยา

หยวบๆ ไหวยวบ จิงหรีด จารีต ดนหรบๆ พลรบ สำหร”บ สำรบ,

ดินอิหรลบ โดยรอบ ตอหล”ก ฉกลก ทำหลาก ๆ ฉุดลาก

กระโหลก มี ในโลก หลอนหลอก ปอกลอก ตาเหลือก คาวเลือก'^
ปลาหลด : ปากล”ด
เบาหลอด หย่อนลด อยุ*หลด ๆ ประหลาด ปูลาด
ฆ เขียนลบ

เล็ดลอด'' . หลีกหลบ นอนหล”บ ความลไ]

เขด็หดลหาลบาบ ลาลาบ หวายแหวก บางแวก เบนหว”ล. แวไได ^

ไหวหวาด เขียนวาด หวุด่หวิด ชีวิตร ด”งนเบนตํน . จ”ดิคำเสียงต

เบนค่ก”นฺในแม่ กก กด กบ ภอเบนทีสํงืเกต่เบนตำอย่างเท่าน

/

๏ อนงในแม่ ' กก กด กบ' อกษรตาไม่มีตไ ห 'แา เV^ราะ.’

จะผิดจากคำเดิมในภาษามคธ แต่อ่านสำเน็ยงเหม่อนตำ ห นำหนำ

คำว่า กนก ดลก ประโยค ' ประมาท 'อำมาตย์ ประโยชน์

อ^นาถ อ.เนก กากนึก อกนข^ิ แลคำทีอ”กษรกลางอยู่ขางน่าเลี

อ”กษรกลางกล”บออกไปเบนเหมือนก”บสำเนียง ห น่านน.ก็มีอยู่หลายคำ

มาแต่คำแผลงโดยมาก

บ”ญญร บำญ่ต เสร็จ, สำเร็จ ตรำ* ตำร็ส จรํดิ จำรำ ตรวจ ตำ
ปราบ บำราบ เกิด 'กำเนิด ตร”บ ตำร”บ บวก ผนวก บวช ผนวช
ขด ขนด สวด สำรวด ตริ ตำริน กำราบ อร่าม อร่อย เบํนตน

๏ ท๊แผลงออกจาก อ”กษรกลาง แต่สำเนียงไม่เบนห นำ คง
I เบ่นเสิยงอ”กษรตำอยู่น^4
เช่นนเบนตํน ก็มีเหมือนคำว■ปร่าศา บำราศ อาจ อำนาจ

/ ๆาะ

\

I.

1

, ' - ๏ อำษรลูง๑๑ แจกในแม่กม ดิงนํ ๚ะ

๏ ขม ขไ] ขาม - ขิม ขิม ขิม ^ ขิม ' ขุม เขอม
เขิม แขม โขม ขอม ขวม เขิยม เขิอม เขิม

๏ ฃม ฃ”ม ฃาม ขิม ฃีม ขิม ขิม ฃม V^

เฃม แฃม - โฃม ฃอม ฃวม เซือม เขิม เฃอม
/

@ ฉม ฉ”ม ฉาม ฉิม ฉีม ฉึม ฉืม ฉุม ฉูม

เฉม แฉม โฉม ฉอม ฉวม เฉีย่ม เฉีอม เฉิม เฉอม

๏ ฐม ฐ”ม ฐาม ฐิม ฐม ฐึม ฐึม รุม ขิ^
เฐม แฐม โฐม ฐอม ฐวม เฐอม
แยม เฐือม. เจิม
ลีม ^^3 ถูม
ถวม เถอม
๏ ถม ถ”ม ' ถาม ถีม ลีม ถม ลุม
เถม แถม โถม ถอม
เลียม เลีอม ^ เถิม

๏ ผม ผ”มเ ผาม ผิม ผีม ผึม ผืม ตุม คู^
เผม แผม โผม ผอม 'ผวม
เผียม เผอม เผิม เผอม

๏ ฝม ผม ฟาม ผม ผืม ผืม ผีม ฝุม
เฝม แฝม โฝม ฝอม ฝวม เผยม เผอม เผม เฝอมเ

1

๖๐

๏ ศม ฟิม สาม . ศิม ศีม ศึม , สีม สม ลู^
เศม แศม โสม ศอม .สวม เสียม เสีอม เศิม เสอม

] '' ๏ ษม ษไ ษาม ชิม ษีม ษึม ษึม ษุม ร้^
เษม แษม โษม ษอม ษวม เษียม เษือม, เชิม เษอม
ชิม , V สีม สึม สิม สุม
๏ สม สไ) สาม สูม

เสม แสม ^ โสม สอม สวม. เสียม เสิอม เสิม เสอม

๏ หม หไ หาม หิ!] หีม หึม หม หุม' หม^
เหม แหม
โหม ' หอม ^ หวม เหียม เหือม เหม เหอม

1V •ใ

ผํนด็วยไม้ เบน ๓ คำ กังน็ ไ1'',

๏ ขม ข่ม ขาม ขิม - ขีม ขีม ขีม

ข่ม ขไ ข่าม ขีม ขี่ม ขึม ขี่ม

'' ^
1

ขไ ขม กัาม ขม - ขีมิ ขมื - ขม

ขุม สู^ เขม แขม โขม ขอม

' ข่ม ข่ม เข่ม แข่ม โข่ม ข่อม

ซุ้ม ขู้ม เขไ] แขไ โขไ ขีอม

ขวม เขียม เขีอม เขีม เขอม
เข็ม เขอม
ข่วม เขี่ยม เขี่อม เขีม เขไม

ขวมเ] เขียม เขีอม

๏ อไษรสูงอีก ๑๐ อไษรผไเดํงน็เหมึอนกัน ๆ]

๖๑

I อกษรกลาง ๙ แจกในแม่ กม ดํงน็ ๆ)ะ

๏ กม กไ) กาม กิม กีม กีม กีม กุม คู^
เกม แกม โกม กอม กวม ,. เกียม เกือม เกีม เกอม

- '๏ จม ( จไ จาม จิม จีม จีม จีม จุม จม
ฃ่
.เจม แจม โจม ' จอม
จวม เจียม เจีอม เจิม เจอม

๏ ฎม ฎไ ฎาม [ ' ฎิม ป็ม , ',^ ฎึม ฎึม ฎม ฎูม
เฎม แฎ3ง โฎม ฎอม ฎวม .เฎียม เฎึอม เฎิม เฎอม'

® ฏม โฎม ฎิม ฏฺม ฏืม ฏม ซี^'
เฏม แฎม ฎอม ฏวม เฎียม^ เฏึอม เฏิม เฎอม

® ดม ดไ ดาม ดิม จีม ดึม ดม ดม ดูม
เดม แดม โดม ดอม ดวม เดียม เดือม เดิม เดอม

๏ ตม ตไ ' ตาม ตีม ตีม ตึม ตืม ดุม ดู^
เตม แตม โตม ตอม ตวม เตียม เตือม เดิม เตอม

๑ บม บ่ม บาม บิม บีม บึม อืม บม บู^
เบม แบม โบม บอม บวม เบียม เบึอม เบิม เบอม

๏ ปม บม ปาม บม บี'ม บม บม ปุม บ่^
•เปม แปม โปม ปอม ปวม เบยม เบอม เบม เปอม
อาม
๏ อม อม ออม อิม อม อึม อืม อม อม
.เอม แอม โอม ลวม เอียม เอือม เอิม เออม

\ ๖!®จ

|1,;

\ะ-'' ' ๏ ผนดวยใม้ I 2-^ 6V 4- เบน ๕ คำดงน้

^''*1' ' ' ถ่ม - ก๊ม ถ่ม กม กม กม ถ่าม ก๊าม กาม
๏ กม ถ่ม
เ ^' :ธ''-? '-

ะ กาม ก้านฺ
ถ่ม เาม

กม กม กม กี่ม กั๊ม กี๋ม ถ่ม กม
กิม กม ถ่ม กม.' ถ่ม กฺม

กม กม กม ถ่ม กุ๊ม ถ่ม ถ่ม คู๊ม
ถ่ม กม กูม ก้ม
กุม ^ก้น

เถ่ม เก๊ม เถ่ม แกม แก6Vม .แกม โก่ม โก๊ม
เกม เกไ] แกม แกไ ' , โกม โกม

ก่อม ก๊อม ถ่อม ถ่วม ก๊วม ถ่วม เกี่ยมเกั๊ยมเถ่ยม
' กอม ก”อม
กวม กไม เถ่ยม เกยม

เก๊อม เก๊อม'เถ่1 อม แกม เกม เกม เก่อม เก๊อม เถ่อม
เกอม 'เถ่อีม .1
เก๊อมเก๊อม เกิม เกม

' ยงอีก ๘ อไเษร ผไเดงนเหมอนกไเ ๚ะ 1

/‘ I ' V ‘ /
๏ อ”กษรตา ๒๔ แจกในแม่ กม ดํงน
' 1-' 1

^'ษ 1

•เ-
1

๚ะ

๏ คม คม คาม คิม คม คีม คีม คุม คู^
เคม แคม โค่ม คอม ควม เคียม เคีอม . เคีม ' เคอม

๏ ฅม ฅม คาม ฅิม คีม ฅึม คีม คุม คู^

เฅมแฅม โฅม คอม ฅวม เคียม เคีอม เคีม เคอม

ริ

รึ^

ฯ,

'ใ

/
๖๓

๏ ฆม ฆม ฆาม ฆิม ฆีม ฆึม ฆึม ชุม ฆูม
1ฆม แฆม โฆม่ ฆอม ฆวม เฆึยม 1 เฆือม เฆิม เฆอม

๏ งม งํม งาม งิม งึ่ม งึม งึม งุม
เงม แงม โงม งอม
งวม เงยม เงึอม เงิม เงอม

๏ ชม ชิม ชาม ชิม ’ ช^ม / ซึม ซึม ชม ' 'เ^
เชม แชม โชม ชอม
ชวม เชยม เซือม เชิม เชอม
/

๏ ชม ซํม ซาม ชิม ชิม ซึม ซึม ■ชุม 'ขิ^
เซม แซม โซม ซอม 1

ซวม เชิยม เซือม เซิม เซอม

๏ ฌม ฌม ฌาม ' ฌิม ฌีม ' 13)ม เง่)ม ฌุม ฌูม
เฌม แฌม โฌม ฌอม ■ฌวม เฌียม เฌือม เฌิม '-เฌอม

๏ ญม ' ญํม ญาม ญิม ญีม ญึม ' ญืม ฌุม ฌูม
ญอม ญวม \
1ญม แญม โญม ฑาม - .ฑิม เญียม เญือม
' เญิม เญอม
๏ ฑม ฑํม
ฑีม ฑึม / ฑืม 1

ฑุม ฑม

เฑม แฑม โฑม ฑอม .ฑวม เฑียม, เทีอม เฑิม เฑอม
(1 ' ฒิม ฒีม ฒึม ฒม ฒุม ฒม
’ ฒไ) ฒาม
โฒม
® ^^ม ฒอม ฒวม เฒยม เฒีอม เฒิม เ'ฒอม

1ฒม แฒม

@ แเม ณม ณาม ณิม ณีม ณึม ณืม ณุม ณูม
โณม ณอม ณวม เณียม เณึอม เณิม เณ.อม
เณม แณม
^V ทไ) ทาม ทม ทีม ทีม ทีม ทุม ทูม
ทอม ทวม เทียม เทีอม เทีม เทอม
๏ ทม

เทม แทม โทม'

