รัฐบาลก้าวไกล ประเทศไทยไม่เหมือนเดิม 300 นโยบาย เปลี ่ ยนประเทศ
300 นโยบาย เปลี่่�ยนประเทศ พรรคก้้าวไกล พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 1 เมษายน 2566 ราคา 300 บาท เลขมาตรฐานสากลประจำหนัังสืือ 978-616-94239-0-4 คณะผู้้จััดทำำ เดชรััต สุุขกำเนิิด อิิชย์์อาณิิคม์์ ชิิตวิิเศษ นุุชประภา โมกข์์ศาสตร์์ พริิษฐ์์ วััชรสิินธุุ ชนกนัันท์์ พัังงา ณฐนภ ศรััทธาธรรม นพณััฐ มีีรัักษา ธรรมวิิทย์์ ศิิริิรััชนีีกร วิิจัักขณ์์ฤทธิ์์� จิิวจิินดา ศิิริิกััญญา ตัันสกุุล กองบรรณาธิิการ สัังคม จิิรชููสกุุล นฤมล กระจ่่างดารารััตน์์ ออกแบบปก/รููปเล่่่ม พรเฉลิิม รััตนไตรภพ พิิมพ์์ที่่� โรงพิิมพ์์ ภาพพิิมพ์์ 45/12-14, 33 หมู่่ 4 ถ.บางกรวยจงถนอม ต.บางขนุุน อ.บางกรวย จ.นนทบุุรีี 11130 จััดจำำหน่่าย สายส่่ง เคล็็ดไทย จััดทำำ โดย พรรคก้้าวไกล เลขที่่� 167 ชั้้�น 4 ซอย รามคำแหง 42 แขวงหััวหมาก เขต บางกะปิิ กรุุงเทพมหานคร 10240
คำ�นำ�หัวหน้าพรรค 6 1. ประช าธิปไตยเต็มใบ 13 1.1 ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 14 1.2 ปฏิ รูปกองทัพ 17 1.3 คุ้มค รองสิทธิเสรีภาพ 24 1.4 ส ร้างสังคม คนเ ท่ากัน 31 2. สวัสดิก ารครบวงจร 39 2.1 สวัสดิกา ร “เกิด” 40 2.2 สวัสดิกา ร “เติบโต” 43 2.3 สวัสดิกา ร “ ทำ งาน” 46 2.4 สวัสดิกา ร “สูงอายุ” 50 2.5 สวัสดิกา ร “ ทุกช่ ว งวัย” 52 3. จังหวัดจัดก ารตนเอง 59 3.1 เลือกตั้งผู้บ ริหา ร จังหวัด 60 3.2 เ พิ่มงบจังหวัดจัดกา รตนเอง 63 3.3 ท้องถิ่นจัด ทำ บ ริกา รสา ธ ารณ ะ 65 3.4 ท้องถิ่นโป ร่งใส ตรวจสอบได้ 69 4. ร าชก ารเพื่ อร าษฎร 75 4.1 รัฐโป ร่งใส ไ ร้กลโกง 76 4.2 ราชกา ร ฉับไ ว คุ้มภาษี ป ระชาชน 80 4.3 ตำรว จ พิทักษ์สันติ ราษฎ ร์ 84 5. ปฏิวัติก า รศึกษา 91 5.1 กา รศึกษาที่ ฟรี จ ริง 93 5.2 โรงเรียนปลอดภัย ไ ร้อำ นาจนิยม 96 5.3 กา รศึกษาเ ท่าทันโลก 99 5.4 คืนค รูให้ห้องเรียน 103 5.5 ส่งเส ริมกา ร เรียน รู้ตลอดชีวิต 107 5.6 ก ระจายอำ นาจ ทางกา รศึกษา 111 ส ารบัญ
6. เกษตรก้าวหน้า 117 6.1 ปฏิรูปที่ดินทั้งระบบ 119 6.2 ปลดหนี้ เกษตรกร 124 6.3 ลดต้นทุนเกษตรกร 126 6.4 เพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร 129 6.5 เพิ่มรายได้ใหม่เกษตรกร 132 6.6 คืนชีวิตให้ชาวประมง 135 7. สิ่ งแวดล้อมยั่ งยืน 143 7.1 ก๊าซเรือนกระจกเป็นศูนย์ในปี 2050 144 7.2 รับมือสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง 154 7.3 ขยะเป็นศูนย์ 157 7.4 อากาศสะอาด 160 7.5 มลภาวะทางแสง 164 7.6 แก้ปัญหากัดเซาะชายฝั่ง 166 7.7 ประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม 168 7.8 แก้ปัญหาช้างป่า 170 7.9 ดูแลหมา-แมวถ้วนหน้า 174 8. สุขภาพดี ทั้ งกาย-ใจ 181 8.1 สุขภาพกายดี 182 8.2 สุขภาพใจดี 187 8.3 เพิ่มทางเลือก รักษาได้ใกล้บ้าน 190 8.4 เพิ่มขีดความสามารถโรงพยาบาล 192 8.5 ฟื้นฟูผู้ป่วยนอกโรงพยาบาล 194 8.6 ดูแลบุคลากรทางการแพทย์ 197 9. เศรษฐกิจดีเพื่ อทุกคน 203 9.1 สร้างงาน ซ่อมประเทศ 205 9.2 ลดค่าครองชีพ 207 9.3 แก้ปัญหาหนี้สิน 210 9.4 ส่งเสริม SME 212 9.5 ลดผูกขาด 216 9.6 ท่องเที่ยว 219 9.7 เศรษฐกิจสร้างสรรค์ 222 9.8 เศรษฐกิจโปร่งใส 228 9.9 คมนาคมเพื่อทุกคน 231 9.10 สร้างอุตสาหกรรมแห่งอนาคต 235 9.11 การต่างประเทศเพื่อคนไทย 238 ประเทศไทยจะ ”เปลี่ ยน“ ไปอย่างไร ภายใต้รัฐบาลก้าวไกล 244
6 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ ผมรู้้สึึกยิินดีีเป็็นอย่่างยิ่่�งครัับสำหรัับวาระการนำเสนอ 300 นโยบาย เปลี่่�ยนประเทศของพรรคก้้าวไกล ซึ่่�งมีีที่่�มาทั้้�งจากข้้อเสนอแนะจาก ประชาชนและสมาชิิกพรรค จากปััญหาที่่�เราได้้เห็็นในสภาตลอดการ ทำงาน 4 ปีี การปรึึกษาหารืือกัับผู้้เชี่่�ยวชาญและผู้้มีีส่ว่ นได้ส่้ว่นเสีีย ในทุุกภาคส่่วน ไปจนถึึงการศึึกษา ค้้นคว้้า วิิจััย อย่่างหนัักของ ทีีมงานนโยบายพรรคก้้าวไกลและศููนย์์วิิจััยนโยบายเพื่่�ออนาคต พรรคก้้าวไกลเชื่่�อว่่าโจทย์์ของประเทศไทยสำหรัับการเลืือก ตั้้�งปีี 2566 ที่่�จะถึึงนี้้�คืือการเอาระบอบสืืบทอดอำนาจรััฐประหาร พรรคทหารจำแลง ออกไปจากสารบบการเมืืองไทยทั้้�งหมด เพื่่�อให้้ ประเทศไทยมีีความพร้้อมที่่�จะรัับมืือกัับความท้้าทายและโอกาสแห่่ง โลกอนาคตไม่่ว่่าจะเป็็นในเรื่่�องสัังคมสููงวััย Digital Disruption ไปจนถึึงการเปลี่่�ยนแปลงของสภาพภููมิิอากาศ เพราะฉะนั้้�นโจทย์์ ของการจััดทำนโยบายของเราในครั้้�งนี้้จึ�ึงมีีเป้้าหมายว่่า การเมืืองดีี ปากท้้องดีีมีีอนาคต “การเมืืองดีี” หมายถึึงการเมืืองที่่�เป็็นประชาธิิปไตยเต็็มใบ มนุุษย์์ทุุกคนมีีศัักดิ์์�ศรีีเท่่าเทีียมกััน สิิทธิิเสรีีภาพในการแสดงออก ของทุุกคนได้้รัับความคุ้้มครอง พลเรืือนอยู่่เหนืือทหารไม่่ใช่่ทหาร อยู่่เหนืือพลเรืือน ระบบราชการฉัับไวคุ้้มค่่าภาษีีประชาชนและ โปร่่งใสไร้้กลโกง และตำรวจเป็็นผู้้พิิทัักษ์์สัันติิราษฎร์์อย่่างแท้้จริิง “ปากท้้องดีี” หมายถึึงเศรษฐกิิจที่่�คนไทยทุุกคนมีีโอกาส ลืืมตาอ้้าปากได้้ คนไทยทุุกคนต้้องได้้รัับสวััสดิิการถ้้วนหน้้าเป็็น ตาข่่ายคุ้้มครองทางสัังคม สวััสดิิการถ้ว้นหน้้าไม่่เพีียงแต่่จะคุ้้มครอง ไม่่ให้้ต้้องมีีคนไทยคนไหนหลุุดเข้้าไปสู่่ความอดอยาก แต่่ยััง เป็็นการสร้้างพลวััตทางเศรษฐกิิจกลัับมาให้้เติิบโตได้้มากยิ่่�งขึ้้�น จากความกล้้าเสี่่�ยง จากความเป็็นผู้้ประกอบการ ที่่�จะเกิิดขึ้้�นจาก การรู้้ว่่ามีีตาข่่ายทางสัังคมรอรัับเราอยู่่ทุุกครั้้�งที่่�เราล้้มทำให้้เรา คำ�นำ�
คำ นำ | 7 สามารถลุุกขึ้้�นมาใหม่่ได้้ การให้้สวััสดิิการถ้้วนหน้้าแก่่เด็็กและคน ชรายัังเป็็นการปลดเปลื้้�องภาระให้้กัับคนไทยวััยทำงานให้้สามารถ ออกไปทำงานสร้้างเนื้้�อสร้้างตััวได้้อย่่างเต็็มศัักยภาพ นอกจากนี้้� ปากท้้องดีียัังหมายถึึงเศรษฐกิิจที่่�เอื้้�อให้้ทุุนขนาดเล็็กแข่่งขัันกัับ ทุุนใหญ่่ได้้ ผ่่านการให้้แต้้มต่่อ เติิมทุุน เติิมตลาด ตััดรายจ่่ายให้้ กัับ SME และทลายทุุนผููกขาดที่่�กิินรวบสัังคมไทยอยู่่ในขณะนี้้� “มีีอนาคต” เป็็นการนำประเทศไทยไปปัักธงในเศรษฐกิิจ แห่่งอนาคต ทั้้�งในด้้านเศรษฐกิิจสร้้างสรรค์์และอุุตสาหกรรม เทคโนโลยีีขั้้�นสููง เพื่่�อให้้คนไทยสามารถที่่�จะมีีงานดีีๆ งานที่่�มีี คุณุภาพ งานที่่�มีีโอกาสเติิบโตในอนาคต หรืือสามารถที่่�จะสร้้างเนื้้�อ สร้้างตััวที่่�ประเทศไทยท่่ามกลางความผัันผวนของเศรษฐกิิจแห่่ง โลกอนาคตได้้ มีีความหวัังและความฝัันกัับประเทศไทยของเราได้้ อีีกครั้้�งหนึ่่�ง ผมหวัังเป็็นอย่่างยิ่่�งว่่า 300 นโยบายเปลี่่�ยนประเทศของ พรรคก้้าวไกลจะสามารถนำเสนอวิิสััยทััศน์์และทางออกให้้กัับ ประเทศได้้อย่่างเป็็นรููปธรรมจัับต้้องได้้ และผมจะยิินดีีเป็็นอย่่างยิ่่�งหากพี่ ่� น้้องประชาชนจะได้้ พิิจารณานโยบายของเราอย่่างถี่ถ้ ่� ว้นก่่อนที่่�จะลงคะแนนเลืือกตั้้�งใน วัันที่่� 14 พฤษภาคมที่่�จะถึึงนี้้� ท่่านมีีความคิิดเห็็นหรืือข้้อเสนอแนะต่่อนโยบายของเรา อย่่างไร เรายิินดีีรัับฟััง ไม่ว่่ ่าจะผ่่านช่่องทางออนไลน์์ของพรรคหรืือ เมื่่�อเราได้้มีีโอกาสพบกัันครัับ พิิธา ลิ้้�มเจริิญรััตน์์ หััวหน้้าพรรคก้้าวไกล
