Elektronik-Industri-1-Kertas-Penerangan

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. JENIS-JENIS PERANTI KAWALAN

Kertas penerangan ini bertujuan mendedahkan pelajar kepada PLC dan
komponen-komponen kawalan elektikal seperti relay, timer, switches dan sensor yang
digunakan untuk membina litar kawalan. Pada umumnya adalah untuk mengoperasikan
litar kawalan dengan cara memprogramkan pada memori yang bertujuan untuk
memudahkan penyambungan serta meminimunkan penggunaan komponen/peralatan
dalam litar. Oleh itu, pengetahuan dalam operasi litar kawalan adalah perlu untuk
memprogramkan PLC.

2. PENGESAN (SENSOR)
Sensor berfungsi untuk mengesan kehadiran sesuatu objek atau status sesuatu proses
bagi membolehkan sistem kawalan tersebut bertindak mengawal (monitoring) sistem
tersebut samada yang separa atau sepenuhnya automatik. Sensor biasanya disambung
pada bahagian masukan sesuatu system kawalan
2.1. Sensor Jenis Sentuhan
i) Suis Butang Tekan
ii) Suis Penghad (Limit Switch)

i. SUIS BUTANG TEKAN.
Suis butang tekan adalah komponen yang digunakan untuk

mempamirkan isyarat elektrik. Suis butang tekan terbahagi tiga iaitu:-
ii. Suis Butang Tekan Sesentuh Sentiasa Terbuka (NO)

Dengan menekan kepala butangtekan, sesentuh (NO) akan aktif dan
litat menjadi tertutup. Selepas kepala butangtekan dilepaskan, spring tarikbalik
(return spring) akan kembalikan set sesentuh kepada posisi asal.

MUKASURAT 344

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

iii. Suis Butangtekan Sesentuh Sentiasa Tertutup (NC)
Dengan menekan kepala butangtekan, sesentuh (NC) akan aktif dan

litar menjadi terbuka. Selepas kepala butangtekan dilepaskan, spring tarikbalik
(return spring) akan dikembalikan set sesentuh kepada posisi asal.

iv. Suis Butang Tekan Sesentuh Tukaran
Dengan menekan kepala butangtekan, sesentuh tukaran menjadi aktif

dan litar bertukar terbuka menjadi tertutup, tertutup menjadi terbuka. Selepas
kepala butangtekan dilepaskan, spring tarikbalik (return spring) akan
kembalikan set sesentuh kepasa posisi asal.

MUKASURAT 345

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

v. SUIS PENGHAD ELEKTRIKAL (LIMIT SWITCH)

Suis penghad elektrikal adalah komponen yang digunakan untuk
mempamirkan isyarat elektrikal bergantung pada turutan (squence) operasi.

Dengan menekan poppet, set sesentuh NO dan sesentuh NC akan
aktif. Litar akan tertutup dan terbuka mengikut sesentuh mana yang
disambung pada litar. Selepas poppet dilepaskan, spring tarikbalik akan
kembalikan set sesentuh kepada posisi asal.

Jenis Round Hinge Lever Jenis Hinge Roller Jenis Push-Button

2.2. JENIS SENSOR TANPA SENTUHAN (PROXIMITY SWITCH)

i) Magnetic Sensors
ii) Inductive Sensors
iii) Capasitive Sensors
iv) Optical Sensors

i. Magnetic Sensors (Reed Proximity Switch)
- Keupayaan mengesan kehadiran medan magnet
- Jarak pengesanan ~ 5mm
- Juga dipanggil Reed Switch

Terminal (+)

Isyarat

Terminal (-)

MUKASURAT 346

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

ii. Inductive Sensors (NO)
- Keupayaan mengesan kehadiran objek logam sahaja
- Jarak pengesanan ~ 5mm

Terminal (+)

Isyarat

Terminal (-)

iii. Capasitive Sensors (N0)

- Keupayaan mengesan kehadiran sebarang objek termasuk objek logam
- Jarak pengesanan ~ 15mm

Terminal (+)

Isyarat

Terminal (-)

iv. Optical Sensors (NO)
- Keupayaan mengesan sebarang objek yang menghalang laluan infra-red
- Jarak pengesanan sehingga 1m

Terminal (+)

Isyarat

Terminal (-)

MUKASURAT 347

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.2.1.GEGANTI (RELAY)
Geganti adalah komponen untuk memproses isyarat elektrikal.

spring tarikbalik.

gelung armature

Armature
set sesentuh

gelung
gelung solenoid

sesentuh

Relay banyak digunakan dengan meluas dalam litar letrik dan elektronik
sebagai kawalan jauh (remotely controled) suis mekanikal untuk merubah samada
keadaan terbuka (off) dan tertutup (on) atau digunakan pada fungsi logik (logic
function).

Geganti yang direka bentuk untuk menampung kuasa tinggi di panggil
penyentuh. Penyentuh direka bentuk sama seperti geganti, kecuali rintangan
penebat gegelungnya lebih tinggi dan sesentuhnya mensuiskan arus yang lebih
tinggi.

2.3. Penggunaan Geganti (Relay)

• Geganti biasanya diguna bagi menggerakkan beban dari
kedudukan jauh, untuk kemudahan atau keselamatan pengedali.
Geganti dilekapakn pada atau berdekatan beban dan suis
diletakan di tempat yang sesuai untuk kemudahan pengedali.

• Menghidupkan arus/voltan tinggi dengan menggunakan
arus/voltan yang rendah (sebagai bekalan kuasa).

• Mempunyai banyak contact yang besar, sesuai untuk mengawal
lebih daripada satu output (beban).

