^= kf7 k9L l7sa]l7s 56' \ofpm M
s_ efge' St cfrfo{ g]kfnL efiffsf dxfslj xg' \ . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ efge' St cfrfo{sf] hGd lj=;+= !*&! df ePsf] lyof] . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ;a}eGbf klxnf /fdfo0f ;:+ s[tdf n]lvPsf] lyof] . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ efg'eSt cfrfo{n] 3fF;LnfO{ ctL{ lbP . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ c;f/ @( ut] efgh' oGtL dgfOG5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
&= Ps zAbdf pQ/ nv] M
s_ efg'eStsf] ;dodf g]kfnL efiffnfO{ s] egL x]nf ul/GYof] <
v_ efge' Stn] sg' s[lt g]kfnLdf pNyf u/] <
u_ efge' Stsf] O{Zj/elSt ePsf sljtfx¿ sg' s[ltdf 5g\ <
3_ efge' Stn] gf/LnfO{ c;n a'xf/L aGg] lzIff lbgsf nflu n]v]sf] s[lt sg'
xf] <
ª_ k|Zg / pQ/sf] z}nLdf n]lvPsf] s[ltsf] gfd s] xf] <
r_ efg'eStn] hLjgdf s]xL sfd ug'{k5{ eGg] k|]/0ff s;af6 kfP <
*= pQ/ b]pm M
s_ efg'eSt cfrfo{sf dftflktfsf] gfd s] xf] <
v_ efge' St cfrfo{n] lsg ljBfnodf k9\g kfPgg\ <
u_ efge' St cfrfo{sf s'g} tLg k|l;4 s[ltsf] gfd n]v .
3_ efge' Stsf] hLjgdf 3fF;Lsf] 7'nf] k|efj 5 eg]/ pNn]v ug]{ sf] x'g\ <
ª_ efge' Stn] 3fF;Laf6 s:tf] k|]/0ff kfP <
r_ c;f/ @( ut] wd' wfdsf ;fy efgh' oGtL lsg dgfOG5 <
(= nfdf] pQ/ n]v M
s_ efg'eSt cfrfo{ s;/L s]6fs]6Ld} sljtftkm{ cfslif{t eP <
v_ efg'eStsf …/fdfo0fÚ, …awl" zIffÚ / …eStdfnfÚdf s] s/' fx¿ 5g\ <
u_ efge' Stn] s;/L 3fF;Laf6 k|]/0ff kfP <
46 /fdf| ] gk] fnL sIff %
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= zAbx¿ hf8] L Pp6} zAb agfpm M
efO / alxgL Ö efOalxgL afh] / aHo} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
s]6f / s]6L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ cfdf / aa' f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3fd / kfgL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/ / af/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
dftf / lktf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;Ltf / /fd Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
n]v / k9 Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ lstfa / sfkL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= zAbx¿ hf8] L Pp6} zAb agfpm M
awn" fO{ lzIff Ö awl" zIff k|Zg / pQ/sf] dfnf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
eStsf] dfnf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ wd{sf] u|Gy Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
O{Zj/sf] elSt Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ efgs' f] hoGtL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= s] elgG5, n]v M
sljtf n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3fF; sf6\g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
snf b]vfpg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ gf6s n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
syf n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ lgaGw n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
pkGof; n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;flxTo n]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= z'4 zAbdf ufn] f] 3/] f - _ nufO{ vfnL 7fpdF f n]v M
s_ O{Zj/ O{:j/ O:j/ OZj/ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ cflbsjL cflbslj cfbLslj cfbLsla ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ;:s[t ;+s[t ;+:s[t ;+Zs[t ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ k|lz4 k|lzb k|l;b\w k|l;b ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ sG6:y s06:y sG7:y s07:y ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= ljzi] f0f zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
s_ g]kfnL efiff v_ rlr{t s[lt
u_ dfld{s 9ª\u 3_ 6G6nfk'/ 3fd
ª_ Pp6f 3fF;L r_ o:tf] OR5f
-ltdLn] uf]nf] nufPsf cufl8sf zAb ;a} ljz]if0f xg' \ / k5fl8sf zAb gfd x'g\ .
ljz]if0f;lxt cfpg] gfdnfO{ ljz]io elgG5 ._
^= tnsf ljz]if0f ko| f]u u/L PsPs cf6] f jfSo agfpm M
6G6nfk'/, /fd|f], kfFr, w]/}, Tof]
47/fd|f] g]kfnL sIff %
cEof;leqsf] kf7
o'jfslj df]tL/fd e6\6
hGd M !(@# s';]cf}“;L
hGd:yfg M ef]l;sf] 6f]n, sf7df8f}“
dftf M l/k'dlb{gLb]jL e6\6
lktf M bof/fd e6\6
lzIff M cfO{=P=;Dd
ky| d sl[ t M k~rs k|k~r -sljtf ;ª\u|x_
cGo sl[ t M dgf]å]u k|jfx -sljtf ;ª\u|x_
uh]Gb|df]If -sfJo_
ukmfi6s -xf:o sljtf ;ª\u|x_
lk|oblz{sf -gf6s_
;ª\uLt rGb|f]bo -uhn ;ª\u|x_
efge' Stsf] hLjg rl/q -hLjgL_ cflb
of]ubfg M efge' St cfrfo{sf] af/]df cg';Gwfg u/L pgsf] hLjgL 5fk]sf,
efg'eStsf] …/fdfo0fÚsf] ;ª\sng u/L k|sflzt u/]sf
dT[ o' M !(%# s;' ]cf}“;L
!= tnsf zAbx¿sf] cy{ k9 M
sljtf M s'g} Ps ljifo jf efjdf /lrPsf] nofTds /rgf
gf6s M g/gf/Lsf] rl/q / sfo{nfO{ clegoåf/f k|blz{t ug]{ p2]Zon] n]lvPsf]
;j+ fbfTds ;flxTo
uhn M k|]dsf ljifodf n]lvg] Ps k|sf/sf] sljtf
48 /fdf| ] gk] fnL sIff %
@= cEof;leqsf] kf7 k:| 6;uF k9 .
#= pQ/ nv] M
s_ df]tL/fd e6\6sf] hGd sxfF / slxn] ePsf] lyof] <
v_ df]tL/fd e6\6sf dftflktfsf] gfd n]v .
u_ df]tL/fd e6\6n] n]v]sf gf6ssf] gfd s] xf] <
3_ df]tL/fd e6\6n] lbPsf] of]ubfg pNn]v u/ .
ª_ df]tL/fd e6\6sf] d[To' slxn] eof] <
$= …dn" kf7Ú / …cEof;leqsf] kf7Úsf cfwf/df tnsf] tflnsf e/ M
ljj/0f efge' St cfrfo{ dft] L/fd e66\
hGdldlt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
hGd:yfg ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
aa' f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cfdf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
sl[ tx¿ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dT[ o' ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pkflw ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= lgDglnlvt pk;u{ nufO{ tLgtLg cf6] f zAb agfpm M
k| M k|b]z ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lj M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cg' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 49/fdf| ] g]kfnL sIff %
lg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fdl" xs lqmofsnfk
õ sfkLdf af/ dlxgfsf gfd n]v . ca k|To]s ;fyLnfO{ pm hGd]sf] dlxgf ;fw] / p;sf]
gfd pm h'g dlxgfdf hGd]sf] xf] ToxL tflnsfdf e/ M
az} fv h7] c;f/
cfef; kl| tdf kf;fª
dfl] gsf ofªr\ g] aw' g' f
l;hg{ fTds nv] g
õ cEof;leqsf] kf7 h:t} ltdLnfO{ g]kfnL k9fpg] u?' jf u?' cfdfsf af/d] f ;f]w]/
n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
50 /fdf| ] g]kfnL sIff %
kf7 ;?' ugc{' l3 kf7 ^
k/LIff
f dn /
k] fsf f f/df s nf
] f g /f
df g nf] nn] fd
f n] g /f / g f
fdf s
k/f f]
õ dflysf] lrqn] ss] f] af/]df atfp5“ <
õ dflysf] lrqdf Kn]sf8{df n]lvPsf s'/fx¿dWo] sg' s'/f ltdLnfO{ ;a}eGbf dg k¥of,]
atfpm .
zAb / cy{
tk:of – tkÙ s'g} OR5f k/" f ug{ PslrQ eP/ cfsfzjf0fL –cfsfzaf6 af]lng] af]nLÙ b]jjf0fL
ul/g] s7f]/ Wofg cdt[ – vfP/ cd/ x'g] kbfy{Ù kLoi" fÙ ;w' f
rG8fn a;{g' – 7n' f] kfgL kg{'
– tNnf] hfltÙ g/fd|f], kmf]xf]/L sfd ug]{ lwSsfg'{ – sg' } g/fd|f] sfd ug]{nfO{ lt/:sf/ ug{'
cf>d dfG5] laR5L – Ps k|sf/sf] ljiffn' ls/f]
dxfTdf d?e"ld – sg' } af]6la?jf gePsf] afnj' }afn'jf
zf:q – jf;:yfgÙ Clifdl' gsf] a:g] 7fpF
5j' f5t' – dxfg\ cfTdfÙ ljåfg\ ePsf] 7fpF
– 1fg jf l;4fGto'St ljz]if u|Gy
– 5f]Psf] cfwf/df x'g] e]befj
51/fd|f] g]kfnL sIff %
d"n kf7
k/LIff
– zfZjt k/fh'nL
w/] } klxn] ptª\s gfd u/]sf
Clif tk:of ul//x]sf lyP .
tk:of k"0f{ ePkl5 pgL cf“vf
vf]n/] p7] .
To; a]nf pgnfO{ ;f/} ltvf{
nfUof] . pgn] ef8“ fdf x]/,] t/
To;df kfgL lyPg . clg pgL
kfgL k7fOlbgsf nflu s[i0fsf]
k|fy{gf ug{ yfn] .
s[i0f Clifsf] tk:ofbl] v ;f/}
v';L ePsf lyP . tk} lg pgn]
Clifsf] k/LIff lng rfx] / o;sf lglDt OGbn| fO{ cf1f lbP . OGb| klg
o;} df}sfsf] vf]hLdf lyP .
OGb| Clifsf] k/LIff lng l566\ } rG8fnsf] ¿k lnP/ cdt[ n] el/Psf]
snz afs] L Clifsf] cf>ddf uP . OGb|n] Clif;“u ljgd| eP/ eg,]
ælngx' f;] \ Clif/fh † d}n] tkfO“{sf nflu kfgL NofPsf] 5' .Æ
of] s'/f ;g' L Clif w/] } l/;fP . pgn] eg]– æt“ rG8fn /lx5;\ . dh:tf]
tk:jL a|fxd\ 0fn] t“n} ] 5f]Psf] kfgL s;/L vfg] <Æ
æClif/fh tkfO{“ 1fgL x'gx' 'G5, dxfTdf x'g'x'G5 . tkfO{n“ ] klg dflg;dflg;df
o;/L eb] efj ug{ ;x' fp5“ / < d rG8fn x'“, t/ tkfO{n“ fO{ egL g'xfOwj' fO
u//] of] snzdf rfv] f] hn NofPsf] 5' .Æ OGb|n] ljgd| eP/ eg] .
