ปฏิวัติการศึกษา | 99 5.3 การศึกษาเท่าทันโลก ปั ญหา นัักเรีียนไทยเรีียนหนัักและมีีจำนวนชั่่ว� โมงเรีียนสููงเป็็นอัันดัับต้้นๆ ของโลก แต่่ทัักษะหลายอย่่างกลัับยัังไม่่สามารถแข่่งกัับนานาชาติิ ได้้ เช่่น: ในการวััดทัักษะทางคณิิตศาสตร์์ วิิทยาศาสตร์์ และการ อ่่านของเด็็กแต่่ละประเทศทั่่�วโลก (การประเมิิน PISA 2018) ประเทศไทยเข้้ามาเป็็นอัันดัับที่่� 58 ด้้านคณิิตศาสตร์์ อัันดัับที่่� 54 ด้้านวิิทยาศาสตร์์ และอัันดัับที่่� 67 ด้้านการอ่่าน จาก 79 ประเทศ ทั่่�วโลกที่่�ถููกวััดผล ในการวััดทัักษะด้้านการสื่่�อสารภาษาอัังกฤษ (English Proficiency Index 2022) ประเทศไทยเข้้ามาเป็็นอัันดัับที่่� 97 จาก 111 ประเทศที่่�ถููกวััดผล ทั้้�งหมดนี้้�สะท้้อนว่่าปััญหาไม่่ได้้อยู่่ที่่�ความขยัันหรืือความ ทุ่่มเทของนัักเรีียน แต่่อยู่่ที่่�ระบบการศึึกษาที่่�ไม่่สามารถแปรความ ขยัันหรืือเวลาของนัักเรีียนไปเป็็นทัักษะที่่�แข่่งขัันในระดัับสากลได้้ การปฏิิรููปหลัักสููตร-วิิธีีการสอน-การประเมิิน จึึงเป็็นสิ่่�งที่่�จำเป็็น ในการยกระดัับคุุณภาพการศึึกษาไทย
100 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 5.3.1 ออกแบบหลัักสููตรใหม่่ เน้้นทัักษะที่่�ได้้ใช้้จริิง ร่่างหลัักสููตรใหม่่ภายใน 1 ปีี และค่่อยๆ ปรัับใช้้จนสามารถใช้้ใน ทุุกระดัับชั้้�นได้้ภายใน 4 ปีี หลัักสููตรจะเน้้นการสอนทัักษะ-สมรรถนะที่่�จำเป็็นสำหรัับการ ประกอบอาชีีพ เช่่น คิิดวิิเคราะห์์ สื่่�อสาร ทำงานเป็็นทีีม เห็็นอก เห็็นใจผู้้อื่่�น และการใช้้ชีีวิิต เช่่น ความรู้้ทางการเงิิน ความรู้้ด้้าน สุุขภาพ ปรัับการสอนทุุกวิิชาให้้มุ่่งเน้้นทัักษะสมรรถนะเป็็นหลััก เช่่น การสอนภาษาอัังกฤษที่่�เน้้นทัักษะการสื่่�อสาร หรืือการสอน ประวััติิศาสตร์์ที่่�เน้้นการวิิเคราะห์์-ถกเถีียง-แลกเปลี่่�ยน ปรัับรููปแบบการเรีียนการสอนแนะแนว ที่่�เน้้นการเชื่่�อมกัับโลก ภายนอกและกิิจกรรมทั้้�งในและนอกห้้องเรีียนที่่�ช่่วยให้้ผู้้เรีียน ค้้นพบตััวเอง เพิ่่�มกิิจกรรมทดลองเรีียนรู้้จากงานจริิง หรืือ job shadow การจััดคลินิิกให้้คำปรึึกษา 1-ต่่อ-1 การจััดสรรบััญชีีวิิทยากร จากภายนอกในอาชีีพที่่�เด็็กสนใจ 5.3.2 ชั่่วโมงเ�รีียนดีีมีีคุุณภาพ ลดคาบเรีียน-การบ้้าน-การสอบ ลดจำนวนชั่่�วโมงเรีียนและคาบเรีียนลง เป้้าหมายไม่่เกิิน 800- 1,000 ชั่่�วโมงต่่อปีี เพื่่�อให้้เหลืือเวลาเพีียงพอสำหรัับการเรีียนรู้้ นอกห้้องเรีียนและการพัักผ่่อน ลดการบ้้านเพื่่�อรัับประกัันเวลาเพีียงพอในการพัักผ่่อน (เช่่น บููรณาการการบ้้านในหลายวิิชา เปลี่่�ยนจากการบ้้านเป็็นการทำ แบบฝึึกหััดหรืือกิิจกรรมในเวลาเรีียน) ลดการสอบและหาวิิธีีประเมิินรููปแบบอื่่�น (เช่่น การทำโครงการกลุ่่ม) ปรัับวิิธีีการประเมิิน-การทดสอบระดัับชาติิ (O-NET) เป็็นแบบสุ่่ม สอบนัักเรีียนกลุ่่มหนึ่่�งในแต่่ละโรงเรีียน เพื่่�อประเมิินผลสััมฤทธิ์์� ของโรงเรีียนแทนการสอบทั้้�งระดัับชั้้�น นโยบาย
ปฏิวัติการศึกษา | 101 5.3.3 ลดวิิชาบัังคัับ เพิ่่� มวิิชาทางเลืือก ลดวิิชาพื้้�นฐานที่่�บัังคัับเรีียนในชั้้�นประถม-มััธยมต้้น และเพิ่่�มวิิชา เลืือกที่่�หลากหลายขึ้้�นและลดสััดส่ว่ นวิิชาบัังคัับในชั้้�นมััธยมปลาย 5.3.4 โรงเรีียน 2 ภาษา นัักเรีียนพููดภาษาอัังกฤษได้้ ปรัับทิิศทางหลัักสููตร-การสอน-การประเมิินวิิชาภาษาอัังกฤษที่่� เน้้นการสื่่�อสารหรืือการใช้้ภาษาเป็็นหลััก มากกว่่าเน้้นเพีียงหลััก ภาษาและไวยากรณ์์ เสริิมทัักษะครููไทยด้้านภาษาอัังกฤษทั้้�งในระดัับสถาบัันผลิิตครูู (pre-service training) และการพััฒนาทัักษะในงาน (in-service training) ทำ MOU โครงการแลกเปลี่่�ยนระหว่่างครูตู่่างชาติิและครููไทย เพื่่�อ เพิ่่�มสภาพแวดล้้อมที่่�นัักเรีียนไทยได้้ใช้้ภาษาอัังกฤษ ตั้้�งเป้้าให้ทุ้ ุกโรงเรีียนสอนเป็็น 2 ภาษา ภายใน 4 ปีี โดยการทยอย เพิ่่�มสััดส่่วนวิิชาและกิิจกรรมในโรงเรีียนที่่�สอนเป็็นภาษาอัังกฤษ (เช่่น English Friday ให้้วัันศุุกร์์หรืือ 1 วัันต่่อสััปดาห์์ในระดัับ โรงเรีียน เป็็นสำหรัับการเรีียนการสอนในภาษาอัังกฤษ) 5.3.5 วิิชาประวััติิศาสตร์์ เน้้นวิิเคราะห์์-แลกเปลี่่�ยน พรรคก้้าวไกลเสนอให้้ปรัับปรุุงวิิชาประวััติิศาสตร์์ให้้เน้้นการถก เถีียงแลกเปลี่่�ยนหลายมุุมมอง ไม่่ใช่่แค่่การท่่องจำ การเรีียนประวััติิศาสตร์์จะต้้องเชื่่�อมโยงระหว่่างรััฐไทย ท้้องถิ่่�น และประวััติิศาสตร์์โลกเพื่่�อให้้ผู้้เรีียนได้้เห็็นมุุมมองที่่�หลากหลาย เชื่่�อมโยงตััวเองในฐานะพลเมืืองไทย และพลเมืืองโลก ไปพร้้อม กัับความเข้้าใจท้้องถิ่่�นของตนเองได้้ 5.3.6 ส่่งเสริิมเทคโนโลยีีทางการศึึกษา เสนอให้้มีีแพลตฟอร์์มที่่�จะรวบรวมข้้อมููล สื่่�อการสอน เพื่่�อ สนัับสนุุนครููในการสอนในห้้องเรีียนได้้ อบรมและพััฒนาให้้ครููสามารถเปลี่่�ยนบทบาทจากผู้้สอนมาเป็็น ผู้้ชี้้�แนะ และสัังเกตนัักเรีียนในห้้องเรีียนว่่าใครเข้้าใจหรืือไม่่เข้้าใจ ในเรื่่�องใด เพื่่�อออกแบบการสอนที่่�เฉพาะเจาะจงเป็็นรายบุุคคล (Personalized Education) ได้้
102 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 5.3.7 สร้้างแพลตฟอร์์มตรวจสอบเนื้้�อหาหนัังสืือเรีียน เพิ่่�มกลไกรัับผิิดชอบของเนื้้�อหาหนัังสืือเรีียน เช่่น หากพบข้้อผิิด พลาดที่่�รุุนแรงสามารถสั่่�งแบนบริิษััทที่่�จััดทำหนัังสืือดัังกล่่าวได้้ 5.3.8 การศึึกษานอกระบบ (กศน.) แบบ on-demand ส่่งเสริิมให้้มีีการศึึกษานอกระบบ on-demand ไม่่ว่่าจะรููปแบบ online หรืือ on-site ทั้้�งหลัักสููตรระยะสั้้�นและระยะยาว โดยมุ่่ง เน้้นที่่�จะดำเนิินการกัับผู้้ที่่�มีีอายุุมากกว่่า 18 ปีี หรืือผู้้ที่่�มีีอายุุน้้อย กว่่า 18 ปีี แต่่หลุุดออกจากระบบการศึึกษาเพราะการแพร่่ระบาด ของโควิิด-19 5.3.9 อำำนวยความสะดวกในการทำำ Home School ตั้้�งศููนย์์ประสานงานกลางของ Home School เพื่่�อช่่วยลด อุุปสรรคในงานเอกสาร งานประเมิินต่่างๆ จากส่่วนกลาง ช่่วยให้้ Home School เข้้าถึึงสิิทธิิและสวััสดิิการที่่�ควรจะได้้ ศููนย์ดัั์งกล่่าวจะเป็็นแหล่่งที่่�ช่ว่ยรวบรวมหลัักสููตร สื่่�อการสอนของ คนที่่�จััด Home School ที่่�ต่่างๆ เพื่่�อแบ่่งปัันความรู้้กัันอีีกด้้วย 5.3.10 เปิิดข้้อสอบ TCAS ย้้อนหลัังทั้้�งหมดพร้้อมเฉลยทัันทีี กำหนดไม่่ให้้ออกข้้อสอบที่่�วััดเนื้้�อหาเกิินหลัักสููตร เพื่่�อรัับประกััน ความเสมอภาคทางโอกาสของนัักเรีียนที่่�ไม่มีี่ กำลัังทรััพย์์เพีียงพอ ในการเรีียนพิิเศษเพิ่่�มเติิมนอกโรงเรีียน เปิิดเผยข้้อสอบและเฉลยข้้อสอบย้้อนหลััง เพื่่�อยกระดัับคุุณภาพ การสอบ เปิิดให้้เกิิดการตรวจสอบความถููกต้้องเหมาะสมของ คำถาม/คำตอบ และให้้เป็็นคลัังความรู้้ที่่�ผู้้เข้้าสอบรุ่่นต่่อๆ ไปจะ สามารถเข้้าไปใช้้ฝึึกฝนได้้โดยไม่่มีีค่่าใช้้จ่่าย 5.3.11 ค่่าใช้จ่้ ่าย TCAS อัตัราเดีียว ไม่่เกิิน 500 บาท ปรัับอััตราค่่าใช้จ่้่ายเกี่่�ยวกัับการสอบเข้้ามหาวิิทยาลััยของ TCAS จากเดิิมที่่�ต้้องจ่่ายทั้้�งค่่าสอบสำหรัับทุุกการสอบและค่่าอัันดัับ เป็็นการจ่่ายแบบอััตราเดีียว (flat rate) ไม่่เกิิน 500 บาท สำหรัับ ทุุกบริิการที่่�เป็็นค่่าใช้้จ่่ายของ ทปอ. โดยรััฐเป็็นผู้้ประเมิินต้้นทุุน ที่่�แท้้จริิง และอุุดหนุุนตามสมควร
ปฏิวัติการศึกษา | 103 5.4 คืนครูให้ห้องเรียน ที่่�ผ่่านมาครููไทยไม่่สามารถให้้เวลาที่่�มากพอกัับห้้องเรีียนและ นัักเรีียนได้้ เนื่่�องจากข้้อจำกััดมากมาย รวมถึึงภาระงานของครูู มหาศาลที่่�ไม่่เกี่่�ยวข้้องกัับการเรีียนการสอน หรืือไม่่สอดคล้้องกัับ วััตถุุประสงค์์ที่่�เสริิมสร้้างความเข้้มแข็็งให้้การศึึกษาไทย โดยใน 1 ปีี ครููใช้้เวลา 84 วััน จาก 200 วัันในปีีการศึึกษา หรืือคิิดเป็็นกว่่า 42% ที่่�ถููกใช้้ไปกัับงานนอกห้้องเรีียน ทั้้�งงาน เอกสาร งานธุุรการ งานพััสดุุ การนอนเวรเฝ้้าโรงเรีียน การประเมิิน/ อบรม การเข้้าร่่วมโครงการที่่�ไม่่จำเป็็น ยิ่่�งไปกว่่านั้้�นยัังมีีการถููกกดทัับด้้วยอำนาจภายในโรงเรีียน โดนผู้้บริิหารใช้้งานนอกเหนืือหน้้าที่่� จนคุณุครููไม่่สามารถทุ่่มเทไป ที่่�การสอนหรืือการพััฒนาผู้้เรีียนได้้อย่่างเต็็มที่่� ซึ่่�งเป็็นผลมาจาก การประเมิินที่่�ไม่่ยึึดโยงเพีียงพอกัับผลสััมฤทธิ์์�ผู้้เรีียน และระบบ การบริิหารและพััฒนาบุุคลากรครููที่่�ยัังไม่่นำไปสู่่ผลลััพธ์์แห่่งการ พััฒนาทางการศึึกษาในระยะยาว ปั ญหา
