ilovepdf_merged (8)

ใ้หทำ หายอดคงเหลอื้ดวยดนิ สอ
ขน้ั ตอนในกำรทำมีดังนี้
1. รวมยอดทาง้ดานเดบิตและ้ดานเครดิตโดยเริ่มที่บัญชีเงินสด และเขียนผลลัพ้ธตัว

เล็กๆ ครึ่งบรรทัด้ดวยดนิ สอ้ไวทบี่ รรทดั ถัดจากรายการสุด้ทายขอ้งดานนน้ั ๆ
2. หาผล้ตาง้(ถามียอดทง้ั 2้ดาน)
3. เขยี นผลลพั้ธ้ดวยดินสอ้ไวท้่ชี องรายการ ทา้งดานปกติของบัญชีนัน้ ๆ ้เชน บัญชีเงินสด

จะเขียน้ไวทา้งดานเดบติ โดยเขยี น้ใหตรงกับยอดรวม
4. บัญชีท่ีเหลือใ้หปฏิบัติเหมือนกัน ในกรณีที่บัญชีน้ันๆ มีรายการแ้ตละ้ดานเพียง

รายการเดียว ้ใหหาผล้ตาง้ไดทันทีและเขียนผลลัพ้ธ้ไวทาง้ดานปกติของบัญชีน้ันๆ ในกรณีท่ีบัญชี
นั้นๆ มีรายการ เพียง้ดานเดียวและมีรายการเดียว ้เชน บัญช้ีคา้ใช้จาย ้ไม้ตองเขียนผลลัพ้ธ้ดวย
ดนิ สอก้็ได เพราะ ยอดคงเหลือคือยอดทป่ี รากฏในบญั ชนี นั่ เอง









ความหมายของงบทดลอง

งบทดลอง (Trial Balance) คือ งบที่จัดทาขึ้นเพื่อ
พิสูจน์ความถูกต้องของการบันทึกบัญชีตามหลักบัญชีคู่ โดย
จะทาขึ้นก่อนการจัดทางบการเงิน หากมีข้อผิดพลาดในการ
บันทึกบัญชีจะแก้ไขได้ง่ายและทาให้การจัดทางบการเงิน
เปน็ ไปอย่างสะดวกและรวดเร็ว

รปู แบบของงบทดลอง

รปู แบบของงบทดลอง้ไมมรี ปู แบบตายตัว แ้ตโดยปกตจิ ะประกอบ้ดวย
1. หวั งบทดลอง (ประกอบ้ดวย ช่อื กจิ การ ค้าวา “งบทดลอง” และวนั ท่ี เดือน้ป ท่จี ดั ทา)
2. ชือ่ บญั ชี
3. เลขทบี่ ัญชี
4. จานวนเงิน้ดานเดบิต
5. จานวนเงิน้ดานเครดติ หรืออาจ้เปนแบบฟอ้รมดงั น้ี





การทางบทดลอง

การทางบทดลองมขี นั้ ตอนดังนี้
1. เขียนหัวงบทดลอง โดยเขยี นใหอ้ ยกู่ ึ่งกลาง ดังน้ี
บรรทัดท่ี 1 ชอ่ื กจิ การ
บรรทัดท่ี 2 คาว่า งบทดลอง
บรรทัดท่ี 3 วัน เดอื น ปที ีจ่ ัดทางบทดลอง
2. เขยี นชอ่ื บญั ชแี ละเลขที่บญั ชใี นชอ่ งช่ือบญั ชีและช่องเลขที่บัญชเี รยี งตามลาดบั ผงั บญั ชีเฉพาะทมี่ ยี อด

คงเหลือ
3. นายอดคงเหลอื ในบญั ชีแยกประเภททวั่ ไป ไปแสดงในชอ่ งเดบิตหรอื เครดติ โดยแสดงใหต้ รงกับยอด

