ตำราการทอผ้าลาวครั่ง

ชื่่อ� ลาย : ลายดอกก้า้ นก่่อง
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้อ้ ง (ลายล่่อง)

ตัวั อย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลััง ด้้านหน้า้

- 150 -

ลำดัับขั้้�นตอนการทอลายดอกก้า้ นก่่อง

ภาพแสดงการทอ

-เก็็บลายดอกก้า้ นก่่องแถวที่�่ 1
-แล้ว้ พุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พิิเศษสลับั กัับ
เส้น้ พุ่�่งพื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )

-หลังั จากพุ่่�งเส้้นพุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายดอกก้า้ นก่่องแถวที่่� 2
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กับั
เส้น้ พุ่�่งพื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-หลัังจากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายดอกก้า้ นก่่องแถวที่�่ 3
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่�ง่ พิิเศษสลัับกับั
เส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-หลังั จากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง่� พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายดอกก้้านก่่องแถวที่�่ 4
-แล้้วพุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พิิเศษสลับั กับั
เส้น้ พุ่่�งพื้�น้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-หลังั จากพุ่่�งเส้้นพุ่่�งพื้้�นผ้้าแล้ว้
-เก็็บลายดอกก้า้ นก่่องแถวที่่� 5
-แล้ว้ พุ่�ง่ เส้้นพุ่่�งพิิเศษสลับั กัับ
เส้้นพุ่ง่� พื้�น้ ผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
- 151 -

ชื่่�อลาย : ลายดอกแก้้ว
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่�องป้้อง (ลายล่่อง)

ตััวอย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้า้ นหลััง ด้้านหน้า้

- 152 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายดอกแก้้ว

ภาพแสดงการทอ

-เก็็บลายดอกแก้ว้ แถวที่่� 1
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษสลัับกัับ
เส้น้ พุ่ง�่ พื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้้ในเส้น้ ยืืน

-หลัังจากพุ่�ง่ เส้้นพุ่ง�่ พื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายดอกแก้ว้ แถวที่�่ 2
-แล้้วพุ่ง�่ เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกับั
เส้น้ พุ่่�งพื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่�งพื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายดอกแก้้วแถวที่่� 3
-แล้้วพุ่่�งเส้้นพุ่ง่� พิเิ ศษสลัับกัับ
เส้น้ พุ่่ง� พื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน
-หลังั จากพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพื้้น� ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายดอกแก้ว้ แถวที่่� 4
-แล้ว้ พุ่�่งเส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลับั กัับ
เส้้นพุ่่ง� พื้�้นผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-หลังั จากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง่� พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายดอกแก้้วแถวที่่� 5
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่ง�่ พิิเศษสลับั กับั
เส้้นพุ่ง�่ พื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน
-หลัังจากพุ่�่งเส้น้ พุ่่�งพื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็็บลายดอกแก้้วแถวที่�่ 6
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลับั กับั เส้้นพุ่่ง� พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ �วไว้้ในเส้้นยืืน
-พุ่�ง่ เส้น้ พุ่่�งพื้�น้ ผ้า้ แล้้ว
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่�งหนึ่่�งที่�่เก็็บไว้ใ้ นไม้ด้ิ้ว� ที่�ล่ ะแถว
ย้้อนไปจนครบ
- 153 -

ชื่่อ� ลาย : ลายแก่่นหมากฮ่อ่ ย
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้้อง (ลายล่่อง)

ตััวอย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลััง ด้า้ นหน้า้

- 154 -

ลำดัับขั้้�นตอนการทอลายแก่่นหมากฮ่่อย

ภาพแสดงการทอ

-เก็็บลายแก่่นหมากฮ่อ่ ยแถวที่่� 1
-แล้้วพุ่ง่� เส้น้ พุ่ง่� พิิเศษสลับั กับั
เส้้นพุ่ง�่ พื้้น� ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้ใ้ นเส้้นยืืน

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง่� พื้้น� ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายแก่่นหมากฮ่่อยแถวที่�่ 2
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลัับกัับ
เส้้นพุ่่�งพื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้้ในเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่�่งเส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายแก่่นหมากฮ่อ่ ยแถวที่่� 3
-แล้ว้ พุ่ง่� เส้น้ พุ่�่งพิิเศษสลัับกับั
เส้้นพุ่่�งพื้น้� ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่่�งเส้น้ พุ่�่งพื้�น้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายแก่่นหมากฮ่่อยแถวที่�่ 4
-แล้้วพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พิิเศษสลัับกัับ
เส้้นพุ่ง�่ พื้้น� ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้ด้ ิ้ �วไว้้ในเส้้นยืืน
-พุ่ง�่ เส้้นพุ่ง�่ พื้้�นผ้้าแล้ว้
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่�่เก็บ็ ไว้้
ในไม้้ดิ้�วที่ล�่ ะแถวย้้อนไปจนครบ
- 155 -

ชื่่�อลาย : ลายเต่่าน้อ้ ย
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่�องป้้อง (ลายล่่อง)

ตัวั อย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้า้ นหลััง ด้้านหน้า้

- 156 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายเต่่าน้้อย

ภาพแสดงการทอ

-เก็็บลายเต่่าน้อ้ ยแถวที่่� 1
-แล้้วพุ่่ง� เส้้นพุ่�่งพิิเศษสลับั กัับเส้้นพุ่�ง่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน

-หลัังจากพุ่่ง� เส้น้ พุ่ง่� พื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายเต่่าน้อ้ ยแถวที่�่ 2
-แล้้วพุ่่ง� เส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กัับเส้้นพุ่่�งพื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-พุ่ง่� เส้น้ พุ่�่งพื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-แล้้วทอลายอีีกครึ่�งหนึ่่�งที่เ�่ ก็็บไว้้ในไม้ด้ิ้�วที่�่ละแถวย้้อนไปจนครบ

- 157 -

ชื่่�อลาย : ลายดอกลอด
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้อ้ ง (ลายล่่อง)

ตัวั อย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลังั ด้้านหน้า้

- 158 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายดอกลอด

ภาพแสดงการทอ

-ทอคั่�นเครื่�องสลับั 2สีี สีีละ2สอด
-เก็บ็ ลายดอกลอดแถวที่่� 1
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษสลัับกับั เส้้นพุ่ง�่ พื้�น้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง�่ พื้�้นผ้า้ แล้ว้
-เก็็บลายดอกลอดแถวที่�่ 2
-แล้้วพุ่�ง่ เส้น้ พุ่่ง� พิิเศษสลัับกัับเส้้นพุ่่�งพื้�น้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน

- 159 -

-หลังั จากพุ่�ง่ เส้้นพุ่�ง่ พื้้น� ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายดอกลอดแถวที่�่ 3
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่ง่� พื้น้� ผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้้ในเส้น้ ยืืน (โดยไม่่ต้้องดึึงไม้้ออก)
-พุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายครบ1 ชุุด ทอคั่น� เครื่�องสลับั 2สีี สีีละ2สอด
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่่�เก็็บไว้้ในไม้ด้ิ้ว� ที่่�ละแถวย้้อนไปจนครบ(ทำซ้้ำจนครบลาย)
***ลายลอดเป็็นลายพิิเศษตรงที่ไ่� ม้้ดิ้ว� สามารถสอดกัันไปกัันมาได้โ้ ดยไม่่ต้้องดึึงไม้้ดิ้�วออก เมื่่�อใช้้
งานจึึงเป็็นที่่�มาของชื่อ� ลายลอด

- 160 -

ชื่่อ� ลาย : ลายขอและดอกแก้้ว
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้อ้ ง (ลายเก็็บ)

ตัวั อย่่างการใช้้งาน

กราฟด้้านหน้้า

ด้้านหลังั ด้้านหน้า้

- 161 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายขอและดอกแก้้ว

ภาพแสดงการทอ

-เก็บ็ ลายขอและดอกแก้้วแถวที่�่ 1
-ใส่่เส้น้ พุ่�ง่ พิิเศษดอกละ1 สีี
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง่� พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้ด้ ิ้ �วไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่�ง่ เส้น้ พุ่�่งพื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายขอและดอกแก้ว้ แถวที่�่ 2
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-แล้ว้ พุ่�ง่ เส้้นพุ่�่งพิิเศษสลัับกัับเส้้นพุ่�ง่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

- 162 -

-หลัังจากพุ่�ง่ เส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายขอและดอกแก้้วแถวที่่� 3
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่�่งพิิเศษสลัับกัับเส้้นพุ่�่งพื้้น� ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่�่งพื้�น้ ผ้้าแล้ว้
-เก็็บลายขอและดอกแก้้วแถวที่�่ 4
-ใส่่เส้้นพุ่ง�่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้น้ พุ่�่งพื้�้นผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน

- 163 -

-หลังั จากพุ่�่งเส้น้ พุ่ง�่ พื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายขอและดอกแก้ว้ แถวที่�่ 5
-ใส่่เส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-แล้้วพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กัับเส้้นพุ่ง่� พื้้น� ผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่่�งเส้้นพุ่�ง่ พื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและดอกแก้้วแถวที่่� 6
-ใส่่เส้้นพุ่�่งพิิเศษดอกละ1 สีี
-แล้้วพุ่ง่� เส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษสลับั กัับเส้้นพุ่่�งพื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน
-พุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พื้�้นผ้า้ แล้ว้
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่่เ� ก็็บไว้ใ้ นไม้้ดิ้ว� ที่�ล่ ะแถวย้อ้ นไปจนครบ

- 164 -

ชื่่อ� ลาย : ลายขอและนาคน้อ้ ย
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้้อง (ลายเก็บ็ )

ตัวั อย่่างการใช้ง้ าน
- 165 -

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลััง

ด้า้ นหน้้า
- 166 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายขอและนาคน้อ้ ย

ภาพแสดงการทอ

-เก็บ็ ลายขอและนาคน้้อยแถวที่�่ 1
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่ง่� พิเิ ศษสลัับกัับเส้้นพุ่�ง่ พื้�้นผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่่ง� พิิเศษดอกละ1 สีี

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง่� พื้น้� ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายขอและนาคน้้อยแถวที่่� 2
-แล้้วพุ่ง่� เส้้นพุ่ง�่ พิเิ ศษสลับั กัับเส้น้ พุ่่�งพื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี

- 167 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้น้ พุ่่ง� พื้้�นผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่่� 3
-แล้้วพุ่่ง� เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี

