เอกสารประกอบการเรียนวิชากฎหมาย ม.4

ความสามารถของบคุ คล

ความสามารถของบคุ คล หมายถงึ ความสามารถในการมีสิทธิหรอื ใชส้ ทิ ธิตามกฎหมาย ซึง่ โดยปกตบิ ุคคล
ทกุ คนยอ่ มมีความสามารถในการใชส้ ทิ ธไิ ดท้ ัดเทียมกนั แตม่ บี างกรณเี พื่อคุ้มครองบุคคลบางประเภท
กฎหมายจงึ ได้จากัดหรือตัดทอนความสามารถของบุคคลประเภทนน้ั ๆ เสยี ซึ่งบคุ คลเหลา่ น้ี คอื ผเู้ ยาว์
คนไรค้ วามสามารถ และคนเสมอื นไร้ความสามารถ

ผ้เู ยาว์ คนไร้ความสามารถ คนเสมือนไร้ความสามารถ

1. ผ้เู ยาว์

ผู้เยาว์ หมายถึง บคุ คลผยู้ ังไมบ่ รรลนุ ติ ภิ าวะการบรรลุนิตภิ าวะหรือการพน้ จากภาวะผ้เู ยาว์
ผู้เยาวจ์ ะบรรลุนิตภิ าวะตอ่ เมื่อ
1. อายุ 20 ปีบรบิ รู ณ์
2. สมรสแลว้ ถูกต้องตามกฎหมาย (จดทะเบียนสมรส) โดยมเี งือ่ นไข

17 ปบี รบิ รู ณ์
หรอื ศาลอนุญาตใหท้ าการสมรสได้

ผู้เยาวจ์ ะทานติ ิกรรมใด ๆ ตอ้ งไดร้ บั ความยนิ ยอมจากผแู้ ทนโดยชอบธรรม เชน่ พ่อ แม่ หรือผู้ปกครอง
กฎหมายได้กาหนดขอ้ ยกเว้นใหผ้ ู้เยาวส์ ามารถทานติ กิ รรมได้เช่นเดียวกบั ผู้ท่ีบรรลุนิติภาวะแล้ว มี 3 ประเภท
ไดแ้ ก่

1) นติ กิ รรมท่ที าใหผ้ ู้เยาว์ 2) นิติกรรมทผี่ ู้เยาว์ 3) นติ ิกรรมท่ีจาเป็น
ไดม้ าซึ่งสทิ ธอิ ันใดอนั หน่งึ ต้องทาเองเฉพาะตวั เพื่อการดารงชีพของผู้เยาว์
หรือเพอื่ หลุดพน้ จากหนา้ ท่อี ันใดอนั หนึ่ง

1) นติ ิกรรมทท่ี าให้ผเู้ ยาวไ์ ด้มาซงึ่ สทิ ธิอันใดอนั หนงึ่ หรอื เพอ่ื หลดุ พน้ จากหนา้ ทอ่ี นั ใดอันหนงึ่

(1) นิตกิ รรมทีท่ าใหผ้ ูเ้ ยาวไ์ ด้มาซ่งึ สิทธิอนั ใดอนั หน่ึง (2) นิตกิ รรมทท่ี าใหผ้ เู้ ยาวห์ ลดุ พ้นจากหน้าทอี่ ันใดอนั หน่งึ

การรับเงนิ ของผเู้ ยาว์ ไมเ่ ปน็ โมฆยี ะ

รับเงินโดยไมไ่ ด้รับความยินยอมจาก ยกหน้ี
ผูแ้ ทนโดยชอบธรรม
นางสาว ข ทาสัญญายกหนี้ให้เดก็ หญิง ก
โดยไมต่ ้องได้รับความยนิ ยอมจาก
ผู้แทนโดยชอบธรรมของเด็กหญิง ก

2) นติ ิกรรมทผ่ี เู้ ยาวต์ อ้ งทาเองเฉพาะตวั

ผเู้ ยาวจ์ ดทะเบยี นหรือแสดงพฤติการณ์รบั รองเด็กเปน็ บตุ รได้
แมม้ ิไดร้ ับความยนิ ยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม

3) นติ กิ รรมทจ่ี าเปน็ เพอ่ื การดารงชพี ของผเู้ ยาว์ (2) นติ กิ รรมทเ่ี ป็นการสมควรแกฐ่ านานรุ ปู แหง่ ตน

(1) นิตกิ รรมทจี่ าเป็นเพ่อื การดารงชีพตามสมควร หมายถงึ ความเหมาะสมกับสภาพความเป็นอยูข่ องผ้เู ยาว์
สงิ่ ทีจ่ าเป็นตอ่ การดารงชพี ปกติ ไดแ้ ก่ และฐานะทางการเงนิ ด้วย
อาหาร เครอ่ื งน่งุ หม่ และยารกั ษาโรค

ผ้เู ยาว์สามารถหาซ้ือไดโ้ ดย เด็กชาย ก มฐี านะและรายได้ เด็กชาย ก สามารถทาสญั ญา
ไม่ตอ้ งได้รับความยินยอม พอที่จะซอ้ื นาฬกิ าใส่ไปโรงเรียนได้ ซือ้ นาฬกิ าได้โดย
ของผูแ้ ทนโดยชอบธรรม
ไมต่ อ้ งรับความยนิ ยอม
จากผู้แทนโดยชอบธรรม