คงเหลอื ปกตขิ องบญั ชนี ้นั ๆ
4. รวมยอดชอ่ งเดบติ และชอ่ งเครดติ ซง่ึ จะตอ้ งเทา่ กันท้งั 2 ช่อง



การทางบทดลอง

ในกรณีทง่ี บทดลองไม่ลงตวั จะต้องหาข้อผดิ พลาดและแก้ไขให้ถูกต้อง สาเหตุที่งบทดลองไม่ลงตัว
มหี ลายสาเหตุ โดยแบง่ ลกั ษณะของขอ้ ผิดพลาด (Type of errors) เปน็ 3 ลักษณะดงั นี้

ลักษณะท่ี 1 ขอ้ ผิดพลาดในการทางบทดลอง (Error in preparing the trial balance) ได้แก่
1. นายอดคงเหลอื จากบัญชแี ยกประเภททั่วไป ไปแสดงในงบทดลองไม่ถูกต้อง
2. นายอดคงเหลอื จากบญั ชีแยกประเภทท่วั ไปทางด้านเดบิต ไปแสดงในงบทดลองทางด้านเครดิต
หรอื นายอดคงเหลือจากบญั ชีแยกประเภททว่ั ไปทางด้านเครดิต ไปแสดงใน งบทดลองทางดา้ นเดบิต
ลักษณะที่ 2 ข้อผิดพลาดในการคานวณหายอดคงเหลือ (Error in determining the account
balance) ได้แก่
1. คานวณยอดคงเหลือไม่ถกู ต้อง
2. นายอดคงเหลือไปแสดงผิดด้าน ได้แก่ นายอดคงเหลือด้านปกติเดบิตไปแสดง ด้านเครดิตหรือ
นายอดคงเหลือดา้ นปกตเิ ครดติ ไปแสดงด้านเดบิต

ลักษณะท่ี 3้ขอผิดพลาดในการบันทึกรายการ (Error
in recording a transaction in the journal and ledger)
้ไดแ้ก

1. บนั ทึกจานวนเงินในสมดุ รายวนั ทั่วไป้ไมถูก้ตอง
2. บันทึกรายการในสมุดรายวันทั่วไป้ไมถูก้ดานคือ้ดาน
เดบิตบันทึก้เปน้ดานเครดิต หรือ้ดานเครดิตบันทึก้เปน้ดานเดบิต
โดยบนั ทึกจานวนเงินทงั้ สอ้งดาน้ไม้เทากัน
3.้ผานรายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไป้ไมถูก้ตอง
้เชน จานวนเงิน้ไมถูก้ตอง หรือบันทึก้ไมถูก้ดาน คือ้ดานเดบิต
บนั ทึก้เปน้ดานเครดติ หรอื้ดานเครดติ บนั ทึก้เปน้ดานเดบติ





ข้นั ตอนในกำรทำ
1.้คนห้าขอผดิ พลาด พบ้วา

1.1 นายอดคงเหลอื จากบัญชแี ยกประเภทท่วั ไป ไป
แสดงในงบทดลอง้ไมถูก้ตอง คือยอดคงเหลอื ปกติเดบิต นาไป
แสด้งดานเครดติ และยอดคงเหลือปกติเครดติ นาไปแสด้งดาน
เดบติ ้ไดแ้ก บัญชอี ุปกร้ณตดั เย็บ บัญชีเงิน้กู บญั ชถี อน้ใช
้สวนตัว-นางสาวพา้ฝน บัญชรี าย้ไดเบ็ดเตล็ด และบัญช้คี า
โฆษณา

1.2 รวมจานวนเงนิ ้ดานเดบติ ผิด





2. งบทดลองท่ถี ูก้ตอง



หนว่ ยที่ 7 กระดาษทาการ 6 ชอ่ ง

สาระการเรียนรู้

1. รปู แบบของกระดาษทาการ
2. การทากระดาษทาการชนดิ 6 ช่อง
3. ประโยชน์ของกระดาษทาการ