1.1 ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 1.2 ปฏิรูปกองทัพ 1.3 คุ้มครองสิทธิเสรีภาพ 1.4 สร้างสังคม คนเท่ากัน 1 ประชาธิปไตย เต็มใบ
การเมืืองคืือเรื่่�องพื้้�นฐานสำำหรัับ ทุุกนโยบาย ถ้้าการเมืืองดีี โอกาสในการ ต่่อยอดทุุกเรื่่�องก็็จะมากขึ้้�น ไม่ว่่าจะเป็็น สวััสดิิการ การศึึกษา เศรษฐกิิจ หรืือ สิ่่� งแวดล้้อม แต่่ถึึงแม้้พรรคการเมืือง จะมีีนโยบายใหม่่ นโยบายดีีแค่่ไหน แต่่ถ้้า ทุุกอย่่างต้้องโยงกัับยุุทธศาสตร์์ชาติิ 20 ปีี ที่่�ไม่่ได้้คิิดมาเพื่่�ออนาคต นโยบายที่่�คิิดขึ้้�นมาก็็จะเป็็นจริิงไม่่ได้้
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 13 การเมืืองคืือเรื่่�องพื้้�นฐานสำำ หรัับทุุกนโยบาย ถ้้าการเมืืองดีี โอกาสในการต่่อยอดทุุกเรื่่�องก็็จะมากขึ้้�น ไม่่ว่่าจะเป็็นสวััสดิิการ การศึึกษา เศรษฐกิิจ หรืือสิ่่�งแวดล้้อม แต่่ถึึงแม้้พรรคการเมืืองจะ มีีนโยบายใหม่่ นโยบายดีีแค่่ไหน แต่่ถ้้าทุุกอย่่างต้้องโยงกัับ ยุุทธศาสตร์์ชาติิ 20 ปีี ที่่�ไม่่ได้้คิิดมาเพื่่�ออนาคต นโยบายที่่�คิิดขึ้้�น มาก็็จะเป็็นจริิงไม่่ได้้ หรืือหากยัังเปิิดโอกาสให้้มีีการยุุบพรรค ตััด สิทธินััิกการเมืืองได้้ โอกาสที่่�คนมีีความสามารถจะได้้เข้้าไปบริิหาร ประเทศก็็ยากขึ้้�นถ้้าการเมืืองไม่่ดีีถ้้าการเมืืองไม่่นิ่่�ง เราจะไม่่ สามารถแก้้ปััญหาใดๆ ได้้เลยในประเทศไทย ประเทศไทยจะไม่่ สามารถไปสู่่อนาคตที่่�ก้้าวหน้้า ก้้าวไกลได้้ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งการรััฐประหาร ดัังจะเห็็นได้้จากมููลค่่า การส่่งออกที่่�หายไปในช่่วงปีีหลัังจากมีีการยึึดอำนาจ โดย คสช. พบว่่ารายได้้จากการส่่งออกหายไปกว่่า 445,774 ล้้านบาท หรืือ เทีียบเท่่ากัับงบบััตรทองสองปีีซึ่่�งสามารถนำมายกระดัับสวััสดิิการ ดููแลคุุณภาพชีีวิิต อุุดหนุุนค่่าใช้้จ่่ายทางเศรษฐกิิจและปากท้้อง ประชาชนได้้มากมาย ดัังนั้้�นหากการเมืืองมีีเสถีียรภาพ และเป็็น ประชาธิิปไตย ประเทศไทย เศรษฐกิิจไทย ปััญหาปากท้้อง จะแก้้ ปััญหาได้้อย่่างยั่่�งยืืนแท้้จริิง 1. ประชาธิปไตยเต็มใบ ปั ญหา
14 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.1 ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ในฐานะกฎหมายสููงสุุดของประเทศ รััฐธรรมนููญฉบัับ 2560 เป็็น ต้้นตอของปััญหาการเมืืองไทย เพราะมีีที่่�มา กระบวนการ และเนื้้�อหา ที่่�ไม่่เป็็นประชาธิิปไตย หากแต่่ออกแบบมาเพื่่�อสืืบทอดอำนาจคณะ รััฐประหารและระบอบประยุุทธ์์ อีีกทั้้�งยัังถููกเขีียนโดยคนไม่่กี่่�คนที่่� คสช. แต่่งตั้้�งอัันเป็็นผลให้้เนื้้�อหาของรััฐธรรมนููญ 2560 มีีการ ขยายอำนาจของสถาบัันทางการเมืืองที่่�ไม่่ได้้ยึึดโยงกัับประชาชน แต่่ยึึดโยงกัับ คสช. และถููกใช้้เป็็นเครื่่�องมืือในการสืืบทอดอำนาจ นอกจากนั้้�นแล้้วกระบวนการประชามติิในปีี 2559 ไม่่ได้้ เป็็นไปตามมาตรฐานประชาธิิปไตย เพราะไม่่ได้้เปิิดให้ทั้้ ้�งสองฝ่่าย รณรงค์์ได้้อย่่างเท่่าเทีียมกััน มีีคำถามพ่่วงที่่�กำกวมและชี้้�นำ และ เกิิดขึ้้�นในสภาวะที่่�ประชาชนถููกบีีบว่่าหากไม่รัั่บร่่าง คณะรััฐประหาร จะอยู่่ในอำนาจต่่อและจะไม่่มีีการเลืือกตั้้�ง ปั ญหา
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 15 ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 1.1.1 รััฐธรรมนููญใหม่่ทั้้�งฉบัับ ร่่างรััฐธรรมนููญใหม่่โดยมีีเนื้้�อหาที่่�ครอบคลุุมอย่่างน้้อย 3 ด้้าน ปิิดช่่องรััฐประหาร เพื่่�อไม่่ให้้รััฐธรรมนููญถููกฉีีกได้้ง่่าย เพิ่่�มสิทธิิของประชาชนในการต่่อต้้านรััฐประหาร และ กำหนดให้้เป็็นหน้้าที่่�ของเจ้้าหน้้าที่่�ในการไม่่ปฏิิบััติิ ตามคำสั่่�งของคณะรััฐประหาร ห้้ามศาลทั้้�งปวงรัับรองรััฐประหาร และกำหนดให้้ทุุก สถาบัันทางการเมืืองมีีหน้้าที่่�ร่่วมกัันในการปกป้้อง ประชาธิิปไตย ห้้ามนิิรโทษกรรมคณะรััฐประหาร และเปิิดช่่องให้้ ประชาชนดำเนิินคดีีกัับผู้้ก่่อรััฐประหารในความผิิดฐาน กบฏได้้ ปกป้้องเสีียงของประชาชน ผ่่านการรื้้�อกลไกที่่�ถููกใช้้ในการ สืืบทอดอำนาจ ยกเลิิกวุุฒิิสภาของ คสช. ทำให้้รััฐสภาเป็็นของ ประชาชน อำนาจ-ที่่�มามีีความชอบธรรม ยกเครื่่�องศาลรััฐธรรมนููญ-องค์์กรอิิสระ ทำให้้เป็็น กลาง มีีระบบตรวจสอบที่่�ยึึดโยงกัับประชาชน ยกเลิิกยุุทธศาสตร์์ชาติิ 20 ปีี เพื่่�อให้้นโยบายเท่่าทััน โลก และกำจััดข้้ออ้้างในการไล่่รััฐบาลที่่�มาจากการ เลืือกตั้้�ง ปลดล็็อกท้้องถิ่่�น เพื่่�อให้้อำนาจในการกำหนดอนาคตของ ทุุกพื้้�นที่่�ทุุกจัังหวััด อยู่่ในมืือของประชาชนผู้้เกิิด-ผู้้อาศััย-ผู้้ ใช้้ชีีวิิตในพื้้�นที่่� ไม่่ใช่่ส่่วนกลาง ร่่างรััฐธรรมนููญใหม่่โดยต้้องเป็็นรััฐธรรมนููญที่่�เขีียนขึ้้�นโดย ประชาชน-ร่่างโดยสมาชิิกสภาร่่างรััฐธรรมนููญ (สสร.) ที่่�มาจาก เลืือกตั้้�ง 100% และมีีอำนาจพิิจารณาแก้้ไขทั้้�งฉบัับ ทุุกหมวดทุุก มาตรา เพื่่�อโอบรัับความฝัันของทุุกคนในประเทศอย่่างแท้้จริิง นโยบาย
16 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.1.2 แก้้รััฐธรรมนููญ รื้้�อกลไกสืืบทอดอำำนาจ แก้้ไขรััฐธรรมนููญรายมาตรา ระหว่่างการจััดทำรััฐธรรมนููญ ฉบัับใหม่่ โดยเน้้นการรื้้�อกลไกที่่�ถููกใช้้ในการสืืบทอดอำนาจ ยกเลิิกวุุฒิิสภาของ คสช. ทำให้้รััฐสภาเป็็นของประชาชน อำนาจ-ที่่�มามีีความชอบธรรม ยกเครื่่�องศาลรััฐธรรมนููญ-องค์์กรอิิสระ ทำให้้เป็็นกลาง มีี ระบบตรวจสอบที่่�ยึึดโยงกัับประชาชน ยกเลิิกยุุทธศาสตร์์ชาติิ 20 ปีี เพื่่�อให้้นโยบายเท่่าทัันโลก และกำจััดข้้ออ้้างในการไล่่รััฐบาลที่่�มาจากการเลืือกตั้้�ง 1.1.3 ประชามติิ จััดทำำรััฐธรรมนููญฉบัับใหม่่ จััดให้มีี้การทำประชามติิเพื่่�อถามประชาชนว่่าควรมีีร่่างรััฐธรรมนููญ ฉบัับใหม่่หรืือไม่่ ภายใน 100 วัันแรก ของรััฐบาลก้้าวไกล 1.1.4 เลืือกตั้้�งท้้องถิ่่� นล่่วงหน้้า-นอกเขต-นอกราชอาณาจักั รได้้ เปิิดให้้ประชาชนเลืือกตั้้�งท้้องถิ่่�นล่่วงหน้้า-นอกเขต-นอกราช อาณาจัักร ได้้ เหมืือนการเลืือกตั้้�งทั่่ว� ไป 1.1.5 เลืือกตั้้�งตามเขตที่่�อาศััยอยู่่จริิงได้้ เปิิดให้้ประชาชนมีีสิทธิิเลืือกตั้้�งตามที่่�อยู่่จริิงได้้ ผ่่านการสร้้างระบบ ที่่�ประชาชนสามารถลงทะเบีียนล่่วงหน้้าได้้ เพื่่�อขอใช้้สิิทธิิลง คะแนนตามพื้้�นที่่�ที่่�ตนเองอาศััยอยู่่จริิง แทนพื้้�นที่่�ที่่�ถููกระบุุในที่่�อยู่่ ตามทะเบีียนบ้้าน