การทาพนิ ยั กรรม การประกอบธรุ กจิ การค้า

ผเู้ ยาวอ์ าจทาพนิ ัยกรรมไดเ้ มอ่ื อายุครบ 15 ปีบริบรู ณ์ ผู้เยาวส์ ามารถทาธรุ กิจการคา้ หรอื ธุรกจิ อ่ืนได้ โดยธรุ กิจน้นั

15 ปีบรบิ รู ณ์ เป็นกจิ การที่เปน็ มรดก เปน็ กิจการทีผ่ ู้เยาวร์ ิเร่มิ
ของครอบครัวตกทอดมา ทากิจการขน้ึ เอง

2. คนไร้ความสามารถ

บคุ คลวกิ ลจริต ทีศ่ าลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ ซงึ่ ตอ้ งเป็นบุคคลทขี่ าดความรสู้ ึกผิดชอบ ควบคุมสติไม่ได้
และขาดความรบั ผดิ ชอบอย่างรุนแรง เชน่ โรคสมองฝ่อ โรคความจาเสือ่ มอัลไซเมอร์ สมองเสื่อมขน้ั รนุ แรง
สมองพิการ จติ ไมป่ กตเิ ปน็ การถาวร ฟัน่ เฟอื น บกพรอ่ ง โรคเส้นเลือดในสมองตีบ โรคพาร์กนิ สัน โรคชรา
อมั พาต เจ็บป่วยไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ไมส่ ามารถประกอบกจิ การงาน และทาภารกจิ ส่วนตัวหรอื
ช่วยเหลือตวั เองได้ ต้องมีคนคอยดแู ลตลอดเวลา ซง่ึ ตอ้ งจดั ให้อยูใ่ นความดูแลของผอู้ นุบาล ตาม ป.พ.พ.
มาตรา 28

3. คนเสมอื นไรค้ วามสามารถ

คนเสมือนไร้ความสามารถ ผู้ที่ศาลได้ส่งั ใหเ้ ป็นคนเสมอื นไรค้ วามสามารถ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 32 วรรค 1
1) มีกายพิการ เชน่ หหู นวก ตาบอด เป็นใบ้ แขนขาด ขาขาด อัมพาตเคลื่อนไหวตวั ไมไ่ ด้ ซง่ึ อาจเป็นมาโดย
กาเนิด หรอื เกดิ ข้ึนภายหลงั เช่น จากอุบตั ิเหตุ โรคภยั ไข้เจ็บ ชราภาพ เปน็ ตน้
2) จิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ เช่น จิตผิดปกติ โรคจิต สมองพิการแตย่ ังไมถ่ ึงข้ันวกิ ลจรติ

3) ประพฤติสุร่ยุ สุรา่ ยเสเพลเป็นอาจณิ ใช้จ่ายเงนิ เกินกวา่ รายได้หรอื ฐานะอยเู่ ปน็ ประจา ฟุม่ เฟือยโดยไมม่ ี
เหตุผลสมควร ซ่งึ ทาให้ทรพั ยส์ มบัตริ ่อยหรอลงไปทุกวัน จนในทส่ี ดุ ตอ้ งหมดตัว
4) ติดสรุ ายาเมา ตลอดเวลา ตดิ ฝน่ิ เฮโรอนี ยาบา้ กญั ชา ยาดอง ฯ ล ฯ จนไม่สามารถจะจัดทาการงาน
โดยตนเองได้ หรอื จัดกิจการไปในทางทีอ่ าจจะเสอ่ื มเสยี แก่ทรพั ยส์ ินของตนเองหรอื ครอบครัว แตไ่ มถ่ ึงกบั
วกิ ลจริต ต้องจัดอยู่ในความดแู ลของผู้พิทักษ์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 32

กฎหมายเก่ียวกับทรัพย์

ทรพั ย์ หมายถึง วัตถุ หรอื สงิ่ ท่มี ีรูปรา่ ง
ทรัพยส์ นิ หมายถึง ทรัพยแ์ ละวตั ถทุ ไี่ ม่มรี ปู รา่ ง เช่น ลิขสิทธิ์ (ทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญา)

อาจมรี าคา หมายถึงราคาท่ีซื้อขาย อาจถือเอาได้ หมายถงึ สามารถที่จะเข้าถอื เอา
ตามท้องตลาด (Price) และรวมถึงราคา เป็นของตนไดห้ รอื หวงกันเป็นของตนได้
แม้จะไมไ่ ดถ้ ืออยูใ่ นมือก็ตาม
ในเรือ่ งคณุ คา่ ดว้ ย(Value)

1. วัตถุมรี ปู รา่ ง หมายถงึ ส่งิ ท่สี ามารถมองเหน็ ไดด้ ้วยตา แตะต้องสัมผสั ได้ สิง่ มีรปู รา่ งนน้ั อาจมรี าคา
และอาจถอื เอาได้

