วิทยาศาสตร์ 3

หน่วยการเรยี นรู้ที่ 1 ระบบร่างกายมนษุ ย์
แผนฯ ท่ี 5 ระบบสืบพนั ธ์ุ

ใบงานที่ 1.7
เรือ่ ง ระบบสืบพนั ธุเ์ พศหญิง

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
1. จงอธิบายหน้าที่ของอวัยวะในระบบสืบพันธ์ุเพศหญิงต่อไปน้ี

1 4
2

3

หมายเลข 1 คือ ..................................................... หมายเลข 2 คือ .....................................................
หน้าที่.................................................................... หน้าที.่ ...................................................................
............................................................................. .............................................................................
............................................................................. .............................................................................

หมายเลข 3 คือ ..................................................... หมายเลข 4 คอื .....................................................
หนา้ ที.่ ................................................................... หน้าท.ี่ ...................................................................
............................................................................. .............................................................................
............................................................................. .............................................................................

2. จงอธิบายการตกไข่และการเกิดประจำเดือน
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

100

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 1 ระบบรา่ งกายมนุษย์
แผนฯ ที่ 5 ระบบสบื พนั ธุ์

ใบงานท่ี 1.7
เร่ือง ระบบสืบพนั ธเ์ุ พศหญงิ

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
1. จงอธิบายหน้าที่ของอวัยวะในระบบสืบพันธ์ุเพศหญิงต่อไปนี้

1 4
2

3

หมายเลข 1 คอื .ท...่อ..น...ำ..ไ.ข..่....................................... หมายเลข 2 คอื ......ม...ด..ล..ูก........................................
หน้าที่..เ.ป...็น..ท...า..ง..ผ..่า..น...ข..อ...ง.เ..ซ..ล...ล..์ไ.ข...่ท..ี่อ..อ...ก..จ..า..ก...ร..ัง..ไ.ข..่.... หน้าที.่ ......เ.ป...็น...ท..่ี.ฝ..ัง..ต...ัว..ข...อ..ง..เ..ซ..ล...ล..์.ไ.ข..่ท...่ีไ..ด..้ร..ั.บ..ก...า..ร.....
เ.ข..้า..ส..ู่.ม..ด..ล...ูก....แ..ล..ะ...เ.ป..็น...บ...ร..ิเ.ว..ณ....ท..่ีม...ีก..า..ร..ป...ฏ..ิส...น..ธ..ิ.ข..อ..ง..... ....ผ...ส..ม...จ...า..ก..เ..ซ..ล...ล..์อ...ส..ุจ...ิ .แ...ล..ะ...เ.ป...็น...ท..ี่.เ.จ..ร..ิ.ญ...เ.ต...ิบ...โ.ต.....
เ.ซ..ล..ล...์อ..ส..ุจ...ิก..ับ..เ..ซ..ล..ล...์ไ.ข..่.............................................. ....ข...อ..ง..ท..า..ร..ก...ใ.น...ค..ร..ร..ภ..์.............................................

หมายเลข 3 คอื .ช..อ่...ง.ค...ล..อ..ด....................................... หมายเลข 4 คือ ...ร..ัง..ไ.ข..่...........................................
หนา้ ท่ี...เ.ป...็น..ท...า..ง..ผ..่า..น...ข..อ...ง..เ.ซ..ล...ล..์อ..ส...ุจ..ิเ.ข..้า..ส...ู่ม..ด...ล..ูก........ หน้าท่ี.....ม..อี...ย..ู่ .2....ข..า้..ง...ท...ำ..ห..น...้า..ท...่ีผ..ล..ิต..เ..ซ..ล..ล...์เ.ซ..ล...ล..ไ์ .ข...่ ..
.แ..ล..ะ...เ.ป...็น...ท...า..ง.อ...อ...ก..ข...อ..ง..ท...า..ร..ก..เ..ม..ื่อ...ค..ร...บ..ก...ำ..ห...น...ด....... ....แ..ล..ะ...ฮ..อ..ร..์โ.ม...น..เ..พ..ศ...ห..ญ...งิ..........................................
.ค..ล..อ...ด.....................................................................
.............................................................................

2. จงอธิบายการตกไข่และการเกิดประจำเดือน
ก…า…รต…ก…ไข…่ …เก…ิด…จา…ก…เซ…ล…ล์ไ…ข…ท่ …ี่เจ…ริญ…เ…ต…ิบโ…ต…เต…็ม…ท่ีแ…ล…ะ…พ…ร้อ…ม…ท…จี่ ะ…ไ…ด้ร…บั …ก…าร…ป…ฏ…ิสน…ธ…จิ …าก…เซ…ล…ล…์อส…ุจ…ิต…ก…จา…ก…รัง…ไข…่
เ…ข…้าส…ู่ท…่อ…น…ำไ…ข่…ซ…่ึงเ…ซล…ล…์ไข…่จ…ะ…เก…ิด…กา…ร…ป…ฏ…ิสน…ธ…ิก…ับเ…ซ…ลล…์อ…ส…ุจ…ิท่ีบ…ร…ิเว…ณ…ท…่อ…น…ำไ…ข…่ แ…ต…่ห…าก…เซ…ล…ล…์ไข…่ไม…่ไ…ด…้รับ…ก…าร…
ผ…ส…ม…จ…าก…เซ…ล…ล…์อ…สุจ…ิ …ผ…นัง…ม…ด…ลูก…ท…่ีห…น…า…ตัว…ข…ึ้น…จ…ะห…ล…ุด…อ…อก…จ…า…กม…ด…ล…ูก…ก…ลา…ย…เป…็น…ป…ร…ะจ…ำ…เด…ือ…น…ซ…ึ่ง…โด…ย…ป…กต…ิ
เ…พ…ศห…ญ…ิง…จ…ะต…ก…ไข…เ่ …ดอื …น…ล…ะ…1…เซ…ล…ล…์ ท…ำ…ให…้แ…ตล่…ะ…เด…ือ…น…จะ…เก…ดิ …ป…ระ…จ…ำ…เด…อื น……เด…ือ…น…ละ…1……คร…ง้ั ………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………

101

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 1 ระบบร่างกายมนษุ ย์
แผนฯ ท่ี 5 ระบบสืบพนั ธ์ุ

ใบงานที่ 1.8
เรือ่ ง การปฏิสนธแิ ละการตง้ั ครรภ์

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง หมายเลข 1 เกดิ กระบวนการสำคญั
1. จงอธิบายกระบวนการสำคัญตามหมายเลข 1-6 ........................................................................
........................................................................
หมายเลข 5 เกดิ กระบวนการสำคญั
........................................................................ หมายเลข 2 เกิดกระบวนการสำคญั
........................................................................ ........................................................................
........................................................................

หมายเลข 3 เกิดกระบวนการสำคัญ
........................................................................
........................................................................

หมายเลข 4 เกิดกระบวนการสำคญั
........................................................................
........................................................................

หมายเลข 6 เกิดกระบวนการสำคญั
........................................................................
........................................................................

2. จงอธิบายพัฒนาการท่ีสำคัญของทารก

เดอื นที่ 1......................................................................................................................................................
เดอื นที่ 2......................................................................................................................................................
เดอื นท่ี 3......................................................................................................................................................
เดือนที่ 4......................................................................................................................................................
เดือนท่ี 5......................................................................................................................................................
เดอื นที่ 6......................................................................................................................................................
เดอื นที่ 7......................................................................................................................................................
เดือนที่ 8......................................................................................................................................................
เดือนที่ 9......................................................................................................................................................

102

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 1 ระบบร่างกายมนุษย์
แผนฯ ท่ี 5 ระบบสืบพนั ธ์ุ

ใบงานท่ี 1.8 เฉลย
เรอ่ื ง การปฏสิ นธิและการต้ังครรภ์

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง หมายเลข 1 เกิดกระบวนการสำคัญ
1. จงอธิบายกระบวนการสำคัญตามหมายเลข 1-6 เ..ซ..ล..ล...ไ์ .ข..่ท...ี่ส..กุ...จ..ะ..ต..ก...จ..า..ก..ร..ัง..ไ..ข..เ่ .ข..้า..ส...ทู่ ..อ่...น..ำ..ไ.ข...่ ........
........................................................................
หมายเลข 5 เกดิ กระบวนการสำคัญ
ไ..ซ...โ.ก...ต..จ...ะ..แ...บ..่ง..เ..ซ..ล...ล..์เ..ร.ื่.อ..ย....ๆ....จ...น..เ..ป..็.น..ก...ล..ุ่ม......... หมายเลข 2 เกิดกระบวนการสำคญั
เ..ซ..ล..ล...์ .ท...่เี .ร..ยี ..ก..ว..่า....เ.อ..็ม...บ..ร..ิโ..อ.................................. เ.ซ...ล..ล..์ไ..ข..่ป...ฏ..สิ...น..ธ..กิ..ับ...เ.ซ...ล..ล..์อ...ส..ุจ..ิท...ท่ี ..อ่...น..ำ..ไ..ข..่ ............
........................................................................

หมายเลข 3 เกดิ กระบวนการสำคัญ
เ..ซ..ล...ล..์ไ..ข..่.ท..่ีป...ฏ...ิส...น..ธ..ิ.ก..ับ...เ.ซ...ล...ล..์อ...ส..ุจ..ิ.จ..ะ..พ...ัฒ....น...า......
เ..ป..็น...ไ.ซ...โ.ก..ต..........................................................

หมายเลข 4 เกดิ กระบวนการสำคัญ
ไ..ซ..โ..ก..ต..จ...ะ..แ..บ...ง่ .เ..ซ..ล..ล...จ์ ..า..ก...1....เ.ซ...ล..ล..์.เ..ป..็น....2..............
เ..ซ..ล..ล...์ ...............................................................

หมายเลข 6 เกดิ กระบวนการสำคัญ
เ.อ...็ม...บ..ร..ิโ..อ...เ.ค..ล...่ือ..น...ท...่ีไ..ป..ฝ...่ัง..ต..ัว...ท..่ีผ...น..ั.ง..ม..ด...ล..ูก....ซ..่ึ.ง....
ไ..ด..ร้..ับ..ส...า..ร..อ..า..ห..า..ร....แ..ล..ะ..แ...ก..ส๊..อ...อ..ก..ซ...เิ .จ..น...จ..า..ก..แ..ม...่ .....

2. จงอธิบายพัฒนาการท่ีสำคัญของทารก

เดือนที่ 1...ร..ะ..บ..บ...ป...ร..ะ..ส..า..ท...เ.ร..มิ่...พ..ฒั....น..า....เ.ร..ิ่ม..ม...กี ..า..ร..ส...ร.า้..ง..อ...ว..ยั ..ว..ะ..ต...า่ ..ง...ๆ.................................................................
เดอื นที่ 2...ร..ะ..บ..บ...ห...า..ย..ใ.จ...เ.ร..่ิม..พ...ัฒ...น...า....แ..ข..น....ข..า....ต..า...ป...า..ก....แ..ล...ะ..จ..ม..ูก...ช..ดั...เ.จ..น...ข..น้ึ ......................................................
เดือนที่ 3...ม..ีอ..ว..ัย...ว..ะ..ต..่า..ง....ๆ...ค...ร..บ....แ..ล...ะ..เ.ร..ิม่..ม...ีก..า..ร..เ..ค..ล..ื่อ...น..ไ..ห..ว..............................................................................
เดอื นท่ี 4...ม..ีอ..ว..ยั...ว..ะ..ภ...า..ย..น...อ..ก..พ...ฒั...น...า..จ..น...ส..า..ม..า..ร..ถ...แ..ย..ก...เ.พ...ศ..ไ..ด..้..........................................................................
เดอื นท่ี 5...ม..ีศ..รี..ษ...ะ..ค...่อ..น...ข..า้..ง..โ.ต....แ...ข..น....ข..า...แ...ล..ะ..ค...อ..เ.ค...ล..่อื...น..ไ..ห..ว..ไ..ด..ด้...ี ...................................................................
เดือนท่ี 6...ผ..ม..แ...ล..ะ..เ.ล...บ็ ...เ.ท..า้..เ..ร..ิม่ ..ง..อ..ก....ร..ะ..บ...บ...ป..ร..ะ...ส..า..ท..เ..ร..ิ่ม..ท...ำ..ง..า..น........................................................................
เดือนท่ี 7...ม..ีก..า..ร..เ..ค..ล..ือ่...น..ไ..ห..ว...แ..บ...บ..ต...า่ ..ง...ๆ....เ.ช..่น....ก...า..ร..จ..า..ม....ก..า..ร..ด..ูด...น..ว้ิ...ม..ือ..แ...ล..ะ..น...ิ้ว..เ.ท..า้.............................................
เดอื นท่ี 8...ม..ีก..ร..ะ...ด..กู..แ...ข..็ง..แ..ร..ง..ข..ึน้....ส...ม..อ...ง.แ...ล..ะ..เ..ส..้น...ป..ร..ะ..ส...า..ท..ท...ำ..ง..า..น..ไ..ด..้เ..ต..ม็..ท...่ี .......................................................
เดอื นที่ 9...ส..ม..อ...ง..เ.จ..ร..ิญ...เ..ต..บิ...โ.ต...เ.ร..็ว..ม..า..ก....ท...า..ร..ก..ก..ล...บั ...ห..ัว..ล...ง.พ...ร..อ้...ม..ท...่ีจ..ะ..ค...ล..อ..ด.........................................................

103

หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 1 ระบบรา่ งกายมนษุ ย์
แผนฯ ท่ี 5 ระบบสบื พันธุ์

9. ความเหน็ ของผู้บริหารสถานศกึ ษาหรือผู้ท่ีได้รบั มอบหมาย

ข้อเสนอแนะ

ลงชือ่ .................................
( ................................ )

ตำแหนง่ .......

10. บันทกึ ผลหลงั การสอน

 ดา้ นความรู้

 ด้านสมรรถนะสำคัญของผ้เู รียน

 ดา้ นคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์

 ดา้ นความสามารถทางวิทยาศาสตร์

 ดา้ นอนื่ ๆ (พฤติกรรมเดน่ หรือพฤติกรรมทม่ี ปี ญั หาของนกั เรียนเปน็ รายบุคคล (ถ้าม)ี )

 ปัญหา/อุปสรรค
 แนวทางการแก้ไข

104

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2

การแยกสารผสม

เวลา 17 ช่ัวโมง

1. มาตรฐานการเรยี นรู/้ ตัวชว้ี ดั

ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ

โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหวา่ งอนุภาค หลกั และธรรมชาติของการเปลย่ี นแปลงสถานะของ

สสาร การเกิดสารละลาย และการเกดิ ปฏิกริ ิยาเคมี

ม.2/1 อธิบายการแยกสารผสมโดยการระเหยแห้ง การตกผลกึ การกลนั่ อย่างง่าย โครมาโท-

กราฟีแบบกระดาษ การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย โดยใชห้ ลักฐานเชงิ ประจักษ์

ม.2/2 แยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกล่ันอย่างง่าย โครมาโทกราฟีแบบ

กระดาษ การสกดั ด้วยตวั ทำละลาย

ม.2/3 นำวิธีการแยกสารไปใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำวัน โดยบูรณาการวิทยาศาสตร์

คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และวิศวกรรมศาสตร์

2. สาระการเรียนรู้

2.1 สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
1) การแยกสารผสมให้เป็นสารบริสุทธิ์ทำได้หลายวิธี ข้ึนอยู่กับสมบัติของสารน้ัน ๆ การระเหยแห้ง
ใช้แยกสารละลายซึ่งประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวทำละลายที่เป็นของเหลว โดยใช้
ความร้อนระเหยตัวทำละลายออกไปจนหมด เหลือแต่ตัวละลาย การตกผลึกใช้แยกสารละลายท่ี
ประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวละลายท่ีเป็นของเหลว โดยทำให้สารละลายอิ่มตัว
แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน ตัวละลายจะตกผลึกแยกออกมา การกล่ันอย่างง่าย
ใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายและตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลวท่ีมีจุดเดือดต่างกันมาก
วิธีน้ีจะแยกของเหลวบริสุทธ์ิออกจากสารละลายโดยให้ความร้อนกับสารละลาย ของเหลวจะเดือด
และกลายเป็นไอแยกจากสารละลายแล้วควบแน่นกลับเป็นของเหลวอีกครั้ง ขณะท่ีของเหลวเดือด
อุณหภูมิของไอจะคงท่ี โครมาโทกราฟีแบบกระดาษเป็นวิธีการแยกสารผสมที่มีปริมาณน้อย
โดยใช้แยกสารที่มีสมบัติการละลายในตัวทำละลายและการถูกดูดซับด้วยตัวดูดซับแตกต่างกนั ทำให้
สาร แต่ละชนิดเคลื่อนท่ีไปบนตัวดูดซับได้ต่างกัน สารจึงแยกออกจากกันได้ อัตราส่วนระหว่าง
ระยะทางท่ีสารองค์ประกอบแต่ละชนิดเคลื่อนที่ได้บนตัวดูดซับกับระยะทางที่ตัวทำละลายเคลื่อนท่ี
ได้เป็นค่าเฉพาะตัวของสารแต่ละชนิดในตัวทำละลายและตัวดูดซับหน่ึง ๆ การสกัดดว้ ยตัวทำละลาย
เปน็ วิธกี ารแยกสารผสมท่มี ีสมบตั กิ ารละลายในตัวทำละลายท่ีตา่ งกัน โดยชนดิ ของตวั ทำละลาย มี
ผลต่อชนิดและปริมาณของสารที่สกัดได้ การสกัดโดยการกลั่นด้วยไอน้ำใช้แยกสารท่ีระเหยง่าย ไม่
ละลายน้ำ และไม่ทำปฏกิ ริ ิยากับนำ้ ออกจากสารที่ระเหยยากโดยใช้ไอน้ำเปน็ ตวั พา