-หลังั จากพุ่่ง� เส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่�่ 4
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่ง่� พิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง�่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่่ง� พิิเศษดอกละ1 สีี

- 168 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้น้ พุ่่ง� พื้้�นผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่่� 5
-แล้้วพุ่่ง� เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี

-หลังั จากพุ่่ง� เส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่�่ 6
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่ง่� พิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง�่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่่ง� พิิเศษดอกละ1 สีี

- 169 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้น้ พุ่่ง� พื้้�นผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่่� 7
-แล้้วพุ่่ง� เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี

-หลังั จากพุ่่ง� เส้้นพุ่่ง� พื้้�นผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่�่ 8
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่ง่� พิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง�่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่่ง� พิิเศษดอกละ1 สีี

- 170 -

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่�ง่ พื้�้นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้้อยแถวที่่� 9
-แล้้วพุ่�ง่ เส้้นพุ่�ง่ พิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่่ง� พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่�่ 10
-แล้ว้ พุ่่ง� เส้้นพุ่ง�่ พิเิ ศษสลับั กับั เส้้นพุ่่�งพื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายขอและนาคน้อ้ ยแถวที่่� 11
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษสลับั กับั เส้น้ พุ่่�งพื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี

- 171 -

ชื่่�อลาย : ลายปีีกไก่่
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่อ� งป้้อง (ลายเก็บ็ )

ตัวั อย่่างการใช้ง้ าน
- 172 -

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลััง

ด้า้ นหน้้า
- 173 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายปีีกไก่่ -เก็บ็ ลายปีีกไก่่แถวที่่� 1
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษสลับั กัับ
ภาพแสดงการทอ เส้้นพุ่ง�่ พื้น้� ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
- 174 - -ใส่่เส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่�ง่ พื้น�้ ผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายปีกี ไก่่แถวที่่� 2
-แล้ว้ พุ่่�งเส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษสลับั กัับ
เส้้นพุ่ง�่ พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-หลัังจากพุ่่ง� เส้้นพุ่ง่� พื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายปีกี ไก่่แถวที่�่ 3
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้้นพุ่�ง่ พิเิ ศษสลับั กัับ
เส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่ง�่ พิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน
-หลังั จากพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง�่ พื้�น้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็็บลายปีีกไก่่แถวที่�่ 4
-แล้้วพุ่ง่� เส้้นพุ่่ง� พิิเศษสลัับกัับ
เส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่่ง� เส้้นพุ่�ง่ พื้�้นผ้า้ แล้้ว
-เก็็บลายปีีกไก่่แถวที่่� 5
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้้นพุ่�่งพิเิ ศษสลับั กับั
เส้้นพุ่ง�่ พื้้น� ผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่ง่� พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้้นพุ่่ง� พื้น�้ ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายปีกี ไก่่แถวที่่� 6
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่�ง่ พิิเศษสลับั กัับ
เส้น้ พุ่่ง� พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่�ง่ พิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน

-หลัังจากพุ่�่งเส้้นพุ่่ง� พื้้น� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายปีีกไก่่แถวที่�่ 7
-แล้ว้ พุ่่ง� เส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลัับกับั
เส้้นพุ่�่งพื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่ง�่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้น้ ยืืน
-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พื้้�นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายปีกี ไก่่แถวที่�่ 8
-แล้ว้ พุ่�ง่ เส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กัับ
เส้น้ พุ่่�งพื้น้� ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน
-พุ่่ง� เส้้นพุ่�ง่ พื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-แล้้วทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่่เ� ก็็บไว้้
ในไม้้ดิ้�วที่ล่� ะแถวย้้อนไปจนครบ
- 175 -

ชื่่�อลาย : ลายขอและแก่่นหมากฮ่อ่ ย
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่�องป้อ้ ง (ลายเก็บ็ )

ตัวั อย่่างการใช้้งาน ลายแก่่นหมาฮ่อ่ ย ตััวอย่่างการใช้้งาน ลายขอ
ลายแก่่นหมากฮ่่อย

กราฟด้า้ นหน้า้

ด้้านหลััง ด้า้ นหน้้า

- 176 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายขอและแก่่นหมากฮ่อ่ ย

ภาพแสดงการทอ

-เก็บ็ ลายขอและแก่่นหมากฮ่่อยแถวที่�่ 1
-แล้้วพุ่ง�่ เส้้นพุ่�ง่ พิิเศษสลัับกัับเส้น้ พุ่่�งพื้น้� ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่่ง� พิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน

-หลัังจากพุ่ง่� เส้้นพุ่ง่� พื้้�นผ้้าแล้ว้
-เก็็บลายขอและแก่่นหมากฮ่่อยแถวที่่� 2
-แล้ว้ พุ่ง่� เส้น้ พุ่�ง่ พิเิ ศษสลัับกับั เส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่ง่� พิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 177 -