2. วตั ถุไมม่ รี ปู รา่ ง หมายถึง สง่ิ ทีไ่ มส่ ามารถมองเหน็ ได้ดว้ ยตา ไม่สามารถสมั ผสั หยบิ หรอื จบั ได้ เชน่
พลังงานน้าตก พลงั งานปรมาณู พลังลม แกส๊ เปน็ ต้น
สทิ ธบิ างอยา่ งมีกฎหมายรบั รองให้มรี าคาและอาจถอื เอาได้ ไดแ้ ก่
- สทิ ธิทม่ี ปี .พ.พ.รับรอง เชน่ กรรมสทิ ธ์ิ สิทธิครอบครอง สิทธจิ านอง
- สิทธิทมี่ พี .ร.บ.รบั รอง เช่น ลิขสิทธ์ิ สิทธบิ ัตร เครื่องหมายการค้า

ประเภทของทรพั ย์สนิ

1. อสงั หารมิ ทรพั ย์ หมายความว่าท่ีดินและทรพั ยอ์ นั ติดอยูก่ ับท่ีดิน มลี กั ษณะเป็นการถาวรหรอื ประกอบ
เป็นอนั เดยี วกับที่ดนิ นัน้ และหมายความรวมถึงทรพั ยสิทธอิ ันเกย่ี วกบั ท่ดี นิ หรอื ทรพั ยอ์ ันติดอยู่กับทดี่ นิ หรือ
ประกอบเปน็ อนั เดยี วกบั ที่ดนิ นน้ั ดว้ ย

1) ทีด่ นิ หมายถึง พ้นื ดินท่วั ไปทีม่ ีอาณาเขตหรือพนื้ ที่อันจะพงึ
กาหนดวดั ได้เป็นเนื้อท่ตี ามความกวา้ งยาว และยงั คงอยู่บนพน้ื ผิว
ของโลก มิได้ถกู ขดุ หรือตกั ออกไปจากผิวโลก

2) ทรัพยอ์ ันติดอยู่กบั ท่ดี นิ มีลกั ษณะเปน็ การถาวร หมายถึง ทรัพยท์ ีต่ ิดอยู่บนท่ดี นิ ในลักษณะตรงึ ตราถาวร หากจะแยกทรัพย์
ทีต่ ดิ อยู่กับทด่ี นิ ออกจากที่ดนิ จะทาใหท้ รพั ย์นน้ั เปลี่ยนรูปทรงไป ทรัพยด์ ังกลา่ วน้ีได้แก่

ก. ทรพั ยท์ ่เี กดิ ขนึ้ หรอื ติดอยกู่ ับทด่ี ินเองโดยธรรมชาติอยา่ งถาวร เช่น ภเู ขา ไม้ยนื ตน้ ในปา่

ข. ทรพั ย์ท่บี ุคคลนาไปตดิ ตรึงตรากบั ท่ีดนิ ในลักษณะถาวร เช่น บา้ นเรือน ตึกแถว สะพาน
อนสุ าวรยี ์ กาแพง โกดังเก็บสนิ ค้า ไม้ยนื ต้นทีค่ นนาไปปลกู ไวใ้ นทดี่ นิ

ค. ทรพั ยท์ ่ตี ิดตรงึ ตราในลักษณะถาวรกับทรัพยท์ ี่ติดกบั ท่ดี นิ นน้ั อีกทอดหนึ่ง เช่น หลงั คาบ้าน
ฝาผนังบ้าน เปน็ ตน้

3) ทรพั ยท์ ป่ี ระกอบเปน็ อันเดยี วกบั ท่ดี นิ 4) ทรพั ยสทิ ธิต่างๆ อนั เก่ยี วกบั ทีด่ นิ หมายถึง สิทธิตา่ งๆ
หมายถึง วตั ถุตา่ งๆ ท่ีมอี ยู่ในดนิ และประกอบข้ึน ทีม่ นษุ ย์มอี ยู่เหนือท่ีดินหรอื เหนือทรัพย์เกยี่ วกบั ท่ดี นิ ดงั กลา่ วน้ี
เป็นพน้ื ดนิ เชน่ หิน กรวด ทราย และแร่ธาตุตา่ งๆ เช่น กรรมสทิ ธ์ิ สทิ ธคิ รอบครอง สทิ ธิจานอง

2. สงั หารมิ ทรพั ย์ หมายความว่า ทรัพย์สินอ่ืนนอกจากอสงั หาริมทรัพย์ และหมายความ
รวมถึงสิทธอิ นั เกีย่ วกบั ทรพั ยส์ ินนน้ั ดว้ ย ได้แก่

1) ทรัพย์สนิ อืน่ นอกจากอสงั หาริมทรพั ย์ หมายถึง ทรพั ยส์ ินใดๆ ที่มไิ ด้เป็น อสงั หาริมทรัพย์ยอ่ มเปน็ สงั หารมิ ทรพั ย์หมดทัง้ สนิ้
ดงั นนั้ สิ่งทจี่ ะเป็นสงั หาริมทรัพย์ได้จะต้องสามารถเคลื่อนทีไ่ ดแ้ ละเคลอ่ื นย้ายไดโ้ ดยไม่เสียรปู ทรง ซ่ึงไดแ้ ก่ทรัพยด์ งั ตอ่ ไปนี้