๏ ธม ธม ธาม ธม ธม ธ๘ม ธ๘ม ธุม ข^
เธม แธม โธม ธอม ธวม เธียม เธอม เธิม
เธอม

๏ นม นม นาม นม นม นม น๘ม นุม ‘นม
เนม แนม โนม นอม นวม เนียม เนีอม เน้ม เนอม

๏ พม พ0ม-/ พาม พม พ๘ม พม พ๘ม พุม ‘พูม
เพม แพม โพม พอม 1 พวม เนียม เนีอม เพิม เพอม

๏ 'ฟม พ้ม ฟาม พม พืม พม นีม ฟ่ม
เฟม แฟม โพ่ม ฟอม ฟวม เพียม เพือม เพม เฟอม

๏ ภม ภ0ม-/ ภาม ภม ภม ภม ภม ภุม ภุม

เภม แภม โภม ภอม ภวม เภียม เภือม เภิม เภอม

๏ มม มม มาม มม มม ม๘ม มม มุม มูม

เมม แมม โมม มอม 0\| เมียม เมีอม เมิม เมอม

© ยม ยม . ยาม (ยะ^ม ยม /ยะ?ม ๘ยม ยุม ข^
ยวม
เยม แยม โยม ยอม เยยม เยอม เยิม เยอม
รม รุม
๏ รม 1 ร0ม^ ราม รม ' ๘รม รม รุม

เรม แรม โรม รอม รวม เรียม เรีอม เริม เรอม
ลาม ลม ลูม
๏ ลม ลม ลอม , ลวม ลม ล๔9ม ลม ลุม
วาม วม เลอม
เลม แลม โถม วอม ววม เล(ะะ^ยม เลอม เลม
จ!
© วม ว0-ม/ ๘วเม ๘วม ๘ วม
เวม แวม ๅเ"วม เว๘ยม เวม เว::
วม

เวอม

\

/

๖๔

๏ ฬม ฬํม่ ฬาม ฬิม ฬีม ฬึม ฬืม ฬุม ฬูม
เฬม แฬม ฬอม ฬวม เฬียม เฬือมเฬิม เฬอม
โฬม ฮาม ฮิม ฮึม ฮึม ฮึม ฮุม ฮูม
๏ ฮม ฮืม ฮอม ฮวม เฮียม เฮึอม เฮิม เฮอม
เฮม .แฮม โฮม

๏ ผนดวยไม้ เบน ๓ ค0าด0ง^ น^ ๆ!ะ

๏ คม ค้น คม คไ, คาม ค'าม คม คีม คีม คีม

คม คม คาม คม คีม

คึม คม คีม คีม คุม คุ้ม คู^ เคม เค'ม
คีม คีม คุม เคม

แคม แค้น โคม โคม คอม ค'อม ควม ค'วม เคียม เคียม

แคIม ^ โค่ม ค่อม ควม เคี่ยม

เคีอม เคอม เคิม เคีม เคอม เค'อม

เคีอม เคีม เค่อม ๚

๏ ยิงอีก ๒๓ อกษร ผนด"งนเหมือนกไเ ๚

@ ในแม่ กม ใช้ตํว 34 สกดตวเดยว นฤคหิต สกดได้บาง เหมือน

คำว่า ประชุ ชุนุ๊ เจาซํพล เบนตน

' ' '1

!|9

๖๖ ' .1

® ดุ่อไปนคำกลอนสำหริบอ่านเทียบในแม่ กม

''V'

®' ฉบ"ง ๑๖ ® ขนกมสมเด็จจอมอารย์ เอ็นดูภูบาล ผู้ผ่านภาราสาว
๏ ซืตรงหลงเล่ห์เสนี กลอกกลไ]อไ]รี บุรีจึงล่มจมไป © ประโยชนจะ
ภูวไนย์ นีงน็งตํ้งใจ เลือมใสสำเรจเมตา ® เปล่งเสียงเพียงพ
ขมรณา คงมาวไเหนึงถึงตน ๏ เบียนเบียดเสียดส่ฉ้ฉน บาปก

ไปทนทุกข์นไ)กไ!กไเบี ® เมตากรุณาสามโบ จะได้ไปสวรรค์ เบีนสุขทุกว
® สมบไ!สตวมนุษยครุทธา กลอกกลไ)อไ!รา เทวาสมบไ)ชไวาลย ® สุขเกษม

เปรมปรีวิมาน อึมหนำสำราญ ศฤงฆารหไ)มลโ)มพริอมเพรียง ® กระจไไ
สีซท่เสียง ขไรำจำเรียง สำเนียงนางพีานำพ้ง ® เดชพระกุสลหนหล'ง

ใจหว”ง ได้ด'งมุ่งมาทปรารถนา ® จริงนะประสกสีกา สวดมนตร์ภาว

เบํ้องน่าจะใต้ไปสวรรค์ ® จบเทศเสร็จคำรำพริรณ์ พระองค์ทรงธรร

เมฆาคลาใคล พี?ผู้เ'''เ^ * ก’ะ

๏ จบแม่ กม เท่านี ๆ]ะ

/! '

/ ๆ

๑ อ'กษรสูง ๑๑ แจกในแม่ เกย ดโ]น

๏ เขย เขอย ขาย ขาว ขว ขว ขย ขย
ขุย ข^ เขว แขว โขย ขอย ขวย เขียว เขือย
เชีย เชียะ เชีอ เชีอะ เขอ เขอะ ขำ
แขะ โขะ เขาะ ขอ ข่อ ขำ ขำะ เขะ
ขำ ขือ

ไว0^

๏ เฃย เฃอย ฃาย ฃาว ฃว ๕ ฃ๘ย ฃ๘ย
เขียว เขีอย
ฃว
ฃ0ว-/ ะ เฃะ
ชุย ข^ เฃว แฃว โฃย ฃอย ซวย ฃย ฃ๘อ
เฃย เข(ะะ^ยะ เฃอ
๕ เฃอ เฃอะ ฃว

เฃอะ

แฃะ •ๅเ-ฃะ เฃาะ ฃสุ ฃ]อ . ฃ2อ^ .

๏ เฉย เฉอย ฉาย ฉาว ฉว ฉว ฉย ฉ๘ย

ฉย ฉย เฉว แฉว โฉย ฉอย- ฉวย เฉียว เฉีอย
จ้ ข
๕
เฉย เฉยะ เฉอ 'เฉอะ เฉอ เฉอะ ฉว0^ ฉวะ เฉะ

แฉะ โฉะ เ ฉาะ ฉอ ฉ่อ ฉ"อ ฉีย ฉีอ

๏ เซิย . . เชีอย ชีาย ชีาว ชีว ๘. ช๘ีย ช๘ีย
0(3 0(3 ‘ 0(9
ฐจย 0(3 ^ 0(3 0(3 0(3
เจิย
ฐย เฐว ' แฐว โฐย ฐอย ฐวย เฐียว 1 เฐือย
6เ3 / เชีอ
ข เช๕ีอ ๕ \ ชีว จึ■วะ เขิะ
แจิะ 0(3 ๙3 เชีอะ 0(3
เชียะ เชีอะ 0(3 0(3 ชีอ
๏ 0(3 0(3
ชีไเ
โซิะ เชีาะ ชีอ 4อ ชีอ
0(3 0ฬ่
0(3 0^3 0(3

เถย เถอย ถาย ถาว 1 ถว'ะ^ ๘ ๘ถย ๘ถย
ถว

ถฯย ถซย เถว แถว โถย ถอย ถวย เถียว เถือย
เถย เถยะ เถเม่^อะ -
๕\ เถอ เถอะ ถ0ว^ ถวะ ' เถะ

เถอ

แถะ โถะ เถาะ ถอ ถ่อ ถ'อ ณัา ถือ
ผาว ผว ผ๘ว ๘ ๘
* เผอย ผาย ผย ผย

๏ เผย

ผูย ข^ เผว แผว โผย ผอย ผวย เผียว เผือย
เผย ’ เผ^ยะ เผอ ผ0ว^ ะ เผะ
๕ ๕ เผอะ ผ0ว^

เผอ เผอะ

แผ โผ เผา ผอ ผอ ผใ] ผย ผึอ

1%

'๖๘

๑ เฝย เฝอย ฝาย ฝาว ผว ผีว ผืย ผย

ฝุย เฝว แฝว โฝย ฝอย ฝวย เผยว เผือย

เผย เผียะ เผือ เผื'อะ เฝอ เฝอะ ผว ผวะ เฝะ

แฝะ โฝะ เฝาะ ' ฝอ . ผอ 1 ผอ ผย ผอ
๏ เศย ศาว ศว ศ๘ว ศย ๘
เศอย คาย ศย

ฟิย ขี^ เศว แคว โศย ศอย ศวย เสียว เสีอย
เศย เศ๘อ' เค๘อะ เศอ เศอะ ศว0^ ศวะ
เคยะ ศไ เศะ

แศะ โศะ เคาเะ ศอ ศอ ศไ) หย - สีอ
๏ เษย เษอย หาย หาว หว ๘ ๘
หว ษย

ษย ร้^ เษว แหว โหย หอย หวย เษียว เษือย
เษย ๘ เห๘อะ เหะ
เหยะ เษอ เษอ เห อะ ห0ว^ ห0ว^ ะ

แษะ โษะ เหาะ หอ หอ ห'อ หไ] หือ
๏ เสย เสอย สาย สาว สว ส๘ว สย ส๘!ย

สุย ขีเ^ส๘ยะ เสว แสว โสย สอย สวย เสียว เสือย
เสย' เส๘อ เสอะ เสอ เสอะ สิ0^ว สวะ .เสะ

แสะ ' โสะ เสาะ สอ ส่อ ส'อุ สไ] สือ
ห๘ว หย ห๘!ย
® เหย เหอย หาย หาว หว เหือย
เหะ
หย หูย เหว แหว โหย หอย หวย เหียว
เหร๘ึ ย ! เห๘ยะ เห๘อ เห๘อะ เหอ เหอะ หว หวะ

แหะ โหะ เหาะ หอ ห่อ หา) หไ] หือ

/

I

ไว^

๏ อกษรสูงแม่เกย ผนด้วยไม่ '" ไม่ ■ยกแม่ด้วที่ม่วิสญชน็

คำตาย ๘ คำ คอ เขยะ เขือะ เขอะ ข“วะ เขะ แขะ โขะ เขาะ นอกนน์

ผนอโไษรตรีต"วหนึ่งเบน ๓ คำดํงนึ่ ๚ะ

๏ เขย ขาย ขาว . ขิว ขีว ขย ขืย
เข1ย ข1าย ข่าว ขว- ขว ขย ขย

เขย ข"าย ข"าว ขว ขํ้ว ขย ขํ้ย
ขุย ขูย เขว แขว โขย ขอย ขวย

V ขูย เขว แขว โข่ย ขอย ข่วย
ขุย ขู้ย แข"ว โด้ย ด้อย ขำย

เขียว เขีอย เขีย เขียะ เขือ เขีอะ เขอ เขอ
เข4^อ เข,อ
เข4=1ยว เข4^อย เข/ะ:!ย '

เขียว เขีอย เขีย เขอ เข"อ

ข"ว ข"วะ เขะ แขะ โขะ เขาะ ขอ ด้ย ขีอ

ขว ขอ ขย ขึอ
ข0ว^
ข'อ ขโ] ขั๊อ
๏ ยงอก(I/ 1ะ^ ๑๐ อกษร ผ0น^ ด0ง^ นเหม^อนกน
๚

๏ อกษรกลาง ๙ แจกในแม่เกย ด"งนึ่ ๆ]ะ

๏ เกย เกอย กาย กาว ทิว กีว กึย ก๊ย

กย คู^ ' เกว แกว โกย กอย ' กวย เกียว เก๊อย
เกย เก/:4ยะ , เกอ เกอะ เกอ เกอะ โ]ว กวะ
*
แกะ โกะ เกาะ กอ ก่อ ด้อ ก๊อ ก่อ กัย
เกะ

