Research Method-Dr.Sadoghi

‫بسم الله الرحمن الرحیم‬

‫روش شناسی تحقیق‬
‫کارشناسی ارشد پرستاری‬

‫تدوین کننده ‪ :‬دکتر افسانه صدوقی اصل‬
‫استادیار گروه آموزش پرستاری دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس‬

‫اهمیت و تاریخچه تحقیق در پرستاری‪ ،‬تعریف‬
‫انتخاب موضوع و منابع انتخاب موضوع تحقیق‬

‫تعریف تحقیق‬

‫واژه تحقیق به معنی‪ ، Research :‬رسیدگی‪ ،‬یافتن حقیقت‪ ،‬یافتن واقعیت‪ ،‬پژوهش‬
‫‪ ‬فرایند منظم جستجو‪ ،‬جمع آوری نظامند اطلاعات‪ ،‬تحلیل‪ ،‬و تفسیر جهت کسب دانش‬

‫جدید و تایید دانش موجود‬
‫‪ ‬کاربرد روش علمی برای حل مساله یا پاسخگویی به یک سوال‬

‫‪3‬‬

What Is Nursing Research?

Research is systematic inquiry that uses disciplined methods to answer questions and
solve problems. The ultimate goal of formal research is to gain knowledge that would
be useful for many people.

Nursing research is systematic inquiry designed to develop trustworthy evidence about
issues of importance to nurses and their clients.

4

‫اهمیت تحقیق در پرستاری‬

‫‪‬ایجاد دانش جدید ‪ ،‬توسعه دانش موجود‬
‫‪‬ارتقای کیفیت مراقبت ها‬

‫‪‬تمرکز بر بهترین عملکرد و عملکرد مبتنی بر شواهد‬
‫‪‬تمرکز بر یافتن شواهد قوی تر‬
‫‪‬گسترش تحقیق های محلی‬
‫‪‬تعمیم پذیری یافته های تحقیق‬

‫‪‬اهمیت تمرکز بر موضوعات فرهنگی و وجود تنوع در حوزه سلامت‬

‫‪5‬‬

Sources of Evidence for Nursing Practice

 Tradition and Authority
 Clinical Experience and Trial and Error
 Assembled Information
 Disciplined Research

6

‫تاریخچه تحقیق در پرستاری‬

 In 1859, Florence Nightingale in the mid-19th century
 In 1900, the American Journal of Nursing
 In the 1950s
 In the mid-20th century; Journal Nursing Research
 In 1986: The National Center for Nursing Research
 In 1993: National Institute of Nursing Research
 In 1998: Sigma Theta Tau International ,

the first international research utilization conference, University of Toronto, in 1998
In 1986, NCNR had a budget of $16 million, whereas NINR funding in fiscal year 2011 was about

$150 million.

7

Evidence-Hierarchy

8

‫فرآيند تحقیق و تولید علم‬

‫‪Technology‬‬
‫‪Practice‬‬

‫‪Science‬‬
‫‪Knowledge‬‬

‫‪Information‬‬

‫‪Data‬‬

‫منبع‪ :‬اسلاید روش‬
‫تحقیق اقای دکتر احمدی‬

‫منابع انتخاب موضوع پژوهش‬

‫گام اول شناسایی مشکل‬ ‫‪ ‬تجربه شخصی و تجربه حرفه ای‬
‫‪ ‬منابع موجود و متون علمی‬
‫‪ ‬فعالیت های بهبود کیفیت‬
‫‪ ‬موضوعات مطرح در جامعه‬
‫‪ ‬نظر سایر متخصصان‬
‫‪ ‬تئوری های پرستاری‬

‫‪10‬‬

‫مثال‬

‫با توجه به افزایش جمعیت سالمند در ایران‪،‬‬
‫‪ ‬وضعیت شادمانی و افسردگی در این جمعیت چگونه است؟‬

‫‪ ‬کیفیت زندگی آنها چگونه است؟‬
‫‪ ‬عوامل مرتبط با کیفیت زندگی سالمندان کدامند؟‬

‫‪11‬‬

‫مثال‬

‫‪ .1‬کیفیت زندگی در سالمندان مرد چگونه است؟‬
‫‪ .2‬عوامل مرتبط با کیفیت زندگی در سالمندان مرد کدامند؟‬
‫‪ .3‬آیا آموزش خودمراقبتی با استفاده از شبکه اجتماعی می تواند موجب ارتقای مهارت های خودمراقبتی در‬

