İÇ KAPAK
İÇİNDEKİLER Sayfa No III Güzel Sanatlar ve Edebiyat 1 Şiir Bilgisi ve Kafiye 15 Şiir Türleri 61 Destan 71 Göstermeye Bağlı Metinler 87 Anlatmaya Bağlı Metinler 90 Öğretici Metinler 98
İÇİNDEKİLER Sayfa No IV Sözlü Anlatım Türleri 118 Edebi Sanatlar 122
Edebiyat Koçun diyor ki; Güzel Sanatlar ve Edebiyat Çözüm Antrenman -1 Çözüm Üslup: Sözlük anlamı “tarz, yol, usül”dür. Edebiyat terimi olarak üslup, dilsel araç ve olanaklardan yararlanarak düşünce, duygu, hayal ve eylemlerin özgün, kişisel bir yaklaşımla ifade ediliş biçimi, anlatılış tarzı. “Biçem, stil, deyiş, eda, özanlatı, tarz” kelimeleri de aynı anlamda kullanılmıştır. Edebi metinlerde kullanılan dil gündelik dilden ziyade işlenmiş,edebi bir dildir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Edebi metnin özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Edebi metnin konusu; duyan, düşünen, tasarlayan insandır. B) Edebi metin malzemesi dil olan güzel sanat etkinliğidir. C) Edebi metinlerin temel ifade şekilleri manzum ve mensur olabilir. D) Edebi metinlerde kullanılan dil, günlük konuşma dilidir. E) Edebi metinler yazıldığı dönemin siyasal ve sosyal gerçekliğinden yararlanır. Numaralanmış yargılarda ‘’üslup’’ kavramının açıklamasına yer verilmemiştir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. I. Doğa ve sanattaki güzellik kavramını ele alan bunun esaslarını araştırıp inceleyen bilim dalıdır. II. Kişide heyecan, hayret ve hayranlık uyandıran, kişiye estetik bir haz veren değerler bütünüdür. III. Bir sanatçı grubunun ortak bir dünya görüşü, estetik ve edebi anlayış çerçevesinde oluşturduğu değerler bütünüdür. IV. Eski Yunan ve Latin Edebiyatı’ndan ve Hıristiyanlık ahlakından beslenen medeniyeti karşılayan kavramdır. V. Var olan malzemenin estetik formlara dönüştürülmesine denir. Numaralanmış yargılarda aşağıdaki kavramlardan hangisinin açıklaması yoktur? A) Batı B) Edebiyat Akımı C) Üslup D) Sanat E) Estetik 1 2 C D Antrenman - 2
Edebiyat Koçun diyor ki; Güzel Sanatlar ve Edebiyat Edebî metin: İnsanların iç dünyasında zevk uyandırmak ve onları etkilemek için ortaya konulan edebi yazılardır. Şair ve yazarlar bu etkiyi gerçekleştirmek için kelimeler üzerine yoğun ve derin anlamlar yükler, kimisi şekil açısından bunu yakalamak ister kimi de anlam açısından ... Edebi metinlerde amaç sadece anlamları sunmak değil aynı zamanda kişiyi etkilemek amaçların en başında gelir. Şair ve yazarlar hayal dünyasını düşünceleriyle yoğunlaştırır ve bunu yazıya döker. Edebi metinleri anlamak için söz ve terkipler, edebi tarzlar hakkında ön bilgiye sahip olunmalıdır. Bir başka ifadeyle edebi metin, duygu düşünce ve hayallerin insanda heyecan ve hayranlık uyandıracak şekilde ve estetik bir yapı içinde söylenmesi ve yazılması ile oluşan edebiyat ürünlerine denir. Özellikleri: İşlenmiş bir dil ve anlatımla oluşur. İnsanda güzel duygular, hayaller ve zevkler uyandırır. İnsanın duygu düşünce ve hayallerini besler. Ait olduğu toplumun sosyal ve kültürel özelliklerini taşır. Çözüm Edebi metinlerde ‘’üslup’’, öğretici metinlerde ise ‘’mesaj’’ ön plandadır.Bu sebeple ‘’C’’ seçeneğindeki ifade yanlıştır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Edebi ve öğretici metinlerle ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır? A)Sözcükler öğretici metinlerde genellikle gerçek anlamda kullanılırken edebi metinlerde genellikle yan ve mecaz anlamda kullanılır. B) Edebi metinlerde dil öğretici metinlerde olduğu gibi göndergesel işlevde değil daha çok heyecana bağlı işlevde kullanılır. C) Edebi metinlerde mesaj, öğretici metinlerde ise üslup ön plandadır. D) Öğretici metinlerde dilde kesinlik aranırken edebi metinlerde dilde kesinlik aranmaz. E) Edebi metinlerin öğretici metinler gibi tek bir anlamı yoktur, birçok anlamı vardır. Parçanın sonuna ‘’ biricik ve özgün bir yapıya sahiptir.’’ ifadesi getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Edebi metinlerdeki sözcükler, cümleler, paragraflar, isimler, şehirler, zamanlar özenle bir bütün oluşturacak biçimde bir araya getirilir. Bundan dolayı edebi bir metindeki sözcük ve cümlelerin yerini değiştirmek mümkün değildir. Örneğin “Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden” dizesindeki “ağır ağır” ikilemesinin yerine aynı anlama gelen “yavaş yavaş” ikilemesini koyduğumuzda bile şiir, değerini yitirmektedir. Bu bakımdan sanat eseri ---- Bu parçada düşüncenin akışına göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) bilgi vermek amacıyla yazılmaz. B) duygusal ve çağrışımsal özellikler taşır. C) malzemesi dil olan sanat etkinliğidir. D) imgeli, sanatlı ve estetik bir dildir. E) biricik ve özgün bir yapıya sahiptir. Çözüm Antrenman - 4 Antrenman -3 3 4 E C
Edebiyat Koçun diyor ki; Güzel Sanatlar ve Edebiyat Bu parçada boş bırakılan yere ‘’lehçe’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Antrenman - 6 Çözüm Bir dilin bilinen ve takip edilebilen tarihinden önce, karanlık bir devrinde kendisinden ayrılmış olup çok büyük ses ve şekil ayrılıkları gösteren kollarına ---- denir. Yakutça ve Çuvaşça, Türk dilinin metinlerle takip edilebilen dönemlerinden daha önceki çağlarda ayrıldıkları ve Ana Türk kitleri ile temasları kesildiği için ayrı birer karakter kazanmışlardır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Şive B) Ağız C) Yazı dili D) Ana dil E) Lehçe ‘’Derinliği olan hiçbir varlık bu dünyayı dikkate almaz.’’ ifadesi III numaralı cümleye anlamca en yakındır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. (I) Zaman zaman çıkardığı o garip seslere burnundan konuşma derseniz, balinayı horlamış olursunuz. (II) Hem balinanın söyleyecek nesi olabilir? (III) Ben, derinliği olan hiçbir varlık görmedim ki bu dünyaya söyleyecek sözü olsun. (IV) Geçimini sağlamak için birkaç söz kekelemek zorunda kalır, olsa olsa. (V) Ne mutlu ona ki dünya duyuverir sesini. Aşağıdakilerin hangisi bu parçanın III. cümlesine anlamca en yakındır? A) Her varlığın bu dünyaya söyleyecek bir sözü vardır. B) Hiçbir varlık bu dünyadan bir şey söylemeden ayrılmaz. C) Derinliği olan hiçbir varlık bu dünyayla, gereğince ilgilenmemiştir. D) Varlıklardan bazıları bu dünyaya bir şey söyleme gereği duymazlar. E) Derinliği olan hiçbir varlık bu dünyayı dikkate almaz. Antrenman -5 Öğretici Edebi Metinler: Türleri, Özellikleri Öğretici metinler, bilgi ve haber vermek, ikna etmek, kanıları değiştirmek, uyarmak, düşündürmek, yönlendirmek, tanıtmak gibi amaçlarla yazılan metinlerdir. Öğretici metinler ele aldığı konuya göre çeşitli türlere ayrılır. Bu türlerin hepsinin konuyu ele alış biçimi ve üslubu farklılık gösterir. Öğretici metinler şu şekilde gruplandırılmaktadır: 1)Tarihî metinler: Tarih olaylarının ele alındığı, anlatıldığı metinlerdir. 2)Felsefî metinler: Felsefî konuları ve felsefenin varlık, bilgi, değer gibi konularını ele alan metinlerdir. 3)Bilimsel metinler: Bilimsel araştırmaları açık ve kesin bir dille, delillere dayanarak anlatan metinlerdir. 4)Gazete çevresinde gelişen metin türleri: Makale, mülakat, haber yazısı, deneme, sohbet, fıkra, eleştiri, röportaj gibi gazete çevresinde oluşan metinlerdir. 5)Kişisel hayatı konu alan metin türleri: Hatıra (anı), gezi yazısı, biyografi, mektup, günlük gibi kişisel hayatla ilgili olan metinlerdir. 5 6 E E
4 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Güzel Sanatlar ve Edebiyat 1. O sonbahar kar çok geç yağdı. Dağın yamacındaki çamların arasında, ahşap, kahverengi bir evde oturuyorduk.Geceleri öyle bir don oluyordu ki konsolun üstünde duran iki testideki sular bile incecik bir buz tabakasıyla kaplanıyordu. Bayan Guttingen erkenden odaya gelip pencereleri kapatıp uzun çini sobayı yakardı. Çam odunu önce çatırdar, kıvılcımlar fırlatır, sonra birden alev alıp yanardı. Bu parçada ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Betimleme B) Öyküleme C) Açıklama D) Tartışma E) Tanımlama 2. Artık sonbahar gelmişti; ağaçlar hep çıplak, yollar çamurluydu. Gorizia’dan Udine’ye bir kamyonun arkasında gittim.Yolda sıra sıra kamyonlar vardı. Dut ağaçları çıplak, tarlalar kahverengiydi. Yolların iki yanındaki çıplak ağaçların dökülen ıslak yaprakları yerleri örtmüştü;ağaçların altındaki yığılı kırık taşları alıp yoldaki çukurlara dolduran insanlar vardı orada. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tartışma B) Betimleme C) Öyküleme D) Açıklama E) Tanık gösterme 3. İç mimarinin süslenmesinde çini kaplamaların yanında yer alan diğer bir sanat da kalem işleridir.Bunlar sıva üzerine renkli olarak yapıldığı gibi rölyef halinde ve malakari denilen bir şekli de vardır. Tahta üzerine yapılan kalem işleri en zenginlerinden olup tavan ve kubbeleri renklendirir. Kalem işlerinin Osmanlı sanatında da geniş bir kullanım sahası vardır. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tartışma B) Örnekleme C) Açıklama D) Betimleme E) Öyküleme Çözüm Bu parçada ağır basan anlatım biçimi ‘’betimleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’betimleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’açıklayıcı’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