ทิอ

, ๏ เจย เจอย จาย จาว จว จว จย จย

จุย เย เจว แจว โจย ' , จอย จวย เจียว เรือย

เจีย เจียะ เจึอ .'เจอะ เจอ เจอะ จำ จำะ เจะ

'1แจะ โจะ เจาะ จอ . จอ จไ) จ๊อ จอ จำ จิ^

๏ เฎย เฎอย ฎาย ฎ''ว ฏิว ฎีว ’ ฎึย ฎืยเ
ป็ย ป็ย เฎว เฎียว เฎือย
แฎว โฎย ฎอย ฎวย

.XIฐ . XIฏิ เฎียะ เฎอ เฎึอะ เฎอ เฎอฺะ ฎำ ฎำะ เ'■ภฎะ

'

แฎะ โฏะ - เฎาะ ป็อ ฎ่อ -ฎอ ฎ๊อ ฎํอ ฏัย ฎือ

๏ เฏย เฏอย ป็าว ฏิว ฎีว ฏึย ^ (เ^
แฏว โฎย ฏอย ฏวย เฏียว
ฏย ซี^ เฏว ฏิย
เฏียะ เฏืะอ เฏอ .ฏอะ ฏำ ฏวะ
เฏือย
แฏะ โฏะ เฏาะ ฏอ ฏอ ฏอ ฏ๊อ ^ มีย
๏ เคย เดอย ดาย คาว ลิว ดีว ดึย เฏะ/

ฏือ';1

ดืย

คุย ขิ^' เดว แดว โดย ดอย ดวย เดียว เดือย
เดีย เดียะ เดือ เคอะ ' เดอ เดอะ ดำ ดำะ เดะ

แดะ โดะ เดาะ คอ ดอ ต่อ ด๊อ ดอ ดำ ดือ

๏ เตย เตอย ตาย ตาว ติว ตีว ดีย ดืย.
ดูย ตย เตว แตว โตย ตอย ตวย เดียว เดือย

เตียะ เตือ เตอะ เตอ เตอะ ดำ ตำะ เตะ

แตะ ' โตะ เตาะ ตอ ต่อ ต'อ ต๊อ ต่อ ตำ ดือ

๏ เบย เบอย บาย บาว บิว บึว บึย บืย

บุย ข^ เบว แบว โบย บอย บวย เบียว เบือย

(

นิว)6)

เบีย เบียะ เบือ เบือะ เบอ เบอะ บำ บ่วะ เบะ
แบะ โบะ เบาะ บอ บ่อ บ'อ บ๊อ บ่อ บโ] บือ

๏ เปย เปอย ' ปาย ปาว บืว บีว บืย บืย
เบือย
ปุย บ่^ เปว แปว โปย ปอย ป่วย เบืยว
เบย เบืยะ เบอ เบือะ เปอ เปอะ บว บวะ เปะ
บ่อ
แปะ โปะ เปาะ ปอ บ่อ บอ ปอ6^1 ปอ บืย

๏ เอย เออย อาย อาว อิว อีว อึย อืย
อุย ลูย เอว แอว โอย ออย อวย เอียว เบือย
เธีย เอียะ
แอะ โอะ เอือ เอือะ เออ เออะ อำ อำะ เอะ
เอาะ ออ อ่อ อ"อ อ๊อ ออ อไ] บือ

๏ อํกษรกลางแม่เกย ฝนดํวยไม้ ' * ได้ ยกแต่ตํวทมีวิสํญชนี

คำสํ้นเบนคำตาย ^3' คำ คือ เกียะ เกีอะ เกอะ ก"วะ เกะ แกะ โกะ เกาะ

นอกนไเผํนตวหนึงเบน ๕ คำ ๚ะ,

เก่ย เก๊ย เกํย เก่อย เก๊อย เกํอย กำย ก๊าย กำย

๏ เกย เก'ย เกอย เกอย กาย กำย

ก่าว ก๊าว กำว กีว กั๊ว กีว กี่ว กั๊ว กี๋ว
กาว กาว กิว กว กีว กว

กึ่ย กั๊ย กึ่ย กื่ย กั๊ย กื้ย ลุ่ย กุ๊ย กุย
กึย ก็ย กีย กย กย ก้ย

' '.ด้ตุ? -X1^ -',', 8|^-

I

0^1®3

ข^ คู๊^ ข^ เก่ว เก๊ว เกำ แก่ว แก๊ว แก่ว
คูย คู้ย เกว เก'ว แกว แก'ว

โก่ย โก๊ยโก์ย ก่อย ก๊อย ก่อย / . , ก่วย ก๊วย ก่วย

โกย โก'ย กอย ก'อย กวย ก'วย

เกี่ยว เกี่ยว เกี่ยว เกีอย เกี่อย เกี่อย เกี่ย '*
เกีย
เกียว เกี่ยว เกี่อย เกี่อย เกั๊ย เกี่ย
■' ^

เกีย เกียะ'

เกีอ เกี่อ เกึ๋อ เก่อ เก๊อ เก่อ ก”ว ก^ กว
เกอ เก'อ เกอะ
เกีอ เกี่อ เกีอะ ^-

ก”ว ก*ว์ กำะ

'ก่อ ก๊อ ก่อ ก”ย ก!] กย

เกะ แกะ โกะ เกาะ กอ ก'อ กย ก*ย

กีอ กี่อ กี่อ ' /-

;1 *

กีอ กี่อ / ๚ะ

/* ๏ ยไอีก ๘ อิกษร ผินดํงน็เหมือนกไเ - ๚ะ

๏ อิกษรตา ๒๔ แจกในแม่เกย ด'งน ๚ะ

๏ เคย เคอย คาย คาว คิว คิว, คย คิย

คุย คู^ เคว แคว โคย คอย ควย เคิยว เคิอย
เคย เคยะ เคอ เคอะ เคอ เคอะ คว0^ ควะ เคะ

แคะ โคะ เคาะ คอ คอ คอ ค'ย คอ

๏ เฅย เฅอย ฅาย คาว ฅว ฅว ฅย ฅย

คุย คูย เฅว- แฅว โฅย ' ฅอย ควย เคียว เฅือย
เฅเะ^ย
เคยะ เฅ^อ, เคอะ . ฅว ฅ0ว^ ะ เฅะ

เฅอ เคอะ

แฅะ โฅะ เฅาะ , คอ ต่อ ฅไ} คไเ , คือ
ฆว ฆย ฆ๔!ย
๏ เฆย เฆอย ฆาย ฆาว ฆว

ฆุย ชุเ^ เฆว แฆว โฆย ฆอย ฆวย เฆียว เฆือย
เฆย เฆยะ เฆอ เฆ๔!อะ เฆอ เฆอะ ฆว ฆ(วI/ ะ เฆะ

แฆะ ไฆะ เฆาะ ฆอ ฆ่อ - ฆั๊อ ฆไ] ฆือ
๏ เงย เงอย งาย งาว งว งว ’ งย ๔ง!ย

งุย เงว แงว โงย งอย งวย เงียว เงอย
เงย เงยะ เงอ เ๔ง!อะ เงอ เงอะ ง0ว^ งวะ เงะ

แงะ โงะ เงาะ งอ ง่อ ง^อ ง”ย งอ
ชว!ะ:! ชย ช๔!ย
๏ เชย เชอย ชาย ชาว ชว

ซุย เชว แชว โชย ชอย ชวย เชียว เชอย

เชย เชยะ เชอ เชอะ เชอ เชอ ะ ช0ว^ ชวะ เชะ

ฐ โชะ เชาะ ชอ ช่อ ชัอ ช”ย ชีอ
๏ เซย เซอย ซาย ซาว ซว ซว ชัย ซ๔!ย
-...0

ซย เซว แซว โชย ซอย ซวย เซียว เซึอย
9 เช๔!อ
เซยะ เซอะ เชอ^, เซอะ ซว ซ(Iว/ ะ เซะ
เซย

แซะ โซะ เซาะ ซอ ช่อ ซอ ซย ซึอ
๏ เฌย เฌอย ฌาย ฌาว ฌว ฌ/ะ!ว ฌ๔3ย ฌ๔!ย
เฌ๔ะ:!ยว เฌ๔!อย
ฌจ์ย ฌย เฌว แฌว เฌย ฌอย ฌวย

ข

1

\

ฟ่๔

เฌย เฌยะ เฌึอ เฌั๊อะ เฌอ เฌอะ ฌว ฌวะ เฌะ
แฌะ โฌะ เฌาะ ฌอ ฌ่อ ฌั๊อ ฌย ฌือ

๏ เญย เญอย ญาย ญาว ญิว ญีว ญึย เญือย
ฌุย ฌุย เญว แญว โญย ญอย ญวย เญียว เญะ

เญีย เญียะ เญึอ เญอะ เญอ เญอะ ญว ญำะ ญึอ
ฑืย
แญะ โญะ เญาะ ญอ ญ่อ ญอ ญำ เฑอย
เฑะ
๏ เฑย เฑอย ฑาย ฑาว ฑิว ฑ็ว ฑึย ฑือ

ฑย ฑย เฑว แฑว โฑย ฑอย ฑวย เฑียว

เฑีย เฑียะ เฑึอ เฑือะ เฑอ เฑอะ ฑว ฑำะ

แฑะ โฑะ เฑาะ ฑอ ฑ่อ ฑ็อ ฑย

๏ 1เฒย เฒอย ฒาย ฒาว ฒิว ฒีว ฒึย ฒย
ฒุย ฒูย เฒอย
เฒว แฒว โฒย ฒอย ฒวย เฒียว

เฒีย เฒียะ เฒือ เฒือะ เฒอ เฒอะ ฒว ฒำะ เฒะ

แฒะ โฒะ เฒาะ ฒอ ฒ่อ ฒั๊อ ฒย ฒึอ

๏ เณย เณอย ณาย ณาว ณิว ณีว ณึย ณย

ณุย ณูย เณว แณว โณย ณอย * ณวย เณียว เณือย

เณีย เณียะ เณือ เณอะ เณฺอ เณอะ ณำ ณำะ เณะ
แณะ โณะ เณาะ ณอ ณ่อ ณ็อ ณย ณึอ
ทืย
๏ เทย เทอย ทาย ทาว ทืว ทืว ทืย เทอย
ทุย ทุย เทว แทว โทย ทอย ทวย เทืยว

เทีย เทึยะ เทือ เทือะ เทอ เทอะ ทำ ทำะ เทะ

แทะ โทะ เทาะ - ทอ ท่อ ท^อ ท”ย ทือ

I

๏ เธอ เธอย ธาย ธาว ธิว - ธีว ธึย ธึย
ธุย ธูย เธว เธียว เธือย
^เธย เธยะ แธว โธย ธอย ธวย
เธอ ธำะ เธะ
เธ๘อะ . ธว ธือ
นืย
เธอ เธอะ เนืเ]ย
เนะ
แธะ โธะ เธาะ ธอ ธ่อ ข้อ ธย น้อ
พ่ย
๏ เนย เนอย นาย นาว นิว นีว นึย เพ่อย
เนว แนว โนย นอย นวย ' เนียว เพะ
นุย 'ข^ พ่อ
เนย เนยะ เนอ เนอะ เนอ เนอะ นำ นำะ พืย
เพ่อย
แนะ โนะ 1 เนาะ นอ น่อ^ นำ , น่ย . เฟะ
พ่อ
๏ เพย เพอย พาย พาว พิว พีว พ่ย^ ภืย
พุย เภือย
เพ;ะ:4ย' พูย \ เพว แพว ' โพย พอย พวย เพียว เภะ
เพยะ ^. เพ๘,อ เพ๘อะ เพอ เพอ^ พำ พำะ ภือ
มย
แพะ โพะ เพาะ พอ พ่อ พำ พำ เมอย