-หลังั จากพุ่ง่� เส้้นพุ่�่งพื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็็บลายขอและแก่่นหมากฮ่อ่ ยแถวที่�่ 3
-แล้้วพุ่ง่� เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้น้ พุ่�ง่ พื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่่�งเส้้นพุ่�่งพื้้น� ผ้า้ แล้ว้
-เก็็บลายขอและแก่่นหมากฮ่่อยแถวที่�่ 4
-แล้้วพุ่�่งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลัับกับั เส้้นพุ่ง่� พื้�น้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-พุ่ง�่ เส้น้ พุ่ง�่ พื้้�นผ้า้ แล้้ว
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่่�เก็็บไว้ใ้ นไม้ด้ิ้�วที่่�ละแถวย้้อนไปจนครบ

- 178 -

ชื่่�อลาย : ลายหมาน้้อย
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่�องป้้อง (ลายเก็็บ)

ตััวอย่่างการใช้้งาน

กราฟด้้านหน้้า

ด้า้ นหลััง ด้้านหน้า้

- 179 -

ลำดัับขั้้�นตอนการทอลายหมาน้้อย

ภาพแสดงการทอ
-ทอคั่�นเครื่�องสลัับ5สีี สีีละ2สอด
-เก็บ็ ลายหมาน้้อยแถวที่�่ 1
-แล้้วพุ่ง�่ เส้้นพุ่ง่� พิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่�ง่ พื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-หลังั จากพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายหมาน้้อยแถวที่่� 2
-แล้้วพุ่�ง่ เส้้นพุ่�ง่ พิิเศษสลัับกัับเส้้นพุ่ง่� พื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )

- 180 -

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่�งพื้้น� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายหมาน้อ้ ยแถวที่่� 3
-แล้ว้ พุ่่�งเส้้นพุ่ง่� พิเิ ศษสลัับกัับเส้น้ พุ่�่งพื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)

-หลังั จากพุ่ง่� เส้้นพุ่�่งพื้น�้ ผ้้าแล้ว้
-เก็็บลายหมาน้้อยแถวที่�่ 4
-แล้ว้ พุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พิเิ ศษสลัับกับั เส้้นพุ่ง่� พื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง�

-หลังั จากพุ่�่งเส้้นพุ่�ง่ พื้น้� ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายหมาน้้อยแถวที่่� 5
-แล้้วพุ่ง�่ เส้้นพุ่�่งพิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่่ง� พื้น้� ผ้้า (ทำ2ครั้ง� ))

- 181 -

ชื่่�อลาย : ลายสร้้อยสา
ประเภทลาย : ลายประกอบ หรืือลายเครื่�องป้้อง (ลายล่่อง)

ตััวอย่่างการใช้้งาน

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้า้ นหลััง ด้้านหน้า้

- 182 -

ลำดัับขั้้�นตอนการทอลายสร้้อยสา

ภาพแสดงการทอ
-เก็บ็ ลายสร้้อยสาแถวที่่� 1
-แล้ว้ พุ่ง�่ เส้้นพุ่ง�่ พิิเศษสลัับกับั เส้้นพุ่่�งพื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้�ง)

-หลัังจากพุ่�่งเส้้นพุ่ง่� พื้้�นผ้า้ แล้้ว
-เก็็บลายสร้อ้ ยสาแถวที่่� 2
-แล้้วพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กัับเส้้นพุ่่�งพื้น้� ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)

- 183 -

-หลัังจากพุ่่ง� เส้น้ พุ่�่งพื้น้� ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายสร้อ้ ยสาแถวที่�่ 3
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่่ง� พื้้น� ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )

-หลัังจากพุ่�่งเส้น้ พุ่�่งพื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายสร้อ้ ยสาแถวที่่� 2
-แล้ว้ พุ่่ง� เส้้นพุ่่ง� พิเิ ศษสลัับกัับเส้น้ พุ่ง�่ พื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )

- 184 -

ชื่่�อลาย : ลายกาบ
ประเภทลาย : ลายหลักั หรืือลายใหญ่่ (ลายเก็็บ)

ตััวอย่่างการใช้ง้ าน
- 185 -

กราฟด้า้ นหน้้า

ด้้านหลััง

ด้า้ นหน้้า
- 186 -

ลำดัับขั้้น� ตอนการทอลายกาบ

ภาพแสดงการทอ

-เก็็บลายกาบแถวที่่� 1
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่ง�่ พิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่่�งพื้้�นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่�ง่ เส้้นพุ่่�งพื้�น้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายกาบแถวที่่� 2
-แล้้วพุ่�่งเส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษสลับั กัับเส้้นพุ่�่งพื้น้� ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่ง�่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

- 187 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่่� 3
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กัับเส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่�่ 4
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 188 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่่� 5
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กัับเส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่�่ 6
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 189 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้า้ แล้้ว
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่่� 7
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กัับเส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่่ง� พื้น้� ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่�่ 8
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง่� พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 190 -

-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่่ง� พื้�น้ ผ้้าแล้้ว
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่่� 9
-แล้ว้ พุ่�่งเส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษสลัับกับั เส้น้ พุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่�ง่ พื้�น้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่่� 10
-แล้้วพุ่่�งเส้น้ พุ่่�งพิิเศษสลับั กัับเส้้นพุ่�่งพื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 191 -

-หลัังจากพุ่ง่� เส้น้ พุ่ง่� พื้น�้ ผ้า้ แล้้ว
-เก็็บลายกาบแถวที่�่ 11
-แล้้วพุ่่ง� เส้น้ พุ่่�งพิเิ ศษสลับั กับั เส้้นพุ่ง�่ พื้�้นผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่�่งพิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน

-หลัังจากพุ่ง�่ เส้้นพุ่่ง� พื้�น้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายกาบแถวที่่� 12
-แล้ว้ พุ่ง่� เส้้นพุ่่ง� พิิเศษสลับั กัับเส้น้ พุ่่�งพื้�น้ ผ้้า (ทำ2ครั้�ง)
-ใส่่เส้้นพุ่�่งพิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

- 192 -

-หลัังจากพุ่ง่� เส้้นพุ่่�งพื้�น้ ผ้้าแล้ว้
-เก็บ็ ลายกาบแถวที่�่ 13
-แล้ว้ พุ่่�งเส้้นพุ่่ง� พิเิ ศษสลับั กัับเส้้นพุ่่ง� พื้น�้ ผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่่�งพิิเศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้ด้ิ้�วไว้ใ้ นเส้น้ ยืืน

-หลังั จากพุ่ง�่ เส้น้ พุ่�ง่ พื้น�้ ผ้า้ แล้ว้
-เก็็บลายกาบแถวที่�่ 14
-แล้ว้ พุ่�่งเส้้นพุ่่�งพิเิ ศษสลัับกัับเส้น้ พุ่�่งพื้้�นผ้า้ (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้้นพุ่�ง่ พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้ว� ไว้้ในเส้้นยืืน

-หลัังจากพุ่่�งเส้้นพุ่ง�่ พื้น�้ ผ้้าแล้้ว
-เก็็บลายกาบแถวที่่� 15
-แล้้วพุ่ง�่ เส้น้ พุ่�่งพิิเศษสลัับกับั เส้้นพุ่�่งพื้น�้ ผ้้า (ทำ2ครั้ง� )
-ใส่่เส้น้ พุ่่ง� พิเิ ศษดอกละ1 สีี
-ใส่่ไม้้ดิ้�วไว้ใ้ นเส้้นยืืน
-พุ่่�งเส้น้ พุ่ง่� พื้�้นผ้้าแล้ว้
-แล้ว้ ทอลายอีีกครึ่ง� หนึ่่ง� ที่เ�่ ก็็บไว้้ในไม้้ดิ้ว� ที่ล�่ ะแถวย้้อนไปจนครบ

- 193 -

บทที่่� 7

การออกแบบ พััฒนาและประยุุกต์ผ์ ้้าทอร่่วมสมััย

ในยุุคปัจั จุุบันั การทอผ้า้ เป็น็ เครื่อ� งมืือในการสร้า้ งรายได้ใ้ ห้แ้ ก่่ช่า่ งทอและชุุมชน การปรับั ปรุุงและพัฒั นาผ้า้ ทอมืือ
ให้ม้ ีีคุุณสมบัตั ิแิ ละรูปู ลักั ษณ์ท์ ี่เ่� ป็น็ ที่ต่� ้อ้ งการของตลาดจึงึ เป็น็ เรื่อ� งที่ม่� ีีความสำคัญั ในบทเรีียนนี้้�ผู้�เรีียนจะได้ศ้ ึกึ ษา
เครื่อ� งมืือที่่�ใช้ใ้ นการออกแบบที่เ่� ป็น็ พื้น�้ ฐาน สามารถนำไปประยุุกต์ใ์ ช้ไ้ ด้ง้่ายในการทำงานในอนาคต

อย่่างไรก็ด็ ีีการพัฒั นาผ้า้ ทอในฐานะช่า่ งทอผ้า้ จำเป็น็ ต้อ้ งมีีทักั ษะในการทอที่ด�่ ีีจึงึ จะสามารถสร้า้ งสรรค์ผ์ ้า้ ทอ
ได้อ้ ย่่างที่�่ต้้องการ หรืือสามารถสื่่อ� สารสิ่ง� ที่ต่� ้อ้ งการให้แ้ ก่่ช่่างทอในเครืือข่่ายได้้อย่่างถููกต้อ้ ง ได้ผ้ ลงานที่�่ตรงกัับ
วััตถุุประสงค์์ที่่ต�ั้ง� ไว้้ จากการศึกึ ษาพบว่่าการสร้า้ งสรรค์์พัฒั นาผ้้าทอจากง่ายไปยาก มีีความสััมพันั ธ์์กับั ระดับั
ทัักษะฝีมี ืือจากระดัับเริ่�มต้น้ สู่� ระดับั ช่า่ งฝีีมืือในระดัับกลาง และระดับั ครููช่่างศิิลป์ใ์ นขั้�นสููง กล่่าวคืือ ช่า่ งทอที่ม่� ีี
ความสามารถสููงขึ้�น ย่่อมมีีความรู้�ความเข้้าใจและทัักษะในการทำงานที่่�ดีีขึ้้�นตามลำดัับ สามารถพลิิกแพลง
สร้า้ งสรรค์ผ์ ้า้ ทอให้ม้ ีีความสวยงามแปลกใหม่่มากขึ้น� ด้ว้ ย บทนี้้น� ำเสนอวิธิ ีีการออกแบบ พัฒั นาและประยุุกต์ผ์ ้า้ ทอ
ร่่วมสมัยั ซี่ง�่ ปรับั ปรุุงต่่อยอดจากแนวคิดิ ของ Siriphon (2019) ช่า่ งทอผ้า้ อาจพัฒั นาผ้า้ ทอได้ด้ ้ว้ ยวิธิ ีีการดังั ต่่อไปนี้้�

- 194 -

จากการศึึกษาพบว่่า 1.การทำตามแบบลวดลายและสีีที่่�มีีอยู่ �แล้้วเป็็น
การสร้า้ งสรรค์์พััฒนา ขั้�นตอนแรกของการเรีียนทอผ้้า ผู้�เรีียนทอผ้้าตาม
ผ้้าทอจากง่่ายไปยาก ลวดลายต้น้ แบบที่ม่� ีีอยู่แ� ต่่เดิมิ อาจมีีการสลับั ตำแหน่่งสีี
บ้า้ ง แต่่ยังั คงโครงสร้า้ งสีีตามต้น้ แบบ ผลงานจะมีีความ
มีีความสััมพัันธ์์ แตกต่่างในรายละเอีียกแต่่ยังั ขาดความแปลกใหม่่
กับั ระดัับทัักษะฝีีมือื จาก
2.การปรัับเปลี่�ย่ นชุุดสีีช่า่ งทออาจจััดชุุดสีีใหม่่ตาม
ระดัับเริ่่�มต้้นสู่่� ระดัับ จิินตนาการของช่า่ งทอ ตามความต้้องการของลููกค้้า
ช่่างฝีีมืือในระดับั กลาง หรืือตามแนวคิดิ ทฤษฎีีด้า้ นการออกแบบ
และระดัับครููช่่างศิิลป์์
3. การพัฒั นาโครงสร้้างและวัสั ดุุ เป็น็ การพัฒั นา
ในขั้้น� สููง คุุณสมบัตั ิขิ องเนื้อ้� ผ้า้ ให้ไ้ ด้ต้ ามที่ต่� ้อ้ งการอาทิิความหนา
สัมั ผััส การทิ้้ง� ตัวั พื้�้นผิิว โดยใช้้การเลืือกและพััฒนา
วัสั ดุุและโครงสร้้างผ้า้ ที่�่เหมาะสม

4. การผสมผสาน เปลี่่ย� นตำแหน่่งลวดลายที่่�มีีอยู่�
แล้ว้ ช่่างทออาจผสมผสานหน่่วยลายจากแหล่่งต่่าง ๆ
เข้้าด้ว้ ยกันั ด้ว้ ยตามคิดิ สร้้างสรรค์ข์ องตน

5. การพัฒั นาลวดลายที่ม่� ีีอยู่แ� ล้ว้ ให้แ้ ตกต่่าง ช่า่ งทอ
ที่ม�่ ีีทักั ษะสูงู ขึ้น� อาจนำลวดลายเดิมิ ที่่�มีีอยู่แ� ล้้ว มาปรัับ
ให้้งดงามน่่าสนใจตามความคิดิ เห็น็ ส่่วนตน เช่่น นำมา
ขยายให้ใ้ หญ่่ขึ้้น� หรืือเล็็กลง อาจปรัับเพิ่่ม� รายละเอีียด
บางประการ เป็น็ ต้้น

6. การออกแบบลวดลายใหม่่ ช่่างทออาจสร้้าง
ลวดลายขึ้�นใหม่่ โดยมีีแรงบันั ดาลใจส่่วนบุุคคลจากสิ่�ง
รอบตััวหรืือจินิ ตนาการส่่วนตน เป็น็ ลวดลายที่่ไ� ม่่เคย
มีีมาก่่อนให้ป้ รากฏขึ้้น� บนผ้า้ ทอ

7. การออกแบบลายผ้า้ ทอให้้เหมาะสมกับั รูปู แบบ
ผลิติ ภัณั ฑ์์ ช่่างทอหรืือนักั ออกแบบอาจวางแผนการ
จััดวางลวดลายให้้เหมาะสมกัับผลิิตภััณฑ์์ก่่อนการทอ
เพื่่�อให้ไ้ ด้้ตำแหน่่ง ขนาด สััดส่่วนของลายผ้า้ ที่่ล� งตััว
กัับชิ้�นงาน เพิ่่�มประสิิทธิภิ าพในการทำงานได้้

8. การออกแบบสร้า้ งสรรค์เ์ นื้้�อหาใหม่่ ช่่างทออาจ
ประยุุกต์์พลิิกแพลงเนื้�้อหาและลวดลายผ้้าทอขึ้ �นมา
ใหม่่ทั้้�งหมด อาจเป็น็ เพื่่�อวััตถุุประสงค์์การใช้ง้ านอย่่าง
เดิิมหรืืออย่่างใหม่่ก็ไ็ ด้้ นัับเป็น็ ระดัับการสร้า้ งผลงาน
ที่่ซ� ับั ซ้อ้ นและยากที่่�สุุด ต้อ้ งใช้ท้ ักั ษะและประสบการณ์์
หลายด้า้ น