105

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 การแยกสารผสม

2) ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์เก่ียวกับการแยกสาร บูรณาการกับคณิตศาสตร์ เทคโนโลยี โดยใช้
กระบวนการทางวิศวกรรม สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำวันหรือปัญหาท่ีพบในชุมชน
หรอื สร้างนวัตกรรม โดยมขี ้นั ตอน ดงั นี้
- ระบุปัญหาในชีวิตประจำวันที่เกี่ยวกับการแยกสารโดยใช้สมบัติทางกายภาพ หรือ
นวัตกรรมท่ีต้องการพฒั นา โดยใชห้ ลกั การดงั กลา่ ว
- รวบรวมข้อมูลและแนวคิดเก่ียวกับการแยกสาร โดยใช้สมบัติทางกายภาพที่สอดคลอ้ งกับ
ปัญหาทร่ี ะบุ หรือนำไปสกู่ ารพฒั นานวตั กรรมน้ัน
- ออกแบบวิธีการแกป้ ัญหา หรือพฒั นานวัตกรรมท่ีเก่ียวกับการแยกสารในสารผสม โดยใช้
สมบัติทางกายภาพ โดยเช่ือมโยงความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และ
กระบวนการทางวศิ วกรรม รวมทงั้ กำหนดและควบคมุ ตวั แปรอยา่ งเหมาะสมครอบคลมุ
- วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา หรือพัฒนานวัตกรรม รวบรวมข้อมูล จัดกระทำ
ข้อมลู และเลอื กวธิ ีการสอ่ื ความหมายทเ่ี หมาะสมในการนำเสนอผล
- ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุงวิธีการแก้ปัญหา หรอื นวตั กรรมที่พัฒนาข้ึนโดยใช้หลักฐาน
เชิงประจักษ์ทรี่ วบรวมได้
- นำเสนอวิธีการแก้ปัญหา หรือผลของนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้น และผลท่ีได้ โดยใช้วิธีการ
สอ่ื สารท่เี หมาะสมและนา่ สนใจ

2.2 สาระการเรียนรทู้ อ้ งถ่ิน
(พจิ ารณาตามหลกั สตู รสถานศกึ ษา)

3. สาระสำคัญ/ความคดิ รวบยอด

การระเหยแห้งใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวทำละลายที่เป็น
ของเหลวโดยใช้ความร้อน ซึ่งตัวทำละลายระเหยกลายเป็นไอ จึงเหลอื เฉพาะตัวละลายท่ีเป็นของแข็ง เช่น
การผลิตเกลอื สมทุ ร

การตกผลกึ ใช้แยกสารละลายทปี่ ระกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลว
โดยทำให้เป็นสารละลายอ่ิมตัว แล้วจึงปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน ตัวละลายตกผลึกแยก
ออกมา เช่น การผลิตน้ำตาลทราย

การกลั่นใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายและตัวทำละลายที่เป็นของเหลว แบ่งออกเป็น
3 ประเภท ได้แก่ การกลั่นแบบธรรมดาใช้แยกสารละลายที่ประกอบด้วยตัวทำละลายท่ีเป็นสารระเหยง่าย
และมีจุดเดือดต่ำ ออกจากตวั ละลายท่ีเป็นสารระเหยยากและมีจดุ เดอื ดสูง ซ่ึงจดุ เดือดควรต่างกันตั้งแต่ 30
องศาเซลเซียสข้นึ ไป เช่น การกลั่นแยกเกลือออกจากน้ำทะเล การกลั่นแบบไอน้ำใชแ้ ยกสารทมี่ ีจุดเดือดต่ำ
ระเหยง่าย และไม่ละลายน้ำออกจากสารท่ีระเหยยาก โดยอาศัยความดันไอน้ำทำให้สารเดือดกลายเป็นไอ
และถูกกลัน่ ออกมาพรอ้ มกับไอน้ำ ซึ่งสารท่ถี ูกกลัน่ ออกมาจะแยกช้นั กับน้ำ เชน่ การกลนั่ น้ำมันหอมระเหย
และการกลนั่ ลำดบั สว่ นใชแ้ ยกสารละลายท่ีประกอบดว้ ยสารทม่ี ีจุดเดือดใกล้เคียงกัน หรอื แยกสารละลายท่ี
มีตัวทำละลายและตัวละลายเป็นสารทรี่ ะเหยงา่ ย เช่น การกลน่ั น้ำมนั ดบิ การกลน่ั แอลกอฮอล์

106

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม

โครมาโทกราฟีแบบกระดาษใช้แยกสารละลายที่ประกอบด้วยสารมากกว่า 1 ชนิด ออกจากกัน

โดยอาศัยความสามารถในการละลายของสารในตัวทำละลายและการถูกดูดซับบนตัวดูดซับท่ีแตกต่างกัน

ทำให้สารแตล่ ะชนดิ ถูกแยกออกจากกนั ซึง่ ระยะทางทสี่ ารแต่ละชนิดเคลอ่ื นท่บี นตัวดูดซบั สามารถนำมาหา

อัตราการเคลอ่ื นท่ีของสาร (Rf) ได้จากสตู ร

อัตราการเคล่อื นทข่ี องสาร ระยะทางท่ีสารเคลอื่ นที่
= ระยะทางท่ีตวั ทำละลายเคล่อื นท่ี

การสกัดด้วยตัวทำละลายใช้แยกสารออกจากสารผสมโดยอาศัยสมบัติการละลายในตัวทำละลาย

ของสาร ตัวทำละลายท่ีเหมาะต้องละลายสารที่ต้องการจะแยก ไม่ละลายสารท่ีไม่ต้องการ ไม่ทำปฏิกิริยา

กับสารที่ต้องการจะแยก มีจุดเดือดต่ำ ระเหยง่าย แยกออกจากสารละลายได้ง่าย เช่น การสกัดน้ำมันจาก

เมล็ดพชื

ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับการแยกสารสามารถนำไปบูรณาการกับคณิตศาสตร์ เทคโนโลยี

โดยใช้กระบวนการทางวิศวกรรมเพือ่ นำไปแก้ปัญหาในชวี ติ ประจำวันต่อไป

4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรยี นและคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์

สมรรถนะสำคัญของผ้เู รียน คณุ ลักษณะอันพงึ ประสงค์

1. ความสามารถในการสอ่ื สาร 1. มีวินัย

2. ความสามารถในการคิด 2. ใฝเ่ รียนรู้

1) ทกั ษะการสังเกต 3. มุ่งมนั่ ในการทำงาน

2) ทักษะการสำรวจคน้ หา

3) ทักษะการทดลอง

4) ทักษะการเปรียบเทยี บ

5) ทักษะการลงความเห็นจากขอ้ มูล

6) ทักษะการกำหนดและควบคุมตัวแปร

7) ทักษะการตีความหมายข้อมูลและการลง

ข้อสรปุ

8) ทกั ษะการจดั กระทำและส่ือความหมายข้อมลู

3. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชีวติ

107

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม

5. ชน้ิ งาน/ภาระงาน (รวบยอด)

- การสรปุ เรื่อง การระเหยแห้ง
- การสรปุ เรอื่ ง การตกผลึก
- การสรปุ เรื่อง การกลน่ั
- การสรปุ เรือ่ ง โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ
- การสรปุ เรื่อง การสกดั ด้วยตวั ทำละลาย
- การสรปุ ความสัมพนั ธ์ระหว่างการระเหยแหง้ และการตกผลกึ
- รายงาน เรือ่ ง การกล่ันน้ำมันดบิ
- นวตั กรรมการแยกสารผสม

6. การวัดและการประเมินผล

รายการวัด วิธวี ดั เคร่ืองมอื เกณฑ์การประเมิน

6.1 การประเมนิ ชนิ้ งาน/ - ตรวจการสรุป เร่ือง - แบบประเมินชิ้นงาน - ระดบั คุณภาพ 2

ภาระงาน (รวบยอด) การระเหยแห้ง ผ่านเกณฑ์

- ตรวจการสรุป เรื่อง - แบบประเมนิ ชน้ิ งาน - ระดบั คุณภาพ 2

การตกผลกึ ผ่านเกณฑ์

- ตรวจการสรปุ เรือ่ ง - แบบประเมินชิ้นงาน - ระดบั คุณภาพ 2

การกล่นั ผ่านเกณฑ์

- ตรวจการสรุป เร่ือง - แบบประเมินชน้ิ งาน - ระดับคุณภาพ 2

โครมาโทกราฟี ผา่ นเกณฑ์

แบบกระดาษ - แบบประเมนิ ชน้ิ งาน - ระดบั คุณภาพ 2

- ตรวจการสรปุ เรอ่ื ง ผ่านเกณฑ์

การสกัดดว้ ย - แบบประเมินชิ้นงาน - ระดับคุณภาพ 2

ตัวทำละลาย ผ่านเกณฑ์

- ตรวจสรุปความสัมพันธ์ - แบบประเมินชน้ิ งาน - ระดับคุณภาพ 2

ระหว่างการระเหยแห้ง ผา่ นเกณฑ์

และการตกผลึก

- ตรวจรายงาน เรือ่ ง การ - แบบประเมินรายงาน - ระดบั คุณภาพ 2

กลัน่ น้ำมนั ดบิ ผ่านเกณฑ์

- นวัตกรรมการแยก - แบบประเมนิ ชน้ิ งาน - ระดับคุณภาพ 2

สารผสม ผา่ นเกณฑ์

108

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 2 การแยกสารผสม

รายการวัด วธิ ีวัด เครอ่ื งมอื เกณฑก์ ารประเมนิ

6.2 การประเมนิ ก่อนเรยี น - ประเมินตาม
สภาพจรงิ
- แบบทดสอบ - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบ
- ร้อยละ 60
กอ่ นเรียน หนว่ ย กอ่ นเรียน ก่อนเรียน ผ่านเกณฑ์

การเรยี นรทู้ ่ี 2 - รอ้ ยละ 60
ผา่ นเกณฑ์
6.3 การประเมนิ ระหว่าง
- รอ้ ยละ 60
การจัดกจิ กรรม ผา่ นเกณฑ์

1) การระเหยแหง้ - ตรวจ Topic Question - Topic Question - ร้อยละ 60
ผ่านเกณฑ์
- ตรวจแบบฝกึ หัด - แบบฝกึ หัด
- รอ้ ยละ 60
2) การตกผลึก - ตรวจ Topic Question - Topic Question ผา่ นเกณฑ์

- ตรวจแบบฝกึ หดั - แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60
ผ่านเกณฑ์
3) การกล่นั - ตรวจใบงานที่ 2.1 - ใบงานท่ี 2.1
- ร้อยละ 60
- ตรวจ Topic Question - Topic Question ผ่านเกณฑ์

- ตรวจแบบฝกึ หดั - แบบฝึกหัด - รอ้ ยละ 60
ผ่านเกณฑ์
4) โครมาโทกราฟี - ตรวจใบงานท่ี 2.2 - ใบงานท่ี 2.2
แบบกระดาษ - ตรวจ Topic Question - Topic Question - ร้อยละ 60
ผ่านเกณฑ์
- ตรวจแบบฝึกหัด - แบบฝกึ หัด
- ร้อยละ 60
5) การสกดั ด้วย - ตรวจ Topic Question - Topic Question ผ่านเกณฑ์
ตวั ทำละลาย
- รอ้ ยละ 60
- ตรวจแบบฝกึ หดั - แบบฝึกหดั ผ่านเกณฑ์

6) การปฏบิ ัติการ - ประเมินการปฏบิ ตั กิ าร - แบบประเมนิ - รอ้ ยละ 60
การปฏบิ ตั กิ าร ผา่ นเกณฑ์

- ระดบั คุณภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์

109

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม

รายการวัด วธิ ีวัด เครือ่ งมือ เกณฑก์ ารประเมนิ
7) การนำเสนอ - ประเมนิ การนำเสนอ
- แบบประเมิน - ระดบั คุณภาพ 2
ผลงาน ผลงาน
8) พฤติกรรม - สงั เกตพฤตกิ รรม การนำเสนอ ผ่านเกณฑ์

การทำงาน การทำงานรายบคุ คล - แบบสังเกต - ระดบั คุณภาพ 2
รายบคุ คล
9) พฤติกรรม - สังเกตพฤตกิ รรม พฤติกรรมการทำงาน ผา่ นเกณฑ์
การทำงานกลุ่ม การทำงานกลมุ่
รายบคุ คล

- แบบสงั เกต - ระดบั คุณภาพ 2

พฤติกรรม ผา่ นเกณฑ์

การทำงานกลมุ่

10) คณุ ลกั ษณะ - สังเกตความมีวินัย - แบบประเมนิ - ระดบั คุณภาพ 2

อันพงึ ประสงค์ ใฝ่เรยี นรู้ และมงุ่ มนั่ คณุ ลกั ษณะ ผ่านเกณฑ์

ในการทำงาน อันพึงประสงค์

6.4 ประเมินหลังเรยี น

1) ทดสอบหลังเรยี น

- แบบทดสอบ - ตรวจแบบทดสอบหลงั - แบบทดสอบหลงั เรียน - รอ้ ยละ 60
ผา่ นเกณฑ์
หลงั เรยี น เรยี น

หนว่ ยการเรียนรู้

ท่ี 2

- Unit Question - ตรวจ Unit Question - หนงั สือเรยี น - รอ้ ยละ 60
- แบบฝึกหดั ผ่านเกณฑ์
หน่วยการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 2
- ร้อยละ 60
ที่ 2 ผา่ นเกณฑ์

- แบบฝกึ หดั - ตรวจแบบฝึกหดั

หน่วยการเรียนรู้ หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2

ที่ 2

110

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 การแยกสารผสม

7. กจิ กรรมการเรยี นรู้ เวลา 2 ชว่ั โมง
เวลา 2 ชวั่ โมง
• แผนฯ ท่ี 1 : การระเหยแหง้ เวลา 4 ชว่ั โมง
วิธีการสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) เวลา 3 ชวั่ โมง
เวลา 6 ชวั่ โมง
• แผนฯ ที่ 2 : การตกผลึก
วิธกี ารสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

• แผนฯ ท่ี 3 : การกลนั่
วิธกี ารสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

• แผนฯ ท่ี 4 : โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ
วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

• แผนฯ ท่ี 5 : การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย
วธิ ีการสอนแบบสบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

8. สือ่ /แหล่งการเรยี นรู้

8.1 สื่อการเรียนรู้
1) หนงั สือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1 หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
2) แบบฝกึ หดั วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
3) แบบทดสอบก่อนเรยี น หน่วยการเรียนรทู้ ี่ 2 การแยกสารผสม
4) แบบทดสอบหลังเรยี น หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
5) ใบงานท่ี 2.1 เรอ่ื ง การกลัน่
6) ใบงานที่ 2.2 เรอื่ ง การหาอัตราการเคลอ่ื นทข่ี องสาร
7) PowerPoint เร่ือง การแยกสารผสม
8) ภาพยนตร์สารคดีส้ัน Twig
9) QR Code

8.2 แหล่งการเรียนรู้
1) ชั้นเรียน
2) หอ้ งสมุด
3) แหลง่ ขอ้ มูลสารสนเทศ

111

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม

แบบทดสอบก่อนเรยี น

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2

คำชีแ้ จง : ให้นกั เรยี นเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว

1. การระเหยแหง้ น้ำทะเลจะไดส้ ารชนิดใด 6. การกล่ันลำดบั ส่วนใชแ้ ยกสารที่มีลกั ษณะอย่างไร

1. แป้ง 2. เกลอื 1. แยกสารทมี่ จี ดุ เดือดตำ่

3. ทราย 4. นำ้ ตาล 2. แยกสารที่มจี ุดเดือดสงู

2. การผลิตน้ำตาลทรายจากออ้ ยใชก้ ารแยกสารโดยวธิ ใี ด 3. แยกสารทีม่ ีจดุ เดอื ดต่างกันนอ้ ย