• Menggunakan kuasa rendah untuk kawal kuasa tinggi.

MUKASURAT 348

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Seperti suis lazim, geganti dibina dengan kedudukan biasa terbuka (Normally
Open) dan biasa tertutup (Nnormally Close) untuk kendalian campakan tunggal
atau dua campakan dan mempunyai berbilang kutub, seperti rajah di bawah suis
relay dikelasifikasikan dengan Single-pole, Single-trow, Double-pole, Double-troe
dan sebagainya

Tatarajah kutub dan sesentuh geganti biasa

Perwakilan symbol elektrik untuk tatarajah kutub dan sesentuh geganti

MUKASURAT 349

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Gambar simbol relay standard schematik symbol

Normally Open (N/O) Contects.

Apabila Relay coil energized
sesentuh terbuka. Gambarajah
relay ditunjukan desebelah kiri dan
Standard Schematik symbol
disebelah kanan dimana bulatan
menunjukan coil magnet dan set of
parallel bars menunjukan normally
open contect.

Normally close (N/C) contects
Apabila Relay coil energized
sesentuh tertutup. Standard
Schematik symbol disebelah kanan
dimana bulatan menunjukan coil
magnet dan set of parallel bars with
slash menunjukan normally close
contect.

Transfer type contects

Menpunyai single pole, dopuble
throw action. Ketika diperlukan
pada sesuatu keadaan. Pada
industri relay direka dengan
mengabungkan sesentuh set N.O

2.4. SPESIFIKASI GEGANTI

Untuk menentukan Pemiawaian pengeluran geganti, penjual dan National
Electrical Manuufacture Association (NEMA) telah mempiawaian takrifan pemboleh
ubah yang berkaitan dengan geganti seperti di bawah

Voltan Gegelung – Spesifikasi ini mengenal pasti voltan yang dikenakan pada gegelung.
Kebanyakan gegelung direka bentuk untuk dikendalikan dengan voltan DC dan
AC. Voltan gegelung DC yang biasa digunakan termasuk 5,6,12,28 dan 24 volt.
Model yang menggunakan voltan AC pula termasuk 12, 24,48, 110 dan 240 volt

Arus pikap – dikenali sebagai arus tarik masuk. Arus ini adalah arus minimum yang
diperlukan untuk
mengatasi tegang pegas dan menarik geganti.

Rintangan gegelung – rintang ini merupakan ukuran rintangan belitan gegelung.
Rintangan gegelung mempunyai julat daripada lebih kurang 40 ohm hingga 10
kiloohm, bergantung pada keperluan voltan gegelung. Lebih besar keperluan
gegelung ,lebih tinggi rintangan gegelung.

Arus sentuh maksimum - spesifikasi ini mentyatakan kuantiti arus maksimum yang
boleh mengalir melalui sesentuh. Sesentuh geganti mesti berupaya membawa
arus yang diperlukan oleh litar yang disambung kepadanya tanpa mengeluarkan
tenaga haba berlebihan dan tanpa menyebabkan susutan voltan. Arus sesentuh
maksimum mempunyai julat daripada beberapa ratus miliampere bagi geganti
kecil hingga ke beberapa ratus ampere bagi penyentuh.Penyentuh yang diguna

MUKASURAT 350

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

dalam pemula motor elektrik biasanya dikadarkan dalam kuasa kuda dan bukan
arus. Penyentuh yang berupaya mensuiskan sebuah motor tiga per empat kuasa
kuda mempunyai kadar tiga per empat kuasa kuda dan bukan kadar arus
maksimum.

Masa mengendali dam masa membebas – Masa mengendali dan masa membebas
menyatakan masa maksimum yang diperlukan untuk mengerakkan dan
menyahgerakkan sesentuh geganti. Masa mengendali adalah antara 15 hingga 25
mS, dan masa membebas untuk kebanyakkan geganti adalah 8 hingga 25 mS.

Tatarajah sesentuh – Geganti mempunyai samaada kutub tunggal atau berbilang kutub
dam mempunyai campakan tunggal atau dua campakan. Seperti rajah 2

Kadar hayat khidmat – kadaran ini menentukan bilangan maksimum kendalian
pensuisan yang dijangkakan dari sesebuah geganti. Gerakan sesentuh pensuisan
secara berterusan dan pengarkaan yang kadangkala berlaku apabila geganti
dikendalikan boleh menyebabkan sesentuh geganti haus dan berlubang-lubang.
Akhirnya geganti tidak boleh digunakan lagi. Kadar hayat khidmat geganti
mempunyai julat daripada 50 000 hingga beberapa bilion kendalian,biasanya 5-50
juta kendalian.

Jenis penutup – Geganti mungkin dilengkapkan dengan sesentuhnya terdedah,tertutup
ataupun terkedap udara. Jika sesentuhnya tertutup atau terkedap udara,
pengkelasan NEMA untuk penutupnya adalah samaada dengan pengelaskan yang
digunakan untuk tutup suis.