- @ เฟย เพ่อย พ่าย พ่าว พ่ว พีว พ่ย

ฟุย ฟูย เพ่ว แพ่ว โพ่ย ฟอย ฟวย เพียว

' เพีย เพียะ เพือ เพือะ เพ่อ เฟอะ พ่ว พ่วะ

แฟะ โฟะ เพ่าะ พ่อ พ่อ พ่อ พ่ย

๏' เภย เภอย ฦาย ภาว ภิว' ภีว ภึย

ภุย ภูย 'เภว แภว โภย ภอย ภวย เภียว
เ
เภย เภยะ เภ๘,อ เภอะ ภำ ภำะ
เภอ เภอะ

)แภะ ^ โภะ เภาะ ภอ ภ่อ ภำ ภำ

๏ เมย ไมอย มาย มาว มิว มึว มึย

มุย เมว แมว โมย มอย มวย เม็ยว

เ

9

0^๖

เมีย เมยะ เมีอ เมีอะ เมอ เมอะ มว มวะ เมะ 1
ม1 อ ม0ย^
แมะ เมะ เมาะ มอ มอ ยย ๕มอ
ยว ๕ยว
๏ เยย เยอย ยาย ยาว ๕ยย 1

ยุย เยว แยว โยย ยอย ยวย เยียว เยีอย
เยย เยยะ เยอ เยอะ เยอ เยอะ ย0ว^ ยวะ เยะ [

แยะ โยะ เยาะ ยอ ย่อ ย'อ ยใ) ยีอ ใ
เรย เรอย ราย ราว ^รว' รว รย ๕รย
V.
-V *

รย เย เรว แรว โรย รอย รวย เรียว เรีอย
เรย รวะ
แระ เรยะ เรอ เรอะ ‘ •Vเรอ เรอะ รว รย เระ -
ลัย ๕รอ
๏ โระ เราะ รอ ร1 อ รอ ล๕ย
ลาว ลว ลว
* ลาย

เลย เลอย

ลุย ลูย เลว แลว โลย ลอย ลวย เลียว เลีอย

เลย เลยะ เลอ เล๕อะ เลอ เลอะ ลว ล0ว^ ะ เละ

และ โละ เลาะ ลอ ล่อ, ลอ ลใ .
๏ เวย เวอย วาย วว ๕ว. ว วย
- ลีอ
๕วย
วาว

วุย เวว แวว โวย วอย ววย เวยว เรือย

2^ เวะ

เวย เวยะ เวอ เว๕อะ เวอ เวอะ วิว ววะ

แวะ โวะ เวาะ วอ ว่อ ว'อ ว“ย ฬ๕ย
๏ เฬย เฬอย ฬาย ฬาว ฬว ฬ๕ว ฬ๘รย เฬือย

ฬย ฬย เฬ'ว แฬว โฬย ฬอย ฬวย เฬียว เฬะ
เฬย(ะ^ เฬยะ เฬ**เ เฬอะ เฬอ เฬอะ ฬ0ว^ ฬ0ว^ ะ ฬีอ

แฬะ โฬะ เฬาะ ฬอ ฬ่อ ฬอ ฬํย

I

๏ เฮย เฮอย ฮาย ฮาว สิว ฮีว' ฮึย ฮีย
ฮุย ข^ เฮว ' แฮว โฮย ฮอย ฮวย เฮึยว เฮือย
เฮีย เฮียะ เฮีอ เฮีอะ เฮอ เฮอะ ฮำ ฮำะ
แฮะ โฮะ เฮาะ ฮอ ฮ่อ ฮ่อ ฮย เฮะ
ฮือ

๏ อกษรตำแม่ เกย ผ่นดำยไม้' ‘'ไม้ ยกแตตำที่ม้รีสญชน็ คำสน

เบนคำตาย ๘ คำ คิอ เคิยะ - เคิะอ; เคอะ คำะ เคะ แคะ โคะ เคาะ

นอกนํนผํนอกษรตรี ตำหนึงคเำบดนงน๓็ ๚ะ

๏ เคย เคไ] เคอย เค้อย คาย คำย 'คาว คำว
ค่าย
เค่ย เค่อย ค่าว

คิว คว คิว คิว คึย คิย คิย ดืย
คิว คิว คิย คิย

คุย คุ้ย คูย คุ้ย เคว เคำ แคว แคำ
ตุ่ย เค่ว แค่ว
คู่^
โคย โดืย คอย คไ]ย ควย คำย เคิยว เคิยว
โค่ย ค่วย เคิยว
ค่อย

เดือย เคิอย เดืย เคย เดืยะเดือ เคือ เดือะ เคอ เคำ เคอะ
เคิอย เคิย เคิอ เค่อ

คำ ค^ว คำะ เคะ แคะ โคะ เคาะ คอ คไ)
คว คอ

/

๏ ยิงอีก ๒๓ อิกษร ผํนดํงนั้เหมือนกไเ

๏ แม่เกยซึงแจกมาน็ก็เบนแบบอย่างหนึง ย"งอีกแบบหนึงนน

แทน มอ แทน งอ ไเละมีรอหน ออกสำเนียงแม่กม แม่กน

คึอ กุ๊ กรรม กรร อยู่ขำงทำยดำนื ๆ]ะ

เชย เขอย ขาย ขาว ขิว ซิว ขึย ซิยฺ

ขุย ขูย เขว แขว โขย ขอย ขวย เซิยว เขลย

เขีย เขียะ เขือ’ เขีอะ เขอ เขอะ ขำ ขำะ เขะ

แขะ โขะ เขาะ ชุ 'ขรรม ขรร ขอ ข่อ ขำ ขำ ขอ
1

๏ แจกดำนืทกอ”กษร ท*ง ๓ หมีท'วใป 0^ 1สิ

๏ ต่อนไปคำกลอนสำหร”บอ่านเทียบในแม่ เกย
๏ ฉบ”ง ๑๖ ๏ ขนเกยเลยกล่าวทำวไทย์ 'พงธรรมนาใจ เลื่อมใสสร
กลำหาญ ๏ เห็นไภยในข”นธสํนดาน ต”ดห่วงบ่วงมาร สำราญสำเ
® สององค์ทรงหน”งพย”คฆา จ”ดจีบกลีบชะฎา ร”กษาศีลถั๊อฤๅษี ๏ เชำค์าทำก
กองกูณฑ์อ”คศี เบนที่บูชาถาวร ๏ ปะถะพีเบ่นทีบรรฐร เอนองค์ลงนอน
ฃอนเฃนยเกยเศียร ® คํ่าเชำเอากราดกวาดเตียน เหนือยยากพากเพียร
ธรรมบำเพ็ญเคร่งคร”น. ๏ สำเร็จเสรจได้ไปสวรรค์ เสวยสุขทุกว”น

\

(ท)ลิ่

กปกลปพุทธนดร ® ภุมราการุญสุนทร ไว้หวํงสํงสอน เด็กอ่อนอไแยา
เรยน ๏ กขก กา ว่าเวียน หนูนอยค่อยเพียร อ่านเซียนผสมกมเกย
๏ ระวงตวกลวครูหนูเอ่ย ไม้เรียวเจียวเหวย กูเคยเข็ดหลาบขวาบเขวียว ๏ หน

หวดปวดแสนแปลบเสยว หยิกซำชำเซียว อย่าเทียวเล่นหลงจงจำ ๏ บอกไว้ให

ทราบบาปกรรม เรียงเรียบเทียบทำ แนะนำไห้เจวีเอาบุญ ® เดชะพระมหาการ

ใครเหนเป่นคุณ แบ่งบุญให้เราเจวี เอย ๆ)ะ

๏ คำตายในแม่ เกย ๚ะ

® อ่กษรสูงกบอว้าษรตา เสียงต่างก”นดวีน ๚ะ

เตยตะแหมะแขะ พวกจีนแคะ เท่าน\แถอะ ทำเลอะเทอะ บเถาะ ปูนกระเทาะ

หว้าดวีเผาะ ปลูกเพาะ เผาะแผะ เลียงแพะ เทียวแสะ เอาเสียมแซะ สืบเสาะ

นาเซาะ หำเราะแหะ ไปสิแฮะ ๚ะ

๏ อว้าษรตํ่าที่มีตำ ห นำขนเบนเสียงสูง เบนคำตายในแม่เกยเสีย

ก”บอว้าษรตํ่าตามปรกติดวีนี

1

ขวานเหงาะ ผลเงาะ, พูดกระแหนะ ช่วยนำแนะ เอาไปแหมะไว้ เอาไปแมะไว้
งามเหมาะ เบาะเมาะ เคยวเหยอะ หยำเยอะ ทำหยำแหยะ ' แยกแยะ
เอานำเหยาะ เยยเยาะ หวเราะแหระ ถวแระ วงเหราะ ถวเราะ
ทำเหลาะแหละ เที่ยวเล็มและ เปาะเหลาะ ลอดเลาะ ผ่าแหวะ เวยนแวะ

/

๘๐

ดํงนเบนตินเบนตำอย่าง คำตายอำษรกลางต่างก'นติวยไม้ ดุจคำว
อีแปะ รำงเอ๊ะ เอะอะ เบนตไเ'

,® คำท่านปราชญ์ให้ใช้ ศอ คอ^®^

กุศล ว่าบุญ ศาลา ว่าโรงอาไศรย
ว่าฤๅษี คาโรช ว่าลอองเกสร .
1

ดาบศ

ทศ ว่าสิบ ศิวาจารย์ ว่าอาจารย์เกษม
ว่าอสุรกาย ศร/ะะ^๘ะ^ ว่าศรีแสง
ปศิวา ' ศขร ว่าหงอนว่าชง่อน
-ป=1|ศาจ

ประกาศ ว่าสำแดง ศรี ว่าผิวพรรณ

ประเทศ ว่าที่ ศุลี ว่าพระอิศวร

โศฬศ ว่า ๑๖ ศรทธา ว่าเชือในบุญ

ศศิธร ว่าดวงจำเท! โศรตร ว่าช่องหู

พเศ ศ ว่าแปลกดีนำ เศรษฐี ว่าคนมีทร'พย์มาก

ไพศาข ว่าเดือนหก ศพท์ ว่าเสียง

พศม ว่าพิศม์งเบนตน คล ว่าศ็ล
ภเศก ว1าทร(เพ/ ย6"บร^วาร
ว่1ารดนำลง ศฤงฆาร

ยศ ว่ายศถาศำดิ อาศรพไกษย ว่าอาสะวะสน

รศม ว1.าร'ุ^งเรอง ศกด - ว่ายศศำดื้

ศอ คอ บอก พวก ศอ คอ ศุภ ว่างามว่าดี

(๑) หมายเหฅ การใช้ ศษส ไม่มีในฉบไ]พิมพ์คร^งโรงพิมพ์หลวง พ.ศ. ๒๔
มีปรากฏในฉบไ]พิมพ์คร^งต่อๆ มา เขาใจว่าจะมีผู้แต่งเฅิมขนภายหลไ เพราะเห็นความลำก
การใช้อกษรท^ง ๓ ต่วน

I

ศุทธอา ว่าเศรทีใจ ศุข , ^ ว่าความศุขสบาย
โศก ว่าเศริดไป อากาศ ว่าเวหา
เศิก ' ว่าบจจาทีตร์ อาศรม
ศ“ตรู อ“ศวา ว่ากุฏื้-
ว่ามที
๏ ขาขอประกอบอิกษรแถลง
สรรพากย์ วาที
นานาวุโตไทยวจี ' นามฺสํพท์เสร็จการ

® ไพศาขศีขรพิเศศ , ^ แลศ“พท์ศร“ทธา
ศ“ตรูแลศุขศุทธอา ศรพไกษยร“ศมี
ศรโศรตรเศรษฐี
® อาศรมศีลปศิวา ยศอิกดิอ“ศวา
อากาศพิศม์ศลี และกุศลศาลา

, ๏ โศฬศพิเศศและบี'ศาจ ' ทศศภศฤงฆาร
เศกศรีศรบงแลศิวา ศศิธรประกาศมาร
ธ ประกอบ ณ วาที
๏ ศาโรชโศกแลประเทศ
ศอคอนปราชญ์ผู้ชำนาญ .