5 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Güzel Sanatlar ve Edebiyat 4. Batı Afrika aslanları, henüz resmi açıklama yapılmasa da yeryüzünde fiilen tükenmiş durumda. Nijerya’da yalnızca 34 adet kalan bu türün mensupları son yıllarda korkutucu bir hızla yok oluyor. Afrika’nın merkezini ve batısını içine alan bölgede 645 aslan kaldı. Yirmi beş Afrika ülkesinde hiç aslan kalmazken kıtadaki sadece on ülkede aslana rastlamak mümkün. Doğal yaşam savunucuları, bu aslanların nesli tükenme tehdidi altındaki türler listesine dahil edilmesi için yetkililere çağrıda bulunuyor. Bundan otuz yıl önce Afrika’da 200.000 aslan yaşarken şimdi bu sayının 15.000 civarında olduğu tahmin ediliyor. Batı Afrika aslanlarının bu denli ihmal edilmesi, büyük ölçüde hükümetlerin doğal yaşama olan duyarsızlığından kaynaklanıyor. Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Açıklayıcı anlatım biçimiyle yazılmıştır. B) Sayısal verilerden yararlanılmıştır. C) Tartışmacı anlatım biçimiyle yazılmıştır. D) Neden sonuç ilişkisine yer verilmiştir. E) Karşılaştırmalara başvurulmuştur. 5. Ege Bölgesi’nde nüfus artışı, Türkiye ortalamasının biraz üzerindedir. Bölge genelinde kent nüfusundaki artış, kır nüfusundaki artıştan fazladır. Kent nüfus artışı binde 32 iken, bu değer kırsal alanlarda binde 14 dolayındadır. Bu durum, bölgenin kırsal alanlarından şehirlere doğru az da olsa bir göçün olduğunu ortaya koymaktadır. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Açıklayıcı B) Öyküleyici C) Tartışmacı D) Betimleyici E) Destansı Çözüm Tartışmacı bir anlatım yoktur. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’açıklayıcı’’dır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. -
6 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Güzel Sanatlar ve Edebiyat 6. Aşağıdakilerden hangisi “dil”in özelliklerinden biri değildir? A) Doğup büyüyüp gelişen canlı bir varlıktır. B) Canlılar arasında anlaşmayı sağlayan yapay bir araçtır. C) Kendisine özgü kanunlar içerisinde gelişimini sürdürür. D) Milletlerin kültürünün temelini oluşturur. E) Temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış gizli bir antlaşma sistemidir. 7. Bugün dünyada çeşit çeşit makineler vardır. Bunların isimlerinin listesi ciltler tutar. Bütün bunları gören insan şaşırıyor, makineleri bazen dakikalarca nefes almaksızın hayretle izliyor. Oysa asıl hayretle izlenmesi ve takdirle karşılanması gereken varlık insandır. Çünkü o makineleri yapan insandır. İnsan emeği olmadan hiçbir uygarlık sembolü olan araç var mı? Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Açıklayıcı B) Tartışmacı C) Öyküleyici D) Betimleyici E) Düşsel 8. Adalarda oturanlar, akşamüzeri iskeleye çıkıp gelenleri karşılar, gidenleri uğurlar; gençler arkadaşlarıyla buluşur; yaşlılar çay bahçelerinde aralarında söyleşirler. Saat dokuza gelince herkes evine dönmüş, sofraya oturmuş olur. Adalara gezmeye gelen birkaç kişi dışında kimseleri göremezsiniz ortalıkta. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tartışmacı B) Betimleyici C) Öyküleyici D) Açıklayıcı E) Destansı Çözüm Canlılar arasında anlaşmayı sağlayan yapay bir araç değil doğal bir araçtır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’tartışmacı’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’betimleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
7 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Güzel Sanatlar ve Edebiyat 9. Eteklerinden Sarısu’yun aktığı altın dağlar silsilesinden ulu Karadağ’ın çorak yamaçlarında bir gölge ilerliyordu. Sabah idi. Güneş ilk tatlı ışıklarını, tepeden dökerek henüz serin ve taze akan nehrin dalgacıkları üstlerine yayıyordu. Ağır yürüyüşünden, etrafında bir keklik gibi ürke ürke bakışından bu karaltının bir kadın olduğu anlaşılıyordu. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tartışmacı B) Betimleyici C) Öyküleyici D) Emredici E) Açıklayıcı 10. Tekne geldi, önlerinden geçti, buruna vardı, oradan geriye döndü. Teknenin içinden uzun boylu, uzun sarı sakallı, kırmızı kuşaklı, avurdu avurduna geçmiş, püsküllü kırmızı fesli, kalın kaşlı, beyazı çok büyük yeşil gözlü bir adam iskeleye atladı. Bu parça aşağıdaki anlatım biçimlerinin hangisiyle yazılmıştır? A) Betimleyici B) Öyküleyici C) Destansı D) Düşsel E) Açıklayıcı 11. Kenar mahalleler. Birbirine geçmiş, yaşlanmış tahta evler. Kiminin kaplamaları biraz daha kararmış, kiminin balkonu biraz daha eğrilmiş, kimi biraz daha öne eğilmiş, kimi biraz daha çömelmiştir. Hepsi hastadır; onları seviyorum; çünkü onlarda kendimi buluyorum. Bu parçadaki anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Lirik Anlatım B) Betimleyici Anlatım C) Açıklayıcı Anlatım D) Düşsel Anlatım E) Destansı Anlatım Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’öyküleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’ betimleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’ betimleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
8 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Güzel Sanatlar ve Edebiyat 12. Hani bir sevgilin vardı Yedi sekiz sene önce Dün yolda rastladım Sevindi beni görünce Sokakta ayaküstü Konuştuk ordan burdan Evlenmiş, çocukları olmuş Bir kız, bir oğlan Seni sordu Hiç değişmedi dedim Anlıyordu Mesutmuş, kocasını seviyormuş Kendilerininmiş evleri Bir suçlu gibi ezik Sana selam söyledi Bu şiirde kullanılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Betimleyici B) Öyküleyici C) Düşsel D) Lirik E) Mizahi Çözüm Bu parçanın anlatım biçimi ‘’ öyküleyici’’ anlatımdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
9 Güzel Sanatlar ve Edebiyat TEST -1- ÖABT Edebiyat ÇÖZÜMLÜ TEST -1- 1. Acele ettim içimden gelen fırtınaya yakalanmamak için. Annemin elini öptüm. Kapıdan arkama su döktü. Gülümsedim. Oturdu merdivenlerin başına. İlk kez gördüm, annem yaşlanmıştı. Oturma değildi o, çöküvermişti. Seni bir daha göremeyeceğim oğlum dercesine baktı. Yemenisiyle gözlerini sildi. Gırtlağım düğümlenmişti. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Betimleme B) Öyküleme C) Lirik D) Açıklayıcı E) Destansı 2. Bütün insanları dostun bil, kardeşin bil kızım Sevincin ürünüdür insan, nefretin değil Zulmün önünde dimdik tut onurunu Sevginin önünde eğil kızım Bu parçada ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tartışmacı B) Destansı C) Lirik D) Emredici E) Kanıtlayıcı 3. I. Göktürk Yazıtları II. Dede Korkut Hikayeleri III. Evliya Çelebi Seyahatnamesi Yukarıdaki numaralanmış eserlerin birer edebiyat eseri olmakla beraber aşağıdaki alanlardan hangisine dair bilgileri en çok taşıdıkları söylenebilir? A)Hukuk B)Felsefe C)Tarih D)Psikoloji E)Ekonomi 4. Ertesi sabah, erken sayılamayacak bir saatte, gezimi sürdürmek için otelden ayrıldım. Fırtınalı gökyüzünde lif lif bulut parçaları, leylak renkleriyle sağa sola dolanıyordu. Dışarı çıkar çıkmaz, sert bir rüzgar karşıladı beni. Çok geçmeden tepelerin doruğuna ulaştım; küçük kent, şato, kilise ve kayıkların çekildiği ufak mendirek aşağıda, göl kıyısında dar bir alana sıkışmış; oyuncaksı bir görünüm içinde yatıyordu. Kendi kendime itiraf etmek istemesem de, gezinin hedefine yaklaştıkça bir sıkıntının yüreğime çöreklendiğini hissediyordum. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Betimleme B) Öyküleme C) Tartışma D) Açıklama E) Örnek gösterme
10 Güzel Sanatlar ve Edebiyat TEST -1- ÖABT Edebiyat 5. (I) Nüfusunun üçte ikisinin internet bağımlısı olduğu Güney Kore’de, gençleri bu bağımlılıktan kurtarmak için terapiler uygulayan bir merkez açıldı. (II) Hükümet verilerine göre yaşları 10 ila 19 arasında değişen 680 bin çocuk internet bağımlısı olma yolunda hızla ilerliyor. (III) Halkın internet bağımlılığıyla mücadele etmek için geçen yıl hükümet “Shutdown Kanunu” ismi verilen bir düzenlemeyi hayata geçirdi. (IV) Kanun uyarınca 16 yaşın altındaki online oyun kullanıcılarının gece yarısı ile sabah saat 06. 00 arasında oyun oynaması yasak. (V) Ancak kimi çocuklar anne babalarının kullanıcı hesaplarından giriş yaparak yasağı deldiğinden düzenleme sınırlı düzeyde uygulanabiliyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisine yer verilmiştir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 6. Boston Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, günde on dakika yapılan herhangi bir egzersiz, spor salonunda birkaç saat çalışmakla aynı oranda sağlığa fayda sağlıyor. Ayrıca otobüs durağına yürüme, balık tutma, çim biçme hatta evi temizleme gibi aktiviteler de kilo vermeye ve kolesterolü düşürmeye yardımcı oluyor. Uzmanlar günde on dakika yapılan küçük egzersizleri rutin hale getirdiğinizde vücudunuzdaki farkı hissedeceğinizi iddia ediyor. Uzmanları söz konusu sonuca ulaştıran deney, çoğu kilolu iki bin kadın ve erkeğin vücuduna hareket dedektörü yerleştirilerek yapıldı. Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir? A) Araştırmanın nerede ve kimin üzerinde yapıldığına B) Egzersizlerin sürekliliği halinde ortaya çıkaracağı faydalara C) Kilo vermek için daha başka neler yapılabileceğine D) Spor salonunda çalışmanın ne kadar önemli olduğuna E) Egzersizlerin ne kadar süreyle ve nasıl yapıldığına 7. (I) On beş yıl boyunca, başarı ve başarılı olmak üzerine seminerler veren, kitaplar yazan bir yazar bu. (II) Yazarın bu kitabını da kişisel gelişim konusundaki onca yıllık çalışmasının meyvesi olarak değerlendirmek herhalde yanlış olmaz. (III) Yazar, kitabın uzun giriş kısmında bugüne kadarki çalışmalarının özeti niteliğinde bazı altın bilgilere yer vermiş. (IV) Kitapta neden herkesin başarılı olamadığı, insanları başarısızlığa iten sebepleri anlatmış. (V) İlerleyen sayfalarda bolca bahsedilen öğrenilmiş çaresizlik ve başarısızlık kavramlarının nasıl üstesinden gelineceğine değinmiştir. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde sözü edilen kitabın içeriğine değinilmiştir? A) I. ve II. B) II. ve III. C) III. ve IV. D) III. ve V. E) IV. ve V. 8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznel bir yargıya yer verilmemiştir? A) Çeşitli yarışma ve festivallerde pek çok ödül kazanan bu genç yeteneği dinlemenizde fayda var. B) Bu albüm klasik Batı müziğiyle kendi coğrafyamızın müziğini harmanlaması bakımından büyük önem taşıyor. C) Sanatçımız bu albümde dünyaca ünlü pek çok romantik aşk şarkısını yeniden yorumluyor. D) Klasik müziğin ustalarına ait eserlerin Türk müzisyenler tarafından yorumlandığı bu albüm dikkate değer bir yapıt. E) Sanatçımız Moldovyalı keman sanatçısıyla 2004 yılından bu yana dünyanın her yerinde konser veriyor.
