97 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Anlatmaya Bağlı Metinler 20. İlahi bakış açısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Klasik romanlarda çok kullanılmış olan bir bakış açısıdır. B) O anlatıcı, müşahit anlatıcı ve gözlemci figür gibi isimlere de sahiptir. C) Tarık Buğra Küçük Ağa romanında bu bakış açısını kullanmıştır. D) İlahi anlatıcı, kahramanların gizli kalmış duygu ve düşüncelerini dışavurabilir. E) İlahi anlatıcı, kahramanlarının geçmiş, hayal ve geleceğini bilir. 21. (I) Karakter, kendine özgü nitelikler içinde ruhsal gelişimi olan kahramanlardır. (II) Karakterler yer aldıkları eserin içeriği ve olay örgüsüyle birlikte anlaşılabilirler. (III) Bundan dolayı kimseye benzemez, başka eserlerdeki kahramanlardan ayrılırlar. (IV) Karakterler de tipler gibi tek bir kişilik yönüyle öne çıkar. (V) Yani belli bir sınıfı ya da belli bir insan eğilimini temsil etmek için yaratılmamışlardır. Bu parçadaki numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Çözüm İlahi bakış açısı, tanrısal-hakim-olimpik bakış adlarıyla anılır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Karakterler birden çok kişilik yönüyle öne çıkarırlar. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
Edebiyat Koçun diyor ki; Öğretici Metinler Çözüm Çözüm Antrenman - 2 Çözüm Antrenman -1 Anı(Hatıra): Bizim edebiyatımızdaki ilk anı örneği olarak 7. asırdaki Göktürk Yazıtları kabul edilir. Babür Şah’ın 16. yüzyılda yazdığı Babürname de anı niteliği gösterir. Ebulgazi Bahadır Han’ın 17. yüzyıldaki Şecerei Türkî’si anı örneklerimizdendir. Tanzimat dönemi ile anı türündeki hareketlilik hızlanır: Ziya Paşa – Defteri Amal, Ahmet Mithat Efendi – Menfa, Namık Kemal – Magosa Hatıraları, Ahmet Rasim – Gecelerim, Halit Ziya Uşaklıgil – Kırk Yıl, Saray ve Ötesi, Bir Acı Hikaye, Hüseyin Cahit Yalçın – Edebi Hatıralar, Ruşen Eşref Ünaydın – Atatürk’ü Özleyiş, Yakup Kadri Karaosmanoğlu Gençlik ve Edebiyat Hatıraları, Zoraki Diplomat, Anamın Kitabı, Yahya Kemal “Çocukluğum, Gençliğim, Siyasi ve Edebi Hatıralarım”, Yusuf Ziya Ortaç Portreler, Refik Halit Karay – İstanbul’un İç Yüzü, Halide Edip Adıvar – Mor Salkımlı Ev. Anının Genel Özellikleri Politika, spor, edebiyat, bilim gibi alanlardaki ünlü kişilerin hayatında izler bırakan anlarını kaleme almak ihtiyacından doğar. Çıkış noktası yaşanmış olaylardır. Olayların yaşanmasında uzun süre sonra yazılması çok fazla ayrıntının yer almamasına sebep olur. Aradan uzun süre geçtikten sonra yazılmaları olaylara daha olgun, tarafsız bakılmasını sağlar. Günlükler gibi günü gününe tutulmaz; hatıralar toparlanarak metin oluşturulur. Hatıranın ilk örneği eski Yunan’daki Ksenophon’un yazdığı Anabasis kabul edilirken, bizdeki ilk örnek 7. yüzyılda yazılan Orhun Abideleri’dir. Eleştiri(Tenkit) Bir sanat ya da düşünce eserini tanıtırken, zayıf ve güçlü yönlerini belirtme, bir yazarın gerçek değerini yansıtma amacıyla yazılan yazılara eleştiri (tenkit) denir. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü ‘’fıkra’’dır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Okuyucuya bazı gündelik sorunları tanıtan bu sorunlar hakkında yazarın düşüncelerini derinliğine inmeden kanıtlamaya başvurmaksızın anlatmaya çalışan kısa, yoğun ve günübirlik yazılara ne ad verilir? A) Makale B) Fıkra C) Deneme D) Eleştiri E) Günlük Parçada sözü edilen düzyazı türü ‘’eleştiri’’dir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Sanat ve edebiyat eserlerini tanıtmak değerlendirmek, sınıflamak, açıklamak ve yorumlamak amacıyla yazılan yazılardır. Bir eseri sadece zayıf, eksik ve başarısız yönlerini sergilemek için değil, onu bütün yönleriyle değerlendirerek önemini ortaya koymak amacıyla yazılır. Yukarıda kimi özelliklerinden bahsedilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Makale B) Fıkra C) Eleştiri D) Deneme E) Anı Türk edebiyatında ilk anı örneği ‘’ Göktürklerin Orhon Kitabeleri’dir.’’ Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Türk edebiyatında ilk anı örneği ---- Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’idir. B) Göktürklerin Orhon Kitabeleri’dir. C) Kıpçakların Codex Cumanicus’udur. D) Babür Şah’ın Babürname’sidir. E) Kaşgarlı Mahmut’un Divanu Lugati’t Türk’üdür. 1 2 3 B C B Antrenman - 3
Edebiyat Koçun diyor ki; Öğretici Metinler Hikaye (Öykü): Yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olayların okuyucuya haz verecek şekilde anlatıldığı kısa edebî yazılara “hikâye (öykü) denir. Hikâye – Roman Farkı Hikâye anlatım olarak romana benzer; ama aslında onun romandan çok farklı yanları vardır: Hikâye türü, romandan daha kısadır. Hikâyede temel öğe olaydır. Romanda ise temel öğe karakter, yani kişidir. Hikâyeler olay üzerine kurulur, romanlar ise kişi üzerine kurulur. Hikâyede tek olay bulunmasına karşılık romanda birbirine bağlı olaylar zinciri vardır. Romandaki olaylardan her biri hikâyeye konu olabilir. Hikâyede kahramanların tanıtımında ayrıntıya girilmez, kahramanlar her yönüyle tanıtılmaz. Romandan farklı olarak hikâyede kişiler sadece olayla ilgili yönleriyle anlatılır. Bu yüzden hikâyelerdeki kişiler bir karakter olarak karşımıza çıkmaz. Öyküde, olayın geçtiği yer (çevre) sınırlıdır ve ayrıntılı olarak anlatılmaz. Romanlarda olaylar çok olduğu için olayların geçtiği çevre de geniştir. Bu çevreler çok ayrıntılı olarak anlatılır. Hikâyeler kısa olduğu için anlatım yalın, anlaşılır ve özlüdür. Romanlarda ise anlatım daha ağır ve sanatlıdır. Öğretici Metinler: Öğretici metinler, bilgi ve haber vermek, ikna etmek, kanıları değiştirmek, uyarmak, düşündürmek, yönlendirmek, tanıtmak gibi amaçlarla yazılan metinlerdir. Öğretici Metinlerin Özellikleri Açıklamak, bilgi vermek, öğretmek amacıyla yazılır. Günlük yaşantılar, tarihî olaylar ve bilimsel gerçekler ele alınır. Konuyla ilgili duygu ve düşünceler kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir. Dil, daha çok, göndergesel işlevde kullanılır. Söz sanatlarına, kelimelerin mecaz ve soyut anlamlarına pek yer verilmez. Verilen bilgiler, yapılan açıklamalar örneklerle, tanımlarla pekiştirilir. Daha çok ansiklopedilerde, bilimsel kitaplarda ve ders kitaplarında kullanılır. Gereksiz söz tekrarına, ses akışını bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimelere yer verilmez. Öğretici metinlerde birbiriyle çelişen düşüncelere yer verilmez. Konuyla ilgili duygu ve düşünceler kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. (I) Öğretici metinler, herkese tek bir iletiyi verir. (II) Yani anlam tektir, sanatsal metinlerde olduğu gibi çok anlamlı bir anlatım yoktur. (III) Öğretici bir metinde, birbiriyle çelişen düşüncelere yer verilebilir. (IV) İletinin herkesçe anlaşılabilmesi için öğretici metinlerde açık ve yalın bir dil kullanılır. (V) Bununla birlikte metnin iletisinin tam olarak kavranması alıcının birikimine bağlıdır. Yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I B) II C) III D) IV E) V Çözüm Çözüm ‘’Günlük’’ öğretici metinlerdendir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Öğretici metinlerde amaç, okura bilgi vermek, haber vermek, okuru ikna etmek veya bir konuyu açıklamaktır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir öğretici metindir? A) Tiyatro B) Masal C) Öykü D) Fabl E) Günlük ‘’Öykü’’ bir öğretici metin değil olay çevresinde oluşan edebi metinlerdendir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Öğretici metinler, bir olayı, kavramı veya nesneyi açıklamak, anlatmak veya bildirmek amacıyla yazılan metinlerdir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir öğretici metin değildir? A) Mektup B) Anı C) Gezi Yazısı D) Öykü E) Deneme Çözüm Antrenman - 6 Antrenman - 5 Antrenman -4 4 5 6 D E C
Edebiyat Koçun diyor ki; Öğretici Metinler ‘’Günlük’’ gazete çevresinde gelişen türlerden biri değil kişisel hayatı konu edinen türlerdendir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Antrenman - 8 Çözüm Aşağıdakilerden hangisi gazete çevresinde gelişen türlerden biri değildir? A) Röportaj B) Fıkra C) Günlük D) Makale E) Deneme Öğretici metinlerde anlatıcı sanatsal metinlerde olduğu gibi ‘’kurmaca’’ değil ‘’gerçek’’ bir kişidir. Bu yüzden ‘’D’’ seçeneğindeki ifade yanlıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Öğretici metinlerdeki dil ve anlatımla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Öğretici metinler yazıldıkları dönemin dil ve anlatım özelliklerini yansıtır. B) Sanatsal metinlerde olduğu gibi öğretici metinlerde de bir konu farklı bir bakışla ortaya konabilir. C) Dil ve anlatım, iletilmek istenen mesaja, metnin türüne, iletişim aracına, hedef kitleye göre değişir. D) Öğretici metinlerde anlatıcı sanatsal metinlerde olduğu gibi gerçek değil kurmaca bir kişidir. E) Öğretici metinlerde terimlere, kavram ve gözlemlere anlatımda önemli ölçüde yer verilir. Antrenman -7 METİN TÜRLERİ A.TARİHİ METİNLER B.FELSEFİ METİNLER C.BİLİMSEL METİNLER D.GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİN TÜRLERİ Makale Fıkra Deneme Eleştiri Sohbet Röportaj Haber Yazıları E.KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİN TÜRLERİ Hatıra (Anı) Gezi Yazısı (Seyahatname) Biyografi (Yaşam Öyküsü) Otobiyografi (Öz Yaşam Öyküsü) Mektup Günlük (Günce) GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİN TÜRLERİ Makale Fıkra Deneme Eleştiri Sohbet Röportaj Haber Yazıları KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİN TÜRLERİ Hatıra (Anı) Gezi Yazısı (Seyahatname) Biyografi (Yaşam Öyküsü) Otobiyografi (Öz Yaşam Öyküsü) Mektup Günlük (Günce) 7 8 D C