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 17 1.2 ปฏิรูปกองทัพ ในประวััติิศาสตร์์การเมืืองไทยตลอด 90 ปีีที่่�ผ่่านมา หลัังการ เปลี่่�ยนแปลงการปกครองเมื่่�อ 24 มิถุิุนายน 2475 ทหารและกองทััพ ได้้เข้้ามาแทรกแซงและทำลายพััฒนาการของประชาธิิปไตยมาโดย ตลอด ทั้้�งจากการแทรกแซงที่่�โจ่่งแจ้้งที่่�สุุดของกองทััพอย่่างการทำ รััฐประหารและการสืืบทอดอำนาจที่่�ตามมา อีีกทั้้�งตลอดระยะเวลาที่่�ผ่่านมาทหารและกองทััพยัังคงมีี อิทธิพิลทางการเมืืองผ่่านโครงสร้้างรััฐที่่�จััดวางอำนาจของกองทััพ ให้้อยู่่เหนืือรััฐบาลพลเรืือนในหลายกระบวนการตััดสิินใจ ทั้้�งในเชิิง ความความสััมพัันธ์์เชิิงอำนาจ ตลอดจนในมิิติิของธุุรกิิจการเมืือง หรืือแม้้กระทั่่�งความเป็็นอำนาจนิิยมของระบบทหารไทยซึ่่�งส่่งผล ลบต่่อประเด็็นว่่าด้้วยสิิทธิิมนุุษยชนในประเทศไทย ยิ่่�งไปกว่่านั้้�นกองทััพถืือได้้ว่่าเป็็นหน่่วยงานที่่�มีีการใช้้ งบประมาณสููงเป็็นลำดัับต้้นๆ ของภาครััฐไทยในแต่่ละปีี โดย งบประมาณกองทััพที่่�ผ่่านมาเคยขึ้้�นไปสููงที่่�สุุดที่่� 227,000 ล้้าน บาทในปีี 2562 ดัังนั้้�นการลดขนาดกองทััพ และปฏิิรููปให้้เกิิด ประสิิทธิิภาพจึึงมีีความสำคััญอย่่างยิ่่�งในยุุคปััจจุุบััน เพื่่�อให้้ งบประมาณที่่�สิ้้�นเปลืืองดัังกล่่าวถููกเปลี่่�ยนถ่่ายสู่่สวััสดิิการและ ประโยชน์์ที่่�แท้้จริิงของประชาชนอย่่างยั่่�งยืืน ปั ญหา
18 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.2.1 เอาทหารออกจากการเมืือง แจกใบแดงให้้นายพลเพื่่�อห้้ามดำรงตำแหน่่งรััฐมนตรีีเป็็นเวลา 7 ปีี หลัังออกจากราชการ เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดการแทรกแซงการเมืืองโดย กองทััพ หรืือโดยอดีีตนายพลที่่�ยัังคงมีีสายสััมพัันธ์์ในกองทััพ (ซึ่่�ง เป็็นแนวทางเดีียวกัับที่่�สหรััฐอเมริิกาใช้้สำหรัับตำแหน่่งรััฐมนตรีี กลาโหม) 1.2.2 กองทััพอยู่่ใต้้รััฐบาลพลเรืือน ยกเลิิกสภากลาโหม เปลี่่�ยนจากระบบบัังคัับบััญชาเป็็นระบบเสนาธิิการร่ว่ มที่่�มีีรััฐมนตรีี กลาโหมเป็็นผู้้บัังคัับบััญชา เพื่่�อให้้การตััดสิินใจต่่างๆ ของเหล่่า ทััพยึึดโยงกัับอำนาจที่่�มาจากการเลืือกตั้้�ง ซึ่่�งจะเป็็นการลดโอกาส การเกิิดรััฐประหารด้้วย ยกเลิิกอำนาจพิิเศษของกองทััพที่่�อยู่่เหนืือรััฐบาลพลเรืือนที่่�มา จากเสีียงของประชาชน (เช่่น สภากลาโหมที่่�มีีอำนาจเหนืือ รััฐมนตรีีในการกำหนดนโยบายทางการทหาร บอร์์ดแต่่งตั้้�ง นายพลที่่�ประกอบไปด้้วยนายทหารเป็็นส่่วนใหญ่่) 1.2.3 ตั้้�งผู้้ตรวจการกองทััพ ประชาชนตรวจสอบกองทััพได้้ ตั้้�งผู้้ตรวจการกองทััพที่่�มาจากสภาผู้้แทนราษฎร เพื่่�อทำหน้้าที่่� ตรวจสอบการทำงานของกองทััพ โดยครอบคลุุมถึึง (1) การตรวจ สอบการใช้้อำนาจอย่่างไม่่เป็็นธรรม หรืือการกระทำที่่�ขััดหลััก กองทััพอยู่่ใต้้รััฐบาลพลเรืือน (2) การตรวจสอบการใช้้จ่่าย งบประมาณของกองทััพ รายได้้ของกองทััพ และโครงการจััดซื้้�อ จััดจ้้าง (3) การพิิจารณาและสืืบสวนข้้อร้้องเรีียนเกี่่�ยวกัับกรณีีที่่� มีีการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชนของทหาร 1.2.4 ยกเลิิกศาลทหาร ยกเลิิกศาลทหารในสถานการณ์์ปกติิ โดยให้้มีีได้้เฉพาะช่่วงการ ประกาศสงครามเท่่านั้้�น โดยให้้คดีีเกี่่�ยวกัับวิินััยทหาร และคดีี อาญาที่่�ทหารเป็็นคู่่ความ ให้้เข้้าสู่่กระบวนการยุุติิธรรมปกติิผ่่าน ศาลปกครอง และศาลยุุติิธรรม นโยบาย
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 19
20 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.2.5 ลดขนาดกองทััพ 30-40% ลดกำลัังพลในภาพรวมลง 30-40% ซึ่่�งประกอบไปด้้วย การลดจำนวนนายพลเหลืือ 400 นาย ลดจำนวนทหารกองประจำการหรืือพลทหาร ควบรวมสำนัักปลััดกลาโหมเข้้ากัับกองบััญชาการกองทััพ ไทย กำหนดให้้ทุุกเหล่่าทััพใช้้ผู้้ช่่วยทููตทหารร่่วมกััน ลดความซ้้ำซ้้อนของหน่่วยงานอื่่�นๆ (เช่่น ธุุรการ งานวิิจััย ส่่งกำลัังบำรุุง) โอนภารกิิจ-งบที่่�ไม่่เกี่่�ยวกัับการทหาร (เช่่น สร้้าง-ซ่่อมถนน พััฒนาแหล่่งน้้ำ) ให้้หน่่วยงานพลเรืือนที่่�เกี่่�ยวข้้อง และทำ เรื่่�องขอใช้้กำลัังพลหากมีีความต้้องการเป็็นกรณีี 1.2.6 ลดจำำนวนนายพล ตััดสิิทธิิพิิเศษที่่�ไม่่เป็็นธรรม การลดจำนวนนายพลเหลืือ 400 นาย สร้้างความเป็็นธรรมในกองทััพและระหว่่างหน่ว่ยงานรััฐ โดยการ ตััดสิิทธิิพิิเศษต่่างๆ ของนายทหารที่่�ได้้มาจากการเอาตำแหน่่ง นายพลไปเทีียบเท่่าอธิิบดีีซึ่่�งจะนำไปสู่่การ สร้้างความเป็็นธรรมระหว่่างข้้าราชการทหารและพลเรืือน เกี่่�ยวกัับสวััสดิิการ (เช่่น ค่่าตอบแทนเหมาจ่่ายแทนรถประจำ ตำแหน่่ง) สร้้างความเป็็นธรรมระหว่่างข้้าราชการทหารและพลเรืือน เกี่่�ยวกัับสิิทธิิในการเข้้ารัับตำแหน่่งสำคััญๆ (เช่่น กรรมการ รััฐวิิสาหกิิจ) 1.2.7 ยกเลิิกบัังคัับเกณฑ์์ทหาร ยกเลิิกการเกณฑ์์ทหาร และเปลี่่�ยนเป็็นระบบสมััครใจทั้้�งหมด โดย ไม่่กระทบต่่อภารกิิจในการรัักษาความมั่่�นคง ผ่่านการ ลดยอดพลทหารที่่�กองทััพเรีียกขอที่่�ไม่่จำเป็็นต่่อภารกิิจ ความมั่่�นคง (เช่่น ยอดผีีพลทหารรัับใช้้ งานที่่�ไม่่เกี่่�ยวกัับความ มั่่�นคง)
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 21 สร้้างแรงจููงใจในการสมััครเป็็นทหาร (เช่่น การสร้้าง สวััสดิิภาพ-สวััสดิิการ-ความก้้าวหน้้าทางอาชีีพที่่�ดีี การกำจััด ความรุุนแรงในค่่าย) 1.2.8 ปฏิิรููปการศึึกษาทหาร เพิ่่�มเวลาการศึึกษาในมหาวิิทยาลััยพลเรืือนให้้กัับนัักเรีียนทหาร ในกลุ่่มวิิชาที่่�เป็็นวิิชาการ เพื่่�อให้้นัักเรีียนทหารได้้เรีียนร่่วมกัับ พลเรืือน โดยเฉพาะนัักเรีียนนายร้้อย 1.2.9 นำำเข้้ายุุทโธปกรณ์์ ต้้องจ้้างงาน-โอนถ่่ายเทคโนโลยีี (Defence Offset) การจััดซื้้�อยุุทโธปกรณ์์ของกองทััพ ต้้องมีีเงื่่�อนไขบัังคัับให้้ผู้้ขาย ยุทุโธปกรณ์ต้์ ้องถ่่ายทอดเทคโนโลยีีให้กัั้ บประเทศไทย เพื่่�อนำไป สู่่การลงทุุนในภาคอุุตสาหกรรมของประเทศในระยะยาว และ เป็็นการเพิ่่�มการจ้้างงานจากการลงทุุนในอุุตสาหกรรมดัังกล่่าว ส่่งเสริิมการผลิิตในประเทศ ลดการนำเข้้าจากต่่างประเทศ 1.2.10 คืืนที่่�ดิินกองทััพให้้ประชาชน โอนการถืือครองที่่�ดิินกองทััพ (โดยเฉพาะค่่ายทหารที่่�มีีความ จำเป็็นต้้องใช้้พื้้�นที่่�น้้อยลงจากการลดขนาดกองทััพ) กลัับมาเป็็น ของกรมธนารัักษ์์ กระทรวงการคลััง เพื่่�อให้้การจััดสรรที่่�ดิินเป็็น ประโยชน์์แก่่ประชาชนส่่วนใหญ่่ (เช่่น ที่่�พัักอาศััยใจกลางเมืือง ที่่�ดิินเพื่่�อการเกษตร ตลาด สวนสาธารณะ) 1.2.11 คืืนธุุรกิิจกองทััพให้รั้ ัฐบาล โอนถ่่ายธุุรกิิจกองทััพทั้้�งหมดมาให้้กระทรวงการคลัังเป็็นผู้้กำกัับ ดููแลแทน โดยสวััสดิิการกำลัังพลที่่�กองทััพอ้้างว่่านำมาจากการใช้้ ประโยชน์์จากที่่�ราชพััสดุุที่่�ผ่่านมา ก็็ให้้ไปขอผ่่านสำนัักงบ ประมาณและสภาผู้้แทนราษฎรตามกระบวนการงบประมาณ เหมืือนหน่่วยงานรััฐอื่่�นๆ