11 Güzel Sanatlar ve Edebiyat TEST -1- ÖABT Edebiyat 9. Erkek kurt anlıyor ki bütün yollar kapalı, geri kaçma yolu kesilmiş, geliyor, ön ayaklarının tırnaklarıyla kumluğa saplanarak çömeliyor, üzerine atılan köpeklerin en korkusuzca saldıranını seçiyor, o köpeğin gırtlağına dişlerinin bütün gücüyle sarılıyor, avcılar üstüne aralıksız ateş ediyorlar, bedenini delik deşik bir hâle sokuyorlar, bıçaklarını kurdun böğrüne saplıyorlar. Fakat kurt, demir gibi çene kemiklerini çözmüyor, köpeği bırakmıyor, nihayet köpeği öldürüyor.Kurt, etine kabzasına kadar saplı duran bıçaklarla çömelmiş kanlar içinde avcılara bir bakıyor. Avcılar tüfekleri tetikte, etrafını sarıyorlar. Kurt ağzından akan kanları diliyle yalıyor, avcılara bir defa daha bakıyor. Nihayet nasıl öldürüldüğünü bilmeye yeltenmeden, iri gözlerini kapıyor ve hiçbir ses çıkarmadan ölüyor. Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Betimleme B) Açıklama C) Tartışma D) Benzetme E) Öyküleme 10. Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Edebiyat tarihinin kaynakları edebiyatçılar ve edebi eserlerdir. B) Edebi eserler ulusal kültürden de izler taşır. C) Edebiyatçılar yaşadıkları çağın tanıklarıdır. D) Edebiyatçılar edebi eserleri oluştururken tarihten yararlanır. E) Edebiyat,tarih biliminin nesnel yöntemleriyle çalışır. 11. Toplumları oluşturan insanların duygularını,- düşüncelerini,hayal ve heyecanlarını,kaygılarını,umut ve umutsuzluklarını,diğer insanlarla olan ilişkilerini işleyen sanat dalına ne ad verilir? A) Edebiyat B) Sosyoloji C) Psikoloji D) Resim E) Mimari 12. …..edebi eserlerle birlikte,edebi kişilikleri,döneme özgü ekonomik,siyasi,sosyal olayları;dil,düşünce,inanç hareketlerini ele alıp derinlemesine inceleyerek insanların hizmetine sunan bilim dalıdır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Edebiyat B) Edebiyat tarihi C) Tarih D) Biyografi E) Folklor 1 2 3 4 5 6 B D C B E D 7 8 9 10 11 12 E E E E A B
12 Güzel Sanatlar ve Edebiyat Zamana Karşı: 11 dk. ÖABT Edebiyat 1. (I) Edebiyat, Tanzimat Dönemi’nde dilimize giren bir kelimedir. (II) “Dille yapılan güzel sanat” anlamında kullanılmaktadır. (III) Tanzimat öncesinde bu kelimenin yerine manzum eserler için “şiir” kelimesi kullanılmıştır. (IV) Yine bu kelimenin karşılığı olarak Tanzimat öncesinde mensur eserler için “münşeat” kelimesinin kullanıldığı görülmektedir. (V) “Edebiyat” kelimesinin ortaya çıkışı ile Fransızcadaki “literature” kelimesini karşılama amacına yöneliktir. Yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 2. I. Tezkire II. Günlük III. Biyografi IV. Gazel V. Anı Yukarıdaki eserlerden hangisi tarih biliminin en az yararlandığı edebi türdür? A) I B) II C) III D) IV E) V 3. Edebi eser,onu oluşturan kişinin içinde yaşadığı toplumla ilgili maddi ve manevi bütün değerler hakkında bazen doğrudan,bazen dolaylı olarak fikir veren eserdir. Toplumların inançları,töreleri,yaşam biçimleri,ortak kabulleri edebi eserlere yansır. Bireylerin bireylerle,ailelerle,çeşitli sosyal kesimlerle,toplumla olan ilişkileri edebi eserlerde geniş yer tutar. Bu parçadan hareketle edebiyat eserinde hangi bilim dalına ait özelliklerin bulunduğu söylenebilir? A) Psikoloji B) Otobiyografi C) Sosyoloji D) Felsefe E) Folklor 4. Bir ülkede yaşayan halkın kültür ürünlerini;törelerini,inançlarını,müziğini,oyunlarını,masallarını inceleyerek bunların birbiriyle ilişkilerini saptayan; aynak,evrim,yayılım, değişim ve etkileşim gibi sorunlarını kendine özgü yöntemlerle çözmeye,kural,kuram ve yasaları bulmaya çalışan bilim dalıdır. Bu parçada sözü edilen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Din bilimi B) Halk bilimi C) Toplum bilimi D) Ruh bilimi E) Dil bilimi
13 Güzel Sanatlar ve Edebiyat Zamana Karşı: 11 dk. ÖABT Edebiyat 5. Aşağıdakilerden hangisinin halk bilimi araştırmacısının inceleme alanı içerisinde daha az yer aldığı söylenebilir? A) Kaside B) Orta oyunu C) Halk hikayeleri D) Tekerleme E) İlahi 6. O yıl yaz biterken ırmakla ovanın üzerinden dağları gören köyün bir evinde kalıyordu. Irmak yatağında, güneşte kupkuru, bembeyaz olmuş çalılarla kayalar vardı.Su duruydu, hızla akardı ve derin bir yerlerde masmaviydi. Askerler evin yanından geçerler, yoldan aşağı inerken kaldırdıkları toz, ağaçların yapraklarını örterdi. Bu parçanın anlatımında ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Öyküleme B) Betimleme C) Tartışma D) Açıklama E) Örnekleme 7. Günümüzde ‘’edebiyat sosyolojisi’’ adıyla yeni bir bilim dalının gelişmeye başlaması edebiyat tarihi ile toplum bilimi ilişkisini daha da ileri bir noktaya götürmüştür. Bu bilgiden hareketle edebiyat sosyolojisinin aşağıdakilerden hangisini incelediği söylenemez? A) okur-yazar ilişkisini B) eleştirmen-yazar ilişkisini C) yazar-eser ilişkisini D) eleştirmen-okur ilşkisini E) birey-toplum ilişkisini 8. I. Sosyoloji II. Folklor III. Hukuk IV. Kimya V. Ekonomi Edebiyat tarihinin edebi eserleri incelerken yukarıdaki bilim dallarının hangisinden yararlandığı söylenemez? A) I B) II C) III D) IV E) V
14 Güzel Sanatlar ve Edebiyat Zamana Karşı: 11 dk. ÖABT Edebiyat 9. Aşağıdakilerden hangisinin genel tarih açısından bir değer taşıdığı söylenemez? A) Menakıbname B) Velayetname C) Sefaretname D) Falname E) Siyasetname 10. I. Bir dil ürünü olan sözlü ve yazılı eserlerin hepsi. II. Yalnız sanat amacı güdülerek meydana getirilen sözlü ve yazılı eserlerin hepsi. III. Söz ve yazı sanatının kurallarını öğreten bilim. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerde sözü edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Edebiyat tarihi B) Edebi okul C) Edebi akım D) Edebi eser E) Edebiyat 11. Aşağıdakilerden hangisi bir edebi metinden alınmış olamaz? A) Ankara’daki yoksul halka parasız ilaç dağıtacak belediye eczanesi dün hizmete açılmıştır. B) Herkes dil,ırk,cinsiyet,siyasi düşünce,felsefi inanç,din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. C) Hayalim sanki güçsüz bir sinekti ve bitkisel örümcek onu birden ağlarında avlamıştı. D) Ayağı suda tepesi ateşte diye nitelenen bu ağaç,hem nemli toprak hem de kuvvetli güneş ister. E) Edebiyat terimi özellikle beş on yıldan beri yazarlar arasında en çok kullanılır olmuş terimlerdendir. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 D D C B A B E D D E C
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye Çözüm Çözüm Antrenman - 2 Çözüm Antrenman -1 Aruz Ölçüsü: Aruz ölçüsünün temeli, hecelerin uzun ve kısa olmaları özelliğine dayanır. Ölçünün doğru bulunması için önce mısradaki hecelerin değerinin tespit edilmesi gerekir. Aruz vezninde heceler iki şekilde değerlendirilir: Açık / kısa heceler ( . ),Kapalı / uzun heceler ( - ) Aruz ölçüsü daha çok Divan Edebiyatında kullanılır. Aruzla yazılan ilk Türk eseri Yusuf Has Hacib’in yazdığı Kutadgu Bilig’dir. Aruz XI. asırdan beri heceyle beraber kullandığımız ölçüdür. Bu ölçü zamanla Türkçe’ye en iyi şekilde uygulanmış Mehmet Âkif Ersoy, Yahya Kemâl Beyatlı, Faruk Nafiz Çamlıbel gibi şairlerimizin elinde ustalıkla kullanılmıştır. Fuzuli bu beyitte ‘’yalnızlık’’tan şikayet etmektedir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. “Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge Ne açar kimse kapım bâd-ı sabâdan gayrı” beyitinde Fuzuli aşağıdakilerden hangisinden şikayet etmektedir? A) Yoksulluk B) Fakirlik C) Aşk acısı D) Yalnızlık E) Çaresizlik Aruz ile yazılan ilk eserlerde şairler aruzun uzun değil kısa kalıplarını tercih etmişlerdir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. (I) Aruz, Türk edebiyatına Arap değil, İran edebiyatından geçmiştir. (II) Aruz vezni ile yazılan ilk eser, Yusuf Has Hacib’in kaleme aldığı Kutadgu Bilig adlı mesnevidir. (III) Aruz ile yazılan ilk eserlerde şairler aruzun uzun kalıplarını tercih etmişlerdir. (IV) Ayrıca bu eserlerde aruz kusurlarına da rastlanır. (V) Bunun nedeni ise Türkçenin yapısının aruza uygun olmamasıdır. Bu parçadaki numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Parçada boş bırakılan yere ‘’ Aruz ölçüsü’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. ---- hecelerin uzunluk ve kısalığının her mısrada aynı olmasına dayanan edebiyat terimidir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Hece ölçüsü B) Miyan C) Aruz ölçüsü D) İmale E) Vasl 1 2 3 C C D Antrenman - 3
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye Koşma, Âşık Edebiyatı nazım biçimidir. Genellikle hecenin 8’li ve 11’li kalıplarıyla yazılan; en az iki, en fazla dört dörtlükten oluşan bir nazım biçimidir. Koşmanın kafiye örgüsü ; * aaab, cccb, dddb ...; * abab, cccb, dddb ...; * abxb, dddb, eeeb ...; * aaaa, bbba, ccca ... şekillerinden birisi olabilir. Şarkı, Divan şiirinde bestelenmek için yazılan uygun ölçü kalıpları ile yazılan ve çoğunlukla 4 dizelik bendlerden oluşan nazım birimidir. Kafiye düzeni; x: değişken aa xa şeklindedir. Türk Edebiyatında bestelenmek amacıyla yazılan milli bir nazım biçimidir. Halk edebiyatındaki türkünün karşılığıdır. Aruz ölçüsünün her kalıbı ile kullanılır. Dörtlüklerden kurulan musammat da denebilir. Murabbaya benzer. 5 ya da 6 dizelik bendlerden de oluşabilir. Üçüncü dizeye meyan (miyan), dördüncü dizeye nakarat denir. Aşk, sevgili, ayrılık, içki ve eğlence konularında yazılır. Divan edebiyatının ilk şarkı yazarı Naili-i Kadim’dir. Lale Devrinde ise en önemli temsilcisi Nedim’dir. En çok şarkıyı Enderunlu Vasıf yazmıştır. Vasıta beyiti ‘’A’’ seçeneğinde belirtildiği gibidir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Vasıta beyiti ile ilgili aşağıdakilerin hangisinde doğru bilgi verilmiştir? A) Terc-i bent ve terkib-i bentte bentlerin sonunda yer alan nazım biçimine göre değişip aynı kalabilen beyittir. B) Şairin kendisi hakkındaki düşüncelerini ve mahlasını söylediği beyittir. C) Mısra sonlarındaki kafiyelerden ayrı olarak mısra içlerinde de kafiyeli beyittir. D) Güzelliği ve anlamının dolgunluğu ile dillerde dolaşan bir atasözü gibi kullanılmaya başlanan beyittir. E) Bir manzum parça içinde olmayıp anlamı kendi içinde tamamlanan beyitlerdir. Çözüm Çözüm Miyan ‘’şarkı’’ nazım biçimiyle ilgili bir terimdir. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. “Miyan” aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisine ait olan bir bölümdür? A) Murabba B) Şarkı C) Gazel D)Terkib-i bent E)Müstezat Uyak biçimi zengin değil yarım uyaktır:-ende(redif), öğ-/döğ-/değ-(tek ses benzerliği) arasında yarım uyak vardır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Yiğit kendini öğende Oklar menzili döğende Kılıç kalkana değende Kalkan gümbür gümbürlenir Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Koşma nazım biçimiyle söylenmiştir. B) 8’li hece ölçüsü kullanılmıştır. C) Nazım türü koçaklamadır. D) Tenasüp sanatına yer verilmiştir. E) Uyak biçimi zengin uyaktır. Çözüm Antrenman - 6 Antrenman - 5 Antrenman -4 4 5 6 E B A