2.5. PEMASA LENGAH (TIMER)

Pemasa lengah ialah pemasa yang memberi masa yang memberi masa lengah dari
ketika sesuatu acara dimulakan, seperti penutupan suis, sehingga ke masa acara
tersebut benar-benar dijalankan, seperti mentenagakan sesuatu beban. Pemasa jenis ini
juga boleh digunakan untuk memberi masa lengah semasa menamatkan sesuatu
operasi. Dalam kes ini, litar atau litar tetap ditenagakan untuk beberapa ketika setelah
suis dibuka. Penggunaan yang pertama dipanggil lengah “hidup”, sementar penggunaan
yang kedua dipanggil lengah ’ mati’. Beberapa kaedah diguna untuk masa lengah. Ini
termasuk pemasa pacuan motor ,pemasa lengah haba, pemasa lengah berlitar
elektronik dan pemasa daspot. Pemasa lengah mungkin dibungkus sebagai peanti
diskret atau mungkin dijadikan sebagai sebahagian daripada geganti, dengan tujuan
untuk memberi suatu masa lengah dari masa suis digerakkan sehingga geganti
ditenagakan atau dinyah tenagakan.

2.6. GEGANTI MASA DENGAN LENGAH MULA (TIME RELAY WITH DELAY ON)

Geganti masa dengan permulaan lengah adalah komponen yang digunakan
untuk memproses isyarat elektrikal.
Dengan menekan butangtekan T, voltan diberikan dan masa mula diset. Selepas
lengah masa, sesentuh akan tertarik dan litar akan tertutup. Apabila butang tekan T
dilepaskan sesentuh akan kembali kepada keadaan asal dan litar terbuka tanpa
lengah masa.
Bandingan boleh dibuat dengan Pemasa (timer) pneumatik.

MUKASURAT 351

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.7. GEGANTI MASA DENGAN LENGAH TAMAT (TIME RELAY WITH DELAY OFF)
Geganti masa dengan lengah tamat adalah komponen yang digunakan untuk
memproses isyarat elektrikal. Dengan menekan butangtekan, voltan diberikan dan
sesentuh akan tertarik tanpa lengah masa mula dan litar akan tertutup. Apabila
butangtekan T dilepaskan voltan akan terputus dan geganti masa mula berfungsi.
Hanya selepas lengah masa sesentuh akan kembali kepada keadaan asal dan litar
terbuka. Bandingan boleh dibuat dengan Pemasa (timer) pneumatik.

MUKASURAT 352

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.8. ASAS LITAR KAWALAN.

Dalam litar kawalan, pelbagai jenis litar dan kombinasi litar digunakan untuk
menjalankan sesuatu alatan/mesin secara automatik. Penggunaan litar kawalan
tersebut boleh digunakan sebagai program dalam PLC dengan menukarkannya
kepada ladder diagram. Oleh itu, penyambungan pada peralatan adalah berlainan
dan tidak menggunakan banyak wayar.

2.9. litar AND

Litar kawalan akan beroperasi seperti operasi get logic AND dimana apabila kedua-dua input S1
dan S2 di ON kan barulah akan terdapat hasil keluaran relay berkendali dan Lampu menyala

S1 S2 Relay

c

Relay Lampu

2.10. litar OR

Litar kawalan akan beroperasi seperti operasi get logic OR dimana apabila S1 sahaja di ‘ON’ kan
atau S2 sahaja di ‘ON’ kan atau kedua-dua input S1 dan S2 di ‘ON’ kan akan terdapat hasil
keluaran Relay berkendali dan Lampu menyala

S1 Relay
S2 c

Relay Lampu

MUKASURAT 353

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.11. Litar Self-Holding

Litar kawalan akan beroperasi apabila ‘Push Button’(NO) ditekan, arus akan mengalir melalui
‘Push Button’ (NC) dan terus ke ‘Coil relay’. Relay akan berkendali dan ‘contact relay’ (NO) akan
bertukar menjadi (NC) dan Lampu akan menyala, pada masa yang sama ‘contact relay 1’ akan
membenarkan arus mengalir berterusan di dalam litar walaupun ‘Push Button’ (NO) dilepaskan.
Contact Relay 1 berfungsi sebagai Self-Holding atau Holding Relay.

PB Contact Contact
(NO) relay 1 relay 2

PB
(NC)

Relay Lampu

-

Litar Self-holding

2.12. Litar Interlock

Membenarkan hanya satu masukan sahaja dan satu litar sahaja berfungsi di dalam satu
masa.

MUKASURAT 354

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 355

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

LATIHAN
1. Apakah yang dimaksudkan dengan :

i) Litar selfholding
ii) Litar Interlock
2. Berikan Dua jenis suis dalam litar kawalan
3. Namakan 3 jenis sensor yang anda telah pelajari
4. Lukiskan simbol relay dan terangkan operasinya secara ringkas.

RUJUKAN :
1 Abd Samad Hanif “Kawalan Elektrik, Edisi Kedua”

MUKASURAT 356

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA

MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN

KOD DAN NAMA B05 TEKNOLOGI ELEKTRONIK INDUSTRI
KURSUS

KOD DAN NAMA B05-01-05 BASIC PLC
MODUL

PENGALAMAN LE 3 CHECK INPUT/OUTPUT SIGNAL OF A PLC UNIT/ELECTRICAL

PEMBELAJARAN SYSTEM

NO. TUGASAN 03.02 CHECK INPUT/OUTPUT SIGNAL OF A PLC UNIT/ELECTRICAL
BERKAITAN SYSTEM

OBJEKTIF PRODUCE ELECTRICAL SCHEMATIC AND CHECK PROGRAM
PRESTASI SEQUENCE OF LADDER DIAGRAM BY USING DRAWING SET,
AKHIRAN (TPO) MEASURING INSTRUMENT, CIRCUIT DIAGRAM, PLC UNIT SO THAT
THE DRAWING IS DRAW ACCORDING TO STANDARD
SPECIFICATION AND POWER RATING IS CONFIRMED FOLLOWED
BY OPERATION MANUAL, SIGNAL DISRUPTIONS AND PLC FAULTS
INDICATOR AND I/O SUPPLY ARE CHECKED AND ERROR IN
LADDER IS DETERMINED ACCORDING TO OPERATION OF
CIRCUIT.