104 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นโยบาย 5.4.1 เลิิกให้ครูู้นอนเวร ยกเลิิกการให้้ครููนอนเวรเฝ้้าโรงเรีียน เพื่่�อให้คุ้ณุครููสามารถโฟกััส ไปที่่�การเรีียนการสอนเพื่่�อพััฒนาผู้้เรีียนได้้อย่่างเต็็มที่่� 5.4.2 ลดงานเอกสาร-งานธุุรการครูู ยกเลิิกการอบรมหรืือโครงการที่่�ไม่่เกี่่�ยวข้้องกัับการเรีียนการสอน หรืือการพััฒนาผู้้เรีียน เพื่่�อให้้คุุณครููสามารถโฟกััสไปที่่�การเรีียน การสอนเพื่่�อพััฒนาผู้้เรีียนได้้อย่่างเต็็มที่่� ลดเวลาในการทำงานเอกสาร/งานธุุรการในโรงเรีียน ด้ว้ยการนำ ระบบอิิเล็็กทรอนิิกส์์ หรืือระบบอััตโนมััติิมาใช้้มากขึ้้�น เช่่น การ เซ็็นเอกสารออนไลน์์ จ้้างเจ้้าหน้้าที่่�ธุุรการให้้เพีียงพอและมีีความ มั่่�นคง 5.4.3 ยกเลิิกพิิธีีรีตี องในการประเมิินครูู-รัับแขก ยกเลิิกพิิธีีรีีตองที่่�ไม่่เกี่่�ยวข้้องกัับการเรีียนการสอนหรืือการพััฒนา ผู้้เรีียน (เช่่น การจััดแต่่งอาคารสถานที่่�ต้้อนรัับผู้้ประเมิิน) เพื่่�อให้้ คุุณครููสามารถโฟกััสไปที่่�การเรีียนการสอนเพื่่�อพััฒนาผู้้เรีียนได้้ อย่่างเต็็มที่่� 5.4.4 นัักเรีียนประเมิินครูู ครููประเมิิน ผอ. จััดให้้มีีการประเมิินทั้้�งครููและผู้้บริิหารโรงเรีียนแบบรอบทิิศ หรืือ 360 องศา เพื่่�อให้้ นัักเรีียนมีีส่่วนร่่วมในการประเมิินครูู ซึ่่�งจะทำให้้ครููมีีความ ยึึดโยงกัับผลสััมฤทธิ์์�และความพึึงพอใจของนัักเรีียนในฐานะ ผู้้รัับบริิการการศึึกษา ครูมีีสู่ว่นร่ว่ มในการประเมิินผู้้บริิหารโรงเรีียน ( เช่่น ผู้้อำนวยการ รองผู้้อำนวยการ) เพื่่�อให้้ผู้้บริิหารถููกประเมิินจากข้้อมููลที่่� รอบด้้าน และป้้องกัันการใช้้อำนาจในทางที่่�ไม่่ชอบกัับครูู
ปฏิวัติการศึกษา | 105 5.4.5 งบอบรมให้ครู้ ู-โรงเรีียน ตััดสิินใจเองว่่าจะเรีียนรู้้อะไร เปลี่่�ยนงบประมาณที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการอบรมครูทัู้้�งหมดที่่�ส่ว่นกลาง เป็็นคนตััดสิินใจ เป็็นการให้้เงิินตรงไปที่่� ครููแต่่ละคน เพื่่�อใช้้ซื้้�อคอร์์สอบรมพััฒนาทัักษะที่่�ได้้รัับ การรัับรองจากกระทรวงศึึกษาธิิการ (เช่่น เริ่่�มต้้นที่่�คนละ 3,000-5,000 บาทต่่อปีี) โรงเรีียน สำหรัับใช้้ในการจััดอบรมเพื่่�อเพิ่่�มทัักษะการสอน ของครููในระดัับโรงเรีียน 5.4.6 เพิ่่�มค่่าตอบแทนครููบรรจุุใหม่่ เป็็น 20,000 ต่่อเดืือน ปรัับขึ้้�นเงิินเดืือนเริ่่�มต้้นของข้้าราชการครููในช่ว่ ง 10 ปีีแรกให้สูู้งขึ้้�น โดยเริ่่�มต้้นที่่� 20,000 บาทต่่อเดืือน เพิ่่�มค่่าตอบแทน สวััสดิิการ ความก้้าวหน้้าทางอาชีีพของบุุคลากร ทางการศึึกษาอื่่�น (เช่่น ผู้้ดููแลเด็็ก ลููกจ้้างธุุรการ นัักการภารโรง) ไม่มีี่ครูอััูตราจ้้างเงิินเดืือนน้้อย ทุุกโรงเรีียนต้้องจ้้างครููได้้เพีียงพอ จากการประกัันรายได้้โรงเรีียนตามสููตรคำนวณรายหััวใหม่่ 5.4.7 ยกระดัับสถาบัันผลิิตครูู เพิ่่�มทัักษะ-ความเชี่่�ยวชาญครูู เพิ่่�มเกณฑ์์ในการคััดเลืือกครููให้้เข้้มข้้นขึ้้�นทั้้�งวิิชาการและทัักษะ การสอน เพิ่่�มการสอบสอนในการสอบบรรจุุครูู และการสอบ วิิชาการจะประเมิินครููด้้วยข้้อสอบชุุดเดีียวกัับนัักเรีียน พััฒนาสถาบัันการผลิิตครููให้้มีีความเชี่่�ยวชาญเฉพาะสาขา โดย ไม่่จำเป็็นต้้องเปิิดสอนทุุกสาขาวิิชาและจะมีีการเจาะจงสนัับสนุุน งบประมาณลงไปเพื่่�อพััฒนาการสอนในสาขานั้้�นๆ ให้้มีีคุุณภาพ มากที่่�สุุด
106 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 5.4.8 แก้้ปััญหาหนี้้�สิินครูู กำำหนดเพดานหักัเงิินเดืือน ปรัับโครงสร้้างหนี้้�ครููใหม่่ด้้วยการรวมหนี้้�ที่่�อยู่่ในสถาบัันการเงิิน และหนี้้�ในสหกรณ์์ออมทรััพย์์ครููให้้เป็็นหนี้้�ก้้อนเดีียว ต้้องเปิิดเผยข้้อมููลหนี้้�ครููรายบุุคคลให้้ธนาคารพาณิิชย์์รัับทราบ เพื่่�อประเมิินความเสี่่�ยงในการปล่่อยกู้้โดยเกิินกำลัังการชำระคืืน หนี้้�ของครูู กำหนดเพดานการหัักเงิินเดืือนไม่่ให้้เกิิน 70% ของเงิินเดืือน แต่่ละเดืือน และลดดอกเบี้้�ยเงิินกู้้ให้้ถููกลงหากครููมีีประวััติิการ ชำระหนี้้�ที่่�ดีี เปิดข้อสอบ TCAS ย้อนหลัง ทั ้ งหมด พร้อมเฉลยทันที
ปฏิวัติการศึกษา | 107 5.5 ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรีียนรู้้นั้้�นไม่่ได้้จำกััดอยู่่เฉพาะในห้้องเรีียน และการเรีียนรู้้ก็็ไม่่ ได้้จำกััดว่่าจะต้้องเป็็นเฉพาะเรื่่�องวิิชาการเข้้มข้้น ยัังมีีกิิจกรรมอีีก มากมายที่่�ช่่วยส่่งเสริิมทัักษะและประสบการณ์์ในการใช้้ชีีวิิตให้้แก่่ เยาวชนทั้้�งทางตรงและทางอ้้อม ไม่ว่่ ่าจะเป็็น การเข้้าชมพิิพิิธภััณฑ์์ ศิิลปะ การซื้้�อหนัังสืือที่่�ชอบ หรืือการเรีียนกีีฬา ดนตรีีศิิลปะ และ กิิจกรรมอื่่�นๆ ที่่�ตนเองสนใจ อีีกทั้้�งในปััจจุบััุน โลกเปลี่่�ยนแปลงไปทุุกวิินาทีีอย่่างรวดเร็ว็ สิ่่�งที่่�เคยเป็็นเรื่่�องจำเป็็นเมื่่�อ 10 ปีีที่่�แล้้ว อาจไม่่ตอบโจทย์์กัับสิ่่�งที่่� สัังคมและเศรษฐกิิจต้้องการในตอนนี้้� บางอาชีีพอาจถููกทดแทนโดย เครื่่�องจัักรและเทคโนโลยีีใหม่่ๆ ที่่�ทำให้้แรงงานในบางอาชีีพเสี่่�ยง ที่่�จะตกงานหรืือเสีียรายได้้และความก้้าวหน้้าทางอาชีีพ โดยเฉพาะ อย่่างยิ่่�ง กลุ่่มประชาชนวััยกลางคนที่่�พ้้นจากระบบการศึึกษาไป ชั่่�วระยะเวลาหนึ่่�งแล้้ว ปั ญหา
108 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นโยบาย 5.5.1 คููปองเปิิดโลก สููงสุุด 2,000 บาทต่่อปีี สำำหรัับเรีียนรู้้นอก ห้้องเรีียน แจกคููปองพััฒนาการเรีียนรู้้ตามช่ว่งวััยให้กัั้บเด็็กอายุุ 7-18 ปีี เพื่่�อ ใช้้สำหรัับการเรีียนรู้้-ฝึึกฝนทัักษะเพิ่่�มเติิมภายนอกโรงเรีียน ตลอดจนกิิจกรรมสร้้างสรรค์์ และกิิจกรรมทางวััฒนธรรมต่่างๆ แบ่่งเป็็น ระดัับประถมปีีละ 1,000 บาทต่่อปีี ระดัับมััธยมปีีละ 1,500 บาทต่่อปีี ระดัับอุุดมศึึกษาปีีละ 2,000 บาทต่่อปีี 5.5.2 เรีียนฟรีีอาชีีวะถึึง ปวส. จบแล้้วมีีงานทำำ สนัับสนุุนการเรีียนฟรีีในระดัับอาชีีวศึึกษา ทั้้�งระดัับประกาศนีียบััตร วิิชาชีีพ (ปวช.) และระดัับประกาศนีียบััตรวิิชาชีีพชั้้�นสููง (ปวส.) เพื่่�อเปิิดโอกาสในการเรีียนต่่อในสายอาชีีพโดยไม่มีีค่่ ่าใช้จ่้่าย และ นำไปสู่่การประกอบอาชีีพเฉพาะด้้านซึ่่�งเป็็นที่่�ต้้องการของตลาด แรงงานทั้้�งในปััจจุุบัันและอนาคต 5.5.3 เพิ่่�มงบพััฒนาคุุณภาพสถาบัันอาชีีวศึึกษา แห่่งละ 10 ล้้าน บาทต่่อปีี จััดสรรงบประมาณเพื่่�อสนัับสนุุนการจััดซื้้�อเพื่่�อปรัับปรุุงเครื่่�องมืือ และอุุปกรณ์์ที่่�ใช้้ทำการเรีียนการสอนในสถาบัันอาชีีวศึึกษาของ รััฐให้้ทัันสมััย (4,500 ล้้านบาทต่่อปีี หรืือเฉลี่่�ยปีีละ 10 ล้้านบาท ต่่อแห่่ง) จััดฝึึกอบรมด้้านเทคโนโลยีีที่่�ทัันสมััยอย่่างเข้้มข้้นให้้กัับอาจารย์์ ผู้้สอน เพื่่�อให้้อาจารย์์สามารถนำความรู้้ที่่�เป็็นปััจจุุบัันตรงกัับ ความต้้องการของภาคอุุตสาหกรรมมาสอนให้้แก่่นัักเรีียน