22 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.2.12 เพิ่่� มสวัสดิั ิการทหารชั้้นผู้� ้น้้อย ปลอดภััย-มั่่�นคง-มีีอนาคต สร้้างความปลอดภััยจากการถููกละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ผ่่านกลไก การร้้องทุุกข์์และร้้องเรีียนผู้้บัังคัับบััญชาที่่�มีีกระบวนการที่่�เป็็น ธรรมและปลอดภััยต่่อตััวผู้้ร้้อง รวมถึึงมีีการแก้้ พ.ร.บ. วิินััยทหาร ที่่�ให้้อำนาจล้้นเกิินแก่่ผู้้บัังคัับบััญชาในการธำรงวิินััย สร้้างความมั่่�นคงผ่่านรายได้้ที่่�เหมาะสม สอดคล้้องกัับค่่าครองชีีพ โอนตรง-โอนครบ-ไม่่มีีหััก-ไม่่มีีทอน มีีประกัันชีีวิิตที่่�มีีทุุนให้้กัับ ครอบครััวในการประกอบอาชีีพหากพิิการหรืือเสีียชีีวิิต และมีี ทุุนการศึึกษาแก่่ทายาทจนกว่่าจะมีีเงิินได้้กลัับมาเลี้้�ยงครอบครััว รวมถึึงการให้้พลทหารมีีสิิทธิิประกัันสัังคมสำหรัับการรัักษา พยาบาลเหมืือนกัับพนัักงานราชการทั่่�วไป สร้้างอนาคตผ่่านการทลายระบบเส้้นสาย การเลื่่�อนขั้้�น-โยกย้้าย ต้้องเป็็น merit system ที่่�เน้้นผลงานมากกว่่าอายุุงาน และในกรณีี พลทหารหรืือชั้้�นประทวน ต้้องเพิ่่�มโอกาสในการเรีียนโรงเรีียน นายร้้อย-นายสิิบ และโอกาสไต่่เต้้าสู่่นายทหารชั้้�นสััญญาบััตร
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 23 1.2.13 ยุุบ กอ.รมน. ยุุบกองอำนวยการรัักษาความมั่่�นคงภายในราชอาณาจัักร (กอ. รมน.) เพื่่�อทำลายโครงสร้้างรััฐซ้้อนรััฐที่่�ขึ้้�นมายััดเยีียดและขยาย นิิยามความมั่่�นคงแบบทหารมาใช้้จััดการความมั่่�นคงภายใน 1.2.14 ยกเลิิกการประกาศกฎอััยการศึึกในชายแดนใต้้ ยุุติิการใช้้กฎอััยการศึึกในจัังหวััดชายแดนใต้้ เพื่่�อเป็็นจุุดเริ่่�มต้้น ในการคลี่่�คลายสถานการณ์์รุุนแรง 1.2.15 ยกเครื่่�องกฎหมายความมั่่�นคงพิิเศษ ยกเครื่่�องกฎหมายความมั่่�นคงพิิเศษให้้สอดคล้้องมาตรฐานสากล และเพื่่�อให้้การบริิหารราชการในวิิกฤตสามารถกระทำควบคู่่กัับ การคุ้้มครองสิิทธิิเสรีีภาพได้้ รวมถึึง เสนอ กฎอััยการศึึกฉบัับใหม่่ (แทนที่่� พ.ร.บ. กฎอััยการศึึก 2457) เช่่น ใช้้เฉพาะสภาวะศึึกสงคราม โดยที่่�อำนาจในการ ประกาศและการบริิหารยัังคงอยู่่ที่่�รััฐบาลพลเรืือน เสนอ พ.ร.บ. ฉุุกเฉิิน ฉบัับใหม่่ (แทนที่่� พ.ร.ก.ฉุุกเฉิิน 2548) เช่่น ตััดอำนาจรััฐในการควบคุุมการสื่่�อสารหรืือคุุมตััวได้้เกิิน 48 ชั่่ว� โมง เปิิดช่่องให้้ประชาชนฟ้้องศาลปกครองได้้หากรััฐ กระทำผิิด กำหนดให้้การขยายเวลาการประกาศสถานการณ์์ ฉุุกเฉิินต้้องผ่่านการเห็็นชอบของสภาฯ ยกเลิิก พ.ร.บ. ความมั่่�นคง 2551
24 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.3 คุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ศาลหรืือฝ่่ายตุุลาการ เป็็นส่่วนสำคััญของกลไกรััฐที่่�ประชาชน คาดหวัังให้ท้ำหน้้าที่่�อย่่างเป็็นกลาง เป็็นอิิสระจากการถููกแทรกแซง และด้้วยมาตรฐานที่่�คงเส้้นคงวา เพื่่�อความยุุติิธรรมของประชาชน ทุุกคน แต่่ที่่�ผ่่านมา คำพิิพากษาและคำวิินิิจฉััยของศาลในหลาย กรณีีทางการเมืืองทำให้้สัังคมเริ่่�มตั้้�งคำถามมากขึ้้�นถึึงความเป็็น อิิสระในการทำหน้้าที่่�ดัังกล่่าว และการขาดกลไกตรวจสอบถ่่วงดุุล ศาลที่่�ประชาชนมีีส่่วนร่่วม ยิ่่�งไปกว่่านั้้�น เสรีีภาพขั้้�นพื้้�นฐานของระบอบประชาธิิปไตย แต่่ตั้้�งแต่่อดีีตจวบจนถึึงปััจจุุบััน รััฐบาลได้้มีีการออกและบัังคัับใช้้ กฎหมายหลายฉบัับเพื่่�อพยายามปิิดกั้้�นการแสดงออกของ ประชาชนที่่�เห็็นต่่างหรืือวิิพากษ์์วิิจารณ์์การทำงานของรััฐบาล ดัังนั้้�นปััญหาในเชิิงหลัักนิิติิธรรมทางกฎหมายจึึงมีีความสำคััญ และจำเป็็นต้้องทบทวนเพื่่�อให้้เกิิดเสรีีภาพและความเท่่าเทีียม ตามมาตรฐานประชาธิิปไตยสากล ปั ญหา
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 25 1.3.1 แก้้ไขมาตรา 112 ลดโทษของกฎหมายหมิ่่�นประมาทพระมหากษััตริิย์์ให้้มีีความ สอดคล้้องกัับหลัักสากล โดยให้้เหลืือ จำคุุกไม่่เกิิน 1 ปีี หรืือปรัับไม่่เกิิน 300,000 บาท หรืือทั้้�ง จำทั้้�งปรัับ (พระมหากษััตริิย์์) จำคุุกไม่่เกิิน 6 เดืือน หรืือปรัับไม่่เกิิน 200,000 บาท หรืือ ทั้้�งจำทั้้�งปรัับ (พระราชิินีีรััชทายาท ผู้้สำเร็็จราชการแทน พระองค์์) โทษหมิ่่�นประมาทบุุคคลธรรมดาจะถููกลดลงจากโทษจำคุุก 0-2 ปีี เหลืือแค่่โทษปรัับ ย้้ายกฎหมายหมิ่่�นประมาทพระมหากษััตริิย์์ออกจากหมวดความ มั่่�นคงให้้เป็็นความผิิดที่่�ยอมความได้้ โดยกำหนดให้้สำนััก พระราชวัังเป็็นผู้้มีีสิิทธิิแจ้้งความหรืือร้้องทุุกข์์กล่่าวโทษเพีียง ผู้้เดีียว บััญญััติิให้้ชััดเจนในกฎหมาย เพื่่�อคุ้้มครองกรณีีการวิิพากษ์์ วิิจารณ์์โดยสุุจริิตหรืือการพููดความจริิงที่่�เป็็นประโยชน์์ต่่อ สาธารณะ ซึ่่�งเป็็นมาตรฐานเดีียวกัันกัับเหตุุยกเว้้นความผิิดและ เหตุุยกเว้้นโทษสำหรัับการหมิ่่�นประมาทบุุคคลธรรมดา นโยบาย
26 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.3.2 แก้้ไขกฏหมายที่่�เป็็นอุุปสรรคต่่อเสรีีภาพในการแสดงออก ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 116-แก้้ไขเพื่่�อตััดเนื้้�อหาที่่�มีีความ คลุุมเครืือ ทำให้้การกระทำที่่�เข้้าข่่ายฐานความผิิดมีีขอบเขตที่่� ชััดเจน และ ห้้ามไม่่ให้้นำสู่่การดำเนิินคดีีกัับผู้้ใช้้เสรีีภาพตาม รััฐธรรมนููญหรืือติิชมโดยสุุจริิต พ.ร.บ. ว่่าด้้วยการกระทำความผิิดเกี่่�ยวกัับคอมพิิวเตอร์์ พ.ศ. 2560-แก้้ไขให้้ฐานความผิิดมีีความรััดกุุมขึ้้�น โดยเน้้นไปที่่�การ ป้้องกัันการแฮ็็กข้้อมููล ปลอมแปลงหรืือหลอกหลวงในระบบ ออนไลน์์ และไม่่เปิิดช่่องให้้ถููกตีีความอย่่างกว้้างขวางไปถึึงการ จำกััดการแสดงความเห็็นทางออนไลน์์ กฎหมายต่่อต้้าน SLAPP-นิิยาม “คดีีปิิดกั้้�นการมีีส่่วนร่่วม สาธารณะ” เข้้าไปในกฎหมาย วางกระบวนการให้้ผู้้ต้้องหาหรืือ จำเลยสามารถยื่่�นคำร้้องต่่ออััยการหรืือศาลให้้พิิจารณาสั่่�งไม่ฟ้่ ้อง หรืือยกฟ้้องกรณีีที่่�เป็็นคดีีปิิดกั้้�นการมีีส่่วนร่่วมสาธารณะ พ.ร.บ. การชุุมนุุมสาธารณะ 2558-คุ้้มครองสิทธิิในการชุุมนุุมโดย สัันติิผ่่านการตััดข้้อบัังคัับที่่�กำหนดให้้ต้้องมีีการแจ้้งการชุุมนุุม ล่ว่งหน้้า ควบคู่่กัับคุ้้มครองผู้้ที่่�ได้รัั้บผลกระทบจากการชุุมนุุมผ่่าน การกำหนดมาตรการของรััฐในการเยีียวยาค่่าเสีียหาย 1.3.3 ออกกฎหมายต่่อต้้านการฟ้้องปิิดปาก (SLAPP) แก้้ไขเพิ่่�มเติิมประมวลกฎหมายวิิธีีพิิจารณาความแพ่่ง และประมวล กฎหมายวิิธีีพิิจารณาความอาญา โดยเพิ่่�มบทนิิยาม “คดีีปิิดกั้้�น การมีีส่่วนร่่วมสาธารณะ” เข้้าไปในกฎหมาย วางกระบวนการให้้ ผู้้ต้้องหาหรืือจำเลยสามารถยื่่�นคำร้้องต่่ออััยการหรืือศาลให้้ พิิจารณาสั่่�งไม่ฟ้่ ้องหรืือยกฟ้้องกรณีีที่่�เป็็นคดีีปิิดกั้้�นการมีีส่ว่นร่ว่ม สาธารณะ เพื่่�อคุ้้มครองประชาชนจากการโดนฟ้้องปิิดปาก 1.3.4 คุ้้มครองสิิทธิิในการชุุมนุุม (แก้้ พ.ร.บ. การชุุมนุุมสาธารณะ 2558) ยกร่่าง พ.ร.บ. ชุุมนุุม ฉบัับใหม่่ เพื่่�อเพิ่่�มความรััดกุุมในการ คุ้้มครองผู้้ชุุมนุุมโดยสัันติิ (เช่่น การยึึดหลัักสากลว่่าการ ชุุมนุุมโดยสัันติิไม่่นัับเป็็นความผิิด แม้้ไม่่ได้้แจ้้งล่่วงหน้้า)