‫شود؟‬
‫‪ .4‬آیا برنامه ورزشی منظم و تمرین های هوازی در مدت ‪ 6‬ماه می تواند موجب ارتقای کیفیت زندگی‪ ،‬افزایش‬

‫توانایی شناختی و عملکردی سالمندان مبتلا به الزایمر شود؟‬
‫‪ .5‬آیا مراقبت مادرانه آغوشی در نوزادان نارس با تکامل سیستم عصبی ارتباط دارد؟‬

‫‪12‬‬

‫نقش پرستار در تحقیق‬

‫استفاده کننده‬ ‫تولید کننده‬

‫‪ ‬پرستار به عنوان محقق‬

‫‪ ‬پرستار کمک کننده به ایده تحقیق‪ ،‬سفارش دهنده‬
‫تحقیق‬

‫‪ ‬کمک به جمع اوری اطلاعات‪ ،‬کمک به معرفی نمونه ها‬
‫‪ ‬استفاده کننده از نتایج تحقیق‪ ،‬ارایه نتایج تحقیق‬

‫‪ ‬پرستار به عنوان موضوع تحقیق‬

‫‪14‬‬

‫واژه های رایج در تحقیق‬

■ Study / investigation
■ Researcher/ investigator
■ Subject/ Study Participants / informant
■ Setting /Site/ multisite/ multiple site/ single site
■ Concept/ phenomenon/ construct/ variable
■ independent variable/dependent variable/ outcome variable/ confounder variable
■ Conceptual definition/ Operational Definitions
■ Data/ qualitative data/ quantitative data

16

‫واژه های رایج در تحقیق‬

■ Relationship ■ Hypothesis
■ Directional hypothesis
■ cause and-effect / (or causal) ■ Non-directional hypothesis
relationship ■ Null hypothesis
■ Problem statement
■ Experimental studies/ Non experimental ■ Research hypothesis
Studies ■ Research problem
■ Research questions
■ Clinical trials ■ Statement of purpose

■ Observational studies

■ Intervention

17

‫نحوه تدوین اهداف و سوال تحقیق‪ ،‬فرضیه‬
‫تحقیق‪ ،‬پیش فرض‪ ،‬تعریف واژه‬
‫تدوین بیان مساله‬

‫موضوع تحقیق‬
‫‪Research Topic‬‬

‫یک مفهوم یا یک موضوع گسترده و مهم در پرستاری است‪.‬‬
‫مثلا مدیریت درد دربیماران مبتلا به استئوپروز‪ ،‬تغذیه در حاملگی‪ ،‬عوارض کموتراپی‬

‫مساله تحقیق‬

‫‪Research Problem‬‬

‫مساله تحقیق موقعی شکل می گیرد که خلاءی در دانش مورد نیاز برای عملکرد پرستاری‬
‫احساس می شود‪ .‬یک موقعیت مزاحم یا مبهم است‪.‬‬
‫وقتی تحقیق انجام می شود‪:‬‬

‫ایا دانش حاصل شده روی عملکرد پرستاری تاثیر دارد؟‬

‫‪19‬‬

‫مثال موضوع تحقیق و مساله تحقیق‬

‫‪20‬‬

‫چه مواردی در انتخاب مساله تحقیق لحاظ می شود؟‬

‫‪ ‬اهمیت و اولویت مساله(‪)significance of problem‬‬
‫‪ ‬تحقیق پذیری مساله(‪)Research-ability‬‬

‫‪ ‬قابلیت انجام(‪ )Feasibility‬شامل‪ :‬زمان‪ ،‬تجربه محقق‪ ،‬در دسترس بودن نمونه های تحقیق‪،‬‬
‫همکاری دیگران‪ ،‬ملاحظات اخلاقی‪ ،‬تجهیزات و امکانات‪ ،‬پول‬
‫‪ ‬علاقه محقق( ‪)Research Interest‬‬