ปฏิวัติการศึกษา | 109 5.5.4 ส่่งเสริิมอาชีีวศึึกษาระบบทวิิภาคีี ส่่งเสริิมการเรีียนระบบทวิิภาคีี โดยปรัับปรุุงระบบประกัันคุณุภาพ การศึึกษาผ่่านการมีีส่ว่นร่ว่มของภาคเอกชนและผู้้ประกอบการใน ตลาดโดยให้มีี้การออกแบบหลัักสููตรร่ว่มกัันเพื่่�อที่่�จะสร้้างแรงงาน ที่่�มีีทัักษะตามความต้้องการของตลาด และจบมามีีงานทำจริิง 5.5.5 ส่่งเสริิมสหกิิจศึึกษา (เรีียน+ฝึึกงาน) ในมหาวิิทยาลััย ยกระดัับคุุณภาพการเรีียนการสอนระดัับอุุดมศึึกษาผ่่านการ ส่่งเสริิมสหกิิจศึึกษาที่่�เพิ่่�มเวลาที่่�ผู้้เรีียนฝึึกงานในสถานประกอบ การจริิง และผลัักดัันการศึึกษาแบบทวิิภาคีีที่่�ภาคเอกชนร่่วม ออกแบบหลัักสููตรและรัับประกัันการจ้้างงาน 5.5.6 ยกระดัับ กยศ. ทุุกคนกู้้ได้้ ยกเลิิกกิิจกรรมจิติอาสา จ่่ายคืืน เมื่่�อจ่่ายไหวเท่่านั้้�น ปรัับปรุุงเกณฑ์์การกู้้ยืืม ทุุกคนสามารถกู้้ได้้ถ้้วนหน้้าโดยไม่่ ต้้องพิิสููจน์์สิิทธิิ และไม่่ต้้องทำจิิตอาสา หรืือกิิจกรรมบัังคัับอื่่�นที่่� แตกต่่างจากนัักศึึกษาที่่�ไม่่ได้้กู้้ยืืมเรีียน ปรัับปรุุงเกณฑ์์การใช้้คืืนหนี้้� การจ่่ายคืืนหนี้้�เงิินกู้้จะมีีช่่วงปลอด หนี้้�ที่่�ยาวนานขึ้้�น ถ้้ารายได้้ไม่่ถึึงเกณฑ์์ที่่�กำหนด ก็็จะยัังไม่่ต้้อง จ่่ายคืืนเงิินต้้น ยกระดัับบทบาท กยศ. ในการช่่วยหางานให้้กัับผู้้กู้้ยืืม 5.5.7 แพลตฟอร์์มเรีียนรู้้ตลอดชีวิีติ เรีียนฟรีีไม่่จำกัำ ัด มีีระบบ จััดหางาน สร้้างแพลตฟอร์์มการเรีียนรู้้ที่่�ประชาชนทุุกคนเข้้าถึึงและเรีียนได้้ โดยไม่่จำกััด ผ่่านการรวบรวมคอร์์สพััฒนาทัักษะจากผู้้ผลิิต เนื้้�อหา แบบฝึึกหััดและระบบทดสอบความรู้้ระบบสำรวจความ ถนััดตนเอง และบริิการจัับคู่่กัับผู้้ประกอบการและจััดหางาน
110 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 5.5.8 ทำำงานเทีียบวุุฒิิได้้ ยกระดัับสถาบัันคุุณวุุฒิิวิิชาชีีพ พััฒนาสถาบัันคุุณวุุฒิิวิิชาชีีพให้้ผู้้ได้้รัับการรัับรองวิิชาชีีพได้้รัับ ความเชื่่�อถืือจากตลาดแรงงานและสัังคม ด้ว้ยการพััฒนาเงื่่�อนไข และคุุณสมบััติิของการรัับรองคุุณวุุฒิิให้้สอดคล้้องกัับมาตรฐาน สากล ตรงตามความต้้องการของเอกชน และปรัับหลัักสููตรของ สถาบัันอุุดมศึึกษาให้้สอดคล้้องกััน 5.5.9 คููปองเรีียนเสริิมทัักษะ-เปลี่่�ยนอาชีีพ 5,000 บาท/ปีี แจกคููปองคนวััยทำงาน อายุุ 30-60 ปีี จำนวน 1 ล้้านคน เพื่่�อ เลืือกพััฒนาทัักษะเชิิงลึึกที่่�ตนต้้องการหรืือมีีความจำเป็็นในการ ทำงาน จากหลัักสููตรการฝึึกอบรมที่่�มหาวิิทยาลััย ภาคเอกชน และ ภาคประชาสัังคม จััดขึ้้�นทั้้�งในรููปแบบออนไลน์์หรืือ ณ สถานที่่� โดยรััฐร่่วมจ่่าย 80% จากราคาหลัักสููตรฝึึกอบรม แต่่ไม่่เกิิน 5,000 บาท/คน
ปฏิวัติการศึกษา | 111 5.6 กระจายอำ�นาจทางการศึกษา อำนาจในการจััดการศึึกษายัังกระจุุกตััวอยู่่ในกระทรวงศึึกษาธิิการ มีีหน่่วยงานในรููปแบบคณะกรรมการที่่�อยู่่ในส่่วนกลางมากเกิินไป ทำงานซ้้ำซ้้อนกััน นอกจากนี้้ยัั�งมีีหน่ว่ยงานของกระทรวงศึึกษาธิิการ กระจายอยู่่ในส่่วนภููมิิภาค คืือ ศึึกษาธิิการจัังหวััด และศึึกษาธิิการ ภาค ทำให้้สุุดท้้ายแล้้วโรงเรีียนไม่่ได้้มีีอำนาจในการจััดการศึึกษา ที่่�เป็็นอิิสระเหมาะสมกัับบริิบทของตััวเอง อีีกทั้้�งยัังขาดการมีีส่่วน ร่่วมจากนัักเรีียน เยาวชน ผู้้ปกครอง ตลอดจนท้้องถิ่่�น และภาค ประชาสัังคมอย่่างเพีียงพอในการจััดการศึึกษาตั้้�งแต่ร่ะดัับนโยบาย จนถึึงระดัับโรงเรีียน ปั ญหา
112 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นโยบาย 5.6.1 กระจายอำำ นาจให้้โรงเรีียน เติิบโตได้้ภายใต้้ท้้องถิ่่� น กระจายอำนาจให้้โรงเรีียนด้้านงบประมาณ (เช่่น การจััดสรร งบประมาณให้้โรงเรีียนแบบไม่่กำหนดวััตถุุประสงค์์) กระจายอำนาจเรื่่�องบุุคลากร (เช่่น กลไกในการให้้โรงเรีียนมีี ส่่วนร่่วมในการสััมภาษณ์์และคััดเลืือกครูู) กระจายอำนาจเรื่่�องวิิชาการ (เช่่น การออกแบบหลัักสููตรของ โรงเรีียนที่่�สอดคล้้องต่่อความต้้องการของผู้้เรีียน การลดการ ควบคุุมจากส่่วนกลาง) เพิ่่�มอำนาจให้ท้้ ้องถิ่่�นในการบริิหารจััดการ ตลอดจนดููแลโรงเรีียน ในพื้้�นที่่� รวมถึึงการบริิหารจััดการสภาพแวดล้้อมโดยรอบให้้เอื้้�อ ต่่อการศึึกษาของประชาชนในพื้้�นที่่� 5.6.2 บอร์์ดโรงเรีียน ต้้องมีีตััวแทนนัักเรีียน กำหนดให้้คณะกรรมการสถานศึึกษาต้้องมีีตััวแทนนัักเรีียน เพิ่่�มกลไกให้้มีีการจััดเลืือกตั้้�งกรรมการสถานศึึกษาในบาง ตำแหน่่ง (เช่่น ตััวแทนนัักเรีียน ตััวแทนผู้้ปกครอง) เพิ่่�มความเป็็นมืืออาชีีพ โดยการจััดอบรมให้้กรรมการที่่�ไม่่ใช่่ บุุคลากรทางการศึึกษา เปลี่่�ยนจากระบบอาสาสมััคร เป็็นการมีีค่่าตอบแทนที่่�เหมาะสม เพื่่�อเพิ่่�มการมีีส่่วนร่่วม 5.6.3 งบที่่�สภานัักเรีียนเลืือกใช้้เองได้้ เพิ่่�มงบประมาณให้้โรงเรีียนในส่่วนกิิจกรรมพััฒนาผู้้เรีียน แต่่ให้้ เฉพาะโรงเรีียนที่่�มีีสภานัักเรีียนที่่�มาจากการเลืือกตั้้�งเท่่านั้้�น เพื่่�อ ให้นัั้กเรีียนมีีส่ว่นร่ว่ มในการใช้้งบประมาณ โดยสภานัักเรีียนจะนำ งบส่่วนนี้้�ไปทำกิิจกรรมภายในโรงเรีียนตามที่่�ได้้หาเสีียงไว้้
ปฏิวัติการศึกษา | 113 5.6.4 สภาเยาวชนมาจากการเลืือกตั้้�ง เสนอกฎหมายไปที่่�รััฐสภาได้้ จััดให้้มีีการเลืือกตั้้�งสภาเยาวชน โดยให้้สภานี้้�อยู่่ภายใต้้การดููแล ของสำนัักเลขาธิิการสภาผู้้แทนราษฎร มีีอำนาจและส่่วนร่่วมใน การขัับเคลื่่�อนประเทศ ดัังนี้้� เสนอร่่างกฎหมายต่่อรััฐสภาได้้ (เทีียบเท่่ากัับการที่่�ประชาชน ลงชื่่�อเสนอร่่างกฎหมาย 10,000 รายชื่่�อตามรััฐธรรมนููญ) เสนอตััวแทนเข้้าไปมีีส่่วนร่่วมในกรรมาธิิการที่่�เกี่่�ยวข้้อง ตั้้�งกระทู้้กัับรััฐมนตรีีที่่�เกี่่�ยวข้้องให้้มาตอบในสภาได้้ปีีละ อย่่างน้้อย 2 ครั้้�ง เสนอความเห็็นและข้้อเสนอแนะโดยตรงไปที่่�คณะรััฐมนตรีี
6.1 ปฏิรูปที่ ดินทั้ งระบบ 6.2 ปลดหนี้ เกษตรกร 6.3 ลดต้นทุนเกษตรกร 6.4 เพิมมูลค่าสินค้าเกษ่ตร 6.5 เพิมรายได้ใหม่เกษ่ตรกร 6.6 คืนชีวิตให้ชาวประมง เกษตร ก้าวหน้า 6
ภาคเกษตรของไทย มีีแรงงานอยู่่ประมาณ 12 ล้้านคน หรืือ 32% ของแรงงาน ทั้้งหมด รวม�ถึึงประเทศไทยมีีการใช้พื้้�นที่่� ทำำการเกษตรถึึง 46% ของพื้้�นที่่ทั้้�งหมด � แต่่ทว่่ามููลค่่าทางเศรษฐกิิจที่่เ�กิิดจากภาค เกษตร เทีียบกัับภาคอื่่�นๆ ในประเทศ กลัับ มีสัี ัดส่่วนเพีียง 8.5% ของ GDP ทั้้งหมด � สะท้้อนให้้เห็็นว่่าภาคการเกษตรของไทย มีปัี ัญหาเรื่่องประ�สิิทธิิภาพในการผลิติ และรายได้ข้องเกษตรกร
เกษตรก้าวหน้า | 117 ภาคเกษตรของไทย มีีแรงงานอยู่่ประมาณ 12 ล้้านคน หรืือ 32% ของแรงงานทั้้�งหมด รวมถึึงประเทศไทยมีีการใช้พื้้ ้ �นที่่�ทำการ เกษตรถึึง 46% ของพื้้�นที่่�ทั้้�งหมด แต่ทว่่ ่ามููลค่่าทางเศรษฐกิิจที่่�เกิิด จากภาคเกษตร เทีียบกัับภาคอื่่�นๆ ในประเทศ กลัับมีีสััดส่่วนเพีียง 8.5% ของ GDP ทั้้�งหมด สะท้้อนให้้เห็็นว่่าภาคการเกษตรของไทย มีีปััญหาเรื่่�องประสิิทธิิภาพในการผลิิต และรายได้้ของเกษตรกร เกษตรกรไทยเผชิิญกัับปััญหาในการทำมาหากิินตลอดมา ทั้้�งปััญหาที่่�ดิินทำกิินที่่�ตััวเองยัังไม่่มีีที่่�ดิินทำกิินเป็็นของตััวเอง ปััญหาหนี้้�สิินล้้นพ้้นตััวจากการทำการเกษตร ที่่�ส่่งต่่อถึึงลููกหลาน ปััญหาต้้นทุุนการทำเกษตรที่่�เพิ่่�มสููงขึ้้�นมาก ในกรณีีของปุ๋๋�ยเคมีี แต่่ราคาพืืชผลทางการเกษตรกลัับไม่่ได้้เพิ่่�มขึ้้�นตาม ปััญหา กระบวนการผลิิตที่่�เกษตรกรยัังเข้้าไม่่ถึึงเทคโนโลยีีการผลิิตที่่�ดีี และปััญหาการเข้้าถึึงแหล่่งน้้ำชลประทาน ปััญหาต่่างๆ เหล่่านี้้�ส่่ง ผลกระทบต่่อรายได้้ของเกษตรกรที่่�ไม่่เคยพอกิินพอใช้้ หรืือประสบ ปััญหาขาดทุุนจากราคาสิินค้้าเกษตรตกต่่ำ ที่่�ผ่่านมาภาครััฐมีีมาตรการระยะสั้้�นสำหรัับภาคเกษตร เช่่น โครงการประกัันราคาสิินค้้าเกษตร โครงการพัักหนี้้� ธ.ก.ส. ซึ่่�ง ไม่่สามารถแก้้ปััญหารายได้้และภาระหนี้้�สิินของเกษตรกรได้้ 6. เกษตรก้าวหน้า ปั ญหา
118 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ เกษตรกรยัังคงประสบปััญหาเดิิมๆ อย่่างไม่่จบสิ้้�น ทั้้�งนี้้�รััฐยัังขาด การมุ่่งเน้้นเรื่่�องของการยกระดัับการผลิิตที่่�เป็็นมาตรฐานสากล และ การแปรรููปเป็็นสิินค้้ามููลค่่าที่่�สามารถสร้้างรายได้้ให้้เกษตรกรได้้ อีีกทางหนึ่่�ง นอกจากปััญหาภาคเกษตรที่่�ส่่วนใหญ่่เป็็นพืืชเศรษฐกิิจ อย่่าง ข้้าว พืืชไร่่ และพืืชสวน ปััญหาใหญ่่ที่่�เป็็นผลกระทบจาก มาตรการของรััฐที่่�รุุนแรงและรีีบเร่่งเกิินไป คืือ ปััญหาประมง ที่่�ส่่ง ผลให้้เรืือประมงต้้องจอดทิ้้�งเป็็นซากเรืือเป็็นจำนวนมาก ผู้้ประกอบ การประมงไม่่สามารถประกอบอาชีีพได้้ การชดเชยจากภาครััฐ อย่่างการซื้้�อเรืือคืืนก็็เป็็นไปอย่่างล่่าช้้า