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 27 คุ้้มครองผู้้ได้้รัับผลกระทบจากการชุุมนุุม (เช่่น เกณฑ์์การ เยีียวยาค่่าเสีียหาย) 1.3.5 คุ้้มครองสิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม แก้้กฎหมาย (เช่่น ป.วิิ.อาญา) เพื่่�อเพิ่่�มความรััดกุุมในการคุ้้มครอง สิิทธิิประกัันตััวของผู้้ถููกกล่่าวหาในทุุกกรณีี หากไม่่มีีพฤติิกรรม หลบหนีี (เช่่น ปิิดช่่องโหว่่เรื่่�องการใช้้เหตุุเรื่่�อง “การกระทำผิิด ซ้้ำ”) พิิจารณาใช้้มาตรการอื่่�นนอกเหนืือจากการกัักขััง (เช่่น กำไล EM) ในกรณีีที่่�ผู้้ถููกกล่่าวหามีีพฤติิกรรมหลบหนีี 1.3.6 ยุุบศููนย์์ต่่อต้้านข่่าวปลอมของรััฐ ยุุบศููนย์์ต่่อต้้านข่่าวปลอมของกระทรวงดิิจิิทััลเพื่่�อเศรษฐกิิจและ สัังคม เนื่่�องจากเป็็นการจำกััดสิิทธิิเสรีีภาพในการนำเสนอข้้อมููล ข่่าวสารของประชาชน และมีีความไม่่เป็็นกลางในการคััดกรอง ข้้อมููลข่่าวสาร 1.3.7 โทษปรัับ ขยัับขึ้้�น-ลงตามฐานรายได้้ (ระบบวัันปรัับ Day Fine System) เปลี่่�ยนการคิิดค่่าปรัับในการกระทำผิิดเล็็กๆ น้้อยๆ จากเดิิมที่่�เป็็น แบบคงที่่�เป็็นแบบระบบวัันปรัับ หรืือ Day Fine System เพื่่�อลด ความเหลื่่�อมล้้ำระหว่่างผู้้กระทำผิิดที่่�เป็็นคนรวยและคนจน โดย คิิดค่่าปรัับแปรผัันตรงกัับความหนัักเบาของความผิิดและรายได้้ ของผู้้กระทำผิิด เพื่่�อให้้การบัังคัับใช้้กฎหมายเป็็นไปอย่่างมีี ประสิิทธิิภาพ ทำให้้ทุุกคนเกรงกลััวต่่อความผิิด 1.3.8 ปฏิิรููปเรืือนจำำ เน้้นการฟื้้� นฟูู-ลดทำำผิิดซ้ำำ เปลี่่�ยนมาตรฐานของเรืือนจำในไทยให้้สอดคล้้องกัับหลัักสากล เช่่น ขนาดพื้้�นที่่�ห้้องขัังต่่อผู้้ต้้องขััง 1 คน โดยต่่อจากนี้้�การสร้้าง และปรัับปรุุงเรืือนจำจะต้้องให้้เป็็นไปตามมาตรฐานดัังกล่่าว เพิ่่�มงบประมาณในการอบรมเพื่่�อปรัับปรุุงพฤตินิสััิยของผู้้ต้้องขััง ให้้มากขึ้้�น ผ่่านการจััดกิิจกรรมการเรีียนรู้้ ปรัับปรุุงกิิจกรรมใน เรืือนจำให้้เอื้้�อต่่อการปรัับเปลี่่�ยนพฤติิกรรมของผู้้ต้้องขัังให้้
28 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ สามารถกลัับไปเป็็นพลเมืืองดีีเมื่่�อพ้้นโทษ โดยมีีนัักจิิตวิิทยาและ ผู้้เชี่่�ยวชาญที่่�เกี่่�ยวข้้องเข้้าไปบำบััดผู้้ต้้องขัังในเรืือนจำอย่่าง สม่่ำเสมอ ไม่่ใช่่เป็็นเพีียงกิิจกรรมฟัังพระเทศน์์หรืือจิิตอาสาแต่่ เพีียงอย่่างเดีียว 1.3.9 ศาลโปร่่งใส ตรวจสอบได้้ และเป็็นของประชาชน รัับรองผู้้พิิพากษาศาลฎีีกา ตุุลาการศาลปกครองสููงสุุด และ ตุุลาการศาลรััฐธรรมนููญ จะต้้องได้้รัับความเห็็นชอบจากสภาผู้้ แทนราษฎร (อาจกำหนดเกณฑ์์ให้้สููงกว่่ากึ่่�งหนึ่่�ง เพื่่�อไม่่ให้้ถููก ควบคุุมได้้โดยรััฐบาลที่่�มีีเสีียงข้้างมากในสภาฯ เช่่น ต้้องได้้เสีียง เกิินสองในสามของสมาชิิกสภาผู้้แทนราษฎร) กำหนดให้ผู้้ ้ พิิพากษาและตุุลาการต้้องเปิิดเผยบััญชีีทรััพย์สิ์ ินเพื่่�อ ให้้เกิิดความโปร่่งใส แต่่งตั้้�ง “คณะผู้้ตรวจการศาล” ที่่�ยึึดโยงกัับรััฐสภา สำหรัับการ ตรวจสอบการใช้้อำนาจหน้้าที่่�และงบประมาณของศาล เพิ่่�มกลไกให้้ประชาชนทบทวนการทำงานของศาล และริิเริ่่�ม กระบวนการร้้องเรีียนถอดถอนผู้้พิิพากษาและตุุลาการได้้ใน บางกรณีี 1.3.10 ลงนาม ICC ศาลอาญาระหว่่างประเทศ ให้้สััตยาบัันธรรมนููญกรุุงโรมว่่าด้้วยศาลอาญาระหว่่างประเทศ (ICC) เพื่่�อรัับรองเขตอำนาจศาลอาญาระหว่่างประเทศ จากนี้้� เป็็นต้้นไป เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้เกิิดการก่่ออาชญากรรมต่่อมนุุษยชาติิ และการลอยนวลพ้้นผิิดในอนาคต ทำคำประกาศฝ่่ายเดีียวเพื่่�อยอมรัับเขตอำนาจของ ICC ในการ พิิจารณาคดีีก่่อนวัันให้้สััตยาบััน ตามช่่องทางของธรรมนููญกรุุง โรม มาตรา 12 (3) เพื่่�อให้้พิิจารณากรณีีที่่�สัังคมมองว่่าอาจเข้้า ข่่ายอาชญากรรมต่่อมนุุษยชาติิในอดีีต (แต่่ต้้องเป็็นเหตุุการณ์์ หลััง 1 กรกฎาคม 2545 ที่่�ธรรมนููญกรุุงโรมลงนามมีีผลบัังคัับใช้้) แก้้ไขกฎหมายเพื่่�อเพิ่่�มฐานความผิิด 4 ฐานให้้สอดคล้้องกัับ ความผิิดอาญาระหว่่างประเทศของ ICC (การฆ่่าล้้างเผ่่าพัันธุ์์ อาชญากรรมต่่อมวลมนุุษยชาติิ อาชญากรรมสงคราม และรุุกราน)
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 29 1.3.11 นิิรโทษกรรมคดีีการเมืือง นิิรโทษกรรมประชาชนทุุกคนที่่�ถููกดำเนิินคดีีจากการแสดงออก และแสดงความคิิดเห็็นทางการเมืืองด้้วยการบิิดเบืือนกฎหมาย ของผู้้มีีอำนาจ นัับตั้้�งแต่่วัันที่่� 20 พฤษภาคม 2557 ที่่� พล.อ. ประยุุทธ์์ จัันทร์์โอชา ในฐานะ ผบ.ทบ. ประกาศใช้้กฎอััยการศึึก ทั่่�วราชอาณาจัักร การนิิรโทษกรรมจะไม่่มีีผลรวมถึึงเจ้้าหน้้าที่่�รััฐผู้้ใช้้อำนาจภายใต้้ บัังคัับบััญชาของคณะผู้้ก่่อการ เกณฑ์์การพิิจารณาผู้้ที่่�จะได้้รัับการนิิรโทษกรรม ต้้องกระทำ โดยคณะกรรมการที่่�ประกอบด้้วยตััวแทนภาคประชาชนและ นัักวิิชาการด้้านกฎหมายและสิิทธิิมนุุษยชน ผู้้ที่่�อยู่่ในเกณฑ์์ที่่�จะได้้รัับนิิรโทษกรรมมีีสิิทธิิที่่�จะเลืือกไม่่รัับการ นิิรโทษกรรมได้้ คณะกรรมการสามารถพิิจารณาขยายการคืืนความยุุติิธรรมไป ก่่อนหน้้าปีี 2557 และกำหนดเกณฑ์์สำหรัับการกลั่่�นกรองคดีี ดัังกล่่าวได้้ เพื่่�อสะสางความอยุติุธรริ มที่่�เกิิดขึ้้�นในสัังคมก่่อนหน้้า ปีี 2557 และเพื่่�อให้้ประเทศเดิินหน้้าต่่อได้้โดยไม่่ละเลยการคืืน ความยุุติิธรรมในอดีีต
30 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 31 1.4 สร้างสังคม คนเท่ากัน คนเท่่ากัันในนิิยามของพรรคก้้าวไกลคืือการที่่�ทุุกคนเกิิดมาและ เติิบโตในสัังคมที่่�พวกเขามีีโอกาสเข้้าถึึงทรััพยากรของรััฐอย่่าง เท่่าเทีียมกััน ไม่่ถููกจำกััดด้้วยเพศ ศาสนา ความบกพร่่องทาง ร่่างกาย เป็็นต้้น ที่่�ผ่่านมาความเท่่าเทีียมในมิิติิทางสัังคมของประเทศไทย เต็็มไปด้ว้ยปััญหา ทั้้�งโอกาสของการสมรส การรัับบุุตรบุุญธรรม การ ถููกคุุกคามทางเพศ ตลอดจนการเข้้าถึึงสิิทธิิและสวััสดิิการของผู้้ พิิการ ดัังนั้้�น การยกระดัับสัังคมด้ว้ยนโยบายที่่�สร้้างความเสมอภาค ให้้คนเท่่ากัันจึึงมีีความจำเป็็นอย่่างยิ่่�งต่่อการสร้้างสัังคมไทยที่่� โอบรัับทุุกคนให้้เป็็นส่่วนหนึ่่�งของสัังคมอย่่างเสมอหน้้า ปั ญหา
