ศาลหลักเมืองฉะเชิงเทรา ศาลหลักเมืองฉะเชิงเทรา ก่อน พ.ศ. ๒๕๔๐ (ภาพจากนายเดชาวุฐ ธีรภัทรไพศาล) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 49
วัดและโรงเจของชาวจีน โรงเจเพ่งอังตั๊ว (หลังแรก) ต�ำบลเทพราช อ�ำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา ตั้งอยู่ริมคลองพระยานาคราช บริเวณตลาดเก่า คลองสวน ๑๐๐ ปี / ภาพยุค ๒๔๙๐ (ภาพจากโรงเจเพ่งอังตั๊ว) 50 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
วัดอุภัยภาติการาม เดิมชื่อ “วัดซ�ำปอกง” ตั้งอยู่ที่ถนนศุภกิจ ต�ำบลบ้านใหม่ อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา / ภาพยุค ๒๔๙๐ (ภาพจากวัดอุภัยภาติการาม) วัดอุภัยภาติการาม (วัดซ�ำปอกง) อาคารวัด หลังใหม่เมื่อแล้วเสร็จ สร้างขึ้นแทนอาคารหลังเดิม (ภาพบน) ถ่ายเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๕ (ภาพจากนางสาวนิตยา สมบัติถาวรกุล ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 51
โบสถ์คริสต์และมัสยิด 52 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
มัสยิดกลางจังหวัดฉะเชิงเทรา (หลังแรก) ตั้งอยู่ที่ถนนมหาจักรพรรดิ์ ต�ำบลหน้าเมือง อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๐ ปัจจุบันได้รื้ออาคารลงเพื่อสร้างมัสยิดหลังใหม่เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๗ / ภาพยุค ๒๕๐๐ (ภาพจากนางสาวมัตติยา เกิดฉาย ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) ภาพหน้าซ้าย โบสถ์คริสเตียน วัดเซนต์ปอล ฉะเชิงเทรา ตั้งอยู่ริมแม่น�้ำบางปะกง ต�ำบลบางตีนเป็ด อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา สร้างขึ้นเมื่อราว พ.ศ. ๒๔๑๓ - ๒๔๑๖ จนถึง พ.ศ. ๒๕๑๔ จึงได้มีการรื้อตัวอาคารลงเพื่อสร้างโบสถ์หลังใหม่ ปัจจุบันคงเหลือ เพียงซากอาคารด้านหน้าไว้เป็นอนุสรณ์ (ภาพจากชุมชนวัดเซนต์ปอล ฉะเชิงเทรา) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 53
ค่ายศรีโสธร อาคารที่ท�ำการกองบัญชาการกองพลที่ ๙ ตั้งอยู่ภายในค่ายศรีโสธร ต�ำบลโสธร (ปัจจุบันอยู่ในพื้นที่ต�ำบลหน้าเมือง) อ�ำเภอ เมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยได้รับพระราชทานนาม “ค่ายศรีโสธร” เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๐ ปัจจุบันเป็นที่ท�ำการของ กองพันทหารช่างที่ ๒ กองพลทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ / ภาพยุค ๒๔๗๐ (ภาพจากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) อาคารที่ท�ำการกองบัญชาการกองพลที่ ๙ (ค่ายศรีโสธร) สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๑ เป็นอาคารไม้ชั้นเดียวยกพื้นมีใต้ถุน เดิมใช้ เป็นที่ท�ำการของกองบัญชาการกองพลที่ ๙ ก่อนจะย้ายที่ตั้งไปยังค่ายจักรพงษ์ จังหวัดปราจีนบุรี เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ จนถึง พ.ศ. ๒๔๗๖ จึงใช้เป็นที่ท�ำการของกองพันทหารช่างที่ ๒ ซึ่งย้ายมาจากพระนครศรีอยุธยา / ภาพยุค ๒๔๗๐ (ภาพจากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) 54 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ต�ำหนักกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์ (จวนของสมุหเทศาภิบาลมณฑลปราจีนบุรี) ตั้งอยู่ที่ต�ำบลหน้าเมือง อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา ปัจจุบันคือจวนผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นเรือนไม้สองชั้นใช้เป็นที่พ�ำนักของสมุหเทศาภิบาล สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๖ เคยใช้เป็น ที่ประทับแรมของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในคราวเสด็จประพาสเมืองฉะเชิงเทราถึงสองครั้ง ซึ่งมีพระบรม ฉายาลักษณ์พระราชทานไว้ตั้งแต่คราวเสด็จฯประทับเมื่อครั้งแรก พร้อมลายพระหัตถ์ว่า “ให้ไว้ส�ำหรับเรือนเทศาภิบาลมณฑล ปราจีณ (เมืองฉะเชิงเทรา) เป็นที่ระลึกในการที่ได้มาอยู่ในที่นี้ ได้ความสุขสบายมาก ตั้งแต่วันที่ ๒๔ ถึงวันที่ ๒๙ มกราคม ร.ศ. ๑๒๖ (พ.ศ. ๒๔๕๐)” (ภาพจากส�ำนักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา) ต�ำหนักกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 55