๏ คำที่ท่านน“กปราชญ์ให้ใษชอ้บอ ๚ะ

กษ่ตริย์ ว่าเบนใหญ่ในเขตรแดน ภิกษุ ว่าคนบวช
กฤษณ ว่าเบีนชือกษตริย ภูษา ว่าผั๊า

๘ เข้)

เกษ ^ ว่าผม มหิษี /

เขษม ว่าศุขสบาย มหิษ ว่ามเหษี
' ยํกษ์ ว่าเบนใหญ่
จำษุ ว่าตา ว่ายำษ์กินคนเบ่
ริกษ ว่าดาบศ
โทษ ว่าโทษผิด 'ชี่IX,รากษษว่ารำใคร่
ฤกษ ว่าผีเสอ์
มนูษย์ ว่าคน ษตรื ว่าดาวขนมา
โอภาษ ว่านาง
บุษบา ว่าดอกไม้, อริไษร . ว่าสว่าง
ว่าตำหนาลือ
บุษยา ว่าขาว - 1 '
บุรุษ ว่าผู้ชาย
.'-

บกษี ว่านก

พฤกษา บาตไเไม้ ^ ' ■"พื่

7® บุษยาแลกฤษณแลกฤษ เขษมกษตรยษตร
โอภาษจิกษุมหิษี รำษโทษภูษา

® อำษรรากษษแลย”กษ แลเกษบษบา

พฤกษาฤๅษีบุรุษมา นุษย์ภิกษุเหาะหรรษ์

๏ บกษีมหิษและผู้ปราชญ์ ธ ก็ผูณบนเชองฉํนท์

สิบสีนีนามคือวะสิน. ตดิลกโดยหมาย

๏ สบสพทกล่าวนิยมไว้ บมิคลาคบมิคลาคลาย

เพื่อให้มหาชนทงหลาย ผู้จะอ่านจะเขียนตาม
ประกาศทไสาม
I

๏ สอลอและศอคออีกษอบอ

พิเศษจำแนกลำษณนาม ประเภทภาษา

/

๘๓

๏ คาที่ท่านนํกปราชญ์ให้ใช้ ส ลอ ๚ะ

เกสร ว่าเกสรดอกไม้ ปราสาท ว่าเรือนยอด

สรรเพชญ์ ว่าทไปวง พไ!ดุ ว่าของ

โกสมภ์ ว่าดอกไม้ แพสยุ ว่าหมอยา

ดุสต ว่าชไเดุสิต นมไ!การ ว่านอมไหว้

ตรไ! ว่าดำรไ!พูด สอลอบอก พวกสอสอ

ประเสรอฐ ว่าเลิศลา , , สาคร ว่าแม่นา

สารถี ว่านายรถ สงกรานต์ ว่าย่างไป

สาธุ ว่าดี '' 1 สงฆ์ ว่าพระสงฆ์, '

สีห์ปราชญ์ ว่ารัาชสีห์มีบญญา สงสาร ว่าทีวงเวียน

สุรา ว่านาเหล็า -', ' สุรางค์ ว่านางเทวดา
สรสิทธื้ ว่าสำเร็จยึง
/.

สุภาพ ว่าสุภาพไม่เย่อหยึง

สนม ว่านางใน " ป- สุริยะ ว่าดวงอาทิตย์

สมาธิ ว่าจิตรม”น - โสภา ว่างาม

สมาคม ว่าคบหา - เสาร์ ว่าว”น ๗
สมรรถ /

เ ดุสด ว่านีงอย่

สมุทร ว่าทะเลหลวง สด”บ ว่าตร”บพง
สมร ’ ว่าที่รบพุ่ง เสดจ ว่าท่านว่าไป

เสมอ ว่าเท่ากน สถาน ว่าทีของตำ

สสะ ว่าละเสีย สนุก ว่าความรื่นเริง

สลอน ว่าสรไง โสด ว่าสายว่าเสํน

สวํสดิ ว่าสวสดิมงคล สรรเพชญ์ว่าร้สีงทไปวง

)

๘๔

เสวตร ว่าต็ขาว สรรพ ว่าท*งํ๋ปวง

เสวยรมย์ ว่าเสพย์ที่ยินด สิน ว่าทร”พย์

สวรรค์ ว่าสุคติ สุนทร ว่ากล่าวดี

สห”สน”ยน์ ว่ามีตาพไเหนึง แสนน”บ ว่าแสนเบนสิบหมืน

สบ ว่าพบ เสร็จ ว่าแล'ว

ส”พปะ ว่'ไ^ เสร็จการ ว่าการแล'ว
ส”งหาร ว่าผลาญ
สม ว่าสมควร

ส”งข์ ว่าสงข์เขนชาติหอย สมภาร ว่ามีธุระพร'อม

ส”ตรู ว่าคนอริ สมเด็จ ว่าเบนคู่สูงยึง

ส”ตย์ ว่าความจริง สมบูร?ห์ ว่าเต็มพร'อม

ส”ตว์ ว่าดวเดียรฉาน สมบต ว่าของความถึงพร'อม

ส”ทธรรม ว่าพระธรรม สมฤทธ ว่ามีฤทธื้พร'อม

สาตร ว่าคไ]ภีร์ สาว ว่าหญิงงาม

สิต ว่าหนาว แพสย ว่าห?บิงแพสยา

๏ สรรเพชญ์สทธรรมแลสงฆ์ ประเสรอฐแก่นสาร
สบสูตรสดํบนิแลส”งหาร แลแพสยส่ตยา
แลสว”สดิโสภา
๏ โกสุมเกสรสมบ“ต สรสิทธื้สมภาร
เสารสุรยสวรรคแลสุรา สีห์ปราชญ์สงกรานต์
สุวภาพสุนทร
@ สมเด็จสห”สนโ]น์เสมอ

สมฤทธื้สมาธิสมสถาน

I ธสมทธสมสมร
จจ
๘๔
แลตณ์สสละสมาคม
๏ สมบูรณ์สาครแลสิน
สารถีสมรรถแลสลอน ดุสิตเสวตเสวยรมย์
น'กนิสาธสงสาร
๏ เสร็จ เสด็จส"งขพํสดุ
ปราสาทสาครส“ตว์สไ] แล^ดจสดีโสดนม”สการ
ประเภทนานา
จจ

ลอทาปวงบริหาร

๏ คา '1
กลอน
สอน พระภิรกขิตทาย อมรา ตนเอย
เด็ก
ท่านร"งรจนา แนะไว้

พวกดะรุณทา รกรํ่า เรียนเอย

อย่าดูหมึนให้ เร่งรู้คูจิา ๚ะ

๏ อนดํบนึ่ขาฃอกล่าใวห้เนึ่องเร์องราวว.ิธีนไศไท์สาขยา

เด็กเอ๋ยเจาจงศึกษา ตำหรไนไรา จงรู้กระทู้๏ ทีนไหาสองหน

เบนสิบสบ สิบสองหนนบ ว่ายี่สิบอย่าสงไสย ® สิบสามหนเบน

ตไเไป ท่านเรียกชื่อใช้ สามสิบสี่สิบตามก๏น สิบสิบหนเบนร“อยฺ

พลน สบรั๊อยเบ่นพน สบพนเบนหมนหนงนา ๏ สิบหมีนเบนแสน

หนึ่งหนา สิบแสนท่านว่า เบนลานหนึ่๏งพึงจสิำบไวล้านน\แบน

โกฏิไซร้ รอยแสนโกฏิไป เบึนปะโกฏิหนึ่งตามโ มี ๚

1

๘๖

© รอยแสนปะโกฏิน็ เบนโกฏิปะโกฏี พึงกำหนดอย่าคลาด

๏ ร'อยแสนโกฏิปะโกฏิหนา ท่านเรียกชือมา (ฟ้เ ' ^

ว่าเบนนะหุตหนงไ

๏ ร'อยแสนนะหตนไเไซร้ / ท่านเรียกชือไว้ ว่าเบนนินนะหุต

๏ ร'อยแสนนินนะหตหนา ได้นามตามมา ว่าอะโขภินีหนึงมี ® ร'อ

อะโขภินี ได้นามตามมี ว่าพินธุอไเหนึ่งนา ® ร'อยแสนพินธุ

ท่านเรียกก*นมา ว่าอ”พพูทพึงจำไว้ ๏ ร'อืยแสนอ”พพุทไซร้ ได้น์า

ตามใช้ ว่านิร”พพุทหนึงนา ๏ ร'อยแสนนิร”พพุทหนา ท่านเรี

ว่าอหะหะตามมี ๏ รอยแสนอหะหะน มีนามตามที ว่าอพะพะห'นึงน
๏ รอยแสนอพะพะน0น^ หนา ทIานเร^ยกก0^น* มา ว!าอฏะฏะตามม๘!
, ร2^อยแสน .

®

อฏะฏะนึ่ มีนามตามที ว่าโสด”นทีกะหนึงนา @ ร็อยแสนโฬคํนท

ท่านเรียกชือว่า เบนกมุทอ”นหนึงไป ® ร'อยแสนกมุทนไเไซร้

นามตามใช้ ว่าบุณฑริกหนึงแน่ , ® ร'อยแสนบุณฑริกแท้ ,

ก”นแล ว่าเบ่นปทุมหนงไป ® รอยแสนปทุมน”นไซ่ร้ ท่าน

ว่ากะถานะอ”นหนึงนา ๏ รอยแสนกะถานะน่นหนา ท่านฺเรียกก”นม

ว่ามหากะถานะหนึงไป ๏ ร'อยแสนมหากะถานะไซร้ เบนอสงไข
๘คอเหล^อจะนบพรรณา

® อนึงลำด”บทีน”บมา ผิดจากเทศนา ของพระชิโนวาท

๏ ลำด”บที่น่บน นิร”พพุทมี แลวอพะพะ อฏะฏะมา ® อหะหะ

กมทา โสค”นทีกา แลวอุบปละบุณฑริกนี ® ปทุมะกะถานะตาม

จงร้วิธี แล'วส”งเกตกำหนดแล ๏ แต่ร'อยถึงโกฏินแท้ เอาสิบคูณ

เร่งร้หนาอย่าหลงใหล แต่โกฏิถึงอสงไขย เอาร'อยแสนไซร้

เข'าอย่าลมแล ๆ!ะ

(ะ^เ^')