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye -eler/-alar:redif,diy-/duy-/yuy- sözcükleri arasında tek ses benzerliği olduğu için yarım uyak vardır. Doğru yanıt ‘’E’’seçeneğidir. Çözüm Antrenman - 8 Çözüm Bir garip ölmüş diyeler, Üç günden sonra duyalar Soğuk su ile yuyalar Şöyle garip bencileyin Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Hece ölçüsünün 8’li kalıbıyla söylenmiştir. B) Lirik bir anlatıma sahiptir. C) Yalnızlık, kimsesizlik teması işlenmiştir. D) Benzetme sanatına başvurulmuştur. E) Zengin uyak kullanılmıştır ‘’A’’ seçeneğindeki ifade ‘’mazmun’’ teriminin karşılığıdır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. “Mazmun” ne demektir? A) Bir dizenin, bir ifadenin, asıl anlam yanında bir isme, bir atasözüne, ayet ve hadis gibi onun özelliklerini çağrıştıracak şeylere işarette bulunmasıdır. B) Bir divan şairinin, başka bir şairin şiirine benzeterek, aynı uyak, nazım biçimi ve ölçüyle söylediği şiirlerdir. C) Aruzla yazılmış bir dizenin başka dizelerden bağımsız olarak tek başına bir nazım birimi olarak kullanılmasıdır. D) Ahlakla ilgili öğütler veren, türlü hayat görüşlerini yansıtan, özdeyiş niteliğindeki sözlerin ağır bastığı gazellerdir. E) Murabba, muhammes gibi bentlerle kurulan manzumelerin birinci bendinin sonunda kullanılan dizenin diğer bentlerle aynı kafiyeyle ancak değişerek kullanılmasıdır. Antrenman -7 Terkib-i Bent: Terkibi bentte her bendin sonunda “vasıta beyti” adı verilen bir beyit bulunur. Vasıta beyti her hanenin sonunda değişir. Eğer değişmiyorsa terci-i bend olur. Terkib-i Bend, bentlerle kurulan uzun bir nazım biçimidir. Yaşamdan, talihten şikayet; felsefi düşünceler, dini, tasavvufi konular ve toplumsal yergilerin işlendiği şiirlerdir. En az üç en fazla on bentten oluşur. Her bent genellikle 6 ila 10 beyitten oluşur. Bentlerin kafiye düzeni gazele benzer. Her bendin (terkibhane, kıta) sonunda vasıta beyti denen bir beyit vardır. Her bendin sonunda farklı vasıta beyitleri kullanılır. Bunlar bentlerden ayrı olarak kendi aralarında uyaklanır. Bentlerin kafiyelenişi gazeldeki gibidir. aa xa xa xa xa xa bb cc xc xc xc xc xc dd . (aa aa aa aa aa aa bb cc cc cc cc cc cc dd) Edebiyatımızda Bağdatlı Ruhi ve Ziya Paşa bu türün iki önemli şairidir. İkisi de toplumsal konularda yazmıştır. Mazmun nedir? Anlam, kavram manalarına gelir. Edebiyatta, özellikle Divan Edebiyatı’nda bazı kavramları ifade etmek için kullanılan klişeleşmiş(kalıplaşmış) sözlere verilen addır. Mazmunlar benzetmeli, cinaslı ve nükteli sözlerdir. Örnek: Nergis: Göz Badem: Göz Keman: Kaş Ok: Kirpik Servi: Boy Servi Revan: Yürüyen sevgili Gonca: Dudak, ağız Yılan: Saç Gece: Saç İnci: Diş NOT:Daha önce hiçbir kimse tarafından söylenmemiş mazmunlara bikri mazmun denir. 7 8 A E
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye 9 10 D B Çözüm REDİF: Mısra sonlarında yazılışları, okunuşları, anlamları ve görevleri aynı olan eklerin, kelime ve kelime gruplarının tekrar edilmesine “redif” denir. KAFİYE (UYAK): Mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine kafiye denir. Mısraı Berceste: Bazen nazmın içinde göze çarpan güzelliği ve anlamın dolgunluğu ile dillerde dolaşan bir mısra atasözü gibi kullanılmaya başlar. Böyle mısra’lara Mısra’ı berceste “sıçramış, fırlamış mısra” adı verilir. KAFİYE ŞEMASI Mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün kafiye düzeni çıkarılır. Kafiye düzenlerinin, mısralarının son seslerindeki düzene göre çeşitleri vardır. 1. Düz Kafiye: “a a a b” “bbbc” “cc” “a a b b” olmalı. 2. Çapraz Kafiye: “a b a b” “cdcd” olmalı. 3. Sarma Kafiye: “a b b a” “cddc” olmalı. Aliterasyon (Ses Yinelemesi): Bir şiirde ya da düzyazıda ahenk yaratmak amacıyla aynı ses ya da hecenin yinelenmesine aliterasyon denir. Örnekler: * Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında.” *Salkım salkım tan yelleri estiğinde *Dest bûsı arzûsiyle ölürsem dostlar Kûze eylen toprağım sunun anınla yâre su” Redif Redif: Mısra sonlarında, görevleri aynı olan eklerin ya da anlamları aynı olan kelimelerin tekrarlanmasına redif denir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere iki tür redif vardır: a) Ek Halindeki Redifler b) Kelime Halindeki Redifler B seçeneğindeki mısra mefâîlün feilâtün mefâilün feilün(fa’lün) kalıbıyla yazılmıştır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Aşağıdakilerden hangisi aruz ölçüsünün mefâîlün feilâtün mefâilün feilün (fa’lün) kalıbıyla yazılmıştır? A) Gün doğdu şâh-ı âlem uyanmaz mı hâbdan B) Sular sarardı yüzün perde perde solmakta C) Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım D) Yollarda kaldı gözlerimiz gelmedi haber E) O mâhîler ki deryâ içredir deryâyı bilmezler ‘’D’’ seçeneğindeki mısranın mısra-ı berceste olduğu söylenemez. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Antrenman - 10 Çözüm Antrenman -9 “Eğer maksud eserse mısra-ı berceste kafidir.” dizesinden hareketle ve mısra-ı bercestenin de özellikleri dikkate alınarak aşağıdaki beyitlerin hangisinin mısra-ı berceste olduğu söylenemez? A) Ben tâ senin yanında dahi hasretim sana B) Şecâat arz ederken merd-i Kıptî sirkatin söyler C) Görmemek yeğdir görüp dîvâne olmaktan seni D) Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahardan E) Biz âleme bir yâr için âh etmeğe geldik
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye KAFİYE ÇEŞİTLERİ 1)Yarım Kafiye:Tek ses benzerliğine dayanan kafiyedir. Örnek: Ben çektiğim kimler çeker Gözlerim kanlı yaş döker Bulanık bulanık akar Dağlarım seliyim şimdi 2)Tam Kafiye:İki ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Örnek: On atlıya karar verdim yaşını Yenice sevdaya salmış başını El yanında yakar gider kaşını Tenhalarda gülüşünü sevdiğim. 3)Zengin Kafiye:Üç ya da daha çok ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Örnek: Miskin Yunus biçareyim Baştan ayağa yareyim Dost ilinden avareyim Gel gör beni aşk neyledi Tunç Kafiye: Ses benzeşmesinin üçten fazla olması durumunda kelimelerin biri genellikle diğerini içine alır. Bu, durumda zengin kafiyenin adı “tunç kafiye” olur. Örnek: Hey Emre’m Yunus biçâre Bulunmaz derdine çâre 4)Cinaslı Kafiye:Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir. Örnek: Niçin kondun a bülbül Kapımdaki asmaya Ben yarimden vazgeçmem Götürseler asmaya Çözüm E seçeneğinde aliterasyonlu bir ifade yoktur. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Aliterasyon, ahenk sağlamak için aynı sessiz harf ya da aynı hecenin cümle içinde sık sık tekrarlanması yoluyla yapılan ses oyunudur. Aşağıdaki beyitlerin hangisinde aliterasyon yoktur? A) Esti nesîm-i nevbahar açıldı güller subh-dem Açsun bizim de gönlümüz sakî meded sun cam-ı Cem B) Sun sâgarı sâkî bize mestâne desinler Uslanmadı gitti gör o divane desinler C) Dest bûsî arzusuyla ölürsem dustlar Kuze eylen toprağım sunun anınla yâre su D) Ey can içinde cancağızım, dil-rübâcığım Cândan âziz sevgilice Mustafâcığım E) Hiç görmedik nigâr ne âlemdedir aceb Biz hastayız o yâr ne âlemdedir aceb Çapraz uyak düzeninde olabilmesi için sıralamanın ‘’IV.-III./ I.-II.’’ şeklinde olması gerekir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir Sanıyorum saçlarımı okşuyor bir el, Kıpırdamak istemiyor göz kapaklarım; Bu dizeler I. ve hakikat bırakmıyor II. hülyamı yarım III. diyor gibi:’’Gel.!’’ IV. yan odadan bir ince ses sözleri çapraz uyak düzenine göre uyaklı bir dörtlük durumuna getirilecek olursa;son iki dize için numaralanmış sözlerin sırası nasıl olmalıdır? A) I.-II. / IV.-III. B) I.-III. / II.-IV. C) IV.-III./ I.-II. D) III.-IV. / II.-I. E) IV.-II./ III.-I. Çözüm Antrenman - 12 Antrenman -11 11 12 C E
Edebiyat Koçun diyor ki; Şiir Bilgisi ve Kafiye Aliterasyon (Ses Yinelemesi): Bir şiirde ya da düzyazıda ahenk yaratmak amacıyla aynı ses ya da hecenin yinelenmesine aliterasyon denir. Örnekler: *“Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında.” *“Salkım salkım tan yelleri estiğinde *“Dest bûsı arzûsiyle ölürsem dostlar Kûze eylen toprağım sunun anınla yâre su ” Çözüm -mizi:redif,bahçe/neşe sözcükleri arasında tek ses(e) benzerliği bulunduğu için yarım uyak vardır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Aşağıdaki dizelerin hangisinde zengin uyak yoktur? A) Bilmem ki adını onun kim saklar Besbelli üşütür soğuk topraklar B) Türkü söyleyip bir kız sudan gelirdi Sen misin içen sudan kalbin delirdi C) Ne başka bir bahara verdik bahçemizi Kuşlardı çiçeklerdi besleyen neşemizi D) Gördüm deniz dedikleri bin başlı ejderi Gördüm güzel vücudunu zümrütleyen deri E) Bin bahçeli beldemizi yad ellere bıraktık Gölgesinde barınacak tek ağacım yok artık Çapraz uyak düzeninde olabilmesi için sıralamanın ‘’IV.-III./ I.-II.’’ şeklinde olması gerekir. ifadesi yerine C seçeneğinde yol/ol sözcükleri arasında redif yoktur,iki ses benzerliğine dayalı olarak tam uyak vardır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif yoktur? A) Pas tuttu bu akşam suların rengi havuzda Anlat değişen biz miyiz, eşya mı cihanda B) Yalnız, bana âlemde hayâlin tadı vardır. Her sevgilinin sende biraz gölgesi vardır. C) Millet yoludur, hak yoludur tuttuğumuz yol Ey hak , yaşa;ey sevgili millet, yaşa, var ol D) Bir günde doğup can veren altın kelebekler Sessiz dereler, solgun ağaçlar, sarı güller E) Dinmiş denizin şarkısı rüzgâr uyumakta Hala sesimiz dalgalanır karşı yamaçta Çözüm Antrenman - 14 Antrenman -13 13 14 C C
21 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Şiir Bilgisi ve Kafiye 1. ---- kısa bir heceyi ölçü zoruyla uzun okumaya denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Durak B) Kalıp C) İmâle D) Zihâf E) Ulama 2. Edebi kültürün ve edebiyat zevkinin en şaşmaz mihenk taşı edebiyatsızlıktır. Edebiyattan kaçınmak edebiyat yapmamak çıplak sözün sırrına erişmek bulunmak, işte sahici edebiyatın ana koşulları bunlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu parçada söz edilen tanıma uymaktadır? A) Bir garip ölmüş diyeler Üç günden sonra duyalar Soğuk su ile yuyalar Şöyle garip bencileyin B) Ateş gibi bir nehr akıyordu Ruhumla o ruhun arasında Kaçtım o bakıştan o dudaktan Baktım ona sessizce uzaktan C) Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna: – Tenimde bir yara işler gibisin Titrerim rüzgarlar zarar vermesin D) Koştu yokuş aşağı, rengi atmış bir şapka Çanta, gözlük, Bir eski atkı, adımları yavaş Uçar gibi hafif bir küçük önlük E) Yalnızlıklarımda elimden tuttular Uzak fısıltıları içimi ürpertir Sanki gökyüzünde bir buluttular Nereye kayboldular şimdi kim bilir Çözüm Kısa bir heceyi ölçü zoruyla uzun okumaya ‘’imale’’ denir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Soru kökünde belirtilen duruma en uygun dörtlük ‘’A’’ seçeneğinde bulunmaktadır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir.