OBJEKTIF DIAKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-
MEMBOLEH (EO)
Check input/output signal of a PLC unit/electrical system using measure
instrument circuit diagram, PLC unit etc so that signal discruption and
PLC fault indicator are checked and input/output supply at terminal are
checked

MUKASURAT 357

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. PROGRAMMABLE LOGIC CONTROLLER
Rajah 1 di bawah menunjukkan beberapa jenis binaan PLC yang terdapat di

pasaran masa kini.

2. DIFINASI PLC
PLC di definisikan oleh National Electrical Manufacturers Association of Amerika (

NEMA ) sebagai :
“ Satu sistem elektronik beroperasi digital yang digunakan di dalam persekitaran

industri, yang mana menggunakan ingatan yang boleh diaturcara untuk simpanan
dalaman ke atas arahan-arahan untuk melaksanakan fungsi tertentu seperti logik, turutan,
pemasaan, pembilang dan pengiraan matematik untuk mengawal berbagai mesin atau
proses melalui modul masukan dan keluaran digital ataupun analog.

Perkataan PLC adalah dihasilkan dari istilah PROGRAMMABLE LOGIC
CONTROLLER dimana ia boleh dikatakan seperti sebuah kotak yang penuh
dengan beratus atau beribu relay, pembilang,(counters), pemasa (timers) dan
lokasi penyimpan data (data memory).

3. LATAR BELAKANG PLC
Sebelum wujudnya (PLC), kerja-kerja automasi dilaksanakan dengan

menggunakan geganti (Relay) dan sambungan wayar yang lebih bercorak kapada konsep

MUKASURAT 358

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

elektrik. Apabila PLC diperkenalkan, kerja-kerja automasi yang mengabungkan sistem
numatik bagi membantu gerakan kelengkapan (mesin), dengan sendirinya sistem
penggunaan geganti terhapus dan hampir lupus.

PLC yang pertama telah direka oleh sekumpulan jurutera di Syarikat
General Motor (GM), Amerika Syarikat dalam tahun 1968 bila syarikat tersebut
mencari kaedah lain untuk menggantikan sistem kawalan geganti yang rumit.
Contoh-contoh jenama PLC seperti Alam Brady, Siemen, Omron, Keyence, Festo
dan sebagainya.

Penggunaan aturcara komputer untuk kawalan automatik adalah lebih
fleksibel, lebih cepat dan tepat berbanding dengan kerja-kerja secara manual.

3.1. Dengan penggunaan PLC dalam operasi kawalan, ia mempunyai kelebihan
seperti:
• Keperluan kos yang rendah
• Penggunaan secara pintar

• Pengawal yang mudah dikawal
• Mudah diaturcarakan dan penyelenggaraan
• Tidak perlu pendawaian semula keatas sistem kawalan jika

berlaku
• perubahan keatas aturcara
• Lebih kecil, murah dan tidak memerlukan ruang yang luas
• Binaannya ringkas dan penyelenggaraanya murah.
• Kurang Penggunaan arus elektrik

4. STRUKTUR ASAS PLC

Kebiasaannya sesebuah PLC mempunyai 5 gabungan asas utama didalamnya iaitu
:-

i)Bekalan Kuasa (Power Supply)
ii) Bahagian Masukan (Input Section)
iii) Bahagian Unit Kawalan Pusat (Central Processing Unit (CPU)
iv) Bahagian Ingatan (Memory Section)
v) Bahagian Keluaran (Output Section)

MUKASURAT 359

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK Programming
Console
BEKALAN

Komputer Printer

Isyarat dari Bahagian Bahagian Unit Bahagian Isyarat ke
suis, Sensor Masukan Kawalan Pusat Keluaran Solenoid,
dan (Input (Central (Output motor, dan
sebagainya Section) Processing Unit Section) sebagainya
(CPU)

Bahagian Ingatan
(Memory

b. Bekalan Kuasa (Power Supply)

Power supply pula membekalkan kuasa pada bahagian yang
memerlukannya. Ini akan membolehkan processor dan sistem memori dapat
beroperasi dengan lancar

Terdapat beberapa jenis modul power supply bergantung pada jenis
PLC yang digunakan :

• 240V ac
• 110V ac
• 24V dc

c. Bahagian Masukan (Input Section)

Peranti masukan / luaran seperti suis, pengesan dan sebagainya akan
disambung ke bahagian masukan dengan menggunakan wayar. Litar
antaramuka Masukan diperlukan untuk mengasingkan litar dalaman PLC
dengan litar luaran, kemudian bahagian ini akan menghantar isyarat tersebut
ke bahagian UPP/CPU untuk di proses dan dianalisa. Ia menjaga
keselamatan litar dalaman PLC daripada voltan luar.

Isyarat analog yang dihantar oleh PLC mempunyai jenis-jenis yang
berbeza

• 4mA dc to 20mA dc

MUKASURAT 360

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

• 0mA dc to 20mA dc
• 0V dc to 10V dc
• -10V dc to 10 Vdc

Contoh Peranti-Pernti pada bahagian Masukan (input)

4.1. Bahagian Unit Kawalan Pusat/ Central Processing Unit (CPU)
Unit ini merupakan unit yang terpenting di dalam binaan sesebuah PLC.