เกษตรก้าวหน้า | 119 6.1 ปฏิรูปที ่ ดินทั ้ งระบบ ปััจจุบััุน เกษตรกรจำนวนมากขาดเอกสารสิทธิ์์�หรืือโฉนดในที่่�ดิินที่่� ตนเองใช้ชีี้ วิิตและทำมาหากิินมาหลายรุ่่น โดยกว่่า 1 ล้้านคน กำลััง ประสบปััญหาข้้อพิิพาทที่่�ดิินกัับรััฐที่่�บางกรณีียืืดเยื้้�อมาหลายสิิบปีี และถููกซ้้ำเติิมโดยนโยบายของรััฐที่่�ผ่่านมา (ป่่าอนุรััุกษ์์ 300,000- 400,000 ราย/ป่่าสงวนแห่่งชาติิ 400,000-500,000 ราย/ที่่� ราชพััสดุุ 100,000-200,000 ราย/ที่่�ดิิน ส.ป.ก. 200,000- 300,000 ราย) นอกจากจะขาดความมั่่�นคงขั้้�นพื้้�นฐานในชีีวิิตและทรััพย์สิ์ ิน แล้้ว การขาดเอกสารสิิทธิ์์�ยัังเป็็นอุุปสรรคสำคััญต่่อการพััฒนา เพราะทำให้้เกษตรกรไม่่สามารถเข้้าถึึงแหล่่งทุุนในระบบ ขาดแรง จููงใจในการลงทุุนพััฒนาพื้้�นที่่�เพื่่�อผลตอบแทนในระยะยาว และ ไม่่มีีทางเลืือกในการโอนสิิทธิิหรืือขายที่่�ดิินเพื่่�อย้้ายถิ่่�นฐานเพื่่�อ แสวงหาโอกาสที่่�ดีีกว่่า แม้้เกษตรกรที่่�มีีที่่�ดิิน ส.ป.ก. ก็ยัั็ งไม่มีี่ความมั่่�นคงในการถืือ ครองที่่�ดิิน เพราะเอกสารสิิทธิ์์�ที่่�ดิิน ส.ป.ก. เป็็นเอกสารสิิทธิ์์�ที่่�มีีข้้อ จำกััดในการเปลี่่�ยนมืือการครอบครอง โดยห้้ามซื้้�อขายเปลี่่�ยนมืือ (ยกเว้้นแต่่การถ่่ายโอนตามมรดกให้้กัับทายาทที่่�ยัังมีีเงื่่�อนไขอีีก หลายประการ) ซึ่่�งเป็็นข้้อจำกััดในการเข้้าถึึงแหล่่งเงิินทุุน การใช้้ เป็็นหลัักทรััพย์์ค้้ำประกััน (ยกเว้้นกัับ ธ.ก.ส.) และการเปลี่่�ยนพื้้�นที่่� ทำกิินและเปลี่่�ยนอาชีีพของพี่น้ ่� ้องเกษตรกร-ในทางปฏิบััติิ ข้้อจำกััด ดัังกล่่าวที่่�ถููกออกแบบมาเพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้ที่่�ดิิน ส.ป.ก. เปลี่่�ยนมืือ กลัับกลายเป็็นกลไกที่่�เปิิดช่่องให้้นายทุุนบางรายเข้้ามารวบรวม ที่่�ดิิน ส.ป.ก. จากเกษตรกรได้้ในราคาถููกนอกกระบวนการกฎหมาย เนื่่�องจากเกษตรกรไม่่มีีทางเลืือกในการขายที่่�ดิินในราคาที่่�เหมาะ สมผ่่านกระบวนการที่่�ถููกต้้องตามกฎหมาย ปั ญหา
120 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ ทั้้�งหมดนี้้�ยัังสะท้้อนและซ้้ำเติิมถึึงปััญหาในภาพรวมของ ประเทศเกี่่�ยวกัับความเหลื่่�อมล้้ำในการครอบครองที่่�ดิิน โดย 80% ของที่่�ดิินทั้้�งหมดกระจุุกอยู่่ที่่�คนที่่�รวยที่่�สุุด 5% ในขณะที่่� 75% ของ คนไทย ไม่่มีีที่่�ดิินของตนเอง หากต้้องการจะยกระดัับคุณุภาพชีีวิิตของเกษตรกร การรัับ ประกัันความมั่่�นคงในที่่�ดิินทำกิิน จึึงเป็็นกระดุุมเม็็ดแรกและจุุดเริ่่�ม ต้้นที่่�สำคััญ
เกษตรก้าวหน้า | 121 นโยบาย 6.1.1 กองทุุนพิิสููจน์์สิิทธิิ 10,000 ล้้านบาท ยุุติิข้้อพิิพาท-ออก เอกสารสิิทธิ์์� ให้้เกษตรกร เร่่งแก้้ปััญหาข้้อพิิพาทที่่�ดิิน โดยมีีเป้้าหมายในการออกเอกสาร สิิทธิ์์�รวมกััน 10 ล้้านไร่่ ภายใน 4 ปีี ให้้เกษตรกรและประชาชนที่่� ผ่่านการพิิสููจน์์สิิทธิิ ด้้วยการ: (i) ตั้้�งกองทุุนพิิสููจน์์สิิทธิิ 10,000 ล้้านบาท เพื่่�อเพิ่่�มบุุคลากร อุุปกรณ์์ และระบบ RTK รัังวััดที่่�ดิินด้้วยดาวเทีียมที่่�ต้้องใช้้ใน กระบวนการพิิสููจน์สิ์ทธิิให้้ประชาชน โดยการใช้ข้้้อมููลหลัักฐาน ต่่างๆ ทั้้�งจากภาพถ่่ายทางอากาศ หลัักฐานราชการ และหลัักฐาน ของชุุมชน/ประชาชน (ii) ยกเครื่่�องกฎหมายที่่�ดิินทั้้�งหมด 7 ฉบัับ เช่่น พ.ร.บ. ป่่าไม้้ พ.ร.บ. ป่่าสงวนแห่่งชาติิ เพื่่�อแก้้ไขไม่่ให้้มีีการลิิดรอนสิิทธิิใน การครอบครองที่่�ดิินของประชาชนที่่�พัักอาศััยหรืือทำมาหากิิน ในที่่�ดิินดัังกล่่าวมาก่่อน 6.1.2 เปลี่่�ยน ส.ป.ก. เป็็นโฉนดอย่่างเป็็นธรรม ปลดล็็อกที่่�ดิิน ส.ป.ก. โดยการเปลี่่�ยนที่่�ดิิน ส.ป.ก. ให้้เป็็นโฉนด อย่่างเป็็นธรรม ด้้วยเงื่่�อนไขดัังต่่อไปนี้้�: (i) หากผู้้รัับสิิทธิิ ส.ป.ก. กัับ ผู้้ใช้้ประโยชน์์ที่่�ดิินตรงกััน: ออก โฉนดที่่�ดิินได้้เลย ภายใน 5 ปีีแรก: โอนมรดกได้้ แต่่หากจะขายหรืือ จำนอง ต้้องดำเนิินการผ่่านธนาคารที่่�ดิิน หลััง 5 ปีีผ่่านไป: ทำธุุรกรรมได้้เหมืือนกัับโฉนดที่่�ดิิน ทั่่�วไป (ii) หากผู้้รัับสิิทธิิ ส.ป.ก. กัับ ผู้้ใช้้ประโยชน์์ที่่�ดิินไม่่ตรงกััน: ออกโฉนดที่่�ดิินต่่อเมื่่�อ (1) เป็็นผู้้ที่่�มีีหลัักฐานใช้้ประโยชน์์ที่่�ดิินแปลงนั้้�นมาไม่่ ต่่ำกว่่า 10 ปีี และ (2) เป็็นผู้้ที่่�มีีหลัักฐานข้้อตกลงระหว่่างผู้้ได้รัั้บสิทธิิเดิิม กัับผู้้ใช้้ประโยชน์์ที่่�ดิินจริิง และ
122 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ (3) เป็็นผู้้ที่่�มีีทรััพย์สิ์ ินทั้้�งหมดไม่่เกิิน 10 ล้้านบาท (ไม่่ นัับรวมมููลค่่าของที่่�ดิิน ส.ป.ก. ที่่�กำลัังจะเปลี่่�ยนเป็็น โฉนด) - สำหรัับกรณีีที่่�ใช้้ที่่�ดิินที่่�ผ่่านมาเพื่่�อการเกษตร: ได้้ รัับการเปลี่่�ยน ส.ป.ก. เป็็นโฉนดได้้ไม่่เกิิน 50 ไร่่ - สำหรัับกรณีีที่่�ใช้้ที่่�ดิินที่่�ผ่่านมาเพื่่�อวััตถุุประสงค์์ อื่่�นๆ นอกจากการเกษตร: ได้้รัับการเปลี่่�ยน ส.ป.ก. เป็็นโฉนด เฉพาะผู้้ที่่�ครอบครองที่่�ดิิน รวมกัันทั้้�งหมด (ทั้้�งโฉนดที่่�ดิินแปลงอื่่�นๆ และ ส.ป.ก. ที่่�จะถููกเปลี่่�ยนเป็็นโฉนด) ไม่่เกิิน 50 ไร่่ - ภายใน 10 ปีีแรก: โอนมรดกได้้ แต่่หากจะขาย หรืือจำนอง ต้้องดำเนิินการผ่่านธนาคารที่่�ดิิน - หลััง 10 ปีีผ่่านไป: ทำธุุรกรรมได้้เหมืือนกัับ โฉนดที่่�ดิินทั่่�วไป ที่่�ดิินส่่วนที่่�เกิิน 50 ไร่่ (ตามเงื่่�อนไขข้้างบน) หรืือได้้มาแบบผิิด กฎหมาย จะถููกนำเข้้าสู่่ธนาคารที่่�ดิินเพื่่�อนำมากระจายให้้กัับ ประชาชน เช่่น เกษตรกรรายย่่อย สหกรณ์์หรืือกลุ่่มเกษตรกรที่่� ประสงค์์เช่่าใช้้ประโยชน์์ 6.1.3 เปลี่่�ยน นิิคมสหกรณ์์ เป็็นโฉนดทัันทีี เร่่งเปลี่่�ยนที่่�ดิินนิิคมสหกรณ์์ทุุกแห่่งทั่่�วประเทศ เป็็นเอกสารสิิทธิ์์� หรืือโฉนดให้้เกษตรกรและประชาชนทัันทีี 6.1.4 ตั้้�งธนาคารที่่�ดิิน กระจายการถืือครองที่่�ดิินให้้ประชาชน จััดตั้้�งธนาคารที่่�ดิิน เพื่่�อสนัับสนุุนการกระจายการถืือครองที่่�ดิิน ให้้ประชาชนผ่่าน 3 บทบาทหลััก: (1) รัับจำนองและรัับซื้้�อที่่�ดิิน ที่่�อยู่่ในช่ว่งห้้ามซื้้�อขาย (5-10 ปีี) (2) บริิหารจััดการที่่�ดิินส่ว่นเกิิน เช่่น ที่่�ดิิน ส.ป.ก. ของนายทุุน ขนาดใหญ่่ เพื่่�อกระจายให้้ชุุมชนและเกษตรกร (3) กระจายการถืือครองที่่�ดิินให้้เกษตรกรรายใหม่่ ในรููปแบบ ต่่างๆ เช่่น เช่่าซื้้�อ
เกษตรก้าวหน้า | 123 6.1.5 เปลี่่�ยนระบบภาษีีที่่�ดิิน ลดความเหลื่่�อมล้ำ ำในการถืือครองที่่�ดิิน ปรัับปรุุงประสิทธิิภาพและความเป็็นธรรมในการจััดเก็็บภาษีีที่่�ดิิน เพื่่�อลดความเหลื่่�อมล้้ำในการครอบครองที่่�ดิิน: (1) พััฒนาระบบภาษีีที่่�ดิินแบบรวมแปลง (รวมมููลค่่าที่่�ดิิน ทั้้�งหมดที่่�แต่่ละบุุคคล/นิิติิบุุคคลถืืออยู่่) แล้้วจััดเก็็บภาษีีที่่�ดิิน ในอััตราก้้าวหน้้า โดยคิิดจากมููลค่่าที่่�ดิินที่่�เกิิน 300 ล้้านบาท (2) ปรัับปรุุงประสิิทธิิภาพในการจััดเก็็บภาษีีที่่�ดิินแบบราย แปลง (แบบที่่�ใช้้อยู่่ในปััจจุุบััน) เพื่่�อป้้องกัันการหลบเลี่่�ยง (3) ลดหย่่อนหรืือส่่วนลดภาษีีที่่�ดิิน (Negative Land Tax) สำหรัับพื้้�นที่่�ที่่�ถููกใช้้เพื่่�อสาธารณประโยชน์์ (เช่่น พื้้�นที่่�สีีเขีียว พื้้�นที่่�อนุุรัักษ์์ระบบนิิเวศ พื้้�นที่่�สาธารณะ) ตามระยะเวลาที่่� ตกลงกััน (3-10 ปีี)