- 195 -

ที่ �่มาของภาพ วุุฒิิไกร ศ ิิร ิิผล

ทั้้ง� นี้้� ช่า่ งทอผ้า้ หรืือนักั ออกแบบผ้า้ ทออาจไม่่จำเป็น็
ต้้องทำตามลำดัับขั้�นที่�่กล่่าวมาเสมอไป ช่่างทอผ้้า
แต่่ละคนมีีความถนััดและการฝึึกฝนที่�่ต่่างกััน ข้้อมููล
ดัังกล่่าวนี้้�เป็็นอีีกหนี่่�งแนวคิิดที่�่ผู้ �เขีียนเสนอขึ้ �นด้้วย
ข้้อมูลู จากการวิิจัยั และได้้พิจิ ารณาว่่ามีีความเหมาะ
สมในการฝึกึ ฝนช่า่ งทอผ้้า จึึงได้้เสนอไว้ใ้ นที่น�่ ี้้�

1. การทำตามแบบลวดลายและสีทีี่่ม� ีอี ยู่แ� ล้ว้ ตััวอย่่างการทอลายจกตามต้้นแบบ
ผืืนด้า้ นซ้า้ ยที่ม่� ีีพื้้น� หลัังสีีดำคือื
การให้้สีีสัันในลายผ้้าข้้นอยู่ �กัับการเลืือกใช้้สีีของ ต้้นแบบ และผืนื ด้้านขวาที่ม�่ ีี
ผู้้�ทอ สำหรับั ผ้า้ ทอลาวครั่ง� มีีสีีสันั ที่่�เป็็นอััตลักั ษณ์์อยู่� พื้้�นหลัังสีีน้้ำเงินิ เป็น็ ผืนื ที่่ท� อตาม
ด้้วยกันั 6 สีี ได้แ้ ก่่ สีีเหลืือง สีีแสด สีีแดง สีีเขียี วหรืือ โดยสลัับตำแหน่ง่ สีี
สีีซิ่่ว� สีีขาวและสีีดำ ผู้้�ทอมักั จะเลืือกใช้้สีีดำหรืือแดง
เป็น็ สีีทอพื้้น� ผ้้าในกรณีีการทอผ้้าซิ่�น และพื้้น� สีีขาวใน
กรณีีทอผ้้าห่่ม ส่่วนการสร้า้ งลวดลายใช้อ้ ีีกห้า้ สีีที่�แ่ ตก
ต่่างจากสีีพื้้�นในการจกและขิดิ

1.1 การสลับั ตำแหน่่งสีี
ในกรณีีผ้า้ จก ช่่างทอผ้า้ อาจทอลวดลายตาม
ต้้นแบบ ใช้ช้ ุุดสีีเดิมิ แต่่สลัับตำแหน่่งสีีจากต้้นแบบ
ภาพรวมของผลงานจะคล้้ายกัับต้้นแบบในภาพรวม
แต่่มีีความแตกต่่างในรายละเอีียด นัับเป็็นวิิธีีการเริ่ม�
ต้้นอย่่างง่ ายของการฝึึกฝนในการทอ

- 196 -

1.2 การสลับั สีีระหว่่างผ้้าขิิดและผ้า้ จก
ผ้า้ ทอลาวครั่ง� นิิยมใช้้หน่่วยลายหลายแบบมาประกอบกันั ขึ้น� เป็น็ ลายที่่�มีีขนาดใหญ่่ช่่างทอผ้้าอาจจะคััดเลืือก
ลายผ้้ามาทอแบบผ้้าขิดิ ที่ม่� ีีสีีเดีียวทั้้�งหน้้าผ้้า หรืือทอแบบผ้า้ จกที่ม�่ ีีหลายสีีในหน้้าผ้้าเดีียวกันั ในเบื้อ�้ งต้น้ อาจจะ
ทดลองทอโดยใช้ส้ ีีเดีียวทั้้ง� แถวจนเกิิดความชำนาญ จากนั้้�นพััฒนาด้้วยการสลับั ตำแหน่่งการใช้้สีีทอจก เน้้นสีีสััน
ลวดลายได้้
ในทางกลัับกััน ผ้้าทอที่เ่� ป็น็ ต้น้ แบบลายจกมีีสีีสัันที่�่หลากหลาย ช่่างทอหรืือนักั ออกแบบอาจมีีแนวคิดิ ด้า้ น
ความเรีียบง่าย เน้้นการใช้ส้ ีีให้้น้อ้ ยลง การพัฒั นาลายผ้า้ อาจใช้ว้ ิิธีีการลดสีีโดยใช้ก้ ารทอแบบลายขิดิ (พื้น้� ถิ่น�่ เรีียก
ลายล่่อง) ทำให้้ผ้้ามีีลวดลายแบบสีีเดีียวตัดั กับั สีีพื้้�น เป็น็ ทางเลืือกให้แ้ ก่ผู้�บริโิ ภค ทอได้้เร็ว็ ขึ้น� และลดต้น้ ทุุนใน
การทอได้้

ที่่�มาของภาพ นางสาวศศ ิิชา ศรีีจัันทร ์์โฉม

ตััวอย่า่ งการเก็็บลายดอกแก้้วจากด้า้ นหลััง
ขิดิ ลายสีีเดีียว

ตััวอย่า่ งการเก็บ็ ลายนาคน้อ้ ยจากด้า้ นหลััง
โดยเปลี่่�ยนสีีเส้น้ จก

- 197 -

1.3 การปรัับรายละเอีียดสีีในหน่่วยลายเดีียวกััน ที่่�มาของภาพ นางสาวศศ ิิชา ศร ีีจัันทร ์์โฉม
ลายผ้้าจกบางลาย สามารถออกแบบการวางสีีให้้มีีความแตกต่่างกัันออกไปอีีกในรายละเอีียดในหน่่วยลาย
เดีียวกันั เช่่น การเพิ่่ม� เข้้าเส้น้ สีี จุุดสีี การสอดใส้้สีี เป็็นวิธิ ีีการทำให้้ลวดลายมีีความน่่าสนใจมากขึ้�น