Di dalam unit ini terletaknya satu cip litar terkamil iaitu cip ikropemproses yang
mengawal keseluruhan proses operasi kawalan PLC. Bahagian ini berfungsi
untuk menganalisa, memproses, memadam maklumat/ data/ isyarat yang
diterima dan yang dikeluarkan oleh bahagian memory untuk dihantar kepada
bahagian keluaran.

4.2. Bahagian Ingatan (Memory Section)
Terdapat berbagai-bagai jenis unit memory. Ia adalah tempat

menyimpan data-data sistem dan ingatan sementara yang dimasukan didalam
PLC. “Ladder Diagram, Timer dan Counter” disimpan didalam ingatan
sementara ini. Diantara memori unit yang digunakan di dalam PLC adalah
seperti berikut :-
i. READ ONLY MEMORY (ROM)

ROM biasanya ingatan yang tetap/ tidak mudah diubah dan hanya boleh
dibaca sahaja. Ianya kurang sesuai dugunakan dan kurang popular jika
dibandingkan dengan jenis ingatan lain.
ii. RANDOM ACCESS MEMORY (RAM)

RAM biasanya digunakan untuk menyimpan program pengguna dan
data. Data yang mudah berubah didalam RAM biasanya akan hilang
sekiranya sumber bekalan terputus. Bagaimanapun masalah ini boleh
diatasai dengan bantuan bateri.

MUKASURAT 361

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

iii. ERASABLE PROGRAMMABLE READ ONLY MEMORY (EPROM)
EPROM akan menyimpan data secara tetap sama seperti ROM. Ianya

tidak memerlukan bantuan bateri. Bagaimanapun kandungan EPROM boleh
dipadam dengan mendedahkanya kepada cahaya `ultraviolet’. EPROM boleh
diprogram semula ingatannya dengan menggunakan Penulis Prom.

iv. ELECTRICALLY ERASABLE PROGRAMMABLE READ ONLY MEMORY
(EEPROM)
EEPROM adalah gabungan antara RAM dengan EPROM. Kandungan
EEPROM boleh dipadam dan diprogram semula secara elektrikal,
bagaimanapun ianya terhad kepada masa.

4.3. Bahagian Keluaran (Output Section)

Bahagian ini adalah untuk mengeluarkan/ menghantar keputusan iaitu
isyarat yang diproses oleh UPP/CPU kepada peranti diluar PLC seperti relay,
lampu dan sebagainya. Litar antaramuka keluaran adalah untuk mengendali
isyarat dari UPP ke beban keluaran, fungsinya adalah :-

• melaraskan voltan logik ke voltan kawalan.
• Melindungi komponen elektronik yang sensitif dari voltan tidak

menentu di dalam pengawal
• Pembesaran kuasa

• Pelindungan litar pintas dan lebihan beban.

Contoh peranti-peranti yang di sambung pada bahagian keluaran

5. Jenis Geganti dan Fungsinya
Terdapat empat jenis gegenti utama terbina di dalam sesebuah PLC. Geganti

berkenaan adalah seperti berikut :-

MUKASURAT 362

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

5.1. Input Relays
Fungsi gegenti jenis ini ialah untuk menerima semua maklumat yang masuk ke PLC
berkenaan dan mengagihkannya kemana saja ia diperlukan. Gegenti ini boleh
diibaratkan sebagai injap penghad atau butang tekan untuk injap mula atau berhenti
bagi satu litar numatik. Maklumat yang dihasilkan oleh geganti tersebut boleh
diproses secara N/O atau N/C.

5.2. Output Relays
Geganti ini pula berfungsi mengawal beban yang disambung diluar PLC seperti
solenoid, relay, menghidupksn motor dan sebagainya. Ia tidak berupaya menyimpan
maklumat yang diberikan kepadanya apabila bekalan kuasa untuknya terputus

5.3. Internal Auxiliary Relays
Semua maklumat yang diberikan untuk sesebuah PLC akan diproses oleh AR dan
dibekalkan keputusannya kepada OR. Geganti ini juga tidak berkeupayaan
menyimpan maklumat yang diberikan kepadanya apabila bekalan kuasa terputus.
Jika dibandingkan tugasnya dengan komponen numatik, ia adalah seperti injap `air
pilot operater spring reset’.

5.4. Holding Relays
Fungsi Holding Relays ini adalah sama seperti AR tetapi ia boleh menyimpan
maklumat yang diprosesnya jika disertakan dengan arahan ”FUN 11” walaupun
bekalan terputus. Ia juga adalah jenis yang sama seperti ”set reset”. Holding relay
juga dikenali sebagai ”Keep Relay”

MUKASURAT 363

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 364

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 365

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 366

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

SOALAN :

1. Apakah kebaikan menggunakan PLC dalam litar kawalan

2. Terdapat berbagai-bagai jenis unit memory yang digunakan untuk menyimpan data-data
sistem dan ingatan sementara yang dimasukkan di dalam PLC. Berikan 3 contoh memory
unit yang di gunakan dalam PLC

3. Apakah fungsi bahagian Unit Kawalan Pusat(CPU) dalam PLC

4. Nyatakan 4 jenis geganti yang terdapat dalam PLC ?

RUJUKAN :
1. A Beginners Guide to PLC
- OMRON Asia Pacific PTE.LTD
2. http://useers.pandora.be/educypedia/