สถานีรถไฟแปดริ้ว สถานีรถไฟแปดริ้ว (ตั้งอยู่บริเวณตลาดบ่อบัวในปัจจุบัน) เดิมเป็นสถานีปลายทางของเส้นทางรถไฟสายตะวันออก ระหว่างสถานี กรุงเทพฯ - แปดริ้ว ต่อมา พ.ศ. ๒๔๖๑ ได้มีการก่อสร้างขยายเส้นทางจากสถานีแปดริ้วถึงกบินทร์บุรี และได้ท�ำพิธีเปิดเดิน รถโดยสารเมื่อวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๗ สันนิษฐานว่าเป็นภาพถ่ายในคราวพิธีเปิดเส้นทางรถไฟดังกล่าว (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) ภาพหน้าขวา สถานีรถไฟแปดริ้ว เดิมตั้งอยู่ใกล้กับตัวเมืองในปัจจุบัน (บริเวณตลาดบ่อบัว) เป็นอาคารคอนกรีตสูง ๒ ชั้น รูปแบบสถาปัตยกรรมยุโรปแบบนีโอคลาสสิก (แบบแปลนเดียวกันกับอาคารสถานีพิจิตร) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาเปิดการเดินรถสายตะวันออก กรุงเทพฯ - แปดริ้ว เมื่อวันที่ ๒๔ มกราคม พ.ศ. ๒๔๕๐ ใช้งานจนถึง พ.ศ. ๒๔๙๖ จึงได้เลิกเป็นสถานีท�ำการ แล้วย้ายไปตั้งท�ำการที่สถานีรถไฟชุมทางฉะเชิงเทรา ในปัจจุบัน (ถนนมหาจักรพรรดิ์) และได้รื้อถอนอาคารหลังนี้เมื่อราว พ.ศ. ๒๕๑๐ / ภาพยุค ๒๕๑๐ (ภาพจากนางสาวนิตยา สมบัติถาวรกุล) 56 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สมุดภาพฉะเชิงเทรา 57
ภาพหน้าขวา ผู้โดยสารรถไฟกับป้ายสถานีรถไฟฉะเชิงเทรายุคแรก (ป้ายไม้) / ภาพยุค ๒๔๙๐ (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) สถานีรถไฟฉะเชิงเทรา ถนนมหาจักรพรรดิ์ ถ่ายเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ เดิมเป็นสถานีทางแยกเข้าสู่เส้นทางรถไฟสายฉะเชิงเทรา - อรัญประเทศ ต่อมา พ.ศ. ๒๕๒๘ เมื่อมีการก่อสร้างเส้นทางรถไฟสายฉะเชิงเทรา - สัตหีบแล้วเสร็จ จึงเปลี่ยนชื่อเป็นสถานีรถไฟ ชุมทางฉะเชิงเทรา (ภาพจากนางจิรรัตน์ เก็จมยูร ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) ป้ายสถานีรถไฟ 58 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ผู้โดยสารรถไฟกับป้ายสถานีรถไฟแปดริ้วยุคแรก (ป้ายไม้) มี ๓ ภาษา คือ ไทย อังกฤษ และจีน / ภาพยุค ๒๔๘๐ (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 59
ศาลารัฐบาลมณฑลปราจีนบุรี ศาลารัฐบาลมณฑลปราจีนบุรี ถนนมรุพงษ์ ต�ำบลหน้าเมือง อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา ด้วยมณฑลปราจีนบุรี ได้ย้ายที่ท�ำการมาอยู่ที่ตัวเมืองฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๕ จึงได้เริ่มสร้างอาคารศาลามณฑลปราจีนบุรีขึ้น เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๖ แล้วเสร็จและใช้งานเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๙ ครั้นยกเลิกการปกครองแบบเทศาภิบาลเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๖ จึงใช้เป็น ที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดฉะเชิงเทรา (พ.ศ. ๒๔๗๖ - ๒๕๐๖) และใช้เป็นที่ตั้งส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา (พ.ศ. ๒๕๐๖ - ๒๕๑๘) มาตามล�ำดับ ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของส�ำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ จังหวัดฉะเชิงเทรา (ภาพจากนายสุภัค วัฒนสุทธิ์ ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) 60 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ศาลารัฐบาลมณฑลปราจีนบุรี เมื่อครั้งใช้เป็นส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา ถ่ายราว พ.ศ. ๒๕๑๕ - ๒๕๑๘ ตั้งอยู่ริมแม่น�้ำ บางปะกง ถนนมรุพงษ์ ใกล้กับตลาดทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ฉะเชิงเทรา เป็นอาคารก่ออิฐถือปูนชั้นเดียว กว้าง ๑๙ เมตร ยาว ๗๓ เมตร หลังคาทรงปั้นหยา เป็นสถาปัตยกรรมยุโรปแบบนีโอคลาสสิก ด้านหน้ามีมุขกลางเก็จบนหน้าบันประดับ ปูนปั้นตราครุฑ (ภาพจากนายสุภัค วัฒนสุทธิ์ ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 61