‫‪21‬‬

‫تمرین کلاسی‬

‫■ یک موضوع تحقیق؟‬
‫■ یک مساله تحقیق؟‬

‫‪22‬‬

‫هدف تحقیق‬

‫جمله ای‪ ،‬شفاف‪ ،‬دقیق و واضح است و به زمان حال نوشته می شود‪.‬‬
‫مثال‪:‬‬

‫تعیین ارتباط رضایت شغلی و فرسودگی کارکنان پرستاری شاغل در بیمارستان های دولتی شهر تهران‬
‫برای اینکه هدف دقیق باشد باید بر یک یا دو متغیری که درصدد شناسایی یا توصیف آن‬
‫هستیم‪ ،‬متمرکز باشد‪.‬‬
‫هدف به بیان ارتباط‪ ،‬تفاوت بین گروه ها می پردازد‪.‬‬

‫‪23‬‬

‫اهمیت هدف در تحقیق‬

‫هدف مسیر تحقیق را روشن می کند‪.‬‬

‫■ دنبال چه چیزی هستیم؟‬
‫■ چه راهی باید برویم؟‬

‫■ مسیر روشنی را برای انجام تحقیق فراهم می کند‪.‬‬
‫■ از انحراف جلوگیری می کند‪.‬‬

‫■ معیاری را برای ارزشیابی اقدامات فراهم می کند‪.‬‬

‫‪24‬‬

‫مثال هدف تحقیق و سوال تحقیق‬

‫‪25‬‬

‫تمرین کلاسی‬

‫■ هدف کلی؟‬
‫■ هدف ویژه؟‬

‫‪26‬‬

‫فرضیه تحقیق‬

‫فرضیه جمله ای است که ارتباط بین متغیر ها را پیش بینی می کند‪.‬‬
‫فرضیه یک حدس علمی است که محقق در مورد رابطه احتمالی بین متغیر ها ارایه می کند‬

‫رژیم غذایی گیاه خواری با پرفشاری خون در سالمندان ارتباط دارد‪ /‬ارتباط ندارد‪.‬‬
‫مصرف روزانه دمنوش دارچین و چای سفید خطر حمله قلبی را کاهش‪ /‬افزایش می دهد‪.‬‬

‫‪27‬‬

‫انواع فرضیه‬ ‫ویژگی های یک فرضیه خوب‬
‫‪ ‬قابلیت آزمون پذیری داشته باشد‪.‬‬
‫فرضیه ساده‪ :‬به بررسی ارتباط یک متغیر‬
‫مستقل و یک متغیر وابسته می پردازد‪.‬‬ ‫‪ ‬براساس علم و منطق باشد‪.‬‬
‫‪ ‬ساده و قابل فهم باشد‪.‬‬
‫فرضیه پیچیده‪ :‬به بررسی ارتباط بین دو‬
‫یا چند متغیر مستقل با دو یا چند متغیر‬ ‫‪ ‬ارتباط متغیر ها را نشان دهد‪.‬‬
‫‪ ‬با پژوهش ارتباط داشته باشد‪.‬‬
‫وابسته می پردازد‪.‬‬ ‫‪ ‬براساس اهداف پژوهش تنظیم شود‪.‬‬

‫‪28‬‬

‫انواع فرضیه‬

‫فرضیه جهت دار‪ /‬دو سویه‬

‫فرضیه غیر جهت دار‪ /‬یک‬
‫سویه‬

‫‪29‬‬

‫انواع فرضیه‬ ‫فرضیه تحقیق‬
Research Hypotheses
Patients’ age is unrelated to their risk of
falling ‫فرضیه صفر‬
Null Hypotheses
Older patients are just as likely as younger
patients to falling

30

‫تمرین کلاسی‬

‫■ فرضیه تحقیق؟‬

‫‪31‬‬

‫پیش فرض‬

‫پیش فرض ها همان باورها و اعتقاداتی هستند که صحت و درستی آنها قبلا توسط‬
‫صاحبنظران و کتب و مرجع معتبر تایید شده است‪.‬‬
‫مثال پیش فرض‪:‬‬

‫آموزش موجب تغییرات نسبتا پایداردر رفتار انسان می شود( ‪vallant & eville,‬‬
‫‪)2006‬‬