52 /fdf| ] g]kfnL sIff %
ptª\s Clifn] eg],
æd}n] 7'nf] tk:of
u/s] f] 5' . cfh th“ :tf]
rG8fnn] 5f]Psf] kfgL
vfP/ d cfºgf] wd{
gi6 ug{ rfxGg“ .Æ
OGbn| ] kml] / ;DemfP,
æClif/fh † tkfO{“
cg]s zf:q / wds{ f
ljåfg\ xg' 'xG' 5 . tkfO“{n]
o:tf] 5'jf5't ug{ ;'xfpg] s'/f xf]Og . of] rfv] f] kfgL lng'xf;] \ .Æ
OGbn| ] Clif5]p kfgL /fVg vf]Hbf Clif Psflt/ efu] . OGbn| ] klg Clifsf]
lk5f ug{ 5f8]gg\ . clg Clif eGg yfn], æx] eujfg\ † a? d ltvfP{ /
d?n“ f, t/ rG8fnsf xftsf] kfgL vfGg“ .Æ
o;/L cg]s sf]l;; ubf{ klg Clifn] kfgL vfPgg\ . pgn] kfgL gvfPkl5
OGb| klg cd[t ePsf] snz;lxt Toxfa“ f6 lanfP .
OGb| uPsf] s]xL l5gkl5 cfsfzjf0fL eof,] æx] d"v{ ptª\s † dn} ] t]/}
k/LIff lng egL OGb|nfO{ cdt[ lbP/ k7fPsf] lyP“, t/ tn}“ ] dflg;dflg;df
;fgf]7n' f]sf] e]befj ul/;\ . t“ dv" { xf;] \, 3dG8L xf];\ . ca cd[t t s],
nfv OR5f u/] klg tn“ fO{ kfgL vj' fpg sfx] L cfp“b}g . Ps}l5g kl5
cfsfzdf Ps 6q' mf afbn bl] vg]5, yf/] } a]/ a;{g5] / km]l/ x/fOxfNg5] .
d?e"lddf a:g] dflg;x¿ To;nfO{ ptª\s afbn eg/] t/] f] d"vt{ fnfO{
;lDem/xg]5g\ . t“nfO{ lwSsfl//xg]5g\ .Æ Tof] cfsfzjf0fL s[i0fsf]
lyof] . ptªs\ lhNn k/] . pgnfO{ laR5Ln] 8;]em“} eof] . pgL 56k6fP/
afbnlt/ xg] { nfu] . ;fef/M lx/fsf] 6q' mf -afnsyf ;ª\u|x_
53/fdf| ] gk] fnL sIff %
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
Clif ptª\s tk:of cf1f rG8fn cf>d tk:jL a|fx\d0f
dxfTdf e]befj snz zf:q ljåfg\ cfsfzjf0fL a;{g]5 d?el" d
@= s, v, u=== nv] L zAb / cy{sf] hf]8f ldnfP/ k9 M
s_ tk:of - _ dxfg\ cfTdfÙ ljåfg\
v_ rG8fn - _ jf;:yfgÙ Clifdl' gsf] a:g] 7fpF
u_ cf>d - _ sg' } OR5f k/" f ug{ PslrQ eP/ ul/g] s7f/] WofgÙ tk
3_ dxfTdf - _ tNnf] hfltÙ g/fd|f], kmf]xf]/L sfd ug]{ hft
ª_ zf:q - _ Ps k|sf/sf] ljiffn' ls/f]
r_ 5'jf5't - _ sg' } g/fd|f] sfd ug]{nfO{ lt/:sf/ ug'{
5_ cfsfzjf0fL - _ sg' } af]6la?jf gePsf] afn'j}afn'jf ePsf] 7fpF
h_ cd[t - _ 7n' f] kfgL kg{'
em_ a;{g' - _ vfFbf cd/ xg' ] kbfy{Ù ;'wfÙ kLoi" f
`_ lwSsfg{' - _ cfsfzaf6 af]lng] af]nLÙ b]jjf0fL
6_ laR5L - _ 5f]Psf] cfwf/df x'g] e]befj
7_ d?el" d - _ 1fg jf l;4fGtoS' t ljz]if u|Gy
#= Pp6} cy{ cfpg] zAbx¿sf] hf]8f ldnfpm M
Kof; ;dfKt lhNn jGbgf
cfb]z kfgL 8:g' sf]l;;
cj;/ ltvf{ k|fy{gf kIfkft
hn cf1f k|of; 5Ss
gi6 df}sf e]befj 6f]Sg'
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb kf7af6 vfh] ]/ nv] M
ck"0f{ ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljif ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ljåfg\ ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ kftfn ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
a]v;' L ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ c1fgL ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
h7' f] ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cwd{ ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
54 /fd|f] gk] fnL sIff %
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–^ Wofgkj" s{ ;g' / l7s pQ/df /h] f nufpm M
s_ cfrfo{ b|f]0fn] s;sf] k/LIff lng] ljrf/ u/] <
c_ b]j / bfgjsf]
cf_ kf08j / sf}/jsf]
O_ zq' / ldqsf]
v_ u?' b|f]0fn] lziox¿n] s] k|Zg ;f]w] <
c_ ltdLn] eft vfof} <
cf_ ltd|f lktfsf] gfd s] xf] <
O_ ltdL s] b]Vb} 5f} <
u_ ch{g' n] s] eg] <
c_ d lgs} yfs]sf] 5,' u'?j/ Û
cf_ d}n] r/fsf] cfFvf dfq b]lv/x]sf] 5', u'?j/ Û
O_ d}n] r/fsf] 6fpsf] dfq b]lv/x]sf] 5,' u'?j/ Û
@= ;g' fO kf7–^ km]l/ ;'g / ToxfF ePsf kfrF hgf kfqx¿sf] gfd nv] . tL kfqx¿ sf]
xg' < sIffdf 5nkmn u/ M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= k/LIff syf k:| 6;Fu k9 .
$= k/LIff syfsf] klxnf] cgR' 5]b >'ltnv] g u/ .
55/fd|f] g]kfnL sIff %
%= s;n] egs] f] xf,] nv] M
s_ d}n] tkfO{“sf nflu kfgL NofPsf] 5' . ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ d}n] 7'nf] tk:of u/]sf] 5' . ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ tkfO{“ cg]s zf:q / wd{sf ljåfg\ x'g'xG' 5 . ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ rG8fnsf xftsf] kfgL vfGgF . ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ d}n] t]/} k/LIff lng egL OGb|nfO{ cd[t lbP/ k7fPsf] lyPF . ÒÒÒÒÒÒÒ
^= d'v}n] pQ/ bp] m M
s_ …k/LIffÚ syfsf syfsf/ sf] xg' \ <
v_ :ju{sf /fhfsf] gfd s] xf] <
u_ rG8fn eg]sf] s] xf]nf <
3_ cfsfzjf0fL eg]sf] s] xf] <
ª_ laR5L s:tf] ls/f] xf] <
&= pQ/ bp] m M
s_ s[i0f lsg ptª\s;Fu v;' L eP <
v_ ptª\s Clif lsg l/;fP <
u_ OGb|n] s;/L kfgL NofPsf] 5' eg] <
3_ ptª\s lsg lhNn k/] <
ª_ d?e"lddf b]lvg] ptª\s afbn s:tf] xG' 5 <
*= cfºg} zAbdf nfdf] pQ/ n]v M
s_ OGb|n] ptª\s ClifnfO{ s]s] egL ;DemfP <
v_ cfsfzjf0fLaf6 s[i0fn] s] eg] <
u_ ptª\sn] dflg;dflg;df s;/L e]befj u/] <
(= a9fP/ kf“rbl] v cf7 jfSo;Dddf nv] M
dflg;dflg;df e]befj ug{'x'Fb}g .
56 /fdf| ] gk] fnL sIff %
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= zAb agfpm M
lj ± gd| Ö ljgd| lj ± ho Ö ÒÒÒÒÒÒ lj ± ho Ö ÒÒÒÒÒÒ
lj ± of]u Ö ÒÒÒÒÒÒ lj ± gfz Ö ÒÒÒÒÒÒ lj ± b]z Ö ÒÒÒÒÒÒ
lj ± kmn Ö ÒÒÒÒÒÒ lj ± leGg Ö ÒÒÒÒÒÒ lj ± 1fg Ö ÒÒÒÒÒÒ
@= kf7 x]/L tnsf zAb z'4 u/ M
kl/5f, l/;L, tkfO, tkZaL, snif, laåfg, euafg, cld|t, d?e"dL,
#= kf7af6 …zÚ / …ifÚ k|of]u ePsf kf“r cf]6f / …;Ú ko| fu] ePsf kf“r cf6] f zAb vf]h/]
n]v .
$= kf7af6 …aÚ / …jÚ k|ofu] ePsf ;ft;ft cf6] f zAb vfh] ]/ gbfx] f¥] ofO{ nv] .
%= pbfx/0fdf bv] fPh:t} gof“ lqmofkb agfpm / kf“r cf6] fnfO{ jfSodf ko| fu] u/ M
u/ Ö u¿F d/\ Ö ÒÒÒÒÒÒ b]v\ Ö ÒÒÒÒÒÒ vfp Ö ÒÒÒÒÒÒ
eg\ Ö ÒÒÒÒÒÒ ;g' \ Ö ÒÒÒÒÒÒ cfp Ö ÒÒÒÒÒÒ n]v\ Ö ÒÒÒÒÒÒ
^= tnsf wfta' f6 gof“ lqmofkb agfpm M
k9\ Ö k9\nf b]v\ Ö ÒÒÒÒÒÒ cfp Ö ÒÒÒÒÒÒ
;g' \ Ö ÒÒÒÒÒÒ eg\ Ö ÒÒÒÒÒÒ x]/\ Ö ÒÒÒÒÒÒ
&= tnsf lrGx k|of]u ePsf b'O{bO' { cf6] f jfSo kf7af6 vfh] ]/ nv] M
s_ k"0f{lj/fd - . _ v_ cNklj/fd - , _
u_ p4/0f lrGx - æ Æ _ 3_ k|Zgjfrs lrGx - < _
ª_ ;Daf]wg÷pb\uf/ lrGx - † _
*= l7s ljz]if0f e/L jfSo k/" f u/ M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒ efO cfof] . d]/f
v_ ÒÒÒÒÒÒÒ alxgL cfO{ . d]/L
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒ sfd ;dod} u/ . d]/f]
u_ ÒÒÒÒÒÒÒ efOalxgL cfP . cfˆgL
3_ ÒÒÒÒÒÒÒ ;fdfg l7s 7fpFdf /fv . cfˆgf
r_ ÒÒÒÒÒÒÒ alxgLnfO{ dfof u/ .
cfˆgf]
(= tnsf zAb /fvL jfSo agfpm M
t]/f], t]/L, t]/f, d]/f cfˆgf, d]/L
57/fdf| ] g]kfnL sIff %
cEof;leqsf] kf7
xfd|f] ;dfhdf ljleGg hfthfltsf dflg;x¿
a;f]af; u5{g\ . tL dflg;x¿n] af]Ng] efiff
klg hftlkR5] km/skm/s x'g ;S5 .