รปู แบบของกระดาษทาการ กระดาษทาการ ( Working Paper/Work
Sheet) เป็นกระดาษร่างที่กิจการจัดทาขึ้นเพื่อให้การ
จัดทางบการเงินเป็นไปอย่างสะดวกและรวดเร็ว โดย
ทาขึ้นหลังจากทางบทดลองเรยี บรอ้ ยแล้ว แตใ่ นกรณีท่ี
เป็นกิจการขนาดเล็กและมีรายการค้าไม่มากนัก
อาจจะไม่จาเป็นต้องจัดทากระดาษทาการ ก่อนทางบ
การเงนิ ก็ได้

รูปแบบของกระดาษทาการมีหลายรูปแบบ
เช่น กระดาษทาการชนิด 6 ช่อง 8 ช่อง 10 ช่อง และ
12 ช่อง กิจการใดจะใช้แบบใดขึ้นอยู่กับลักษณะของ
ธรุ กิจและความตอ้ งการของกจิ การน้นั ๆ เช่น

ในห่นวยน้ีจะก่ลาวถึงกระดาษทาการของกิจการ่ใหบริการและ่ไมมีรายการปรับปรุงคือ
กระดาษทาการชนดิ 6่ชอง (Six-column Working Paper/Work Sheet) รปู แบบ่เปนดงั น้ี









การทาการดาษทาการ 6 ช่อง

ขัน้ ตอนในการทากระดาษทาการชนดิ 6 ช่อง มดี ังน้ี
1. เขียนหัวกระดาษทาการ 3 บรรทัด ดงั ตวั อย่าง

ทองประกายถา่ ยเอกสาร
กระดาษทาการ

สาหรับปี สิ้นสุดวันที่ 31 ธนั วาคม 25X1

2. ชื่อบัญชีเฉพาะบัญชีที่มียอดคงเหลือและเลขที่บัญชีลงในช่องชื่อบัญชีและเลขที่บัญชี
ตามลาดับ และนายอดคงเหลอื ปกตจิ ากบัญชีแยกประเภททั่วไป ไปไว้ในช่องเดบิตและเครดิต
ของงบทดลองและรวมยอด ในกรณีที่กิจการทางบทดลองให้คัดลอกงบทดลองลงในกระดาษ
ทาการช่องงบทดลอง โดยไมต่ ้องเสียเวลาในการจัดทางบทดลองในกระดาษทาการอกี



3. นายอดคงเหลือของบัญช่ตี างๆ ไป่ไวในงบกาไรขาดทนุ และงบแสดงฐานะการเงิน โดยมหี ลักเกณ่ฑดังน้ี

4. รวมยอดจานวนเงนิ ในแ่ตละ่ชองของงบกาไรขาดทนุ และงบแสดงฐานะการเงิน
5. หาผล่ตางระห่วา่งชองเดบติ และเครดติ ของงบกาไรขาดทุน

่ถายอดรวม่ชองเดบิต >่ชองเครดิต แสด่งวา ขาดทนุ สุทธิ
่ถายอดรวม่ชองเดบิต <่ชองเครดติ แสด่งวา กาไรสทุ ธิ
ในที่นี้กิจการมกี าไรสทุ ธิ ่เทากบั 50,000 บาท (102,400-52,400)



6. นากาไรสทุ ธิทไ่ี ด้ ไปแสดงทีช่ ่องเดบิตงบกาไรขาดทุน และชอ่ งเครดิตงบแสดงฐานะการเงนิ
7. เขยี นคาวา่ กาไรสทุ ธิ ในชอ่ งชือ่ บญั ชี
8. รวมยอดจานวนเงินในแต่ละช่องของงบกาไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน ซึ่งจะต้อง
เทา่ กันท้ัง 2 ช่อง