Edebiyat Koçun diyor ki; Öğretici Metinler Çözüm Günlük (Günce) Bir kimsenin düzenli olarak, günlük olaylarla ilgili yorumlarını, bunlardan kaynaklanan o günkü anlayışlarını, düşüncelerini, üstüne tarih atarak kaleme aldığı kısa yazılara “günlük” veya “günce” denir. Günlüğün özellikleri şunlardır: Günlükler ne gün yazıldığını belirtmek için tarih atılan, çoğu zaman her günün sonunda o gün olup bitenin sıcağı sıcağına anlatıldığı, olaylarla ilgili yorumlar, değerlendirmeler yapıldığı yazılardır. Günlükler her gün yazıldığı için kısadır. Bu yazılar yazarının yaşamından izler taşır. Bu bakımdan günlükler içten ve sevecendir. Okuyucular dikkate alınmadan yazılan günlükler, özeldir. Duyguların, düşüncelerin yoğun olduğu anlarda sıcağı sıcağına yazılan günlüklerin anlatımı geliştirmede önemli bir yararı vardır. Günlükler bir deftere yazılabileceği gibi daha kullanışlı olması bakımından bir ajandaya da yazılabilir. Türk Edebiyatında Günlük Türk edebiyatında Suut Kemal Yetkin, Seyit Kemal Karaalioğlu ve Oktay Akbal günlüklerini kitap olarak yayımlayan sanatçıların başında yer almaktadır. Ayrıca Oğuz Atay’ın “Günlük Bütün Eserleri”; Nihat Erim’in “Günlükler”; Fevzi Çakmak’ın “Mareşal ve Günlükleri”, Salah Birsel’in “Papağanname Günlük” adlı eserleri bu türdedir. Günlük-Anı Farkı Anı ile günlük çoğu zaman karıştırılmaktadır. Günlük, adından anlaşılacağı üzere yaşanırken, günü gününe yazılır. Anı ise aradan zaman geçtikten sonra yazılır. Örneğin kişi günlüklerinden yararlanarak ileride bir anı kitabı kaleme alabilir. Günlük yazarı sadece kendisini ya da kendisini merkeze alarak çevresindekileri anlattığı hâlde; anı yazarları başkalarını anlatabilir. Günlükler başkalarının okuması amacıyla yazılan türlerden biri değildir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. I. Özel yazılar olan günlükler içten bir üslupla kaleme alınır. II. Edebiyatımızda günlük yerine önceleri, ruzname adı kullanılmıştır. III. Günlükler anılardan farklı olarak başkasının okuması için yazılır. IV. Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu romanında günlük türünden yararlanmıştır. V. Günlükler asıl yaygınlığını Cumhuriyet döneminde göstermiştir. Yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde günlük türüyle ilgili yanlış bilgi verilmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V Söyleşi gazete çevresinde meydana gelen edebi metinlerdendir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Antrenman - 10 Çözüm Antrenman -9 Aşağıdakilerden hangisi kişisel hayatı konu edinen edebi metinlerden biri değildir? A) Gezi yazısı B) Mektup C) Anı D) Otobiyografi E) Söyleşi 9 10 11 E C C Anılarda iddia ve ispat kaygısı yoktur. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Anı türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Anılar, anlatılanların üzerinden uzun yıllar geçtikten sonra kaleme alınır. B) Anılarda birinci tekil kişili anlatıcı yani kahraman anlatıcı söz konusudur. C) Anılar; makaleler ve bilimsel yazılar gibi iddia ve ispat yazılarıdır. D) Anılarda dil ağırlıklı olarak göndergesel işlevde kullanılır. E) Anılarda inandırıcılık için gazete, mektup, günlük gibi belgelerden de yararlanılır. Antrenman - 11 Çözüm
Edebiyat Koçun diyor ki; Öğretici Metinler Şikayetname: Fuzûlî’nin Şehzade Bayezid başta olmak üzere değişik kişilere yazdığı beş mektubunu içerir. Bunlar arasında en tanınmışı “Şikâyetname” adlı mektubudur. Şair, bu mektubunda 16.yüzyıl sosyal yaşamından kesitler sunar. Eserde devlet kuruluşlarındaki çalışma düzeni ve devlet memurlarının rüşvetçiliği, sahtekarlığı ve hırsızlığı ağır bir dille eleştirilir. Nükteli bir anlatımın olduğu eserde ağır bir dil ve sanatlı bir anlatım kullanılmıştır. Anı (Hatıra) Toplum hayatında önemli görevler üstlenmiş, toplumu ilgilendiren önemli olayları bizzat yaşamış veya bu olaylara şahit olmuş kişilerin bu olayları duyurmak için sanat değeri taşıyan bir üslupla yazdıkları yazılara “anı” (hatıra, hatırat) denir. Anıların yazıldığı defterlere “hatıra defteri” denir. Anı yazıları yaşanmakta olanı değil, yaşanmışı konu alır. Anılar ya günü gününe tutulan notlardan yararlanılarak ya da yaşanan olaylar anımsanarak sonradan yazılır. Her iki durumda da anılar yaşandıktan çok sonra kaleme alınır. Anılarda gözlem esastır. Anılar kişinin kendi özel tarihidir. Mesleki yaşamında başarıya ulaşmış veya şöhreti yakalamış bazı kişiler anılarını yazarlar. Anının özellikleri şunlardır: Anılar tarihi gerçeklerin öğrenilmesine katkı sağlar. Gelecek kuşaklara ders vermek ve kamuoyu ile hesaplaşmak amacı da vardır. Anılar kişinin yaşadığı dönemle ilgili bilgiler de verir. Bu bakımdan anılar tarihe ışık tutan kaynaklar arasında yer alır. Yaşanmış olayların gizli kalmış bazı yönlerini açığa çıkarır. Ancak bunlar, olaylara kişisel bakış açısıyla kaleme alınmış olduklarından kesin ve bilimsel bir doğru gibi kabul edilemez ve nesnel bir belge niteliği taşımaz. Anılar sonradan kaleme alındığı için olaylar üzerinden çok zaman geçmiş olur. Kişi bu zaman içinde değişim geçirebilir, olaylara bakış açısı değişebilir. Dolayısıyla anılar yazıldıkları andan bakılarak kaleme alınır. Anıların mutlaka gerçeği anlattığı söylenemez, onlara sağlam tarihî belgeler olarak bakılamaz. Başıbozuk Günceler Ece Ayhan’a ait bir eserdir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? A) Başıbozuk Günceler - Cemal Süreya B) Günce - Nurullah Ataç C) Ruzname - Ömer Seyfettin D) Seyahat Jurnali - Direktör Ali Bey E) El Yazılarına Vuruyor Güneş - İlhan Berk Çözüm Çözüm Şikayetname, Divan edebiyatında edebi mektup türünün önemli bir örneğidir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatında edebi mektup türünün önemli bir örneği sayılmaktadır? A) Garipname B) Camasbname C) Şikayetname D) Velayetname-i Otman Baba E) Harname Zehra, mektup türünden yararlanılarak oluşturulmamıştır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Aşağıdaki romanlardan hangisi mektup türünden yararlanılarak oluşturulmamıştır? A) Mutallaka B) Zehra C) Handan D) Bir Kadın Düşmanı E) Bir Serencam Çözüm Antrenman - 14 Antrenman - 13 Antrenman -12 12 13 14 B C A
103 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Öğretici Metinler 1. Aşağıdakilerden hangisi Batı etkisindeki Türk edebiyatında anı türünde yazılmış bir eser değildir? A) Mor Salkımlı Ev B) Eşkâl-i Zaman C) Defter-i A’mal D) Zoraki Diplomat E) Evrak-ı Perişan 2. Aşağıdakilerden hangisi anı türünde yazılmış eserlerden biri değildir? A) Boğaziçi Yalıları B) Türk’ün Ateşle İmtihanı C) Saray ve Ötesi D) Zeytindağı E) Bize Göre 3. I. Biyografisi yazılan kişinin başından geçen olaylar onun davranışlarını belirleyecek bir akış içinde verilir. II. Biyografik eserler uzun süreli araştırmalar ve ayrıntılı, titiz bir çalışma gerektirir. III. Biyografilerin bilgi ve belgelere dayandırılarak nesnel olmasına özen gösterilmelidir. IV. Biyografilerde yazarın, biyografisini yazdığı kişiyi bizzat tanımış olması zorunluluğu vardır. V. Biyografilerde açık, akıcı ve yalın bir dil; aynı zamanda öyküleyici ve öğretici anlatım kullanılır. Yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde biyografi türü ile ilgili bilgi yanlışı vardır? A) I B) II C) III D) IV E) V Çözüm Mor Salkımlı Ev-Halide Edip Adıvar,Eşkal-i Zaman-Ahmet Rasim,Defter-i Amal-Ziya Paşa,Zoraki Diplomat-Yakup Kadri Karaosmanoğlu’na ait anı türündeki eserlerdir. Evrak-ı Perişan:Namık Kemal’e ait bir biyografidir ve Fatih,Yavuz Sultan ve Selahattin Eyyubi’yi anlatır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Bize Göre Ahmet Haşim’in deneme türündeki eseridir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Biyografilerde yazarın, biyografisini yazdığı kişiyi bizzat tanımış olması zorunluluğu yoktur. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
104 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Öğretici Metinler 4. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminden önceki önemli gezi yazısı eserlerinden biri değildir? A) Kitab-ı Bahriye B) Âfak-ı Irak C) Mir’atü’l Memalik D) Tuhfetü’l Harameyn E) Seyahatname 5. Aşağıdakilerden hangisi Batı etkisindeki Türk edebiyatında gezi yazısı türünde yazılmış eserlerden biri değildir? A) Seyahat Jurnali B) Denizaşırı C) Abbas Yolcu D) Anadolu Notları E) Beş Şehir 6. Ahmet Rasim’in Muharrir Bu Ya ve Şevket Rado’nun Eşref Saat adlı eserlerinin türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Fıkra B) Gezi Yazısı C) Sohbet D) Anı E) Günlük Çözüm Âfak-ı Irak Servet-i Fünun yazarlarından Cenap Şahabettin’e aittir. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar’a ait deneme türünde bir eserdir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Ahmet Rasim’in Muharrir Bu Ya ve Şevket Rado’nun Eşref Saat adlı eserlerinin türü ‘’sohbet’’tir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
105 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Öğretici Metinler 7. Türk edebiyatında fıkra türünün başarılı ilk örneklerini Servet-i Fünun döneminde bağımsız bir yazar olan ---- vermiştir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Ahmet Rasim B) Ahmet Haşim C) Hüseyin Rahmi Gürpınar D) Mehmet Akif Ersoy E) Yahya Kemal Beyatlı 8. Fıkra türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Gazetecilikle doğan, gazete dendiğinde akla gelen ilk türlerdendir. B) Spor, doğa, eğitim, siyaset, ekonomi gibi geniş bir konu alanı vardır. C) Yazarın yorumunu aktarmaktan çok bir fikri kabul ettirme amacını taşır. D) Okuyucuyu sıkmayan, yalın, kısa ve etkili cümlelerle kurulmuş bir üsluba yer verilir. E) Konuyu derinlikli inceleme, yargıları ispatlama amacı güdülmez. 9. ---- fıkralarının bulunduğu Bize Göre’deki bazı yazıları deneme türünün ilk örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Ahmet Rasim’in B) Direktör Ali Bey’in C) Hüseyin Cahit Yalçın’ın D) Cenap Şahabettin’in E) Ahmet Haşim’in Çözüm Parçada boş bırakılan yere ‘’Ahmet Rasim’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Fıkralar,bir fikri kabul ettirmekten çok yazarın yorumunu aktarmak amacını taşır.Bu nedenle ‘’C’’ seçeneği yanlıştır. Doğru yanıt ‘’C’ seçeneğidir. Çözüm Parçanın başına ‘’Ahmet Haşim’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’ seçeneğidir.