ก. ทรัพยอ์ นั อาจเคลอ่ื นทีโ่ ดยแรงเดนิ ของตัวทรพั ยน์ ้นั เอง
เชน่ ช้าง ม้า โค กระบอื รถยนต์ เคร่ืองบิน จรวด ดาวเทียม

ข. ทรัพย์อันอาจเคลอื่ นท่ไี ดด้ ว้ ยกาลังภายนอก เชน่
โตะ๊ เกา้ อ้ี นาฬิกา หนงั สอื ปากกา แกว้ น้า

ค. กาลังแรงแหง่ ธรรมชาตอิ นั อาจถอื เอาได้ เช่น
กระแสไฟฟา้ พลงั งานน้าตก พลงั งานความร้อน

2) สิทธิทั้งหลายอนั เก่ยี วด้วยสงั หารมิ ทรัพย์ เช่น สทิ ธิจานา หรือสิทธใิ นทรพั ยส์ ินทางปญั ญาซึง่ ประกอบด้วยลิขสิทธ์ิ
สิทธใิ นเคร่ืองหมายการคา้ สิทธบิ ัตร เปน็ ต้น



กฎหมายเก่ยี วกับเอกเทศสญั ญา

เอกเทศสัญญา หมายถงึ สญั ญาซงึ่ กฎหมายบญั ญัติชื่อไว้และกาหนดรายละเอยี ดตามกฎหมายแลว้
และคู่สัญญามีสิทธิและหนา้ ที่ตามกฎหมายว่า ด้วยสัญญาน้ัน ๆ เชน่ สญั ญาฝากทรัพย์
สัญญาซ้ือขาย สัญญาแลกเปลยี่ น สัญญาเช่าทรพั ย์สญั ญาเชา่ ซอ้ื สัญญาขายฝาก สญั ญายืม
สัญญาจานา สัญญาจานอง

สญั ญาซือ้ ขาย

สญั ญาทบ่ี ุคคลฝ่ายหนึ่งเรียกว่า่ ผู้ขายโอนทรพั ยส์ นิ ให้แก่ ่บคุ คลอีกฝ่ายหน่ึงเรยี กวา่ ่ ผู้ซอื้ และผู้ซือ้ ตกลงว่า่
จะใช้ราคาทรัพย์สนิ นั้นให้แก่ ่ผู้ขาย

1) สัญญาซอ้ื ขายเสรจ็ เดจ็ ขาด คู่สญั ญาไดต้ กลงกันในสาระสาคญั
ในสาระสาคัญของสัญญาซอื้ ขายจนเสร็จเด็ดขายแล้ว
- กรรมสิทธ์ิในทรัพย์สนิ โอนหรือเปลยี่ นไปเป็นของผู้ซือ้ ทันที
เมอ่ื มกี ารตกลงซอ้ื ขายกนั
- สญั ญาซ้ือขายอสงั หารมิ ทรัพย์และสังหารมิ ทรพั ยช์ นิดพเิ ศษต้อง
ทาเปน็ หนงั สอื และจดทะเบยี นต่อพนกั งานเจา้ หน้าท่ี มิเช่นนนั้ จะ
เป็นโมฆะ

2) สญั ญาจะซอื้ จะขาย ทรพั ยส์ นิ ท่เี ปน็ อสังหาริมทรัพยห์ รอื
สังหารมิ ทรัพยพ์ ิเศษรวมท้ังคามนั่ ในการซื้อขายทรัพยส์ นิ ดงั กลา่ ว
จะต้องดาเนนิ การอย่างใดอยา่ งหนึง่ มิฉะน้ันจะฟ้องร้องบงั คับคดี
ตอ่ ศาลไมไ่ ด้
- ทาหนังสือเปน็ หลกั ฐาน ลงลายมือชือ่ ผ้ตู ้องรับผิดเปน็ สาคัญ
- วางประจา (มัดจา) ไว้
- ชาระหนี้บางส่วน

2) สญั ญาขายฝาก สัญญาซ้อื ขายซึ่งกรรมสิทธิใ์ นทรพั ยส์ ินตกไป
ยงั ผซู้ ้อื โดยมีขอ้ ตกลงกนั ว่าผ้ขู ายอาจไถ่ทรัพย์นนั้ คนื ได้
- สญั ญาขายฝากอสังหาริมทรัพยแ์ ละสังหารมิ ทรพั ย์ชนิดพเิ ศษ
ตอ้ งทาเป็นหนงั สอื และจดทะเบียนต่อพนกั งานเจ้าหนา้ ท่ี มิเช่นนั้น
จะเป็นโมฆะ



สัญญาเช่าทรัพย์

สญั ญาซึง่ บุคคลหนึง่ เรียกว่า ผู้ให้เชา่ ตกลงใหบ้ ุคคลอกี คนหน่งึ เรียกวา่ ผูเ้ ช่าไดใ้ ช้หรอื รับประโยชนใ์ น
ทรพั ย์สนิ ที่เช่าชั่วระยะเวลาอัน มีจากดั และผู้เช่าตกลงจะใหค้ า่ เช่าเพ่ือการน้ัน