22 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Şiir Bilgisi ve Kafiye 3. Aşağıdakilerden hangisi kafiye yönünden diğerlerinden farklıdır? A) Kirpiklerin hançer, can alır gözün Yüreğime koydun ataşın közün B) O yarin koynunda koncalar güller Dilinde şakıyor yavru bülbüller C) Yâr oturmuş kurulur naz postuna Hiç bakmıyor yârenine dostuna D) Karac’oğlan der ki dumanın gitsin Erisin karın da sünbülün bitsin E) Güzelin yolları kayalı, taşlı; Bakamam yollara gözlerim yaşlı 4. Bozkır bir derin sessizliğe gömülü. Dört yanda çepçevre ne bir ağaç ne bir ev; yalnız göz alabildiğine uzanan buğdaylar, yeşil otlar. Çok çok uzaklarda, o kadar küçük ki sinek sanılır; atların, insanların çalışmakta oldukları görülüyor; makinelerine kurulmuş demet demet ot biçen biçiciler bunlar. İşitilen tek ses çekirgelerin sesidir; rüzgar estiği zaman kulaklara arada bir başka sesin geldiği de olur: Ta ufuktaki biçme makinelerinin takırtısı. İnsan bu sesi, gariptir, çok yakından geliyormuş gibi duyar. Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Görme ve işitme duyularına ilişkin ayrıntılar vardır. B Ara cümlelere yer verilmiştir. C) İkileme ve yansıma sözcükler bulunmaktadır. D) Bilgilendirme amaçlı yazılmıştır. E) Eksiltili cümleler bulunmaktadır. 5. Zevk-i Bâkî bulayın dersen eğer âhîr-kar Âlemin zevk ve sefâsın gamu âlâma değiş Beyitiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bir gazelin makta beyitinden alınmıştır. B) Tezat ve tevriye sanatları kullanılmıştır. C) Konusu bakımından aşıkane gazeldir. D) Fâ’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün (fa’lün) kalıbıyla yazılmıştır E) İki yerde ulama yapılmıştır. Çözüm C seçeneğinde post-una/dost-una sözcükleri arasında -una:redif,-ost:zengin uyak ilişkisi vardır. Diğer seçenekler tam uyak vardır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Bu parça bilgilendirme amaçlı olarak değil,izlenim edindirmek amacıyla yazılmıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm İki yerde ulama yoktur.Tek yerde ulama yapılmıştır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
23 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Şiir Bilgisi ve Kafiye 6. Ahmed çeke cevrüni ve lutfun göre ağyâr Ey şefkâti az şâh-ı cihân yandım elinden Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Aruzun mef’ûlü - fâ’ilâtü - mefâ’îlü - fâ’ilün kalıbıyla yazılmıştır. B) Bir gazelin makta beytinden alınmıştır. C) Âşık, ma’şûk ve rakîb üçgenine yer verilmiştir. D) Nida ve tezat sanatları kullanılmıştır. E) İstiare sanatına başvurulmuştur. 7. Mübtelâ eyledi bir derde beni aşkın kim İdemez çâre ana Aristo-yı hakîm Bu beyitte “Aristo” divan şiirindeki hangi özelliği ile anılmıştır? A) Büyük İskender’e bir ayna yapması B) Lykeion adlı bir okul açması C) Memduh ile kıyaslanması D) Akıl ve hikmet sembolü olması E) Aşk hastalığına çare bulamaması 8. Geriniyor gibi dallar. Omuz omuza tutuşmuş dallar. Uçacak kanatlar gibi açık dallar... Bazılarında kuşların meyveler gibi göründüğü dallar... Altlarında uzun uzun yollar; nerelere vardıklarını yeşilliklerden başka kimsenin bilmediği yollar; hatıralar gibi uzayan, duman gibi dalgalı, dalga gibi savruk yollar... Koru, ah dışı gündüz, içi akşam koru! Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Lirik bir anlatımı vardır. B) Tamamlanmamış yargılar bulunmaktadır. C) Söz tekrarlarına yer verilmiştir. D) İyimser bir ruh halinin ürünüdür. E) Söz sanatlarına başvurulmuştur. Çözüm Bu beyit ‘’Mef’ûlü Mefâ’îlü Mefâ’îlü Fe’ûlün’’ veznindedir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Bu beyitte “Aristo” ‘’aşk hastalığına çare bulamaması’’ ile anılmıştır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm İyimser bir ruh halinden çok kötümser bir ruh halinin yansıması söz konusudur. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
24 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Şiir Bilgisi ve Kafiye 9. Mefülü mefâilün feûlün kalıbının mefülün fâilün feûlün şekline dönüşmesi ve bir hecenin yükselmesine ne ad verilir? A) İmale B) Zihaf C) Medd D) Sekt-i Melih E) Vasl 10 I. parça Fakat bu levha-i handana karşı, pek yaşlı, Bir ihtiyar kadının koltuğunda gür kaşlı Uzunca saçlı güzel bir kız ağlayıp duruyor. Gelen geçen “Bu niçin ağlıyor?” deyip soruyor. – Yetim ayol... Bana evlat belasıdır bu acı Çocuk değil mi, “salıncak” diyor... – Salıncakçı! II. parça Bu eller miydi masallar arasından Rüyalara uzattığım bu eller miydi Arzu dolu yaşamak dolu Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan Bu iki parçayla ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır? A) İkinci parça sanat değeri taşırken birinci parçada sanat değeri yoktur. B) Birinci parçada didaktik bir amaç varken ikinci parçada coşku ve heyecan yaratmak amaçlanmıştır. C) Birinci parçada anlatılanlar düzyazıya çevrilebilirken ikinci parça düzyazıya çevrildiğinde duygu değerini kaybeder. D) Birinci parçada kullanılan sözcükler gerçek anlamlıyken ikinci parçada imgesel bir dil kullanılmıştır. E) Birinci parça manzum bir metin olduğundan şiir değeri taşırken ikinci parça serbest tarzda olması sebebiyle şiir değildir. Çözüm Mefülü mefâilün feûlün kalıbının mefülün fâilün feûlün şekline dönüşmesine ‘’Sekt-i Melih(Güzel Kesme)’’ denilir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm E seçeneğindeki ifade yanlıştır.E seçeneğindeki ifadenin tam tersi bir durum söz konusudur. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
25 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Şiir Bilgisi ve Kafiye 11. Benim olsan, ah bu mümkün olsaydı... Seni uzak, uzak, bu insanlardan pek uzak bir yere götürürdüm; öyle bir yere götürürdüm ki orada yalnız tabiatla kalırdık. Denizle, sema ile, sahra ile kalırdık... Sade ikimiz kalırdık. Bu parçanın türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Serbest şiir B) Manzum hikaye C) Mensur şiir D) Serbest müstezat E) Terzarima 12. Öz(saf)şiir anlayışı ve bu anlayışa sahip sanatçılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Şiiri, soylu bir sanat olarak kabul eden bu şairlerde düşsel ve bireysel yön ağır basar. B) Disiplinli çalışarak mükemmele varan halis şiir yazma endişesi kendini hissettirir. C) Özgün ve yaratıcı imgeler sayesinde dile yeni anlam olanakları sunulmuştur. D) Bu anlayıştaki içsel, bireysel yaklaşıma sahip sanatçılarda romantizmin etkileri görülür. E) Bireycilik, ölüm, masal, mit temaları yoğun olarak işlenir. 13. Aşağıdakilerden hangisi şiirdeki şekil unsurlarından biri değildir? A) Nazım birimi B) Nazım biçimi C) Ölçü D) Konu E) Uyak Çözüm Bu parça bir ‘’mensur şiir’’ örneğidir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Bu sanatçılarda ‘’romantizmin’’ değil ‘’sembolizmin’’ etkileri görülür. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm ‘’Konu’’ şiirin içerik unsurlarındadır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
26 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 1. Mensur şiir tarzının Türk edebiyatındaki ilk temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir? A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu B) Mehmet Rauf C) Recaizade Mahmut Ekrem D) Halit Ziya Uşaklıgil E) Hüseyin Cahit Yalçın 2. Matla beyitinin dizelerinin kendi arasında uyaklı olmasına ……… denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Musarra B) Yek ahenk C) Yek avaz D) Müselsel E) Müseddes 3. Yaşamak: Birer birer ve hep beraber ipekli bir kumaş dokur gibi… Hep bir ağızdan sevinçli bir destan okur gibi yaşamak Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Söz sanatlarına başvurulmuştur. B) Eksiltili cümlelere yer verilmiştir. C) Serbest ölçüyle söylenmiştir. D) Lirik bir anlatıma sahiptir. E) Uyak kullanılmamıştır. Çözüm Mensur şiir tarzının Türk edebiyatındaki ilk temsilcisi ‘’ Halit Ziya Uşaklıgil’’dir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Matla beyitinin dizelerinin kendi arasında uyaklı olmasına ‘’musarra’’ denir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Uyak kullanılmıştır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
27 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 4. Yıllar yârlardan, yârlar yıllardan vefasız. Kara baht bir kasırga gibi. Bu ne baş döndürücü iş? Geceler günleri, günler geceleri kovalıyor; cefalar cefaları kolluyor. Saçlarımızda aklar akları, alnımızda çizgiler çizgileri doğuruyor. Kadere boyun eğmek güç, isyan tehlikeli, felek hiç acımayacak mı? Heyhat, aziz dost, onu döndüren kara bahtın kasırgası... Bu parça aşağıdaki türlerden hangisine aittir? A) Serbest nazım B) Mensur şiir C) Serbest müstezat D) Şiir E) Nesir 5. Aşağıdakilerin hangisinde sanatsal bir anlatım vardır? A) Türk sanatseverlerine dünyanın ünlü sanatçılarını tanıtmak amacıyla düzenlenen Uluslararası İstanbul Festivali’nin altıncısı bugün başlayacaktır. B) Kauçuk ağaçları ve yaprakları yirmi kadem uzunluğunda ve on kadem genişliğinde ubussuslar arasından, ara sıra bir iki gök parçası görülebilir. C) Folklor birçok bilimin kavşak yerinde bulunan ya da onlarla birçok konuyu paylaşan bir bilim dalıdır. D) Salih Ağa bütün köy halkını öyle etkisi altına almıştır ki Mehmet Ali bile bana bir kere gelip Salih Ağa’ya danışmamı salık verdi. E) 15 Temmuz’a dek sürecek olan festival kapsamında ilk olarak Devlet Senfoni Orkestrası’nın saat 21. 00’de vereceği konser dinlenecektir. Çözüm Bu parça bir ‘’mensur şiir’’ örneğidir Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Sanatsal bir anlatıma sahip olan parça ‘’D’’ seçeneğidir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