106 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Öğretici Metinler 10. Deneme türünün Türk edebiyatındaki ilk ustası aşağıdakilerden hangisidir? A) Ahmet Haşim B) Nurullah Ataç C) Sabahattin Eyüboğlu D) Suut Kemal Yetkin E) Cemil Meriç 11. Aşağıdakilerden hangisi deneme türünde yazılmış bir eser değildir? A) Mavi ve Kara B) Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu C) Mağaradakiler D) Dilin Gücü E) Bu Diyar Baştan Başa 12. Aşağıdakilerden hangisi Batı etkisindeki Türk edebiyatında deneme türündeki eserlerden biri değildir? A) Yaşadığım Gibi B) Karalama Defteri C) Beş Şehir D) Günlerin Götürdüğü E) Muharrir Bu Ya Çözüm Deneme türünün Türk edebiyatındaki ilk ustası Nurullah Ataç’tır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Bu Diyar Baştan Başa röportaj türünde bir eserdir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Muharrir Bu Ya,Batı etkisindeki Türk edebiyatında deneme türündeki eserlerden biri değildir.Söyleşi türündeki bir eserdir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
107 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Öğretici Metinler 13. (I) Fıkralarda çoğunlukla geniş kitleyi ilgilendiren günlük olaylar üzerinde durulurken denemelerde her türlü konu üzerinde durulabilir. (II) Makalelerden farklı olarak denemelerde düşünceler kesin bir sonuca bağlanmaz. (III) Denemelerde sohbetlere göre daha ağırbaşlı bir dil kullanılır, sohbetlerde olduğu gibi nükteli bir üslup yoktur. (IV) Denemelerde de sohbetlerde de içtenlik ve samimiyet dikkat çeker. (V) Denemelerde yazar karşıdakiyle konuşuyormuş gibi, söyleşilerde kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi bir üslupla yazar. Numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I B) II C) III D) IV E) V 14. Makale türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Ciddi bir üslupla kaleme alınmış bilimsel yazılardır. B) Araştırmaya, belgelere, kanıtlamaya dayalı bir düzyazı türüdür. C) Öğretici, açıklayıcı ve kanıtlayıcı anlatım türleri kullanılır. D) Yazar, düşüncelerini inandırıcı kılmak amacıyla somutlaştırarak anlatır. E) Türk edebiyatında ilk makale Şinasi’nin yazdığı Tasvir-i Efkar Mukaddimesi’dir. Çözüm ‘’Denemelerde yazar karşıdakiyle konuşuyormuş gibi, söyleşilerde kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi bir üslupla yazar.’’ ifadesi yanlıştır,çünkü tam tersi olması gerekmektedir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Türk edebiyatında ilk makale Şinasi’nin yazdığı Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi’dir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
108 Öğretici Metinler TEST -1- ÖABT Edebiyat 1. Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet edebiyatında denemeyle eleştiri arasında değerlendirebileceğimiz yazılarıyla öznel eleştirinin önemli bir temsilcisi haline gelmiştir? A) Nurullah Ataç B) Fethi Naci C) Cemil Meriç D) Sabahattin Eyüboğlu E) Nermi Uygur 2. Fikret Otyam’ın Ha Bu Diyar ve Yaşar Kemal’in Bu Diyar Baştan Başa adlı eserlerinin türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Gezi yazısı B) Röportaj C) Deneme D) Fıkra E) Makale 3. Tarihi yazılarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Tarih deyince akla gelen ilk metin Heredotos Tarihi’dir. B) Açık, yalın ve duru bir anlatım kullanılır. C) Konusunu tarihten alan her metin tarihi bir metindir. D) Bilgi aktarma amaçlı olduğundan dil göndergesel işlevdedir. E) Türk tarihi açısından Aşık Paşazade, Naima, Peçevi tarihleri önemlidir. 4. Türk edebiyatında nutuk türünün ilk örneği ---- Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Kutagdu Bilig’dir. B) Yenisey Yazıtları’dır. C) Göktürk Kitabeleri’dir. D) Altun Yaruk’tur. E) Dede Korkut Kitabı’dır. 5. Toplumu değil bireyi öne çıkarır. Dil işçiliğine özen gösterilir ve dilden kesinlikle taviz verilmez. İnce alay, önemli bir özelliğidir. Bir iç konuşmadır, kişinin kendini dinlemesidir ve bu yönüyle sohbetten ayrılır. Deneyimi öne çıkaran bir yazı türüdür ve birikim ile deneyimin iç içeliğini gösterir. Yaratıcı bir tür iken amaç edinmeden öğreticiliği de kabullenir. Bu parçada sözü edilen edebiyat türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Fıkra B) Şiir C) Deneme D) Eleştiri E) Öykü
109 Öğretici Metinler TEST -1- ÖABT Edebiyat 6. Türk edebiyatında deneme gibi düzyazıya dayalı türler Tanzimat’tan sonra görülmektedir. Deneme türü özellikle ---- döneminde gelişmiştir. Karalama Defteri adlı eseri ---- deneme türünün özgün örneklerini vermiştir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tanzimat - Recaizade Mahmut Ekrem’in B) Servet-i Fünun - Cenap Şahabettin’in C) Fecr-i Ati - Ahmet Haşim’in D) Milli Edebiyat - Ömer Seyfettin’in E) Cumhuriyet - Nurullah Ataç’ın 7. ---- belirli bir konuda bir görüşü, düşünceyi savunmak ve kanıtlamak için yazılan yazı türüne denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Fıkra B) Makale C) Deneme D) Eleştiri E) Röportaj 8. Aşağıdaki yapıtlardan hangisi Salah Birsel’e ait değildir? A) Kuşları Örtünmek B) El Yazılarına Vuruyor Güneş C) Nezleli Karga D) Bay Sessizlik E) Aynalar Günlüğü 9. Bir yazarın yurtiçinde ve dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüne ne ad verilir? A) Anı B) Günlük C) Gezi Yazısı D) Mektup E) Deneme 10. Herhangi bir gerçeği açıklığa kavuşturmak, bir konuda görüş ve tezler ortaya koymak ve bir hipotezi savunmak, desteklemek için yazılmış olan yazılara ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Makale B) Eleştiri C) Deneme D) Fıkra E) Röportaj
110 Öğretici Metinler TEST -1- ÖABT Edebiyat 11. Deneme, Avrupa edebiyatında ----, ---- ile başladı. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) İngiliz - Bacon B) Latin - Çiçero C) Fransız - Moliere D) Yunan - Heredot E) Fransız – Montaigne 12. Bu türe özgü bir konu yoktur. Özgürce seçilen bir konuda, yazarın kendi kendisiyle konuşuyormuşcasına yazdığı yazılardan oluşur. Yazının konusu yazarın o anda aklına geliveren bir konu görünümündedir. Türün öğretici ve düşünsel yanı da vardır. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Fıkra B) Deneme C) Sohbet D) Makale E) Anı 13. Bir yazarın günlük olaylara ya da ülke ve toplum sorunlarına ait herhangi bir konu üzerinde kişisel görüş ve düşüncelerini, akıcı bir dille anlatan düzyazılara denir. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Deneme B) Makale C) Eleştiri D) Fıkra E) Sohbet 14. Türk edebiyatında ilk gezi kitabı ----, ---- adlı eseridir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Piri Reis’in - Kitab-ı Bahriye B) Evliya Çelebi’nin - Seyahatname C) Seydi Ali Reis’in - Miratü’l Memalik D) Katip Çelebi’nin - Cihannüma E) Babür Şah’ın - Babürname 15. Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet döneminde anı türünde yazılmış yapıtlardan biri değildir? A) Şair Dostlarım B) Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu C) Babamın Arkadaşları D) Bizim Yokuş E) Ömer’in Çocukluğu 1 2 3 4 5 6 A B C C C E 7 8 9 10 11 12 13 14 15 B B C A E B D C E
111 Öğretici Metinler TEST -2- ÖABT Edebiyat 1. Türk edebiyatında fabl türünde yazılmış ilk yapıt ---- yazdığı ---- Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Yusuf Has Hacip’in - Kutadgu Bilig’dir. B) Beydeba’nın - Kelile ve Dimne’dir. C) Şeyhi’nin - Harname’dir. D) Ahmet Mithat Efendi’nin - Kıssadan Hisse’dir. E) Şeyh Galip’in - Hüsn ü Aşk’tır. 2. Bir sanat ya da düşünce eserini tanıtırken zayıf ve güçlü yönlerini belirtme, bir yazarın gerçek değerini yansıtma amacıyla yazılan yazılara denir. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Eleştiri B) Makale C) Fıkra D) Deneme E) Söyleşi 3. Aşağıdakilerden hangisi edebiyatımızdaki ünlü makalelerden biri değildir? A) Mukaddime B) Renan Müdafanamesi C) Nesri Harp D) Şiir ve İnşa E) Talim-i Edebiyat 4. Aşağıdaki anı-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? A) Ömer’in Çocukluğu - Muallim Naci B) Zeytindağı - Halit Ziya Uşaklıgil C) Defter - i Amal - Ziya Paşa D) Çankaya - Falih Rıfkı Atay E) Muharrir, Şair, Edip - Ahmet Rasim 5. Yalnız yaşamanın bir tek amacı vardır sanıyorum; o da daha başıboş, daha rahat yaşamak. Fakat her zaman, buna hangi yoldan varacağımızı bilmiyoruz. Çok kez insan dünya işlerini bıraktığını sanır; oysaki bu işlerin yolunu değiştirmekten başka bir şey yapmamıştır. Bir aileyi yönetmek, bir devleti yönetmekten hiç de kolay değildir. Bu parça aşağıdaki düzyazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir? A) Fıkra B) Makale C) Deneme D) Anı E) Günlük
112 Öğretici Metinler TEST -2- ÖABT Edebiyat 6. “Eğer mümkün olsaydı karşınıza anadan doğma çıkardım. Bu kitapta size asla bir şey kanıtlama iddiam yoktur. Elimden geldiğince size beni anlattım. Bana hak vermenizi ya da beni yargılamanızı istemiyorum.” Bu parça aşağıdaki düzyazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir? A) Deneme B) Günlük C) Sohbet D) Röportaj E) Anı 7. I. Konu, bilimsel olabildiği gibi günlük olaylardan da seçilebilir. II. Yazı, belirli bir plan dahilinde yazılmalıdır. III. Başkalarına ait söz ve deyişler kullanılabilir. IV. Anlatımın açık ve ustalıklı olmasına dikkat edilmelidir. V. Yazı elden geldiğince kısa ve öz tutulmalıdır. Fıkra ile ilgili yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 8. Cumhuriyet döneminde yayımlanan ilk günlük ---- adıyla ---- aittir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Günlerde - Oktay Akbal’a B) Günlük - Salah Birsel’e C) Günlük - Oğuz Atay’a D) Yeşil Bir At Sırtında - Necati Cumalı’ya E) Başıbozuk Günceler - Ece Ayhan’a 9. Makinenin tekniğin dokunduğu yer, çölün ortasında bile olsa yepyeni bir uygarlığı ortaya çıkarıyor. Kırıkkale işte böyle bozkırın ortasında baca, fabrika, asfalt geometri, boyalı ev, sağlam tavan, iş gömleği giyen alın terli insan demektir. Kırıkkale bana, kopmuş bir film parçasının sarı bakkal kağıdına yapıştırılması etkisini yaptı. Kırıkkale başlı başına minnacık bir fabrika yuvasıdır. Sağı solu, önü arkası bozkırdır. Bu parçanın türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Gezi yazısı B) Günlük C) Anı D) Röportaj E) Sohbet