124 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.2 ปลดหนี ้ เกษตรกร ปััญหาหนี้้�สิินของเกษตรกรไทยเป็็นปััญหาที่่�ยืืดเยื้้�อมานาน ข้้อมููล ล่่าสุุดของสถาบัันวิิจััยเศรษฐกิิจป๋๋วย อึ๊๊�งภากรณ์์พบว่่า ร้้อยละ 90 ของเกษตรกรไทยเป็็นหนี้้� โดยเกษตรกรแต่่ละครััวเรืือนมีีหนี้้�เฉลี่่�ย ประมาณ 2.8 กองหนี้้� (72% เป็็นหนี้้�ธนาคารเพื่่�อการเกษตรและ สหกรณ์์การเกษตร (ธ.ก.ส.)/63% เป็็นหนี้้�กองทุุนหมู่่บ้้าน/25% เป็็นหนี้้�เช่่าซื้้�อ (เช่่น รถจัักรยานยนต์์ รถยนต์์)/17% เป็็นหนี้้� สหกรณ์์/20% เป็็นหนี้้�นอกระบบ) กลุ่่มที่่�น่่าเป็็นห่ว่ งที่่�สุุดกลุ่่มหนึ่่�งคืือ ลููกหนี้้�ที่่�เป็็นผู้้สููงอายุุ 60 ปีี ขึ้้�นไป ซึ่่�งมีีจำนวนเกืือบ 1.4 ล้้านราย (ที่่�มีีหนี้้�กัับ ธ.ก.ส.) เนื่่�องจาก การเป็็นหนี้้�ของครััวเรืือนเกษตรกรมีีลัักษณะที่่� “ผููกพััน” และ “ทัับถม” จนกระทั่่�งเมื่่�อเกษตรกรมีีอายุุมากขึ้้�น และแม้ว่้่าเกษตรกรเหล่่านี้้�จะ ได้้ชำระหนี้้�ไปมากแล้้ว แต่่มููลหนี้้�คงค้้างที่่�มีีอยู่่ก็็ยัังมีีอััตราสููง โดย ในบรรดาลููกหนี้้สู�ูงอายุุ 1.4 ล้้านรายนี้้มีีผู้้� ที่่�เป็็น “หนี้้�เสีีย” หรืือหนี้้�ที่่� ไม่่ก่่อให้้เกิิดรายได้้ (หรืือ NPL) ถึึง 179,421 ราย และกลายเป็็น ความเสี่่�ยงที่่�ภาระหนี้้สิ�ินจะสืืบทอดข้้ามรุ่่นไปยัังทายาทของตนต่่อไป ปั ญหา
เกษตรก้าวหน้า | 125 นโยบาย 6.2.1 ปลดหนี้้� ธ.ก.ส. เกษตรกรสููงวััย จ่่ายหนี้้�ถึึงครึ่่�ง รััฐยกอีกครึ่่ ี �ง ให้ทั้ ันทีี ปลดหนี้้�ให้้เกษตรกรสููงวััย (60 ปีีขึ้้�นไป) กำหนดว่่าเมื่่�อชำระหนี้้�ได้้ถึึงครึ่่�งหนึ่่�งของหนี้้�ปััจจุุบัันที่่�มีีอยู่่ รััฐจะยกหนี้้�ที่่�เหลืืออีีกครึ่่�งหนึ่่�งให้้ จ่่ายดีี ลดดอกเบี้้�ย ผ่่อนปรนภาระหนี้้�สิินให้้กัับลููกหนี้้�บุุคคลธนาคารรััฐที่่�จ่่ายดีี จ่่ายตรงเวลาเกิินกว่่า 12 งวด ด้ว้ยการลดดอกเบี้้�ย 10% โดย รััฐบาลจะเป็็นผู้้อุุดหนุุนงบประมาณชดเชยการลดดอกเบี้้�ย 6.2.2 ต้้นไม้้ปลดหนี้้�-รััฐเช่่าที่่�เกษตรกรปลูกูไม้้มีีค่่า ปลดหนี้้�ตั้้�งแต่่ วัันแรก แถมต้้นไม้้ใน 20 ปีี ปลดหนี้้�ให้้เกษตรกรที่่�มีีที่่�ดิิน รััฐจ่่ายหนี้้�คงค้้างให้้เกษตรกรในฐานะค่่าเช่่า เพื่่�อใช้้ที่่�ดิินของ เกษตรกรในการปลููกไม้้ยืืนต้้นและเพิ่่�มพื้้�นที่่�สีีเขีียว เกษตรกรจะถููกปลดหนี้้ตั้� ้�งแต่วัั่นแรก และจะได้ส่้ว่นแบ่่งครึ่่�ง หนึ่่�งของต้้นไม้้ที่่�ปลููก เมื่่�อครบ 20 ปีี 6.2.3 หลัังคาปลดหนี้้�-รััฐติิดแผงโซลาร์์ให้ฟรี ้ ี เกษตรกรขายไฟฟ้้า ปลดหนี้้� ปลดหนี้้�ให้้เกษตรกรที่่�ไม่่มีีที่่�ดิิน และมีีมููลค่่าหนี้้�ไม่่สููงมาก รััฐติิดตั้้�งแผงโซลาร์์ให้้เกษตรกรฟรีี โดยแบ่่งรายได้้จากการ ขายค่่าไฟฟ้้า เกษตรกรจะประหยััดค่่าไฟฟ้้า และสามารถใช้ร้ายได้้จากการ ขายไฟฟ้้ามาสมทบในการชำระหนี้้� 6.2.4 หมดยุุคหาเงิินจ่่ายดอก ทุุกบาทที่่�จ่่ายหนี้้�ต้้องลดเงิินต้้นก่่อน ดอกเบี้้�ย กำหนดลำดัับการตััดชำระหนี้้�ของสหกรณ์์ให้้เหมืือนกัับทุุกสถาบััน ทางการเงิิน โดยการตััดชำระเงิินต้้นก่่อนดอกทุุกงวด เพื่่�อช่่วย เกษตรกรปลดหนี้้�ได้้เร็วขึ้้ ็ �น ในกรณีีที่่�ไม่่สามารถจ่่ายได้้ครบทุุกงวด
126 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.3 ลดต้นทุนเกษตรกร เกษตรกรไทยที่่�ปลููกพืืชเศรษฐกิิจหลัักอย่่าง ข้้าว ยางพารา และ อ้้อย ประสบปััญหาการขาดทุุนจากการทำเกษตร นัับตั้้�งแต่ปี่ ี 2556 (ราคาสุุทธิิเฉลี่่�ยต่่อครััวเรืือนของเกษตรกรอยู่่ที่่� 260 บาท/วััน น้้อยกว่่าค่่าแรงขั้้�นต่่ำในปััจจุุบััน) อย่่างกรณีีของข้้าว ในรอบ 50 ปีี ราคาข้้าวขึ้้�นมา 3.5 เท่่า แต่่ต้้นทุุนการเกษตร โดยเฉพาะค่่าปุ๋๋�ยเคมีีขึ้้�นมาถึึง 11.4 เท่่า ส่่งผลให้้เกษตรกรไทยอยู่่ในวัังวนของหนี้้�สิินจากการทำ เกษตร เนื่่�องจากไม่่สามารถหากำไรจากการเกษตรได้้เลย นอกจาก นี้้�เกษตรกรไทยประสบปััญหากัับการปรัับตััวเพื่่�อยกระดัับการผลิิต ของตััวเอง ทั้้�งเทคโนโลยีีการเกษตร การปลููกพืืชที่่�เหมาะสมกัับ สภาพพื้้�นที่่� และการเข้้าถึึงแหล่่งน้้ำ ปััญหาเหล่่านี้้ท� ำให้้ภาคเกษตร ไทยมีีผลิิตภาพในการผลิิตพืืชทางการเกษตรต่่ำ รายได้้ไม่่พอกัับ ต้้นทุุนการผลิิต ปั ญหา
เกษตรก้าวหน้า | 127 นโยบาย 6.3.1 กระจายงบพััฒนาแหล่่งน้ำ ำให้ท้้ ้องถิ่่� น ครอบคลุุมพื้้�นที่่�นอก เขตชลประทาน กระจายอำนาจและงบประมาณให้้องค์์กรปกครองส่่วนท้้องถิ่่�น ในการพััฒนาและปรัับปรุุงแหล่่งน้้ำในรููปแบบที่่�เหมาะสมสำหรัับ พื้้�นที่่� (เช่่น ขุุดบ่่อ สระน้้ำ ชลประทานทางท่่อ การใช้้ระบบโซลาร์์ บ่่อบาดาล) กระตุ้้นการพััฒนาแหล่่งน้้ำนอกพื้้�นที่่�ชลประทานผ่่านองค์์กร ปกครองส่ว่นท้้องถิ่่�น โดยตั้้�งเป้้าหมายเพิ่่�มน้้ำกัักเก็็บ 1,000 ล้้าน ลููกบาศก์์เมตร/ปีี ด้้วยงบประมาณราว 25,000 ล้้านบาท/ปีี ซึ่่�ง จะทำให้้ครอบคลุุมพื้้�นที่่�เกษตรนอกเขตชลประทานเพิ่่�มขึ้้�น 4 ล้้านไร่่/ปีี 6.3.2 ซื้้�อ 1 แถม 1 ปุ๋๋�ยสั่่�งตััด-แม่่ปุ๋๋�ยราคาถูกูผ่่านสหกรณ์์-กลุ่่ม เกษตร-วิสิาหกิิจชุุมชน ลดภาระค่่าใช้จ่้่ายด้้านปุ๋๋�ยของเกษตรกร และส่่งเสริิมการใช้ปุ๋๋ ้ �ยสั่่�ง ตััดโดยการ: ออกโครงการ “ซื้้�อ 1 แถม 1 ปุ๋๋�ยสั่่�งตััด” โดยรััฐสมทบเพื่่�อแถม ปุ๋๋�ยสั่่�งตััดจากการวิิเคราะห์์ค่่าความสมบููรณ์์ของดิินให้้ เกษตรกร ทุุกครั้้�งที่่�ซื้้�อปุ๋๋�ย ใน 6 เดืือนแรก ทำการทููตเชิิงเกษตรเพื่่�อนำเข้้าแม่ปุ๋๋ ่ �ยขนาดใหญ่่ และแจกให้้ ผู้้ผลิิตปุ๋๋�ยรายย่่อย (เช่่น สหกรณ์์ วิิสาหกิิจชุุมชน SME) สนัับสนุุนงบประมาณให้้ผู้้ผลิิตปุ๋๋�ยรายย่่อยในการตรวจ วิิเคราะห์ดิ์ ิน และนำเทคโนโลยีีมาใช้้ในการผลิิตปุ๋๋�ยผ่่านการ กำหนดสููตรเพื่่�อนำแม่่ปุ๋๋�ยมาผสมเป็็นปุ๋๋�ยสั่่�งตััดให้้กัับ เกษตรกร ตั้้�งกองทุุนปุ๋๋�ย 20,000 ล้้านบาท เพื่่�อเป็็นแหล่่งงบประมาณ ในการดำเนิินการ
128 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.3.3 สนัับสนุุนการเลี้้�ยงสััตว์์ ลดต้้นทุุน เพิ่่� มเงิินทุุน ขยายตลาด สนัับสนุุนเกษตรกรในการเลี้้�ยงสััตว์์ เพื่่�อลดต้้นทุุน ลดความเสี่่�ยง และเพิ่่�มรายได้้ โดยการ: ให้้อำนาจท้้องถิ่่�นจ้้างสััตวบาล/สััตวแพทย์์บริิการเกษตรกร ได้้ พััฒนาระบบโรงเชืือด-โรงชำแหละ-โรงแปรรููปปศุสััุตว์์ให้้ได้้ มาตรฐานในท้้องถิ่่�น ส่่งเสริิมสหกรณ์์และกลุ่่มเกษตรกรปลููกพืืชอาหารสััตว์์ และ ผสมอาหารสััตว์์เองในแต่่ละท้้องถิ่่�น ปล่่อยเงิินกู้้ดอกเบี้้�ยต่่ำให้้เกษตรกรสำหรัับการเลี้้�ยงปศุสััุตว์์ (ประมาณ 3-4% ต่่อปีี) ป้้องกัันและกำจััดการทุุจริิตในระบบควบคุุมโรคและการตลาด ปศุุสััตว์์ 6.3.4 ดอกเบี้้�ย 0% ผ่่อนโดรน รถไถ รถดำำนา เครื่่�องจักัร การเกษตร ส่่งเสริิมเกษตรกรในการใช้้เครื่่�องจัักรกลทางการเกษตร เพื่่�อเพิ่่�ม ผลผลิิต ลดต้้นทุุน และลดความสููญเสีีย: สนัับสนุุนสิินเชื่่�อดอกเบี้้�ยต่่ำมากสำหรัับการลงทุุนและการ ขยายกิิจการเครื่่�องจัักรกลทางการเกษตร ยกเว้้นภาษีีนำเข้้าเครื่่�องจัักร ผู้้ประกอบการสามารถนำค่่าแรงและงบลงทุุนในการวิิจััยและ พััฒนามาหัักลดหย่่อนภาษีีได้้ 2 เท่่า รััฐลงทุุนในการวิิจััยและพััฒนาจากภาครััฐในเครื่่�องจัักรกล เป้้าหมาย (เช่่น เครื่่�อง/อุุปกรณ์์สำหรัับไถกลบตอซััง) สนัับสนุุนงบประมาณสำหรัับเกษตรกรในการใช้้เครื่่�องจัักร กลเพื่่�อทดแทนการเผาในพื้้�นที่่�เกษตร ผ่่านองค์์กรปกครอง ส่่วนท้้องถิ่่�น
เกษตรก้าวหน้า | 129 6.4 เพิ ่ มมูลค่าสินค้าเกษตร เนื่่�องจากสิินค้้าเกษตร โดยเฉพาะพืืชเศรษฐกิิจอย่่างข้้าว ยางพารา อ้้อย หรืือผลไม้้ตามฤดููกาล มีีความผัันผวนของราคา และบางครั้้�ง ประสบปััญหาราคาสิินค้้าเกษตรตกต่่ำ เช่่น ในปีี 2564 ราคาข้้าว ไทยตกต่่ำที่่�สุุดในรอบ 14 ปีี ราคาข้้าวเปลืือกหอมมะลิิเหลืือไม่่ถึึง 10,000 บาท/ตััน หรืือในปีี 2565 ที่่�ราคามัังคุุดและเงาะตกต่่ำจน ไม่่คุ้้มกัับต้้นทุุนการผลิิต ปััญหาดัังกล่่าวเกิิดจากสิินค้้าเกษตรผลิิตมามากกว่่าความ ต้้องการของตลาด มีีมููลค่่าต่่ำ และมีีอายุุการเก็็บที่่�ไม่่นานเมื่่�อเทีียบ กัับสิินค้้าบางประเภท ทำให้้เกษตรกรไม่่มีีอำนาจต่่อรองกัับตลาด และมัักถููกกดราคาอยู่่เสมอ นอกจากนี้้�เกษตรกรส่่วนใหญ่่ของ ประเทศไม่่ได้้มีีศัักยภาพมากพอที่่�จะแสวงหาตลาดขายสิินค้้า เกษตรหรืือสิินค้้าแปรรููปที่่�ตััวเองผลิิตได้้ ดัังนั้้�นจึึงมีีความจำเป็็นต้้องมีีนโยบายส่่งเสริิมการแปรรููป สิินค้้าเกษตรเพื่่�อให้้ได้สิ้ินค้้าที่่�มีีมููลค่่าสููง รวมถึึงส่่งเสริิมการเกษตร เพื่่�อให้้สิินค้้าเกษตรและสิินค้้าแปรรููปของไทยเป็็นที่่�ต้้องการของ คลาดโลก เพื่่�อให้สิ้ินค้้าเกษตรไทยมีีมููลค่่าสููงขึ้้�นและสามารถรองรัับ สถานการณ์์ที่่�ผัันผวนของราคาสิินค้้าเกษตรอย่่างเช่่นในปััจจุบััุนได้้ ปั ญหา