1. การกลน่ั 4. แยกสารท่มี จี ุดเดือดตา่ งกันมาก

2. การตกผลึก 7. สาร A และสาร B เคล่ือนท่บี นตัวดูดซับเป็นระยะทาง

3. การระเหยแห้ง 2.8 และ 4.2 เซนติเมตร ส่วนตัวละลายเคล่ือนที่บนตัว

4. การสกดั ดว้ ยตวั ทำละลาย ดูดซับเปน็ ระยะทาง 5.5 เซนติเมตร จงหาคา่ Rf ของ

3. การกลั่นมหี ลักการแยกสารอย่างไร สาร A และสาร B ตามลำดับ

1. แยกสารท่ีมจี ุดเดอื ดแตกต่างกัน 1. 0.35 และ 0.62

2. แยกสารที่มสี ภาพการละลายแตกต่างกนั 2. 0.48 และ 0.78

3. แยกสารท่มี ีขนาดของอนุภาคแตกต่างกนั 3. 0.51 และ 0.76

4. แยกสารที่มีความสามารถในการละลายและถูกดูด 4. 0.58 และ 0.87

ซับบนตวั ดดู ซบั แตกตา่ งกัน 8. สาร A สาร B สาร C และสาร D เคลื่อนที่บนตวั ดูดซบั

4. สารละลายที่แยกตวั ทำละลายออกจากตัวละลายโดย เป็นระยะทาง 3.8 2.1 6.8 และ 1.4 เซนตเิ มตร ตามลำดบั

การกลัน่ แบบธรรมดา ควรมจี ุดเดือดแตกตา่ งกนั อยา่ ง สารชนดิ ใดถกู ดูกซับโดยตวั ดกู ซบั ไดน้ ้อยท่ีสดุ

น้อยกอ่ี งศาเซลเซยี ส 1. สาร A 2. สาร B

1. 20 องศาเซลเซียส 2. 30 องศาเซลเซยี ส 3. สาร C 4. สาร D

3. 40 องศาเซลเซยี ส 4. 50 องศาเซลเซียส 9. สารทสี่ กดั ไดจ้ ากพชื มสี มบัตหิ ลายอย่าง ยกเวน้ ขอ้ ใด

5. การสกดั น้ำมันหอมระเหยจากพชื ใช้การแยกสารโดยวธิ ใี ด 1. ระเหยง่าย 2. มีกลิ่นหอม

1. การกลนั่ แบบไอนำ้ 3. ไมล่ ะลายนำ้ 4. ละลายน้ำได้

2. การกล่ันลำดับส่วน 10. การแยกสารสจี ากใบเตยควรใช้วธิ ใี ด

3. การกลั่นแบบธรรมดา 1. การระเหยแหง้

4. การสกัดดว้ ยตัวทำละลาย 2. การกลนั่ แบบไอน้ำ

3. การกลั่นแบบธรรมดา

4. การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย

เฉลย 1. 2 2. 2 3. 1 4. 2 5. 1 6. 3 7. 3 8. 3 9. 4 10. 4

112

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม

แบบทดสอบหลงั เรียน

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 2

คำช้แี จง : ให้นักเรยี นเลือกคำตอบที่ถูกต้องท่ีสุดเพียงข้อเดียว

1. การระเหยแหง้ ใชแ้ ยกสารละลายประเภทใด 6. การแยกเอทิลแอลกอฮอล์ออกจากน้ำใช้การแยกสาร

1. ตัวละลายเป็นของแขง็ ในตัวทำละลายเป็นแก๊ส ดว้ ยวธิ ีใด

2. ตัวละลายเป็นของแขง็ ในตัวทำละลายเปน็ ของแข็ง 1. การระเหยแห้ง 2. การกล่นั ลำดับสว่ น

3. ตวั ละลายเป็นของแข็งในตัวทำละลายเปน็ ของเหลว 3. การกลน่ั แบบไอน้ำ 4. การกล่ันแบบธรรมดา

4. ตัวละลายเป็นของเหลวในตวั ทำละลายเป็นของเหลว 7. โครมาโทกราฟีมหี ลักการแยกสารอย่างไร

2. การผลติ เกลือสมุทรใช้หลกั การแยกสารโดยวิธีใด 1. แยกสารที่มจี ุดเดอื ดแตกตา่ งกนั

1. การระเหยแห้ง 2. แยกสารที่มีสภาพการละลายตา่ งกนั

2. การกลน่ั แบบไอน้ำ 3. แยกสารทม่ี ขี นาดของอนภุ าคแตกต่างกนั

3. การกลั่นแบบธรรมดา 4. แยกสารทม่ี ีความสามารถในการละลายและถูกดูดซับ

4. การสกัดด้วยตัวทำละลาย บนตัวดูดซับแตกตา่ งกัน

3. ผลึกเกิดจากสารในขอ้ ใด 8. การแยกสารโดยโครมาโทกราฟแี บบกระดาษ โดยใช้

1. สารเนื้อผสม 2. สารละลายอม่ิ ตัว เอทิลแอลกอฮอลเ์ ปน็ ตัวทำละลาย พบวา่ ประกอบดว้ ย

3. สารละลายเข้มข้น 4. สารละลายเจือจาง สาร A สาร B และสาร C ซ่ึงเคลือ่ นทบี่ นตัวดูดซบั เป็น

4. การแยกสารโดยการกลน่ั แบบธรรมดาใชแ้ ยกสาร ระยะทาง 4.6 2.4 และ 5.8 เซนติเมตร ตามลำดับ สว่ น

ละลายท่ีมลี กั ษณะอย่างไร เอทิลแอลกอฮอล์เคลือ่ นทเี่ ปน็ ระยะทาง 6.5 เซนติเมตร

1. สารละลายที่ประกอบดว้ ยตัวละลายและตวั ทำ จงหาคา่ Rf ของสาร A สาร B และสาร C ตามลำดับ

ละลายมีจุดเดือดใกล้เคยี งกนั 1. 0.71 0.47 และ 0.79

2. สารละลายท่ีประกอบดว้ ยตวั ละลายท่มี ีจุดเดอื ดต่ำ 2. 0.71 0.37 และ 0.89

ในตวั ทำละลายทม่ี ีจุดเดือดสงู 3. 0.81 0.47 และ 0.89

3. สารละลายท่ปี ระกอบด้วยตัวละลายที่มีจุดเดือดสูง 4. 0.81 0.37 และ 0.89

ในตัวทำละลายทมี่ ีจุดเดอื ดตำ่ 9. การสกัดสารดว้ ยตัวทำละลายควรเลือกใช้ตัวทำละลายท่ี

4. สารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายที่มจี ุดเดือดสูง มีลกั ษณะอยา่ งไร

ในตวั ทำละลายทม่ี ีจุดเดอื ดสงู 1. ระเหยยาก

5. สารทเ่ี หมาะสมจะนำมาสกัดโดยการกล่ันแบบไอนำ้ 2. มีจดุ เดอื ดสงู

ควรมสี มบัติอย่างไร 3. ไม่ละลายสารท่ตี อ้ งการแยก

1. ไมล่ ะลายน้ำ มีจุดเดอื ดต่ำ 4. ไม่ทำปฏกิ ริ ิยากับสารท่ีตอ้ งการแยก

2. ไม่ละลายนำ้ มจี ดุ เดอื ดสูง 10. ตัวทำละลายที่นยิ มใช้สกัดน้ำมันจากพืชคือขอ้ ใด

3. ละลายน้ำได้ดี มีจุดเดอื ดต่ำ 1. น้ำ 2. โทลอู นี

4. ละลายน้ำไดด้ ี มีจุดเดอื ดสูง 3. เฮกเซน 4. เอทิลแอลกอฮอล์

เฉลย

1. 3 2. 1 3. 2 4. 3 5. 1 6. 2 7. 4 8. 2 9. 4 10. 3

113

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม

แบบประเมินช้ินงาน/ภาระงาน (รวบยอด)

แบบประเมินผงั มโนทศั น/์ แผน่ พับ/ผังสรปุ

คำชแ้ี จง : ให้ผู้สอนประเมินชิ้นงาน/ภาระงานของนักเรยี นตามรายการท่ีกำหนด แล้วขีด ✓ ลงในช่องท่ีตรง

กับระดบั คะแนน

ลำดับท่ี รายการประเมนิ ระดับคะแนน
4321

1 ความสอดคล้องกบั จดุ ประสงค์

2 ความถูกต้องของเน้ือหา

3 ความคิดสรา้ งสรรค์

4 ความตรงต่อเวลา

รวม

ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน
............../................../................

เกณฑก์ ารประเมินผงั มโนทัศน์/แผน่ พับ/ผังสรุป

ประเด็นทปี่ ระเมนิ ระดบั คะแนน

1. ความ 432 1
สอดคลอ้ งกบั ผลงานไมส่ อดคลอ้ ง
จดุ ประสงค์ ผลงานสอดคลอ้ ง ผลงานสอดคลอ้ ง ผลงานสอดคล้อง กับจุดประสงค์

2. ความถูกต้อง กบั จดุ ประสงค์ กับจุดประสงค์เปน็ กับจุดประสงค์ เนือ้ หาสาระของผลงาน
ของเน้ือหา ไม่ถกู ตอ้ งเปน็ ส่วนใหญ่
ทุกประเด็น ส่วนใหญ่ บางประเดน็

เนอ้ื หาสาระของผลงาน เนือ้ หาสาระของผลงาน เน้อื หาสาระของผลงาน

ถกู ต้องครบถ้วน ถกู ต้องเป็นสว่ นใหญ่ ถูกตอ้ งบางประเดน็

3. ความคดิ ผลงานแสดงถงึ ความคิด ผลงานแสดงถึงความคิด ผลงานมีความนา่ สนใจ ผลงานไม่มีความ
สร้างสรรค์ สรา้ งสรรค์ แปลกใหม่ สรา้ งสรรค์ แปลกใหม่ แต่ยงั ไมม่ ีแนวคดิ แปลก นา่ สนใจ และไมแ่ สดง
และเปน็ ระบบ แต่ยงั ไมเ่ ป็นระบบ ใหม่ ถงึ แนวคดิ แปลกใหม่
4. ความตรงตอ่
เวลา ส่งชิ้นงานภายในเวลาที่ สง่ ชิน้ งานช้ากวา่ เวลาที่ สง่ ช้นิ งานชา้ กว่าเวลาที่ ส่งชน้ิ งานชา้ กวา่ เวลาท่ี
กำหนด กำหนด 1 วนั กำหนด 2 วัน กำหนด 3 วันขน้ึ ไป

เกณฑ์การตัดสนิ คุณภาพ

ชว่ งคะแนน ระดับคุณภาพ

14-16 ดีมาก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ตำ่ กว่า 8 ปรบั ปรงุ

114

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม

แบบประเมนิ ช้ินงาน/ภาระงาน (รวบยอด)

แบบประเมนิ รายงาน

คำชแี้ จง : ให้ผู้สอนประเมินชิ้นงาน/ภาระงานของนักเรยี นตามรายการท่ีกำหนด แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรง
กับระดบั คะแนน

ลำดับท่ี รายการประเมิน ระดับคะแนน
4321
1 ความถูกต้องของเนอ้ื หา
2 ความสมบรู ณข์ องรูปเล่ม รวม
3 ความตรงต่อเวลา

ลงช่อื ................................................... ผู้ประเมนิ
............/................../..................

เกณฑก์ ารประเมินรายงาน

ประเดน็ ที่ประเมิน 4 ระดับคะแนน 1
32

1. ความถูกต้อง เน้อื หาสาระของ เนื้อหาสาระของ เนื้อหาสาระของ เนอื้ หาสาระของ

ของเน้อื หา รายงานถูกตอ้ งครบถ้วน รายงานถูกตอ้ งเปน็ รายงานถกู ต้อง รายงานไม่ถูกตอ้ ง

ส่วนใหญ่ บางประเดน็ เปน็ ส่วนใหญ่

2. ความสมบูรณ์ มอี งคป์ ระกอบครบถ้วน มอี งค์ประกอบครบถ้วน มีองคป์ ระกอบครบถว้ น องคป์ ระกอบไม่

ของรูปเลม่ สมบรู ณ์ มคี วามเปน็ สมบูรณ์ มคี วามเป็น สมบูรณ์ แตย่ ังไม่เปน็ ครบถ้วน ไมเ่ ปน็

ระเบียบ และรูปเล่ม ระเบียบ แต่รูปเลม่ ระเบยี บ และรูปเล่ม ระเบยี บ และรปู เลม่

สวยงาม ไม่สวยงาม ไม่สวยงาม ไม่สวยงาม

3. ความตรงตอ่ ส่งช้นิ งานภายในเวลาที่ ส่งชนิ้ งานช้ากวา่ เวลาท่ี ส่งชนิ้ งานช้ากว่าเวลาท่ี ส่งชิ้นงานช้ากว่าเวลาท่ี

เวลา กำหนด กำหนด 1 วัน กำหนด 2 วนั กำหนด 3 วันข้นึ ไป

เกณฑ์การตัดสินคณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ระดับคณุ ภาพ

11-12 ดมี าก

9-10 ดี

6-8 พอใช้

ต่ำกว่า 6 ปรบั ปรงุ

115

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 2 การแยกสารผสม

แบบประเมินการปฏิบัติการ

คำชแ้ี จง : ใหผ้ ู้สอนประเมนิ การปฏบิ ัติการของนักเรยี นตามรายการท่กี ำหนด แล้วขดี ✓ ลงในชอ่ งท่ตี รงกบั
ระดบั คะแนน

ลำดบั ที่ รายการประเมนิ ระดับคะแนน
4321
1 การปฏบิ ตั ิการทดลอง
2 ความคลอ่ งแคล่วในขณะปฏบิ ัติการ รวม
3 การนำเสนอ

ลงชื่อ ................................................... ผปู้ ระเมนิ
................./................../..............

116

หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 2 การแยกสารผสม

เกณฑก์ ารประเมนิ การปฏบิ ตั ิการ

ประเดน็ ทปี่ ระเมนิ 4 ระดับคะแนน 1
32
ตอ้ งให้ความชว่ ยเหลอื
1. การปฏบิ ัตกิ าร ทำการทดลองตาม ทำการทดลองตาม ตอ้ งให้ความชว่ ยเหลือ อย่างมากในการทำ
ทดลอง ขนั้ ตอน และใชอ้ ุปกรณ์ ขนั้ ตอน และใชอ้ ปุ กรณ์ บา้ งในการทำการ การทดลอง และการใช้
ได้อยา่ งถกู ต้อง ไดอ้ ย่างถกู ต้อง แตอ่ าจ ทดลอง และการใช้ อปุ กรณ์
ตอ้ งได้รับคำแนะนำบ้าง อปุ กรณ์

2. ความ มคี วามคล่องแคลว่ มีความคล่องแคล่ว ขาดความคล่องแคลว่ ทำการทดลองเสรจ็
คลอ่ งแคล่ว ในขณะทำการทดลอง ในขณะทำการทดลอง ในขณะทำการทดลอง ไมท่ ันเวลา และ
ในขณะ โดยไมต่ ้องได้รับ แต่ตอ้ งไดร้ ับคำแนะนำ จงึ ทำการทดลองเสร็จ ทำอปุ กรณเ์ สียหาย
ปฏบิ ัติการ คำช้ีแนะ และทำการ บ้าง และทำการทดลอง ไมท่ นั เวลา
ทดลองเสรจ็ ทันเวลา เสรจ็ ทนั เวลา ต้องให้ความชว่ ยเหลือ
3. การบันทกึ สรปุ บนั ทกึ และสรปุ ผลการ บันทึกและสรุปผลการ ต้องใหค้ ำแนะนำใน อยา่ งมากในการบนั ทึก
และนำเสนอผล ทดลองไดถ้ ูกต้อง รดั กมุ ทดลองไดถ้ ูกต้อง แต่ การบนั ทกึ สรปุ และ สรุป และนำเสนอผล
การทดลอง นำเสนอผลการทดลอง การนำเสนอผลการ นำเสนอผลการทดลอง การทดลอง
เปน็ ข้นั ตอนชดั เจน ทดลองยงั ไมเ่ ป็น
ขั้นตอน

เกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ

ชว่ งคะแนน ระดบั คุณภาพ

11-12 ดมี าก

9-10 ดี

6-8 พอใช้

ตำ่ กว่า 6 ปรบั ปรงุ

117

หน่วยการเรยี นรู้ที่ 2 การแยกสารผสม

แบบประเมนิ การนำเสนอผลงาน

คำชแี้ จง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่
ตรงกับระดบั คะแนน

ลำดับท่ี รายการประเมิน ระดับคะแนน 1
32
1 เน้ือหาละเอยี ดชดั เจน 
2 ความถูกต้องของเนอ้ื หา  
3 ภาษาทีใ่ ชเ้ ขา้ ใจง่าย  
4 ประโยชนท์ ่ีไดจ้ ากการนำเสนอ  
5 วิธีการนำเสนอผลงาน  


รวม

ลงช่อื ...................................................ผปู้ ระเมิน
............/................./................