® อนึงโสดน์บมีสามแท้ นํบดวยวํดแล ด“วยตวงดวยชํง

เบนสาม ® โยชนหนึงสีรํอยเส็นตาม - เสนหนึงโดยความ ยสิบวา

อย่าสงไสย @ วาหนึงสีสอกบอกไว้ สอกหนึงท่านใช้ สองคบไซร้ตาม

มมา ๏ คบหนงสิบสองนิวหนา นวหนึงท่านว่า สีกระเบยดจงจำเอ

® กระเบียดหนึงสองเมล็ดเขำ เมล็ดเช้าหนึ่งเล่า แปดตำเหา

,© ตวเหาหนึงนำเท่านว่า แปดไข่เหาหนา ไข่เหาหนึงแปดเสนผม

® เสนผมหนึงนำเนิยม แปดธุลีลม' ธุลีหนึงแปดอณูนา ๏- อณูหน

นนพึงรู้หนา ท่านใช้กำเมา ว่าแปดปรมาณูแล ๚ะ

๏ หนึงนาน'บโดยกวำงแท้ ยีสิบวาแล ยาวยีสิบวาเบีนไร่

๏ ถำโดยกวำงหำวาไป ยาวเสำเหนึงไซร้ เบีนงานหนึงพึงจดจำ ® สี

ท่านประสมท่า เบีนไร่หนึงกำ หนดไว้ให้ดีดำว่ามา

ไม้น่ากวำงสอกหนึงหนา ยาวสิบหกวา เบีนยกหนึงพึงจำไว้

© นำ)ดำยวำ!อย่างนึ่ไซร้ นำดำยตวงไป จงนำใช้ด®ำนึ่นาเขา
เกวียนหนึงนำท่านว่า หาตะล่อมหนา ตะล่อมหนงยีสิบสด © สำเหนึง
ยีสิบทะนานชำ ทะนานหนงสงกด สองจงออนจงจำไว้ @ จงออนหนึง

สี่กำมือได้ กำมือหนึ่งไซร้ สึ่ใจมือตามมีมา ๏ ใจมือหนึ่งนนท

รำยเมล็ดเขำหนา นบดวยตวงเพยงนีแล “ๅ!ะ

๏ ทองภาราหนงแท้ ยสิบดุนแน่ ดุนหนงยสิบชํงนา © ชำหนึง

อีสิบตำลึงหนึงหนา ตำลงหนงรา สบาทถวนจงจำไว้ ® บาทหนึง

สี่สลึงไทย สลึงหนึ่งท่านใช้ สองเช้^องจงจำไว้นำ ๏ เทืเองหนึงนไเสี

ไพหนึงท่านว่า สองกลำจงกาหนดไว ๏ กลำหนงสองกล่อมตามใช้

๘๘

กล่อมหนึงลงไป สองเมล็ดเขำตามมีมา ® อ่นนน่บด'วยชํงหนา

ศึกษา เบนสามประการวิธี . ๚ะ

๏ หนึงโสดบี'ตามชือมีอยู่สิบสองบี' นไ]ชวดเบีนตนไปนา

® บืชวดชือเบีนหนูหนา บืฉลูโคนา ปี'ขานเบีนเสือส”ตว์ไพร

เถาะเบีนกระต่ายไซร้ มโรงงใหญ่ มเส็งงเล็กแลนา ๏ มะเ

มีงม'า มแมแพะหนา วอกว่าลิงระกาไก่ ๏ จอสุนำข์กุญหมูไซ

สิบสองบีได้ โดยนิยมดไกล่าวมา

๏ บี'หนึงสิบสองเดือนหนา สิบสามบ'างรา นไม่เดือนห'าเบีน

ต'นไป ๏ แล'วเดือนหกเดือนเจ็ดไซร้ เดือนแปดเก'าไป เ เดือ

เดือนสิบเอ็จมา ๏ เดือนสิบสองเดือนอายหนา เดอนญีสามมา เดือ

เบีนสิบสองไป ๚ 0เ/

® บีใดอธิกะมาศใส่ เดือนเข'าอีกไซร้ บีนนสิบสามเดือน

® เดือนหนึงน*นสองบีกษหนา ดือขางขึนมา ขางแรมเบีนสองบี

® ขไงขนสิบห'าวนได้ ขไงแรมท่านใช้ สิบห้าสิบสี่วนบไง ® เดือน

เบีนเดือนขาดคไง ขไงแรมท่านวาง สิบสีห้นตามวิไสย

๏ เพราะดไนเดือนห้วนได้ วไเสามสิบไป เดือนขาดยี่สิบ

วไเ ® เดือนหกถ'วนเดือนหไนไเ เบีนเดือนขาดพห้น ทํ้งสิบสอง

เปลี่ยนไป ® จึงมีเดือนห้วนหกเดือนได้ เดือนขาดเล่าไซร้

เดือนเหมีอนกไเ' ® ถามอ?กะมาศนไเ เดอนแปดสองบีน เดอน

ถ'วนจึ่งเบีนเจ็ดนา ®. วนมีชือเจ็ดวนหนา วนอาทิตย์มา วไเ

วนอไคารนั้ ® วไแพุฒวนพฤห้ศบดี วไเศุกรห้กดศรี วไแสาร์ครบ

เจดวน ๏ กลางว"นคืนควบกไเ ท่านน"บเบนวน หนึงควรจะใส่ใจจำ ๏ วไเหน

นนแปดยามยา กลางว"นท่านกำ หนดไว้ว่าสียามมี ® กลางคืนก็น"บยา

วนกบราตรี จึงเบนแปดยามตามใช้ ® ยามหนึงสามนาสีกาไซร้ นาสีกาท่า
กลางว"นท่านเรียกว่าโมงนา ® กลางคืนเรียกว่าทุ่มหนา นาสีกาหนึงรา
สิบบาดท่านบอกไว้ ๑ บาดหนึ่งสี่นาทีไทย นาทีหนึงได้ สิบหจึเพ

๑ เพ็ชชะนาทีหนึ่งนึ่ หกปราณด"วยดี ปราณหนึงสิบอ"กษรไซร้ ®

น"บว"นได้ สามรีอยว"นไป ก"บห"าสิบสี่ว"นวาร ® บี'ใดท่านเทีมว"นกาล เบน

อธิกะวาร เทีมเข"าอีกว"นหนึงนา ® บืนไเว"นสามร"อยหนา ก"บห"าสิบห"

ว"นตามที่โลกยินยล ๑ ถ"าบี'อธิกะมาศปน เดือนแปดสองหน บีนไเมีว"นม

® น"บว"นไดัสามร'อยหนา ก"บแปดสิบห"า ว"นยึงตามโหรนิยมไว้ ๚ะ

® อนึ่งฤดูมีสามไซร้ คือเหมน่ต์ไป คิมห"นต์ว"สสานฺะนา ® เดือนสิ
แต่แรมมา เดือนลี่เพ็ญหนา ลีเดือนนึ่ชือเหม"นต์ ๏ แต่แรมเดือนสี่

เพ็ญเดือนแปดน^ สี่เดือนนีคิมห”นุต์นา © แรมคั้าหนึงเดือนแปดมา ถึ

วารา กะติกะมาศจงรู้ ๏ สีเดือนถ'วนว"สสานะฤดู แบบโหรเบีนครู ว

ศศิโคจร ^ คือทิศบูรพ์ก่อน ๚ะ
@ ทิศแปดบนโดยนามกร เบีนทิศตระว"นออก

@ แลวอาดเณย์ทิศา ท"กษิณนหนา เบีนทิศข"างใต้ตามมี ๏ แล"วต่อไปทิศ

จึงประจิมนึ่ เบีนทิศตระว"นตกหนา ® แลวจึงทิศพาย"พมา ทิศอุดรรา เบี

ด"านเหนือจงจำ ® แล'วจึงทิศอิสาณสำ เหนืยกให้แม่นยำ บนท

คงตรง ๚ะ

‘ - .. ''•'^•ชั"
/'' ' ,
.'- 1' - ^

8๐ .

1 .^ ' . * ', พาย็พ อุดร อิสาณ 1
1 ' บูรพ
\
1
ประจิม ' ทิศ

1 เ\ ' . * ' !' 1 '* หรด็ ทกษิณ อาคเณย์
'
'' '!
,•1 -'

/

1 * 1

๑ ' ๑ (ริ!^ ๓๑ ๘๐ ๑๐๕

๒ ๑๕ ๓๒ ๘๑ ๑๐๖

๓ ๑๖ ๓๓ ๙๐ ๑๐๗ , /
๔ ' ๑๗ ๓๔ ๙๑ ๑๐๘
11

๕ ๑๘ ๓๕ ๙๒ ๑๐๙ นบตํ้งแต่สูญ

๖ ๑๙ ๔๐ ๙๓ ๑๑๐ ขำงท็ายไปดํงนํ้
■'ไ^' ‘ ๑๐๐๐ หน่วย^ สิบ

๗ ' ๒๐ ๔๑ ๙๔

๘ ๒๑ ๕๐ ๙๕ ๑๐๐๐๐ ร"อย พไเ

๙ ๒๒ ๕๑ ๑๐๐ ๑๐๐๐๐๐ หมึน แสน

(

๑๐ ๒๓ ๖๐ ๑๐๑ ๑๐๐๐๐๐๐ - ลั๊าน โกฏิ

(2)๑ ๒๔ ๖๑ ๑๐๒ ๑๐๐๐๐๐๐๐

๑๒ ๒๕ ๗๐ ๑๐๓

๑๓ ๓๐ ๗๑ ๑๐๔ *

เ 1

I
I

I

๏ แต่รอยถึงโกฏิใช้ สบคูณ
โกฏิตราบอสงไขยสูญ .เหล่าน
ร^อยแสนเร่งคุณภุส เถิดพ่อ
ล”กษณดํงนช ช่องให้ปราชเห็น

ชํง

6)

ต0าล43ง' บาท
๔๓
๑๒

^อง สลึง

เบนช^งสี่ตำลึงสามบาทสองสลึงแ^องสองไพ

๏ ตำลึงบนฟิองอยู่ หนกา น่านา
บาทใส่บนสลึงตรา ครุทั๊าย
ไพล่างช”งบนกา บนอยู่ กลางนา
ตีนครุตามครุยิาย ฒัใช้เรือนเงิน

ขน ณ วไเ ๒ ๕ เคึอน
ณ วน ๑'-1-- ๕ เคอน

๑

แรม

อาทิตย์ 1 ขน32^

Iเบนวน เดือนหำ ค่าหนึง

จนทร์ แรม

@ วางวํนนนน่าเสํน 'โดยหมาย I
เดอนอยู่สุดสายปลาย เปลี่ยนใช้ -
ค่างขืนอยู่ยอดสาย ยืนอย่า ฉงนแฮ
แรมคํ่ากาใต้ไซร้ สี่นึแบบแผน

^ า,. ไม้มลายลร้าษณช สองสฐาน
จกบอกแบบบรรหาร แห่งใช้
ควรใส่ อฺอแฮ
กคำมคธขาน ส่วนห่างคำสยาม
ไม้มลายลํวนใช้