28 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 6. Eşcâr-ı bâğ hırka-i tecrîde girdiler Bâd-ı hazân çemende el aldı çenârdan Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Teşhis sanatına yer verilmiştir. B) Aruzun mefûlü fâilâtü mefâilü fâilün veznindedir. C) Eşcâr, bâğ, çemen ve çenar sözcükleri arasında tenasüp sanatı vardır. D) Tasavvuf içerikli bir mesneviden alınmıştır. E) “Hırka-i tecrid” ve “el aldı” ifadeleri zihinde mutasavvıf imgesi yaratmaktadır. 7. Uğrayu geldi pîr eşek nâ-gâh Sordu hâlini kıldı derd ile âh Tirmürü inleyü dedi ey pîr Har-ı rûbah gibi pür-tezvîr Bâtıl isteyü haktan ayrıldım Boynuz umdum kulaktan ayrıldım Bu beyitlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) aa bb cc uyak düzenine sahip olduğu için mesneviden alınmıştır. B) İlk iki beyitte zengin, üçüncü beyitte tam uyak vardır. C) Deyimlere yer verilmiştir. D) İstiare ve intak sanatlarına başvurulmuştur. E) Aruzun fâilâtün fâilâtün fâilün veznindedir. 8. Hak üzre uyur beni-beşer görmedeyim Hak içre de saklı kimseler görmedeyim Sahra-yı adem semtine her baktıkça Yok bir gelen, ensali gider görmedeyim Bu şiirin uyak türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Yarım uyak B) Tam uyak C) Zengin uyak D) Düz uyak E) Cinaslı uyak Çözüm Tasavvufi içerikli olmayıp aynı zamanda bir mesneviden de alınmamıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Beyit Fe’ilâtün(Fâ’ilâtün) mefâ’ilün fe’ilün(Fa’lün) veznindedir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Şiirin uyak türü tam uyaktır. beşer/her/gider sözcükleri arasında sesçe benzeşen -er hecesidir. İki sesten oluştuğu için tam uyaktır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
29 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 9. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tunç uyak vardır? A) Aşıklar der ki nolacak Şu dünya mamur olacak B) Bindirirler cansız ata İndirirler tuta tuta C) Karacoğlan düz ovalar Şahinin keklik kovalar D) Yerimi serin bucağa Suyumu koyun ocağa E) Yeryüzünde yeşil yaprak Yer altında kefen yırtmak 10. Aşağıdaki dizelerin hangisinde zengin uyak yoktur? A) Fırat kenarının ince dumanı Dağlara yayılır seher zamanı B) Garibin yatağı kahveler hanlar Gurbet elde ölsem bana kim ağlar C) Bülbül kafesinden kaçmış uçuyor Kervan yükün almış konup göçüyor D) Yıkıldı gönlümün sarayı tahtı Böyledir âlemde âşıkın bahtı E) Fırat kenarında kamışlar sazlar Sinemin yarası her zaman sızlar 11. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tam uyak vardır? A) Aşağıdan gelir canım gemiler Baş vurdukça inil inil iniler B) Yaz olunca badem açar çiçeği Böyle mi olur dilberlerin köçeği C) Yaz olunca atlar çıkar çayıra Kısmetimiz bari Huda kayıra D) Beş yüz atlı birden suya döküldü Kaç yiğidin evde beli büküldü E) Yazık olsun Telli Doru şanına Eğil bir bak mor cepkenin kanına Çözüm Tunç uyak ‘’C’’ seçeneğinde vardır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm C seçeneğinde zengin uyak yoktur.-uyor/-üyor:redif,uç-/göç- arasında tek ses benzerliğinden dolayı yarım uyak vardır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm E seçeneğinde tam uyak vardır.-ına:redif,şan/kan sözcükleri arasında -an sesi benzeştiği için tam uyak vardır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
30 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 12. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yarım uyak yoktur? A) Caminin duvarı biri ben olam Emine gelinin eri ben olam B) Eminem oturmuş kendini över Altın saç bağları topuğu döver C) Eminem gidiyor sabah suyuna Al fistan kestirdim ince boyuna D) Eminem oturmuş gül ile oynar Taramış zülfünü tel ile oynar E) Eminem oturmuş ayna dizinde Destanlar okunur elâ gözünde 13. On mısralık bir nazım biçimidir. İlk iki dizelik bir parçadan sonra dörder dizelik iki bent gelir. Başta yer alan iki dizenin ilki birinci dörtlüğün, ikincisi ikinci dörtlüğün son dizesinde tekrar edilir. Kafiye düzeni ab aaaa bbbb biçimindedir. Bu parçada sözü edilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Triyole B) Balad C) Sone D) Terzarima E) Serbest müstezat 14. Fabl türüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Teşhis ve intak sanatları üzerine kurulmuştur. B) Manzum ve mensur biçimde yazılabilir. C) En önemli temsilcileri Beydeba, Aisopos ve La Fontaine’dir. D) Türk edebiyatında ilk örneği Şeyhi’nin Harname’sidir. E) Dünya edebiyatındaki ilk örnekleri Aisopos’a aittir. Çözüm B seçeneğinde tam uyak vardır.-er:redif,öv-/dövsözcükleri arasında iki ses benzerliği olduğu için tam uyak vardır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edile nazım biçimi ‘’triyole’’dir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Dünya edebiyatındaki ilk örnekleri Aisopos’a değil Beydeba’ya aittir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
31 ÇÖZÜMLÜ TEST -3- ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Şiir Bilgisi ve Kafiye 1. (I) Saf şiirde “her şeyden önce güzel şiirler yazmak” amacı vardır. (II) Sese, musikiye, söyleyiş ve şekil mükemmelliğine önem verilir. (III) Bundan dolayı şiirdeki sözcükler değiştirilemez veya atılamaz. (IV) Aşk, gurbet ve ölüm gibi bireysel temalar işlenir. (V) Daha çok parnasyen şairlerden etkilenilmiştir. Saf şiirle ilgili numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 2. Kul Mustafa karakolda gezerken Gülle kurşun yağmur gibi yağarken Yıkılası Bağdad seni döğerken Şehitlere serdar oldu Genç Osman Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Şiirin son dörtlüğüdür. B) Hece ölçüsünün 11’li kalıbıyla söylenmiştir. C) Uyak düzeni düzdür. D) Şiirin bütününde yarım uyak vardır. E) Ek biçiminde redif vardır. 3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tunç uyak yoktur? A) Şekvânı dinledim ezeli muztarip deniz Duydum ki ruhumuzla bu gurbette sendeniz B) Sabahleyin gökyüzü parlak ve ufuk açıktı Güneşli bir havada yaylımız yola çıktı C) Bir susuz yolcu yok şimdi dağlarda Ateşten kızaran bir gül arar da D) Kimi solgun, sarışın;kimi ak, kimi kara Kiminin arkasından görünüyor Ankara E) Bir gün dedim ki;istemem artık ne yer ne yâr Çıktım sürekli gurbete gezdim diyar diyar Çözüm Saf şiirde en çok ‘’sembolizmden’’ etkilenilmiştir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Şiirin bütününde yarım uyak kullanılmıştır,ifadesi yanlıştır çünkü şiirin bütününde uyak yoktur. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Tunç uyak: Zengin uyağın bir türüdür. Dize sonundaki bir sözcük olduğu gibi diğer dizenin sonunda da geçiyorsa tunç uyak vardır. C seçeneğinde dağlarda/arar da ifadeleri arasında tunç uyak yoktur. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
32 ÇÖZÜMLÜ TEST -3- Şiir Bilgisi ve Kafiye 4. Hörü kızlar sürmelemiş gözünü İlin aşiretin çeksin nazını Kaldır perçemini görem yüzünü Yüzüne dökülen teller öğünsün Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki numaralanmış yargılardan hangileri yanlıştır? I. Uyak düzeni düz uyaktır. II. Lirik bir şiirden alınmıştır. III. Zengin uyak kullanılmıştır. IV. Dizelerin durakları 4+7 ve 6+5 biçimindedir. V. Redif yoktur. A) I.ve II. B) II.ve IV. C) III.ve IV. D) III.ve V. E) IV.ve V. 5. Bağa sensüz bakamam çeşmüme âteş görinür Gül-i handânı degül serv-i hırâmânı bile Bu beytin vezni aşağıdakilerden hangisidir? A) Mütefâilün feûlün mütefâilün feûlün B) Mefâîlün feûlün mütfâilün feûlün C) Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün D) Mefâîlün fâilâtün mefâîlün feilün E) Feilâtün feilâtün feilâtün feilün 6. Mısralar takti edilirken şiirin yazılışı değil, ---- esas alınır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) konusu B) nazım biçimi C) okunuşu D) nazım birimi E) nazım türü Çözüm -ünü/-ını/-ünü sesleri redif,göz/naz/yüz sözcükleri arasında sadece ‘’z’’ sesi benzeştiği için yarım uyak vardır.Yarım uyak vardır ve redif kullanılmıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Bu beytin vezni feilâtün feilâtün feilâtün feilün’dür. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Mısralar takti edilirken şiirin yazılışı değil,’’okunuşu’’ esas alınır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
33 ÇÖZÜMLÜ TEST -3- ÇÖZÜMLÜ TEST -3- Şiir Bilgisi ve Kafiye 7. ---- “güzel kesme, güzel durma” anlamına gelir. Mef’ûlü mefâ’ilün, fe’ûlün vezninin mef’ûlün, fâ’ilün fe’ûlün şekline dönüşmesine verilen addır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Sekt-i melih B) Vezin C) Takti D) Tefile E) Daire 8. Bend, divan şiiri nazım şekillerinden ---- nazım birimidir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir? A) Kıtaların B) Mesnevilerin C) Kasidelerin D) Müstezadların E) Tuyugların 9. ---- başından sonuna kadar aynı vezinde çok mısralı/beyitli parçalardan meydana gelen şiirlerin her bir bölümünün adıdır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Müfred B) Mesnevi C) Kıta D) Bend E) Murabba Çözüm Sekt-i melih,“güzel kesme, güzel durma” anlamına gelir. Mef’ûlü mefâ’ilün, fe’ûlün vezninin mef’ûlün, fâ’ilün fe’ûlün şekline dönüşmesine verilen addır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada boş bırakılan yere ‘’tuyug’’getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada boş bırakılan yere ‘’bend’’ seçeneği getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