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน ให้ 3 คะแนน
ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินสมบูรณช์ ัดเจน ให้ 2 คะแนน
ผลงานหรอื พฤตกิ รรมสอดคล้องกับรายการประเมนิ เปน็ สว่ นใหญ่ ให้ 1 คะแนน
ผลงานหรอื พฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินบางสว่ น

เกณฑ์การตดั สนิ คณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ

14-15 ดีมาก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ตำ่ กวา่ 8 ปรบั ปรุง

118

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม

แบบสงั เกตพฤตกิ รรมการทำงานรายบุคคล

คำช้แี จง : ใหผ้ ู้สอนสังเกตพฤตกิ รรมของนักเรียนในระหวา่ งเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในชอ่ งที่

ตรงกับระดบั คะแนน

ลำดับท่ี รายการประเมิน ระดับคะแนน 1
32

1 การแสดงความคดิ เห็น  

2 การยอมรบั ฟงั ความคดิ เห็นของผู้อื่น  

3 การทำงานตามหน้าที่ท่ไี ดร้ ับมอบหมาย  

4 ความมนี ำ้ ใจ  

5 การตรงต่อเวลา  

รวม

ลงช่อื ...................................................ผปู้ ระเมนิ
............../.................../................

เกณฑ์การใหค้ ะแนน ให้ 3 คะแนน
ปฏบิ ตั ิหรอื แสดงพฤตกิ รรมอย่างสมำ่ เสมอ ให้ 2 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รือแสดงพฤตกิ รรมบ่อยครง้ั ให้ 1 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รือแสดงพฤตกิ รรมบางคร้ัง

เกณฑ์การตัดสินคณุ ภาพ

ชว่ งคะแนน ระดับคณุ ภาพ

14-15 ดมี าก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ตำ่ กว่า 8 ปรบั ปรุง

119

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม

แบบสงั เกตพฤตกิ รรมการทำงานกลุ่ม

คำชี้แจง : ให้ผสู้ อนสงั เกตพฤติกรรมของนักเรยี นในระหวา่ งเรยี นและนอกเวลาเรียน แล้วขดี ✓ลงในชอ่ งที่

ตรงกบั ระดบั คะแนน

การมี

ลำดับท่ี ชือ่ –สกลุ การแสดง การยอมรบั การทำงาน ความมี ส่วนรว่ มใน รวม
ของนกั เรียน ความ ฟงั คนอ่ืน ตามท่ไี ด้รบั นำ้ ใจ การ 15
คิดเหน็ มอบหมาย คะแนน
ปรับปรุง
ผลงานกลุม่

321321321321321

เกณฑก์ ารให้คะแนน ลงชือ่ ...................................................ผปู้ ระเมิน
ปฏบิ ตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมอย่างสม่ำเสมอ ............../.................../...............
ปฏิบตั หิ รอื แสดงพฤติกรรมบ่อยคร้งั
ปฏิบัติหรอื แสดงพฤติกรรมบางครัง้ ให้ 3 คะแนน
ให้ 2 คะแนน
ให้ 1 คะแนน

เกณฑก์ ารตัดสนิ คณุ ภาพ

ช่วงคะแนน ระดบั คณุ ภาพ

14-15 ดมี าก

11-13 ดี

8-10 พอใช้

ตำ่ กว่า 8 ปรับปรุง

120

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 2 การแยกสารผสม

แบบประเมินคณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

คำช้แี จง : ให้ผสู้ อนสงั เกตพฤตกิ รรมของนักเรยี นในระหว่างเรยี นและนอกเวลาเรยี น แล้วขีด ✓ลงในชอ่ งที่

ตรงกับระดบั คะแนน

คณุ ลักษณะ รายการประเมิน ระดับคะแนน
อันพึงประสงคด์ ้าน 321

1. รักชาติ ศาสน์ 1.1 ยืนตรงเคารพธงชาติ และร้องเพลงชาติได้
กษัตรยิ ์ 1.2 เข้าร่วมกจิ กรรมทส่ี ร้างความสามคั คี ปรองดอง และเปน็ ประโยชน์

2. ซอ่ื สัตย์ สุจรติ ตอ่ โรงเรยี น
3. มีวินยั รับผิดชอบ 1.3 เข้าร่วมกจิ กรรมทางศาสนาท่ตี นนับถอื ปฏิบัติตามหลักศาสนา
4. ใฝเ่ รียนรู้ 1.4 เข้าร่วมกจิ กรรมที่เก่ยี วกบั สถาบันพระมหากษัตริย์ตามที่โรงเรยี นจดั ขนึ้
2.1 ใหข้ อ้ มลู ท่ถี ูกต้องและเป็นจรงิ
5. อยู่อยา่ งพอเพียง 2.2 ปฏิบัตใิ นส่ิงท่ถี ูกตอ้ ง
3.1 ปฏบิ ัติตามขอ้ ตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบงั คบั ของครอบครัว
6. มุ่งมน่ั ในการทำงาน
7. รักความเป็นไทย มีความตรงตอ่ เวลาในการปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน
8. มีจติ สาธารณะ 4.1 รู้จกั ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ และนำไปปฏิบตั ิได้
4.2 รจู้ กั จัดสรรเวลาให้เหมาะสม
4.3 เชือ่ ฟังคำส่งั สอนของบิดา-มารดา โดยไมโ่ ตแ้ ยง้
4.4 ตงั้ ใจเรียน
5.1 ใช้ทรัพย์สินและสงิ่ ของของโรงเรยี นอยา่ งประหยัด
5.2 ใชอ้ ุปกรณ์การเรียนอย่างประหยัดและรูค้ ณุ คา่
5.3 ใชจ้ า่ ยอยา่ งประหยดั และมกี ารเกบ็ ออมเงนิ
6.1 มคี วามตง้ั ใจและพยายามในการทำงานทีไ่ ดร้ บั มอบหมาย
6.2 มคี วามอดทนและไม่ทอ้ แท้ตอ่ อุปสรรคเพอื่ ให้งานสำเรจ็
7.1 มจี ิตสำนกึ ในการอนรุ กั ษว์ ัฒนธรรมและภมู ปิ ญั ญาไทย
7.2 เห็นคณุ ค่าและปฏบิ ัติตนตามวัฒนธรรมไทย
8.1 ร้จู ักชว่ ยพ่อแม่ ผู้ปกครอง และครทู ำงาน
8.2 รจู้ กั การดแู ลรักษาทรัพยส์ มบัติและสิ่งแวดล้อมของหอ้ งเรียนและ

โรงเรยี น

ลงชอ่ื ...................................................ผู้ประเมนิ

............../.................../...............

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน เกณฑก์ ารตดั สินคุณภาพ

พฤติกรรมทป่ี ฏบิ ตั ชิ ดั เจนและสมำ่ เสมอ ให้ 3 คะแนน ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ
พฤติกรรมทป่ี ฏบิ ตั ิชัดเจนและบ่อยคร้ัง ให้ 2 คะแนน 51-60 ดมี าก

พฤติกรรมท่ีปฏบิ ตั ิบางครัง้ ให้ 1 คะแนน 41-50 ดี

30-40 พอใช้

ต่ำกวา่ 30 ปรบั ปรงุ

121

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 1 การระเหยแห้ง

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 1

การระเหยแห้ง

เวลา 2 ชว่ั โมง

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตวั ช้ีวัด

ว. 2.1 ม.2/1 อธบิ ายการแยกสารผสมโดยการระเหยแห้ง การตกผลกึ การกลน่ั อยา่ งง่าย โครมาโท-
กราฟแี บบกระดาษ การสกัดด้วยตวั ทำละลาย โดยใชห้ ลักฐานเชงิ ประจกั ษ์

ม.2/2 แยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกล่ันอย่างง่าย โครมาโทกราฟีแบบ
กระดาษ การสกัดด้วยตวั ทำละลาย

2. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธบิ ายการแยกสารโดยการระเหยแหง้ ได้ (K)
2. ยกตวั อยา่ งการประยกุ ต์ใชก้ ารระเหยแหง้ ในการแยกสารในชวี ิตประจำวันได้ (K)
3. แยกสารโดยการระเหยแห้งได้ (P)
4. ใชเ้ ครอื่ งมอื และอุปกรณท์ างวทิ ยาศาสตร์ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง (P)
5. สนใจใฝ่รู้ในการศึกษา (A)

3. สาระการเรียนรู้

สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ทอ้ งถิน่

- การแยกสารผสมให้เป็นสารบริสุทธ์ิทำได้หลายวิธี พิจารณาตามหลักสตู รของสถานศึกษา

ข้ึนอยู่กับสมบัติของสารน้ัน ๆ การระเหยแห้งใช้

แยกสารละลายซ่ึงประกอบด้วยตัวละลายท่ีเป็น

ของแข็งในตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลว โดยใช้

ความร้อนระเหยตัวทำละลายออกไปจนหมด

เหลือแต่ตวั ละลาย การตกผลึกใชแ้ ยกสารละลายท่ี

ประกอบด้วยตัวละลายท่ีเป็นของแข็งในตัวละลาย

ท่ีเป็นของเหลว โดยทำให้สารละลายอิ่มตัว

แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน

ตัวละลายจะตกผลึกแยกออกมา การกลั่นอย่าง

ง่ายใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลาย

และตัวทำละลายที่เป็นของเหลวที่มีจุดเดือด

ต่างกันมาก วิธีน้ีจะแยกของเหลวบริสุทธ์ิออกจาก

สารละลายโดยให้ ความร้อนกับสารละลาย

ข อ ง เห ล ว จ ะ เดื อ ด แ ล ะ ก ล า ย เป็ น ไอ แ ย ก จ า ก

122

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 1 การระเหยแห้ง

สารละลายแล้วควบแน่นกลับเป็นของเหลวอีกครั้ง
ขณะที่ของเหลวเดือด อุณหภูมิของไอจะคงที่
โครมาโทกราฟีแบบกระดาษเป็นวิธีการแยกสาร
ผสมที่มีปริมาณน้อยโดยใช้แยกสารที่มีสมบัติการ
ละลายในตัวทำละลายและการถูกดูดซับด้วย
ตัวดดู ซบั แตกต่างกัน ทำให้สารแตล่ ะชนิดเคล่ือนท่ี
ไปบนตัวดูดซับได้ต่างกัน สารจึงแยกออกจากกัน
ได้ อัตราส่วนระหว่างระยะทางท่ีสารองค์ประกอบ
แต่ละชนิดเคลื่อนที่ได้บนตัวดูดซับกับระยะทางที่
ตัวทำละลายเคล่ือนท่ีได้เป็นค่าเฉพาะตัวของสาร
แต่ละชนิดในตัวทำละลายและตัวดูดซับหน่ึง ๆ
การสกัดด้วยตัวทำละลายเป็นวิธีการแยกสารผสม
ที่มีสมบัติการละลายในตัวทำละลายที่ต่างกัน โดย
ชนิดของตัวทำละลายมีผลตอ่ ชนิดและปริมาณของ
สารที่สกัดได้ การสกัดโดยการกลั่นด้วยไอน้ำใช้
แยกสารที่ระเหยง่าย ไม่ละลายน้ำ และไม่ทำ
ปฏิกิริยากับน้ำออกจากสารท่ีระเหยยากโดยใช้
ไอนำ้ เปน็ ตัวพา

4. สาระสำคญั /ความคิดรวบยอด

การระเหยแห้งเปน็ การแยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายท่ีเป็นของแข็งในตัวทำละลายที่เป็น
ของเหลวโดยใช้ความร้อน ซึ่งตัวทำละลายจะระเหยกลายเป็นไอจนหมด จึงเหลือเฉพาะตัวละลายท่ีเป็น
ของแข็ง เช่น การผลติ เกลอื สมุทร

5. สมรรถนะสำคญั ของผ้เู รยี นและคุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

สมรรถนะสำคญั ของผู้เรยี น คุณลักษณะอันพึงประสงค์

1. ความสามารถในการสอื่ สาร 1. มีวินัย

2. ความสามารถในการคดิ 2. ใฝ่เรียนรู้

1) ทกั ษะการสงั เกต 3. มุ่งมน่ั ในการทำงาน

2) ทกั ษะสำรวจคน้ หา

3) ทักษะการทดลอง

4) ทักษะการลงความเหน็ จากข้อมูล

3. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

123

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 1 การระเหยแห้ง

6. กจิ กรรมการเรยี นรู้

 แนวคดิ /รปู แบบการสอน/วธิ กี ารสอน/เทคนิค : สบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

ช่วั โมงที่ 1-2

ขั้นนำ

กระต้นุ ความสนใจ (Engage)
1. นกั เรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
2. นำเกลือหรือน้ำตาลทรายละลายน้ำจนมีลักษณะเป็นเน้ือเดียวกัน แล้วถามคำถาม Big Question จาก

หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 กับนักเรียนว่า สารมากกว่า 1 ชนิด ที่รวมเป็นเน้ือเดียวกันจะแยก
ออกจากกันไดอ้ ยา่ งไร
(แนวตอบ คำตอบขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของครูผู้สอน จากตัวอย่างเป็นการแยกเกลือหรือน้ำตาลทรายออก
จากน้ำ ซึง่ อาจใช้วิธกี ารระเหยแหง้ หรอื การกลน่ั แบบธรรมดา)
3. นักเรียนทำ Understanding Check จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพ่ือตรวจสอบความเข้าใจ
ของตนเองกอ่ นเรียน
4. ถามคำถาม Prior Knowledge จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพื่อทบทวนความรู้เดิมกับ
นักเรียนวา่ น้ำเชอ่ื มประกอบดว้ ยสารใดเป็นตวั ทำละลาย และสารใดเป็นตวั ละลาย
(แนวตอบ นำ้ เช่ือมประกอบด้วยน้ำเป็นตัวทำละลายและน้ำตาลเปน็ ตวั ละลาย)

ขน้ั สอน

สำรวจค้นหา (Explore)
1. เกร่ินให้นักเรียนฟังเกี่ยวกับสารผสมว่า สารผสมเป็นสารบริสุทธิต์ ้ังแต่ 2 ชนิดข้ึนไปมาผสมกนั ในอัตราส่วน

ไม่คงที่ ซึ่งสารแต่ละชนิดยังคงแสดงสมบัติของสารเดิมอยู่ เช่น น้ำเกลือประกอบด้วยน้ำและโซเดียม-
คลอไรด์ผสมกนั สารผสมสามารถพบในรูปสารผสมเน้อื เดยี วและและสารผสมเนอ้ื ผสม
2. ถามคำถามนักเรยี นว่า นกั เรียนรูจ้ กั การแยกสารผสมดว้ ยวธิ ีใดบ้าง
(แนวตอบ นักเรียนสามารถตอบการแยกสารผสมได้หลายวิธี เช่น การกรอง การระเหยแห้ง การตกผลึก
การกล่นั การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย)
3. นักเรียนศึกษาการระเหยแห้งและหลักการระเหยแห้ง จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรือจาก
QR Code เร่ือง การระเหยแหง้
4. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน ทำกิจกรรม การระเหยแห้ง เพื่อแยกตัวละลายออกจากตัวทำละลาย
โดยวิธีการระเหยแห้ง จากหนงั สือเรยี นวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1

124

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 1 การระเหยแห้ง

5. นักเรียนศึกษาการผลิตเกลือสมุทร ซึ่งเป็นการประยุกต์ใช้ประโยชน์จากหลักการระเหยแห้ง จากหนังสือ
เรยี นวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรอื วีดิทศั นจ์ ากสื่อออนไลน์ เร่อื ง การผลติ เกลอื สมทุ ร เชน่
- https://www.youtube.com/watch?v=rDhNly4gL-0
- https://www.youtube.com/watch?v=0vVyw2rVA4Q&t=175s

อธิบายความรู้ (Explain)
1. สมุ่ เลือกกลมุ่ นักเรยี นอยา่ งนอ้ ย 5 กลุ่ม นำเสนอผลการทำกิจกรรม การระเหยแหง้
2. ถามคำถามทา้ ยกิจกรรมกบั นักเรยี น โดยใช้คำถามตอ่ ไปน้ี