1. การเชา่ อสงั หารมิ ทรพั ย์ จะฟอ้ งรอ้ งบังคับคดีกนั ตอ้ งเขา้
หลักเกณฑ์ ดงั นี้
- มีหนงั สืออยา่ งใดอย่างหนึง่ ลงลายมอื ช่ือผรู้ ับผดิ เป็นสาคญั
- การเชา่ อสงั หารมิ ทรพั ยท์ ่มี ีกาหนด 3 ปขี น้ึ ไปหรือตลอดอายุ
ผู้ใหเ้ ชา่ ต้องทาเป็นหนงั สือและจดทะเบยี นต่อพนักงานเจา้ หน้าท่ี
ถา้ ไม่มีหนงั สอื จะบังคับคดไี ด้ 3 ปีเทา่ นนั้
- ห้ามเชา่ เกนิ 30 ปี
- สัญญาเชา่ จะทากันตลอดอายขุ องผู้ใหเ้ ช่า หรือของผเู้ ช่ากไ็ ด้

2. การเชา่ สงั หารมิ ทรพั ย์ สามารถตกลงดว้ ยวาจาหรือเปน็
ลายลกั ษณ์อกั ษรก็ได้ รวมทงั้ การเชา่ สังหาริมทรัพยช์ นดิ พิเศษดว้ ย
และจะเชา่ ก่ีปีกไ็ ด้ หรือตลอดอายผุ เู้ ช่าหรือผู้ให้เช่ากไ็ ด้

สัญญาเชา่ ซื้อ

สญั ญาซึ่งเจ้าของทรัพยส์ นิ เรยี กว่า ผ้ใู หเ้ ชา่ ซ้ือเอาทรัพยส์ ินออกมาให้เชา่ และใหค้ ามนั่ ว่าจะขายทรัพย์สนิ นนั้
หรือจะใหท้ รพั ยส์ ินนัน้ ตกเปน็ สิทธิแกผ่ ู้เชา่ โดยมีเง่ือนไขทผ่ี เู้ ชา่ ไดใ้ ชเ้ งินเปน็ จานวนเทา่ นนั้ เทา่ นค้ี ราว

- สัญญาเช่าซื้อจะตอ้ งทาเปน็ หนังสือมิฉะน้ันจะเป็นโมฆะ
คู่สญั ญาตอ้ งลงลายมอื ช่ือในสญั ญาทัง้ สองฝ่ายและกรรมสิทธ์ิ
ในทรัพยส์ ินยงั เปน็ ของผใู้ ห้เชา่ อยู่
- เมอ่ื ผูเ้ ช่าชาระค่าเช่าซือ้ จนครบแล้ว กรรมสทิ ธ์ยิ งั ไมโ่ อน
จนกว่าจะไดจ้ ดทะเบยี นโอนต่อพนกั งานเจ้าหน้าทแ่ี ล้ว
- หาผูเ้ ช่าซื้อผิดนัดไมใ่ ชเ้ งนิ สองคราวตดิ ๆกัน เจ้าของจะบอก
เลกิ สญั ญากไ็ ด้



สญั ญายมื

1. สญั ญายมื ใชค้ งรปู
ยืมใชส้ อยทรพั ย์สินสิ่งใดโดยไดเ้ ปลา่ และตกลงวา่ จะคืนทรัพย์สนิ
อนั นัน้ เมอื่ ใช้สอยเสร็จแลว้ และเป็นสัญญาท่ไี ม่มีการโอน
กรรมสิทธิ์ ซงึ่ เปน็ ทรัพยส์ ินที่ใช้แลว้ ยงั คงสภาพเดมิ ไม่
เปลี่ยนแปลง

2. สัญญายมื ใช้สน้ิ เปลอื ง
การยมื ทรพั ยส์ นิ ชนิดใชไ้ ปสิ้นโดยตกลงว่าจะคืนทรพั ยส์ นิ เป็น
ประเภทและปริมาณเดยี วกันใหแ้ ทน เช่น สัญญากยู้ ืมเงิน

การกู้ยมื เงนิ เกนิ กว่า 2000 บาทขึ้นไป ตอ้ งมีหลักฐานการกยู้ มื
เงนิ เปน็ หนังสืออยา่ งใดอย่างหนึง่ ลงลายมือชื่อผูย้ ืมเปน็ สาคัญจึง
ฟอ้ งรอ้ งบังคบั คดีได้ มหี ลกั เกณฑ์การกูย้ มื เงิน ดงั น้ี

- เปน็ หนังสืออะไรกไ็ ด้ ระบผุ ู้ใหย้ ืมเงนิ ผ้กู ยู้ ืมเงนิ การตกลงกยู้ ืม

- ข้อความในเอกสาร

- ลงลายมอื ช่ือผู้กู้ยืมเงนิ เปน็ สาคัญ

*หา้ มคิดดอกเบ้ยี เกนิ ร้อยละ 15 ต่อปี หากเกนิ กวา่ นน้ั ถอื ว่า
ดอกเบ้ียเป็นโมฆะท้งั หมด*