โรงเรียนฝึกหัดครู “ฉะเชิงเทรา” อาคารเรียนโรงเรียนฝึกหัดครูฉะเชิงเทรา ถนนมรุพงษ์ ต�ำบลหน้าเมือง อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา ต่อมาคือ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์ / ภาพยุค ๒๕๐๐ (ภาพจากนายสุภัค วัฒนสุทธิ์ ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) 62 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
อาคารเรียนโรงเรียนเบญจมราชรังสฤษฎิ์ เป็นอาคารไม้ ๒ ชั้น จ�ำนวน ๒๐ ห้องเรียน โดยรื้อเอาอาคารโรงเรียนเบญจมราชูทิศและ โรงเรียนฉะเชิงเทรารังสฤษฎิ์มารวมกันสร้างขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๑ มีหลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน) รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงธรรมการ เดินทางมาเป็นประธานพิธีเปิดอาคารเรียนและเปิดป้ายนามใหม่ว่า โรงเรียนประจ�ำจังหวัดฉะเชิงเทรา “เบญจม ราชรังสฤษฎิ์” เมื่อวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๒ ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น “โรงเรียนเบญจมราชรังสฤษฎิ์” / ภาพยุค ๒๔๙๐ (ภาพจากนายวัธนา บุญยัง) โรงเรียนเบญจมราชรังสฤษฎิ์ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 63
สะพานฉะเชิงเทรา สะพานฉะเชิงเทราและหอนาฬิกา ถ่ายบริเวณถนนมหาจักรพรรดิ์ ใกล้กับประตูทางเข้าโรงเรียนดัดดรุณี ปัจจุบันได้มีการรื้อหอนาฬิกาลงแล้ว เพื่อขยายถนนมหาจักรพรรดิ์และสะพานฉะเชิงเทรา เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๘ / ภาพยุค ๒๕๑๐ (ภาพจากนายณรงค์ศักดิ์ ลัดดา ส�ำนักงานเทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา เอื้อเฟื้อภาพ) 64 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สะพานฉะเชิงเทรา ถ่ายจากฝั่งถนนศุขประยูร เป็นสะพานข้ามแม่น�้ำบางปะกงแห่งที่ ๒ ของจังหวัดฉะเชิงเทรา สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ เชื่อมระหว่างถนนมหาจักรพรรดิ์กับถนนศุขประยูรในตัวเมืองฉะเชิงเทรา มีขนาด ๒ ช่องจราจร ต่อมา พ.ศ. ๒๕๓๘ ได้มีการรื้อเพื่อขยายสะพานฉะเชิงเทราเป็นขนาด ๔ ช่องจราจร จนแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๒ และได้เปลี่ยนชื่อใหม่ว่า “สะพาน ฉะเชิงเทรา เฉลิมพระเกียรติ ๗๒ พรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒ / ภาพยุค ๒๕๑๐ (ภาพจากนายพิทยา ร�ำไพยะกุล) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 65
66 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
แม่น�้ำบางปะกง บริเวณหน้าศาลาว่าการมณฑลปราจีนบุรี (ศาลากลางจังหวัดฉะเชิงเทรา - หลังเก่า) ถ่ายจากบนสะพาน ฉะเชิงเทรา เบื้องหลังแลเห็นชุมชนริมน�้ำของตลาดทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ จังหวัดฉะเชิงเทรา / ภาพยุค ๒๕๐๐ (ภาพจากนายธงชัย ลิขิตพรสวรรค์) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 67
แพขนานยนต์บางปะกง ท่าข้ามแพขนานยนต์บางปะกง เป็นส่วนหนึ่งของถนนสุขุมวิท ใช้สัญจรข้ามฟากแม่น�้ำบางปะกงระหว่างต�ำบลบางปะกงกับ ต�ำบลท่าข้าม อ�ำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา จนเมื่อมีการเปิดใช้สะพานเทพหัสดินเชื่อมถนนสุขุมวิท จึงได้เลิกใช้งาน แพขนานยนต์ ภาพถ่ายจากฝั่งต�ำบลบางปะกง เบื้องหลังมองเห็นเทือกเขาเขียวในจังหวัดชลบุรี / ภาพยุค ๒๔๘๐ (ภาพจากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) ภาพหน้าขวา แพขนานยนต์ข้ามแม่น�้ำบางปะกงยุคสุดท้าย ถ่ายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๓ ก่อนการเปิดใช้งานสะพานเทพหัสดินที่เชื่อมถนนสุขุมวิท ใน พ.ศ. ๒๔๙๔ (ภาพจากนายธงชัย ลิขิตพรสวรรค์) 68 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สมุดภาพฉะเชิงเทรา สมุดภาพฉะเชิงเทรา 6769