5]qL, afxg' , sfdL, bd}, ;fsL{ / c¿ w]/}
hftsf dflg;x¿n] g]kfnL efiff afN] 5g\ .
gj] f/x¿n] g]jf/L efiff afN] 5g\ . tfdfªx¿n]
tfdfª efiff af]N5g\ . /fO,{ lnDa," du/,
u'?ª, zk] f{, rk] fª, sd' fn, lwdfn cflbsf
klg cfcfºg} efiff xG' 5g\ . t/fOl{ t/sf
dflg;x¿n] dl} ynL, efh] k'/L, cjwL cflb
efiff af]N5g\ . yf?, /fhjz+ L, ;tf/, sfr] ], dr] ] cflb hftsf dflg;x¿sf] klg cfºg} efiff
x'G5g\ . o;/L ljleGg hftsf dflg;n] ljleGg efiff afn] ] klg pgLx¿ ;a} gk] fnL xg' \ .
hftsf bl[ i6n] ;a} dflg; ;dfg xG' 5g\ . To;n} ] s;n} ] s;n} fO{ hftsf cfwf/df eb] efj
ug'x{ '“bg} . …d 7n' f] hftsf] x'“Ú / …t“ ;fgf] hftsf] xf;] Ú\ eg/] eGg'xb“' g} . JolSt hg' hftsf]
eP klg h;n] /fd|f] sfd u5{ Tof] 7'nf] dflg; xf] . ufp,“ ;dfh / /fi6s« f] lxt xg' ] sfd
ug]{ dflg;x¿ 7'nf x'g\ . bM' v / cK7\of/fdf k/s] f dflg;x¿nfO{ ;xofu] ug]{ dflg;x¿ klg
7'nf xg' \ . dxfslj bj] sf]6fn] eg]sf 5g\– …dflg; 7'nf] lbnn] xG' 5, hftn] xb“' g} .Ú To;}n]
s;}n] s;n} fO{ hftsf cfwf/df x]nf jf ckdfg u5{ eg] Tof] ;fdflhs ck/fw xf] . ck/fw
ug{x] ¿ b08sf] efuLbf/ x'gk' 5{ .
!= tnsf zAb / cys{ f] hf]8f ldnfpm M
s_ ljleGg - _ a/fa/
v_ a;f]af; - _ ;hfo
u_ ;dfg - _ w]/} lsl;dsf
3_ e]befj - _ s;}sf] ckdfg jf xflggf]S;fgL xg' ]
ª_ ck/fw - _ /xg]a:g] 7fpFÙ lgjf;:yfg
r_ b08 - _ kIfkft
58 /fd|f] gk] fnL sIff %
@= cEof;leqsf] kf7 lzIfsn] k9\gx' 'G5 . Wofgk"js{ ;'g .
#= cEof;leqsf] kf7sf] bf;] f| ] cg'R5b] df}gk7g u/ .
$= cEof;leqsf] kf7af6 af/ cf]6f hft hgfpg] zAb nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= cEof;leqsf] kf7 k9L pQ/ n]v M
s_ xfd|f] ;dfhdf a;f]af; ug]{ sg' } b; hfltsf] gfd n]v .
v_ t/fO{lt/sf dflg;x¿n] s]s:tf efiff af]N5g\ <
u_ xfdLn] s] ug{'xF'b}g <
3_ s:tf] dflg; 7'nf] dflg; xf] <
ª_ s:tf] lqmofsnfknfO{ ;fdflhs ck/fw dflgG5 <
^= tnsf zAb bfx] f¥] ofP/ gof“ zAb agfpm M
km/s Ö km/skm/s cfºgf] Ö cfcfºgf] k};f Ö k};f;};f
3/ Ö ÒÒÒÒÒÒ ;fgf] ÖÒÒÒÒÒÒ dfG5] ÖÒÒÒÒÒÒ
kfgL Ö ÒÒÒÒÒÒ h;sf] ÖÒÒÒÒÒÒ sljtf ÖÒÒÒÒÒÒ
;fyL Ö ÒÒÒÒÒÒ uxgf ÖÒÒÒÒÒÒ sfd ÖÒÒÒÒÒÒ
efO Ö ÒÒÒÒÒÒ emu8f ÖÒÒÒÒÒÒ v6' \6f ÖÒÒÒÒÒÒ
&= pbfx/0f x]/L tnsf zAbx¿sf] :qLlnª\uL ¿k nv] M
pbfM 5]qL – 5]lqgL afx'g – afxg' L
sfdL – ÒÒÒÒÒ lnDa" – ÒÒÒÒÒ
g]jf/ – ÒÒÒÒÒ tfdfª – ÒÒÒÒÒ
u?' ª – ÒÒÒÒÒ yf¿ – ÒÒÒÒÒ
z]kf{ – ÒÒÒÒÒ /fO{ – ÒÒÒÒÒ
59/fdf| ] gk] fnL sIff %
;fdl" xs lqmofsnfk
õ rf/rf/ hgfsf] ;d"x ag . ca k|To]s ;d"xn] tnsf] vfnL 7fpd“ f gk] fndf a;f]af;
ug{] dflg;x¿sf] y/ n]v M
cfrfo{ rflDnª uf]bfn >]i7 l3l;ª ofbj
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
s'g ;d"xn] dflysf] vfnL 7fpF klxn] el/;Sof] <
l;h{gfTds n]vg
õ ltdL s'g hftsf dflg; xf} < ltdf| ] hftsf cGo y/x¿ s]s] xg' ;S5g\ . ltd|f] hftsf
dflg;x¿ gk] fnsf] s'gs'g 7fp“df a;fa] f; u5g{ \ < ltd|f] hftsf dflg;x¿sf] dV' o
kf];fs s] xf] < oL ;a} s'/f vN' g] u/L &% zAbsf] Pp6f cg'R5]b nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
60 /fdf| ] g]kfnL sIff %
kf7 ;?' ug'c{ l3 kf7 &
;fyLnfO{ lr7L
õ dflysf lrqx¿df ePsf] Pp6f ;dfg s'/f s] xfn] f <
õ dflysf dWo] ;ae} Gbf k/' fgf] ;~rf/sf] dfWod s] xf]nf <
õ dflysf dWo] ;a}eGbf gof“ ;~rf/sf] dfWod s] xfn] f <
zAb / cy{
cfhb' ]j – Oi6b]j xfs'k6f;L – g]jf/L dlxnfx¿n] nufpg] Ps
hfqf – b]jb]jLsf] k"hfdf lg:sg] ljz]if lsl;dsf] sfnf] kml/of
lsl;dsf] ofqf lwd] – Ps lsl;dsf] g]jf/L afhfÙ
kl/;/ – jl/kl/sf] If]q 9f]nsh:tf] afhf
v6 – rf8kj{df b]jb]jLsf] dl" t{ /fvL k|yf – sg' } hfltljz]ifsf] k/Dk/fb]lv
3'dfpg] vf6 rlncfPsf] rng
kl/qmdf – jl/kl/ 3'Dg] sfd anL – kz'kG5L sf6]/ b]jLb]jtfnfO{ r9fOg]
sfd
61/fdf| ] gk] fnL sIff %
d"n kf7
;fyLnfO{ lr7L
sL k/ sf df f
f/L g df gf
]/ ]/ dff g
df / f k g dL nf f/fd
fn] f gL fg k k gf k|f gf df| ] k
gkf sf] k g /] f] fn / s g
g gk] fn s n] f g] g f fdf| ] f f f
g f f d dLnf f fsf] f/d] f gf
f g] d / ] fd|f] sL k/df f| fL
f f f] f f f f n] f f k fgsf]
n n g f kf f gsfk / sL k/sf
g] f/ d f f/f dgf g] f f n] f f gsfk
/ sL k/df d g k f fdf ] L
f| fLsf] f k f /
sL k/sf] f ] sf] kdf / ]sf] f / d /
k / /df ] L |f fLsf] d f fdf
d nf df /f ]/ f f f f k/f sL k/sf]
k / df /f /L sf] k / df /f g] sfd
g] /s] f fn] sf] kfnkfnf] g
g f]nsf] kfnf] k/]sf] fsf df g n]
g] f/L kf] fs n f sf g gL n] g k fsf]
df n sf g f fd|f] fn] sf] kfnf] k/s] f]
62 /fd|f] g]kfnL sIff %
dn] k g g fsk f L / fn] f] nf g] f/
/]sL dLnf f f dn] d] k g f
g f L fsk f L n f d] f / g /
k / df f gs /df nf] n] fd|f] s nf
f] f /f g k g d
f fsf] g gdfg f]sf f / f/ f / f]nsf]
f ] f] nf / f/ f]sf k f / k fdf
] Lnf nL k g f / g /k / df s k
g gf fg / f f f f f fsf]
/ ff sk / df g g] f/L
k /sf/ f] dgf /L sL k/df g] f]
f f gs /df nf] dgf dnf f] f fsf]
kIf dg k / ] Lnf nL f g] k| f g]
s f]s f] nf
n] g ]/ f] d n] Lsf] gs
f f] nf f] n] f nf g fsL sf]
k df f fdf d|f] sdL d g]
d|L f/L f L
k| gf d g
k7fpg] kfpg]
k|lhgf dxh{g lgZdf zdf{
sLlt{k'/, sf7df8f+} %( l:6«6
gk] fn Goo' fs] {, cdl] /sf
63/fd|f] gk] fnL sIff %
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
lgZdf, ;Demgf, hfqf, OGb|fo0fL, kl/;/, kl/qmdf, xfsk' 6f;L, d2t, ;:+ s[lt
@= tnsf zAb 5fgL vfnL 7fp“df n]vL zAb / cy{ agfpm / k9 M
v6, cfh'b]j, kl/;/, xfs'k6f;L, anL, lwd], kl/qmdf, hfqf, k|yf
ÒÒÒÒÒÒ Ö Oi6b]j
ÒÒÒÒÒÒ Ö b]jb]jLsf] kh" fdf lg:sg] ljz]if lsl;dsf] ofqf
ÒÒÒÒÒÒ Ö jl/kl/sf] If]q
ÒÒÒÒÒÒ Ö rf8kj{df b]jb]jLsf] d"lt{ /fvL 3d' fOg] vf6
ÒÒÒÒÒÒ Ö jl/kl/ 3D' g] sfd
ÒÒÒÒÒÒ Ö g]jf/L dlxnfx¿n] nufpg] Ps lsl;dsf] sfnf] kml/of
ÒÒÒÒÒÒ Ö Ps lsl;dsf] g]jf/L afhfÙ 9f]nsh:tf] afhf
ÒÒÒÒÒÒ Ö sg' } hfltljz]ifsf] k/Dk/fb]lv rlncfPsf] rng
ÒÒÒÒÒÒ Ö kzk' G5L sf6]/ b]jLb]jtfnfO{ r9fpg] sfd
#= Pp6} cy{ cfpg] zAb;u“ hf8] f ldnfpm M
kq 7'nf] kf];fs ;x/
Kof/L ;dfrf/ gu/ cf/fd}
lrGtf lk/ d2t k|rng
xfnva/ lr7L k|yf n'ufsk8f
eJo dfofn' ;Gr} ;xof]u
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb ;u“ } n]v M
;Grf] ;?' ;Demgf h]7f] sdL /dfOnf]
a9L la;Grf] la;{gf sfG5f] g/dfOnf] cGTo
%= jfSo agfpm M
kl/qmdf, /dfOnf], xfnva/, hfqf, ;:+ s[lt, kf];fs
64 /fd|f] gk] fnL sIff %
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–& Wofgk"j{s ;'g / l7s pQ/ 5fg M
s_ of] lgdGq0ff kq s;nfO{ k7fOPsf] xf] <
h;dfg y]j] h;axfb/' cf]v|faf]
v_ OGb|]gL kf7zfnfsf] s'g jflif{sf]T;j tyf cleefjs lbj; x'g uO/x]sf] 5 <
t];|f] kfFrf}F
u_ o; sfo{qmdsf] k|d'v clylt sf] 5g\ <
lhNnf lzIff clwsf/L gu/kflnsf k|dv'
@= ;'gfO kf7–& k'gM ;g' / vfnL 7fpF df l7s ;"rgf e/ M
s_ OGb|]gL kf7zfnfsf] kfFrf}F jflif{sf]Tj; ldlt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cfof]hgf
ul/Psf] 5 .