สัญญาคา้ ประกนั

สญั ญาที่บุคคลภายนอกซ่งึ ไม่ใช่ลูกหน้หี รอื เจา้ หนี้ ผูกพนั ตนต่อเจ้าหนี้โดยเข้าทาสญั ญากับเจ้าหนีว้ ่าจะชาระ
หน้ีให้ ถ้าลูกหนไี้ มย่ อมชาระหนีน้ ัน้ เป็นสญั ญาอุปกรณ์จงึ ต้องมหี น้ใี หค้ ้าประกนั และหนี้ดังกลา่ วตอ้ งเป็นหน้ี
ทีช่ อบด้วยกฎหมาย

1. หลกั เกณฑ์การทาสญั ญาคา้ ประกนั
ตอ้ งมหี ลกั ฐานเปน็ หนังสือ ลงลายมอื ชอ่ื ผู้ค้าประกนั จงึ ฟ้องรอ้ ง
บังคบั คดใี ห้ผูค้ า้ ประกนั รบั ผดิ ได้

2. ชนิดของสัญญาคา้ ประกนั
- แบบไมจ่ ากดั ความรับผิด ลกู หนีต้ อ้ งรบั ผดิ ชดใชห้ นีใ้ ห้แกเ่ จา้ หนี้
เท่าใด ผู้คา้ ประกันจะต้องชดใชใ้ หแ้ กเ่ จา้ หน้เี ปน็ จานวนเท่านัน้
- แบบจากัดความรับผดิ ผูค้ า้ ประกนั จะชดใช้หน้เี ฉพาะจานวนท่ี
ระบุไว้เทา่ นน้ั

3. ความระงบั แหง่ สญั ญาคา้ ประกนั
- หนี้ของลูกหนี้ระงบั ไป
- ผคู้ ้าประกันบอกเลกสัญญาคา้ ประกนั สาหรบั กจิ การท่ีทาต่อเนือ่ ง
- เจา้ หน้ผี ่อนเวลาให้กับลูกหนี้
- เจา้ หนี้ไมร่ ับชาระหน้ีจากผู้คา้ ประกัน

สัญญาจานอง

สญั ญาซึ่งบคุ คลหน่ึงเรียกว่า “ผจู้ านอง” เอาทรัพย์สินของตน เช่น ท่ดี ิน หรอื อสังหารมิ ทรัพย์ทก่ี ฎหมาย
กาหนดใหจ้ านองได้ไปตราไวก้ ับบคุ คลอีกคนหน่งึ โดยทาเปน็ หนงั สือและจดทะเบียนต่อพนกั งานเจา้ หน้าท่ี
เปน็ ประกนั การชาระหน้ีมิเชน่ นัน้ สัญญาจานองจะตกเปน็ โมฆะ โดยไมส่ ง่ มอบทรพั ยส์ นิ น้นั ให้แก่ ผู้รับจานอง

ทรัพยท์ ส่ี ามารถนาไปจานองได้ ได้แก่
- อสงั หาริมทรพั ย์
- สังหาริมทรัพยท์ ก่ี ฎหมายกาหนดใหจ้ านองได้
(เรอื ท่มี รี ะวางตง้ั แต่ห้าตันข้ึนไป แพ สตั ว์พาหนะ
ทรพั ย์สินทบี่ ญั ญัติใหจ้ ดทะเบยี นได้)

สญั ญาจานา

สญั ญาซึง่ บุคคลหนึ่งเรียกว่า “ผจู้ านา” นาสงั หารมิ ทรัพยส์ ่งมอบให้แกบ่ ุคคลอกี คนหน่ึง เรียกว่า
“ผูร้ ับจานา” เพ่ือเปน็ การประกนั การชาระหน้ี หากถึงกาหนดชาระแลว้ ลกู หน้ไี ม่ชาระหน้ี เจ้าหนีม้ สี ทิ ธิ
บงั คบั จานาได้ตามกฎหมาย โดยนาเอาทรพั ยส์ ินท่ีจานาไปออกขายทอดตลาดได้โดยไมต่ ้องอาศัยคาสงั่ ศาล
ใหท้ าการขายทอดตลาด

ความระงับแหง่ สญั ญาจานา
- หน้ีซึ่งประกนั อย่นู ้ันระงับไป
- ผู้รบั จานาคนื ทรัพย์สนิ ทจี่ านากลบั ไปสคู่ วามครอบครอง
ของผ้จู านา



กฎหมายเกี่ยวกับ
นิติกรรมและละเมดิ

ความหมายและองค์ประกอบของนติ กิ รรม

นติ กิ รรม คือ การกระทาของบุคคลโดยชอบด้วยกฎหมายและมุ่งต่อผลในกฎหมาย ที่จะเกิดข้นึ เพอื่ การกอ่
สิทธิ เปล่ยี นแปลงสิทธิ โอนสทิ ธิ สงวนสิทธิ สงวนสิทธิ และระงับซ่ึงสทิ ธิ เชน่ สัญญาซอ้ื ขาย สัญญากู้เงนิ
สญั ญาจ้างแรงงาน สัญญาใหแ้ ละพนิ ยั กรรม เปน็ ตน้