ตััวอย่า่ งลายปีกี ไก่่แบบตััวลายสีีเดีียว

ตััวอย่่างลายปีีกไก่แ่ บบสอดสีีในตััวลาย

- 198 -

ที่่�มาของภาพ วุุฒ ิิไกร ศ ิิริิผล 2. การปรัับสีี

การปรัับสีีเป็น็ วิิธีีการที่ไ่� ด้้ประสิิทธิภิ าพมากที่ส่� ุุดอย่่างหนึ่่ง� ในการพัฒั นาผ้า้ ทอ เนื่่อ� งจากสีีเป็็นสิ่ง� ที่่ผ� ู้้�ชมมอง
เห็็นเป็็นอย่่างแรก ๆ เป็็นสิ่ง� ที่�่ปรับั ได้้ง่าย และเป็น็ การเปลี่ย�่ นแปลงที่่ไ� ด้้ผลชัดั เจน สีีที่่�นิิยมใช้้ในผ้า้ ทอลาวครั่ง� ได้้
อธิิบายไว้้แล้้วในบทที่�่ 2 ได้้แก่่ สีีตามจารีีต กลุ่�่มสีีอ่่อนหรืือสีีพาสเทล และกลุ่�ม่ สีีอื่่น� ๆ ตามความนิิยม

2.1 การเลืือกชุุดสีีใหม่่
เพื่่อ� ให้้ผลงานการสร้้างสรรค์ผ์ ้า้ ทอมีีความโดดเด่่นและแตกต่่างจากสิ่�งที่พ�่ บเห็็นได้้ทั่่ว� ไปในท้อ้ งตลาด การ
เลืือกใช้ช้ ุุดสีีใหม่่ ๆ นัับได้้ว่่าเป็็นวิธิ ีีการที่ด�่ ีีและทำได้ไ้ ม่่ยาก แม้ว้ ่่าหลัักการใช้้สีีนั้้�นมีีรายละเอีียดมากเกิินกว่่าจะ
บรรยายได้้ครบถ้้วนในที่น�่ ี้้� ผู้�เรีียนอาจเลืือกใช้้หลักั การใช้้สีีในการออกแบบอย่่างง่ายได้้ ดัังนี้้�
1. การใช้้สีีเดีียว หรืือสีีเอกรงค์์ (monochrome) แต่่มีีหลายค่่าน้้ำหนักั เข้้ม-อ่่อน จะให้้ชุุดสีีที่ก�่ ลมกลืืนมาก
ใช้ง้ านได้้ง่าย สีีโทนเดีียวจะมีีแนวโน้ม้ ไปทางสุุขุุม ไม่่ฉููดฉาด
2. การใช้้สีีที่่�ใกล้้เคีียงกััน (analogous) คืือสีี 3-4 สีีที่่ใ� กล้เ้ คีียงกัันและมีีสีีร่่วมกันั อยู่ใ� นนั้้น� จะให้ช้ ุุดสีีที่�่
กลมกลืืน แต่่มีีความหลากหลายของสีีมากขึ้น� มีีมิิติิของสีีที่ล�่ ึึกขึ้�น ยกตัวั อย่่างเช่่น
สีีเหลืือง เขียี วเหลืือง เหลืืองส้้ม
น้้ำเงินิ น้้ำเงิินม่่วง น้้ำเงิินเขียี ว
3. การใช้ส้ ีีวรรณะเดีียวกััน เช่น่ สีีในวรรณะร้้อน (สีีที่ม�่ ีีสีีแดงร่่วมอยู่)� หรืือสีีในวรรณะเย็น็ (สีีที่่�มีีสีีน้้ำเงิินร่่วม
อยู่)� ทั้้ง� หมด ชุุดสีีนี้้�จะให้้สีีที่�่กลมกลืืนในขณะที่ม่� ีีความหลากหลายของสีีสููง มีีสีีให้เ้ ลืือกใช้้ได้้มาก
4. การใช้้สีีต่่างวรรณะ เช่น่ สีีวรรณะร้อ้ นผสมกับั สีีวรรณะเย็น็ ให้ค้ วามรู้้�สึึกของสีีที่�่มีีการตัดั กััน ให้ค้ วามสดชื่�น
ไม่่น่่าเบื่่�อง่าย มีีมิิติกิ ารใช้ส้ ีีที่่�ดีี วิิธีีการใช้้คืือให้้เลืือกสีีวรรณะหนึ่่�งมากกว่่า ในสััดส่่วน 80-20 หรืือ 70-30 ก็จ็ ะได้้
ผลงานที่�่มีีเอกภาพ สีีไม่่ตััดกัันฉูดู ฉาดจนเกินิ ไป

ตััวอย่า่ งผลงานเสื้�อคลุมุ การใช้ส้ ีีเดีียวแต่่หลายค่่าน้้ำหนััก
เข้้ม-อ่่อน โดย นายวุุฒิิไกร ศิิริผิ ล

- 199 -