32 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.4.1 สิิทธิิลาคลอด 180 วััน พ่่อแม่่แบ่่งกัันได้้ ขยายสิทธิิลาคลอดให้กัั้บลููกจ้้างจากปััจจุบััุนที่่� 98 วััน เป็็น 180 วััน เพิ่่�มความยืืดหยุ่่นให้้พ่่อแม่่หรืือผู้้ปกครองสามารถแบ่่งวัันลากััน ได้้จากทั้้�งหมดรวมกััน 180 วััน (เช่่น ลาทั้้�ง 2 คนร่ว่มกััน 3 เดืือน/ คนหนึ่่�งลา 5 เดืือน อีีกคนลา 1 เดืือน) 1.4.2 มีีตำำรวจหญิิงทุุกสถานีี เพิ่่�มจำนวนตำรวจหญิิง เพื่่�อให้้อย่่างน้้อยเพีียงพอต่่อการมีี พนัักงานสอบสวนหญิิงประจำทุุกสถานีีตำรวจ (เช่่น เพิ่่�มจำนวน รัับให้้สููงขึ้้�น เปิิดรัับจากบุุคคลภายนอกมากขึ้้�น พิิจารณากลัับมา เปิิดรัับนัักเรีียนนายร้้อยหญิิง) ออกแบบกระบวนการอบรมและประเมิินตำรวจทุุกคน (ไม่่ว่่าเพศ ใด) ที่่�รัับผิิดชอบคดีีคุุกคามทางเพศ สามารถดำเนิินการด้ว้ยวิิธีีการ และบรรยากาศที่่�เข้้าใจถึึงความละเอีียดอ่่อนของคดีีและสนัับสนุุน ให้้เหยื่่�อรู้้สึึกปลอดภััยในการให้้ข้้อมููลในกระบวนการยุุติิธรรม 1.4.3 ปรัับปรุุงกฎหมายต่่อต้้านความรุุนแรงทางเพศ แก้้ประมวลกฎหมายอาญา และกฎ ก.พ. เพื่่�อกำหนดนิิยามใหม่่ ของการล่่วงละเมิิดหรืือคุุกคามทางเพศ การกระทำอนาจาร และ การกระทำชำเรา เพื่่�ออุุดช่่องว่่างของกฎหมายให้้ครอบคลุุมกัับ ปััญหาที่่�เกิิดขึ้้�นในสัังคมมากขึ้้�น การคุุกคามทางเพศและการกระทำอนาจารนั้้�น ปััจจุุบัันยัังไม่่มีี กฎหมายให้้คำนิิยามอย่่างชััดเจน มีีเพีียงคำพิิพากษาศาลฎีีกาใช้้ เป็็นบรรทััดฐานเท่่านั้้�น จึึงมัักกลายเป็็นดุุลยพิินิิจของผู้้ที่่�มีีอำนาจ พิิจารณาวิินิิจฉััยว่่ากรณีีใดเป็็นหรืือไม่่เป็็นการคุุกคามทางเพศ หรืือการกระทำอนาจาร นิิยามการกระทำชำเรานั้้�น ปััจจุุบัันได้้มีีการแก้้ไขให้้การกระทำ ชำเรานัับเฉพาะการใช้้อวััยวะเพศล่่วงล้้ำอวััยวะเพศ ทวารหนััก หรืือช่่องปากของผู้้อื่่�นเท่่านั้้�น จึึงเห็็นว่่าควรนำนิิยามเกี่่�ยวกัับการ ใช้้สิ่่�งอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่อวััยวะเพศมากระทำในรููปแบบเดีียวกััน กลัับเข้้า มารวมในนิิยามของการกระทำชำเราด้้วย นโยบาย
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 33 1.4.4 รณรงค์์ความรู้้เรื่่�องเพศให้สั้ ังคม เริ่่ม�ต้้นจากหน่่วยงานรััฐ ส่่งเสริิมให้้เกิิดกิิจกรรมให้้ความรู้้เรื่่�องเพศและพฤติิกรรมที่่�ไม่่ พึึงประสงค์์เรื่่�องเพศกัับหน่่วยงานราชการ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�ง หน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับกระบวนการยุุติิธรรม กำหนดให้้หน่่วยงานรััฐในภาคส่่วนที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับกระบวนการ แก้้ไขปััญหาการคุุกคามทางเพศ/ล่่วงละเมิิดทางเพศ มีีการเก็็บ ข้้อมููล จััดทำข้้อมููลสำรวจ และจััดทำรายงานปััญหาดัังกล่่าวทุุกปีี อย่่างต่่อเนื่่�อง เพื่่�อพััฒนาแนวนโยบายให้้สอดคล้้องกัับทิิศทาง และพฤติิกรรมของคนในสัังคม ทำแคมเปญรณรงค์ผ่์ ่านสื่่�อสร้้างสรรค์์ ให้้สอดแทรกเนื้้�อหาการไม่่ ยอมรัับพฤติิกรรมการคุุกคามทางเพศ/ล่่วงละเมิิดทางเพศ เพื่่�อ สร้้างแรงจููงใจให้้ประชาชนมีีทััศนคติิมุุมมองที่่�เปลี่่�ยนไปกัับ พฤติิกรรมดัังกล่่าว 1.4.5 ผ้้าอนามััยไม่่เก็็บ VAT แจกฟรีีในโรงเรีียน ยกเลิิกการเก็็บภาษีีมููลค่่าเพิ่่�ม (VAT) ในสิินค้้าหมวดหมู่่ผ้้าอนามััย และของใช้้สิ้้�นเปลืืองสำหรัับวััยเจริิญพัันธุ์์ แจกผ้้าอนามััยฟรีีในสถานศึึกษาและโรงพยาบาลส่่งเสริิมสุุขภาพ ตำบล (รพ.สต.) เพื่่�อบรรเทาปััญหาการขาดแคลนผ้้าอนามััยและ ความจนประจำเดืือน (Period Poverty) โดยเฉพาะสำหรัับผู้้มีี ประจำเดืือนในวััย 10-25 ปีี
34 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 1.4.6 สมรสเท่่าเทีียม คู่่รักทุัุกเพศแต่่งงานกัันได้้ แก้้ไขประมวลกฎหมายแพ่่งและพาณิิชย์์ บรรพ 5 ว่่าด้ว้ยครอบครััว โดยเปลี่่�ยนคำในตััวบทกฎหมาย จากคำนามระบุุเพศ เช่่น ชาย หญิิง สามีีภรรยา เป็็นคำนามไม่่ระบุุเพศ อาทิิ บุุคคล คู่่สมรส เพื่่�อ ให้้คนทุุกเพศสามารถหมั้้�นและสมรสกัันได้้ และมีีสิิทธิิในฐานะ คู่่หมั้้�น/คู่่สมรสโดยเสมอหน้้ากัันทุุกประการ 1.4.7 รัับรองทุุกเพศสภาพ คำำนำำหน้้าตามสมััครใจ ปรัับโครงสร้้างรััฐและกฎหมายให้้รัับรองทุุกเพศสภาพ เพื่่�อเป็็น รากฐานในการออกแบบนโยบายในทุุกมิิติิ คุ้้มครองสิิทธิิการรัับรองทางกฎหมาย ผ่่านการกำหนดมาตรการ รัับรองสถานะความเป็็นบุุคคลให้้ตรงกัับเจตจำนงในเพศสภาพ ของบุุคคลนั้้�น โดยไม่่ต้้องผ่่านการรัับรองหรืือกระบวนการ ทางการแพทย์์ คุ้้มครองสิิทธิิของประชาชนในการใช้้คำนำหน้้านามตามความ สมััครใจ ซึ่่�งรวมถึึง สิิทธิิในการเปลี่่�ยนคำนำหน้้านามให้้ตรงกัับเพศสภาพ สิิทธิิในการเลืือกคำนำหน้้านามที่่�เป็็นกลางทางเพศ (เช่่น “นาม”) สิิทธิิในการเลืือกไม่่ใส่่คำนำหน้้านาม (ระบุุเพีียงชื่่�อและ นามสกุุล) ออกกฎหมายที่่�ขจััดการเลืือกปฏิิบััติิในสัังคม เพื่่�อให้้ทุุกๆ เพศมีี ศัักดิ์์�ศรีีเท่่าเทีียมกััน 1.4.8 พระเลืือกตั้้�งได้้ คืืนสิทธิิเลืือกตั้้�งแก่พร่ะสงฆ์์และนัักบวชในศาสนาพุทธุ เพื่่�อยืืนยััน สิทธิิของพระสงฆ์์ในฐานะประชาชน และเพื่่�อสร้้างความเสมอภาค ของทุุกศาสนา กำหนดให้้การลงคะแนนเสีียงเลืือกตั้้�งเป็็นสิิทธิิ ไม่่ใช่่หน้้าที่่� เพื่่�อ รัับประกัันว่่า พระหรืือนัักบวชคนใดที่่�ไม่่ประสงค์์จะใช้้สิิทธิิเลืือก ตั้้�ง (แม้้มีีสิิทธิิ) ก็็เลืือกที่่�จะไม่่ใช้้สิิทธิิได้้ โดยไม่่มีีผลกระทบใดๆ ตามมา
ประชาธิปไตยเต็มใบ | 35 1.4.9 ขายเหล้้าได้ต้ลอดวััน ยกเลิกกิารห้้ามขายเหล้้า-ฆ่่าสััตว์์ในวัันพระ ยกเลิิกการกำหนดระยะเวลาห้้ามขายเครื่่�องดื่่�มแอลกอฮอล์์ ให้้ ประชาชนสามารถซื้้�อเครื่่�องดื่่�มแอลกอฮอล์์ได้้ตลอด 24 ชั่่�วโมง ยกเลิิกกฎกระทรวงที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการจำกััดสิิทธิิของประชาชน โดยเหตุุผลแห่่งศาสนา เช่่น การห้้ามขายสุรุาในวัันสำคััญทางพุทธุ ศาสนา และการห้้ามฆ่่าสััตว์์ใหญ่่ในวัันพระ การยกเลิิกกฎกระทรวงดัังกล่่าวเป็็นเพีียงการยกเลิิกกฎหมายที่่� จำกััดสิทธิิของประชาชน ผู้้ประกอบการยัังมีีสิทธิิเลืือกที่่�จะไม่่ขาย สุรุา ไม่่ฆ่่าสััตว์์ในวัันพระได้้ ไม่่ได้้เป็็นการบัังคัับให้ผู้้ ้ ประกอบการ ต้้องขายสุุราหรืือฆ่่าสััตว์์ในวัันพระ 1.4.10 รััฐต้้องจ้้างงานคนพิิการ 20,000 คน รััฐต้้องจ้้างงานคนพิิการอย่่างน้้อย 20,000 ตำแหน่่ง ซึ่่�งคำนวณ จากการนำเกณฑ์์ที่่�รััฐกำหนดให้้เอกชนมาบัังคัับใช้้กัับระบบ ราชการ เพิ่่�มประสิิทธิิภาพในการช่่วยจัับคู่่ภาคเอกชนกัับคนพิิการที่่�กำลััง หางาน 1.4.11 อาคาร-สิ่่� งก่่อสร้้างยึึดหลัักการออกแบบเพื่่�อทุุกคน กำหนดให้้ TOR อาคาร/สิ่่�งก่่อสร้้างภาครััฐ ต้้องมีีหมวดรองรัับ คนพิิการ เพิ่่�มความยืืดหยุ่่นในการนำเงิินในกองทุุนส่่งเสริิมและพััฒนา คุุณภาพชีีวิิตคนพิิการ ไปปรัับปรุุงอาคาร/สิ่่�งก่่อสร้้างที่่�มีีอยู่่ให้้ รองรัับคนพิิการโดยยึึดหลัักการออกแบบเพื่่�อทุุกคน (Universal Design) 1.4.12 เงิินคนพิิการเดืือนละ 3,000 บาท เพิ่่�มเบี้้�ยคนพิิการให้้เป็็นอััตราเดีียวถ้ว้นหน้้า เดืือนละ 3,000 บาท จากเดิิมที่่�มีีการจััดสรรเบี้้�ยยัังชีีพคนพิิการในอััตราสููงสุุดเพีียง 1,000 บาทต่่อเดืือน ซึ่่�งต่่ำกว่่าเส้้นความยากจน และเป็็นรายได้้ที่่� ไม่่เพีียงพอต่่อการดำรงชีีพ
2.1 สวัสดิการ “เกิด” 2.2 สวัสดิการ “เติบโต” 2.3 สวัสดิการ “ทำ งาน” 2.4 สวัสดิการ “สูงอายุ” 2.5 สวัสดิการ “ทุกช่วงวัย” 2 สวัสดิการ ครบวงจร
รััฐสวััสดิิการจะสร้้าง ‘ตาข่่ายรองรัับ’ คุุณภาพชีวิีติ และโอกาสที่่�เท่่าเทีียมกัันให้้ กัับประชาชนทุุกคน ลดความเหลื่่�อมล้ำที่่ ำ � ถููกส่่งต่่อจากรุ่่นสู่่รุ่่น และเป็็น ‘กุุญแจ ปลดล็็อก’ ศัักยภาพของมนุุษย์์เพิ่่ม� ขีีดความสามารถในการแข่่งขัันทาง เศรษฐกิิจ เปรีียบเหมืือน ‘เตีียงสปริิง’ ที่่�ประชาชนล้้มลงไปก็็ไม่่เจ็็บ แถมยััง เด้้งกลัับขึ้้�นมาได้้ไกลกว่่าเดิิม