ให้ทา กระดาษทาการชนิด 6 ช่อง สาหรบั 6 เดอื น ส้ินสุดวันท่ี 30 มิถุนายน 25X1
ข้ันตอนในการทา
1. เขยี นหัวกระดาษทาการ 3 บรรทดั
2. คัดลอกงบทดลองจากทีจ่ ดั ทาไวแ้ ลว้ หรอื จดั ทางบทดลองในช่องงบทดลอง
3. นาจานวนเงินของบัญชีหมวด 1 หมวด 2 และหมวด 3 ไปแสดงในงบแสดงฐานะการเงิน ส่วนบัญชีหมวด 4

และหมวด 5 นาไปแสดงในงบกาไรขาดทุน
4. รวมยอดจานวนเงนิ ในแตล่ ะช่องของงบกาไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน
5. หาผลต่างระหว่างเดบิตและเครดิตทั้งงบกาไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน ในที่นี้ ผลต่างงบกาไรขาดทุน

อยู่ด้านเดบิตจานวน 3,200 บาท ส่วนผลต่างงบแสดงฐานะการเงินอยู่ด้านเครดิต ในจานวนที่เท่ากัน ซึ่งแสดงว่ากิจการ
ขาดทนุ สทุ ธิ

6. นาผลตา่ งทไี่ ดไ้ ปแสดงทางด้านเครดติ งบกาไรขาดทนุ และด้านเดบิตงบแสดงฐานะการเงนิ
7. รวมยอดจานวนเงนิ ในแตล่ ะชอ่ งของงบกาไรขาดทนุ และงบแสดงฐานะการเงนิ



ประโยชน์ของกระดาษทาการ

กระดาษทาการมีประโยชนด์ ังน้ี
1. ทาให้ทราบผลการดาเนินงานและฐานะการเงนิ ของกจิ การกอ่ นจดั ทางบการเงนิ
2. ทาใหก้ ารปรับปรงุ บญั ชี (ถา้ มี) เป็นไปอยา่ งสะดวกและรวดเรว็
3. ทาใหแ้ กไ้ ขข้อผดิ พลาดไดง้ า่ ย
4. ทาใหก้ ารจัดทางบการเงินเป็นไปอยา่ งสะดวกและรวดเร็ว

หนว่ ยท่ี 8 การบันทึกรายการ
ปรังปรงุ และงบทดลองหลัง

ปรบั ปรงุ

สาระการเรยี นรู้

1. ความหมายของรายการปรับปรุง
2. จุดประสงคข์ องการบนั ทึกรายการปรับปรงุ
3. ประเภทของรายการปรับปรงุ
4. การบนั ทึกรายการปรบั ปรุงในสมุดรายวันท่ัวไป
5. งบทดลองหลงั ปรับปรงุ
6. กระดาษทาการชนดิ 8 ช่อง

ความหมายของรายการปรับปรงุ

รายการปรับปรุง (Adjusting Entries) หมายถึง รายการที่กิจการ
จะต้องทาการแก้ไข ปรับปรุงตามเกณฑ์คงค้างโดยการบันทึกรายการในสมุด
รายวนั ทวั่ ไป

จดุ ประสง์คของการบนั ทกึ รายการปรับปรงุ

จุดประสง์คของการบันทึกรายการปรบั ปรงุ มีดงั นี้
1. เพือ่ ์ใหยอดคงเหลือในบญั ชีแยกประเภททวั่ ไปแสดงยอดท่ถี กู์ตองตรงกับความ์เปน

จรงิ ในรอบระยะเวลาบัญชนี น้ั ๆ
2. เพอื่ ์ใหการแสดงผลการดาเนนิ งานและฐานะการเงนิ ของกจิ การถกู์ตอง เชอื่ ถือ์ได