‫آموزش به بیمار یکی از نقش ها و وظایف پرستاران است(باستابل‪)2010 ،‬‬

‫‪32‬‬

‫تعريف واژه‬

‫تعريف عملی‪:‬‬ ‫تعريف نظری‪:‬‬

‫متغیر ها همانگونه که در‬ ‫با استفاده از مطالب علمی و‬
‫تحقیق کاربرد دارند تعريف‬ ‫کتب علمی معتبر‬

‫می شوند‪.‬‬

‫‪33‬‬

‫نکات ضروری در تدوین بیان مساله‬

‫‪ (1‬تعریف و توصیف دقیق مشکل‬
‫‪ (2‬پیش زمینه‪ ،‬سابقه‬

‫‪ (3‬وسعت و پراکندگی مشکل‬
‫‪ (4‬تاثیر مساله بر سلامت و جامعه‬

‫‪ (5‬تحقیقات قبلی‬
‫‪ (6‬خلا اطلاعاتی موجود‬

‫‪ (7‬راه حل پیشنهادی‬

‫‪34‬‬

‫تمرين کلاسی‬

‫■ ‪ 1500-1000‬کلمه بیان مساله در مورد عنوان انتخابی خود بنويسید‪.‬‬
‫■ تعريف واژه ها‬
‫■ پیش فرض‬

‫‪35‬‬

‫تأثیر برنامه آموزشی حمايتی گروهی بر فشار مراقبتی‬
‫مادران کودکان مبتلا به تالاسمی ماژور(فايل ارسالی)‬

‫عنوان تحقیق چیست؟‬
‫هدف کلی کدام است؟‬
‫اهداف ويژه برای اين عنوان بنويسید؟‬
‫يک فرضیه جهت دار و يک فرضیه بدون جهت برای اين عنوان بنويسید‪.‬‬
‫مقدمه را حتما بخوانید‪ .‬ايا محقق توانسته است شما را برای انجام اين پژوهش قانع کند؟‬

‫‪36‬‬

‫مروری بر متون موجود‬
‫جستجو و شناسایی متون معتبر‪ ،‬نحوه انتخاب‬

‫متون مرتبط‪،‬نحوه استفاده از متون‬

‫مرور متون‬

‫هدف از مرور متون دستیابی به دانش موجود درباره یک موضوع است‪.‬‬

‫در مورد موضوع تحقیق چه اطلاعاتی وجود دارد؟‬ ‫منابع دست اول‬
‫ايا اطلاعات موجود به رفع مساله کمک کرده؟‬ ‫‪Primary‬‬
‫‪source‬‬
‫آيا تحقیقاتی انجام شده؟ و به چه وسعتی و نتايج آنها‬
‫چه بوده است؟‬

‫آيا نیاز به پژوهش بیشتری در مورد آن هست؟‬
‫خلا موجود چیست؟‬

‫‪38‬‬

‫کاربرد ها ی متفاوت مرور متون‬

‫‪ ‬مرور متون در پروپوزال‪ :‬تمرکز بر زمینه تحقیق و نیاز برای انجام تحقیق‬
‫‪ ‬مرورمتون در رساله و پایان نامه‪ :‬مطالعات موجود و نقد انها مورد توجه قرار می گیرد و‬

‫معمولا یک فصل ‪ 15‬تا ‪ 20‬صفحه ای را در بر می گیرد‪.‬‬
‫‪ ‬مرور متون در گزارش تحقیق‪ :‬در قسمت مقدمه مروری بر تحقیقات موجود و بحث در‬

‫مورد تحقیق جدید است‪.‬‬
‫‪ ‬مرورمتون مستقل‪ :‬افراد متخصص تهیه می کنند و منتشر می کنند‪.‬‬

‫‪39‬‬

‫نکات مورد توجه در مرور متون‬

‫‪ ‬جامع‪ ،‬کامل‪ ،‬به روز باشد‪.‬‬
‫‪ ‬مرور به صورت ساختارمند باشد‪ .‬برای انتخاب و حذف مرور ها معیار در نظر گرفته شود‪.‬‬

‫‪ ‬سوء گیری نداشته باشد‪.‬‬

‫در انجام مرور یک سوال اولیه و چند سوال ثانویه داشته باشیم‪.‬‬
‫استراتژی جستجو داشته باشیم‪.‬‬

