147 Edebi Sanatlar TEST -4- ÖABT Edebiyat 1. Aşağıdaki beyitlerden hangisinde “iştikak” sanatına yer verilmiştir? A) Dem bu demdir bu demi hoş göregör ey ârif Anma Îsî demini urma geçen demden dem B) Ey beni mahrûm edip bezm-i visâlinden müdâm Gayr-ı hân-ı iltifatı üzre mihmân eyleyen C) Âşık oldur ma’şûkun şevkında ser-gerdân ola Aşkıla buldum vefâlar özge sohbet eyliyem D) Zâhidâ sâgarı çekmek eğer olduysa günâh Sen sevâb içre bulun biz bu günâhı çekelim E) Cihânda âdem olan bî-gam olmaz Anunçün bî-gam olan âdem olmaz 2. Sözün gerçek ya da mecazlı anlamıyla kullanılmayıp tamamen bunların zıddı bir anlamın kastedilmesidir. Bu parçada aşağıdaki söz sanatlarının hangisinden bahsedilmektedir? A) Tezat B) Kinaye C) Tevriye D) İham E) Tariz 3. Şevk-ı tamâm va’de-i ferdâyı dinlemez Reşk ana kim cihânda bugün buldu yarını Bu beyitte altı çizili sözcükte bulunan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Cinas B) İham C) Tevriye D) Kinaye E) Hüsn-i talil 4. Aks-i rûyun suya salmış sâye zülfün toprağa Anber etmiş toprağın ismin suyun adın gül-âb Bu beyitte aks-i ruy / gül-âb ve zülfün / anber sözcükleri ile yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Leff ü Neşr C) Kinaye D) Tariz E) Teşbih
148 Edebi Sanatlar TEST -4- ÖABT Edebiyat 5. Nedîm-i zârı bir âfet esîr etmiş işitmiştim Sen ol cellâd-ı din ol düşmen-i îmân mısın kâfir Bu beyitte olduğu gibi bilinen bir gerçeğin bilinmiyormuşçasına ifade edildiği söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Hüsn-i talil B) Leff ü neşr C) Tecahül-i arif D) Tariz E) Rücu 6. Bir şairin başka bir şaire ait şiirden bir mısrayı, bir ya da iki beyti kendi şiirine almasına dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tedric B) Tazmin C) İade D) İştikak E) İrsal-i mesel 7. İçinde b, p, f, m, v gibi dudak ünsüzleri bulunmayan sözcüklerle yazılan şiire ---- denir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Leb değmez B) Akrostiş C) Muamma D) Lugaz E) Akis 8. Cem oldu bezm-i sohbete yârân birer birer Câm aldı dest-i işrete rindân birer birer Sözcüklerin sayı, ölçü ve uyak bakımından birbiriyle eşit olduğu bu beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Leff ü Neşr B) Kalb C) Akis D) Akrostiş E) Tarsi 9. Sudan topraktan olmaz böyle terkîb Meğer sen akl u candasın mürekkeb Terkîb ve mürekkeb örneklerinde olduğu gibi aynı kökten türeyen sözcükleri bir arada kullanmaya dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Akis B) Cinas C) Leff ü Neşr D) İştikak E) İade
149 Edebi Sanatlar TEST -4- ÖABT Edebiyat 10. Hâk-i pâyin olduğum gördü dedi kâfir rakîb Taş ile bağrın döğüp “yâ leytenî küntü türâb” Beyitteki Arapça söz, nebe Suresi 40. ayetinden alınmıştır. Şeytan, topraktan yaratılan insanın büyük nimetlere kavuştuğunu görerek ahirette “Keşke ben de toprak olaydım.” diyor. Bu açıklamadan hareketle beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) İktibas B) Tarih düşünme C) İrsal-i mesel D) Mübalağa E) Hüsn-i talil 11. Ey güzellik göğüne hurşîd olan yakma bizi Yerde kalmaz çün bilirsin dûd-ı âhı kimsenin Bu beyitin ikinci mısrasında düşünceyi desteklemek için atasözü kullanılmıştır. Buna göre, beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tenasüp B) Lugaz C) Tarih düşünme D) İrsal-i mesel E) İstiare 12. Zaman gelir ki cihân içre ins ü cân kalmaz Degil degil yalınız ins ü cân cihân kalmaz Bu beyitteki altı çizili sözde bulunan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) İştikak B) Nida C) Terdid D) İstifham E) Rücu 13. Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna: -Tenimde bir yara işler gibisin, Titrerim rüzgarlar zarar vermesin. Bu dizelerde ağır basan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Kinaye B) İntak C) Tariz D) Tevriye E) Cinas 14. Ey gözlerin nûru, gönüllerin sürûru; başımızın tâcı, ehl-i dilin miracı! Gönül hânesinin ziyası, dil hastasının şifası… Bu parçadaki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Aliterasyon B) Tekrir C) Telmih D) Seci E) Cinas 15. Ben bir sadefim sen ebr-i nîsan Ver katreler al dürr-i galtan Bu beyitteki söz sanatları aşağıdakilerden hangisidir? A) Tezat-Hüsn-i talil B) Telmih-İstifham C) Tenasüp-Leff ü neşr D) Tevriye-Teşhis E) Teşhis-Aks 8 9 10 11 12 13 14 15 E D A D E B D C 1 2 3 4 5 6 7 C E C B C B A