@ อนึงพึงสร้แกต คำไม้มลายเบน ๒ อย่าง คำไม้มลายที่ตร้!งมีตำย

ดำยคำนไเมาแต่ภาษามคธอย่าง ® คำมีแต่ไม้มลายลำนดำยเบนคำไทยอย่า

' จะรวบรวมคำไม้มลายมีตำยอ ไว้พอเบนตำอย่างดำน ๚

๏ กำวิไกย ชลาไลย ไกยกล อายุไขย อะสงไขย ราชพิน้ไจย รา

วินิจไฉย อวยไชย โชคไชย มีไชย ฦๅไชย ถวายไชยมงคล เวนไตย จุธๅ 1

ธิปไตย พระรตนไตรย ไตรยภูวะนารถ ไตรยภพนารถ วรไตรย ผำไตรย

8๓

มารยาสาไถย พระหฤไทย ทำวไทย ทาษไทย พระอาทิตย์อุไทย อรุโณไทย

อรไทย มหาดไทย พระวิไนย ทำวสหำเไนย พระภูวไนย พระภาคิไนย

เม่นเลศไนย โดยไนยมาในบาฬี บุรุษอาชาไนย หำ!ถาชาไนย อศวาชาไนย

ฃออะไภย เภทไภย โพยไภย โรคไภย ราชไภย โจรไภย อรรคีไภย อุทกไภย

นฤไภย ทไวย สบไฟิมย อุไภย บจุสไสมย มโนไมย์ อุประไมย อะโนประไมย

\

ไญยะธรรม สุราเมไรย มาไลย อาไลย นิราไลย พิราไลย โศกาไลย สุราไลย

หิมวาไลย พนาไลย เจริญไวย เสอมไวย 'ทรามไวย ปฐมะไวย มำ!ฌิมะไวย

บจฉิมะไวย อำ!ฌาไศรย อ“ธยาไศรย ตามวิไสย สงไสย วิไสย อาไสุรย

อายุไกษย ชีพตำ!ไษย กิเลศอนุไสย อาชาวะไสย ประชาวะไสย ถือนิไสย

ขาดนิไสย พวกพลไหย มหาไหยรำ)โนดม ./ ' ๆ)ะ

๏ คำไม้มลายไม่มีตำยอ ชํกเอาแบบในจินดามณีมาเทียบไว้ แต่แก้คำ

ที่มีตำยอ เสียบำงต่งน ' ๚ะ

@ ทำวไทแลไพร่พล ทไพงไพรแลไร่นา เกรียงไกรไผทรา ชะผดุงทำ
กรุงไกร © ฉํบไวแลปลดใปล่ แลลุกไล่แลศรรไล ไยไพประไลไป แลรำ]งไห้
จะไจ้จรึง ๏ เจำไทวะรำไพ แลทางไกลยำไปถึง ไหวหวํนแลพณีนพรึง แลไหว้
พระแลไคลคลา ๏ หลำไหล่แลไรเกษ แลไตรภพไตรตรา ไต่ทางทุรำ)ยา
ท*งแอกไถก็ไพบูลย์ ๏ บนไดกระไดไพ เราะหไผ่ละไมมูล ขบไล่แลไว้ธร
สมบูรณ์เข็ญเบนไฉน ๏ คลองไปแล่ไหลหลำ แลไถ่คนแลเรือดไร ไก่ไข่แล

า]าไหล แลไซ้บกประไพงาม © ไพรีแลไพจิตร แลขวิดไขว่แลไอจาม ไฟไหม้

แลไต้ลาม แลไนหูกแลบานไหม ® ทำได้แลไว้คง แลตะไค่แลเบนไฝ ถุงไ
แลออมไห สว่างไสวแลไสยา ๏ ไส้พุงแลตบไต แลเห'งํ่อไคอะเนกา ,ระว"งระไวว
จะกะโทษวะจีมี ® ยากเข็ญแลเรนไร้ V ท^ผลไม้แลไมตรี ไฉไลแลไพร่หน
แลบ่าไหล่แลแกว่งไกว ๏ ไสลไฃ้แลไกรสร แลสะไบละมุนละไม ผว้าไห่แลไม

@ *-®๚อแต่งเสริมเติมใส่ไว้ผึกสอน ต่อมูลบทแบบเจ็าคุณศรีสุนทร พอเ
อ่อนอ่านเล่าไต้เขาใจซึ่งขนบธรรมเนียมท้านองน“บเบนฉนีบแบบสย
โลกนิยมนมนานบุราณไกล คนใหม่ ๆ ยวิไม่รู้ลูรำคาญ ปโรหิตคิดย
ต^แต่พรหมสรวิงโลกส”ณฐาน ประสมเศษในราษีดิถีวาร ^ ประจวบกาลครบเดิอน
ไม่เคลือนคลาย พระจอมพงษ์ทรงพุทธิมถุฎสยาม ร”บส”งให้ใช้ตามโหรถว
ประกาศออกบอกแจวิจึงแพร่งพราย จะอธิบายบอกขวิเต่อก”นมา, คือธรรมเนียม
ในหนวิสือราชสาส์น บรรท”ดตไเสารบาญขางบนหนา จงเขียนว่าว”นทีนีก่
ต่อน*น.มาเขียนเดือนลำด”บไป แลวิเขียนบ่พระพุทธศ”กราช ยณบ่นปฐมนิยม
แลวิจ”บความตามกระบวนสำ‘แวนใน เราบอกไว้จงสำเหนียกใ‘ต้แน่นอน สิบส
เดือนเบ่นบ่ไม่มีเศษ แนะนิเทศทางไสยอนุสร เมษายนตไเบ่ราษีจร น

1

เดือน ๕ ภาษาไทย ราษี'นท่านประสงค์เอาส”ตว์แพะ จะว่าแกะก็ไต้บวิงอย่
๓0 ว”น่ถ^วน ๆ กระบวนใช้ ถวิขวิงไทยก็คงขาดอยู่หนึ่งว”น เดือนที่
เดือนปฐม ชื่อว่าพฤศภาดมลูคมส่น่ ราษีโคผู้เผือกผ่องผิวพรรณ มี ๓๑

(ร)) ข็อกวามฅ่อไปนีไปจนวิบแฅ่งเฅิมข์นภายหลง ไม่มีในฉบบโรงพิมพ์หลวง พ.ศ. ๒

สิ่๕

วนเวียน คือเดือน ๖ ข็างไทยเบนเดือนถ็วน อย่าผํนผวนแผกผิดคิดพาเหยร
เก่าก\|ใหม่จำไว้ให้แนบเนียร เสียแรงเรียนก็ให้ร้ท่งัสองทาง เดอนที๓ ได
ตามนุสนธิ คือเดือนมิถุนายนอย่าอางขนาง ราษีนีเบนมนุษย์บุรุษนาง ด
อย่างไสยาสน์เมือยามเย็น เคียง ๆ กไแบนคู่ลูน่าขํน จะอ“ศจรรย์อย่างไรแลไม่เหน
ดวงดาราเรยงรายอลายกบเบน จเนแลเหนไร รุ ไมรนา ไนเดอนน สา0 ววีแไม่มี
เศษ เราเรียกกไเว่าเดือน ๗ เชษฐา ขาดบวีงเต็มบวีงเบนคร*งครา นาน รุ เพีม
อธิวาห์ดิถีว\เ เดือนที ๔ มืฟิ”พทีสำหร”บพจน์ พองก”บภาคมคธภาษา ว่า
กรกฎาคมเบนสมญา แปลออกมาศ”พทีนีราษีปู ๓๑ ทิวากาลไสมย โบราณใช
เรียกเดือน ๘ นะพ่อหนู จงจำไว้เถิดหนาตำราครู ให้พึงรู้เถิดเดือ
ลำครบถํวนสามบี'มีสองหน แปดเบองดไแรียกว่าบุพพาสาธ แปดเบองปลายแห้
กาลอาสาฬหมาศ ชือว่าอุตราสาธเบนสองนาม เดือนที ๕ เรียกว่าสิงหาคม จง
นิยมจำลํอยอย่าทวนถาม ประสงค์ส”ตว์ราชสีห์ชิงหนาม โดยนิยามมีอย่ ๓๑
ขวีงไทยพร”องรองเรียกว่าเดือน ๙ สูเชาเจ”าจงจำคำเราสรร ถ”าเดือนคี่แลํวก็ขาด
เบนสำค”ญ จะรำพรรณเดือนทีหกยกต่อไป คือเดือนก”นยายนย”ายวิถี ส่ราษีหญิง
งามตามวิไสย ๓๐ ว”นจงสำคญให้เขาใจ เดือนนไซร้เดือน ๑๐ ส”งเกตด แล”วถ”ด
ไปเดือนที่ ๗ จำนวนน”บ จะบอกศ”พทชือไว้อย่าไขหู ตุลาคมสมญาอุส่าห์ด
ราษีตราชูจงรู้นาม ราษีนีมีวน ๓๑ บอกไว้เสร็จสินอย่างทางสยาม ตรงก”บ
๑๑ อสุชนาม ประสงค์ความตามคดีทีสำแดง ลำด”บนไเครไเถึงเดือนที่ ๘ คำ

แพฟิย์เพศไสยไดัแถลง ชือพฤศจิกายนนิพนธ์แปลง วิจฉิกะว่าแมลงบ่องถ

กระบวน ๓0 วไเพอดีไม่มีเศษ จงสไแกตจำให้ม"นอย่าผ้นผวน เดอน ๑๒ ตอ

นามตามจำนวน จงใคร่ครวญตรึกไว้ได้ใช้การ เดือนที่ ๙ เนาวมาศประส

1 2^ ^ เ^

ชือว่าธํนวาคมประสมสาร ราษีนเหมือนธนูน่าไม้พราน แสดงการตามกิจไม

คำงเกิน ๓๑ ว“นนิวนจำนวนใช้ ตรงนินนิบเดือนนิายไม่ห่างเหิน กุ

จำไว้เทอญ คงเจริญสำหร่บประนิบตน เดือนที่ ๑๐ หยิบยกมาแถลง มก

1’

แนิงแห่งนุสนธ ดือราษีนิงกรส”ญจรตน นภาดลอากาศประหลาดคร”น

ว”นดิถี ตกอยู่ในเดือนยี่สยามสรร ที่ ๑๑ ชือว่ากุมภาพ”น่ธ์ จงสำนิญเขำ

ษีน็พิชํดเจน รา กลกว่าเขาหนอ แปลว่าหมไ)อย่างใหญ่ไม่เคยเห็น ๒๘

จำนวนเกณฑ์ บางทีเบนอธิกสุรทิน ในบฺนไแติมนินท่วีเขไ เบน ๒๙ อย่

จงจำไว้ให้นินหม่นประคิน ตามคำภีรปนินทินสโมธาน กุมภาพ”น่ธ์ตรงก”น

เดือน ๓ สรุปความย่อ ๆ พอส”น่นิษฐาน แลวถึงเดือนที ๑๒ ทำนองกาล น

ขนานชือว่ามีนาคม ฉ”นคิดทำคำแปลไว้เปลืองปลิด ความสงไสยสานุศิ

งามสม ศ”พท์มีนานิว่าปลาจงปรารมภ์ โดยนิยม ๓๑ เสร็จกระบวน ' เบ่

๔ ขำงเราช่าวสยาม สำเร็จความตามวิธีที่สอบสวน ครบบีหนึ่งบริบูรณ์

มวล ๑๒ เดือนนิวน ๆ ธรรมดา โดยนิยมสมมุตื้คดืโลก จงอาโภคจดจำไว

เถิดจำ พอเบีนเครืองประเทืองเรืองบีญญา พรรณาตามเคำสำเนากลอน

® อนึ่งจะสาธกยกเอาขไ) แต่ย่อ ๆ หยิบแยกเบีนแบบสอน จำคล่อง

มีให้ตองอนาทร เบ่นตอน ๆ ตใแต่เมษายน เมษายนคนเก่าเขาว่าเม

. - * เ .-

!‘ ^

นิเทศท ๒ พฤศภหนา ท ๓ เมถุนน"บลำดิบมา ที ๔ ว่ากรกฎกำหนดจำ
ที ๕ ว่าสิงหน่าสำเหนยก ที ๖ เรึยกว่าก"นยาน่าขํนขำ ที ๗ เรยกว
ตุลากรรม ที ๘ จำว่าพิจิตพึงเขาใจ ที ๙ ว่าธนูพึงถนด ที ๑๐ ว่ามงกร
สุนทรไข ที ๑๑ ว่ากุมภ์เหมือนกำไว้ ที่ ๑๒ ไซร้ว่ามินสนกระบวน ฉิน

รำพรรณวไแดือนโดยลำดิบ เบนฉบา)ระบอบได้สอบสวน จงหม”นดูอ่านหมาเ
ทานทวน หมาเใคร่ครวญหม”นนึกหม"นตรึกตรา แต่ย่อ ๆ พอคิดไม่วิตถาน ถา

อยากรู้พิศดารจงศึกษา ทีครูเฒ่าเขาดียามืนา ให้อุส่าห์เถิดคงรู้ได้ดูดี ชือว่

เกียจครานบอพานพบ บอประสบความรู้ได้ชูศรี วิชาทรามทร”พย์ก็สูญไม่ภูลมื

มิตร์ที่ร่วมไมตรีก็หน่ายตน ไม่มืมิตร์ชือว่าหมดความศข ไม่มืศขชือว่าหมด

กศล บฌไกษยแลาไฉนจะได้ยล คิวโมกข์มรรคผลนิพพาน เอย ๚

๏ จบมูลบทเบอง บรรพกิจ '
เบึนปฐมควรสถิตย์'
เบนแบบส'งสอนศิษย์. ทีตาเ

ความทีฦกล”บอาเ สายสืบ ไว้นา
อ”ดอาเออกขยาย

ไ



\
/.