MUKASURAT 367

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA

MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN

KOD DAN NAMA B05 TEKNOLOGI ELEKTRONIK INDUSTRI
KURSUS

KOD DAN NAMA B05-01-05 BASIC PLC
MODUL

PENGALAMAN LE4 : CHECK PROGRAM SEQUENCE OF LADDER DIAGRAM
PEMBELAJARAN

NO. TUGASAN 03.03 CHECK PROGRAM SEQUENCE OF LADDER DIAGRAM
BERKAITAN

OBJEKTIF PRODUCE ELECTRICAL SCHEMATIC AND CHECK PROGRAM
PRESTASI SEQUENCE OF LADDER DIAGRAM BY USING DRAWING SET,
AKHIRAN (TPO) MEASURING INSTRUMENT, CIRCUIT DIAGRAM, PLC UNIT SO THAT
THE DRAWING IS DRAW ACCORDING TO STANDARD
SPECIFICATION AND POWER RATING IS CONFIRMED FOLLOWED
BY OPERATION MANUAL, SIGNAL DISRUPTIONS AND PLC FAULTS
INDICATOR AND I/O SUPPLY ARE CHECKED AND ERROR IN
LADDER IS DETERMINED ACCORDING TO OPERATION OF
CIRCUIT.

OBJEKTIF
MEMBOLEH (EO)

CHECK PROGRAM SEQUENCE OF LADDER DIAGRAM USING PLC
UNIT AND PROGRAMMER UNIT SO THAT ERROR IN LADDER IS
DETERMINED ACCORDING TO OPERATION REQUIREMENT.

MUKASURAT 368

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. BAHASA PROGRAMMING YANG DIGUNAKAN DALAM PLC

Terdapat berbagai jenis struktur bahasa PLC dalam memprogramkan PLC yang boleh
dilakukan samada melalui komputer peribadi atau alat-alat khas untuk tersebut. Pemilihan
program bahasa PLC bergantung kepada jenis software yang diprogramkan kedalam
komputer atau alat-alat khas yang tersebut tadi. Kertas penerangan ini akan menerangkan
jenis-jenis program bahasa PLC yang selalu digunakan dan cara merangka serta memahami
program-program PLC yang ada.

1.1. Terdapat LIMA bahasa pengaturcaraan yang dikenali di peringkat
antarabangsa iaitu :

• Rajah Tangga (Ladder Diagram)
• Senarai Arahan (Instruction List)
• Teks Struktur (Structured Text)
• Carta Fungsi Turutan (Sequential Function Chart)
• Fungsi Rajah Blok (Function Block Diagram)

1.1.1.Rajah Tangga (Ladder Diagram)

Bahasa program yang selalu digunakan dengan meluasnya untuk
memprogram PLC adalah bahasa Ladder Diagram.Ini kerana bahasa Ladder
Diagram adalah seakan serupa dengan bentuk simbol letrik yang mudah
difahami. Ladder Diagram merupakan bahasa pengaturcaraan jenis grafik
yang ditukar dari rajah litar pendawaian kawalan geganti. Ladder Diagram
mengandungi landasan sesentuh dari kiri ke kanan rajah ( rujuk rajah 1.1.1).
Sesentuh landasan ini disambung kepada elemen penyuisan sedia buka
(normally open – NO) atau penyuisan sedia tutup (normally closed –
NC) menerusi laluan arus dan gelung elemen.

Rajah tangga juga menunjukkan litar kawalan dan memaparkan fungsi
serta kombinasi operasi turutan bagi setiap cabang pada baris mendatar
secara berasingan.

+ve Keadaan / Tindakan / -

NO NC

Rajah : 1.1.1

MUKASURAT 369

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.1.2.Senarai Arahan (Instruction List)

Merupakan bahasa jenis penghimpun berteks. Ianya dibina dari suruhan
kawalan yang mengandungi pengendali (operator) dan kendalian (operand).
Berikut adalah contoh aturcara yang menggunakan bahasa senarai arahan.

LD A
AND B
ST C

1.1.3.Teks Struktur (Structured Text)
Merupakan bahasa jenis penghimpun berteks yang mengandungi

ungkapan dan suruhan. Ia adalah bahasa yang amat penting digunakan
dalam asas ADA, PASCAL dan C.

Contoh penggunaan bahasa ini adalah seperti berikut :

Cylinder out = (Input A OR Input B) AND Output C

MUKASURAT 370

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.1.4. Carta Fungsi Turutan (Sequential Function Chart)

Merupakan jenis bahasa grafik ( rujuk rajah 1.1.4 ). Elemen-elemennya
terdiri daripada langkah, peralihan, pilihan dan cabang selari. Setiap
langkah menunjukkan status proses aturcara kawalan yang aktif atau
tidak aktif. Satu langkah mengandungi tindakan yang berdasarkan kepada
peralihan. Tindakan pula mengandungi struktur turutannya sendiri.

STEP 1 START MOTOR

Transition 1 STOP MOTOR
STEP 2

Transition 2
STEP 3

MUKASURAT 371

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Rajah 1.1.4 : Contoh Aturcara Dalam Bahasa Carta Fungsi
Turutan

1.1.5.Rajah Fungsi Blok (Function Block Diagram)

Merupakan jenis bahasa grafik. Elemen-elemen yang terdapat di dalam
rajah fungsi ini digambarkan secara grafik fungsi dan blok fungsi
( rujuk rajah 1.1.5 ). Elemen-elemen ini disambungkan dengan garisan
aliran isyarat dan dihubungkan secara terus kedalam rangkaian.