130 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นโยบาย 6.4.1 สุุราก้้าวหน้้า เพิ่่� มมููลค่่าสิินค้้าเกษตร ปลดล็็อกการผลิิตสุรุาของผู้้ผลิิตรายย่่อยและสุรุาชุุมชน ซึ่่�งจะนำ มาสู่่ผลประโยชน์์ต่่อเกษตรกรผ่่านการ: เพิ่่�มมููลค่่าผลผลิิตทางการเกษตรที่่�ถููกนำไปใช้้ในกระบวนการ ผลิิตสุุรา เช่่น ข้้าว (ที่่�ถููกนำไปหมัักเป็็นเบีียร์์-สุุรา) หรืือ พืืช ผลไม้้ต่่างๆ (ที่่�ถููกนำไปหมัักเป็็นไวน์์) ช่ว่ ยปลดปล่่อยศัักยภาพและความสร้้างสรรค์์ ให้นัั้ กปรุุงสุรุา จากพื้้�นที่่�ต่่างๆ สามารถคิิดค้้นวิิธีีการของตััวเองในการ สร้้างสรรค์์สิินค้้าเกษตรให้้เป็็นสิินค้้ามููลค่่าสููง เพื่่�อให้้ผู้้ บริิโภคได้ลิ้้้�มลองและเพื่่�อให้้เกษตรกรต้้นน้้ำมีีรายได้้ที่่�สููงขึ้้�น 6.4.2 พััฒนาสิินค้้าชุุมชน-1 ท้้องถิ่่� น 1 โรงงานแปรรููปสิินค้้าเกษตร เพิ่่�มประสิทธิิภาพในการใช้้งบประมาณกัับการแปรรููปสิินค้้าเกษตร ที่่�ตรงตามความต้้องการของเกษตรกรในพื้้�นที่่� โดยการ: กระจายอำนาจและงบประมาณให้้องค์์กรปกครองส่่วน ท้้องถิ่่�น มารัับบทบาทนำในการสนัับสนุุนการแปรรููปสิินค้้า เกษตรที่่�เหมาะกัับพื้้�นที่่� (เช่่น การจััดตั้้�งโรงงานแปรรููป ยางพารา การวิิจััยและพััฒนาในการแปรรููปผลไม้้ในพื้้�นที่่� การพััฒนาน้้ำมัันปาล์์ม/น้้ำมัันมะพร้้าวสกััดเย็็น) ร่่วมกัับ สหกรณ์์-กลุ่่มเกษตรกร-ผู้้ประกอบการรุ่่นใหม่่ภายในพื้้�นที่่� เน้้นส่่งเสริิมการแปรรููปที่่�สร้้างมููลค่่าเพิ่่�มและนวััตกรรมใหม่่ๆ (เช่่น การทำพื้้�นรองคอกปศุุสััตว์์ และรองเท้้าสััตว์์เลี้้�ยงจาก ยางพารา การนำยางพารามาใช้้ในวััสดุุอุุปกรณ์์ทางการ แพทย์์ขั้้�นสููง การพััฒนาน้้ำมัันหล่่อลื่่�นจากน้้ำมัันปาล์์ม เป็็นต้้น)
เกษตรก้าวหน้า | 131 6.4.3 อาหารโรงเรีียน-โรงพยาบาลจากชุุมชน ตััดวงจรสิินค้้าเกษตร ไม่่ผ่่านพ่่อค้้าคนกลาง สร้้างตลาดสำหรัับสิินค้้าแปรรููปเกษตร ผ่่านการกำหนดให้้รััฐ จััดซื้้�อวััสดุุในโครงการรััฐ ที่่�แปรรููปมาจากสิินค้้าเกษตร เช่่น ยาง (ถนนผสมยางพารา พื้้�นสนามเด็็กเล่่น ของเล่่นจากไม้้ ยางและผลิิตภััณฑ์์ยาง ยางล้้อรถเมล์์ไฟฟ้้า พื้้�นรองสระเก็็บ น้้ำเพื่่�อการเกษตร พื้้�นรองคอกปศุุสััตว์์) อาหารและผััก-ผลไม้้ และผัักและผลไม้้แปรรููป (ในโรงเรีียน ในโรงพยาบาล) 6.4.4 เปิิดตลาดโลก เดิินสาย-เจรจาประเทศคู่่ค้้า สร้้างโอกาส เกษตรกรไทย เปิิดตลาดสิินค้้าแปรรููปในต่่างประเทศ เพื่่�อให้้เกษตรกรมีีรายได้้ จากการส่่งออก ด้้วยการเร่่งทำการทููตเชิิงเกษตร เจรจากัับ ประเทศคู่่ค้้าให้้หัันมาใช้้วััตถุุดิิบจากไทยที่่�ได้้รัับการรัับรอง มาตรฐาน รวมถึึงเจรจากระบวนการ/มาตรฐานการส่่งออกให้้ เหมาะสม
132 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.5 เพิ ่ มรายได้ใหม่เกษตรกร เนื่่�องจากเกษตรกรรายย่่อยส่่วนใหญ่่ยัังไม่่เข้้าถึึงการเข้้าสู่่ กระบวนการรัับรองมาตรฐานสิินค้้าเกษตร โดยเฉพาะสิินค้้า ประเภทพืืชไร่่และข้้าว ซึ่่�งทำให้้ไม่่สามารถขายสิินค้้าเกษตรในราคา ส่่งออกต่่างประเทศได้้ นอกจากนี้้�สิินค้้าเกษตรอิินทรีีย์์ยัังเป็็นตลาดในวงแคบและ มีีมููลค่่าสููง ปีี 2565 ตลาดเกษตรอิินทรีีย์์ไทยอยู่่ที่่�ประมาณ 3,000 ล้้านบาท ส่่งออก 1,000 ล้้านบาท อััตราการเติิบโตของตลาดอยู่่ที่่� 10% พื้้�นที่่�เพาะปลููกคิิดเป็็น 2% จากพื้้�นที่่�เกษตรทั้้�งประเทศ แต่่เกษตรกรไทยส่่วนใหญ่่ที่่�เป็็นเกษตรกรสููงอายุุยัังไม่่ สามารถปรัับตััวได้้กัับรููปแบบการผลิิตสมััยใหม่่ที่่�ใช้้เทคโนโลยีี อีีกทั้้�งลููกหลานที่่�เป็็นคนรุ่่นใหม่่ก็็หัันหลัังให้้ภาคเกษตรไปแล้้ว ถึึง อย่่างนั้้�นภาคเกษตรไทยยัังสามารถหารายได้้เพิ่่�มระหว่่างการเพาะ ปลููกได้้จากการท่่องเที่่�ยวเชิิงเกษตร ทั้้�งหมดนี้้�จึึงเป็็นปััญหาและ โอกาสที่่�ภาครััฐควรเข้้ามาแก้้ไข-ส่่งเสริิม เพื่่�อต่่อยอดรายได้้ใหม่่ให้้ เกษตรกรไทย ปั ญหา
เกษตรก้าวหน้า | 133 นโยบาย 6.5.1 รัับรองมาตรฐาน GAP-GMP-เกษตรอิินทรีย์ี ์ ฟรีี! ส่่งสิินค้้า เกษตรคุุณภาพดีีไปทั่่�วโลก ส่่งเสริิมให้้เกษตรกรรายย่่อยเข้้าถึึงกระบวนการขอรัับรอง มาตรฐานคุุณภาพ โดยการ: อุุดหนุุนให้้เข้้าถึึงการรัับรองมาตรฐาน GAP GMP อย. และ เกษตรอิินทรีีย์์ ได้้ฟรีี เป็็นระยะเวลา 2 ปีี จััดหาเงิินทุุนเพิ่่�มเติิมให้ผู้้ ้ ประกอบการที่่�ขอใบประกาศนีียบััตร (certificate) ของสิินค้้าแปรรููป เพื่่�อส่่งเสริิมการแปรรููปสู่่ มาตรฐานสากล 6.5.2 “เกษตรข้้ามรุ่่น”-จ้้างเกษตรกรรุ่่นใหม่่ สอนเกษตรกรวััยเก๋๋า ใช้้เทคโนโลยีี รวมพลัังเกษตรกรทุุกรุ่่นผ่่านการจััดตั้้�งและส่่งเสริิมให้้มีีระบบ บริิการมืืออาชีีพ เพื่่�อช่่วยแนะนำเกษตรกรในการลดต้้นทุุนและ เพิ่่�มผลผลิิต จ้้างงานหรืือสนัับสนุุนการจััดตั้้�งธุุรกิิจของเกษตรรุ่่นใหม่่ หรืือ Young Smart Farmer ในการให้้คำปรึึกษาและบริิการต่่อ เกษตรกรรุ่่นเก๋๋า โดยเน้้นไปที่่�: (i) การเข้้าถึึงและใช้้ประโยชน์์จากเทคโนโลยีีทางการ เกษตร (เช่่น IoT/Big Data/ข้้อมููลตลาด) (ii) องค์์ความรู้้และทัักษะเฉพาะทาง (เช่่น สััตวแพทย์์/ สััตวบาล การพยากรณ์์อากาศเฉพาะท้้องถิ่่�น การปฏิบััติิ หลัังการเก็็บเกี่่�ยว) (iii) การบริิหารจััดการแปลงนาแบบเบ็็ดเสร็็จ/กึ่่�ง เบ็็ดเสร็็จด้้วยนวััตกรรมใหม่่ๆ (เช่่น นาข้้าวที่่�ใช้้น้้ำน้้อย การทำนาที่่�ให้้ผลผลิิตสููง)
134 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.5.3 ปลดล็็อกฟาร์์มสเตย์์ เปลี่่�ยนไร่่นาเป็็นรายได้้ สร้้าง อุตสุาหกรรมท่่องเที่่�ยวเชิิงเกษตร พััฒนาเกษตรกรจากผู้้ผลิิต มาเป็็นผู้้ให้้บริิการท่่องเที่่�ยวเชิิงเกษตร ส่่งเสริิมการท่่องเที่่�ยวเชิิงเกษตรกัับกลุ่่มนัักท่่องเที่่�ยว เป้้าหมาย ปรัับแก้้กฎระเบีียบให้้สะดวกต่่อเกษตรกรในการจััดตั้้�งฟาร์์ม สเตย์์อย่่างถููกต้้อง 6.5.4 ดููแลกลไกการตลาดสิินค้้าเกษตรให้มี้ ีความเป็็นธรรม การดููแลปริิมาณและช่่วงเวลาสิินค้้าเกษตรนำเข้้าตามกรอบ ข้้อตกลงการค้้าระหว่่างประเทศให้มีี้ความเหมาะสม โดยหลีีกเลี่่�ยง ช่่วงเวลาที่่�ผลผลิิตในประเทศออกสู่่ตลาด การควบคุุมมาตรฐานคุณุภาพ และสุุขอนามััยของสิินค้้าเกษตรนำ เข้้าให้้มีีความเข้้มงวด เพื่่�อเพิ่่�มความปลอดภััยทางอาหาร และลด ความเสี่่�ยงในการแพร่่ระบาดของโรคและแมลงศััตรููพืืช/ปศุุสััตว์์ การคุ้้มครองเกษตรกรที่่�เข้้าร่ว่มระบบการเกษตรแบบพัันธสััญญา ให้้ได้้รัับความเป็็นธรรม ทั้้�งเกษตรกรที่่�เป็็นรายบุุคคลและเป็็น นิิติิบุุคคล (เช่่น สหกรณ์์) และการมีีกลไกกลางในการพิิจารณา ข้้อพิิพาทต่่างๆ การพิิจารณาแนวทาง/กลไกในการแบ่่งสรรผลประโยชน์์จาก อุุตสาหกรรมการแปรรููปสิินค้้าเกษตร เพื่่�อให้้เกษตรกรได้้รัับผล ตอบแทนที่่�เป็็นธรรมมากขึ้้�น