113 Öğretici Metinler TEST -2- ÖABT Edebiyat 10. (I) Deneme, dil ve anlatım özellikleri bakımından öteki düşünce yazılarından farklıdır. (II)Deneme türünde kesin sonuçlara varma, bir savı kabul ettirme gibi bir amaç söz konusu değildir. (III) Deneme yazarı, herhangi bir konu üzerinde düşüncelerini içtenlikle ve sohbet havası içinde açıklamaya özen gösterir. (IV) Denemeler, kısa bir makale veya köşe yazısı gibi bir çırpıda okunabilecek uzunlukta olur. (V) Denemelerde ciddi bir anlatım ve belirli bir plana göre yazma zorunluluğu vardır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yanlış bir bilgi verilmiştir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 11. İnsan önce içindeki sıkıntıyı dağıtmazsa yer değiştirmek daha fazla bunaltır onu: Nasıl ki yerine oturmuş yükler daha az engel olur geminin gidişine. Bir hastaya iyilikten çok kötülük edersiniz yerini değiştirmekle. Hastalığı azdırırsınız kımıldatmakla, nasıl ki kazıklar daha derine gidip sağlamlaşır sarsıp sallamakla. Onun için kalabalıktan kaçmak yetmez, bir yerden başka bir yere gitmekle iş bitmez: İçimizdeki kalabalık hallerimizden kurtulmamız, kendimizi kendimizden koparmamız gerek Bu parça aşağıdaki düzyazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir? A) Fıkra B) Deneme C) Anı D) Günlük E) Otobiyografi 12. Makale ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Her konuda yazılabilir. B) Gazete, dergi ve internette yayımlanır. C) Öne sürülen düşünce kanıtlanmak zorunda değildir. D) Somut özellikler ön plandadır. E) Anlatım sade ve belirli bir plana göredir. 13. Bir kimsenin herhangi bir konuda içini dökmek, paylaşmak amaçlı; kesin hükümlere varmadan, samimi bir üslupla yazdığı yazılara ……. denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Fıkra B) Anı C) Günlük D) Sohbet E) Deneme 14. Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında gezi türünde yazılmış yapıtlardan biri değildir? A) Cihannüma B) Miratü’l Memalik C) Seyahatname D) Kitab-ı Bahriye E) Heşt Behişt 1 2 3 4 5 6 7 C A E B C A A 8 9 10 11 12 13 14 B A E B C E E
114 Öğretici Metinler Zamana Karşı: 14 dk. ÖABT Edebiyat 1. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminde anı türünde yazılmış yapıtlardan biri değildir? A) Magosa Mektupları B) Defter-i Amal C) Eşkal-i Zaman D) Menfa E) Ömer’in Çocukluğu 2. Aşağıdakilerden hangisi günlük türünde yazılmış bir yapıt değildir? A) Bizim Yokuş B) Jurnal 1-2 C) El Yazılarına Vuruyor Güneş D) Günler E) Gündökümü 3. Edebiyat alanının en yaygın türlerinden biridir. Bu türde verilen yapıtların çok değişik alanlarda oluşu, ona belli bir sınır çizme imkanını zorlaştırmaktadır. Bu türün önde gelen özelliği, yazarın yaşamının belirli bir kesitini alması ve çok sonra yazıya dökülmesidir. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Biyografi B) Otobiyografi C) Günlük D) Özgeçmiş E) Anı 4. Bir kimsenin kendi yaşamını, yaşadığı dönemde şahit olduğu ya da duyduğu olayları edebi değer taşıyan bir dille anlattığı yazılardır. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Günlük B) Otobiyografi C) Biyografi D) Anı E) Özgeçmiş 5. Aşağıdakilerden hangisi anı türünde yazılmış bir yapıt değildir? A) Çankaya B) Defter-i Amal C) Harabat D) Saray ve Ötesi E) Falaka
115 Öğretici Metinler Zamana Karşı: 14 dk. ÖABT Edebiyat 6. Öğretmeye bağlı, gerçekçi anlatım türlerinden olan ----, bir kişinin önemli ve kayda değer bulduğu olayları, gözlem, izlenim, duygu, düşünce ve hayallerini günü gününe tarih belirterek anlattığı yazı türüdür. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Anı B) Öykü C) Günce D) Özgeçmiş E) Mektup 7. Ankara 1.4.1921 Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü Savaş Meydanında Metristepede Batı Cephesi Komutanı ve Genelkurmay Başkanı İsmet Paşa’ya, Bütün dünya tarihinde, sizin İnönü Meydan Savaşlarında yüklendiğiniz görev kadar ağır bir görev yüklenmiş komutanlar pek azdır. Ulusumuzun bağımsızlığı ve varlığı, çok üstün yönetiminiz altında şerefle görevlerini yapan komuta ve silâh arkadaşlarınızın duyarlığına ve yurtseverliğine büyük güvenle dayanıyordu. Siz orada yalnız düşmanı değil, ulusun ters alınyazısını da yendiniz. Düşman çizmesi altındaki karayazılı topraklarımızla birlikte bütün yurt bugün, en kıyıda köşede kalmış yerlerine dek utkunuzu kutluyor. Düşmanın yurdumuzda sonsuz yayılma isteği, dayancınızın ve yurtseverliğinizin yalçın kayalarına başını çarparak paramparça oldu. Bu yazının türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Tarih B) Anı C) Günlük D) Mektup E) Söyleşi 8. Günlük ve anı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Anılar da günlükler gibi bir kimsenin başından geçen gerçek yaşantılardan kaynaklanır. B) Anılar yaşanırken günlükler ise yaşandıktan sonra yazılır. C) Anılar daha çok yaşlılık çağlarında, günlük ise yaşamın her döneminde yazılabilir. D) Günlükler daha öznel, derin ve içten bir anlatımla yazılırken anılar nesnel bir anlatıma sahiptir. E) Günlükler kurgudan uzak yoğun düşüncelerin toplamıyken anılarda anlatım kurgusal nitelik taşır. 9. Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun döneminde anı türünde yazılmış yapıtlardan biri değildir? A) Edebi Hatıralar B) Saray ve Ötesi C) Falaka D) Mavi Sürgün E) Kırk Yıl
116 Öğretici Metinler Zamana Karşı: 14 dk. ÖABT Edebiyat 10. Aşağıdakilerden hangisi anı türünün özelliklerinden biri değildir? A) Yazarın unutulmasını istemediği gerçekleri kalıcı kılar. B) Yaşanmış olanı değil yaşanmakta olan bir konuyu anlatır. C) Tarihsel gerçeklerin öğrenilmesinde tarihçilere ışık tutar. D) Geçmiş birinci kişi ağzından kişisel yargı ve yorumlarla verilir. E) Tanınmış kişilerin yaşamlarını, çalışma ve araştırmalarını anlatır. 11. Aşağıdakilerden hangi ikisi edebiyatımızda günlük türünün en önemli iki temsilcisidir? A) Salah Birsel - Nurullah Ataç B) Oktay Akbal - Fethi Naci C) Memet Fuat - Adalet Ağaoğlu D) Nurullah Ataç - Hilmi Yavuz E) Muzaffer Buyrukçu - Oğuz Atay 12. Edebiyat ve sanat dünyasından tanınmış kişilerin kaleminden günü gününe yazılan günlükler, yazarlarının iç dünyasını kurgusuz bir biçimde sergileyerek günlüğün sahibine ilişkin ayrıntılı bilgilere birinci elden ulaşmamızı sağlar. Bu parçada günlüğün aşağıdaki özelliklerinden hangisine değinilmiştir? A) Birinci kişi ağzından yazılmış kısa ve özlü bir tür oluşuna B) Gerçeklerin ve yaşanılanların değiştirilmeden yazılışına C) Yazarın kişiliğini ve ruhsal yapısını yansıtmasına D) Konuşma diline yakın bir dil kullanılmasına E) Tarih, biyografi ve anı türleri için belge niteliğinde olmasına
117 Öğretici Metinler Zamana Karşı: 14 dk. ÖABT Edebiyat 13. Türk edebiyatında ---- anı türünün ilk örneği sayılmaktadır. XVI. yüzyılda Hindistan’da bir imparatorluk kurmuş olan Babür Şah’ın yazdığı -----, XVII. yüzyılda Ebu’l Gazi Bahadır Han’ın yazdığı ---- anı türünün önemli örneklerindendir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Yenisey Yazıtları - Babürname - Şecere-i Terakime B) Göktürk Yazıtları - Babürname - Şecere-i Türk C) Seyahatname - Babürname - Şecere-i Terakime D) Divan-ı Lugati’t Türk - Babürname - Gülşenü’ş Şuara E) Oğuz Kağan Destanı - Babürname - Şecere-i Türk 14. Knokke-Le Zoute, 30 Ağustos 1974, Cuma Sevgili Huriye, Selma, Ayşe, Saat öğleden sonra dördü çeyrek geçiyor. Evvelki gün öğle üstü Brüksel’e gelmiştik. Binbir telâş içinde, sora soruştura gideceğimiz yeri öğrendik. Valizleri hava alanında emanetçiye bırakmıştık, orta halli bir lokantada 200 franga bir kap yemek yiyerek gene havaalanına döndük trenle. Bavulları alıp tekrar Brüksel. Oradan başka trene binip Knokke-Le Zoute denilen yere geldik. Bize ayrılan oteli bulduk. Ayrı odalara yerleştik. Gece dokuz buçuğa geliyordu. Sokakları tarayıp lokanta vitrinlerindeki yemek fiyat listelerine bakarak, en ehvenini seçip karnımızı doyurduk. Bu parça aşağıdaki düzyazı türlerinin hangisinden alınmıştır? A) Anı B) Günlük C) Mektup D) Tarih E) Öykü 1 2 3 4 5 6 7 C A E B C C D 8 9 10 11 12 13 14 B D B A C B C
118 TEST -1- ÖABT Edebiyat Sözlü Anlatım Türleri 1. Bir savın olumlu yada olumsuz yönlerinin karşılıklı iki grup halinde jüri ve dinleyicilerin önünde tartışılmasına dayanan sözlü anlatım türüne ---- adı verilir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Sempozyum B) Münazara C) Panel D) Mülakat E) Forum 2. I. Daha çok okullarda kullanılan bir tartışma türüdür. II. İddialar mantığa ve bilimsel verilere dayanılarak çürütülmeye çalışılır. III. Değerlendirme işi, bir başkanı olan jüri tarafından yapılır. IV. Düşüncenin doğruluğundan çok etkili savunulması önemlidir. V. Jüri konuşmaları nasıl planlayacağını ve puanlama kartlarını oluşturur. Numaralanmış yargıların hangisinde münazara ile ilgili bilgi yanlışı vardır? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 3. Sempozyum ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Sempozyum bildirileri kitap olarak da yayımlanabilir. B) Her konuşmacı “sorun”u farklı bir açıdan ele alır. C) Ağırlıklı olarak tartışmacı anlatım biçimi kullanılır. D) Üç ile altı arasında değişen bir konuşmacı grubu vardır. E) Kısa bir sunuş konuşmasıyla sempozyum açılır. 4. Uzman kişilerin kendi alanlarında hazırladıkları bilimsel makale niteliğindeki toplantılara ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Sunum B) Forum C) Sempozyum D) Panel E) Açık Oturum