องค์ประกอบของนติ กิ รรม

- เป็นการกระทาของบคุ คลโดยการแสดงเจตนา เป็นการกระทาโดยตกลงใจท่ีจะทา ไมไ่ ดถ้ ูกบงั คบั
ถกู สะกดจติ หรอื ละเมอ

การแสดงเจตนาโดยชัดแจ้ง คอื แสดงเจตนาชดั แจ้งด้วยวาจาหรือลายลักษณ์อักษร

การแสดงเจตนาโดยปรยิ าย คอื แสดงออกโดยพฤติการณท์ ไี่ มช่ ดั แจ้งโดยตรง
แตต่ ้องการให้เกิดความผกู พนั ทางกฎหมาย

การแสดงเจตนาโดยการนงิ่ โดยปกตไิ ม่ถอื วา่ เป็นการแสดงเจตนาแต่มีข้อยกเวน้ ใน
บางกรณีทถี่ อื วา่ เป็นการแสดงเจตนา

- เป็นการกระทาทชี่ อบดว้ ยกฎหมาย หากเป็นการกระทาทไ่ี มช่ อบด้วยกฎหมายแล้ว แมผ้ ูก้ ระทาจะต้องการ
ให้การกระทานั้นเกดิ ผลผูกพัน กฎหมายกไ็ ม่ได้รบั รองใหเ้ กิดผลข้ึนมา

การกระทาท่ีมวี ัตถปุ ระสงค์เป็นการตอ้ งหา้ มชัดแจ้งโดยกฎหมาย

การกระทาที่มวี ัตถปุ ระสงค์เป็นการพ้นวสิ ัย คอื การกระทาทไี่ มส่ ามารถเกดิ ขนึ้ จริงได้

การกระทาทมี่ ีวัตถปุ ระสงค์ขดั ต่อความสงบเรยี บรอ้ ยหรอื ศลี ธรรมอนั ดขี องประชาชน

- เปน็ การมงุ่ เพ่ือจะผูกนติ ิสมั พันธ์ระหวา่ งบคุ คล คือ การท่ผี ู้กระทาตอ้ งการให้นติ กิ รรมทท่ี าข้ึนนนั้
เกดิ ผลผกู พัน โดยแสดงเจตนาวา่ ตนกาลงั นิติกรรมเพอื่ ใหเ้ กิดผลตามกฎหมายอย่างแท้จริง
- เปน็ การกระทาทีท่ าดว้ ยใจสมัคร คอื การแสดงเจตนาทไี่ ม่ไดถ้ ูกบุคคลอ่ืนบงั คับหรือตกอยภู่ ายใตอ้ ิทธิพล
หรอื อานาจใดๆ ที่ทาใหผ้ กู้ ระทาไม่สมัครใจในการแสดงเจตนา
- เปน็ การเคลือ่ นไหวแห่งสทิ ธิ คอื นติ ิกรรมท่ีทาให้เกดิ นิตสิ มั พันธ์ระหวา่ งบุคคล โดยเปน็ การก่อสิทธิ
เปลี่ยนแปลงสทิ ธิ โอนสิทธิ สงวนสิทธิ หรือระงบั ซ่งึ สทิ ธิ

สทิ ธิ หมายถึง ประโยชน์หรือสว่ นได้เสียท่ีกฎหมายรับรองและคุ้มครอง

นติ ิกรรมที่เปน็ โมฆะและโมฆียะ

โมฆะ
ทาไปแลว้ ไมม่ ีผลตั้งแตแ่ รก
3 ผิด
1. ผดิ กฎหมาย
2. ผดิ ศีลธรรม เชน่ จา้ งฆ่าคน จ้างข่มขนื คน
ไม่ถอื ว่าสงิ่ นี้เป็นสัญญา เพราะวา่ ผิดกฎหมายและผดิ ศีลธรรม
3. ผดิ แบบไม่ทาตามกฎหมาย เช่น ทาพนิ ัยกรรมตอนอายุไม่ถึง 15 ปี
ซ่ึงกฎหมายบอกวา่ ต้องมีอายุ 15 ปีข้ึนไปถึงจะทาพินยั กรรมได้
1 หลอกลวง เช่น ถา้ โดนหลอกขายเครอื่ งกรองนา้ ปลอม
แล้วนาเครอ่ื งกรองนา้ ไปคนื กถ็ ือว่าสญั ญาซือ้ นเี้ ป็นโมฆะ

โมฆยี ะ
ทาไปมีผลอยชู่ ว่ งหน่ึง จะไม่มผี ลเมอ่ื ถูกบอกลา้ ง หรอื ยืนยนั
โดยให้สตั ยาบัน
-ขม่ ขู่ ฉอ้ ฉล เชน่ มีคนมาบงั คบั เราเซ็นสัญญา เรากเ็ ซน็ ไปก่อน
แต่ถา้ เราไปแจ้งความ สัญญาก็จะไมม่ ผี ล
-สาคญั ผดิ หรอื เขา้ ใจผดิ

ทรพั ยส์ ิน เช่น ถา้ ซ้อื เส้ือผา้ ในหา้ งแบบไม่ลอง แล้วกลบั มา
บา้ นเส้อื ใส่ไม่ได้ แล้วเอาไปคนื ร้าน การเอาไปคนื คอื การบอกลา้ ง