สวัสดิการครบวงจร | 39 ปลดล็็อกศัักยภาพของประชาชน และสร้้างสัังคมที่่�พร้้อมเฉลี่่�ย ทุุกข์์เฉลี่่�ยสุุขซึ่่�งกัันและกัันในการเผชิิญกัับโลกที่่�เต็็มไปด้้วยความ ไม่่แน่่นอน ระบบสวััสดิิการจะช่่วยให้้คนไทยทุุกช่่วงวััย ตั้้�งแต่่เกิิดเติิบโต-ทำงาน-สููงวััย ใช้้ชีีวิิตอย่่างไม่่ต้้องกัังวลใจกัับอนาคตข้้าง หน้้า ไม่ต้่ ้องพะวงถึึงคนข้้างหลััง สามารถเดิินตามความฝััน แสวงหา ความสุุข และประสบความสำเร็็จได้้ตามศัักยภาพ ไม่่ถููกจำกััด ด้้วยฐานะทางเศรษฐกิิจ เพราะรััฐสวััสดิิการจะสร้้าง “ตาข่่ายรองรัับ” คุุณภาพชีีวิิต และโอกาสที่่�เท่่าเทีียมกัันให้กัั้ บประชาชนทุุกคน ลดความเหลื่่�อมล้้ำ ที่่�ถููกส่่งต่่อจากรุ่่นสู่่รุ่่น และยัังเป็็น “กุุญแจปลดล็็อก” ศัักยภาพของ มนุุษย์์เพิ่่�มขีีดความสามารถในการแข่่งขัันทางเศรษฐกิิจ เปรีียบ เหมืือน “เตีียงสปริิง” ที่่�ประชาชนล้้มลงไปก็็ไม่่เจ็็บ แถมยัังเด้้งกลัับ ขึ้้�นมาได้้ไกลกว่่าเดิิม 2. สวัสดิการครบวงจร ปั ญหา
40 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 2.1 สวัสดิการ “เกิด” ปััจจุบััุนอััตราการเกิิดของประเทศไทยลดลงอย่่างมาก จากที่่�เคยอยู่่ ในระดัับปีีละ 800,000 คนในช่ว่งปีี 2546-2554 ลดลงเหลืือเพีียง 544,570 คนในปีี 2564 ยิ่่�งไปกว่่านั้้�นนัับเป็็นปีีแรกตั้้�งแต่มีี่การเก็็บ สถิติิที่่�จำนวนเด็็กเกิิดใหม่่ในประเทศ น้้อยกว่่าจำนวนคนที่่�เสีียชีีวิิต ซึ่่�งตอกย้้ำถึึงวิิกฤตสัังคมสููงวััยที่่�สััดส่่วนคนวััยทำงานมีีแนวโน้้มจะ ลดลงอย่่างต่่อเนื่่�อง แน่่นอนว่่าเหตุุผลหนึ่่�งที่่�ทำให้พ่้ ่อแม่่หลายคน ตััดสิินใจมีีลููก น้้อยลง มีีส่่วนมาจากความกัังวลเรื่่�องภาระค่่าใช้้จ่่ายและสภาพ แวดล้้อมที่่�ไม่่เอื้้�อต่่อการมีีบุุตรซึ่่�งสะท้้อนผ่่านความเหลื่่�อมล้้ำในการ เข้้าถึึงทรััพยากรการเลี้้�ยงดููลููก เช่่น นมแม่่ โภชนาการ หนัังสืือ นิิทาน ปั ญหา
สวัสดิการครบวงจร | 41 2.1.1 ของขวััญแรกเกิิด 3,000 บาท ซื้้�อของเลี้้�ยงลูกู แจกคููปองให้้พ่่อแม่่ของเด็็กเกิิดใหม่่ มููลค่่า 3,000 บาท เพื่่�อนำ ไปแลกซื้้�อสิ่่�งของสำหรัับพััฒนาการเด็็กจากรายการสิินค้้าที่่�มีีให้้ เลืือกจำนวนมาก เช่่น อุุปกรณ์์สำหรัับเลี้้�ยงเด็็ก อุุปกรณ์์พััฒนา ทัักษะ หนัังสืือนิิทาน 2.1.2 เงิินเด็็กเล็็ก เดืือนละ 1,200 บาท เพิ่่�มและขยายเงิินอุุดหนุุนเลี้้�ยงดููเด็็กตั้้�งแต่่แรกเกิิด ถึึง 6 ปีี มา เป็็นเงิินเด็็กเล็็กเดืือนละ 1,200 บาท โดยให้้ทุุกคนแบบถ้้วนหน้้า ไม่่ตกหล่่น 2.1.3 สิิทธิิลาคลอด 180 วััน พ่่อแม่่แบ่่งกัันได้้ ขยายสิิทธิิลาคลอดจากปััจจุุบััน (98 วััน) เพิ่่�มเป็็น 180 วััน ซึ่่�ง สอดคล้้องกัับหลัักสากลขององค์์การอนามััยโลกและกองทุุนเพื่่�อ เด็็กแห่่งสหประชาชาติิ ที่่�กำหนดให้้บุุตรควรได้้รัับนมแม่่อย่่าง เดีียวในช่่วง 6 เดืือนแรกหลัังคลอด แรงงานในระบบประกัันสัังคมที่่�มีีผู้้ว่่าจ้้าง จะได้รัั้บค่่าตอบแทนทั้้�ง 180 วััน โดยจะเป็็นการร่่วมกัันรัับผิิดชอบระหว่่างผู้้ว่่าจ้้างและ กองทุุนประกัันสัังคม แรงงานที่่�ยัังไม่่ได้้อยู่่ในระบบประกัันสัังคม และถููกนำเข้้ามาเป็็น แรงงานที่่�ไม่มีีผู้้ว่ ่ ่าจ้้างในระบบประกัันสัังคมถ้ว้นหน้้า จะได้รัั้บเงิิน สนัับสนุุนในการลาคลอด 5,000 บาท/เดืือน เป็็นเวลา 6 เดืือน พ่่อแม่่สามารถแบ่่งวัันลาได้้ตามความสะดวก หรืือใช้้ร่่วมกััน เช่่น แม่่ลา 5 เดืือน พ่่อใช้้อีีก 1 เดืือน เพื่่�อช่่วยแบ่่งเบาการทำหน้้าที่่� และร่่วมกัันดููแลลููกในช่่วง 1 เดืือนแรก นโยบาย
42 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 2.1.4 ศููนย์์เลี้้�ยงเด็็กอ่่อน-เด็็กก่่อนวััยเรีียนใกล้้บ้้าน ห้้องปั๊�๊มนมใน ที่่�ทำำงาน เพิ่่�มงบประมาณให้้องค์์กรปกครองส่่วนท้้องถิ่่�น (อปท.) เพื่่�อ ส่่งเสริิมการดููแลเด็็กช่่วงปฐมวััยตามความเหมาะสม ไม่่ว่่าจะเป็็น เด็็กอ่่อนอายุุ 0-2 ปีี ที่่�ปััจจุุบัันขาดการดููแลจากรััฐ อปท. จััดการงบประมาณได้้ตามความเหมาะสม ไม่่ว่่าจะเป็็นการ ตั้้�งศููนย์์เลี้้�ยงเด็็กอ่่อนเอง พััฒนาศููนย์์เด็็กเล็็กเดิิมให้ดูู้แลเด็็ก อ่่อนเพิ่่�มได้้ เด็็กก่่อนวััยเรีียน 2-6 ปีี อปท. สามารถนำงบไปพััฒนาศููนย์์ ที่่�มีีอยู่่แล้้วได้้ตามความเหมาะสม ไม่่ว่่าจะเป็็น เพิ่่�มจำนวนผู้้ ดููแลเด็็กให้้มากเพีียงพอ ปรัับปรุุงศููนย์์ให้้มีีมาตรฐาน (เช่่น ห้้องน้้ำที่่�มีีสุุขอนามััย เก้้าอี้้� โต๊๊ะ เครื่่�องใช้้ที่่�มีีขนาดเหมาะสม กัับเด็็ก ปรัับปรุุงห้้องเรีียนที่่�ปููพื้้�นยาง เครื่่�องเล่่นหุ้้มนวมลบ เหลี่่�ยมเสาที่่�ป้้องกัันอุุบััติิเหตุุ) หากในท้้องถิ่่�นนั้้�นมีีศููนย์์เลี้้�ยงเด็็กอ่่อน-เด็็กเล็็กเอกชนที่่�มีี คุุณภาพอยู่่แล้้ว หรืือการลงทุุนเพิ่่�มในศููนย์์เดิิมยัังไม่่ตอบ โจทย์์คนในพื้้�นที่่� อปท. มีีอิิสระที่่�จะเลืือกอุุดหนุุนงบประมาณ ให้้สถานเลี้้�ยงเด็็กเอกชน หรืือนำไปเป็็นเงิินรายหััวเพิ่่�มเติิม ให้้ครอบครััวเด็็กได้้ ใช้้กลไกของ พ.ร.บ. ควบคุุมอาคาร และ พ.ร.บ. คุ้้มครองแรงงาน กำหนดให้้อาคารสำนัักงานและสถานประกอบการขนาดใหญ่่ จำเป็็นต้้องจััดให้้มีีสถานที่่�เลี้้�ยงดููเด็็กเล็็กและสิ่่�งที่่�เกี่่�ยวข้้อง (เช่่น ห้้องปั๊๊�มนม) ในหรืือใกล้้อาคารสำนัักงานหรืือสถานประกอบการ เพื่่�อความสะดวกต่่อการดููแลบุุตรของพ่่อแม่่
สวัสดิการครบวงจร | 43 2.2 สวัสดิการ “เติบโต” ความเหลื่่�อมล้้ำทางเศรษฐกิิจระหว่่างแต่่ละครััวเรืือน ทำให้้เด็็กและ เยาวชนของไทยเข้้าถึึงการศึึกษาและช่่องทางการเรีียนรู้้-ทั้้�งใน ห้้องเรีียนและนอกห้้องเรีียน-ในระดัับและคุณุภาพที่่�แตกต่่างกััน ยััง ไม่่นัับภาระที่่�ต้้องแบกรัับค่่าใช้้จ่่ายอื่่�นๆ ในชีีวิิตประจำวัันที่่�เพิ่่�มขึ้้�น ตามวััยอย่่างหลีีกเลี่่�ยงไม่่ได้้ การตกหล่่นจากระบบการศึึกษาหรืือการเข้้าถึึงการเรีียนรู้้ อย่่างไม่่เท่่าเทีียมกััน ไม่่เพีียงแต่่จะนำไปสู่่ความเหลื่่�อมล้้ำทางรายได้้ ของคนรุ่่นถััดไป (หรืือที่่�เรีียกว่่า ความเหลื่่�อมล้้ำข้้ามรุ่่น) เท่่านั้้�น แต่่ยัังเพิ่่�มความเสี่่�ยงในปััญหาทางสัังคมอื่่�นๆ ไม่่ว่่าจะเป็็นการ ว่่างงาน การท้้องไม่่พร้้อม หรืือยาเสพติิดและอาชญากรรม ปั ญหา