- ภายหลงั การระเหย สารละลายทง้ั 3 ชนิด มกี ารเปลย่ี นแปลงอยา่ งไร
(แนวตอบ หลุมท่ีบรรจุสารละลายโซเดียมคลอไรด์และหลมุ ท่ีบรรจุสารละลายโพแทสเซยี มเปอร์แมงกาเนต
เกดิ ผลึกของแข็งเหลอื อยู่ ส่วนหลุมทบี่ รรจุสารละลายกรดแอซีตกิ ไมเ่ หลอื ผลึกของแข็งเหลืออยู่)
- สารละลายชนดิ ใดประกอบดว้ ยตวั ละลายทเี่ ป็นของแขง็
(แนวตอบ สารละลายโซเดียมคลอไรด์และสารละลายโพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนตเป็นสารละลายท่ีมี
ตัวละลายเป็นของแข็ง เนื่องจากเหลือผลึกของแข็งอยู่ภายในหลุม ส่วนสารละลายกรดแอซีติกเป็น
สารละลายทมี่ ีตัวละลายเปน็ ของเหลว ตวั ละลายจึงระเหยออกไปจนหมด จึงไมเ่ หลอื สารอยใู่ นหลมุ )
3. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายผลกิจกรรม การระเหยแห้ง เพ่ือให้ได้ข้อสรุป ดังนี้ เม่ือให้ความร้อนกับ
สารละลายจนน้ำระเหยออกจนหมด หลุมท่ีบรรจุสารละลายโซเดียมคลอไรด์เกิดผลึกสีขาว หลุมที่บรรจุ
สารละลายโพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนตเกิดผลึกสีม่วง ส่วนหลุมที่บรรจุสารละลายกรดแอซีติกไม่มีผลึก
เกิดขนึ้ แสดงวา่ สารละลายโซเดียมคลอไรด์และสารละลายโพแทสเซียมเปอรแ์ มงกาเนตเปน็ สารละลายทมี่ ี
ของแขง็ เป็นตัวละลาย สว่ นสารละลายกรดแอซตี ิกเป็นสารละลายท่มี ขี องเหลวเปน็ ตัวละลาย
4. ถามคำถามนักเรยี น โดยใช้คำถามตอ่ ไปนี้
- การระเหยแห้งใช้แยกสารประเภทใด
(แนวตอบ การระเหยแห้งใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายที่เปน็ ของแขง็ ออกจากตัวทำละลายที่
เป็นของเหลว)
- การระเหยแหง้ มหี ลักการอย่างไร
(แนวตอบ การระเหยแห้งอาศยั หลกั การระเหยกลายเปน็ ไอของสาร เม่ือสารละลายได้รบั ความร้อน สารท่มี ี
จุดเดือดต่ำกว่าจะระเหยกลายเป็นไอออกมาก่อน ซ่ึงเป็นตัวทำละลายที่เป็นของเหลว จึงเหลือเฉพาะ
ตัวละลายที่เปน็ ของแขง็ )
- การผลติ เกลือสมุทรใชห้ ลกั การระเหยแหง้ อย่างไร
(แนวตอบ การผลิตเกลือสมุทรเป็นการแยกเกลือหรือโซเดียมคลอไรด์ท่ีละลายอยู่ในน้ำทะเลในรูปไอออน
โดยการใช้ความรอ้ นจากแสงอาทิตย์ทำใหน้ ้ำระเหยกลายเป็นไอออกไป จึงเหลือเฉพาะผลกึ เกลือสมุทรหรือ
ผลึกโซเดียมคลอไรด์)

125

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 1 การระเหยแหง้

5. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเก่ียวกับการระเหยแห้ง เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า การระเหยแห้งเป็นการแยก
สารท่ีประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวทำละลายที่เป็นของเหลวโดยใช้ความร้อน ทำให้
ตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลวระเหยกลายเป็นไอออกไปจนหมด เหลือเฉพาะตัวละลายที่เป็นของแข็ง
หลักการระเหยแห้งถูกใช้ประโยชน์ในการผลิตเกลือสมุทร เม่ือน้ำทะเลซึ่งมีไอออนของโซเดียมคลอไรด์
ละลายอยู่ในรปู ไอออน (Na+ Cl-) ได้รับความร้อนจากดวงอาทิตย์ น้ำจะระเหยกลายเป็นไอออกไป จงึ เหลือ
ผลึกโซเดยี มคลอไรดห์ รือผลึกเกลือสมทุ รอยใู่ นนาเกลือ

ขยายความเข้าใจ (Elaborate)
1. นกั เรียนทำ Topic Question ทา้ ยหัวขอ้ เรอื่ ง การระเหยแห้ง
2. นกั เรียนทำแบบฝึกหดั ในแบบฝึกหดั วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

ข้ันสรปุ

ตรวจสอบผล (Evaluate)
1. นักเรียนและครูรว่ มกันสรปุ เรอื่ ง การระเหยแหง้ โดยมีประเด็น ดังน้ี

- หลักการระเหยแห้ง
- การประยกุ ต์ใชป้ ระโยชนจ์ ากการระเหยแหง้
นกั เรยี นเขยี นสรปุ ลงในสมุดบันทึกของนกั เรยี น
2. ตรวจสอบผลจากแบบทดสอบกอ่ นเรยี น หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
3. ตรวจสอบผลจากการสรปุ เรอ่ื ง การระเหยแห้ง
4. ประเมินผลจากการทำกิจกรรม การระเหยแห้ง
5. ตรวจสอบผลจากการทำ Topic Question ท้ายหัวข้อ เรอื่ ง การระเหยแหง้
6. ตรวจสอบผลจากการทำแบบฝึกหดั ในแบบฝกึ หดั วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1

7. การวดั และประเมินผล

รายการวดั วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑก์ ารประเมิน
- แบบประเมินชิน้ งาน - ระดับคุณภาพ 2
7.1 การประเมนิ ชน้ิ งาน/ - ตรวจการสรปุ เร่ือง
ผา่ นเกณฑ์
ภาระงาน (รวบยอด) การระเหยแห้ง

7.2 การประเมนิ ก่อนเรียน

- แบบทดสอบ - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบ - ประเมนิ ตาม
กอ่ นเรียน สภาพจรงิ
ก่อนเรียนหน่วยการ ก่อนเรียน

เรียนรู้ที่ 1

126

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 1 การระเหยแห้ง

รายการวดั วธิ วี ัด เครอื่ งมือ เกณฑก์ ารประเมนิ
7.3 ประเมนิ ระหวา่ ง
- ตรวจ Topic - Topic Question - ร้อยละ 60
การจดั กิจกรรม Question ผา่ นเกณฑ์
การเรียนรู้ - แบบฝึกหดั
1) การระเหยแห้ง - ตรวจแบบฝึกหัด - ร้อยละ 60
- แบบประเมิน ผา่ นเกณฑ์
2) การนำเสนอ - ประเมินการนำเสนอ การนำเสนอผลงาน
ผลงาน ผลงาน - ระดับคุณภาพ 2
- แบบประเมนิ ผา่ นเกณฑ์
3) การปฏิบตั ิการ - ประเมนิ การ ปฏบิ ัตกิ าร
ปฏบิ ัติการ - ระดับคุณภาพ 2
4) พฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์
การทำงาน - สงั เกตพฤติกรรม การทำงานรายบคุ คล
รายบคุ คล การทำงานรายบุคคล - ระดบั คุณภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์
5) พฤติกรรม
การทำงานกลมุ่ - สังเกตพฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม - ระดบั คุณภาพ 2
การทำงานกลมุ่
6) คณุ ลักษณะ การทำงานกลุม่ ผา่ นเกณฑ์
อนั พงึ ประสงค์ - สงั เกตความมีวินยั
ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมนั่ - แบบประเมนิ - ระดับคุณภาพ 2
ในการทำงาน
คุณลกั ษณะ ผ่านเกณฑ์

อนั พงึ ประสงค์

8. สื่อ/แหลง่ การเรยี นรู้

8.1 สอื่ การเรียนรู้
1) หนงั สือเรยี นวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1 หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
3) แบบทดสอบก่อนเรียน หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
4) PowerPoint เรอ่ื ง การระเหยแหง้
5) QR Code เร่ือง การระเหยแห้ง

8.2 แหล่งการเรียนรู้
1) ห้องเรยี น
2) ห้องสมุด
3) แหล่งข้อมลู สารสนเทศ

127

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 1 การระเหยแห้ง

9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ไ่ี ดร้ ับมอบหมาย

ขอ้ เสนอแนะ

ลงชอื่ .................................
( ................................ )

ตำแหน่ง .......

10. บันทกึ ผลหลงั การสอน

 ด้านความรู้

 ด้านสมรรถนะสำคญั ของผูเ้ รียน

 ด้านคุณลักษณะอนั พงึ ประสงค์

 ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์

 ด้านอน่ื ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤตกิ รรมทม่ี ปี ญั หาของนักเรยี นเป็นรายบุคคล (ถ้ามี))

 ปญั หา/อุปสรรค
 แนวทางการแก้ไข

128

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 2 การตกผลกึ

แผนการจดั การเรยี นร้ทู ่ี 2

การตกผลกึ

เวลา 2 ช่วั โมง

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชว้ี ัด

ว. 2.1 ม.2/1 อธิบายการแยกสารผสมโดยการระเหยแหง้ การตกผลึก การกลั่นอยา่ งงา่ ย โครมาโท-
กราฟแี บบกระดาษ การสกดั ดว้ ยตวั ทำละลาย โดยใช้หลกั ฐานเชิงประจักษ์

ม.2/2 แยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกล่ันอย่างง่าย โครมาโทกราฟี
แบบกระดาษ การสกัดดว้ ยตัวทำละลาย

2. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธบิ ายการแยกสารโดยการตกผลกึ ได้ (K)
2. ยกตัวอย่างการประยุกตใ์ ช้การตกผลกึ ในการแยกสารในชีวิตประจำวนั ได้ (K)
3. แยกสารโดยการตกผลกึ ได้ (P)
4. ใช้เครอื่ งมือและอุปกรณท์ างวทิ ยาศาสตร์ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง (P)
5. สนใจใฝ่รู้ในการศึกษา (A)

3. สาระการเรยี นรู้

สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรู้ทอ้ งถิน่

- การแยกสารผสมให้เป็นสารบริสุทธิ์ทำได้หลายวิธี พจิ ารณาตามหลักสูตรของสถานศกึ ษา

ขึ้นอยู่กับสมบัติของสารนั้น ๆ การระเหยแห้งใช้

แยกสารละลายซึ่งประกอบด้วยตัวละลายท่ีเป็น

ของแข็งในตัวทำละลายที่เป็นของเหลว โดยใช้

ความร้อนระเหยตัวทำละลายออกไปจนหมด

เหลือแต่ตัวละลาย การตกผลึกใช้แยกสารละลายที่

ประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวละลาย

ที่เป็นของเหลว โดยทำให้สารละลายอิ่มตัว

แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน

ตัวละลายจะตกผลึกแยกออกมา การกลั่นอย่าง

ง่ายใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลาย

และตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลวที่มีจุดเดือด

ต่างกันมาก วิธีนี้จะแยกของเหลวบริสุทธ์ิออกจาก

สารละลายโดยให้ ความร้อนกับสารละลาย

ข อ ง เห ล ว จ ะ เดื อ ด แ ล ะ ก ล า ย เป็ น ไอ แ ย ก จ า ก

129

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

สารละลายแล้วควบแน่นกลับเป็นของเหลวอีกครั้ง
ขณะท่ีของเหลวเดือด อุณหภูมิของไอจะคงที่
โครมาโทกราฟีแบบกระดาษเป็นวิธีการแยกสาร
ผสมท่ีมีปริมาณน้อยโดยใช้แยกสารท่ีมีสมบัติการ
ละลายในตัวทำละลายและการถูกดูดซับด้วย
ตวั ดดู ซับแตกตา่ งกัน ทำให้สารแต่ละชนิดเคล่ือนท่ี
ไปบนตัวดูดซับได้ต่างกัน สารจึงแยกออกจากกัน
ได้ อัตราส่วนระหว่างระยะทางท่ีสารองค์ประกอบ
แต่ละชนิดเคล่ือนท่ีได้บนตัวดูดซับกับระยะทางท่ี
ตัวทำละลายเคล่ือนที่ได้เป็นค่าเฉพาะตัวของสาร
แต่ละชนิดในตัวทำละลายและตัวดูดซับหน่ึง ๆ
การสกัดด้วยตัวทำละลายเป็นวิธีการแยกสารผสม
ท่ีมีสมบัติการละลายในตัวทำละลายท่ีต่างกัน โดย
ชนิดของตวั ทำละลายมีผลตอ่ ชนิดและปรมิ าณของ
สารท่ีสกัดได้ การสกัดโดยการกลั่นด้วยไอน้ำใช้
แยกสารท่ีระเหยง่าย ไม่ละลายน้ำ และไม่ทำ
ปฏิกิริยากับน้ำออกจากสารท่ีระเหยยากโดยใช้
ไอนำ้ เปน็ ตัวพา

4. สาระสำคญั /ความคิดรวบยอด

การตกผลึกเป็นการแยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวทำละลายที่เป็น
ของเหลว โดยทำให้เป็นสารละลายอ่ิมตัว แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน ตัวละลายจึง
ตกผลึกแยกออกมา เชน่ การผลติ น้ำตาลทราย

5. สมรรถนะสำคัญของผเู้ รียนและคุณลักษณะอนั พึงประสงค์

สมรรถนะสำคัญของผู้เรยี น คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

1. ความสามารถในการสื่อสาร 1. มวี นิ ัย

2. ความสามารถในการคดิ 2. ใฝ่เรยี นรู้

1) ทกั ษะการสังเกต 3. ม่งุ ม่นั ในการทำงาน

2) ทักษะสำรวจคน้ หา

3) ทกั ษะการทดลอง

4) ทักษะการลงความเหน็ จากขอ้ มลู

3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

130

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

6. กจิ กรรมการเรยี นรู้

 แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธกี ารสอน/เทคนคิ : สบื เสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

ช่ัวโมงท่ี 1-2

ข้นั นำ

กระตุน้ ความสนใจ (Engage)
1. นักเรียนทำ Understanding Check จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพื่อตรวจสอบความเข้าใจ

ของตนเองกอ่ นเรียน
2. นำน้ำตาลทรายหรือเกลือมาละลายในน้ำ และใส่น้ำตาลทรายหรือเกลือเพ่ิมเร่ือย ๆ แล้วถามนักเรียนว่า

หากใส่นำ้ ตาลทรายหรอื เกลอื เพิ่มไปเร่ือย ๆ จะเกิดผลอยา่ งไร
(แนวตอบ เม่ือถึงจุดหนึ่ง น้ำตาลทรายหรือเกลือจะไม่สามารถละลายในน้ำเพิ่มข้ึนได้ เรียกสารละลายน้ีว่า
สารละลายอมิ่ ตัว)
3. ถามคำถาม Prior Knowledge จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพื่อทบทวนความรู้เดิมกับ
นกั เรยี นว่า สารละลายอมิ่ ตวั หมายถงึ อะไร
(แนวตอบ สารละลายท่ตี วั ละลายไม่สามารถละลายในตัวทำละลายเพ่ิมได้)

ขั้นสอน

สำรวจค้นหา (Explore)
1. นำสารละลายน้ำตาลอิ่มตัวหรือสารละลายเกลืออ่ิมตัวที่เตรียมไว้มาให้ความร้อนและใส่น้ำตาลทรายหรือ

เกลือลงไปละลายเพิ่ม ให้นักเรียนสังเกตการละลายของน้ำตาลทรายหรือเกลือ และถามคำถามนักเรียนว่า
สารละลายนำ้ ตาลอ่ิมตัวข้างตน้ ที่ถูกนำมาใหค้ วามรอ้ นสามารถละลายน้ำตาลทรายหรือเกลอื ได้เพ่ิมหรือไม่
(แนวตอบ สารละลายน้ำตาลอิ่มตัวหรือสารละลายเกลืออิ่มตัวที่ถูกนำมาให้ความร้อนสามารถละลาย
น้ำตาลเพม่ิ ได)้
2. เกร่ินให้นักเรียนฟังว่า สารละลายอ่ิมตัวเกิดจากสารละลายท่ีตัวละลายไม่สามารถละลายในตัวทำละลาย
เพ่ิมได้ แต่หากเปล่ียนแปลงสภาวะจะทำให้ตัวละลายละลายในตัวทำละลายได้เพิ่มข้ึน แต่หากสารละลาย
กลับสู่สภาวะเดิมจะตกผลึกของออกมาอยู่ในตวั ทำละลาย
3. ถามนักเรยี นวา่ สภาวะใดทท่ี ำให้ตวั ละลายละลายในตัวทำละลายได้เพ่ิมขนึ้
(แนวตอบ การเพ่มิ อณุ หภูมิ การเพมิ่ ความดัน)
4. นักเรยี นศึกษาการตกผลึกและหลกั การตกผลกึ จากหนงั สือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรือวีดิทัศน์จาก
ส่อื ออนไลน์ เร่อื ง การตกผลึก เช่น

- https://www.youtube.com/watch?v=FggvNDlkJxo

131

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

5. นกั เรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน ทำกิจกรรม การตกผลึก เพ่ือแยกสารส้มออกจากสารละลายสารส้มอ่ิมตัว
โดยวิธีการตกผลึก จากหนงั สอื เรยี นวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

6. นักเรียนศึกษาการผลิตน้ำตาลทราย ซ่งึ เป็นการประยุกต์ใช้ประโยชน์จากหลักการตกผลกึ จากหนงั สอื เรียน
วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรอื วดี ิทัศนจ์ ากสอ่ื ออนไลน์ เรอื่ ง การผลิตน้ำตาลทราย เชน่
- https://www.youtube.com/watch?v=EP_fgp7zYKk