วาหนิตื้นิก

/
V

เ
/



•เ

เ

'1 '

๏ พากเพียรเวียนคิดคํน คดคา
พวกอํกษรสูงนำ
กุมารหม่นดุสำ แนะไว้ '. .
รู้รอบชอบจิกได้
เนียกนึก เทอญพ่อ

ทร“พย์ซํองสรเสิญ ๚ะ

II

๏ คำณวนควรน'บอำง อำษร
วาหะนิตินิกร
ตำสูงหากส'งหร ชือช
ถ่องกระบวนแบบนิ
ตำตํ่า' ขนนา

นำเผู้ชาญเฉลียว ๆ!ะ

® เรื่องนนามตไว่า วาหะนิตื้
สองอำษรนำสนิท นบอำง
ร่วมเสียงสระชิด เชิงชอบ
เชิญเร่งเรียนอย่ารำง รอบร้ชูศรี

เ

๏ วิธีอกษรไทย มีอ*กษรเสียงสู©๑ง อกษร ย็งัหาภอใช้แก่สำเนียงสูงภา

ไม ตองคิดจดเอาอไาษรสูง ๑® นิน นำผสมอ'กษรตํ่าทีควรจะนำชึน

จูงนำอกษรตำให้มสำเนยงสูงขึน,ได้ทํง ๑® 0ไๅษว แต่อำษรสูง ©๐

ฉฐถ ผฝส ษส นีกบตว(ท)แปลกก่นอยู่ส่งเกตดูจึงจะรู้แยบคาย ต

นำนนเบึนแต่จูงอกษรตำให้มีเสยงสูงขึนอย่างเดียว อ่านไม่ตำงอ

เช่น บุหงา ปะหนน เบนตน ผายอำษรสูง ๑๐ ตำน\เก่านำช่างน่

เสียงตวนํนให้สูงขน ท^งตำงอ่านให้ตำนำน*นออกเสียงเบนประวิสำ]ชะนี

เช่าก”บอำษรตำหก่งกสีนก”นอยู่ดำยเหมีอนคำว่า ขนุน ขนอน ขนม

แต่ตำ ขฃฉ ฐถผ ฝ ศษฟิ นมิใช่นำได้ทำไป จำเภาะนำ
ตำที่ควรจะนำ คิดตรวจดูเห็นใช้นำตำ ง นม ยรล ว เท่าน

นำได้ทงในแม่ กน กง ก่ก กด กบ กม เกย แลผ”นดวยไม้ ' เหมีอน

ตำอำษรสูงทีนำขำงน่าได้ทุกๆแม่ไป แต่คำทีแจกออกนำเ ตำงก”บคำท

ไม่ตำงบำง ให้เลือกคำเอาแต่ทีจะใช้ ด”งจะแจกไว้ขำงน่าต่อไปนี

^ ตำ ข ฃ เสียงเดียวก”น ตำ (ช) นำตำ (ง) แจกดำนี

® ขง ขงา ' ขง๊ ขงั 'ขง ขงึ ขงุ เขง แขง' ไขง ใขง โขง

เขงา ขงำ ขงะ

® ขงน ขง”น ขงาน ขงิน ขงีน ขงึน ขงืน ขงุน ขงูนเขงน
แขงน โขงน ขงอน ขงวน'
เขงียน เขงอน เขงิน เขงอน 0^

]

๑0๓

๏ . ขงง ฃงำ ขงาง ขงิง , ขงง ขงึง ขงืง ขงุง ขงูง เขงง แขงง

โขงง ขงอง ขงวง เขงึยง เขงอง * \ 1 ๚ะ
1*
เขงิง เขงอง

๏ ขงก ขงำ ขงาก ขงิก ขงีก ขงึก' ขงืก ขงุก : เขงก

แขงก .โขงก ขงอก ,.ขงวก เขงียก เขงือก ำงิก เขงอก บ^

@ ขงด ขงำ ขงาด พ้ด ขงีด ขงึด ขงืด ขงุด ขงูด^' เ'ขงด

แขงด โขงด ขงอด ขงวด เข1ยด เขงือด เขงิด เขงอด ๚ะ

@■'^ขงบ ขงำเ ขงาบ ขงิบ ซงบ ขงึบ ขงบ ขงุบ ขงูบ เขงบ

แขงบ โขงบ ขงอบ ขงวบ1 เขงียบ ^ เขงือบ เข่งิบ 1เขงอบ ๚ะ

๏ ขงม ขงไ) ขงาม ขงิม ขงม ขงึม ขงึม ขงุม ขงูม เขงม
แขงม โขงม ขงอม ขงวม
เขงียม เขงือม เขงิม เขงอม ๆ!ะ

๏ ขงาย ^ ขงาว 'ขโว ขงีว ขงึย ขงืย ขงุย ขงูย
เขงอย

เขงว แขงว โขงย ^ ขงอย ขงวย เขงียว เขงือย, เขงีย เขงึยะ

เขงือ 1เขงือะ เขงอ เขงอะ ขงำ. ขงำะ เขงะ แขงะ โขงะ เขงาะ

ขงํ ขงรรม ขงรร ขงอ ขง่อ ขงอ ขงไเ ขงือ ๚ะ

® ในแม่ตำ (ฃ) นำตำ (ง) นตรวจดูต\เด่แม่ ก กา จนแม่เกอยไม่ได้

คำใช้เลย , ๆ]ะ'

\

©0(5!

๏ ฉง ฉงา ฉงิ ตํว (ฉ) นำตํว (ง) แจกดํงน็
ฉงี ฉงึ ฉงื ฉงุ ฉงู เฉง แฉง ไฉง ใฉง โฉ

เฉงา ฉง้า ฉงะ ๚ะ 1

๏ ฉงน ฉงไเ ฉงาน ฉงิน ฉงีน ฉงึน ฉงืน1 ฉงุน ฉงูน เฉงน

แฉงน' โฉงน ฉงอน ฉงวน เฉงียน เฉงือน เฉงิน เฉงอน ๆ]ะ.

๏ ฉงง ฉฺง"ง ฉงาง ฉงง ฉ\เง ฉงึง ฉงืง ฉงง ฉงูง เฉงง แฉงง

โฉงง ฉงอง ฉงวง เฉงึยง เฉงือง เฉงิง เฉงอง ๆ]ะ

® ฉงก ฉง"ก ฉงาก ฉงิก ฉงีก . ฉงึก ฉงั๊ก ฉงุก ฉงูก เฉงก

แฉงก โฉงก ฉงอก ฉงวก เฉงียก เฉงือก เฉงิก- เฉงอก ๚ะ

๏ ฉงด ฉงด ฉงาด' ฉงด ฉงด ฉงด ฉงด ฉงุด ฉงด เฉงด
แฉงค โฉงด ฉงอด ฉงวด เฉงียด เฉงือด เฉงิด เฉงอด ๚ะ

๏ ฉงบ ฉง๎บ ฉงาบ ฉงิบ ฉงีบ ฉ1บ ฉงืบ ฉงุบ ฉงูบ เฉงบ ,
แฉงบ โฉงบ ฉงอบ ฉงวบ เฉงึยิบิ เฉิงือบ เฉงิบ เฉงอบ ๚ะ

๏ ฉงม ฉงไ) ฉงาม ฉงิม ฉงม ฉงม ฉงม ฉงุม ฉงูม เฉงม

แฉงม โฉงม ฉงอม ฉงวม เฉงียม เฉงือม 1เฉงิม เฉงอม ๚ะ
เฉงว
‘ 1ฉงก'ฉงาย ฉงาว ฉงว ฉงีว ฉงึย ฉงืย ฉงุย ฉงูย เฉงึอ
@ เฉงอย

แฉงว โฉงย ฉงอย ฉงวย เฉงียว เฉงือย เฉงย เฉงียะ

เฉงือะ เฉงอ เฉงอะ ฉง๎ว ฉงำะ เฉงะ แฉงะ โฉงะ: เฉงา ะ ฉงฯํ
ฉงรรม ฉงรร ฉงอ ฉง่อ ฉงไ ๚ะ
ฉงไ) ฉงอ
1

@ ในแม่ตว (^ฉ) นำตำ ( ง) นึไดัคำใช้แต่ ฉงน กฉำงเ าย สองคำ

เท้านึ้น ๆ]ะ

๑๐๕

(ฐถ) เฉียงเดียวกไเ ตำ (ถ) นำตำ (ง) แจกดำนี

๏ ถง ถงา ถงิ ถงี ถรี ถงึ ถงุ ถงู เถแงถ่ง ไถง ใถง โถง เถงา

ถงำ ถงะ / (

๏ ถงน ถงาา. ถงาน ถงิน ถรีน ถรีน ถรีน ถงุน ถงูน เถงน แถงน

โถงน ถงอน ถงวน เถรียน เถงือน เถงิน เถงอน ๚ะ

(

๏ ถงง ถง”ง ถงาง ถงิง ถงีง ถงึง ถงืง ถงุง ถงูง เถงง แถงง โถงง

ถงอง ถงวง เถรียง เถรีอง เถงิง เถงอง ๚ะ

® ถงก ถงํกถงาก ถงิก' ถงีก ถงึก ถงืก ถงุกถงูก เถงก แถงก โถงก

ถงอก ถงวก ' เถรียก เถรีอก เถงิก เถงอก ๚ะ

๏ ถงด ถงด ถงาดี ถงิด ถงด ถงด ถงด ถ่งุดถงู’ด เถงด แถงด โถงด

ถงอด ถงวค เถงียด เถงือด เถงิด เถงอด ๚ะ

.๏ ถงบ ถง”บ ถงาบ ถงิบ ถงีบ ถงึบ ถงีบ ถงบ ถงูบเถงบ แถงบ โถงบ

ถงอบ ถงวบ เถรียบ เถรีอบ เถรีบ เถงอบ เ ๚ะ

๏ ถงม ถง”ม ถงาม ถรีม ถรีม ถรีม ถรีม ถงม ถงูมเถงม แถงม โถงม

ถงอม ^งวม เถรียม เถงือม เถงิม เถงอม ๚ะ

๑ ถงาย ถงาว ถรีว ถรีว ถรีย ถงีย ถงุย ถงูย เถงว แถงว
เถงอย เถงอ เถงอะ
!

โถงย ถงอย ถงวย เถรียว เถงีอย เถงีย เถงียะ 1เถรีอ เถรีอะ

ถงำ ถงวะ เถงะ แถงะ โถงะ เถงาะ ^ถงํ ถงรรม ถงรร ถงอ ถง่อ ถงำ

ถงไ] ถงึอ ๚ะ