ประเภทของรายการปรับปรงุ

รายการปรบั ปรงุ แบง่ ออกเป็นประเภทใหญๆ่ ได้ 3 ประเภท คอื รายการท่ียงั
ไมไ่ ด้บันทึกบญั ชี รายการทีบ่ นั ทกึ บัญชีไวแ้ ล้ว และรายการทีบ่ ันทึกไว้ผดิ พลาด แต่
ในวิชาการบญั ชเี บื้องตน้ นีจ้ ะนาเสนอเพยี ง 2 ประเภท คอื รายการที่ไม่ไดบ้ ันทึก
บญั ชแี ละรายการทีบ่ นั ทึกบัญชไี วแ้ ล้ว โดยมีรายละเอียดดงั ต่อไปน้ี
1. รายได้คา้ งรบั
2. ค่าใชจ้ ่ายค้างจา่ ย
3. รายได้รบั ลว่ งหน้า
4. คา่ ใชจ้ า่ ยจา่ ยล่วงหน้า
5. วัสดสุ ิ้นเปลอื งใชไ้ ป
6. ค่าเสอ่ื มราคา
7. หน้ีสงสัยจะสูญ

การบนั ทกึ รายการปรับปรงุ ในสมุดรายวนั ท่ัวไป

1. รายไดค้ า้ งรบั (Accrued Income)
รายได้คา้ งรบั หมายถึง รายได้ท่ีเกดิ ขนึ้ ในรอบระยะเวลาบัญชปี ัจจุบัน แต่ยงั ไมไ่ ด้ รับชาระเงินจนกวา่ จะถงึ

รอบระยะเวลาบญั ชถี ดั ไป เชน่ คา่ เช่าคา้ งรบั ค่านายหนา้ ค้างรบั คา่ โฆษณาคา้ งรบั ดอกเบ้ยี ค้างรับ เป็นตน้ การ
บันทกึ รายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวันทั่วไป เป็นดงั นี้

หมายเหตุ 1. รายได้ค้างรบั แสดงในงบแสดงฐานะการเงิน
2. รายได้ แสดงในงบกาไรขาดทุน

2. คา่ ใชจ้ ่ายคา้ งจา่ ย (Accrued Expenses)
ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย หมายถงึ ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบัน แต่ยังไม่ได้ชาระเงินจนกว่าจะ

ถึงรอบระยะเวลาบัญชีถัดไป เช่น ค่าไฟฟ้าค้างจ่าย ค่าเช่าค้างจ่าย ค่าโฆษณาค้างจ่าย ดอกเบี้ยค้างจ่ าย เงิน
ประกันสังคมคา้ งจ่าย เป็นต้น การบนั ทกึ รายการปรับปรงุ ในสมดุ รายวันท่ัวไป เปน็ ดังน้ี

หมายเหตุ 1. คา่ ใช้จา่ ย แสดงในงบกาไรขาดทุน
2. ค่าใชจ้ า่ ยค้างจา่ ย แสดงในงบแสดงฐานะการเงิน

3. รายได้รบั ลว่ งหน้า (Deferred Income)
รายได้รับล่วงหน้า คือ รายได้ที่กิจการได้รับเงินล่วงหน้า โดยที่ให้บริการแก่ลูกค้า ยังไม่หมดหรือยังไม่ครบ

เช่น ค่าโฆษณารับล่วงหน้า ค่าเช่ารับล่วงหน้า ค่าวารสารรับล่วงหน้า ดังนั้นรายได้ที่กิจการได้รับ มาส่วนหนึ่งจึงเป็น
รายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบัน และอีกส่วนหนึ่ง จะเป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีถัดไป เมื่อกิจการรับ
รายไดล้ ่วงหนา้ สามารถบนั ทึกรายการได้ 2 วิธี คอื

การบนั ทึกรายการปรบั ปรงุ ในสมดุ รายวนั ทัว่ ไปเปน็ ดงั นี้
กรณบี นั ทกึ เป็นหน้ีสนิ (หมวด 2) โดยถือเปน็ รายไดร้ ับลว่ งหนา้

กรณีบนั ทึกเปน็ รายได้ (หมวด 4) โดยถอื เปน็ รายได้

หมายเหตุ 1. รายได้รับลว่ งหนา้ แสดงในงบแสดงฐานะการเงนิ
2. รายได้ แสดงในงบกาไรขาดทุน