อธบิ ายความรู้ (Explain)
1. สมุ่ เลอื กกลุ่มนักเรียนอยา่ งน้อย 5 กล่มุ นำเสนอผลการทำกิจกรรม การตกผลกึ
2. ถามคำถามทา้ ยกจิ กรรมกับนักเรยี น โดยใชค้ ำถามตอ่ ไปนี้

- เพราะเหตุใดเม่ือนำสารละลายสารส้มในบีกเกอร์ลงจากตะเกยี งแอลกอฮอล์ แล้วจงึ เกิดการตกผลึก
(แนวตอบ เมื่อละลายสารส้มในน้ำท่ีให้ความร้อนจะได้สารละลายสารส้มอิ่มตัว และเมื่อนำบีกเกอร์ลงจาก
ตะเกียงแอลกอฮอล์ ทำให้สารละลายสารส้มอ่ิมตัวมีอุณหภูมิลดลง สารส้มจึงตกผลึกแยกออกมาอยู่ใน
ตวั ทำละลาย)
- เพราะเหตุใดจงึ ตอ้ งใช้เสน้ ดา้ ยผูกผลึกสารส้มท่มี ีขนาดเล็ก แล้วนำไปหอ้ ยไวใ้ นสารละลายเดมิ
(แนวตอบ ใช้ผลึกขนาดเล็กมาล่อให้เกิดการตกผลึกมากขึ้น ซ่ึงผลึกขนาดเล็กจะถูกใช้เป็นฐานให้เกิดการ
เกาะของผลกึ จนกลายเปน็ ก้อนผลกึ ขนาดใหญ่)
- ผลกึ ท่ีเกิดจากสารละลายสารส้มทที่ ิง้ ไว้ 1 สัปดาห์ มลี กั ษณะอยา่ งไร
(แนวตอบ สารละลายสารสม้ ที่ท้ิงไว้ 1 สปั ดาห์ จะเกดิ กอ้ นผลกึ ทมี่ ขี นาดใหญ่ข้นึ )
3. นักเรียนและครูรว่ มกันกันอภิปรายผลการทำกจิ กรรม การตกผลึก เพื่อให้ได้ข้อสรุป ดังนี้ เม่ือนำสารส้มมา
ละลายในน้ำที่ให้ความร้อนจนกลายเป็นสารละลายสารส้มอ่ิมตัว แต่เมื่อหยุดให้ความร้อน สารส้มที่เป็น
ตัวละลายจึงตกผลึกแยกออกมา ซ่ึงจะเกิดผลึกมีลักษณะเป็นพีระมิดคู่ฐานส่ีเหลี่ยมและมีขนาดเล็กใน
ช่วงแรก และหากนำผลึกสารส้มขนาดเล็กมาผูกดว้ ยเสน้ ด้ายแล้วห้อยในสารละลายเดิม จะเกดิ ผลกึ สารส้ม
ท่มี ีขนาดใหญ่ขนึ้ ซง่ึ เกาะตวั เพมิ่ จากผลึกสารสม้ ท่ผี ูกด้วยเสน้ ด้าย
4. ถามคำถามนกั เรียน โดยใชค้ ำถามต่อไปน้ี
- การตกผลึกใชแ้ ยกสารประเภทใด
(แนวตอบ การตกผลึกใช้แยกตัวละลายท่ีเป็นของแข็งออกจากตัวทำละลายที่เป็นของเหลว ซ่ึงอยู่ในสภาพ
สารละลายอ่ิมตัว)
- การตกผลกึ มหี ลกั การอยา่ งไร
(แนวตอบ เมื่อเพ่ิมความร้อนให้กับสารละลายทำให้ตัวละลายสามารถละลายในตัวทำละลายได้เพ่ิมข้ึน แต่
เม่อื ลดอณุ หภูมิ ตวั ละลายจะตกผลึกเป็นของแขง็ อยใู่ นตัวทำละลาย)
- การผลติ นำ้ ตาลทรายใชห้ ลักการตกผลกึ อยา่ งไร
(แนวตอบ เม่ือนำน้ำอ้อยมาเคี่ยวเพื่อนำน้ำออกจะไดน้ ำ้ อ้อยเข้มขน้ ซง่ึ เมื่อลดอุณหภูมิลงจะเกิดการตกผลึก
เปน็ เกลด็ น้ำตาลทรายแยกออกมา)

132

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 2 การตกผลกึ

5. นกั เรียนและครูร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับการตกผลึก เพื่อให้ไดข้ ้อสรุป ดังน้ี การตกผลึกเป็นการแยกตัวละลาย
ที่เป็นของแข็งออกจากตัวทำละลายที่เป็นของเหลวในสภาพสารละลายอิ่มตัว โดยอาศัยความสามารถในการ
ละลายในตัวทำละลายของสารที่ต้องการตกผลึก ซ่ึงสารที่ต้องการตกผลึกละลายได้น้อยในตัวทำละลายที่
อุณหภูมิปกติ แต่ละลายได้ดีที่อุณหภูมิสูง การตกผลึกถูกนำมาใช้ในการผลิตน้ำตาลทราย ซ่ึงเมื่อนำน้ำอ้อย
มาเค่ียวเพื่อนำน้ำออกจะได้น้ำอ้อยเข้มข้น (สารละลายน้ำตาลอิ่มตัว) และเม่ือลดอุณหภูมิลงทำให้น้ำอ้อย
ตกผลึกเปน็ เกล็ดน้ำตาลทราย

ขยายความเขา้ ใจ (Elaborate)
1. นักเรียนสรุปความสัมพันธ์ระหว่างการระเหยแห้งและการตกผลึกในการผลิตเกลือสมุทร หรือการผลิต

นำ้ ตาลทราย ลงในกระดาษ A4
2. นักเรยี นทำ Topic Question ทา้ ยหัวขอ้ เร่ือง การตกผลึก
3. นกั เรียนทำแบบฝกึ หัดในแบบฝึกหัดวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

ขั้นสรุป

ตรวจสอบผล (Evaluate)
1. นักเรยี นและครูร่วมกนั สรุป เรอื่ ง การตกผลึก โดยมีประเดน็ ดงั นี้

- หลกั การตกผลึก
- การประยุกต์ใชป้ ระโยชนจ์ ากการตกผลึก
นกั เรยี นเขยี นสรุปลงในสมดุ บันทึกของนกั เรียน
2. ตรวจสอบผลจากการสรุปความสัมพันธ์ระหว่างการระเหยแห้งและการตกผลึกในการผลิตเกลือสมุทรหรือ
การผลติ น้ำตาลทราย
3. ตรวจสอบผลจากการสรปุ เร่ือง การตกผลึก
4. ประเมนิ จากการทำกิจกรรม การตกผลึก
5. ตรวจสอบผลจากการทำ Topic Question ท้ายหวั ขอ้ เรือ่ ง การตกผลึก
6. ตรวจสอบผลจากการทำแบบฝึกหดั ในแบบฝกึ หดั วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

133

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

7. การวดั และประเมนิ ผล วิธีวัด เคร่อื งมือ เกณฑ์การประเมนิ
รายการวัด - ตรวจการสรุป เรอื่ ง - แบบประเมินชนิ้ งาน - ระดับคุณภาพ 2
- แบบประเมนิ ชิ้นงาน
7.1 การประเมินชิน้ งาน/ การตกผลึก ผ่านเกณฑ์
ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจการสรุป เร่ือง - Topic Question - ระดบั คุณภาพ 2
- แบบฝึกหดั
7.2 ประเมนิ ระหว่าง ความสัมพันธ์ระหว่าง ผ่านเกณฑ์
การจัดกจิ กรรม ก า ร ร ะ เ ห ย แ ห้ ง แ ล ะ - แบบประเมนิ การ
การเรียนรู้ การตกผลึกในการผลิต นำเสนอ - รอ้ ยละ 60
1) การตกผลกึ เก ลื อ ส มุ ท ร ห รื อ ก า ร ผ่านเกณฑ์
ผลติ นำ้ ตาลทราย - แบบประเมิน
2) การนำเสนอ ปฏิบตั กิ าร - รอ้ ยละ 60
ผลงาน - ตรวจ Topic ผ่านเกณฑ์
Question - แบบสังเกตพฤติกรรม
3) การปฏิบัติการ การทำงานรายบุคคล - ระดบั คุณภาพ 2
- ตรวจแบบฝกึ หดั ผา่ นเกณฑ์
4) พฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม
การทำงาน - ประเมนิ การนำเสนอ การทำงานกลุม่ - ระดับคุณภาพ 2
รายบุคคล ผลงาน ผ่านเกณฑ์
- แบบประเมนิ
5) พฤติกรรม - ประเมินการ คุณลักษณะ - ระดับคุณภาพ 2
การทำงานกลมุ่ ปฏบิ ัตกิ าร อนั พงึ ประสงค์ ผา่ นเกณฑ์

6) คุณลกั ษณะ - สงั เกตพฤตกิ รรม - ระดบั คุณภาพ 2
อนั พึงประสงค์ การทำงานรายบคุ คล ผ่านเกณฑ์

- สังเกตพฤติกรรม - ระดับคุณภาพ 2
การทำงานกลุม่ ผา่ นเกณฑ์

- สงั เกตความมีวนิ ัย
ใฝ่เรยี นรู้ และมงุ่ มน่ั
ในการทำงาน

134

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

8. สอ่ื /แหลง่ การเรยี นรู้

8.1 สื่อการเรยี นรู้
1) หนังสือเรยี นวิทยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1 หน่วยการเรียนรทู้ ี่ 2 การแยกสารผสม
2) แบบฝกึ หดั วทิ ยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
3) PowerPoint เรอ่ื ง การตกผลกึ

8.2 แหลง่ การเรยี นรู้
1) ห้องเรยี น
2) หอ้ งสมุด
3) แหลง่ ข้อมลู สารสนเทศ

135

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 2 การตกผลกึ

9. ความเห็นของผ้บู ริหารสถานศึกษาหรอื ผูท้ ่ไี ด้รับมอบหมาย

ข้อเสนอแนะ

ลงชอ่ื .................................
( ................................ )

ตำแหนง่ .......

10. บนั ทกึ ผลหลงั การสอน

 ด้านความรู้

 ดา้ นสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

 ด้านคณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์

 ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์

 ด้านอน่ื ๆ (พฤติกรรมเดน่ หรือพฤติกรรมท่มี ีปญั หาของนกั เรยี นเป็นรายบุคคล (ถ้ามี))

 ปญั หา/อปุ สรรค
 แนวทางการแก้ไข

136

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกล่ัน

แผนการจดั การเรียนรูท้ ี่ 3

การกลัน่

เวลา 4 ชัว่ โมง

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชว้ี ัด

ว. 2.1 ม.2/1 อธบิ ายการแยกสารผสมโดยการระเหยแหง้ การตกผลกึ การกล่ันอยา่ งงา่ ย โครมาโท-
กราฟีแบบกระดาษ การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย โดยใชห้ ลกั ฐานเชิงประจักษ์

ม.2/2 แยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกล่ันอย่างง่าย โครมาโทกราฟี
แบบกระดาษ การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย

2. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธบิ ายการแยกสารโดยการกลัน่ ได้ (K)
2. เปรยี บเทียบการแยกสารโดยการกลน่ั แบบธรรมดา การกล่นั แบบไอนำ้ และการกลน่ั ลำดบั สว่ นได้ (K)
3. ยกตวั อยา่ งการประยุกตใ์ ช้การกลน่ั ในการแยกสารในชีวติ ประจำวันได้ (K)
4. แยกสารโดยการกล่นั แบบธรรมดาได้ (P)
5. ใชเ้ ครือ่ งมือและอุปกรณ์ทางวทิ ยาศาสตร์ได้อยา่ งถูกต้อง (P)
6. สนใจใฝ่รู้ในการศึกษา (A)

3. สาระการเรยี นรู้

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรู้ทอ้ งถนิ่

- การแยกสารผสมให้เป็นสารบริสุทธ์ิทำได้หลายวิธี พิจารณาตามหลกั สูตรของสถานศกึ ษา

ข้ึนอยู่กับสมบัติของสารนั้น ๆ การระเหยแห้งใช้

แยกสารละลายซึ่งประกอบด้วยตัวละลายท่ีเป็น

ของแข็งในตัวทำละลายที่เป็นของเหลว โดยใช้

ความร้อนระเหยตัวทำละลายออกไปจนหมด

เหลือแต่ตวั ละลาย การตกผลึกใช้แยกสารละลายที่

ประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวละลาย

ท่ีเป็นของเหลว โดยทำให้สารละลายอ่ิมตัว

แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน

ตัวละลายจะตกผลึกแยกออกมา การกลั่นอย่าง

ง่ายใช้แยกสารละลายที่ประกอบด้วยตัวละลาย

และตัวทำละลายที่เป็นของเหลวที่มีจุดเดือด

ต่างกันมาก วิธีน้ีจะแยกของเหลวบริสุทธิ์ออกจาก

137

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกล่นั

สารละลายโดยให้ ความร้อนกับสารละลาย
ข อ ง เห ล ว จ ะ เดื อ ด แ ล ะ ก ล า ย เป็ น ไอ แ ย ก จ า ก
สารละลายแล้วควบแน่นกลับเป็นของเหลวอีกคร้ัง
ขณะท่ีของเหลวเดือด อุณหภูมิของไอจะคงท่ี
โครมาโทกราฟีแบบกระดาษเป็นวิธีการแยกสาร
ผสมท่ีมีปริมาณน้อยโดยใช้แยกสารท่ีมีสมบัติการ
ละลายในตัวทำละลายและการถูกดูดซับด้วย
ตัวดูดซบั แตกต่างกัน ทำให้สารแต่ละชนิดเคลื่อนที่
ไปบนตัวดูดซับได้ต่างกัน สารจึงแยกออกจากกัน
ได้ อัตราส่วนระหว่างระยะทางท่ีสารองค์ประกอบ
แต่ละชนิดเคลื่อนท่ีได้บนตัวดูดซับกับระยะทางที่
ตัวทำละลายเคลื่อนที่ได้เป็นค่าเฉพาะตัวของสาร
แต่ละชนิดในตัวทำละลายและตัวดูดซับหน่ึง ๆ
การสกัดด้วยตัวทำละลายเป็นวิธีการแยกสารผสม
ที่มีสมบัติการละลายในตัวทำละลายที่ต่างกัน โดย
ชนิดของตัวทำละลายมผี ลต่อชนิดและปรมิ าณของ
สารท่ีสกัดได้ การสกัดโดยการกล่ันด้วยไอน้ำใช้
แยกสารที่ระเหยง่าย ไม่ละลายน้ำ และไม่ทำ
ปฏิกิริยากับน้ำออกจากสารท่ีระเหยยากโดยใช้
ไอนำ้ เปน็ ตัวพา

4. สาระสำคญั /ความคดิ รวบยอด

การกลั่นเป็นการแยกสารละลายที่ประกอบด้วยตัวละลายและตัวทำละลายท่ีเป็นของเหลว
แบ่งออกเปน็ 3 ประเภท ไดแ้ ก่

- การกลั่นแบบธรรมดา เป็นการแยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวทำละลายท่ีเป็นสารระเหยง่าย
และมีจุดเดือดต่ำออกจากตัวละลายที่เป็นสารระเหยยากและมีจุดเดือดสูง ซง่ึ จุดเดือดควรต่างกัน
ตั้งแต่ 30 องศาเซลเซียสขนึ้ ไป เชน่ การกลั่นแยกเกลือออกจากน้ำทะเล

- การกลั่นแบบไอน้ำ เป็นการแยกสารท่ีมีจุดเดือดต่ำ ระเหยง่าย และไม่ละลายน้ำออกจากสารที่
ระเหยยาก โดยอาศัยความดันไอน้ำทำให้สารเดือดกลายเป็นไอและถูกกล่ันออกมาพร้อมกับ
ไอนำ้ แตส่ ารที่ถกู กลนั่ ออกมาจะแยกชัน้ กบั น้ำ เช่น การกล่ันนำ้ มันหอมระเหย

- การกลั่นลำดับสว่ น เป็นการแยกสารละลายท่ีประกอบด้วยสารท่มี ีจุดเดอื ดใกล้เคียงกนั หรือแยก
สารละลายที่มีตัวทำละลายและตัวละลายเป็นสารท่ีระเหยง่าย เช่น การกล่ันแยกเอทิล-
แอลกอฮอล์ออกจากนำ้ การกล่ันนำ้ มันดบิ

138

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกลน่ั

5. สมรรถนะสำคัญของผูเ้ รียนและคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

สมรรถนะสำคญั ของผู้เรียน คุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

1. ความสามารถในการสื่อสาร 1. มีวนิ ัย

2. ความสามารถในการคดิ 2. ใฝเ่ รยี นรู้

1) ทักษะการสงั เกต 3. ม่งุ มั่นในการทำงาน

2) ทกั ษะสำรวจคน้ หา

3) ทกั ษะการทดลอง

4) ทกั ษะการเปรียบเทยี บ

5) ทักษะการลงความเห็นจากขอ้ มูล

3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

6. กิจกรรมการเรียนรู้

 แนวคิด/รูปแบบการสอน/วธิ กี ารสอน/เทคนคิ : สืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model)