119 TEST -1- ÖABT Edebiyat Sözlü Anlatım Türleri 5. Çeşitli düşüncelere sahip olan, genellikle alanında tanınmış kişilerin büyük bir dinleyici kitlesi önünde tartışıp düşünmelerine ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Açık oturum B) Konferans C) Nutuk D) Forum E) Panel 6. Açık oturumla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Her konuşmacı konuyu bir yönüyle ele alır. B) Amaç dinleyicileri bilgilendirmekten çok bir sonuca varmaktır. C) Seçilen konunun toplumun genelini ilgilendirmesine dikkat edilir. D) Bir başkan tarafından yönetilen açık oturumlarda konuşmalar sırayla yapılır. E) Açık oturumlarda konuşmalar belli bir süreyle sınırlandırılır. 7. Bilim, kültür, sanat, edebiyat, teknoloji gibi doğa ve kültür alanlarıyla ilgili konularda açıklayıcı ve öğretici amaçla, dinleyici karşısında yapılan hazırlıklı konuşma türüne ne ad verilir? A) Sempozyum B) Münazara C) Forum D) Tartışma E) Konferans 8. I. Konferansın amacı, geniş bir kitleye veya uzmanlar grubuna bir konuda bilgi vermektir. II. Ağırbaşlı bir edayla, belirli bir amaca yönelik yapılan konferanslarda duygusal, coşkusal bir tonlama bulunmaz. III. Konferanslar hazırlıksız konuşmalardır, öncesinde ciddi bir çalışma gerektirmez. IV. Konu seçiminde dinleyicilerin durumu, ilgi ve gereksinimleri göz önünde bulundurulmalıdır. V. Dil açık ve akıcı olmalı; anlatım terimlere boğulmamalıdır. Numaralanmış yargıların hangisinde konferansla ilgili yanlış bilgi verilmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V
120 TEST -1- ÖABT Edebiyat Sözlü Anlatım Türleri 9. I. Mülakatın yapılacağı kişi belirlendikten sonra, araştırma ve hazırlık yapılır, sorular belirlenir. II. Mülakatlarda konuşmalar, cevaplar olduğu gibi yazıya geçirilir. III. Mülakatta yazar kendi yorumunu isterse mülakata katar. IV. Mülakat yazarı mülakat yapacağı kişiyle ilgili bir hazırlık yapar. V. Mülakatlarda söyleşmeye bağlı anlatım türü kullanılır. Numaralanmış yargıların hangisinde bilgi yanlışı vardır? A) I B) II C) III D) IV E) V 10. Türk edebiyatında ---- “Diyorlar ki” adlı eseri mülakat türünün ilk örneğidir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Ruşen Eşref Ünaydın’ın B) Hikmet Feridun Es’in C) Sermet Sami Uysal’ın D) Yaşar Nabi Nayır’ın E) Mustafa Baydar’ın 11. Ünlü kişileri çeşitli yönleriyle tanıtmak ya da herkesi ilgilendiren bir konuyu aydınlatmak amacıyla uzmanlarla görüşmeye ---- denir. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Konferans B) Mülakat C) Açık oturum D) Sempozyum E) Panel 12. Bir topluluk önünde bilgi vermek, bir sorunu tartışmak için yapılan coşkulandırıcı, etkili ve inandırıcı konuşmalara ne ad verilir? A) Sunum B) Forum C) Söylev D) Münazara E) Röportaj
121 TEST -1- ÖABT Edebiyat Sözlü Anlatım Türleri 13. Aşağıdaki eserlerden hangisi türü yönünden diğerlerinden farklıdır? A) Ben Sana Mecburum B) Destan Gibi C) Sebil ve Güvercinler D) Narla İncire Gazel E) Ömrümde Sükut 14. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı-kurgusal türlerden biri değildir? A) Tiyatro B) Şiir C) Biyografi D) Roman E) Öykü 15. Bir topluluk önünde bilgi vermek, bir sorunu tartışmak için yapılan coşkulandırıcı, etkili ve inandırıcı konuşmalara denir. Bu parçada sözü edilen düzyazı türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Konferans B) Nutuk C) Tartışma D) Eleştiri E) Makale 1 2 3 4 5 6 7 B D C C A B E 8 9 10 11 12 13 14 15 C C A B C D C B
Edebiyat Koçun diyor ki; Edebi Sanatlar Çözüm Çözüm Antrenman - 2 Çözüm Antrenman -1 Tenasüp (Uygunluk): Anlamca birbiriyle ilgili sözcüklerin bir arada kullanılması sanatıdır. Karşıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması tenasüp değildir. Divan şairleri, tenasüp sanatında, türlü bilim terimlerini, mitoloji, tarih ve mesnevi kahramanlarını, hayvan , bitki ve çiçek adlarını bol bol kullanmışlardır. İştikak (Türetme): Aynı kökten türeyen sözcükleri bir arada kullanmaya iştikak denir. Örnekler: “Dünyada sevilmiş ve seven nafile bekler Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler.” Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’tenasüp’’tür. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Aramazdık gece mehtâbı yüzün parlarken Bir uzak yıldıza benzerdi güneş sen varken Bu dizelerde gökyüzü ile ilgili kavramlar ve bunların parlaklığı ile yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tezad B) Tevriye C) Cinas D) İştikak E) Tenasüp Aynı kökten türeyen kelimeleri bir arada bulundurma sanatına ‘’ iştikak’’ denir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Aynı kökten türeyen kelimeleri bir arada bulundurma sanatına ne ad verilir? A) Tekrir B) Akis C) İştikak D) Aliterasyon E) Cinas Bu şiirdeki belirgin söz sanatı ‘’ sâkî, sâgar, bade, meclis’’ sözcüklerinin bir arada kullanılması sebebiyle ‘’tenasüp’’tür. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Gâh sâkîsi gehî sâgarı geh badesi yok Görmedim meclis-i maksudu tamâm amâde Bu şiirdeki belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Kinaye B) Tenasüp C) İştikak D) Tedric E) İrsal-i mesel 1 2 3 B C E Antrenman - 3
Edebiyat Koçun diyor ki; Edebi Sanatlar Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Benzetme ilgisi söz konusu olmadan, başka bazı ilgilerle, bir sözün başka bir söz yerine kullanılmasıyla oluşturulan mecazlardır. Tenâsüp: Tenâsüp, aralarında anlam bakımından tezad (karşıtlık) dışında bir ilişki bulunan iki ya da daha fazla sözcüğü bir ibarede toplamaktır: Gül’, bülbül’ ve “gül bahçesi’’ sözcüklerinin aynı ibare içinde toplanması gibi. Bu ifade özelliğinin birbiriyle ilişkili sözcüklerin kavram alanlarını belirginleştirmek, söylenmeyen diğer öğeleri de hatırlatmak ve metnin ana fikrini hissettirmek, yazarın ya da şairin üslubunu belirlemek gibi işlevleri vardır. Hüsn-i Talil (Güzel Neden Bulma): Herhangi bir olayı gerçek nedeninin dışında daha güzel ve hayali bir nedene bağlayarak açıklama sanatıdır. Örnekler: “Sen gittin yaslara büründü cihan Soluyor dallarda gül dertli dertli” ‘’E’’ seçeneğinde ‘’tedric’’ sanatı yoktur. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Aşağıdakilerin hangisinde tedric sanatına bir örnek yoktur? A) Makber, makber değil bir türbe, türbe değil bir mabet, mabet değil bir küre, küre değil bir sonsuz uzay olmalıydı. B) Aziz dost!Günler günleri, aylar ayları yıllar yılları kovaladı. C) İki asker mızrak mızrağa, kılıç kılıca, hançer hançere vuruşmaya başladı. D) Memleketin kurtulması için hayatını değil, hayatınızın bir gününü, bir saatini hattâ bir dakikasını bile feda etmezsiniz. E) Hatalarımızla gülsek de ağlasak da o gülmede, ağlamada kimseyi inciten bir şey yoktur. Çözüm Çözüm Bu dizelerde hüsn-i talil’’ sanatına yer verilmiştir.Çünkü şair güneşe erken doğmasın diye seslenirken bunu nazlı yârin benzinin solmaması gibi güzel bir nedene bağlamıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Güneşe deyin de erken doğmasın Nazlı yar yoldadır benzi solmasın Yukarıdaki dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır? A) Tecahül-i arif B) Teşhis C) İntak D) Hüsn-i talil E) Kinaye ‘’D’’ seçeneğinde ‘’bakış ve dudak’’ sözcükleri ile parça-bütün ilişkisinden hareketle ‘’mecaz-ı mürsel’’ sanatı yapılmıştır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Aşağıdaki dizelerin hangisinde mecaz-ı mürsel sanatına yer verilmiştir? A) Benim de mi düşüncelerim olacaktı Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım B) Neden böyle düşman görünürsünüz Yıllar yılı dost bildiğim aynalar C) Çamlıkları dolaşır rüzgar gibi kuşları Dallarda şarkı söyler kuşlar gibi rüzgarı D) Kaçtım o bakıştan, o dudaktan Baktım ona sessizce uzaktan E) Kardır yağan üstümüze geceden Yağmurlu, karanlık bir düşünceden Çözüm Antrenman - 6 Antrenman - 5 Antrenman -4 4 5 6 D D E
Edebiyat Koçun diyor ki; Edebi Sanatlar Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’tedric’’dir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Antrenman - 8 Çözüm Anlatımda kavramların yükselen veya alçalan bir derecelendirme gözetilerek sıralanmasına dayanan sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Terdid B) Rücu C) İştikak D) Tedric E) Tedvir Numaralanmış açıklamalarda hüsn-i talil sanatına yer verilmemiştir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. I. Aralarında anlam bakımından tezad dışında bir ilişki bulunan iki veya daha çok sözcüğü bir arada kullanmaktır. II. Sözün gerçek yada mecaz anlamıyla kullanılmayıp tamamen bunların zıddı bir anlamın kastedilmesidir. III. Bir sözü gerçek anlamından başka bir anlamda ve benzetme amacı gözetmeden kullanma anlamına gelir. IV. İnsan dışındaki varlıkları insan gibi düşündürüp konuşturmaya, insan gibi davrandırmaya denir. V. Aralarında çeşitli yönlerden benzerlik bulunan iki varlıktan benzerlik açısından güçsüz olanı, nitelikçe üstün olana benzetmektir. Yukarıda numaralanmış yargılarda aşağıdaki söz sanatlarından hangisinin açıklaması yoktur? A) Mecaz-ı mürsel B) Teşbih C) Teşhis D) Hüsn-i talil E) Tenasüp Antrenman -7 Tedric: “Tedric” sözcük anlamıyla “derecelendirme” demektir. Edebiyatta ise bir düşünceyi derece derece yükselten veya indiren bir düzen içinde sıralamaya tedric denir. Tedric iki türlüdür: a)Yükselen Dereceleme: Anlatımda, kavramların küçükten büyüğe, azdan çoğa doğru sıralanmasıdır. Örnek: Geçsin günler, haftalar, aylar, mevsimler, yıllar Zaman sanki bir rüzgâr ve bir su gibi aksın Makber (mezar), makber değil bir türbe, türbe değil bir mabet, mabet değil bir küre, küre değil bir sonsuz uzay olmalıydı. b)Alçalan Dereceleme: Anlatımda kavramların büyükten küçüğe, çoktan aza doğru sıralanmasıdır. Örnek: İki asker mızrak mızrağa, kılıç kılıca, hançer hançere vuruşmaya başladılar. 7 8 D D