v_ OGb|]gL kf7zfnfsf] jflif{sf]T;j tyf cleefjs lbj; kf7zfnfsf] ÒÒÒÒÒÒÒ
;DkGg xF'b}5 .
u_ OGb]|gL kf7zfnfsf] jflif{sf]T;j tyf cleefjs lbj; lbgsf] ÒÒÒÒÒÒÒÒ
;'? xg' ]5 .
#= ltdLn] b]vs] f] sg' } hfqf, d]nf jf sfo{qmdsf af/d] f sIffsf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpm .
$= ;fyLnfO{ lr7L dgdg} k9 .
%= ;fyLnfO{ lr7Lsf] …ca cfpg] dª\l;/ @# ÒÒÒÒÚ eGg] cz+ af6 ;?' x'g] cgR' 5]b /fdf|
cIf/df ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
65/fdf| ] g]kfnL sIff %
^= l7s pQ/df /]hf -á_ nufpm M
s_ OGbf| o0fL hfqf sg' 7fpd“ f dgfOG5 <
c_ j;Gtk/' df cf_ eStk'/df O_ sLlt{k'/df
v_ af3e/} jsf] dlGb/ sg' 7fpd“ f 5 <
c_ sLlt{k/' df cf_ yfgsf]6df O_ anDa'df
u_ xfsk' 6f;L s;n] nufp“5g\ <
c_ g]jf/L k?' ifn] cf_ OGb|fo0fL b]jLn] O_ g]jf/L dlxnfn]
3_ lwd] egs] f] s] xf] <
c_ hfqf cf_ afhf O_ d"lt{
&= pQ/ bp] m M
s_ of] lr7L slxn] n]lvPsf] xf] <
v_ of] lr7L sxfFaf6 n]lvPsf] xf] <
u_ of] lr7L s;n] s;nfO{ n]v]sf] xf] <
3_ k|lhgfn] s]sf af/]df lr7L n]v]sL l5g\ <
ª_ lgZdf zdf{sf] k"/f 7]ufgf n]v .
*= kl| hgf dxh{gn] k7fPsf] lr7L k9L pQ/ n]v M
s_ OGb|fo0fL b]jLsf] hfqf slxn] k5{ <
v_ ;ft ufpFdf s'gsg' kb{5g\ <
u_ OGb|fo0fL hfqfsf lbg hfqf dgfpg] dfG5]n] s:tf] kf];fs nufpF5g\ <
3_ hfqf ;lsPkl5 ;a} 3/df s] ul/G5 <
ª_ k|lhgf dxh{gnfO{ hfqfsf] sg' s/' f dg kb}{g <
(= kf7sf cfwf/df OGbf| o0fL hfqfsf] 5f6] s/Ldf j0fg{ u/ .
!)= leQ]kfqf] x/] L lgDg s'/f slxn] k5{g,\ kQf nufpm M
s_ 3f]8]hfqf v_ ufO{hfqf u_ lj|m;d;
3_ efO6Lsf ª_ 5}6kj{ r_ df3] ;ª\qmflGt
5_ la:s]6hfqf h_ u?' kl" 0f{df em_ dhb'/ lbj;
!!= o; jifs{ f] kfqf] x/] . kfqf]df ;ae} Gbf sd / a9L ;fj{hlgs labf ePsf] dlxgfsf]
gfd nv] . pSt dlxgfdf s'gs'g lbg ;fjh{ lgs labf kb5{ g,\ n]v .
!@= ltdL cfkm" lgZdf eO{ k|lhgf dxh{gnfO{ dflysf] lr7L kfPkl5 n]Vg] lr7L nv] .
66 /fdf| ] gk] fnL sIff %
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= kf7 k9L tnsf ljelSt nfus] f PsPs zAb kf7af6 vf]h]/ n]v M
nfO{, sf], df, n], sf, af6, nflu
@= tnsf ljelSt ko| f]u u/L PsPs jfSo agfpm M
n], nfO{, df, nflu, af6, sf], b]lv
#= tnsf vfnL 7fpd“ f l7s ljelSt e/ M
s_ ltdLÒÒÒ dÒÒÒ s] eg]sf] <
v_ emf]nfÒÒÒ lstfa /fv .
u_ k9\gsf ÒÒÒ :sn' hfpm .
3_ ljb]zÒÒÒÒ lr7L cfof] .
ª_ /fdÒÒÒ efO kf]v/fÒÒÒ cfof] .
$= x/s] jfSodf ePsf] /ªu\ Lg cIf/df n]lvPsf] zAbn] sg' cy{nfO{ ae' mfp5“ < vfnL
7fp“df n]v M
s_ ltdLn] dnfO{ kq n]Vg 5f]8\of} . lr7L
a]nsf] kq lzjhLnfO{ r9fpm . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ cfdf;“u sn ug'{x“'b}g . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
snaf6 kfgL g} cfPg . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ltdL hfpm t/ d rflxF hfGg“ . ÒÒÒÒÒÒÒ
v6' \6f] gsdfO{ vf]nf] t/ . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ v]ndf slxn] xf/ t slxn] lht xG' 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
;ª\uLtfn] nufPsf] lx/fsf] xf/ /fd|f] 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= tnsf cg]sfyL{ zAbsf] b'O{bO' { cy{ nv] M
xfn Ö va/ ÒÒÒÒÒÒÒ t/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
kq Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ xf/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
s/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ df; Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
tfnÖ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ pQ/Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
67/fdf| ] g]kfnL sIff %
cEof;leqsf] kf7
d% fn
Ldfg k| fgf fks
L dfn f f/
fIfL fkf
f fsf df
d f]
k df % s] f g d/] f] /df snk f
k fdf k / f/sf / gkg] n] f] n s
g d fn df k g d sfn] gsf] f /L
k sfdf d]/f] f gf g g f s g/f]
g]s
fn f nf] f]
sIff %
/fn] g
!= tnsf zAb / cy{ k9 M
pko'{St M dfly elgPsf]
sn' kh" f M s'nsf] k"hf
c;dy{ M ;dy{ gePsf]
xflh/L kl' :tsf M xflh/ p7fpg] kl' :tsf
xflb{s M x[bob]lv g}
68 /fd|f] g]kfnL sIff %
@= dflysf] lgj]bg Ps hgfn] k:| 6;uF k9 . c¿n] Wofgk"j{s ;'g .
#= dflysf] lgjb] g ;kmf;u“ sfkLdf ;f/ .
$= ltdf| ] ljBfno;uF ;DjlGwt tn ;f]lwPadf]lhdsf gfd nv] M
s_ k|wfgfWofks M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ;xfos k|wfgfWofks M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ cltl/Qm ls|ofsnfk k|d'v M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ sIff lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ g]kfnL lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ ul0ft lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ cª\u|]hL lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
h_ lj1fg tyf jftfj/0f lzIff lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
em_ ;fdflhs cWoog tyf l;h{gfTds snf lzIfs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
`_ n]vf k|d'v M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= pQ/ nv] M
s_ dflysf] lgj]bg s;n] s;nfO{ n]v]sf] xf] <
v_ dflysf] lgj]bg s'g ldltdf n]lvPsf] xf] <
u_ dflysf] lgj]bg s'g ljifodf n]lvPsf] 5 <
3_ ofnª' xfª s'g ljBfnodf slt sIffdf k9\5 <
ª_ ofn'ªxfª @)&$÷)%÷@* ut]sf lbg lsg ljBfno hfg c;dy{ eof] <
^= tnsf zAb hf]8L gof“ zAb agfpm M
k|wfg ± cWofks ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lxd ± cfno ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
7n' f] ± a'af ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljBf ± cfno ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fgL ± cfdf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lgDg ± cg;' f/ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pkl/ ± pSt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ k9]sf] ± n]v]sf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dfly ± lt/ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/ ± k5fl8 ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
69/fd|f] gk] fnL sIff %
;fd"lxs lqmofsnfk
õ kfr“ kf“r hgfsf] ;dx" ag . kT| o]s ;dx" n] sDtLdf kfr“ cf6] f rf8 / tLg cf]6f hfqfsf]
gfd n]v . To;kl5 k|Tos] ;dx" n] tL rf8 / hfqfx¿ lsg / s;/L dgfOG5g\ eGg]
ljifodf 5nkmn u/ .
kf“r cf]6f rf8kjx{ ¿ tLg cf6] f hfqfx¿
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ
cfºgf] ;d"xn] n]v]sf] rf8 jf hfqfsf] gfd ;fyLx¿nfO{ ;'gfpm . ;fyLn] tL rf8 /
hfqfsf] af/d] f ;f]w] ltgsf af/d] f j0f{g u/ . ;fyLn] ;'gfPsf rf8 jf kjs{ f af/]df
sx] L hfGg rfx] ltdL klg ;fw] .