34 ÇÖZÜMLÜ TEST -3- Şiir Bilgisi ve Kafiye 10. Kendi dışında başka bir şeyi gösteren, onun yerini alabilen sözcük, nesne, görünüş ve olgular “gösterge” olarak adlandırılmaktadır. Bu tanıma göre aşağıdakilerin hangisinde verilenler arasında bir gösterge ilişkisi kurulamaz? A) Zeytin dalı - barış B) Kalp işareti - aşk C) Hilal - İslamiyet D) Bayrak - ülke E) Çarpı işareti – yasak 11. Aşağıdakilerden hangisi modern şiire örnek gösterilemez? A) Benim yağmurumda gezinemezsin üşürsün Dağıtır gecelerim sarışınlığını B) Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da Hattâ sevdâ yüzünden ölmek de ayıp değil C) Yâr yâr Seni kara saplı bir bıçak gibi sineme sapladılar D) Senin yüzünden kana batacak, Mona Rosa siyah güller ak güller E) Herkes gibi dünyâda henüz hakk-i hayatın Varken hani herkes gibi azminde sebatın? 12. Hece ölçüsüyle yazılmış dizeler okunurken belli yerlerde durulur. Durulan bu yerlere ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Med B) Durak C) Takti D) Ahenk E) İmale Çözüm ‘’Bayrak’’ ile ‘’ülke’’ arasında gösterge ilişkisi kurulamaz. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm E seçeneğindeki beyit ‘’geleneksel’’ şiir örneğidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada boş bırakılan yere ‘’durak’’ seçeneği getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
35 ÇÖZÜMLÜ TEST -3- ÇÖZÜMLÜ TEST -3- Şiir Bilgisi ve Kafiye 13. I. Mısra: Ölçülü ve anlamlı bir satırlık nazım biçimidir. II. Nazım birimi: Şiiri oluşturan mısra kümeleridir. III. Beyit: Aynı ölçüde olan ve anlamca bir bütünlük oluşturan, iki dizeden oluşan nazım birimidir. IV. Vezin: Dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses değerine göre bir uyum içinde olmasıdır. V. Şiir: Duygu, hayal ve düşüncelerin bir düzene bağlı olarak çekici bir dil ve ahenkli mısralar içinde aktarılmasıdır. Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde yanlış bilgi verilmiştir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 14. Aşağıdaki yapıtlardan hangisi mensur şiir türünde yazılmamıştır? A) Erenlerin Bağından B) Siyah İnciler C) Mezardan Sesler D) Okun Ucundan E) Haluk’un Defteri Çözüm ‘’I. Mısra: Ölçülü ve anlamlı bir satırlık nazım biçimidir.’’ ifadesi yanlıştır,çünkü mısra bir nazım biçimi değil nazım birimidir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Haluk’un Defteri,mensur şiir türünde değildir bir şiir kitabıdır ve Tevfik Fikret’e aittir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
36 ÇÖZÜMLÜ TEST -4- Şiir Bilgisi ve Kafiye 1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yarım uyak kullanılmıştır? A) Felek kırdı kanadımı kolumu Bağladı da her taraftan yolumu B) Nedem felek nedem yel aldı gitti Gülü ben büyüttüm el aldı gitti C) İstanbul dediğin güzeller tahtı Felek kemendini boynuma taktı D) Harkım ayakladım suyum akmadı Çok yuva bekledim yavru çıkmadı E) Ne bir kuşum yükseklerden seslenir Ne sunam var yar koynunda beslenir 2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif yoktur? A) Bağımıza gazel düştü güz oldu Geçti yaz ayları akşam tez oldu B) Gel kanat ol gönül kuşum üstüne Söyle ne dilersen başım üstüne C) Engin geçek yücelere ulaşak Sevinci paylaşak gamı paylaşak D) İzmir’in içinde al yeşil bayrak Dünyada olur mu hiç yare doymak E) Süpürün hanayları Osman geliyor Eğmiş dal fesini aslan geliyor 3. Aşağıdakilerden hangisinde cinaslı uyak yoktur? A) İzmir’in içinde gül ile diken Kör olsun dikeni yoluma diken B) Güneş doğar iken allanır dağlar Yarimin hasreti ciğeri dağlar C) Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç D) Hey Rıza kederin başından aşkın Bitip tükenmiyor elemi aşkın E) Başlar yakında amansız kara kışlar Bunca yoksul, kimsesiz nerde kışlar Çözüm D seçeneğinde -madı:redif,ak-/çık- sözcükleri arasında tek ses benzerliği vardır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm D seçeneğinde ‘’bayrak/doymak’’ sözcükleri arasında -ak sesi benzeştiği için tam uyak vardır ve redif yoktur. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Ses bakımından aynı(sesteş) anlam bakımından farklı sözcük ya da söz öbekleriyle kurulan uyak çeşidine cinaslı uyak denir. E seçeneğinde cinaslı uyak yoktur. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
37 ÇÖZÜMLÜ TEST -4- ÇÖZÜMLÜ TEST -4- Şiir Bilgisi ve Kafiye 4. Mensur şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Mensur şiirlerde seci, asonans, aliterasyon, tekrir gibi söz sanatlarına başvurulabilir. B) Dil bakımından rahatlıkla hissedilebilen bir ritim, ahenk ve şiir atmosferine sahiptir. C) Mensur şiirler yapı bakımından şiire, dil ve anlatım bakımından düzyazıya benzer. D) Mensur şiirlerde şiirdeki gibi sınırlayıcı kurallar olmadığından duygular daha rahat ifade edilebilir. E) Divan edebiyatının secili, süslü nesri ile mensur şiir arasında secili, süslü, sanatlı olması bakımından benzerlik vardır. 5. Bed asla necabet mi verir üniforma Zerdûz palan ursan eşek yine eşektir Bed mâye olan anlaşılır meclis-i meyde İşret, güher-i âdemi temyize mihenktir Benim bu gidişe aklım ermiyor Fukara halini kimse sormuyor Padişah sikkesi selam vermiyor Kefensiz kalacak ölümüz bizim I. Konu II. Ölçü III. Uyak düzeni IV. Dönem V. Dil Yukarıdaki numaralanmış kavramlardan hangisi bu iki şiir için de ortaktır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Çözüm Mensur şiirler yapı bakımından düzyazıya, dil ve anlatım bakımından şiire benzer. Bu sebeple ‘’C’’ seçeneği yanlıştır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Her iki şiir için de ortak nokta ‘’konu’’dur. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir.
38 ÇÖZÜMLÜ TEST -4- Şiir Bilgisi ve Kafiye 6. Geceleyin bir ses böler uykumu. İçim ürpermeyle dolar: - Nerdesin? Arıyorum yıllar var ki ben onu Aşıkıyım beni çağıran bu sesin. Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Nazım birimi dörtlüktür. B) Lirik bir anlatımı vardır. C) Redif kullanılmamıştır. D) Çapraz uyak düzenine sahiptir. E) İlk üç dize 11’li sonuncu dize 12’li hece ölçüsüyle söylenmiştir. 7. Üçer dizelik bentlerle kurulan bir nazım biçimidir. İlkin İtalyan edebiyatında görülen bu biçim, daha sonra başka edebiyatlarda da kullanılmıştır. Dante’nin Tanrısal Komedya’sının bu biçimle yazılmış olması, bu nazım biçiminin yaygınlık kazanmasını sağlamıştır. Türk edebiyatında yalnızca Tevfik Fikret’in Şehrâyîn şiirinde denenmiş; İkinci Meşrutiyet’ten sonra da zaman zaman kullanılmışsa da yaygınlık kazanmamıştır. Bu parçada sözü edilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Sone B) Terzarima C) Balad D) Serbest müstezat E) Dörtlü 8. Aruz ölçüsünü yaşayan Türkçeye uygulamış, geçmiş değerlere bağlı, kendine özgü bir şiir geliştirmiştir. Çağdaş Batı şiiriyle eski Türk şiirinin sentezini gerçekleştirmiştir. Biri dışında bütün şiirlerini aruzla yazmştır. Bu parçada sözü edilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Mehmet Akif Ersoy B) Faruk Nafiz Çamlıbel C) Yahya Kemal Beyatlı D) Ahmet Haşim E) Ahmet Hamdi Tanpınar Çözüm Dörtlükte redif kullanılmıştır.’’uykumu ve onu’’ sözcükleri arasındaki ‘’u’’ sesi görevce ve anlamca aynı olduğu için redif görevindedir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen nazım biçimi ‘’terzarima’’dır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen kişi ‘’ Yahya Kemal Beyatlı’’dır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
39 ÇÖZÜMLÜ TEST -4- ÇÖZÜMLÜ TEST -4- Şiir Bilgisi ve Kafiye 9. Yürü bre yalan dünya Sana konan göçer bir gün İnsan bir ekin misali Seni eken biçer bir gün Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Varsağı nazım biçimiyle söylenmiştir. B) 8’li hece ölçüsü kullanılmıştır. C) Söz sanatlarına başvurulmuştur. D) Ek ve sözcük biçiminde redif vardır. E) Uyak türü tam uyaktır. 10. Aruz ölçüsüyle yazılan şiirlerde dizelerin durak yerlerini belirtecek şekilde okunmasına ---- denir. Sözcükleri aruz kalıbına uydurmak için kısa hecelerin uzun okunmasına ----; uzun hecelerin kısa okunmasına ise ---- adı verilir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) uyak - redif - ölçü B) takti - ölçü - durak C) takti - açık hece - kapalı hece D) mazmun-mecaz-manzum E) takti-imâle-zihâf 11. Ey şûh Nedîmâ ile bir seyrin işittik Tenhâca varıp Göksu’ya işret var içinde Bir gazelden alınan bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Mef’ûlü mefâîlü mefâîlü feûlun kalıbıyla yazılmıştır. B) “şûh” sözcüğünde medd yapılmıştır. C) Nida ve mecaz-ı mürsel sanatlarına yer verilmiştir. D) Makta beyitinden alınmıştır. E) Hikemi bir gazelden alınmıştır. Çözüm Uyak türü olarak yarım uyak vardır. “-er bir gün” ifadesi rediftir. göç-/biç- sözcükleri arasında ise ‘’ç’’ sesi benzeştiği için yarım uyak vardır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla takti-imâle-zihâf getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. - Çözüm Nedim’e ait olduğu için hikemi bir gazel değil ‘’şuhane’’ bir gazeldir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
40 ÇÖZÜMLÜ TEST -4- Şiir Bilgisi ve Kafiye 12. Her kaçan âteş-i gam bu dil-i gamnâke çıkar Dûd-ı dil âhum ile kubbe-i eflâke çıkar Bu beytin vezni aşağıdakilerden hangisidir? A) Fâ’ilatün - fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilün B) Mef’ûlü - fâ’ilâtün - mef’ûlü - fâ’ilâtün C) Fâ’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilün D) Mef’ûlü - fâ’ilâtü - mefâ’îlü - fâ’ilün E) Mef’ûlü - mefâ’îlün - mef’ûlü - mefâ’îlün 13. Divan şiirinin aşk anlayışını tasavvuf düşüncesi belirler. Dolayısıyla aşk, maddi ve beşeri olarak algılanmaz; aşk, kainattaki her şeyin temeli ve sebebidir. İlim bile aşkın yanında değerini kaybeder. Bu parçada savunulan düşünce aşağıdaki beyitlerin hangisinde ifade edilmiştir? A) Aşk vâdisinde bî-ârâm u ser-gerdân olur Akl gerçi fenn-i felsefîde Batlamyûs olur B) Zabt-ı âh eylemedir âşıka evvel çâre Ben ise âhsız âram edemem âh meded C) Dahî yok iken bu zemîn ü zamân Hazret-i Hakk var idi ancak hemân D) Gel gönül Ka’be’sin ziyâret kıl Kim olupdur makâm-ı İbrâhîm E) Aşk imiş her ne var âlemde İlm bir kîl ü kâl imiş ancak 14. Re’yine re’y-i Sikender dimek endek ta’rîf Aklına akl-ı Felâtun dimek ednâ ta’bir Bu beyitin ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir? A) Fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilün B) Fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilün C) Fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün D) Fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fa’lün E) Fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilün Çözüm Bu beytin vezni Fâ’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilün’dür. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen düşünce ‘’E’’ seçeneğinde bulunmaktadır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Bu beytin vezni Fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fa’lün’dür. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