ชว่ั โมงท่ี 1-2

ข้นั นำ

กระต้นุ ความสนใจ (Engage)
1. นักเรียนทำ Understanding Check จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพ่ือตรวจสอบความเข้าใจ

ของตนเองกอ่ นเรียน
2. ถามคำถาม Prior Knowledge จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 เพ่ือทบทวนความรู้เดิมกับ

นักเรียนวา่ สารทม่ี ีสถานะเดียวกันจะสามารถระบตุ ัวทำละลายและตัวละลายของสารละลายได้อยา่ งไร
(แนวตอบ สารละลายท่ีเกิดจากสารที่มีสถานะเดียวกันผสมกัน สารที่มีปริมาณมากกว่าเป็นตัวทำละลาย
ส่วนสารทีม่ ีปรมิ าณนอ้ ยกว่าเปน็ ตวั ละลาย)
3. เกร่ินให้นักเรียนฟังว่า การระเหยแห้งสามารถแยกเกลือออกจากน้ำทะเลได้ แล้วถามนักเรียนว่า นักเรียน
คิดว่ามกี ารแยกเกลือออกจากน้ำทะเลด้วยวิธอี น่ื อีกหรอื ไม่
(แนวตอบ การกลน่ั )

ขั้นสอน

สำรวจค้นหา (Explore)
1. นักเรียนศกึ ษาการหลักการกลน่ั จากหนงั สือเรียนวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1
2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน ทำกิจกรรม การกลั่นแบบธรรมดา เพื่อแยกน้ำออกจากสารละลาย

เกลือแกง จากหนังสือเรยี นวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

139

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกล่ัน

3. นักเรียนศึกษาการแยกสารโดยการกลั่นแบบธรรมดาและตัวอย่างการกลั่นแบบธรรมดา เช่น การกล่ันน้ำ
ออกจากน้ำเกลือ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรือจาก QR Code เรื่อง การกลั่นแบบ
ธรรมดา หรอื วดี ิทัศนจ์ ากส่อื ออนไลน์ เร่ือง การกลนั่ แบบธรรมดา เช่น
- https://www.youtube.com/watch?v=xxNfJLMNS4E
- https://www.youtube.com/watch?v=tUabxsvfuPk

อธิบายความรู้ (Explain)
1. สมุ่ เลือกกลมุ่ นักเรยี นอยา่ งน้อย 5 กลุ่ม นำเสนอผลการทำกจิ กรรม การกล่ันแบบธรรมดา
2. ถามคำถามทา้ ยกจิ กรรมกบั นักเรียน โดยใช้คำถามต่อไปน้ี

- เมือ่ ตม้ สารละลายจนเกือบแหง้ หลอดทดลองทง้ั 2 หลอด มีการเปลีย่ นแปลงอยา่ งไร
(แนวตอบ หลอดทดลองขนาดใหญ่เหลือของแข็งสีขาว ส่วนหลอดทดลองขนาดกลางมีของเหลวที่ถูกกล่ัน
ออกมา)
- เมื่อการกลัน่ ส้นิ สุดลง หลอดทดลองแต่ละหลอดประกอบดว้ ยสารชนดิ ใด
(แนวตอบ เมื่อการกลั่นสิ้นสุดลง หลอดทดลองขนาดใหญ่เหลือผลึกเกลือแกงหรือโซเดียมคลอไรด์
ส่วนหลอดทดลองขนาดกลางมีน้ำท่ีถูกกลั่นออกมา)
- น้ำเยน็ ทอี่ ยูใ่ นบีกเกอรท์ ำหนา้ ท่ใี ด
(แนวตอบ น้ำเย็นทำหน้าที่เป็นเคร่ืองควบแน่น เมื่อนำ้ ระเหยออกมาจากสารละลายโซเดียมคลอไรดจ์ ะเกิด
การควบแนน่ เมื่ออุณหภูมขิ องส่ิงแวดลอ้ มลดลง)
3. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายกิจกรรม การกล่ันแบบธรรมดา เพื่อให้ได้ข้อสรุป ดังนี้ เมื่อต้มสารละลาย
โซเดียมคลอไรด์ในหลอดทดลองจนเกือบแห้ง หลอดทดลองขนาดใหญ่เหลือของแข็งสีขาว คือ เกลือแกง
หรือโซเดียมคลอไรด์ ส่วนหลอดทดลองขนาดกลางมีของเหลวใส ไม่มีสี คอื น้ำ เนอ่ื งจากนำ้ มจี ุดเดือด 100
องศาเซลเซียส ซ่ึงน้อยกว่าโซเดียมคลอไรด์ท่ีมีจุดเดือด 1,413 องศาเซลเซียส น้ำจึงระเหยกลายเป็นไอ
ออกมาก่อน และควบแน่นกลบั เปน็ นำ้ อีกครั้ง
4. ถามคำถามนกั เรียน โดยใชค้ ำถามต่อไปนี้
- การกลน่ั แบบธรรมดาใช้แยกสารละลายประเภทใด
(แนวตอบ การกลั่นแบบธรรมดาใช้แยกสารละลายที่ประกอบด้วยตัวทำละลายเป็นสารระเหยง่ายและมี
จดุ เดือดต่ำ ออกจากตวั ละลายที่เป็นสารระเหยยากและมีจุดเดือดสูง)
- สารที่ถูกแยกออกจากกนั โดยการกล่นั แบบธรรมดา ควรมีจดุ เดือดแตกตา่ งกันอย่างน้อยเท่าใด
(แนวตอบ ตัวทำละลายและตัวละลายควรมีจุดเดือดตา่ งกนั 30 องศาเซลเซียสขน้ึ ไป)
- การกลนั่ น้ำเกลอื เหลอื สารชนดิ ใดอยู่ในขวดกลั่น และสารชนิดใดถูกกลน่ั ออกมา
(แนวตอบ สารที่อยู่ในขวดกล่ัน คือ เกลือหรือโซเดียมคลอไรด์ ส่วนสารท่ีถูกกลั่นออกมา คือ น้ำ เนื่องจาก
นำ้ มจี ุดเดอื ดต่ำกวา่ เกลือ จงึ ระเหยกลายเป็นไอออกมากอ่ นและควบแน่นกลับเปน็ น้ำอีกครง้ั )

140

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกล่นั

5. นกั เรียนและครูรว่ มกนั อภิปรายเกี่ยวกบั การกลั่นแบบธรรมดาเพื่อให้ได้ขอ้ สรปุ ดังนี้ การกลั่นแบบธรรมดา
เป็นการแยกสารละลายท่ีประกอบด้วยตัวทำละลายเป็นสารระเหยงา่ ยและมีจุดเดือดต่ำ ออกจากตวั ละลาย
ทเ่ี ป็นสารระเหยยากและมีจุดเดือดสูง ซ่ึงตัวละลายและตัวทำละลายควรมจี ุดเดือดต่างกันต้ังแต่ 30 องศา-
เซลเซียสขึน้ ไป การกลน่ั แบบธรรมดาถกู นำมาใช้กล่ันแยกนำ้ ออกจากสารละลายนำ้ เกลอื แกง

ช่ัวโมงท่ี 3

ข้ันสอน

สำรวจคน้ หา (Explore)
1. ทบทวนความรู้จากชั่วโมงท่ีแล้วให้นักเรียนทราบพอสังเขปว่า การกล่ันแบบธรรมดาใช้แยกสารที่

ตัวทำละลายเป็นสารระเหยงา่ ยและมีจุดเดอื ดต่ำ ออกจากตัวละลายที่เป็นสารระเหยยากและมีจุดเดือดสูง
ซง่ึ ตวั ละลายและตัวทำละลายควรมจี ุดเดอื ดต่างกันตง้ั แต่ 30 องศาเซลเซยี สขนึ้ ไป
2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน ร่วมกันศึกษาการกลั่นแบบไอน้ำและตัวอย่างการกลั่นแบบไอน้ำ เช่น
การกล่ันน้ำมันหอมระเหย จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1 หรือวีดิทัศน์จากสื่อออนไลน์ เรื่อง
การกล่ันแบบไอน้ำ เช่น

- https://www.youtube.com/watch?v=OVQC-6qIq-Y
และศึกษาการกล่ันลำดับส่วนและตัวอยา่ งการกล่ันแบบลำดับส่วน เช่น การกลนั่ เอทิลแอลกอฮอลอ์ อกจาก
น้ำ และการกล่ันน้ำมันดิบ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม หรือวีดิทัศน์จากส่ือออนไลน์ เร่ือง การ
กลั่นลำดบั ส่วน เช่น

- https://www.youtube.com/watch?v=FTYAS9LDqII

อธบิ ายความรู้ (Explain)
1. สุ่มเลือกกลุ่มนักเรียน 2 กลุ่ม อธิบายหลักการกลั่นแบบไอน้ำ และกลุ่มนักเรียนอีก 2 กลุ่ม อธิบายหลัก

การกลน่ั ลำดับสว่ น
2. ถามคำถามนกั เรียน โดยใช้คำถามต่อไปน้ี

- การกล่นั แบบไอนำ้ ใช้แยกสารประเภทใด
(แนวตอบ การกล่ันแบบไอน้ำใช้แยกสารท่ีมีจุดเดือดต่ำ ระเหยง่าย และไม่ละลายน้ำ ออกจากสารท่ีระเหย
ยาก โดยอาศยั ความดนั จากไอนำ้ ทำใหส้ ารเดือดกลายเป็นไอ แล้วถกู กลัน่ ออกมาพร้อมกับไอนำ้ )
- สารจากใบพชื ถกู กลนั่ ออกมาได้อยา่ งไร
(แนวตอบ สารจากใบพืชถูกกล่ันออกมาโดยอาศัยความดันจากไอน้ำ ทำให้สารเดือดกลายเป็นไอและกลั่น
ออกมาพร้อมกับไอน้ำ)

141

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 3 การกลนั่

- สารทีถ่ กู กลนั่ ออกมาโดยการกลัน่ แบบไอนำ้ มลี กั ษณะอย่างไร
(แนวตอบ สารท่ีถูกกล่ันออกมาพร้อมกับไอน้ำ เม่อื ควบแน่นกลับเป็นของเหลวจะแบ่งออกเป็น 2 ช้ัน ได้แก่
ชั้นล่างเป็นสารท่ถี กู กลั่น และชน้ั บนเปน็ น้ำ)
- การกลั่นลำดับส่วนใชแ้ ยกสารประเภทใด
(แนวตอบ การกลั่นลำดับส่วนใช้แยกสารละลายท่ีประกอบด้วยสารที่มีจุดเดือดใกล้เคียงกัน หรือแยก
สารละลายทีม่ ตี วั ละลายและตวั ทำละลายเปน็ สารระเหยงา่ ยทง้ั คู่)
- การกล่ันลำดับส่วนแตกต่างจากการกลั่นแบบธรรมดาอยา่ งไร
(แนวตอบ การกล่ันลำดับส่วนมีลักษณะเหมือนการกลัน่ แบบธรรมดา แต่จะผา่ นการกลน่ั แบบธรรมดาซ้ำ ๆ
กันหลายครัง้ )
- เพราะเหตใุ ดการแยกนำ้ มนั ชนดิ ตา่ ง ๆ ออกจากนำ้ มันดิบจงึ ใช้การกล่นั ลำดบั ส่วน
(แนวตอบ เน่ืองจากน้ำมันดิบประกอบด้วยน้ำมันต่าง ๆ หลายชนิด เช่น น้ำมันหล่อลื่น น้ำมันดีเซล น้ำมัน
เบนซิน แก๊สปิโตรเลียม ซ่ึงน้ำมันแต่ละชนิดมีจุดเดือดใกล้เคียงกัน จึงถูกกล่ันออกมาที่ระดับอุณหภูมิ
แตกตา่ งกัน)
3. ถามคำถามท้าทายการคิดขั้นสูงกับนักเรียนว่า สารละลายประกอบด้วยตัวละลายท่ีมีจุดเดือด 172 องศา-
เซลเซียส และตัวทำละลายท่ีมีจุดเดือด 150 องศาเซลเซียส หากต้องการแยกตัวละลายออกจากตัวทำ-
ละลาย ควรเลือกใช้การกลั่นแบบใด เพราะเหตุใด และส่วนท่ีแยกออกมาคือตัวทำละลายหรือตัวละลาย
เพราะเหตใุ ด
(แนวตอบ การกลั่นลำดับส่วน เนื่องจากสารละลายประกอบด้วยตัวทำละลายและตัวละลายท่ีมีจุดเดือด
ใกล้เคียงกัน (ต่างกันน้อยกว่า 30 องศาเซลเซยี ส) ซึ่งสารท่ีถูกกลัน่ ออกมาก่อน คือ ตัวทำละลาย เนื่องจาก
มีจดุ เดือดตำ่ กว่าตวั ละลาย จงึ ระเหยกลายเปน็ ไอออกมาก่อน)
4. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเก่ียวกับการกลั่นแบบไอน้ำและการกลั่นลำดับส่วนเพื่อให้ได้ข้อสรุป ดังนี้
การกล่ันแบบไอน้ำใช้แยกสารที่มีจุดเดือดต่ำ ระเหยง่าย และไม่ละลายนำ้ ออกจากสารท่ีระเหยยาก โดยอาศัย
ความดันจากไอน้ำทำให้สารที่ต้องการแยกเดือดกลายเป็นไอ และถูกกลั่นออกมาพร้อมกับไอน้ำ ส่วนการกล่ัน
ลำดับส่วนใช้แยกสารที่ประกอบด้วยตัวทำละลายและตัวละลายท่ีมีจุดเดือดใกล้เคียงกัน หรือเป็นสาร
ระเหยง่ายทั้งคู่ ซ่ึงการกลั่นลำดับส่วนมีลักษณะเหมือนการกล่ันแบบธรรมดา แต่จะผ่านการกลั่นแบบ
ธรรมดาซ้ำ ๆ กนั หลายครั้ง

142

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 3 การกลั่น

ชวั่ โมงท่ี 4

ขัน้ สอน

ขยายความเขา้ ใจ (Elaborate)
1. นกั เรยี นแบ่งกลมุ่ ออกเปน็ 3 กลุ่ม จบั สลากเลือกการกลนั่ แตล่ ะแบบ ดังนี้

กลุม่ ที่ 1 การกล่ันแบบธรรมดา กลุ่มที่ 2 การกลัน่ แบบไอนำ้ กลมุ่ ท่ี 3 การกล่ันลำดับสว่ น
ร่วมกันวิเคราะห์การกลั่นท่ีจับสลากได้ เขียนแผนผังแสดงอุปกรณ์ที่ใช้กลั่นและอธิบายกระบวนการกล่ัน
ลงในกระดาษฟลิปชารต์ เพือ่ นำเสนอหน้าชั้นเรยี น
2. นักเรียนเปรียบเทียบการกล่ันแบบธรรมดา การกลั่นแบบไอน้ำ และการกล่ันลำดับส่วน ลงกระดาษ A4
สง่ ครผู ้สู อน
3. นกั เรยี นแบ่งกลุ่ม กล่มุ ละ 5 คน สืบค้นข้อมูล เรื่อง การกล่นั นำ้ มนั ดิบ โดยกล่าวถึงกระบวนการกล่ัน สารที่
ถูกกลน่ั ออกมาในแต่ละส่วน และการนำสารท่ีถูกกลั่นแต่ละชนิดมาใชป้ ระโยชน์ จัดทำรูปเล่มรายงาน และ
นำเสนอหน้าชั้นเรยี น
4. นกั เรยี นทำใบงานที่ 2.1 เรอื่ ง การกลนั่
5. นกั เรยี นทำ Topic Question ทา้ ยหัวข้อ เรอ่ื ง การกลน่ั
6. นักเรียนทำแบบฝกึ หดั ในแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1

ขั้นสรุป

ตรวจสอบผล (Evaluate)
1. นักเรยี นและครรู ่วมกันสรุป เร่อื ง การกลั่น โดยมีประเดน็ ดงั นี้

- หลักการตกผลกึ
- ประเภทของการกล่ัน
- การประยุกตใ์ ช้ประโยชนจ์ ากการกลน่ั
นักเรียนเขียนสรุปลงในสมดุ บนั ทกึ ของนกั เรียน
2. ตรวจสอบผลจากรายงาน เรือ่ ง การกลั่นนำ้ มนั ดบิ
3. ประเมินผลจากจากแผนผังและการนำเสนอแผนผงั เร่ือง การกลัน่
4. ตรวจสอบผลจากการเปรียบเทยี บการกลน่ั แบบธรรมดา การกลน่ั แบบไอน้ำ และการกลัน่ ลำดับส่วน
5. ตรวจสอบผลจากการสรปุ เร่อื ง การกล่ัน
6. ตรวจสอบผลจากใบงานที่ 2.1 เรื่อง การกลน่ั
7. ประเมนิ ผลจากการทำกิจกรรม การกลน่ั แบบธรรมดา
8. ตรวจสอบผลจากการทำ Topic Question ท้ายหัวขอ้ เรื่อง การกล่นั
9. ตรวจสอบผลจากการทำแบบฝึกหดั ในแบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1