l;h{gfTds n]vg
õ d"n kf7sf] lr7L nV] g] kl| hgf dxh{gnfO{ ltdL klg cfºgf] ufp6“ fn] df dgfOg] sg' }
rf8kj{ jf hfqfsf] af/]df atfp“b} Pp6f lr7L nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
70 /fdf| ] g]kfnL sIff %
kf7 ;?' ug'{cl3 kf7 *
vf]nf ;fyL
õ vfn] faf6 k|fKt xg' ] s'g} tLg cf6] f s/' fx¿ n]v M
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
õ ltdLn] b]vs] f s'g} 5 cf6] f vf]nfsf gfd nv] M
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
zAb / cy{
rf]nf – hGdÙ hg' L ;FuL – ;fyLÙ ldq
cGg – cgfhÙ wfg, ds}, ux'F cflb lsgf/f – gbL tnfp cflbsf] jl/kl/sf] hUuf
bfgL – w]/} bfg ug]{Ù pbf/Ù bftf ufx|f] – c;lhnf]Ù sl7gÙ cK7\of/f]
lhGbuL – hLjgsfnÙ afFrG' h]nsf] ;do hfuL – hfu]/Ù lapFlemP/Ù p7]/
71/fd|f] g]kfnL sIff %
d"n kf7 ;fyL – k|ef e6\6/fO{
vf]nf
sxf“ hfg] vfn] f ;fyL < kv{ Psl} 5g
;u“ } vN] g] ;u“ LnfO{ lal;P{ sf] lsg <
k9g\ n]Vg egLsg af]sL cfP“ emfn] f
5'6\l6P/ uof] egL l/; p7o\ f] xfn] f †
ltdL klg aUb} t 5f} htf hfG5 kfgL
dnfO{ klg aufof] x} † ;don] tfgL
eGbf /}Ú5g\ w]/} 7n' f] dflg;sf] rf]nf
ltdLh:t} aGg t v,} ufx|} k5{ xfn] f †
72 /fd|f] gk] fnL sIff %
dflg; / kzk' G5L la?jfsf] nflu
5ª5\ ª\ ub{} aus] f 5f} lbg/ft hfuL
ltd}| lsgf/fdf vN] 5] k|sl[ tsL /fgL
;fyL ltd|f w/] } xfn] fg\ v]n 5fgL5fgL .
snsn s:tf] ld7f] uLt ;'gfp“5\of}
v]taf/L 8n' L8'nL cGg kmnfp“5\of}
lhGbuL g} lbg ;Sg] ltdL slt bfgL †
/fl] sG5 x} ltdLlagf xfd|f] cGgkfgL .
73/fd|f] g]kfnL sIff %
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
kv{ ;FuL 56' \l6P/ rf]nf hfuL lsgf/ bfgL cGg
@= tn cy{ 5g\ . l7s zAb kf7af6 vf]h/] n]v / k9 M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö hGdÙ h'gL
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö cgfhÙ wfg, ds}, ux'F cflb
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö w]/} bfg ug]{Ù pbf/Ù bftf
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö hLjgsfnÙ afFrG' h]nsf] ;do
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö ;fyLÙ ldq
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö gbL, tnfp cflbsf] jl/kl/sf] hUuf
#= gldNg] cy{df uf]nf] 3]/f - _ nufpm M
s_ ;fyL ldq ;FuL ;fk6L
v_ l/; l/n qmf]w O{iof{
u_ ;do a]nf ;xof]u avt
3_ bfgL 1fgL pbf/ bftf
ª_ lhGbuL d/0fsfn hLjgsfn cfhLjg
r_ lsgf/ tL/ t/ t6
$= tnsf zAbsf] pN6f] cy{ lbg] zAb cfkm“} nv] M
cfof] ÖÒÒÒÒÒÒÒ hDb} Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
;lhn} Ö ÒÒÒÒÒÒÒ lbg Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
gld7f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ nf]eL Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
%= k5fl8 p:t} ;l' gg] c¿ bO' { zAb cfkm“} n]v M
s_ l5g lsg lbg ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ emf]nf xf]nf vf]nf ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ kfgL gfgL /fgL ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ af]sL vf]sL 6f]sL ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ;t' fpF5\of} 8n' fpF5\of} b]vfpF5\of} ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
74 /fd|f] g]kfnL sIff %
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–* Wofgkj" s{ ;g' / l7sal] 7s n]v M
s_ g]kfn hn;|f]tsf b[li6n] lgs} wgL b]z xf] . l7s
v_ g]kfnsf kfFr xhf/eGbf sd gbLx¿ 5g\ .
u_ ;Ktsf];L ;a}eGbf 7n' f] gbL xf] .
3_ 7'nf gbLx¿sf] d'xfg pRr lxdz[ª\vnf x'g\ .
ª_ g]kfnsf gbLx¿af6 hnljBt' \ lgsfNg ;lsFb}g .
@= ;'gfO kf7–* df cfPsf cf7 cf]6f gbLsf gfd nv] . To;kl5 ltdLn] yfxf kfPsf
c¿ cf7 cf6] f gbL jf vfn] fsf] gfd nv] M
;g' fO kf7–* df cfPsf ;g' fO kf7–* df gcfPsf
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
#= vf]nf ;fyL sljtf lgDgfg;' f/ noa4 9ªu\ n] k9 M
s_ sIffsf ;a} hgfn] ;Fu;Fu}
v_ kfFr 5 hgfn] ;d"xdf
u_ PSnfPSn}
$= sljtfsf] clGtd Znf]s /fdf| cIf/df cg'nv] g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
75/fdf| ] gk] fnL sIff %
%= sljtf k9L sljtf k"/f u/ M
sxfF ÒÒÒÒ vf]nf ÒÒÒÒ < kv{ ÒÒÒÒ
ÒÒÒÒ v]Ng] ÒÒÒÒÒÒ lal;{Psf] ÒÒÒÒ <
ÒÒÒÒÒÒÒ egLsg ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ emf]nf
5'6\l6P/ ÒÒÒ ÒÒÒÒ l/; ÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ .
^= tnsf sljtfsf kª\lQmnfO{ uBdf n]v M
s_ k9\g n]Vg egLsg af]sL cfPF emf]nf . k9g\ nV] g egLsg emfn] f afs] L cfP“ .
v_ dnfO{ klg aufof] x} ;don] tfgL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ eGbf /Ú} 5g\ w/] } 7n' f] dflg;sf] rfn] f . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ 5ª\5ª\ ub}{ au]sf 5f} lbg/ft hfuL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ltd|} lsgf/fdf v]N5] k|s[ltsL /fgL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
&= dv' n} ] pQ/ b]pm M
s_ ;Fu} v]Ng] ;fyLnfO{ s;n] lal;{Psf] 5 < v_ vf]nf stf aU5 <
u_ k|s[ltsL /fgL sxfF v]N5] < 3_ sf] w]/} bfgL 5 <
*= pQ/ bp] m M
s_ vf]nfnfO{ lsg l/; p7\of] xf]nf <
v_ s;sf] rf]nf w]/} 7n' f] xf] <
u_ vf]nf lbg/ft s;sf nflu hfu]/ au]sf] 5 <
3_ vf]nfn] s;/L cGg kmnfpF5 <
ª_ vf]nf s;/L bfgL 5 <
(= nfdf] pQ/ nv] M
s_ vf]nf s;/L aU5 < cfºg} efiffdf n]v .
v_ vf]nfn] s;/L ;a}sf] enf] u5{ < n]v .
!)= efj lj:tf/ u/ M
lhGbuL g} lbg ;Sg] ltdL slt bfgL
/f]lsG5 x} ltdLlagf xfd|f] cGgkfgL .
76 /fd|f] g]kfnL sIff %
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0fdf h:t} gof“ zAb agfpm M
h:t}M eg\ — egLsg
u/\ k9\ n]v\ x]/\ ;'g\ b]v\ cfp
@= pbfx/0fdf h:t} gof“ jfSo agfpm M
s_ pm ÒÒÒÒÒÒ ljBfno cfof] . -k9\_
h:t}M pm k9]/ ljBfno cfof] .
pm k9\g ljBfno cfof] .
v_ pm ÒÒÒÒÒÒ 3/ cfof] . -v]n\_
u_ /fd l;g]df ÒÒÒÒÒÒ ahf/ cfof] . -x]/\_
3_ pm eft ÒÒÒÒÒÒ d]/f] 3/ cfof] . -vf_
ª_ pm ;fyLnfO{ ÒÒÒÒÒÒ cfof] . -af]nfp_
r_ ;Ltf ÒÒÒÒÒÒ otf cfO{ . -bu/' \_
#= tnsf zAb /fvL jfSo agfpm M
u/]/, k9\g, ;g' ]/, wg'
$= tnsf zAbx¿sf] agf]6 bv] fpm M
kzk' G5L Ö kz' / kG5L lbg/ft Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v]taf/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ufO{uf]? Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fFemlaxfg Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/hUuf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cGgkfgL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ bfneft Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= kf7af6 b; cf6] f x|:j Osf/ - l _ / b; cf]6f bL3{ O{sf/ - L _ nfu]sf zAb vfh] L
sfkLdf nv] .
^= tnsf zAb k9 / c¿ PsPs cf6] f cfkm}“ yk M
;l' gg] cgs' /0ffTds zAb Ö snsn, 5ª\5ª\, 7\ofDd, Kof6\6 ÒÒÒÒÒÒ
b]lvg] cgs' /0ffTds zAb Ö emndNn, 6x6x, em\ofDd, emnemnL ÒÒÒÒÒÒ
cge' j ul/g] cgs' /0ffTds zAb Ö Rjf:;, etet, 6g6g, k// ÒÒÒÒÒÒ
&= cgs' /0ffTds zAbdf dfq ufn] f] 3/] f nufpm M
s_ r/f] e'/{ p8]/ cfof] . u_ xfjf l;/l;/ rNof] .
v_ r/f] ?vdf ykSs a:of] . 3_ xgxgL Hj/f] cfof] .
77/fdf| ] g]kfnL sIff %
cEof;leqsf] kf7
gbL
;fgL gbL kjt{ af6 eml5g{ \
xfxf / x'x' jgleq ul5{g\ .
vf]nf / gfnf ;l“ ugL xhf/
cfP/ e6] \5g\ jgsf] k5' f/ ..
3'd/] x/] Lsg ufpn“ fO{
kxf8kfvf xl/of agfO{ .
hflG5g\ logL b"/ ;db' | e6] g\
;Stg} sfx] L lognfO{ /fS] g ..
–dfwjk|;fb l3ld/]
!= kf7af6 l7s zAb 5fgL zAb / cy{ agfO{ k9 M
kxf8 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 76\6f / /dfOnf] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fyL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ hª\un M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
6f9f M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;fu/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;aeGbf tNnf] efu M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
78 /fd|f] g]kfnL sIff %
@= cEof;leqsf] kf7 lzIfsaf6 ;g' / s07:y kf/ .