Edebiyat Koçun diyor ki; Edebi Sanatlar Çözüm İKTİBAS: Şiirde ya da düzyazıda mânâyı kuvvetlendirmek, söze güzellik katmak amacıyla bir şair ya da yazarın, eserine “âyet”, “hadis” ya da bunlardan parçalar almasıdır. İktibasın, “alıntı” ile aynı anlamda kullanılması yanlıştır; zira şiirde ve nesirde sadece ayet ve hadisleri zikretmek iktibas sanatının sahasına girer.) Bu beyit içinde sıkça yinelenen sürekli ve sert “s” ünsüzü ile yapılan söz “sanatı aliterasyondur” Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Ne Sabâ sa’ikâ dersem yaraşur sür’atde Ki segirdirken ana sâyesi olmaz hem-pâ Bu beyit içinde sıkça yinelenen sürekli ve sert “s” ünsüzü ile yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Armoni B) Seci C) Aliterasyon D) Asonans E) İç uyak Beyitte altı çizili bölümdeki söz sanatı ‘’iktibas’’tır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Antrenman - 10 Çözüm Antrenman -9 Sanma ey hâce ki senden zer u sîm isterler Yevme lâ yenfeûda kalb-i selîm isterler Beyitinde altı çizili bölümdeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) İstifham B) İrsal-i mesel C) İktibas D) Telmih E) Sehl-i mümteni 9 10 11 C C D Antrenman - 11 Çözüm ‘’D’’ seçeneğinde gülün mecalsiz kalması teşhis sanatına bir örnektir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Aşağıdaki beyitlerin hangisinde teşhis sanatı vardır? A) Aldın hezâr büt-gedeyi mescid eyledin Nâkûs yerlerinde okuttun ezânları B) Ne efsunkâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet Esirî-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten C) Ayağı yer mi basar zülfüne ber-dâr olanın Zevk u şevk ile verir cân u seri döne döne D) Câm-ı şarâbı içmez elinde tutar durur Aşkın meyinden oldu meğer bî-mecâl gül E) Gördi dil-dâra kemer gibi tolaşdugum rakib Didi maksudun beli müdür eyitdüm kim belî
Edebiyat Koçun diyor ki; Edebi Sanatlar Teşhis (Kişileştirme): İnsana ait özelliklerin insan olmayan varlıklara mal edilmesiyle gerçekleştirilen mecazlı bir anlatım özelliğidir. Bazen benzetme çoğu zaman da kapalı istiare biçiminde gerçekleştirilir. Örnek: “Sevincinden ağlayan, gülen, haykıran rüzgâr Kalplere sevinç, umut ve inanç getiriyor.” İstidrak: Birisini övüyormuş gibi yapıp yermek, yeriyormuş gibi yapıp övmektir. Örnek : Öyle nâzik ki eğer şapkalı bir kunduracı Evine gelse eder tâ kapudan istikbâl Ziyâ Paşa (Öyle nazik ki eğer şapkalı bir kunduracı evine gelse, onu tâ kapıdan karşılar.) Şair burada sözünü ettiği kişiyi över gibi görünüyor, ancak yermektedir. Bu parçada boş bırakılan yere ‘’ istidrak’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Vefâlı yâdına benden hezâr şükrân ki Bırakmıyor beni tenhâ şeb-i melâlimde Bu beyitte şair, sevgilisinin hatırasının vefalı olduğunu söylemiş fakat ---- yoluyla tersini kastederek onun vefasızlığını anlatmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tevriye B) Kinaye C) Tariz D) İstidrak E) Rücu Antrenman -12 Çözüm 12 D
127 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Edebi Sanatlar 1. Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb Kılma dermân kim helâkim zehri dermanındadır Bu şiirde altı çizili sözcüklerle yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Leff ü Neşr B) Tevriye C) Tenasüp D) İham E) Tezat 2. Dil gitti gerçi yerine kondu hezâr gam Biri gider biri gelir oldu belâların Bu şiirin ikinci mısrasındaki söz sanatının benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır? A) Ne efsunkâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten B) Şemîm-i kâkülün almış nesîm gülşende Demiş ki sünbüle sende emânet olsun bu C) Nedir bu handeler bu işveler bu nâz u istiğna Nedir bu cilveler bu şiveler bu kamet-i bâlâ D) Kirpikleri uzundur yârin hayâle sığmaz Meşhur bir meseldir mızrak çuvala sığmaz E) Sen bizi bî-âşinâ zannetme ey hûrî-likâ Meclis-i âlemde kalmaz âşinâ bî-âşinâ 3. Öğme şarâbı zemm edip afyonu sâkiyâ Açtırma ehl-i keyfe kutunun kapağını Bu beyitte geçen “açtırma kutunun kapağını” sözüyle yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İlham B) Tenasüp C) Cinas D) Kinaye E) Tevriye Çözüm Parçada altı çizili sözcükler birbirleriyle düzensiz bir ilişki içerisinde bulunduğu için ‘’ leff ü neşr’’ sanatının olduğunu söyleyebiliriz. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Bu şiirin ikinci mısrasındaki söz sanatı ‘’tezat’’tır. A seçeneğinde hürriyet ve esaret sözcükleri arasında tezat sanatı vardır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm “açtırma kutunun kapağını” sözüyle yapılan edebi sanat ‘’kinaye’’dir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir.
128 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Edebi Sanatlar 4. Ney-i bezm-i gamem ey âh ne bulsan yele ver Oda yanmış kuru cismimde hevâdan gayrı Yukarıdaki beyitte altı çizili sözcükle hangi edebi sanat yapılmıştır? A) Cinas B) İştikak C) Tecahül-i arif D) Tevriye E) İham 5. Genellikle bir beyit içinde, birinci dizede en az iki şeyi söyleyip ikinci dizede bunlarla ilgili benzerlik ve karşıtlıkları vermektedir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Rücu B) Terdid C) Cinas D) Leff ü Neşr E) İştikak 6. Hâk-i pâyine yetem dir ömrlerdür muttasıl Başını taşdan taşa urup gezer âvâre su beytinde suyun çağlayarak akışı sevgiliye ulaşma isteğine dayandırılarak ---- sanatı yapılmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tecahül-i arif B) Hüsn-i talil C) Kinaye D) Mecaz-ı mürsel E) Mübalağa Çözüm “hevâdan” sözüyle yapılan edebi sanat ‘’iham’’dir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’ Leff ü Neşr’’dir. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. - Çözüm Parçada sözü edilen ve boş bırakılan yere getirilmesi gereken edebi sanat ‘’ Hüsn-i talil’’dir. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
129 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Edebi Sanatlar 7. Bende yok sabr ü sükûn sende vefâdan zerre İki yoktan ne çıkar fikr edelim bir kerre Dolaylı olarak işaret yoluyla bir insan isminin sorulduğu bu beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Muamma B) Kalb C) Cinas D) Telmih E) Rücu 8. Şiirde, dizelerdeki sözcükleri sayı, ölçü ve uyak bakımından birbirine denk getirmeye dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İade B) Tarsi C) Akis D) Tedric E) Tazmin 9. Bir sözcüğün harflerinin yerini değiştirerek farklı bir sözcük elde edilmesi şeklinde yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İştikak B) Akis C) Kalb D) Tekrir E) Leff ü Neşr Çözüm Bu beyitteki söz sanatı ‘’muamma’’dır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’tarsi’’dir. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. - Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’kalb’’dir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir.
130 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Edebi Sanatlar 10. Tok olanlar bilemez çektiğini aç kalanın Sırtı pek kimseye ahvâl-i şitâ yaz görünür Bu beyitte bir düşünceyi desteklemek veya ispatlamak için atasözleri kullanılmıştır. Buna göre, bu beyitteki edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İrsal-i mesel B) Hüsn-i talil C) İktibas D) Telmih E) Tedric 11. Gökyüzünde Îsâ ile Tûrdağında Mûsâ ile Elindeki asâ ile Çağırayım Mevlâm seni Birinci dizede “Hz. İsa’nın göğe çıktığı inancı”na, ikinci dizede “Hz. Musa’nın Tur-ı Sina Dağı’nda tanrı ile konuşması” olayına ve üçüncü dizede de yine “Hz. Musa’nın yere atınca yılan olan asasıyla gösterdiği mucizelere” ---- vardır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tenasüp B) Hüsn-i talil C) Mübalağa D) İrsal-i mesel E) Telmih 12. Cevap bekleme amacı gütmeden, duyguyu ve anlamı güçlendirmek için sözü soru biçiminde söylemektir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İstiare B) İstifham C) Tecahül-i arif D) Mübalağa E) Hüsn-i talil Çözüm Beyitteki edebi sanat ‘’irsal-i mesel’’dir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada boş bırakılan yere ‘’telmih’’ getirilmelidir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’ istifham’’dır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
131 ÇÖZÜMLÜ TEST -1- ÇÖZÜMLÜ TEST -1- Edebi Sanatlar 13. Cedvel-sîm içre âdem binse bir zevrakçeye İstese mümkün varılmak cennetin tâ yanına Bu beyitte ağır basan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Telmih C) Kinaye D) Mecaz-ı mürsel E) Teşbih 14. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tecâhül-i ârif sanatına yer verilmemiştir? A) Neden böyle düşman görünürsünüz Yıllar yılı dost bildiğim aynalar B) Arzu dolu, yaşamak dolu Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan? C) On sekiz yaşlarında hande-be-leb Ölüvermek...Demek bu mümkünmüş. D) Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? E) Çördükler, cevizler, iğdelerin Gidin bakın gölgeleri orda mı? 15. Esirgedin nazlı, hilâl kaşını Harap ettin çiçek kokan başını Yüreğime akan gözüm yaşını Silmek istiyorum, silemiyorum Bu dörtlükte aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi kullanılmıştır? A) Tezat B) Tekrir C) Kinaye D) Tevriye E) Teşbih Çözüm Bu beyitte ağır basan söz sanatı ‘’mübalağa’’dır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm A seçeneğinde tecâhül-i ârif sanatına yer verilmemiştir. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm ‘’hilâl kaş’’ ifadesinde teşbih sanatı vardır. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
132 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Edebi Sanatlar 1. Mûr gibi emrine kılmış itâat halk-ı Rûm Râm olupdur nitekim Mûsa’ya ey şeh sihr-i mâr Bu beyitte “mûr-Rûm” ve “râm - mâr” sözcükleri ile ---- sanatı yapılmıştır. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Cinas B) Leff ü Neşr C) Tenasüp D) Kalb E) Tezat 2. Gerçi ey dil yâr içün yüz verdi yüz mihnet sana Zerrece kat’-ı muhabbet etmedin rahmet sana Bu beyitte altı çizili sözcüklerle yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Kinaye B) Tevriye C) İham D) Cinas E) Tenasüb 3. Gördi dil-dâra kemer gibi tolaşdugum rakîb Didi maksûdun beli midür eyitdüm kim belî Bu beyitte “beli” kelimesi hem “bel” hem de “evet” anlamında kullanıldığı için ---- sanatı yapılmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) İham B) Tevriye C) Cinas D) Kinaye E) Telmih Çözüm Bu beyitte bir sözcüğün harflerinin yerini değiştirerek farklı bir sözcük elde edilmesi şeklinde yapılan ‘’kalb’’ sanatı vardır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Beyitte altı çizili sözcüklerle yapılan edebi sanat ‘’cinas’’tır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Beyitte “beli” kelimesi hem “bel” hem de “evet” anlamında kullanıldığı için ‘’iham’’ sanatı yapılmıştır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir.