‫پروتکلی برای مرور متون داشته باشیم‪.‬‬
‫متون را مورد ارزیابی قرار دهیم‪.‬‬

‫‪41‬‬

‫نمونه‪:‬‬
‫پروتکل مرور متون‬

‫‪42‬‬

‫نمونه جدول مرور متون‬

‫نحوه تجزیه و نتایج‬ ‫نوع مطالعه و ابزار جمع‬ ‫نویسنده‪ /‬نمونه‪ /‬حجم‬
‫تحلیل داده ها‬ ‫روش جمع اوری داده‬ ‫سال‪ /‬نمونه‪ /‬روش‬
‫کشور نمونه گیری‬
‫اوری داده ها‬

‫فعالیت کلاسی‪:‬‬
‫مقاله نمونه را در جدول فوق خلاصه کنید‪.‬‬

‫‪43‬‬

‫پایگاه های جستجوی متون‬

‫‪44‬‬

PubMed

45

‫متغیر های پژوهش‬
‫چارچوب پژوهش‪ :‬انتخاب و تدوین چارچوب‬
‫مناسب چارچوب پنداشتی‪ ،‬چارچوب نظری‬

‫تعریف متغیر‬

‫■ متغیر‪ :‬کیفیت‪ ،‬ویژگی‪ ،‬خصیصه انسانها‪ ،‬اشیا‪ ،‬موقعیت ها که تغییر کند‪.‬‬
‫■ ویژگی هایی هستند که قابل اندازه گیری بوده و می توانند مقادیر یا حالت‬

‫های مختلف به خود بگیرند‪.‬‬
‫■ شناسایی متغیر‪ ،‬یکی از بخش های مهم در تحقیق است‪.‬‬

‫‪47‬‬

‫مثال متغیر‬

‫بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های مقابله با استرس در پرستاران‬
‫بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهر کرمانشاه‬

‫‪48‬‬

‫انواع متغیر‬

‫متغیرهایی که محقق برای آنها واحد اندازه گیری‬ ‫متغیر‬
‫مشخص می کند‪ .‬از عدد‪ ،‬میانگین و محاسبات‬ ‫کمی‬
‫ریاضی استفاده می کند‪.‬قد‪ ،‬وزن‪ ،‬سن‬

‫متغیری که نمی توان آنها را با عدد و رقم ارزیابی‬ ‫متغیر‬
‫کرد‪ .‬تغییرات آنها کیفی است‪.‬جنسیت‪ ،‬رنگ پوست‬ ‫کیفی‬

‫‪49‬‬

‫مقیاس های اندازه گیری متغیر‬

‫■ مقیاس اسمی‬
‫■ مقیاس رتبه ای‬
‫■ مقیاس فاصله ای‬
‫■ مقیاس نسبتی‬

‫‪50‬‬

‫انواع متغیر‬

‫متغیری که مطالعه یا دستکاری می شود تا اثر یا‬ ‫متغیر‬
‫اثراتش مشخص شود‪.‬‬ ‫مستقل‬

‫متغیری که پژوهشگر تمایل دارد آن را مطالعه‪ ،‬کند‬ ‫متغیر‬
‫و تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می گیرد‪.‬‬ ‫وابسته‬

‫‪51‬‬

‫انواع متغیر‬

‫این متغیرها معمولا در همه پژوهش ها وجود دارند‬ ‫متغیر‬
‫و برای توصیف جمعیت و نمونه به کار می روند‪.‬‬ ‫زمینه ای‬
‫سن‪ ،‬جنس‪ ،‬تاهل‪ ،‬قومیت‪ ،‬تعداد فرزندان‬

‫متغیرهایی که ناخواسته روی اثر متغیر مستقل بر‬ ‫متغیر‬
‫وابسته تاثیر می گذارد‪ .‬باید توسط محقق کنترل‬ ‫مخدوش گر‬

‫شود‪.‬‬

‫‪52‬‬

‫چارچوب پژوهش‬

‫‪ ‬چارچوب زیربنای مفهومی کلی از یک مطالعه است‪.‬‬
‫‪ ‬همه مطالعات دارای یک چارچوب هستند‪.‬‬

‫‪ ‬چارچوب نظری‬
‫‪ ‬چارچوب پنداشتی‬

‫‪ ‬در تدوین چارچوب از منابع معتبر استفاده می شود‪.‬‬

‫‪53‬‬