41 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -1- ÖABT Edebiyat ÇÖZÜMLÜ TEST -4- 1. I. Unf ile halkı kapından sürme Kimseye dâmen ü dest öptürme Nabi II. Yâ söyle sözü güher nisâr et Yâ samt u sükûtu ihtiyâr et Ziya Paşa Yukarıdaki numaralanmış beyitlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Öğretici nitelikte şiirlerdir. B) Aynı aruz kalıbıyla söylenmişlerdir. C) Uyak örgüsü her ikisinde de düzdür. D) Her iki beyit de yalın bir anlatımdan uzaktır. E) Öğüt vermek amacıyla söylenmişlerdir. 2. Pan’ın teneffüsü bile Ilık okşamakta yüzü Devedikenleri, çalılık vesaire, Bir âlem bu toprakların üstü. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Telmih sanatına başvurulmuştur. B) Pastoral şiir türünde söylenmiştir. C) Çapraz uyak düzeni ve yarım uyak vardır. D) Hece ölçüsünün 8’li kalıbı kullanılmıştır. E) Yalın bir anlatıma sahiptir. 3. Ortaçağ’da danslara eşlik eden şiirlerdi. XVIII. yüzyıldan bu yana, geleneksel biçimini alarak masal ve efsane niteliğinde konuları işleyen kısa anlatı şiiri olarak kullanıldı. Çağdaş edebiyatta geleneksel biçimi değiştirilerek düşünsel ve duygusal yönü ağır basan modern örnekleri de yazıldı. Türk edebiyatında kullanılmamış olan bu nazım biçimine en yakın örnekler Yahya Kemal’in Nazar ve Mehlika Sultan adlı şiirleridir. Bu parçada sözü edilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Terzarima B) Sone C) Balad D) Eglog E) İkili 4. Duygu, düşünce ve hayalleri şiir gibi incelikli bir sanatla anlatan fakat ölçüye ve uyağa bağlanmayan, cümlelerden oluşmuş kısa nesirlere ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Manzume B) Serbest şiir C) Saf şiir D) Mensur şiir E) Manzum hikaye
42 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -1- ÖABT Edebiyat 5. Zil, şal ve gül. Bu bahçede raksın bütün hızı Şevk akşamında Endülüs üç defa kırmızı Aşkın sihirli şarkısı yüzlerce dildedir İspanya neş’esi ile bu akşam bu zildedir Yukarıdaki beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Her iki beyitte de mecaz-ı mürsel sanatı vardır. B) Beyitler aa bb uyak dizilişine sahiptir. C) Her iki beyitte de tam uyak vardır. D) Aruz ölçüsüyle söylenmiştir. E) Lirik bir söyleyişi vardır. 6. I. Hece, şiirde dizeleri oluşturan sözcüklerin uzunluk ve kısalığına dayanan ölçüdür. II. Serbest ölçü, hecelerin sayısı veya uzunluğunun dikkate alınmadığı modern edebiyatta şairin kendi isteğine göre oluşturduğu ölçüdür. III. Aruz, dizelerdeki hecelerin açık ya da kapalı oluşuna göre düzenlenen ölçüdür. IV. İmale, heceleri aruz kalıbına uydurmak için hecenin uzun okunmasıdır. V. Zihaf, heceleri aruz kalıbına uydurmak için uzun hecenin kısa okunmasıdır. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yanlış bilgi verilmiştir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 7. ---- uzun bir heceyi ölçü zoruyla kısa okumaya denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) İmâle B) Zihâf C) Durak D) Ulama E) Kalıp 8. Soramadım bir çift sözü Ay mıdır gün müdür yüzü Sandım ki Zühre yıldızı Şavkı beni yaktı geçti Bu dizelerde aşağıdaki şiir türlerinden hangisine özgü bir nitelik vardır? A) Epik şiir B) Pastoral şiir C) Satirik şiir D) Lirik şiir E) Didaktik şiir
43 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -1- ÖABT Edebiyat 9. Aşağıdaki dizelerin hangisinde mecazlı bir söyleyiş yoktur? A) Çobanın bir kızıl yele saçları Ateştir, alınmaz ele saçları B) Islak bir yorgan gibi iyice bürüneyim Örtün üstüme örtün serin karanlıkları C) Kırlardayım, yalnız ve düşünceli Yürüyorum, yavaş, ölçülü, ağır D) Mehtap kemer tâze belinde Üstünde semâ gizli bir örtü E) Durup köşe başında deliksiz dinlesem Sana kullanılmamış bir gök getirsem 10. Der kopardılar kamışlıktan beni Nâlişim zâr eyledi merd ü zeni Şerha şerha eylesin bağrım firâk Eyleyim tâ şerh-i derd-i iştiyâk Bu şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Fâ’ilâtün / Fâ’ilâtün / Fâ’ilün kalıbıyla yazılmıştır. B) aa bb uyak düzenine sahiptir. C) I. beyitte tam uyak, II. beyitte zengin uyak vardır. D) Aruz kusurlarından imale yapılmamıştır. E) İntak sanatına başvurulmuştur. 11. Eşcâr-ı bâğ hırka-i tecride girdiler Bâd-ı hazân çemende el aldı çenârdan Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Teşhis, istiare ve tenasüp sanatları vardır. B) Mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün kalıbıyla yazılmıştır. C) Medd, imale ve ulama yapılmıştır. D) Gazelin son beyitinden alınmıştır. E) Mutasavvıf mazmununa yer verilmiştir.
44 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -1- ÖABT Edebiyat 12. Gönlüm gibi ey nâme gidip yârda kaldın Baş üzre yerin var ham-ı destârda kaldın Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bir gazelin ilk beytinden alınmıştır. B) Zengin uyak ve redif kullanılmıştır. C) Kinaye sanatına başvurulmuştur. D) Mef’ûlü fâilâtü mefâîlü fâilün veznindedir. E) Nida ve teşbih sanatlarına yer verilmiştir. 13. Demez nice sürünürsün kapumda sen de garîb Kimesne bencileyin olmasın vatanda garîb Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bir gazelin matla beyitidir. B) Teşbih sanatına yer verilmiştir. C) Sevgilinin ilgisizliğinden yakınılmaktadır. D) Mefâ’ilün - fe’ilâtün - mefâ’ilün - fe’ilün kalıbıyla yazılmıştır. E) Aruz kusuru bulunmamaktadır. 14. Lâleler sahn-ı gülistânda kadeh-nûş oldılar Güft-gûy-ı bülbüle güller kamu gûş oldılar Bu beytin vezni aşağıdakilerden hangisidir? A) Fâ’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilün B) Mef’ûlü / mefâ’îlü / mefâ’îlü / fa’ûlün C) Mefâ’ilün / fe’ilâtün / mefâ’ilün / fe’ilün D) Fâ’ilâtün / fa’ilâtün / fa’ilâtün / fa’ilün E) Fa’ilâtün / fa’ilâtün / fa’ilün 1 2 3 4 5 6 7 B D C D C A B 8 9 10 11 12 13 14 D C D D D E A
45 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -2- ÖABT Edebiyat 1. Rûh-bahş oldı Mesîhâ sıfat enfâs-ı bahâr Açdılar dîdelerin hâb-ı ademden ezhâr Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Teşbih kullanılmıştır. B) Zengin uyak vardır. C) Açık istiare sanatına başvurulmuştur. D) Fâ’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilün (fa’lün) kalıbıyla yazılmıştır. E) Aruz kusurlarından imale bulunmaktadır. 2. Umduğum oldur ki rûz-ı haşr mahrûm olmayam Çeşme-i vaslun vire men teşne-i dîdâre su Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bir naattan alınmıştır. B) Hz. Muhammed’in şefaatçi olacağına telmih vardır. C) Çeşme, teşne, su sözcükleriyle tenasüp sanatı yapılmıştır. D) Aruzun fâ’ilâtün - fa’ilâtün - fa’ilâtün - fa’ilün kalıbıyla yazılmıştır. E) Beyitte sadece üç yerde imale yapılmıştır. 3. Kendi hüsnün hûblar şeklinde peydâ eyledün Çeşm-i âşıkdan anı döndün temâşâ eyledün Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Redif ve tam uyak kullanılmıştır. B) İki yerde imale yapılmıştır. C) Sadece bir yerde medd vardır. D) Dini - tasavvufi içeriklidir. E) Fâilâtün/fâilâtün/fâilâtün/fâilün kalıbıyla yazılmıştır. 4. Mürdeye cânlar virür bîmâra sıhhat lebleri Hikmet-i Lokmân u i’câz-ı Mesîhâ bundadur Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Telmih sanatı bulunmaktadır. B) Tenasüp sanatı vardır. C) Leff ü neşr sanatı kullanılmıştır. D) Tezatı sanatına yer verilmiştir. E) Kinayeli bir anlatıma sahiptir. 5. Mende Mecnûn’dan füzûn âşıklık isti’dâdı var Âşık-ı sâdık menem Mecnûn’un ancak adı var Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Ek ve kelime halinde redif vardır. B) Telmih ve mübalağa sanatları kullanılmıştır. C) Bir gazelin makta beytinden alınmıştır. D) Tam uyağa yer verilmiştir. E) Fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilün (fe’ilün)
46 Şiir Bilgisi ve Kafiye TEST -2- ÖABT Edebiyat 6. Eğer şeklin temâşâ kılsa Oklîdîs olur ahsent Ve ger Bihzâd nakş-ı dil-pezîrin gör der hakkâ Bu beyitin vezni aşağıdakilerden hangisidir? A) Fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün - fe’ilâtün B) Fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilâtün - fâ’ilâtün C) Mefâ’ilün - fe’ilâtün - mefâ’ilün - fe’ilün D) Mefâ’îlün - mefâ’îlün - mefâ’îlün - mefâ’îlün E) Mefâ’ilün - mefâ’ilün - mefâ’ilün - mefâ’ilün 7. Ünsüzle biten bir kelimeyi, açık hece elde etmek ya da bir kapalı bir açık hece değerinden tek kapalı hece değerine düşürmek için ünlüyle başlayan bir sonraki kelimeye bağlamaktır. Bu parçada sözü edilen edebiyat terimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Takti B) Aruz C) Medd D) Vasl E) Vezin 8. Kısa ünlüyle biten ya da tek kısa ünlüden oluşan bir açık heceyi, ölçü gereği kapalı hece değerine yükseltmektir. Bu parçada sözü edilen edebiyat terimi aşağıdakilerden hangisidir? A) Müfred B) Nazire C) Takti D) Zihaf E) İmale 9. ---- hecelerin asıl değerinden biraz daha uzun okunması anlamına gelir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Kasr B) Medd C) Zihaf D) Tefile E) Sekt-i melih 10. ---- vezin gereği Arapça ve Farsça hecelerdeki uzun ünlüleri kısa ünlü olarak; meddli heceleri de bir kapalı hece değerine düşürerek okumaktır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Takti B) Tefile C) Zihaf D) Medd E) Vasl