133 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Edebi Sanatlar 4. Sa’y edip isyâna destimde o kaldı âkıbet Zahir oldu “leyse ü’l-insânî illâ mâsea” Beyitteki altı çizili Arapça söz, Sure-i ve’n-necmi’de geçen “İnsan için çalışmaktan başka bir şey olmadı.” anlamında bir ayettir. Bu açıklamadan hareketle altı çizili sözdeki edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalb B) İrsal-i mesel C) Hüsn-i talil D) İktibas E) Telmih 5. Tûtî-i mu’cize-gûyem ne desem lâf değil Çerh ile söyleşemem âyinesi sâf değil Bu beyitte “papağana ayna karşısında konuşma öğretilmesi”ne ---- vardır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Telmih B) İrsal-i mesel C) Tenasüp D) Tekrir E) Mecaz-ı mürsel 6. Sözü, karşısındakini merakta bırakarak ve ilerisinin ne olacağını sezdirmeden sürdürdükten sonra, beklenmedik çarpıcı bir sonuçla belirtmeye dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Tekrir B) Terdid C) İstifham D) Mübalağa E) Rücu Çözüm Altı çizili sözle yapılan edebi sanat ‘’iktibas’’tır. Doğru yanıt ‘’D’’ seçeneğidir. Çözüm Beyitte “papağana ayna karşısında konuşma öğretilmesi”ne ‘’telmih’’ vardır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’terdid’’ sanatıdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir.
134 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Edebi Sanatlar 7. ---- bir söz içerisinde bir kıssaya, bir efsaneye, tarihi bir olaya veya bir ayete ya da hadise, meşhur bir darb-ı mesele, bir inanışa işaret etmek anlamına gelen bir edebi terimdir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) İktibas B) Telmih C) Tekrir D) İrsal-i mesel E) Tecahül-i arif 8. Dilber olurduk kulaklar görmedik göz duymadık Sürme çeksem gûşuna mengûş taksam çeşmine Bu beyitte ikinci mısrada söz beklenmedik çarpıcı bir sonuçla bitirilmiştir. Buna göre, beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tekrir B) Rücu C) Terdid D) İrsal-i mesel E) Muamma 9. Şairin herhangi birine veya bir varlığa “ey, hey, yâ, eyâ” gibi ünlemlerle seslenmesine dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Nida B) Tekrir C) İrsal-i mesel D) Telmih E) İştikak Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’telmih’’ sanatıdır. Doğru yanıt ‘’B’’ seçeneğidir. Çözüm Beyitteki edebi sanat ‘’terdid’’ sanatıdır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada sözü edilen edebi sanat ‘’nida’’ sanatıdır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir.
135 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Edebi Sanatlar 10. Meşk eyledi pervâne vü şem ü gül-i sad-berk Yanmağı yakılmağı yaka yırtmağı benden Bu beyitte aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi yoktur? A) Tecahül-i arif B) Hüsn-i talil C) İham D) Leff ü neşr E) Tedric 11. Beni ‘kara’ diye yerme Mevlam yaratmış hor görme Ala göze siyah sürme Çekilir kara değil mi Bu dizelerde ağır basan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tekrir B) Tezat C) Hüsn-i talil D) Mecaz-ı mürsel E) Tevriye 12. İlâhi kabul senden, ret senden, şifa senden dert senden... İlâhi, iman verdin, daim eyle; ihsan verdin, kaim eyle. Bu parçadaki altı çizili sözcükler aşağıdakilerden hangisine örnektir? A) Aliterasyon B) Cinas C) Redif D) İmale E) Seci Çözüm Beyitte ‘’iham’’ sanatı yoktur. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Beyitte,ağır basan söz sanatı ‘’hüsn-i talil’’dir. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Parçada altı çizili sözcüklerle yapılan edebi sanat ‘’seci’’dir. Doğru yanıt ‘’E’’ seçeneğidir.
136 ÇÖZÜMLÜ TEST -2- Edebi Sanatlar 13. Dedim: Beratımın mazmunu ne içün sûret bulmaz Dediler: Zevâiddür husulü mümkün olmaz Bir düzyazıdan alınan bu parçada aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir edebi sanat vardır? A) Sözün etkisini güçlendirmek için aynı sözcüklerin art arda tekrarlanması B) Ahenk oluşturmak için aynı sessiz harfin ya da hecenin bir dizede veya beyitte tekrarlanması C) Cümlelerde birbiriyle kafiye oluşturacak sözcüklerin kullanılması D) Yazılışları ve söylenişleri bir anlamları ayrı sözcüklerin bir arada kullanılması E) Sözü söyleyenin bir incelik ortaya koymak için bildiği bir şeyi bilmezlikten gelmesi 14. Aşağıdaki beyitlerden hangisinde “iştikak” sanatına yer verilmiştir? A) Dem bu demdir bu demi hoş göregör ey ârif Anma Îsî demini urma geçen demden dem B) Ey beni mahrûm edip bezm-i visâlinden müdâm Gayr-ı hân-ı iltifatı üzre mihmân eyleyen C) Âşık oldur ma’şûkun şevkında ser-gerdân ola Aşkıla buldum vefâlar özge sohbet eyliyem D) Zâhidâ sâgarı çekmek eğer olduysa günâh Sen sevâb içre bulun biz bu günâhı çekelim E) Cihânda âdem olan bî-gam olmaz Anunçün bî-gam olan âdem olmaz 15. Arzu dolu, yaşamak dolu Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan? Bu dizelerdeki söz sanatı aşağıdakilerin hangisinde vardır? A) On sekiz yaşlarında hande-be-leb Ölüvermek... Demek bu mümkünmüş. B) Güzel şeyler düşünelim diye Yemyeşil oluvermiş ağaçlar C) Dağlara yaslanıp yatan güneşi Yaralı, hastadır, yorgundur sandım D) Ümidimiz bu:ölürsek de biz yaşar mutlak Vatan sizinle şu zindan karanlığından uzak E) Sıra sıra dizilir yolun iki yanına Eski çadırlar gibi tozlanmış ıhlamurlar Çözüm Parçada birbiriyle kafiye oluşturacak sözcükler kullanılmıştır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm C seçeneğinde ‘’ Âşık, Ma’şûk ve Aşk’’ sözcükleriyle iştikak sanatı yapılmıştır. Doğru yanıt ‘’C’’ seçeneğidir. Çözüm Örnek cümlede yer alan ‘’tecahül-i arif’’ sanatı A seçeneğinde de bulunmaktadır. Doğru yanıt ‘’A’’ seçeneğidir.
137 Edebi Sanatlar TEST -1- ÖABT Edebiyat ÇÖZÜMLÜ TEST -2- 1. Koştu yokuş aşağı, rengi atmış bir şapka, Çanta, gözlük, Bir eski atkı, adımları yavaş; Uçar gibi hafif bir küçük önlük. Bu dörtlükte aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır? A) Teşhis B) Kinaye C) Mecaz-ı Mürsel D) Leff ü Neşr E) Tenasüp 2. Şemim-i kâkülün almış nesîm gülşende Demiş ki sünbüle sende emânet olsun bu Yukarıdaki beyitte altı çizili sözcükle hangi edebi sanat yapılmıştır? A) Kinaye B) İham C) Tevriye D) Tariz E) Mecaz-ı Mürsel 3. Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş Bu beyitte geçen “Dâvûd” un Divan şiirinde anılan özelliği aşağıdakilerden hangisidir? A) Demirden zırh yapması B) Kutsal kitap sahibi olması C) Müzik aleti çalması D) Sesinin güzel olması E) Geçimini kendisinin sağlaması 4. Yüri yıllarla yilersen yetmezsin ey dil Şol cihetden ki perî şivelü ahudur bu Bu beyitte “y, l” ünsüzleriyle yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Seci B) Asonans C) Leb değmez D) Aliterasyon E) Armoni
138 Edebi Sanatlar TEST -1- ÖABT Edebiyat 5. Harflerin sayı değerlerini esas alarak bir olayın tarihini veren bir kelime, bir cümle, bir mısra veya bir beyit yazmaya dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Muamma B) Lugaz C) Tarih düşürme D) Telmih E) İrsal-i mesel 6. Bir düşünceyi derece derece yükselen veya indiren bir düzen içinde anlatma sanatıdır. Bu parçada sözü edilen söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Tedric C) Rücu D) Tenasüp E) Tezat 7. Gözüm cânım efendim sevdiğim devletlü sultanım Bu mısradaki en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Teşbih B) Tariz C) Kinaye D) Tedric E) Mecaz-ı Mürsel 8. İnsan dışındaki canlıları, hayvanları, bitkileri ve cansız varlıkları insan gibi düşündürüp konuşturmaya, insan gibi davrandırmaya dayalı söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Teşbih B) İstiare C) Teşhis D) Mecaz-ı Mürsel E) Kinaye
139 Edebi Sanatlar TEST -1- ÖABT Edebiyat 9. Bir câm sun Allah için bir kâse de ol mâh için Tâ medh-i şâhenşâh için alam ele levh ü kalem Bu beyitte “câm” ve “kase” sözcükleriyle yapılan söz sanatının benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır? A) Öğme şarâbı zemm edip afyonu sâkiyâ Açtırma ehl-i keyfe kutunun kapağını B) Sakın Mecnûn’u sanman ehl-i aşkın ihtiyarıdır Güzel sevmekte zîrâ kimseye hiç ihtiyar olmaz C) Bir kez felekte kâğıt uçursak o meh-veşe Âyâ peyâm-ı vuslatı vermez mi rüzgâr D) Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb Kılma derman kim helâkim zehri dermânındadır E) Gül gülse dâim ağlasa bülbül aceb değül Zîrâ kimine ağla demişler kiminle gül 10. Bir sözün gerçek anlamından uzak başka bir anlamda ve benzetme amacı gözetmeden kullanılmasına dayanan söz sanatıdır. Bu parçada sözü edilen sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Teşbih B) İstiare C) Teşhis D) Mecaz-ı Mürsel E) Kinaye 11. Aralarında çeşitli yönlerden benzerlik bulunan iki varlıktan benzerlik açısından güçsüz olanı, nitelikçe üstün olana benzetmektir. Bu parçada sözü edilen sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İstiare B) Teşbih C) Tariz D) Mecaz-ı Mürsel E) Teşhis