44 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นโยบาย 2.2.1 เรีียนฟรีี อาหารฟรีี มีีรถรัับส่่ง เพิ่่�มงบกองทุุนเพื่่�อความเสมอภาคทางการศึึกษา (กสศ.) จำนวน 4,000 ล้้านบาท เพื่่�อป้้องกัันการตกหล่่นทางการศึึกษา และเพิ่่�ม กลไกอื่่�นๆ ขององค์์กรปกครองส่่วนท้้องถิ่่�น (อปท.) เพื่่�อให้้ เยาวชนที่่�ตกหล่่นจากระบบการศึึกษาสามารถกลัับเข้้าสู่่ระบบหรืือ เข้้าถึึงช่่องทางการศึึกษาที่่�เหมาะสมกัับตนเองได้้ ปรัับสููตรคำนวณเงิินรายหััวนัักเรีียนใหม่่ เพื่่�อให้้โรงเรีียนขนาด เล็็กมีีงบประมาณเพีียงพอที่่�จะจััดการเรีียนการสอนได้้อย่่างมีี ประสิิทธิิภาพ เพิ่่�มงบประมาณรายหััวนัักเรีียนในส่่วนของค่่าอาหาร ระดัับประถมถึึงมััธยมปลาย (รวมถึึง ปวช.) เฉลี่่�ยประมาณ 500 บาท/เดืือน เพิ่่�มงบประมาณรายหััวนัักเรีียนในส่ว่นของค่่าเดิินทาง รวมถึึงเพิ่่�ม มาตรฐานความปลอดภััยของรถโรงเรีียน (เช่่น ใบอนุุญาตเฉพาะ เกณฑ์์ด้้านการตรวจสภาพรถ เครื่่�องมืือแจ้้งเตืือนในรถ) ระดัับประถม 200 บาท/เดืือน ระดัับมััธยม 300 บาท/เดืือน 2.2.2 คููปองเปิิดโลก สำำหรัับเยาวชนเรีียนรู้้นอกห้้องเรีียน แจกคููปองพััฒนาการเรีียนรู้้ตามช่่วงวััย เพื่่�อใช้้สำหรัับการเรีียนรู้้ กิิจกรรมสร้้างสรรค์์ และกิิจกรรมทางวััฒนธรรมต่่างๆ แบ่่งเป็็น ระดัับประถมปีีละ 1,000 บาท ระดัับมััธยมปีีละ 1,500 บาท ระดัับอุุดมศึึกษาปีีละ 2,000 บาท สนัับสนุุน อปท. และชุุมชน รวมถึึงภาคเอกชนและภาคประชา สัังคม ในการพััฒนาแหล่่งเรีียนรู้้ และสื่่�อการเรีียนรู้้ที่่�ร่่วมสมััยใน แต่่ละท้้องถิ่่�น
สวัสดิการครบวงจร | 45 2.2.3 ผ้้าอนามััยไม่่เก็็บ VAT แจกฟรีีในโรงเรีียน ลดภาระค่่าใช้้จ่่ายผู้้มีีประจำเดืือน โดยการยกเลิิกการเก็็บภาษีี มููลค่่าเพิ่่�ม (VAT) ในสิินค้้าหมวดหมู่่ผ้้าอนามััยและของใช้้ สิ้้�นเปลืืองสำหรัับวััยเจริิญพัันธุ์์ นำร่่องแจกผ้้าอนามััยฟรีีในสถานศึึกษาและโรงพยาบาลส่่งเสริิม สุุขภาพตำบล (รพ.สต.) เพื่่�อบรรเทาปััญหาการขาดแคลนผ้้าอนามััย และความจนประจำเดืือน (หรืือ Period Poverty) โดยเฉพาะ สำหรัับผู้้มีีประจำเดืือนในวััย 10-25 ปีี
46 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 2.3 สวัสดิการ “ทำ�งาน” คนทำงานและแรงงานทุุกคนเป็็นหััวใจสำคััญของการขัับเคลื่่�อน เศรษฐกิิจ แต่่ระบบสวััสดิิการและระบบคุ้้มครองแรงงานของ ประเทศไทยในปััจจุุบััน ยัังไม่่ครอบคลุุมแรงงานทุุกคนอย่่างเพีียง พอ ส่่งผลให้้คนทำงานมีีภาระ มีีข้้อจำกััด และมีีความเสี่่�ยงในระดัับ ที่่�สููงมาก ทั้้�งในการทำงานและการดำเนิินชีีวิิต ท่่ามกลางสภาพเศรษฐกิิจที่่�ผัันผวน แรงงานกว่่า 39 ล้้าน คนทั่่�วประเทศทุุกอาชีีพกำลัังเผชิิญความท้้าทายหรืือความไม่่เป็็น ธรรมหลายประการ เช่่น ค่่าแรงที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับค่่าครองชีีพ สถานภาพการจ้้างงานที่่�ไม่มั่่่ �นคง การกำหนดค่่าตอบแทนที่่�ต่่ำกว่่า มาตรฐาน การทำงานเกิินวัันเวลาโดยไม่่มีีค่่าชดเชย หรืือ สภาพ แวดล้้อมในที่่�ทำงานที่่�อัันตราย ยิ่่�งในปััจจุุบัันคนทำงานต้้องเผชิิญความเสี่่�ยงมากขึ้้�นที่่�อาจ จะถููกเลิิกจ้้างหรืือยุติุิการทำงานอัันเนื่่�องมาจากการถููกทดแทนโดย เครื่่�องจัักรและปััญญาประดิิษฐ์์ จากภาวะทางเศรษฐกิิจที่่�ถดถอย หรืือจากเหตุุสุุดวิิสััยต่่างๆ (เช่่น การแพร่่ระบาดของโรค การเกิิด ภััยพิิบััติิ) ควบคู่่กัับกลไกที่่�ยัังขาดประสิทธิิภาพในการสนัับสนุุนการ ปรัับตััวของคนทำงาน (เช่่น การฝึึกอบรมทัักษะแรงงาน) หรืือการ ช่่วยเยีียวยาความเสี่่�ยงของพี่ ่� น้้องแรงงาน ปั ญหา
สวัสดิการครบวงจร | 47 นโยบาย 2.3.1 ปรัับขึ้้�นค่่าแรงขั้้�นต่ำ ำ ทุุกปีี เริ่่ม�ทัันทีีวัันละ 450 บาท ปรัับระบบค่่าแรงขั้้�นต่่ำให้้มีีการปรัับขึ้้�นทุุกปีีตามค่่าครองชีีพและ การขยายตััวทางเศรษฐกิิจ เพื่่�อให้้แรงงานได้้ร่่วมแบ่่งปัันผล ประโยชน์์อย่่างเป็็นธรรมจากการเติิบโตของเศรษฐกิิจ และเพื่่�อ ให้้ผู้้ประกอบการสามารถวางแผนธุุรกิิจของตััวเองในแต่่ละปีีได้้ อย่่างแม่่นยำมากขึ้้�น เพิ่่�มค่่าแรงขั้้�นต่่ำให้้เริ่่�มต้้นที่่�วัันละ 450 บาท เพื่่�อให้้สอดคล้้อง กัับอััตราเงิินเฟ้้อและดััชนีีค่่าครองชีีพที่่�เพิ่่�มขึ้้�นทุุกปีีจนถึึงปััจจุบััุน ตั้้�งแต่่สมััยที่่�ค่่าแรง 300 บาทต่่อวััน ถููกประกาศใช้้เมื่่�อปีี 2554 แบ่่งเบาภาระค่่าแรงที่่�สููงขึ้้�นสำหรัับ SME ในช่ว่ ง 6 เดืือนแรก โดย การที่่�รััฐช่่วยสมทบค่่าประกัันสัังคมในส่่วนของผู้้ว่่าจ้้าง สำหรัับ แรงงานที่่�ถููกกระทบโดยการขึ้้�นค่่าแรงขั้้�นต่่ำ 2.3.2 ทำำ งานไม่่เกิิน 40 ชั่่วโมง/ �สััปดาห์์ หากเกิิน ต้้องได้้ OT กำหนดให้้ต้้องมีีชั่่�วโมงการทำงานไม่่เกิิน 40 ชั่่�วโมง สำหรัับงาน ทั่่�วไป และไม่่เกิิน 35 ชั่่�วโมง สำหรัับงานอัันตราย กำหนดให้มีีวัั ้นหยุุดประจำสััปดาห์์อย่่างน้้อย 2 วัันต่่อสััปดาห์์ และ วัันหยุุดพัักผ่่อนประจำปีีอย่่างน้้อย 10 วัันทำงานต่่อปีี 2.3.3 สััญญาจ้้างเป็็นธรรม แรงงานรััฐได้้รัับการคุ้้มครอง กำหนดมาตรฐานของสััญญาจ้้างที่่�ต้้องเป็็นธรรม ยกเลิิกสััญญา จ้้างแบบรายวัันหากทำงานแบบลููกจ้้างรายเดืือน งานจ้้างเหมาบริิการในภาครััฐต้้องอยู่่ภายใต้้กฎหมายคุ้้มครอง แรงงาน เพื่่�อไม่่ให้้ลููกจ้้างถููกเอาเปรีียบหรืือได้้รัับการคุ้้มครองต่่ำ กว่่ามาตรฐานแรงงาน 2.3.4 แรงงานทุกกลุ่่มตั้้ง�สหภาพได้้ สอดคล้้องหลักั ILO 87 และ 98 ปรัับมาตรการคุ้้มครองแรงงานให้้เป็็นไปตามหลัักสากลใน อนุุสััญญาองค์์การแรงงานระหว่่างประเทศ (ILO) ฉบัับที่่� 87 และ 98 เรื่่�องสิิทธิิในการจััดตั้้�งและรวมตััว
48 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นิิยาม “แรงงาน” ให้้ครอบคลุุมคนทำงานรููปแบบใหม่่ (เช่่น ฟรีีแลนซ์์ แรงงานแพลตฟอร์์ม) เพื่่�อช่ว่ ยให้ลูู้กจ้้างในอุุตสาหกรรม เดีียวกัันแต่่มีีผู้้ว่่าจ้้างคนละคนสามารถรวมตััวกัันได้้ รัับรองให้้แรงงานสามารถรวมตััวกัันเป็็นสหภาพแรงงานได้้ โดย ไม่่แบ่่งแยกเชื้้�อชาติิ ไม่่แบ่่งสถานที่่�ทำงาน (เช่่น สหภาพแรงงาน สร้้างสรรค์์ บุุคลากรทางการแพทย์์และสาธารณสุุข พนัักงานของ รััฐ ฯลฯ) เพิ่่�มช่่องทางให้้สหภาพแรงงานหลายแห่่ง ยื่่�นข้้อเรีียกร้้องร่ว่มกััน โดยได้้รัับการคุ้้มครองจากการถููกลงโทษหรืือกลั่่�นแกล้้ง กำหนดกลไกที่่�ชััดเจนในการต่่อรองกัับผู้้ว่่าจ้้าง รวมถึึงสิิทธิิของ แรงงานในการเข้้าถึึงข้้อมููลที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการทำงาน (เช่่น ผล ประกอบการ ความเสี่่�ยงที่่�เป็็นอัันตรายต่่อแรงงาน) 2.3.5 ประกัันสัังคมถ้้วนหน้้า เจ็็บป่่วยได้้เงิินชดเชย-ค่่าเดิินทาง หาหมอ นำประชาชนวััยแรงงานทุุกคนที่่�ยัังไม่่ได้้เข้้าระบบประกัันสัังคม (แรงงานนอกระบบ) เข้้ามาสู่่ระบบประกัันสัังคมถ้ว้นหน้้า ด้ว้ยการ สมทบวัันละ 1 บาท โดยจะได้้รัับสิิทธิิประโยชน์์เพิ่่�มเติิมจากการ เพิ่่�มงบประมาณจากการสมทบของภาครััฐ หากจำเป็็นต้้องลาพบแพทย์์: ได้้รัับค่่าชดเชยรายได้้ 200 บาทต่่อวััน และได้้ค่่าเดิินทางพบแพทย์์ 100 บาทต่่อวััน หากลาคลอด: ได้รัั้บเงิินชดเชยรายได้้ 5,000 บาทต่่อเดืือน เป็็นเวลา 6 เดืือน หากจำเป็็นต้้องหยุุดงาน (เช่่น หยุุดตามประกาศของรััฐบาล): ได้รัั้บเงิินชดเชยรายได้้ 200 บาทต่่อวััน ไม่่เกิิน 25 วัันต่่อปีี หากเสีียชีีวิิต: ได้้รัับค่่าฌาปนกิิจสงเคราะห์์ 10,000 บาท ยกเว้้นเงิินสมทบเข้้ากองทุุนประกัันสัังคมสำหรัับประชาชนที่่�ไม่มีี่ รายได้้หรืือมีีรายได้้ต่่ำกว่่าเกณฑ์์ โดยรััฐจะสมทบฝ่่ายเดีียว