บุคคล เชน่ การจาคนผิด นิติกรรมสัญญาผิดคน
-คนถกู จากดั ความสามารถทานติ กิ รรม เชน่ ผู้เยาวนท์ าแบบไม่ขอ
ผแู้ ทนโดยชอบธรรม หรือคนเสมอื นไร้ความสามารถทาแบบไม่ขอ
ผพู้ ิทักษ์ คนไร้ความสามารถขอหรอื ไม่ขอผอู้ นุบาลกเ็ ป็นโมฆยี ะ

อายคุ วาม

อายคุ วาม หมายถงึ ระยะเวลาทกี่ ฎหมายกาหนดใหบ้ คุ คลสามารถเรียกร้อง โดยการฟอ้ งศาลในเวลา
ซึ่งกาหนดไว้

กฎหมายเก่ียวกับหนีแ้ ละละเมิด

หน้ี หมายถงึ นติ สิ ัมพนั ธร์ ะหว่างบคุ คล 2 ฝา่ ย ซ่งึ ฝา่ ยหนึ่งเรยี กวา่ “ลกู หน”้ี มหี น้าท่ตี ้องกระทาการ
อย่างใดอย่างหนึ่งให้แกอ่ กี ฝา่ ยหนึง่ ซง่ึ เรียกว่า “เจ้าหนี้”

องคป์ ระกอบของหน้ี

1. การมนี ติ ิสัมพันธ์ (ความผูกพันกนั ในกฎหมาย) หากกฎหมายไม่รองรับการน้ันกไ็ ม่เกดิ หน้ผี ูกพนั ดว้ ย
2. การมีเจา้ หนแ้ี ละลกู หนี้ (เปน็ บคุ คลสิทธิ)
3. ต้องมีวตั ถุแหง่ หนี้ ได้แก่
– หนกี้ ระทาการ เชน่ ลกู จ้างตอ้ งทางานใหน้ ายจ้าง
– หน้งี ดเวน้ กระทาการ เชน่ ผู้เป็นหุ้นสว่ นตอ้ งงดเวน้ ไม่ทาการคา้ แข่งกับห้างหุ้นสว่ น
– หนี้ส่งมอบทรัพย์สนิ (หรอื โอนกรรมสทิ ธ์ิ) เช่น ผใู้ ห้เช่าตอ้ งสง่ มอบทรัพย์สินซงึ่ ให้เช่า

ความระงบั แห่งหน้ี

1) การชาระหน้ี

2) การปลดหน้ี

3) หกั กลบลบหนี้ หมายถึง บุคคลสองคนต่างเป็นเจา้ หนี้ ลกู หนีซ้ ง่ึ กนั และกนั

4) แปลงหนใ้ี หม่ หมายถงึ คู่กรณตี กลงกนั เปลย่ี นสิ่งซง่ึ เปน็ สาระสาคญั ในหนี้ อันมีผลให้หนเ้ี ติมเปน็ อัน
ระงับแล้วเกดิ หนี้ใหม่ขนึ้ แทน

5) หนเี้ กล่อื นกลืนกัน หมายถงึ เมอ่ื มเี หตุทาใหส้ ิทธแิ ละความรบั ผิดในหนรี้ ายใดตกไปอย่กู บั บคุ คลเดยี วกัน
ยอ่ มเป็นผลให้หนน้ี นั้ ระงับไปสิ้นเพราะหนเี้ กล่ือนกลนื กัน

ละเมิด

ละเมดิ คือ การกระทาโดยจงใจหรือประมาทเลนิ เล่อต่อบุคคลภายนอกโดยผิดกฎหมายเปน็ เหตุให้
เขา (ผถู้ ูกกระทา) เสยี หายแก่ชวี ติ ก็ดี แกร่ ่างกายกด็ ี อนามัยกด็ ี เสรภี าพกด็ ที รัพย์สินหรอื สทิ ธิ
อยา่ งหนงึ่ อย่างใดกด็ กี ฎหมายถอื ว่าผู้นน้ั ทาละเมิดจะต้องรบั ผิดชอบชดใช้คา่ สนิ ไหมทดแทนเพื่อการละเมิดน้นั

นายจา้ งต้องรบั ผิดชอบรว่ มกับลกู จา้ งถ้าลูกจา้ งไดก้ ระทาละเมดิ ในทางการทจี่ ้างน้ัน

ผู้วา่ จ้างทาของต้องรับผิดรว่ มกับผ้รู บั จ้าง หากผวู้ ่าจ้างเป็นผูผ้ ิดในการงานทส่ี ่ังใหท้ า
หรอื ในคาส่ังทต่ี นให้ไว้ หรือในการเลือกหาผรู้ บั จา้ ง

บดิ ามารดาต้องรับผิดชอบรว่ มกบั ผ้เู ยาว์ ผู้อนบุ าลตอ้ งรับผดิ รว่ มกับคนวกิ ลจรติ
*เว้นแต่พิสูจนไ์ ดว้ ่าตนได้ใช้ความระมันระวังตามสมควรแก่หนา้ ที่ดแู ลซงึ่ ทาอยู่นน้ั *