เกษตรก้าวหน้า | 135 6.6 คืนชีวิตให้ชาวประมง ตลอด 8 ปีีที่่�ผ่่านมา การบัังคัับใช้้ พ.ร.ก.ประมง และการดำเนิินการ นโยบาย IUU หรืือการจััดการประมงที่่�ผิิดกฎหมายตามเกณฑ์์ของ EU ที่่�เป็็นไปอย่่างเร่่งรีีบ ไม่่มีีระยะเวลาให้้เปลี่่�ยนผ่่าน และใช้้โทษ ทางกฎหมายที่่�รุุนแรง สร้้างความเดืือดร้้อนให้้ชาวประมงเป็็นอย่่าง มาก โดยกระทบต่่อเรืือประมงทั้้�งในและนอกน่่านน้้ำไทยกว่่า 4,000 ลำที่่�ต้้องจอดทิ้้�ง คิิดเป็็นทรััพย์์สิินที่่�เสีียหายกว่่า 36,000 ล้้านบาท และสููญเสีียโอกาสในการจัับสััตว์์น้้ำนอกน่่านน้้ำกว่่าปีีละ 15,000 ล้้านบาท แม้้หลัักเกณฑ์์หลายอย่่างจะได้้รัับการผ่่อนปรนลงบ้้าง แต่่ ปััญหาความซ้้ำซ้้อนของเอกสารก็็ยัังคงมีีอยู่่ ไม่่ว่่าการต่่อทะเบีียน เรืือ และใบอนุุญาตประมงที่่�ต้้องทำแยกหน่่วยงานกััน หรืือการขอ เอกสารแรงงานต่่างด้้าวที่่�หากขอใบชมพููมาแล้ว้ก็ต้็ ้องมาทำ Seabook เพิ่่�มกัับกรมประมง ซึ่่�งการทำเอกสารที่่�ซ้้ำซ้้อนระหว่่างกรม ประมงและหน่่วยงานอื่่�นๆ เป็็นการสร้้างภาระแก่่ชาวประมงอย่่าง ไม่่จำเป็็น กฎหมาย พ.ร.ก.ประมง ที่่�มีีปััญหากว่่า 8 ปีี ก็็ไม่่เคยได้้รัับ การแก้้ไข ทั้้�งที่่�มีีบทกำหนดโทษที่่�รุุนแรง เช่่น ปรัับสููงสุุดถึึง 30 ล้้านบาทและเปิิดช่่องให้้ใช้ดุ้ ุลยพิินิิจสููงมาก โดยความผิิดเพีียงครั้้�ง เดีียวอาจถููกยกเลิิกใบอนุุญาตการทำประมงเรืือทุุกลำทั้้�งหมดที่่�มีีได้้ ถึึงแม้้ว่่าจะเป็็นความผิิดจากไต้้ก๋๋งเรืือลำเดีียว นอกจากนี้้�การชดเชยก็็เป็็นไปล่่าช้้า รััฐบาลรัับปากจะชดเชย การซื้้�อเรืือคืืนประมาณ 3,000 ลำ จากชาวประมงที่่�ได้รัั้บผลกระทบ จาก IUU ตั้้�งแต่่ปีี 2558 แต่่ปััจจุุบัันยัังคงซื้้�อได้้เพีียง 364 ลำ เท่่านั้้�น ความล่่าช้้าทำให้้ชาวประมงไม่่ได้้รัับการชดเชยที่่�เป็็นธรรม และสููญเสีียโอกาสในการปรัับเปลี่่�ยนไปประกอบอาชีีพอื่่�น ปั ญหา
136 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ นอกจากเรื่่�องในอดีีตที่่�ไม่่ได้้รัับการแก้้ไข ปััจจุุบัันก็็ยัังคงมีี นโยบายที่่�เพิ่่�มภาระให้้ชาวประมง เช่่น นโยบายจากกรมสรรพสามิิต ที่่�พยายามให้้ติิดเครื่่�องติิดตามเรืือชื่่�อ AIS ให้้เรืือประมงพาณิิชย์์ ทั้้�งที่่�เรืือประมงพาณิิชย์์มีีระบบติิดตามจากกรมประมงอยู่่แล้้ว ซึ่่�ง หากทรััพย์สิ์ ินนี้้�เสีียหาย เรืือประมงต้้องรัับผิิดชอบ แม้้ศาลปกครอง จะให้้ยกเลิิกประกาศดัังกล่่าวแล้ว้ แต่่กรมสรรพสามิิตยัังอุทธรณ์ุต่์ ่อ การพิิจารณาจึึงยัังไม่่เสร็็จสิ้้�น
เกษตรก้าวหน้า | 137 นโยบาย 6.6.1 จดทะเบีียน-ต่่อทะเบีียนเรืือได้้ผ่่านมืือถืือ เพิ่่�มการอำนวยความสะดวกบริิการภาครััฐให้้ชาวประมง ต่่อ ทะเบีียนเรืือผ่่านมืือถืือได้้ ขอใบอนุุญาตทำการประมงได้พร้้ ้อมกััน ไม่่ต้้องเสีียเวลาในการเดิินทาง ทำเอกสารหลายครั้้�ง 6.6.2 ฟรีีประกัันภััยเรืือล่่มเอกชน สร้้างสวััสดิิการรองรัับให้้พี่ ่� น้้องชาวประมงด้้วยการจููงใจให้้ชาว ประมงนำเรืือประมงมาขึ้้�นทะเบีียนเรืือ/ต่่ออายุทุะเบีียนเรืือให้ถูู้ก ต้้อง โดยรััฐจะแถมประกัันภััยเรืือล่่มเอกชน วงเงิินไม่่เกิิน 250,000 บาท หรืือ 50,000 บาท/ตัันกรอส ให้้เลย 6.6.3 บััตรชมพูู และ Seabook ทดแทนกัันได้้ ใบเดีียวจบ ตััดความซ้้ำซ้้อนของเอกสารในการใช้้แรงงานต่่างด้้าวในการ ประมง-เรืือประมงในราชอาณาจัักรใช้้บััตรชมพูู หรืือ Seabook ทดแทนกัันได้้ 6.6.4 หยุุดบัังคัับติิดตั้้�งระบบ AIS ยกเลิิกนโยบายกำหนดให้้เรืือประมงพาณิิชย์์ติิดตั้้�งระบบ AIS ที่่� ซ้้ำซ้้อนกัับ VMS ที่่�มีีอยู่่แล้้ว เพื่่�อให้้เหลืือเพีียงระบบเดีียว 6.6.5 กระจายอำำนาจการประมงให้ท้้ ้องถิ่่� น-ชาวประมง (i) เพิ่่�มอำนาจคณะกรรมการประมงจัังหวััดในการกำหนดกติิกา ทำการประมง (เช่่น เครื่่�องมืือ/พื้้�นที่่�/ฤดูู/ประมงไหนทำได้้-ไม่่ได้้) ภายในเขต 12 ไมล์์ทะเล (ii) เพิ่่�มสััดส่่วน ท้้องถิ่่�น และ ชาวประมง ในคณะกรรมการประมง จัังหวััด และให้้ นายก อบจ. (หรืือผู้้ว่่าฯ เลืือกตั้้�ง เมื่่�อมีีการควบรวม ภูมิูิภาคกัับท้้องถิ่่�นภายใต้ผู้้้บริิหาร 1 คน) เป็็นประธานคณะกรรมการ ประมงจัังหวััด
138 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 6.6.6 คืืนชีวิีติ ให้้ประมงพื้้�นบ้้าน ขยายพื้้�นที่่�เรืือประมงพื้้�นบ้้าน-เรืือเล็็กทำการประมงนอกเขต 3 ไมล์์ทะเลได้้ (ห้้ามเรืือใหญ่่เข้้าเขต 3 ไมล์์ทะเลเหมืือนเดิิม) เพิ่่�มสััดส่่วนชาวประมงพื้้�นบ้้านในคณะกรรมการประมงจัังหวััด เพื่่�อร่่วมกำหนดกติิกาทำการประมงภายในเขต 12 ไมล์์ทะเล ทั้้�ง ขนาดเรืือ, ประเภทเครื่่�องมืือ, พื้้�นที่่�, ช่ว่งเวลาหรืือฤดูทูำประมงว่่า ช่ว่ งใดทำได้้/ไม่่ได้้ และลดสััดส่ว่นราชการในคณะกรรมการประมง จัังหวััด การกำหนดมาตรการที่่�เหมาะสมในการลดปริิมาณการจัับสััตว์น้้ ์ ำ วััยอ่่อน ทั้้�งการควบคุุมเครื่่�องมืือประมง และการควบคุุมช่่องทาง การจำหน่่ายสััตว์์น้้ำวััยอ่่อน อำนวยความสะดวกให้้ประมงพื้้�นบ้้านต่่อทะเบีียนเรืือและใบ อนุุญาตทำการประมงผ่่านมืือถืือได้้สะดวก ไม่ต้่ ้องเดิินทางซ้้ำซ้้อน แถมประกัันภััยเรืือล่่มเอกชนให้้ประมงพื้้�นบ้้าน วงเงิินประกัันไม่่ เกิิน 250,000 บาท/ลำ 6.6.7 เปลี่่�ยนบทลงโทษที่่�ไม่่เป็็นธรรมกัับผู้้ประกอบอาชีีพประมง (i) เปลี่่�ยนการลงโทษจากเน้้นที่่� ปรัับ/จำคุุก เป็็น โทษกัักเรืือ โดย อาจพิิจารณาเพิ่่�มโทษในกรณีีที่่�กระทำผิิดซ้้ำ (ii) ดููที่่�เจตนาการกระทำผิิดควบคู่่ในการบัังคัับใช้้กฎหมาย เพื่่�อเน้้น ลงโทษเฉพาะเรืือประมงที่่�เจตนาตั้้�งใจทำผิิดกฎหมาย มากกว่่า ความผิิดพลาดเล็็กๆ น้้อยๆ 6.6.8 รักัษาสััญญา ซื้้�อเรืือประมงที่่�ยัังไม่่ซื้้�อคืืนทั้้�งหมด (เหลืืออีกี 3,000 ลำำ ) ซื้้�อเรืือประมงที่่�โดนกระทบจาก IUU ทั้้�ง 3,000 ลำ ซึ่่�งรััฐบาล ประยุุทธ์์สััญญาไว้้แต่่ยัังไม่่ซื้้�อคืืน 6.6.9 คืืนชีวิีติเรืือประมงนอกน่่านน้ำ ำ ภายใต้้กติิกาสากล ปลดล็็อกกฎหมายคืืนชีีวิิตเรืือประมงนอกน่่านน้้ำ ภายใต้้กติิกา สากล และช่่วยเจรจาหาประเทศปลายทางอนุุญาตให้้เรืือประมง ไทยสามารถทำการประมงนอกน่่านน้้ำไทยได้้
สิ่งแวดล้อมยั่งยืน | 141 7.1 ก๊าซเรือนกระจกเป็นศูนย์ในปี 2050 7.2 รับมือสภาพภูมิอากาศเปลี่ ยนแปลง 7.3 ขยะเป็นศูนย์ 7.4 อากาศสะอาด 7.5 มลภาวะทางแสง 7.6 แก้ปัญหากัดเซาะชายฝั่ ง 7.7 แก้ปัญหาช้างป่า 7.8 ดูแลหมา-แมวถ้วนหน้า 7.9 ประเมินผลกระทบทางสิ่ งแวดล้อม 7 สิ ่ งแวดล้อม ยั ่ งยืน
พรรคก้้าวไกลได้กำ้ ำ หนดแนวนโยบาย ลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก (เชิิงรุุก) และรัับมืือกัับภาวะโลกรวม (เชิิงรัับ) โดยมุ่่งหวัังให้้การดำำเนิินการทั้้งสอง�ส่่วนให้้ ตอบโจทย์์ทางด้้านสิ่่งแวด�ล้้อม เพื่่�อเป็็น ประโยชน์์ต่่อประชาชน และการสร้้างความ เป็็นธรรมและโอกาสที่่เ�ท่่าเทีียมกัันในสัังคม
สิ่งแวดล้อมยั่งยืน | 143 ภาวะการเปลี่่�ยนแปลงภููมิิอากาศโลกเป็็นภััยคุุกคามสำำคััญของ ระบบเศรษฐกิิจและสัังคมไทย เพราะการเปลี่่�ยนแปลงภููมิิอากาศ โลกจะส่่งผลกระทบอย่่างรุุนแรงต่่อการผลิิตสิินค้้าเกษตร การดำรง ชีีวิิตของประชาชน ภััยพิิบััติิทางธรรมชาติิ และอื่่�นๆ ในประเทศ การเปลี่่�ยนแปลงภููมิิอากาศโลกจึึงเป็็นวาระของทุุกประเทศ และทุุกภาคส่่วนในโลก ที่่�จะต้้องลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกลง จนเป็็นศููนย์์ให้้ได้้ในอนาคต ขณะเดีียวกัันก็ต้็ ้องมีีความพร้้อมรัับมืือ กัับความแปรปรวนของสภาพภููมิิอากาศ พรรคก้้าวไกลได้้กำหนดแนวนโยบาย ลดการปล่่อยก๊๊าซ เรืือนกระจก (เชิิงรุุก) และรัับมืือกัับภาวะโลกรวม (เชิิงรัับ) โดยมุ่่ง หวัังให้้การดำเนิินการทั้้�งสองส่ว่ นให้้ตอบโจทย์ท์างด้้านสิ่่�งแวดล้้อม เพื่่�อเป็็นประโยชน์์ต่่อประชาชน และการสร้้างความเป็็นธรรมและ โอกาสที่่�เท่่าเทีียมกัันในสัังคม รวมถึึงเป็็นโอกาสทางเศรษฐกิิจใหม่่ ไปด้้วยในตััว 7. สิ ่ งแวดล้อมยั ่ งยืน ปั ญหา