AND C
A

B

MUKASURAT 372

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Rajah 1.1.5 : Contoh Bahasa Rajah Fungsi Blok
Walaubagaimanapun jenis bahasa program PLC yang digunakan perlu
sesuai dengan software yang digunakan oleh PLC bagi sesuatu sistem.
Bahasa program PLC yang amat meluas kegunaanya adalah program jenis
Ladder Diagram, Function Block Diagram dan Instruction List. Berlainan
bahasa program boleh digabungkan sekali didalam satu program yang
lengkap sekiranya software yang digunakan oleh PLC tersebut membenarkan
berbuat demikian. Adakalanya sesebuah negara menggunakan standard
bahasa program PLC tertentu dalam program PLC mereka. Oleh itu semasa
memesan dan memilih jenis bahasa yang digunakan perlu diberi
pertimbangan dari faktor-faktor yang tersebut diatas.
2. PROGRAMMING CONSOLE
Sebelum memulakan sesuatu program kita perlu mengetahui fungsi setiap kekunci
yang ada pada Programming Console.

MUKASURAT 373

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.1. Suis Pemilihan (Selection Switch)
Programming Console boleh disetkan samaada PROGRAM, MONITOR DAN RUN.
i. PROGRAM digunakan untuk penyediaan program atau untuk membuat
pembetulan pada program yang telah sedia ada.

ii. MONITOR digunakan bila memapar nilai counter dan timer semasa PLC sedang
beroperasi

iii. RUN digunakan untuk menjalankan program yang telah dimasukkan ke dalam
PLC. Tiada perubahan yang boleh dilakukan pada data dalaman semasa PLC
disetkan pada RUN.

MUKASURAT 374

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK Meaning

2.2. Sepifikasi Papan Kekunci LoaD (start)

No. Instruction / Mnemonic AND (series)
OR (parallel)
*01 LD OUTput (load)
*02 AND NOT (contact close/ invert)
*03 OR CouNTer (decrement)
*04 OUT TIMer (decrement)
*05 NOT ShiFT (register)
*06 CNT Temporary Ralay
*07 TIM Link Relay
*08 SFT Holding Relay
*09 TR Auxiliary Relay
10 LH Function (special)
*11 HR Data Memory channel
12 AR Activate PLAY, RECord, Channel,
*13 FUN CONTact
14 DM Change (instruction)
15 SHIFT SeaRCH (instruction)
DELete (Instruction)
16 CHG MONiToR (instruction)
17 SRCH INSert (instruction)
*18 DEL CleaR (instruction)
*19 MONTR WRITE (confirmation)
*20 INS SET (on input/output)
*21 CLR RESET (off input/output)
*22 WRITE EXTention
*23 SET VERify
*24 RESET PLAY
25 EXT
26 VER RECord
27 PLAY Channel
28 REC CONTact
29 CH
30 CONT

MUKASURAT 375

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

d. Operation Instruction

MODE KEYBOARD ACTION FUNCTION
Program
CLR * MONTR * CLR To Eter Password
Monitor CLR
Program, CLR * SET* NOT* RESET* MONTR ToSart Program
Monitor CLR* SET* NOT* RESET* HR/
CNT/MD* MONTR Erase All Program

COMMAND* NO* WRITE Erase Partial – Retained
COMMAND* NO* INS*
DEL* memory areas which
CLR (2X* COMMAND* NO* SRCH
TIM@CNT* NO* SRCH* CHG* NEW you wish to present.
NO* WRITE
HR* CNT* DM Write, Edit Program
TIM@ CNT* NO* MONTR
CLR* OUT* 01000* MONTR* SET@ Insert New Instruction
RESET
SHIFT* Delete Old Instruction

CLR* ADDRESS/ LINE NUMBER Search Instruction

Change Timer @

Counter Data

Preserve Data Area

Monitor Tim, Counter

Check Output

Connection To PLC

Play, Record, Channel,

Contact

Search For Addres

MUKASURAT 376

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.3. Programming Instruction

INSTRUCTION NAME LADDER FUNCTION
(MNEMONIC)
LoaD LD B Penyambungan N/O
LD Digunakan sebagai
penyambungan awal
LD 00000 dalam program
B : Bit
LD NOT LoaD NOT LD B IR,SR,AR,HR,LR,TC,
AND TR
LD NOT 00001 Penyambungan N/C
AND NOT Digunakan sebagai
OR LD AND penyambungan awal
dalam program
OR NOT AND B B B : Bit
contact IR,SR,AR,HR,LR,TC
LD NOT 00001 Penyambungan kedua
AND NOT N/O sambungan litar
contact LD AND NOT secara sesiri dengan
sambungan pertama
OR contact BB B : Bit
IR, SR, AR, HR, LR,TC
LD 00003 Penyambungan kedua
AND NOT CNT 000 N/C sambungan litar
secara sesiri dengan
LD B sambungan pertama
B : Bit
OR B IR, SR, AR, HR, LR,TC
Penyambungan N/O,
LD 00004 sambungan litar secara
OR HR 0000 selari dengan
sambungan pertama.
LD B B : Bit
IR, SR, AR, HR, LR,
OR NOT TC
contact
Penyambungan N/O,
OR NOT B sambungan litar secara
selari dengan
LD 00005 sambungan pertama.
B : Bit
IR, SR, AR, HR, LR,
TC

OR NOT LR

0000

MUKASURAT 377

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTRUCTION NAME LADDER FUNCTION
(MNEMONIC)
OUTput coil OUT 10000 Keputusan
OUT keluaran bagi
OUT operasi logik
B kepada geganti
atau shift register
OUT NOT OUT NOT OUT 10000 B : Bit
OR LD coil IR,SR,AR,HR,LR
AND LD OUT ,TC, TR
HR OR Load Keputusan
TIM block B keluaran bagi
operasi logik
LD AND kepada geganti.
B : Bit
AND LoaD LD AND IR,SR,AR,HR,LR
block ,TC
OR LD
Menggabungkan
LD LD dua blok secara
selari
Holding O OR B : Bit
Relay IR, SR, AR, HR,
AND LD LR,TC
LD SET
AND NOT SE RESET HR Menggabungkan
RESET dua blok secara
OUT ITSELF selari
HR0000/1915 B : Bit
SE TIM 000/127 IR, SR, AR, HR,
TIMer #0000/9999 LR,TC
LD SET TIMER
TIM 000/127 Geganti
#0000/9999 Pemegang,