แม่น�้ำบางปะกง 70 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ภาพถ่ายทางอากาศตัวเมืองฉะเชิงเทราและแม่น�้ำบางปะกง บริเวณโรงพยาบาลพุทธโสธร ถนนมรุพงษ์ ถ่ายราว พ.ศ. ๒๔๘๘ - ๒๔๘๙ โดยนายปีเตอร์ วิลเลียมส์ - ฮันท์ (ภาพจากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) ภาพหน้าซ้ายบนและล่าง เรือใบชาวประมงในแม่น�้ำบางปะกง และชุมชนริมน�้ำบางปะกงใกล้กับวัดคงคาราม (วัดบน) อ�ำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา / ภาพยุค ๒๔๘๐ (ภาพจากนางพัชรา รัตนเวคิน) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 71
ภาพถ่ายโดย ดร.โรเบิร์ต ลาริมอร์ เพนเดิลตัน 72 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ภาพหน้าซ้ายและขวา บรรยากาศในพื้นที่ริมคลองบางขนาก - คลองแสนแสบ อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ถ่ายเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ ชุดภาพถ่ายของ ดร.โรเบิร์ต ลาริมอร์ เพนเดิลตัน (Robert Larimore Pendleton) นักธรณีวิทยาชาวอเมริกัน ที่ปรึกษาของ กรมเกษตรและการประมง กระทรวงเกษตราธิการ ได้เดินทางส�ำรวจทางธรณีวิทยาในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยและ บันทึกภาพถ่ายในระหว่างส�ำรวจเป็นจ�ำนวนมาก โดยมีภาพถ่ายในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทราในช่วงเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ ถึงเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๔๘๑ ทั้งภาพทิวทัศน์ บ้านเรือน วัดวาอาราม และวิถีชีวิตของผู้คนจ�ำนวนพอสมควร พร้อมทั้งได้บันทึก รายละเอียดของภาพไว้พอสังเขป คณะผู้จัดท�ำจึงได้น�ำมาจัดพิมพ์เป็นจ�ำนวน ๑๒ ภาพ พร้อมทั้งถอดความค�ำบรรยายภาพ ประกอบไว้ด้วย ขอขอบคุณเว็บไซต์ห้องสมุดสมาคมนักธรณีวิทยาอเมริกันแห่งมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน - มิลวอกี้ (University of Wisconsin - Milwaukee Libraries U.S.A.) ไว้ในโอกาสนี้ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 73
“จังหวัดฉะเชิงเทรา, เรือบรรทุกฟ่อนข้าวในคลองบางขนาก - คลองแสนแสบ, ย่านวัดไผ่ด�ำ ต�ำบลศาลาแดง อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ 74 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
“จังหวัดฉะเชิงเทรา, คลองบางขนาก อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว, ฟ่อนข้าวและลานนวดข้าวในไร่.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 75
“จังหวัดฉะเชิงเทรา, คลองหกวาสายล่าง อ�ำเภอองครักษ์ - อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว, เรือบรรทุกฟ่อนข้าว.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ 76 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
“ต้นล�ำพู คลองท่าลาด พนมสารคาม ฉะเชิงเทรา, พระสงฆ์พายเรือบิณฑบาตในคลอง.” ถ่ายเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๔๘๑ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 77
“จังหวัดฉะเชิงเทรา, ตลาดบางน�้ำเปรี้ยว อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว, บ้านริมน�้ำ.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ 78 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
“โรงเรียนในวัด (ศาลาการเปรียญ - บ.ก.), แม่น�้ำปราจีนบุรี (แม่น�้ำบางปะกง - บ.ก.), บางคล้า ฉะเชิงเทรา.” ถ่ายเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๔๘๑ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 79
“จังหวัดฉะเชิงเทรา, ตลาดบางน�้ำเปรี้ยว อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว, ตลาดริมแม่น�้ำที่มีอาคารยกพื้นสูงและเรือจอดเทียบท่า.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ 80 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