143

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกลนั่

7. การวัดและประเมนิ ผล วธิ วี ดั เครอื่ งมือ เกณฑก์ ารประเมิน
รายการวดั - ตรวจการสรุป เรือ่ ง - แบบประเมินช้ินงาน - ระดับคุณภาพ 2

7.1 การประเมินชนิ้ งาน/ การกลน่ั - แบบประเมนิ ช้นิ งาน ผา่ นเกณฑ์
ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจแผนผัง เรื่อง - ระดบั คุณภาพ 2
- แบบประเมินรายงาน
7.2 ประเมนิ ระหวา่ ง การกล่ัน ผา่ นเกณฑ์
การจัดกิจกรรม - ตรวจรายงาน เรื่อง - ใบงานที่ 2.1 - ระดบั คุณภาพ 2
การเรียนรู้
1) การกล่ัน การกลน่ั นำ้ มันดิบ - Topic Question ผ่านเกณฑ์

2) การนำเสนอ - ตรวจใบงานท่ี 2.1 - แบบฝกึ หดั - ร้อยละ 60
ผลงาน ผ่านเกณฑ์
- ตรวจ Topic - แบบประเมนิ
3) การปฏบิ ัติการ Question การนำเสนอ - รอ้ ยละ 60
ผ่านเกณฑ์
4) พฤติกรรม - ตรวจแบบฝกึ หดั - แบบประเมนิ
การทำงาน การปฏบิ ัตกิ าร - ร้อยละ 60
รายบุคคล - ประเมนิ การนำเสนอ ผ่านเกณฑ์
ผลงาน - แบบสงั เกตพฤติกรรม
5) พฤติกรรม การทำงานรายบคุ คล - ระดบั คุณภาพ 2
การทำงานกลมุ่ - ประเมนิ การ ผ่านเกณฑ์
ปฏบิ ตั กิ าร - แบบสังเกตพฤติกรรม
6) คณุ ลักษณะ การทำงานกลมุ่ - ระดบั คุณภาพ 2
อนั พงึ ประสงค์ - สงั เกตพฤติกรรม ผา่ นเกณฑ์
การทำงานรายบคุ คล - แบบประเมนิ
คณุ ลักษณะ - ระดบั คุณภาพ 2
- สังเกตพฤตกิ รรม อันพงึ ประสงค์ ผ่านเกณฑ์
การทำงานกลมุ่
- ระดับคุณภาพ 2
- สังเกตความมวี ินยั ผ่านเกณฑ์
ใฝ่เรยี นรู้ และมุ่งม่ัน
ในการทำงาน - ระดับคุณภาพ 2
ผา่ นเกณฑ์

144

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกลนั่

8. สอ่ื /แหล่งการเรยี นรู้

8.1 สือ่ การเรยี นรู้
1) หนงั สือเรียนวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1 หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
2) แบบฝกึ หัดวทิ ยาศาสตร์ ม.2 เลม่ 1 หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม
3) PowerPoint เรื่อง การกล่ัน
4) ภาพยนตรส์ ารคดีสัน้ Twig
5) QR Code เรื่อง การกลั่นแบบธรรมดา

8.2 แหล่งการเรียนรู้
1) ห้องเรยี น
2) ห้องสมุด
3) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

145

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 3 การกลัน่

ใบงานที่ 2.1
เร่ือง การกลั่น

คำชี้แจง : จงตอบคำถามต่อไปน้ีให้ถูกต้อง
1. จงอธิบายหลักการแยกสารโดยการกลั่นประเภทตา่ ง ๆ ต่อไปน้ี

- การกลั่นแบบธรรมดา
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
- การกลนั่ แบบไอนำ้
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
- การกลั่นลำดบั สว่ น
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
2. จากภาพทก่ี ำหนดใหเ้ ปน็ การกลัน่ ประเภทใด และหมายเลข 1-6 คอื อะไร

……………………………………………………………………………
2 ……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………
3 ……………………………………………………………………………
4 ……………………………………………………………………………
1 5 ……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………
6 ……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………
3. จงเรยี งลำดับสารทถ่ี ูกแยกโดยการกลั่นลำดบั สว่ น จากสว่ นลา่ งของหอกลน่ั ไปยังส่วนบนของหอกลนั่ ดงั น้ี

นำ้ มนั เบนซิน น้ำมนั ดีเซล นำ้ มนั หล่อลื่น แกส๊ ปิโตรเลียม นำ้ มนั เตา
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................... ........
..............................................................................................................................................................................

146

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 3 การกลั่น

ใบงานท่ี 2.1 เฉลย
เรื่อง การกล่ัน

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปน้ีให้ถูกต้อง

1. จงอธิบายหลกั การแยกสารโดยการกลน่ั ประเภทต่าง ๆ ต่อไปนี้

- การกลั่นแบบธรรมดา
..ใ.ช...้แ..ย..ก...ส..า..ร..ล..ะ...ล..า..ย..ท...่ีป...ร..ะ..ก..อ...บ..ด...ว้ ..ย..ต..ัว...ท..ำ..ล...ะ..ล..า..ย..เ..ป..็น...ส..า..ร..ร..ะ..เ..ห..ย...ง.่.า.ย...แ..ล..ะ...ม..ีจ..ุด...เ.ด...ือ..ด..ต...ำ่ ...อ..อ...ก..จ..า..ก...ต..ัว..ท...ำ..ล..ะ..ล..า..ย.....
..ท...่ีเ.ป..็.น..ส...า..ร..ร..ะ..เ..ห..ย...ย..า..ก...แ..ล..ะ...ม..ีจ...ุด..เ.ด...ือ..ด...ส..ูง....ซ..่ึง..จ..ุด...เ.ด...ือ..ด...ค..ว..ร..ต...่า..ง..ก..ัน...อ...ย..่า..ง..น...้อ..ย....3..0....อ...ง..ศ..า..เ..ซ..ล...เ.ซ..ีย...ส..ข..้ึ.น..ไ..ป....เ.ช..่.น....
..ก..า..ร..ก...ล..่นั ..แ...ย..ก..น...ำ้..อ..อ...ก..จ..า..ก...ส..า..ร..ล..ะ...ล..า..ย..โ..ซ..เ.ด...ีย..ม..ค...ล..อ...ไ.ร..ด..์.....................................................................................

- การกลั่นแบบไอนำ้
..ใ.ช...้แ..ย..ก...ส..า..ร..ท...มี่ ..ีจ..ดุ...เ.ด...ือ..ด..ต...่ำ...ร..ะ..เ..ห..ย...ง.า่..ย....แ..ล...ะ..ไ.ม...ล่ ..ะ..ล...า..ย..น...้ำ...อ..อ...ก..จ..า..ก...ส..า..ร..ท...ีร่ ..ะ..เ.ห...ย..ย...า.ก....โ..ด..ย..อ...า..ศ..ัย..ค...ว..า..ม..ด...ัน..จ..า..ก.....
..ไ.อ...น..้ำ..ท...ำ..ใ..ห..้ส...า..ร..เ.ด..ือ...ด..ก...ล..า..ย..เ..ป..็น...ไ..อ...ซ...ึ่ง..ส..า..ร..จ..ะ...ถ..ูก..ก...ล..ั่น...แ..ล...ะ..ค...ว..บ..แ...น..่น...อ..อ...ก..ม...า..พ...ร..้อ..ม..ก...ับ..ไ..อ..น...้ำ...แ...ต..่ส...า..ร..ท..ี่ไ..ด..้จ..า..ก.....
..ก..า..ร..ก...ล..นั่ ..จ...ะ..แ..ย...ก..อ..อ...ก..เ.ป...น็....2....ช..ัน้....เ.ช..น่....ก...า..ร..ก..ล..่นั...น...้ำ..ม..นั...ห..อ...ม..ร..ะ..เ..ห..ย......................................................................

- การกล่นั ลำดบั ส่วน
.ใ..ช..้แ...ย..ก..ส...า..ร..ล..ะ...ล..า..ย..ท...่ีป...ร..ะ..ก..อ...บ...ด..้ว..ย...ส..า..ร..ท...่ีม..ีจ..ุด...เ.ด...ือ..ด...ใ.ก..ล...้เ.ค...ีย..ง..ก..ัน....ห...ร..ือ..แ...ย..ก...ส..า..ร..ล..ะ...ล..า..ย..ท...่ีม...ีต..ัว..ท...ำ..ล..ะ..ล...า..ย..แ..ล...ะ.....
.ต...วั ..ล..ะ..ล...า..ย..เ.ป...น็...ส..า..ร..ร..ะ..เ.ห...ย..ง..า่..ย..ท...้ัง..ค..ู่..เ.ช..่น....ก..า..ร..ก...ล..่ัน...แ..ย..ก...เ.อ..ท...ิล..แ...อ..ล..ก...อ..ฮ..อ...ล..์อ...อ..ก..จ...า..ก..น...้ำ...ก..า..ร..ก...ล..่นั...น..้ำ..ม...นั ..ด...บิ ............

........................................................................................................................................................................

2. จากภาพทกี่ ำหนดใหเ้ ปน็ การกลน่ั ประเภทใด และหมายเลข 1-6 คอื อะไร
ก…า…รก…ล…ั่น…แ…บ…บ…ธร…ร…ม…ดา……ซ่ึง…ส…า…รท…ี่ม…ีจ…ุด…เด…ือ…ด…ต่…ำจ…ะ…ร…ะเ…ห…ย

2 ก…ล…า…ย…เป…็น…ไ…อ…อ…อ…กม…า…ก…่อ…น……แ…ละ…ค…ว…บ…แ…น…่น…ก…ล…ับ…เ…ป็…น
ข…อ…งเ…ห…ลว…อ…ีก…คร…ง้ั …ซ…ึ่ง…เป…็น…ก…าร…ก…ล…น่ั ท…่ีเ…ก…ดิ ข…นึ้ …ค…ร…ั้งเ…ดีย…ว…โ…ด…ย

3 ห…ม…า…ย…เล…ข…1……คื…อ…ข…ว…ดก…ล…่ัน…บ…ร…ร…จุ…สา…ร…ท…่ีต…้อ…งก…า…ร…ก…ล่ั…น
4 ห…ม…า…ยเ…ล…ข…2…ค…ือ…เ…ท…อร…์ม…อ…ม…ิเต…อ…ร์…ห…ม…าย…เ…ลข……3…ค…ือ…ท…า…ง
1 5 น…้ำ…ออ…ก……หม…า…ย…เล…ข…4…ค…ือ……เค…รื่อ…ง…ค…วบ…แ…น…่น…ซ…่ึงท…ำ…ให…้ส…า…ร…ท่ี

ร…ะ…เห…ย…เป…็น…ไอ…ค…ว…บ…แ…น่น…ก…ล…ับ…เป…็น…ข…อ…งเ…ห…ล…ว…ห…ม…าย…เ…ลข……5
6 ค…ือ…ท…า…งน…้ำ…เ…ข้า……แล…ะ…ห…ม…าย…เ…ล…ข…6…ค…ือ…ส…า…ร…ที่ไ…ด…้จ…าก…ก…า…ร

ก…ล…นั่ …ซ่งึ…จ…ะม…จี …ุด…เด…ือ…ด…ต่ำ…ก…ว…่าส…า…รใ…น…ข…วด…ก…ล…น่ั …………………

3. จงเรยี งลำดับสารทถ่ี กู แยกโดยการกลั่นลำดบั ส่วน จากสว่ นล่างของหอกล่นั ไปยงั สว่ นบนของหอกลนั่ ดงั น้ี

น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล น้ำมนั หลอ่ ล่ืน แกส๊ ปิโตรเลยี ม นำ้ มนั เตา
..ส..า..ร..ท..่ีถ...ูก..ก..ล...่ัน..อ...อ..ก...ม..า..จ..า..ก...ส..ว่..น...ล..า่..ง..ข..อ..ง..ห...อ..ก...ล..่นั...เ.ป...น็ ..ส...า.ร..ท...่ีม...ีจ..ุด..เ..ด..อื..ด...ส..งู...ส...ว่ ..น..ส...า..ร..ท..ี่ถ..กู...ก..ล...่ัน..อ...อ..ก..ม...า..จ..า..ก..ส...่ว..น...บ..น...ข..อ...ง.
..ห..อ...ก..ล..่ัน...เ.ป...็น...ส..า..ร..ท...่ีม..ีจ..ุ.ด..เ.ด...ือ..ด...ต..่ำ..ก..ว...่า...ซ..่ึง..ส...า..ม..า..ร..ถ..เ..ร..ีย..ง..ล..ำ..ด...ับ..ส...า..ร..ท..ี่.ถ..ูก..ก...ล..ั่น...จ..า..ก...ส..่ว..น...ล..่า..ง..ข..อ...ง..ห..อ...ก..ล..่ั.น..ไ..ป..ย...ัง..ส..่ว..น...บ...น..
..ข..อ..ง..ห...อ..ก..ล...ัน่ ..ไ..ด..้..ด..งั..น..้ี..............................................................................................................................................
...............น...ำ้..ม..ัน...เ.ต...า......น..ำ้..ม...นั ..ห...ล..อ่...ล..่ืน.......น..้ำ..ม...ัน..ด...เี .ซ..ล.......น..้ำ..ม...นั ..เ.บ...น...ซ..ิน.......แ..ก..ส๊...ป..ิโ..ต..ร..เ..ล..ีย..ม.............................................

147

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ที่ 3 การกล่นั

9. ความเห็นของผบู้ ริหารสถานศกึ ษาหรือผู้ท่ไี ด้รับมอบหมาย

ขอ้ เสนอแนะ

ลงชือ่ .................................
( ................................ )

ตำแหนง่ .......

10. บันทกึ ผลหลงั การสอน

 ด้านความรู้

 ดา้ นสมรรถนะสำคญั ของผเู้ รยี น

 ด้านคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

 ด้านความสามารถทางวทิ ยาศาสตร์

 ด้านอน่ื ๆ (พฤติกรรมเดน่ หรือพฤตกิ รรมที่มปี ัญหาของนักเรยี นเปน็ รายบุคคล (ถ้าม)ี )

 ปญั หา/อปุ สรรค
 แนวทางการแก้ไข

148

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 2 การแยกสารผสม
แผนฯ ท่ี 4 โครมาโทกราฟแี บบกระดาษ

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 4

โครมาโทกราฟแี บบกระดาษ

เวลา 3 ชั่วโมง

1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตวั ชวี้ ดั

ว. 2.1 ม.2/1 อธิบายการแยกสารผสมโดยการระเหยแห้ง การตกผลกึ การกล่นั อยา่ งงา่ ย โครมาโท-
กราฟแี บบกระดาษ การสกดั ดว้ ยตัวทำละลาย โดยใชห้ ลักฐานเชงิ ประจกั ษ์

ม.2/2 แยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกล่ันอย่างง่าย โครมาโทกราฟีแบบ
กระดาษ การสกัดด้วยตวั ทำละลาย

2. จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายการแยกสารโดยโครมาโทกราฟีแบบกระดาษได้ (K)
2. คำนวณอัตราการเคล่ือนท่ีของสาร (Rf) ได้ (K)
3. แยกสารโดยโครมาโทกราฟแี บบกระดาษได้ (P)
4. ใช้เครอื่ งมือและอปุ กรณท์ างวิทยาศาสตรไ์ ด้อยา่ งถูกต้อง (P)
5. สนใจใฝ่รใู้ นการศกึ ษา (A)

3. สาระการเรียนรู้

สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรูท้ อ้ งถนิ่

- การแยกสารผสมให้เป็นสารบริสุทธ์ิทำได้หลายวิธี พิจารณาตามหลักสตู รของสถานศกึ ษา

ขึ้นอยู่กับสมบัติของสารน้ัน ๆ การระเหยแห้งใช้

แยกสารละลายซ่ึงประกอบด้วยตัวละลายที่เป็น

ของแข็งในตัวทำละลายที่เป็นของเหลว โดยใช้

ความร้อนระเหยตัวทำละลายออกไปจนหมด

เหลอื แต่ตวั ละลาย การตกผลกึ ใชแ้ ยกสารละลายท่ี

ประกอบด้วยตัวละลายที่เป็นของแข็งในตัวละลาย

ที่เป็นของเหลว โดยทำให้สารละลายอ่ิมตัว

แล้วปล่อยให้ตัวทำละลายระเหยออกไปบางส่วน

ตัวละลายจะตกผลึกแยกออกมา การกล่ันอย่าง

ง่ายใช้แยกสารละลายที่ประกอบด้วยตัวละลาย

และตัวทำละลายที่เป็นของเหลวท่ีมีจุดเดือด

ต่างกันมาก วิธีนี้จะแยกของเหลวบริสุทธิ์ออกจาก

สารละลายโดยให้ ความร้อนกับสารละลาย

149