#= cEof;leqsf] kf7sf] kl5Nnf] Znfs] /fdf| cIf/n] ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= ;db' | M /fdf| ], ks| fzh:tf zAbdf cfPsf …bÚ| , …dÚ / …kÚ …/Ú sf cufl8 cGo Jo~hg
nfu/] ags] f cIf/ 5g\ . ltdL klg …/Ú sf cufl8 cGo Jo~hg nfu/] ag]sf cIf/
ePsf af/ cf]6f zAb nv] M
;d'b| /fd|f] k|sfz ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= tnsf k|Zgx¿sf] pQ/ n]v M
s_ gbL sxf“af6 s;/L eml5{g\ <
v_ gbLsf ;fyLx¿ sf] x'g\ <
u_ gbL;“u gbLsf ;fyLx¿sf] e]6 sxf“ x'G5 <
3_ gbLaf6 ufp“nfO{ xg' ] kmfObfx¿ s]s] x'g\ <
ª_ gbLnfO{ s;}n] /f]Sg g;Sgfsf] sf/0f s] xf] <
^= tnsf ;+ofh] s k|of]u u/L PsPs cf6] f jfSo agfpm M
/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
clg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
t/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lsgeg] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tfklg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cyjf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k/Gt' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
79/fdf| ] gk] fnL sIff %
;fd"lxs lqmofsnfk
õ tnsf] tflnsfdf ljleGg gbLsf gfd 5g\ . kQf nufP/ 3]/f nufpm / vfnL
7fp“df nv] . Ps ldg6] df s;n] ;aeGbf a9L gbLsf gfdx¿ kQf nufpg
;Sof] < ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
c df O{ jf rf] l6 lk| gf ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
d] s 0ff{ nL Ud r :6f O ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
h d] nf df tL tf n ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
g sf] rL s d nf t] sf ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
;L u d xf sf nL ld n]
;L 08 08 x\jf lq l; a ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
0ff{ sL lq ªu\ f ª\xf] z" l; a ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
k a| xd\ k' q nL kL O{ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds nv] g
õ ltdLnfO{ dg kg{] gbL, kxf8, lxdfn jf 7fp“sf] af/d] f 5f6] f] sljtf nv] . ltdLn]
nv] s] f] sljtf ;fyLx¿nfO{ ;g' fpm M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
80 /fdf| ] gk] fnL sIff %
kf7 (
;aeGbf 7'nf] hLjM x\j]n
kf7 ;?' ugc'{ l3
pQ/ nv] M
õ ;aeGbf 7'nf] :ynr/ k|f0fL ÒÒÒÒÒÒÒÒ
õ ;aeGbf 7'nf] hnr/ k|f0fL ÒÒÒÒÒÒÒÒ
õ ;aeGbf cUnf] hgfj/ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
õ ;aeGbf 7n' f] kG5L ÒÒÒÒÒÒÒÒ
õ ;aeGbf l56f] bf}8g] k|f0fL ÒÒÒÒÒÒÒÒ
õ g]kfndf dfq kfOg] r/f] ÒÒÒÒÒÒÒÒ
zAb / cy{
k|hflt – Pp6} hftleqsf] csf]{ hft Gofgf] – l7Sssf] tftf]Ù cf/fdbfoL tftf]
d]l6«s 6g – Ps xhf/ s]=hL= a/fa/sf] tf}n ;+/If0f – arfP/ /fVg] sfd
d"ntM – d'Vo u/LÙ d'Vo ¿kdf cf>o:yn – a:g] 7fpF
:tgkfoL – :tg ePsfÙ aRrfnfO{ bw' r;' fpg] kf| 0fL
81/fd|f] gk] fnL sIff %
d"n kf7
;aeGbf 7n' f] hLjM xj\ ]n
;d'b| nfvfn}“ fv hLjx¿sf] cf>o:yn xf] . ;db' |df hldgdf kfOg] hLjeGbf w/] }
ug' f a9L hLjx¿ kfOG5g\ . o:tf hLjx¿dWo] ;+;f/s} ;aeGbf 7n' f] kf| 0fL x\j]nsf]
cf>o:yn klg ;d'b| xf] .
o; ;;+ f/df &% eGbf klg a9L k|hfltsf x\jn] kfOG5g\ . tLdWo] lgnf] xj\ ]n
;+;f/sf] ;aeGbf 7n' f] kf| 0fL xf] . o;sf] tfn} !() dl] 6s« 6g cyft{ \ !,(),)))
s]hL;Dd xG' 5 . ltdLnfO{ yfxf xf]nf ls hldgdf kfOg] ;aeGbf 7'nf] kf| 0fL eg]sf]
clk|msg xfQL xf] . t/ x\jn] sf] tfn} ;aeGbf 7n' f] xfQLsf] tf}neGbf #% ug' feGbf
s]xL a9L x'G5 . ;aeGbf 7'nf] x\jn] !)* lkm6;Dd nfdf] x'G5 . of] nueu !))
jif{;Dd af“Rb5 .
xj\ n] ;+;f/sf ;a} ;db' |x¿df kfOG5 . x\jn] nfO{ bft“ ePsf xj\ ]n / bf“t gePsf
xj\ n] u/L d"ntM bO' { ;dx" df /flvG5 . v]Ng / dflg;x¿;“u /dfpg dg k/fpg]
8lNkmg klg x\jn] s} Pp6f k|hflt xf] . 8lNkmg, lsn/ xj\ n] , kfOn6 xj\ n] , :k|d]
xj\ ]n cflb bft“ ePsf xj\ ]ncGtut{ kb5{ g\ . lgnf] xj\ n] , sk' ]| x\jn] cflb bf“t
gePsf xj\ n] cGtu{t kb{5g\ .
82 /fd|f] gk] fnL sIff %
xj\ ]n ;aeGbf 7n' f] :tgkfoL hLj xf] . of] kfgLdf /Dg] hLj eP klg ;f; km]g{
;db' s| f] ;txdf lg:sG5 . o;sf] k'R5/ c¿ df5fsf] h:tf] 7f8f] geO{ t];f{]
x'G5 / oxL k'R5/sf] ;xfotfn] o;n] 3'dlkm/ u5{ . o;sf] z/L/df e'Tnf x'“bg}
tfklg of] tftf] /St ;d"xsf] kf| 0fL xf] . o;sf] z/L/sf] aflx/L efudf ePsf]
af];f;] lxtsf] afSnf] 5fnfn] o;nfO{ ;w}“ Gofgf] /fV5 .
xj\ ]nn] ;d'bd| f kfOg] ;;fgf hLjx¿, df5f tyf l;nx¿ vfG5 . lsn/ x\jn] n]
df5f, l;nx¿;lxt s5j' f, kG] uO' g / 8lNkmg;dt] vfG5 . o;n] dflg;nfO{ klg
kfof] eg] vfG5 . t/ of] -lsn/ xj\ ]n_ ;dx" df lx8“ 8n' u5{ . w]/}h;f] o;n]
;fdl" xs ¿kd} l;sf/ u5{ . kl| t306f %) lsnf]ld6/;Ddsf] ultdf /xg] of] x\j]n
;aeGbf vt/gfs xj\ n] xf] .
7'nf] xj\ ]nn] ;fdfGotM jifd{ f Ps at] / Ps a]tdf Pp6f aRrf hGdfp5“ . o:tf
aRrfx¿ hGdb} rf/ km'6 nfdf xG' 5g\ . lgnf] xj\ n] sf] aRrf t oLeGbf klg 7'nf
x'G5g\ . logLx¿ nueu ;ft dlxgf;Dd cfdfs} b'w vfP/ xs' G{ 5g\ . aRrf xj\ ]n
cfdfsf] lhpdl' g /x/] kf}8g / l;sf/ vN] g l;Sb5g\ . x\jn] n] Gofgf] kfgL ePsf]
;db' d| f aRrf hGdfp5“ .
xj\ n] e|d0flk|o kf| 0fL xf] . vfgfsf] vf]hL ub{} Pp6f ;db' b| l] v csf]{ ;d'b;| Dd
ofqf ug{' logLx¿sf] dxŒjk0" f{ sfd xf] . o;/L 3'Db} hf“bf s'gs} 'g} x\j]nn] t jifd{ f
@),))) lsnfl] d6/;Ddsf] ofqf u5{g\ . o;/L ;d'bL| ;+;f/df cfºg} 9ª\un]
/dfO/x]sf x\j]nsf] ;ªV\ of x/s] jif{ 36\b} 5 . x\j]nsf] l;sf/ ug{ kfO“b}g .
n'sLrf]/L l;sf/ ugfn{ ] / ;db' s| f] kfgL kb| "lift x'“b} uPsfn] x\j]nsf] ;ªV\ of
3l6/x]sf] 5 . To;n} ] ;+;f/sf ;a} dflg;x¿ ldn]/ xj\ ]nsf] ;/+ If0fdf Wofg
lbg'kb5{ lsgeg] xj\ ]n ks| l[ tsf] dxŒjk"0f{ pkxf/ xf] .
83/fdf| ] gk] fnL sIff %
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb pRrf/0f u/ / sfkLdf /fd|f cIf/df ;f/ M
cf>o:yn, x\j]n, clk|msg, dn" tM, 8lNkmg, :tgkfoL, ;tx,
e'Tnf, Gofgf], k]Gu'Og, a]t, e|d0flk|o, ;/+ If0f, pkxf/
@= tn cy{ 5g\ . l7s zAb 5fgL vfnL 7fp“df e/ / k9 M
Pp6} hftleqsf] csf]{ hft Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
Ps xhf/ s]=hL= a/fa/sf] tf}n Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
d'Vo¿kdfÙ d'Vo u/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
:tg ePsf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l7Sssf] tftf]Ù cf/fdbfoL tftf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
arfP/ /fVg] sfd Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k|hflt, d]l6«s 6g, dn" tM, :tgkfoL, Gofgf], ;+/If0f
#= kbfjnL / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
hLjx¿sf] cf>o:yn Ps k6ssf] ;T' s]/L x'Fbf
;db' |sf] ;tx ofqfdf /dfpg] k|f0fL
ultdf /xg' cfºg} tl/sf
l;sf/ ug'{ kmf]xf]/d}nf ePsf] kfgL
Ps a]t dxŒjsf] sf];]nL
e|d0flk|o k|f0fL k|f0fLx¿ a:g] 7fpF
cfºg} 9ª\u ;db' |sf] dflysf] ;tx
k|bl" ift kfgL j]udf /xg'
dxŒjk"0f{ pkxf/ kz'kG5L dfg]{ sfd
$= Pp6} cy{ ePsf zAb ;u“ } n]vM
cf>o:yn, k|f0fL, ;+;f/, tf}n, e'Tnf, ult, vt/gfs, nueu, ofqf, pkxf/,
jf;:yfg, jhg, 8/nfUbf], e|d0f, hLj, j]u, sf];]nL, ljZj, /f}“, k'ugku'
%= pN6f] cy{ lbg] zAb;u“ hf]8f ldnfpm M
lz/ 8'Ag' dfp a9L
aflx/L 5fnf afFRg' lk|o
xf8 kR' 5/ nfdf 5f]6f
kf}8g' leqL clk|o aRrf
afSnf] kftnf] 36L dg'{
84 /fdf| ] g]kfnL sIff %
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–( Wofgkj" s{ ;g' / l7s zAb /fvL vfnL 7fpF e/ M
s_ df5fsf] 6fpsf]g]/ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ xG' 5 .
v_ km'Nsfsf] ;xfotfn] df5fn] kfgLdf 3f]lnPsf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lnG5 .
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;xfotfn] df5f kfgLdf kf}8G5 .
3_ Eofut' fsf] 5fnf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ x'G5 .
ª_ Eofu'tfsf] k5fl8sf] v6' \6f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ x'G5 .
@= ;'gfO kf7–( kg' M ;'g / pQ/ nv] M
s_ ;'gfO kf7–( df k|oQ' m kfgLdf /xg] k|f0fLx¿sf] gfd n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ kfgLdf /xg] c¿ 5 cf]6f k|f0fLsf] gfd n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= ltdLnfO{ dg kg{] kf| 0fL s'g xf] < To;sf af/d] f sIffsf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpm .
$= s'g} kfrF cf]6f k|f0fLsf cfjfh gSsn u/]/ sIffdf ;'gfpm .
%= dflysf] kf7 df}gjfrg u/ M
^= tnsf] cgR' 5b] Wofgk"j{s k9 / /fdf| cIf/df sfkLdf ;f/ M
x\j]n ;aeGbf 7n' f] :tgkfoL hLj xf] . of] kfgLdf /Dg] hLj eP klg ;f; km]g{
;db' |sf] ;txdf lg:sG5 . o;sf] kR' 5/ c¿ df5fsf] h:tf] 7f8f] geO{ t];f]{ x'G5
/ oxL k'R5/sf] ;xfotfn] o;n] 3'dlkm/ u5{ . o;sf] z/L/df e'Tnf x“'b}g tfklg
of] tftf] /St ;dx" sf] k|f0fL xf] . o;sf] z/L/sf] aflx/L efudf ePsf] af];f];lxtsf]
afSnf] 5fnfn] o;nfO{ ;w}“ Gofgf] /fV5 .
85/fdf| ] g]kfnL sIff %
&= l7s jfSonfO{ h:tfsf] To:t} / al] 7snfO{ ;RofP/ ;f/ M
s_ ;db' |df eGbf hldgdf w]/} hLj kfOG5g\ .
v_ lgnf] x\j]n ;+;f/s} ;a}eGbf 7'nf] hLj xf] .
u_ dflg;;Fu v]Ng / /dfpg dg k/fpg] x\j]n lsn/ x\j]n xf] .
3_ x\j]n :tgkfoL hLj xf] .
ª_ x\j]nsf] ;ª\Vof al9/x]sf] 5 .
*= kf7sf] clGtd cg'R5b] k9L ;fl] wPsf k|Zgsf] Ps jfSodf pQ/ bp] m M
s_ x\j]nsf] dxŒjk0" f{ sfd s] xf] <
v_ x\j]nn] jif{ lbg;Dddf slt lsnf]ld6/;Dd ofqf ug{ ;S5 <
u_ x\j]nsf] ;ª\Vof s;/L 3l6/x]sf] 5 <
3_ x\j]n k|s[ltsf] s:tf] pkxf/ xf] <
ª_ tnsf zAbx¿sf] cy{ n]v M
pkxf/ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ofqf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ pSt cgR' 5]baf6 bL3{ pmsf/ -pm÷" _ ePsf b'O{ cf]6f zAb vf]h]/ n]v .
(= pQ/ b]pm M
s_ x\j]n s:tf] k|f0fL xf] <
v_ ;;+ f/sf] 7'nf] x\j]n s'g xf] < o;sf] tf}n slt;Dd xG' 5 <
u_ bfFt ePsf / bfFt gePsf b'O{b'O{ cf]6f x\j]nsf] gfd n]v .
3_ x\j]nn] z/L/df tftf] s;/L sfod u5{ <
ª_ x\j]nn] s]s] vfG5 <
r_ x\j]nsf] ;/+ If0f lsg ug'{k5{ <
!)= cfºg} efiffdf kf“r;ft jfSodf a9fP/ n]v M
s_ ;db' | nfvf}Fnfv hLjx¿sf] cf>o:yn xf] .
v_ x\j]n k|s[ltsf] ;'Gb/ pkxf/ xf] .
!!= kfgLdf a:g] / hldgdf a:g] kf“rkf“r cf6] f hgfj/sf] gfd n]v .
86 /fd|f] gk] fnL sIff %
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbnfO{ zAbsfz] df h:t} qmd ldnfO{ nv] M
s_ sfd, cdnf, xnf], cfn,' ;fu, dnd, vf]/, afF;,
h:tM} cdnf, cfn', sfd, vf]/, afF;, dnd, ;fu, xnf]
v_ xft, kfv'/L, pv', vf6, gfd, rf]/, s's/' , bfh'
u_ s/' f, s]/f, sfh,' sdn, sf}jf, s}nf], sf]6, lstfa
@= tnsf zAbnfO{ jfSosf] qmd ldnfO{ nv] M
s_ 7n' f] xf] hLj x\j]n ;+;f/sf] . v_ 5f} b]v]sf x\j]n ltdLn] slxNo} <
u_ 5' d}n] . t x\j]n b]v]sf] cfxf † 3_ cfpm /] ltdL . u?' n] eGg'ePsf]
#= pbfx/0fdf h:t} jfSo agfpm M
s_ xfQLeGbf x\j]n 7n' f] xfQLeGbf x\j]n 7n' f] hgfj/ xf] .
v_ ;k{eGbf laR5L ljiffn' 3_ la/fnf]eGbf ss' /' 7n' f]
u_ af3eGbf lrt'jf l56f] bf}8g] ª_ xfQLeGbf x\j]n w]/} afFRg]
$= z4' zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
s_ cfFkm}F cfkm}F cfFkm} cfFkm}F
v_ ;w} ;Fw} ;w}F ;Fw}F
u_ dxŒak0" f{ dxTjk0' f{ dxŒjk0' f{ dxŒjk0" f{
3_ lhj lha hLj hLa
ª_ k|b'l;t k|b'lift k|b"ifLt k|b"lift
%= pbfx/0fdf h:t} lqmofkb agfpm M
k9\ Ö k9fpF5', k9fpF5f}F, k9fpF5g\, k9fpF5f}
vf, a;\, v]n\, x]/\, ;g' \, b]v\
^= pbfx/0fdf bv] fPh;/L jfSo agfpm M
s_ /fd k9\5 .
pbfx/0f M u?' /fdnfO{ k9fpg'xG' 5 .
v_ eLd km6' an v]N5 . 3_ d v]N5' .
u_ efO ;'T5 . ª_ pm 3/df a:5 .
&= tnsf jfSox¿nfO{ z4' kf/L ;f/ M
s_ efOn] 3/ agfO{ . v_ 5f]/Ln] u[xsfo{ u/]sf] 5 .
u_ afv|f] rp/df rb}{ 5] . 3_ sfG5Ln] uLt ufof] .
ª_ ufO{n] 3fF; vfO{ . r_ efGhf] ;x/df al:5g\ .
87/fd|f] gk] fnL sIff %
cEof;leqsf] kf7
8lNkmg ;;+ f/s} ;aeGbf 7'nf] hLj x\j]ns} Ps k|hflt xf] . of] ;;+ f/s} ;aeGbf rnfv
k|f0fL klg xf] .
8lNkmg ;d"xdf a:g dg k/fpg] ;d'b|L hLj xf] . of] cToGt ;xof]uL kf| 0fL klg xf] . ;d"xsf]
s'g} 8lNkmg la/fdL x'bF f c¿ 8lNkmgx¿ ldn]/ To;nfO{ ;d'bL| ;txdf Nofp5“ g\ . of]
;+;f/e/sf] ljleGg ;db' | tyf :jR5 kfgL ePsf ljleGg gbLx¿df kfOG5 . ;ªu\ Ltkd]| L
kf| 0fLsf] ¿kdf lrlgg] 8lNkmg dflg;x¿;u“ } v]Ng klg dg k/fp5“ . of] ;db' l| eq w/] } a]/;Dd
/xg ;Sg] k|f0fL klg xf] .
8lNkmgsf lt;eGbf a9L pkk|hfltx¿ x'G5g\ . o;sf] cfo' %) jif;{ Dd xg' ;S5 .
of] lt; km6' ;Dd nfdf] xg' ;S5 . o;n] d'VotM dl;gf df5fx¿ / ;d'bL| hLjx¿ vfG5 .
g]kfnsf] gf/fo0fL tyf sf];Lh:tf 7'nf gbLx¿df klg 8lNkmg kfOG5 .
!= tnsf zAb / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
s_ k|hflt d'Vo u/L
v_ ;ª\uLtk|]dL gd?Gh]n;Ddsf] ;doÙ pd]/
u_ pkk|hflt Pp6} hfltleqsf] csf]{ hflt
3_ cfo' k|hfltleqsf] klg csf]{ hflt
ª_ dV' otM ;ª\uLt dg k/fpg]
88 /fdf| ] g]kfnL sIff %
@= cEof;leqsf] kf7 k|:6 cfjfhdf k9 . c¿n] k9s] f] an] f Wofgk"j{s ;'g .
#= cEof;leqsf] kf7sf /ªu\ Lg zAbx¿ k|:6;uF pRrf/0f u/L vfnL 7fpdF f ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= cEof;leqsf] kf7sf] bf;] f| ] cg'R5]b >'ltn]vg u/ .
%= cEof;leqsf] kf7sf cfwf/df tnsf k|Zgx¿sf] pQ/ n]v M
s_ 8lNkmg s:tf] hLj xf] <
v_ 8lNkmg sxfFsxfF kfOG5 <
u_ 8lNkmg slt jif{;Dd afFRg ;S5 <
3_ 8lNkmgsf] cfxf/f s] xf] <
ª_ 8lNkmgnfO{ lsg ;xof]uL k|f0fL dflgG5 .
^= cEof;leqsf] kf7af6 tnsf gfdof]uL nfus] f PsPs cf]6f jfSo n]v M
eGbf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;Fu} M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;Eo M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
h:tf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
89/fd|f] gk] fnL sIff %
;fdl" xs lqmofsnfk
õ bO' b{ O' { hgf ldn]/ tnsf] dfqf / j0f{ ldnfP/ w]/}eGbf w/] } zAb agfpm M
s f d l n ] h } b L km ' f] a
sfn] ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒ Ò Ò Ò Ò
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ Ò ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ Ò ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ Ò ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ Ò ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
b; ldg]6df s'g ;d"xn] ;aeGbf a9L zAb agfpg ;Sof] <
l;h{gfTds nv] g
õ ltdLnfO{ dg kg]{ kfgLdf a:g] sg' } hLjsf] lrq agfpm cyjf st}af6 vfh] ]/ vfnL
7fpdF f 6f;F . ca To; lrqsf] af/d] f krxQ/ zAbdf j0f{g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
90 /fd|f] g]kfnL sIff %
kf7 !)
gSsnsf] kl/0ffd
kf7 ;?' ug{c' l3
õ dflysf] efu ! / efu @ df ePsf s/' fnfO{ qmdzM j0f{g u/ .