150 Edebi Sanatlar Zamana Karşı: 16 dk. ÖABT Edebiyat 1. Gird-i lebde hat-ı nev-hîzini tahrîr itsem Hâmenün lezzet-i tahrîrden agzı sulanur Bu beyitte kalemin ucundaki mürekkebin akışkanlığı sevgilinin dudağını ve ayva tüylerini tariften dolayı ağzının sulanmasına dayandırılarak aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi yapılmıştır? A) Mübalağa B) Terdid C) Hüsn-i talil D) Telmih E) İrsal-i mesel 2. Zâhid bu bürûdetle eger dûzaha girsen Bir lüle duhân yakmaya âteş bulamazsın Beyitte zahidin yüzünün solukluğu “Zahid bu soğuklukla cehenneme girecek olsan söndürürsün, bir parça tütün tutuşturmaya bir kıvılcım dahi bırakmazsın.” şeklinde nükteli bir --- ile dile getirilmiştir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Mübalağa B) Cinas C) Kinaye D) Tariz E) Teşbih 3. “Kelâmın kibarı, kibarın kelâmıdır.” sözündeki edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalb B) Akis C) Tedric D) İştikak E) Leff ü Neşr 4. ---- bir mısranın, cümlenin veya cümle içindeki bir ifadenin sonunu başa, başını sona alarak yeni bir ifade ve tamlama oluşturmaktır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Mecaz-ı Mürsel B) Tekrir C) Akis D) İştikak E) Akrostiş
151 Edebi Sanatlar Zamana Karşı: 16 dk. ÖABT Edebiyat 5. Aynı kökten türemiş iki veya daha fazla sözcüğün aynı söz içinde kullanılmasına dayanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) İham B) İrsal-i mesel C) İştikak D) İstifham E) İstiare 6. Ömrünün uzunluğu ve kavminin onu yalancılıkla suçlaması üzerine her canlıdan biri dişi biri erkek olmak üzere bir çift alıp gemiye binerek tufandan kurtulması yönleriyle Divan şiirinde ele alınır. Bu parçada sözü edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir? A) Hz. Adem B) Hz. Nuh C) Hz. Salih D) Hz. Süleyman E) Hz. İsmail 7. Dilde mihr-i hâtem-i la’lün nihân itmiş rakîb Dîv işitdük bir zamân mühr-i Süleymân gizlemiş Bu beyitte geçen “Süleyman”ın Divan şiirinde anılan özelliği aşağıdakilerden hangisidir? A) Rüzgarın tahtını taşıması B) Hüdhüd isimli kulu C) Belkıs ile haberleşmesi D) Saltanat sembolü yüzüğü E) Karınca ile görüşmesi 8. Manzum veya mensur bir metinde anlamları farklı sözcükler arasındaki yazılış ve söyleyiş benzerliğidir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Tenasüb B) Cinas C) Kalb D) Akis E) İştikak 9. Kirpikleri uzundur yârin hayâle sığmaz Meşhur bir meseldir mızrak çuvala sığmaz Bu beyitin ikinci mısrasındaki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Teşbih C) İrsal-i mesel D) Hüsn-i talil E) Teşhis
152 Edebi Sanatlar Zamana Karşı: 16 dk. ÖABT Edebiyat 10. Verseydi ah-ı Mecnûn feryâdımın sadâsın Kuş mu karâr ederdi başındaki yuvada Bu beyitte hangi söz sanatı bulunmamaktadır? A) Tenasüp B) Telmih C) İstifham D) Tecahül-i arif E) Kinaye 11. Pek dar yeridir sırr-ı dehen sohbet-i aşkın Yok yok bütün esrâra işâret var içinde Bu beyitte altı çizili sözle yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Tezat C) Rücu D) Terdid E) İştikak 12. Sözün etkisini güçlendirmek amacıyla anlamın üzerinde yoğunlaştığı sözcükleri veya söz öbeklerini yinelemektir. Bu parçada sözü edilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Nida B) Akis C) İştikak D) Tekrir E) İstifham 13. Bî-riyâ merd-i Hudâsın bilüriz ey safî Garazun rahmet-i hakdur o kadar rahmet bul Bu beyitte önce “Allah’ın adamısın” diye övgü görülürken sonrasında “Allah canını alsın” diyerek yergide bulunularak ---- sanatı yapılmıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tezat B) Mübalağa C) Tariz D) Mecaz-ı mürsel E) İstidrak
153 Edebi Sanatlar Zamana Karşı: 16 dk. ÖABT Edebiyat 14. Dehrde anlamayup bilmedügi ola meger Tama u bugz u nifâk u hased ü gadr u sitem Bu beyitte önce “her şeyi bilir” denilerek olumlu bir tablo ortaya konulurken sonrasında “işi gücü fitne fesat” denilerek imalı bir şekilde yerilmiştir. Bu açıklamaya göre beyitteki edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir? A) Mübalağa B) Tariz C) İstidrak D) Kinaye E) Tezat 15. Bülbüllerin ister seni ey gonce-dehen gel Gül gittiğini anmayalım gülşene sen gel Bu beyitteki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tecahül-i arif B) Terdid C) Telmih D) Tezat E) Tevriye 16. ---- bir şeyin kendisiyle benzeme ilgisi bulunan başka birtakım sembollerle anlatılmasıdır. Resim ve heykelde terazi “adalet”in; güvercin “barış”ın sembolüdür. Edebiyatta da bu yola zaman zaman başvurulmuştur. Sözgelimi, fabller bu türün güzel örnekleridir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Açık istiare B) Kapalı istiare C) Temsili istiare D) Teşbih E) Mecaz-ı Mürsel 1 2 3 4 5 6 7 8 C A B C C B D B 9 10 11 12 13 14 15 16 C E C D E C D C