“รวมกลุ่มซักผ้า, คลองท่าลาด พนมสารคาม ฉะเชิงเทรา, ซักผ้าที่ท่าน�้ำไม้ไผ่ในคลอง.” ถ่ายเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๔๘๑ “จังหวัดฉะเชิงเทรา, ตลาดบางน�้ำเปรี้ยว อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว, ตลาดและเรือจอดเทียบท่า.” ถ่ายเมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ สมุดภาพฉะเชิงเทรา 81
เหตุการณ์และกิจกรรมสัมพันธ์ เปิดสะพานผลประเสริฐศุข คณะกรรมการฝ่ายปกครองจังหวัดฉะเชิงเทราที่มาร่วมในพิธีเปิดสะพานผลประเสริฐศุข ถนนศุภกิจ อ�ำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๕ (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) 82 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
พิธีเปิดสะพานผลประเสริฐศุข เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๕ สะพานผลประเสริฐศุขสร้างข้ามล�ำคลองขนาดเล็กที่ตัดกับ ถนนศุภกิจ บริเวณหน้าวัดอุภัยภาติการาม (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 83
ซ่อมทางหลวงสายปากน�้ำ - บางปะกง ภาพหน้าซ้ายและขวา การซ่อมสร้างทางหลวงสายสมุทรปราการ - บางปะกง (ต่อมาคือถนนสุขุมวิทสายเก่า) ตามนโยบาย “แผนการทางหลวง แผ่นดินทั่วราชอาณาจักร พ.ศ. ๒๔๗๙” โดยเร่งสร้างเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างส่วนกลางกับภูมิภาค / ภาพยุค ๒๔๙๐ (ภาพจากนายธงชัย ลิขิตพรสวรรค์) 84 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สมุดภาพฉะเชิงเทรา 85
สร้างสะพานเทพหัสดิน 86 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ภาพหน้าซ้ายและขวา การก่อสร้างสะพานเทพหัสดินของกรมทางหลวง เป็นสะพานข้ามแม่น�้ำบางปะกงแห่งแรก เพื่อเชื่อมถนนสายสุขุมวิทเข้า ด้วยกัน (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงหมายเลข ๒) ตั้งอยู่ระหว่างต�ำบลบางปะกงกับต�ำบลท่าข้าม อ�ำเภอบางปะกง จังหวัด ฉะเชิงเทรา เริ่มสร้างเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๔๙๒ เปิดใช้งานเมื่อวันที่ ๑๒ เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๔ ขนาด ๒ ช่องจราจร ตรงกลางสะพานมีแกนหมุนสามารถเปิดให้เรือขนาดใหญ่สามารถสัญจรผ่านได้ในรูปแบบของสะพานหมุน ภาพถ่ายราว พ.ศ. ๒๔๙๓ (ภาพจากนายธงชัย ลิขิตพรสวรรค์) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 87
ตระเวนหาเสียงเลือกตั้งผู้แทนฯ ภาพหน้าซ้ายและขวา คณะเดินทางออกหาเสียงของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ แบบไม่สังกัดพรรคการเมือง ในคราวเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒ (ไม่ได้รับเลือกตั้ง) ต่อมานายประสิทธิ์ได้รับการเลือกเป็นผู้แทนราษฎรจังหวัดฉะเชิงเทรา หลายสมัย และได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรัฐมนตรีและประธานรัฐสภาตามล�ำดับ (ชุดภาพของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ จากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) 88 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สมุดภาพฉะเชิงเทรา 89
อธิบดีเผ่ามาเยือนบางน�้ำเปรี้ยว ภาพหน้าซ้ายและขวา คณะข้าราชการกระทรวงมหาดไทยที่สถานีรถไฟบางน�้ำเปรี้ยวเตรียมการต้อนรับพลต�ำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์ รัฐมนตรี ช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยและอธิบดีกรมต�ำรวจ ที่จะเดินทางมาปฏิบัติภารกิจที่อ�ำเภอบางน �้ ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อราว พ.ศ. ๒๔๙๖ - ๒๔๙๘ (ภาพจากนายชนินทร์ อินทร์พิทักษ์) 90 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
พลต�ำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยและอธิบดีกรมต�ำรวจ เดินทางโดยรถไฟมายังสถานีรถไฟ บางน�้ำเปรี้ยว เพื่อปฏิบัติภารกิจที่อ�ำเภอบางน�้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อราว พ.ศ. ๒๔๙๖ - ๒๔๙๘ (ภาพจากนายชนินทร์ อินทร์พิทักษ์) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 91