õ ltdLnfO{ sg' sg' k|f0fLsf] cfjfh gSsn ug{ cfp“5 < sIffdf ;g' fpm .
zAb / cy{
rxfg'{ – 3D' gÙ' 8'Nb} lxF8\g' /utfDd] – /ut}/ut ePsf]
k|]/0ffbfoL – k|]/0ff lbg] vfnsf] 6f]nfpg' – Psf]xf]/f] eP/ x]l//xg'
t?' Gt – l56f]Ù rfF8f] lgZro – kSsfÙ lglZrt ug'{
;Nnfx – ;e' mfjÙ ;a}nfO{ pksf/ ug]{ vfnsf] gSsn – b]vfl;sL
af]nL afGsL – cgx' f/Ù :j¿k
a};fvL – ckfªu\ jf v6' 6\ f eflF rPsfx¿n] 6S] g]
;fwg
91/fdf| ] g]kfnL sIff %
dn" kf7
gSsnsf] kl/0ffd
– cgGtk|;fb jfUn]
k5fl8sf] …gÚ 5f8/] sltn] p;nfO{
…;~hLjÚ eg/] afn] fpg] u5g{ \ .
cufl8sf] …;Ú+ 5f8/] sltn] p;nfO{
…hLjgÚ eg/] afn] fpg] u5g{ \ . pm
;~hLjg xf] . ;~hLjg rnfv /
lh1f;' 5 .
cfkmn" ] bv] s] f] e6] s] f] gof“
lrhlahsf af/d] f hfgsf/L lng] /
cgs] ;fw] vfh] ug{] p;sf] afgL 5 .
slxns] fxL“ p;sf kZ| gx¿sf] hafkm
lbb“ flb“bf afa'cfdf / u?' x¿ klg
lbSs x'G5g\ . ;~hLjgnfO{ ;fyLefOn] v'a dg k/fp5“ g\ . p;nfO{ afa'cfdf /
u?' x¿ klg dfof ug'x{ 'G5 . pm sIffdf ;w“} k|yd x'G5 . p;n] n]Vg] ;'Gb/ afGsLsf
cIf/sf] sIffdf v'a} rrf{ rN5 . s]xL ;fyLx¿ p;sf] Oi{ of{ klg u5{g\ .
ld7f] kmn kmNg] / ;G' b/ km"n kmN' g] af]6la?jfdf klg ltvf sf“8f /x]sf xG' 5g\ .
a9' fkfsfx¿ eG5g\, …bw' n] wfP] sf] dfG5] sf]xL klg xb'“ }g .Ú o;sf] cy{ dfG5]df
ug' u} g' dfq x'b“ g} eg]sf] xf] . clg dfG5d] f au} g' }au} 'g dfq klg x'b“ g} . x/s] dfG5]df
ug' / a}ug' ba' } x'G5 .
;~hLjgh:tf] c;n s6] fsf klg s]xL g/fd|f afgL 5g\ . cfkm"n] bv] ]sf, ;'g]sf
s/' fx¿sf] gSsn ul/xfNgk' g{] p;sf] afgL 5 . o:tf] afgLn] slxn]sfxL“ g/fdf| ]
kl/0ffd klg Nofpb“ f] /x]5 .
;~hLjgsf] ljBfnosf kw| fgfWofks c;n dflg; xg' x' G' 5 . pxf“ lj1fg k9fpgx' G' 5 .
pxfs“ f] nfdf] bf/L bV] bf ljBfyLx{ ¿ To;} bªu\ k5g{ \ . pxf“ ;fbf hLjg / pRr
ljrf/sf nflu ljBfyLn{ fO{ kl]| /t ugx{' G' 5 . k/]| 0ffbfoL hLjgLx¿ ;g' fpgx' G' 5 .
u?' n] Ps lbg j1} flgs rfN;{ 8flj{gsf af/d] f atfpg'eof] . u'?n] eGge' of—]
…rfN;{ 8fljg{ 7n' f j}1flgs xg' \ . t/ pgL afNosfndf k9\gdf ?lr /fVb}gy] .
sIff 5f8/] hª\unhªu\ n rxfy{], r/fx¿sf] u“8' vf]tNy] . hfthftsf kf| 0fL /
jg:kltx¿ x]/]/ 5Ss ky{] .
92 /fdf| ] g]kfnL sIff %
;~hLjgnfO{ rfN;{ 8flj{gsf] afgL gSsn u¿u“ ¿“ nfUof] . pm sIff 5f8]/ hª\unhª\un
rxfg{ yfNof] . hªu\ ndf 3'dlkm/ ubf{ p;nfO{ /dfOnf] klg nfUof] t/ p;sf] k9fO
rflx“ lau|g yfNof] .
lgs} lbg;Dd ;~hLjgsf] af/d] f 3/ / ljBfnodf s]xL yfxf ePg . pm 3/af6
emfn] fel/ lstfa afs] ]/ lg:sGYof] . lg:sb“ f p;n] …:sn' 8;«] Ú g} nufPsf]
xG' Yof] . clg lbgel/ hªu\ n 3d' ]/ ljBfno 5'6g\ ] ;dod} 3/ kms{GYof] . slxn]
pm afnfh' k'UYof,] slxn] /fgLjg . slxn] lzjk/' L t slxn] kmn' rfs] L . rfkfufp,“
:joDe," ;"o{ljgfos, rf]ef/, gfufh{g' cflb y'k}| hªu\ n p;n] 3l' d;ss] f] lyof] .
ætfhf–tfhf kmnkmn" vfof], r/fsf] u“8' vft] Nof], zLtndf a:of] clg kzk' I+ fLsf
ultljlw x]¥of,] cfxf Sof dHhf †Æ ;~hLjg 7fGYof], æoxL eP/ t rfN;{ 8fljg{
sIff 5f8]/ hªu\ n 3'Dbf /x]5g\ .Æ
Ps lbgsf] s'/f xf,] ;fe“ msf] ;do lyof] . k|wfgfWofks zdf{ cfºg} sf]7fdf
6l] nlehg xb] {} x'gx' G' Yof] . olQs}df 6]lnkmf]gsf] 306L aHof] . kw| fgfWofksn]
l/l;e/ p7fpge' of] . Ps ckl/lrt JolStsf] cfjfh cfof], ætkfO{“sf] …;~hLjgÚ
gfd u/s] f] ljBfyL{ jL/ c:ktfndf egf{ ul/Psf] 5 . t?' Gt cfpgx' f]nf .Æ
k|wfgfWofks em;Ss em:sge' of] . sx] L lbgb]lv ;~hLjgnfO{ sIffdf gb]v]sf]
s/' f ;Demge' of] . clg xtf/xtf/ jL/ c:ktfn kU' g'eof] . a8] df /utfDd] ePsf]
;~hLjg ;'lt/xs] f] lyof] . p;sf v6' \6f ef“lrPsf lyP . 8fS6/ / g;{ p;sf]
pkrf/ ub}{ lyP . p;sf cfdfa'af glhs} pleP/ 6fn] fO/x]sf lyP .
pkrf/sf qmddf ;~hLjgn] w]/} lbg c:ktfndf a:gk' ¥of] . kl5 yfxf eof]–
cUnf] nK;Lsf] ?vaf6 n8/] pm 3fOt] ePsf] /x]5 . uf7] fnfx¿n] e6] /] p;nfO{
c:ktfn;Dd NofP5g\ .
cfkmn" ] 8flj{gsf] afgL gSsn u/s] f] s/' f
;~hLjgn] kw| fgfWofksnfO{ atfof] .
k|wfgfWofksn] h'g;s' } s'/f /fdf| g] /fdf| ]
5'6\ofP/ /fdf| ] s/' f dfq gSsn ug{
;Nnfx lbge' of] . p;n] klg /fdf| ]
s'/fsf] dfq gSsn ug]{ lgZro u¥of] .
lxhfc] fh ;~hLjg w/] } lx“88n' ug{
;Sbg} . p;nfO{ a};fvLsf] ;xf/f
lng'k/s] f] 5 . yfxf 5g} cem} slt lbg
lngk' g]{ xf] .
93/fd|f] gk] fnL sIff %
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= kf7 x]/L tnsf zAb z'4 kf//] sfkLdf n]vL pRrf/0f u/ M
hL1f;," O:of{, k|]/Lt, k|]/0ffbflo, ag:ktL ;/' oaLgfos
@= cys{ f nflu l7s zAb 5fgL n]v / k9 M
t?' Gt, /utfDd], ;Nnfx, a};fvL, rxfg{', k|]/0ffbfoL, /utfDd], 6f]nfpg'
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö 3D' gÙ' 8'Nb} lxF8\g'
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö k|]/0ff lbg] vfnsf]
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö l56\6f]Ù rfF8f]
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö ;'emfjÙ s;}nfO{ pksf/ ug]{ vfnsf] af]nL
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö ckfª\u jf v'6\6f efFlrPsfx¿n] 6]Sg] ;fwg
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö /ut}/ut ePsf]
ÒÒÒÒÒÒÒ Ö Psf]xf]/f] eP/ x]l//xg'
#= tnsf kbfjnL / cys{ f] hf8] f ldnfpm M
hfgsf/L lng] jfSs xg' '
afGsLsf cIf/ ;f]wvf]h ug]{
bw' n] wf]Psf] dfG5] olsg ug'{
lbSs xg' ' ldn]sf cIf/
rrf{ rNg' s'g} s'/fsf] b]vfl;sL ug{'
gSsn ug'{ /fd|f u'0f dfq ePsf] dfG5]
lgZro ug'{ ;a}lt/ s'/fsfgL x'g'
$= pN6f] cy{ cfpg] zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
c;n M k;n /fd|f] v/fa
tfhf M ;fhL af;L ;AhL
;feF m M a]ns' f lbpF;f] laxfg
;xf/f M a];xf/f ;xof]u ;fy
dfof M k|]d 3[0ff b'Mv
km"n M k'ik sfF8f s8f
ug' M enf] /fd|f] a}ug'
%= tnsf 5f]6s/L ¿ksf] k'/f ¿k nv] M
k|= c= Ö k|wfg cWofks lq= lj= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
k|= d= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ df= lj= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
g= kf= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ uf= lj= ;= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
8f= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ k|f= Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
94 /fdf| ] g]kfnL sIff %
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–!) ;g' / ToxfF k|ofu] ePsf :yfgx¿sf] gfd nv] M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ r_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ h_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ;g' fO kf7–!) kg' M ;'g . To;sf cfwf/df tnsf] vfnL 7fpFdf sf7df8fbF} l] v alb{af;;Dd
hfg] gS;f agfpm M
sf7df8f}F pQ/
alb{af;
#= s] ltdLn] slxNo} af6f] la/fPsf 5f} < 5f} eg] slxn] / s;/L af6f] la/fof} < s;/L
3/ cfOkU' of} < ;fyLx¿nfO{ ;g' fpm .
$= dflysf] kf7 kfnk} fnf] k9 .
%= dflysf] kf7sf] kfFrf}F cg'R5b] /fdf| cIf/df sfkLdf ;f/ .
^= s;sf] egfO xf], kf7 k9L n]v M
s_ b'wn] wf]Psf] dfG5] sf]xL klg xF'b}g .
v_ rfN;{ 8flj{g 7'nf j}1flgs xg' \ .
u_ oxL eP/ t rfN;{ 8flj{g sIff 5f8]/ hª\un 3'Dbf /x]5g\ .
3_ ;~hLjg gfd u/]sf] ljBfyL{ jL/ c:ktfndf egf{ ul/Psf] 5 .
ª_ hfthftsf k|f0fL / jg:kltx¿ x]/]/ 5Ss ky]{ .
95/fd|f] gk] fnL sIff %