140 Edebi Sanatlar TEST -1- ÖABT Edebiyat 12. ---- bir sözü gerçek anlamının da kast edilmiş olması mümkün olduğu halde sözün mecaz anlamını öne çıkararak kullanma sanatıdır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tevriye B) İham C) Tariz D) Kinaye E) Tenasüp 13. Bir yetim görünce döktür dişini Bozmağa çabala halkın işini Günde yüz adamın vur kır dişini Bir yaralı sarmak için yeltenme Aşık Huzuri’nin Ters Öğüt Destanı adlı eserinden alınan bu dörtlükte, şair aslında söylediklerinin tam tersini kastetmektedir ve bu şekilde davrananları taşlamaktadır. Bu açıklamadan hareketle bu dörtlükteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Terdid C) Tezat D) Tariz E) Kinaye 14. Bil kadr-i dem-i vuslat-ı yârânı Riyâzî Her vuslatın âhir sonu hicran olacaktır Bu beyitteki belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Kinaye B) İham C) Tezad D) Tenasüp E) İstiare 1 2 3 4 5 6 7 C B D D C B D 8 9 10 11 12 13 14 C C D B D D C
141 Edebi Sanatlar TEST -2- ÖABT Edebiyat 1. Ayağı yer mi basar zülfüne ber-dâr olanın Zevk u şevk ile verir cân u seri döne döne Yukarıdaki beyitte altı çizili sözle hangi edebi sanat yapılmıştır? A) İham B) Tezat C) Mübalağa D) Kinaye E) Tevriye 2. Şiir ve nesirde yakın ve uzak iki anlamı olan bir sözün zihne hemen gelen yakın anlamını değil, uzak anlamını kastetmeye dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Leffü Neşr B) İstifham C) Tevriye D) Terdid E) Kinaye 3. Gül gülse dâim ağlasa bülbül aceb değül Zîrâ kimine ağla demişler kimine gül Bu beyitte altı çizili sözcükle yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Cinas B) Kinaye C) Tenasüp D) İham E) Tevriye 4. Ey dîde bakıp rûyuna hattında eğleşdin Gül ister iken keşmekeş-i harda kaldın Bu beyitte rûy / gül ve hat / keşmekeş-i har sözcükleri ile ---- yapılmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tecahül-i arif B) Akis C) İştikak D) Mübalağa E) Leff ü Neşr 5. Nazımda ve nesirde, herhangi bir konunun veya kavramın nükteye bağlı olarak bilinmiyormuş gibi ifade edilmesidir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Leff ü Neşr B) Kinaye C) Cinas D) Tevriye E) Tecahül-i arif
142 Edebi Sanatlar TEST -2- ÖABT Edebiyat 6. Tura-i yâri tararken öpdi ruhsârın meger Lezzetinden çâk çâk oldı dehânı şânenün Bu beyitte tarağın dişlerinin oluşu sevgilinin yanağını öpmesinden dolayı parçalanmış olması gibi hayali bir nedene dayandırılmıştır. Bu açıklamadan hareketle yukarıdaki beyitte hangi edebi sanatın kullanıldığı söylenebilir? A) Mübalağa B) Telmih C) Tenasüp D) Hüsn-i talil E) Teşhis 7. Beyit arasında hem kendisinden önceki sözlerin sonu hem de kendisinden sonraki sözlerin başı olabilecek şekilde söz söylemeye dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Tefrik B) Rücu C) Tekrir D) Sihr-i Helal E) İrsal-i Mesel 8. Secili ya da kafiyeli bir sözde seci ya da kafiyenin nasıl devam edeceğine, sözün sonunun nasıl geleceğine sözün içinde geçen bir kelime ile işaret edilmesidir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İstidrak B) İrsâd C) Rücu D) İltifat E) Kalb 9. Elemin Kays’a kıyâs etme dil-i mahzûnun Yok idi aklı ne derdi var idi Mecnûn’un Bu beyitte birinci dizede “Kays” adının geçmesi ve ikinci dizede de “Yok idi aklı ne derdi var idi” denilmesi sözün sonunun “Mecnun” olacağına işaret etmektedir. Bu açıklamadan hareketle yukarıdaki beyitte hangi edebi sanatın kullanıldığı söylenebilir? A) İktibas B) İade C) İştikak D) İrsad E) İstidrak
143 Edebi Sanatlar TEST -2- ÖABT Edebiyat 10. Bir niteliğin, fiilin veya durumun gerçekleşmesi zor hatta imkansız dereceye çıkarılarak ifade edilmesidir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Tedric B) Tezat C) Mübalağa D) Leff ü Neşr E) Kinaye 11. Bu nâz u bu nigâh-ı tegâfül ki sende var Hızr olsa âşıkun sebeb-i terk-i cân olur Beyitte sevgilinin naz ve ilgisizliği “Bırakın aşığı, Hızır gibi ölümsüz birini bile öldürür.” denilerek ---- yapılmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tezat B) İltifat C) Muamma D) Rücu E) Mübalağa 12. Yârdan cevr ü cefâ lutf u kerem gibi gelir Gayrdan mihr ü vefâ derd ü elem gibi gelir Sözcüklerin sayı, ölçü ve uyak bakımından birbiriyle eşit olduğu bu beyitteki edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Akrostiş B) Akis C) Leff ü Neşr D) Tarsi E) Kalb 13. Murassa câmlarla bir aceb şâhâne meclisdür Düşinde görmedi Cem böyle işret-hâne-i zîbâ Bu beyitte, “Cem”in Divan şiirindeki hangi özelliği anılmıştır? A) Şarabı bulması B) Saltanatının kudreti C) Parlak tacı D) Dünyayı gösteren kadehi E) Eğlence meclisleri 14. Düşmânı yâr idinüp yârum unutdı yârını Yarını anmaz dirîgâ ol Hüdâ’dan korkmaz Yukarıdaki beyitte altı çizili sözcükte bulunan edebi sanatlar aşağıdakilerden hangisidir? A) Cinas - tevriye B) Kinaye - cinas C) Kinaye - tevriye D) İham - tevriye E) İham – cinas 15. Manzum veya mensur bir metinde bir ayetin ya da hadisin tamamını ya da bir kısmını alıntı yoluyla kullanmaya dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İrsal-i mesel B) Tazmin C) Terdid D) Sihr-i helal E) İktibas 1 2 3 4 5 6 7 D C E E E D D 8 9 10 11 12 13 14 15 B D C E D E E E
144 Edebi Sanatlar TEST -3- ÖABT Edebiyat 1. Bir düşünceyi desteklemek veya ispatlamak için bir atasözünü ya da hikmetli bir sözü delil olarak kullanmaya dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Telmih B) Hüsn-i talil C) İrsal-i mesel D) Tenasüp E) Akis 2. Sözün etkisini artırmak amacıyla önce söylenen sözden bir nükteye dayalı olarak geri dönme, vazgeçmiş görünme sanatıdır. Şair ilk söylediği sözden döndüğünü “yok yok, yok öyle değil, galat ettim” gibi sözlerle belirtir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Terdid B) Rücu C) Tekrir D) Lugaz E) Mübalağa 3. Cânâ ne var garîbüne itmezsün iltifat Vuslat sizün diyârda âdet degül midür Bu beytin ikinci mısrasındaki edebi sanatlar aşağıdakilerden hangisidir? A) Tezat - kinaye B) Tevriye - istifham C) Tecahül-i arif - istifham D) Tecahül-i arif - terdid E) Teşbih - tekrir 4. Merhaba hoş geldin ey rûh-ı revânım merhaba Ey şeker-leb yâr-ı şîrin lâ-mekânım merhaba Bu beyitte altı çizili sözcükle yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Tekrir B) Nida C) Rücu D) Tevriye E) Teşhis 5. Ey varlığı varı var eden var Yok yok sana yok demek ne düşvâr Bu beyitte bulunmayan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tekrir B) Tezat C) Nida D) İstifham E) Mübalağa
145 Edebi Sanatlar TEST -3- ÖABT Edebiyat 6. Bir kişiyi över gibi görünüp yermek veya yerer gibi görünüp övmeye dayanan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalb B) İltifat C) İstidrak D) İrsal-i mesel E) Akis 7. Adem diyârına çoktan giderdim ey Bâkî Şarâb-ı aşk ile reftâra iktidârım yok Bu beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Telmih B) İham C) Leff ü neşr D) Mübalağa E) Hüsn-i talil 8. Olup bitenin akıl ya da bilgiye dayanan bir açıklamasının yapılması yerine, içinde bulunulan ruh halinin etkisi altında hayali bir nedenle açıklanmasıdır. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Hüsn-i talil B) İham C) Tariz D) Mübalağa E) Tenasüp 9. Yolcuyum, bir kuru yaprak misali Rüzgârın önüne katılmışım ben. Bu dizelerdeki söz sanatının benzeri aşağıdakilerden hangisinde yoktur? A) Gider oldum kömür gözlüm elveda! B) Bu dört mısra değildi, sanki dört damla kandı. C) Akşam, lekesiz, sâf, iyi bir yüz gibi akşam. D) Bir med zamanı gökyüzü kurşunla örtülü. E) Köyler ufka dizilen tozlanmış birer resim. 10. Ahenk oluşturmak amacıyla aynı sessiz harfin ya da hecenin bir dizede veya beyitte tekrarlanmasına dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Asonans B) Aliterasyon C) Seci D) Tekrir E) Cinas
146 Edebi Sanatlar TEST -3- ÖABT Edebiyat 11. Aynı kökten türeyen kelimeleri bir arada bulundurma sanatına ne ad verilir? A) Tekrir B) Akis C) İştikak D) Aliterasyon E) Cinas 12. Bizimle bir nefes insanlık eyle soruşalım Gel ey perî nicesin hoş musun safâca mısın Bu beyitte altı çizili sözcükteki söz sanatı aşağıdakilerin hangisinde yoktur? A) Ne arslanlar yaturmışdur bu sâkî Ne ejderhâlar olmışdur ona râm B) Eşcâr-ı bâg hırka-i tecrîde girdiler Bâd-ı hazân çemende el aldı çenârdan C) Bir kez felekte kâğıt uçursak o meh-veşe Âyâ peyâm-ı vuslatı vermez mi rüzgâr D) Bilmez idim bilmek ağzın sırrını düşvâr imiş Ağzını yok dediler dediklerince var imiş E) Hâk-i kuyun var iken cennet anılmak sanemâ Şuna benzer ki teyemmüm ideler su olıcak 13. Sordum nigârı didiler ahbâb Semt-i vefa’da toğru yoldadur Şairin sevgilisini sorduğunda aldığı cevap, Vefa semtindeki bir sokak ismi gibi görünse de asıl anlam, doğru istikametin vefa olduğu şeklinde anlaşılmalıdır. Bu açıklamadan hareketle yukarıdaki beyitte hangi edebi sanat yapılmıştır? A) Tevriye B) Kinaye C) İham D) Cinas E) Tariz 7 8 9 10 11 12 13 E A D B C D A 1 2 3 4 5 6 C B C B E C