องค์การส่งเสริมการศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา 92 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
ภาพหน้าซ้ายและขวา พลเอก มังกร พรหมโยธี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เดินทางมาตรวจเยี่ยมองค์การส่งเสริมการศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา โดยเข้าชมการเรียนการสอนของโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัดฉะเชิงเทรา เช่น โรงเรียนฝึกหัดครูฉะเชิงเทรา โรงเรียนการช่าง ฉะเชิงเทรา โรงเรียนดัดดรุณี เป็นต้น เมื่อวันที่ ๓๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๙๗ (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 93
เปิดโรงเรียนพรหมานุเคราะห์ ภาพบนและล่าง พลเอก มังกร พรหมโยธี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เดินทางมาเปิดอาคารเรียนของโรงเรียนพรหมานุเคราะห์ ที่บ้าน นิคมคลองยายใหม่ ต�ำบลบางปะกง อ�ำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ โรงเรียนพรหมานุเคราะห์เป็นโรงเรียน ขนาดกลางส�ำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา (ปัจจุบันเปิดสอนในระดับอนุบาลศึกษาและประถมศึกษา) (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) 94 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
เปิดโครงการโรงเรียนมัธยมน�ำร่อง ภาพบนและล่าง หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เดินทางมาเปิดอาคารเรียนและเยี่ยมชมการเรียนการสอนในระบบปรับปรุง ขององค์การส่งเสริมการศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา มีชื่อเรียกรูปแบบว่า โรงเรียนมัธยมวิสามัญแบบประสม (Comprehensive High School) ซึ่งน�ำร่องที่โรงเรียนเบญจมราชรังสฤษฎิ์เป็นแห่งแรกของประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ (ภาพจากนายนเรศ อินทรประเสริฐ) สมุดภาพฉะเชิงเทรา 95
จอมพล ป. เปิดพรรคเสรีมนังคศิลา ภาพหน้าขวาล่าง จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคเสรีมนังคศิลา ขณะเดินทักทายชาวเมืองฉะเชิงเทราที่มาร่วมงาน โดยมีนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ (สวมแว่นตา) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดฉะเชิงเทราและสมาชิกพรรคเสรีมนังคศิลามาร่วมต้อนรับ เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (ชุดภาพของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ จากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) ภาพหน้าซ้ายและขวาบน พิธีเปิดที่ท�ำการพรรคเสรีมนังคศิลา สาขาจังหวัดฉะเชิงเทรา โดยมีจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรค เดินทางมาเป็นประธาน พร้อมด้วยพลต�ำรวจเอก เผ่า ศรียานนท์ เลขาธิการพรรค เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (ชุดภาพของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ จากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) 96 สมุดภาพฉะเชิงเทรา
สมุดภาพฉะเชิงเทรา 97
จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคเสรีมนังคศิลา ขณะปราศรัยกับชาวฉะเชิงเทราที่มาร่วมงานในพิธีเปิด ที่ท�ำการพรรคเสรีมนังคศิลา สาขาจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (ชุดภาพของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ จากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) ภาพหน้าขวา ซุ้มประตูต้อนรับนายกรัฐมนตรีของหน่วยงานราชการและชาวฉะเชิงเทรา สร้างขึ้นต้อนรับจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคเสรีมนังคศิลา ที่มาเป็นประธานในพิธีเปิดที่ท�ำการพรรคเสรีมนังคศิลา สาขาจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (ชุดภาพของนายประสิทธิ์ กาญจนวัฒน์ จากส�ำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ) 98 สมุดภาพฉะเชิงเทรา