144 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 7.1 ก๊าซเรือนกระจกเป็ นศูนย์ ในปี 2050 ปััจจุบััุ นหลายๆ ประเทศตั้้�งเป้้าและเอาจริิงเอาจัังกัับการเดิินหน้้ามุ่่ง สู่่สัังคมที่่�มีีการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกสุทธิุิเป็็นศููนย์์หรืือ Net Zero Emission แต่่การตั้้�งเป้้าหมายการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกของ รััฐบาลไทยในปีี 2030 ไว้้ที่่� 333 ล้้านตััน CO2 ในปีี 2030 เท่่ากัับ ว่่า จริิงๆ แล้้วเป็็นการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกลงเพีียง 10% เมื่่�อเทีียบกัับปริิมาณการปล่่อยในปีี 2018 (373 ล้้านตััน CO2 ในปีี 2018) เท่่านั้้�น พรรคก้้าวไกลจึึงเสนอให้ตั้้้�งเป้้าหมายที่่�ท้้าทายกว่่านั้้�น โดย ตั้้�งเป้้าหมายการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกในปีี 2030 ที่่� 300 ล้้านตััน CO2 หรืือเท่่ากัับการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกลง 19.5% เมื่่�อ เทีียบกัับการปล่่อยในปีี 2018 แทนที่่�จะเป็็น 10% อย่่างที่่�รััฐบาล ไทยเสนอ การตั้้�งเป้้าหมายการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกลง 73 ล้้านตััน CO2 จะมาจากการลดก๊๊าซเรืือนกระจกในภาคการผลิิต ไฟฟ้้าเป็็นหลััก ด้้วยการเพิ่่�มการใช้้พลัังงานหมุุนเวีียน การยกเลิิก โรงไฟฟ้้าถ่่านหิินให้้เร็็วขึ้้�น ตามมาด้้วยการใช้้ยานยนต์์ไฟฟ้้าและ ขนส่่งสาธารณะให้้เพิ่่�มขึ้้�นทั่่�วประเทศ และการลดการปล่่อยก๊๊าซ เรืือนกระจกในภาคอุุตสาหกรรม ภาคเกษตร และการจััดการของ เสีียตามลำดัับ การดำเนิินการทั้้�งหมดจะต้้องยึึดหลัักการที่่�จะให้้ ประชาชนได้้เข้้ามามีีส่ว่นร่ว่ มในกระบวนการดัังกล่่าวอย่่างกว้้างขวาง ที่่�สุุด และได้้รัับประโยชน์์จากการเปลี่่�ยนผ่่านของระบบพลัังงานนี้้� อย่่างเป็็นรููปธรรม หรืือที่่�เรีียกว่่า Just Energy Transition ปั ญหา
สิ่งแวดล้อมยั่งยืน | 145 7.1.1 การผลิิตไฟฟ้้า: เปิิดตลาดซื้้�อ-ขายไฟฟ้้าเสรีี รััฐดููแลระบบ สายส่่ง ปลดล็็อกให้้ประชาชนเลืือกซื้้�อแผนการใช้้ไฟฟ้้าระหว่่างผู้้ผลิิต หลายราย (เหมืือนการเลืือกแพ็็กเกจโทรศััพท์์) โดยการยกเลิิก การที่่� กฟผ. เป็็นผู้้รัับซื้้�อไฟฟ้้ารายเดีียว และเปิิดตลาดแข่่งขัันเสรีี เพื่่�อลดค่่าไฟให้้ประชาชน กระตุ้้นการใช้้เทคโนโลยีีลดต้้นทุุน การผลิิต ยกระดัับคุุณภาพบริิการ และ ป้้องกัันผลประโยชน์์ ทัับซ้้อน ปรัับบทบาทของการไฟฟ้้าฝ่่ายผลิิตแห่่งประเทศไทย (กฟผ.) ให้้ เหลืือแค่่การเป็็นหนึ่่�งในผู้้ผลิิตไฟฟ้้าในประเทศ โดยแยกหน้้าที่่� ของการกำกัับดููแลระบบสายส่่งให้้มาอยู่่ภายใต้้หน่ว่ ยงานใหม่่ของ รััฐ เพื่่�อความเป็็นธรรมในการเข้้าถึึงสายส่่งไฟฟ้้า เปิิดตลาดรัับซื้้�อไฟฟ้้าจากพลัังงานหมุุนเวีียน ซึ่่�งมีีคาร์์บอน ฟุุตพริ้้�นท์์ต่่ำ เพื่่�อขายให้้กัับภาคธุุรกิิจเอกชน/กิิจกรรมทางสัังคม (เช่่น การประชุุม คอนเสิิร์์ต) ที่่�ต้้องการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือน กระจกในราคาที่่�เพิ่่�มสููงขึ้้�น และคืืนทุุนได้้เร็็วขึ้้�น เป็็นแรงจููงใจให้้ มีีการผลิิตพลัังงานหมุุนเวีียนเพิ่่�มขึ้้�นได้้ 7.1.2 การผลิิตไฟฟ้้า: “ค่่าไฟแฟร์์” ถูกูและเป็็นธรรมสำำหรัับ ประชาชน ลดค่่าไฟให้้กัับประชาชนได้้อย่่างน้้อย 70 สตางค์์/หน่่วย (เฉลี่่�ย บ้้านละ 150 บาท) โดยปรัับนโยบายเพื่่�อให้้ความสำคััญกัับ ประชาชนก่่อนกลุ่่มทุุน (เช่่น การใช้้ก๊๊าซธรรมชาติิจากอ่่าวไทย ต้้องส่่งให้้โรงไฟฟ้้าผลิิตไฟฟ้้าให้้ประชาชน ก่่อนขายให้้โรงงาน ปิิโตรเคมีี และโรงงานอุุตสาหกรรมใช้้เป็็นเชื้้�อเพลิิง เพื่่�อทำให้้ ราคาต้้นทุุนก๊๊าซของโรงไฟฟ้้าถููกลงเมื่่�อลดการนำเข้้า) เจรจาสััญญาซื้้�อขายไฟฟ้้ากัับสััมปทานทุุนใหญ่พลัั ่ งงานใหม่่ เพื่่�อ ลดต้้นทุุนที่่�เกิิดขึ้้�นจากค่่าความพร้้อมจ่่ายของโรงไฟฟ้้าที่่�ไม่่ได้้ เดิินเครื่่�อง นโยบาย
สิ่งแวดล้อมยั่งยืน | 147 7.1.3 การผลิิตไฟฟ้้า: “หลัังคาสร้้างรายได้้” เปิิดเสรีีโซลาร์์เซลล์์ ประกัันราคาซื้้�อพลัังงานสะอาดสำำหรัับครััวเรืือน ปลดล็็อกให้้ประชาชนทุุกบ้้านติิดแผงโซลาร์์ ด้้วยระบบ net metering (หัักลบหน่่วยขาย/ซื้้�อ) เพื่่�อช่่วยลดค่่าไฟฟ้้า และเปิิด โอกาสให้้ขายไฟฟ้้าที่่�ผลิิตเกิินใช้้กลัับคืืนให้้รััฐในราคาตลาด เพิ่่�มแต้้มต่่อให้้ประชาชนผู้้ผลิิตพลัังงานหมุุนเวีียน โดยการ สนัับสนุุนให้้เกิิดการรัับซื้้�อไฟฟ้้าส่ว่นเกิิน (จากระบบ net metering) จากโซลาร์์เซลล์์และพลัังงานหมุุนเวีียนที่่�มีีการปล่่อยก๊๊าซ เรืือนกระจกน้้อยในราคาที่่�สููงกว่่าตลาด และประกัันราคารัับซื้้�อ ไฟฟ้้าขั้้�นต่่ำ หากยัังไม่่มีีตลาดที่่� 2.2 บาท/หน่่วย 7.1.4 การผลิติ ไฟฟ้้า: เลิกิ โรงไฟฟ้้าถ่่านหิินทั้้�งหมดภายใน ค.ศ.2035 เร่่งปลดระวางโรงไฟฟ้้าถ่่านหิินที่่�มีีอยู่่ เพื่่�อลดการผลิิตพลัังงาน โดยโรงไฟฟ้้าถ่่านหิิน 70% ภายในปีี 2030 เลิิกโรงไฟฟ้้าถ่่านหิิน ทั้้�งหมดในปีี 2035 7.1.5 การเกษตร: กำำจััดการเผาภายใน 3 ปีี พร้้อมงบปรัับตััว 3 ล้้าน บาทต่่อตำำ บล (1,000 ตำำบลเสี่่�ยง) อุุดหนุุนงบประมาณให้้ 1,000 ตำบลเสี่่�ยง เพื่่�อลดการเผาในภาค เกษตร (เช่่น ส่่งเสริิมให้้มีีการใช้้เครื่่�องจัักรหรืือรถไถสำหรัับ ไถกลบตอซัังข้้าวแทนการเผา) จััดทำแนวกัันไฟ และทีีมเฝ้้าระวัังไฟในพื้้�นที่่�ป่่าชุุมชนและพื้้�นที่่�ป่่า ใกล้้เคีียงของชุุมชน เชื่่�อมโยงข้้อมููลทั้้�งจากบนฟ้้า (ดาวเทีียม) และจากภาคพื้้�น (โดรน และการสำรวจรอยเผา) 7.1.6 การเกษตร: ส่่งเสริิมการแปรรููปฟางข้้าวหรืือซัังข้้าวโพด เกษตรกรขายแทนเผา ส่่งเสริิมอุุตสาหกรรมที่่�เกี่่�ยวเนื่่�องในการนำฟางข้้าวหรืือซััง ข้้าวโพดหลัังเก็็บเกี่่�ยวไปแปรรููป เพื่่�อเป็็นแรงจููงใจให้้เกษตรกร เก็็บผลพลอยได้้เหล่่านี้้�ไปขายแทนการเผา (เช่่น ใช้้สำหรัับทำ อาหารสััตว์์ สำหรัับเป็็นเชื้้�อเพลิิงโรงไฟฟ้้าชีีวมวล หรืือสำหรัับวััสดุุ สำหรัับการก่่อสร้้าง เช่่น กระดาน/ฉนวนจากฟางข้้าว)
148 | 300 นโยบาย เปลี่ยนประเทศ 7.1.7. การเกษตร: ปลูกขู้้าว “เปีียกสลัับแห้้ง” ได้้ครบวงจร สนัับสนุุนการปลููกข้้าวที่่�ใช้้น้้ำน้้อย เช่่น การปลููกแบบเปีียกสลัับ แห้้ง แบบครบวงจร เพื่่�อลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก (โดยเฉพาะ ก๊๊าซมีีเทน) ตั้้�งแต่่การลงทุุนเพื่่�อปรัับระดัับพื้้�นที่่� การจััดหา/จััดการ น้้ำในไร่่นา ไปจนถึึงการตลาด เพื่่�อให้้เกษตรกรได้รัั้บผลตอบแทน ที่่�มั่่�นคง และพร้้อมสำหรัับการปรัับตััว 7.1.8 การเกษตร: เพิ่่� มบ่่อหมัักก๊๊าซชีีวภาพสำำหรัับฟาร์์มปศุุสััตว์์ สนัับสนุุนการพััฒนาระบบบ่่อก๊๊าซชีีวภาพสำหรัับฟาร์์มปศุุสััตว์์ เพื่่�อให้้ภาคปศุุสััตว์์ของไทยมีีการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกให้้น้้อย ที่่�สุุด โดยจะสนัับสนุุนสิินเชื่่�อดอกเบี้้�ยต่่ำ และการรัับซื้้�อไฟฟ้้าจาก บ่่อก๊๊าซชีีวภาพในราคาสููงผ่่านตลาดไฟฟ้้าสีีเขีียวและ/หรืือตลาด คาร์์บอนเครดิิต (หมายเหตุุ ตลาดไฟฟ้้าสีีเขีียว คืือ ตลาดไฟฟ้้า จากพลัังงานหมุุนเวีียนที่่�ปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกต่่ำ) 7.1.9 อุตสุาหกรรม: กำำ หนดเพดานปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกราย อุตสุาหกรรม เปิิดตลาดค้้าขายแลกเปลี่่�ยน (cap & trade) กำหนดเพดานการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกในอุุตสาหกรรมที่่�สำคััญ (เช่่น ซีีเมนต์์ ปิิโตรเคมีี เหล็็ก/โลหะ กระดาษ) โดยรััฐ และตั้้�ง เป้้าหมายลดก๊๊าซเรืือนกระจกในรายอุุตสาหกรรม เปิิดตลาดสำหรัับการค้้าขายแลกเปลี่่�ยนโควตาหรืือเครดิิตการ ปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกภายใต้้กรอบเพดานในปริิมาณที่่�รััฐกำหนด สนัับสนุุน green finance เป็็นเงิินกู้้ดอกเบี้้�ยต่่ำสำหรัับ อุุตสาหกรรมที่่�ลงทุุนในการลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก 7.1.10 อุตสุาหกรรม: เปิิดเผยข้้อมููลมลพิิษ (PRTR) ออกกฎหมายปลดปล่่อยและเคลื่่�อนย้้ายสารมลพิิษ (Pollutant Release and Transfer Registers หรืือ PRTR) ที่่�กำหนดให้้ โรงงานอุุตสาหกรรมทุุกแห่่งต้้องเปิิดเผยข้้อมููลการปล่่อยสาร มลพิิษและการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจกให้้ประชาชนอย่่างโปร่่งใส ตรวจสอบได้้