Untuk operasi
ON-Delay masa

MUKASURAT 378

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTRUCTION NAME LADDER FUNCTION
(MNEMONIC)
Untuk operasi
PULSE pengiraan

CNT CouNTer CNT Penamat setiap
000/127 arahan/program
LD PULSE #0000/999
LD RESET Geganti Khas
CNT RESE
000/127
#0000/9999

FUN 01 END END

FUN XXX Function
Operation

2.4. Pengendalian Programming Console

i. Persediaan awal membuat/mengubah Atucara yang baru
Pastikan kunci pemilih mod berada pada mod “PROGRAM”

ii. Masukkan kata laluan ”PASSWOD”
Setiap PLC mempunyai kawalan kata laluan untuk mengelakkan sebarang
pengubahsuaian kepada program yang telah dimasukkan. PLC perlu
dimasukkan kata laluan apabila sumber bekalan disambung atau selepas
programming console disambung bila PLC dalam keadaan operasi. Untuk
memasukkan kata laluan tekan kekunci CLR,MONTR, CLR

< PROGRAM>
PASSWORD!

CLR MONTR CLR <PROGRAM>

MUKASURAT 379

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

iii. Padamkan semua ingatan dan dapatkan paparan ”MEMORY CLR”

i) Untuk mengosongkan semua program yang terdapat di dalam ingatan CPU
letakan pemilih julat pada PROGRAM. Tekan kekunci CLR hingga terpaparnya
angka 0000 pada programming console.

CLR 0000

ii) Ingatan PLC akan kosong selepas tekan kekunci berikut di tekan:-

CLR SET NOT RESET

MONTR 0000 MEMORY CLR
END HR CNT DM

iii) Paparkan paparan permulaan

CLR 0000

iv. Masukkan Arahan Asas

Memasukkan suruhan asas (LD,AND,OR,OUT)

i) Paparkan alamat permulaan yang hendak dimasukkan arahan
00000 READ
NOP (00000)

ii) Masukkan arahan asas seperti di bawah :

a) Arahan ”LD” WRITE
LD NOMBOR

LD HR or AR or LR or TR NOMBOR WRITE

LD CNT or TIM NOMBOR WRITE

MUKASURAT 380

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

b) Arahan ”AND” atau ”OR”

AND or OR NOMBOR WRITE

AND or OR HR or AR or IR NOMBOR WRITE

AND or OR CNT or TIM NOMBOR WRITE

c) Arahan ”OUT”

OUT NOMBOR WRITE

OUT HR or AR or LR or TR NOMBOR WRITE

Jika hendak menggunakan geganti sedia tutup, pengguna mestilah tekan
kekunci ”NOT” sebelum tekan kekunci ”WRITE”

v. Masukkan Arahan Fungsi

Kombinasi kekunci ini akan memasukan arahan yang tidak terdapat pada papan
kekunci konsol.

i) Tekan kekunci “FUN”

FUN 00000
FUN(??)

ii) Masukkan nombor arahan fungsi, contohnya nombor “11”

FUN NOMBOR 00000
KEEP(11)

Contoh beberapa nombor suruhan fungsi :-

00-NOP, 01-END, 02-IL, 03-ILC, 10-SFT, 11-KEEP, 20-CMP, 21-MOV,
dan lain-lain.

iii) Tekan kekunci “WRITE”

WRITE

MUKASURAT 381

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

vi. Menyisip Satu Arahan (inserting)

Kombinasi ini boleh menyisipkan satu arahan diantara dua baris arahan.

Contohnya : Arahan ”AND 00001” hendak disisipkan diantara arahan ”LD 00000”

dan ”OUT 10000”

00000 LD 00000

Alamat yang hendak dimasukkan *

00001 OUT 10000

00002 END(01)

i) Dapatkan alamat arahan yang akan menepatkan arahan baru.

ALAMAT 00001 READ
OUT

ii) Masukkan arahan baru 00001
ARAHAN AND

iii) Tekan kekunci ”INS” dan anak panah ”bawah” untuk menyisipkan
arahan baru

INS 00001 INSERT
END

vii. Memadam Satu Arahan (Deleting)

Kombinasi ini boleh memadam satu arahan yang dikehendaki.
Contohnya : Arahan “AND 00001” perlu dipadam.

Alamat yang hendak dipadam * 00000 LD 00000
00001 AND 00001
00002 OUT 10000
00003 END(01)

i) Paparkan alamat yang perlu dipadam

ALAMAT 00001 READ
AND

ii) Tekan kekunci “DEL” dan anak panah ”atas” untuk memadam
arahan berkenaan.

DEL 00001 DELETE
END

MUKASURAT 382

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

viii. Memanggil Satu Arahan (Recalling)

CLR CLR OUT

ALAMAT SRCH 00003 SRCH
(10000) OUT

e. Cara-cara memasukan program

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 00001 Addres Instruction Data

10000 10000 0000 LD 00000
END 0001 OR 10000
0002 AND NOT 00001
0003 OUT 10000
0004 FUN (01)

Laraskan suis MODE SELECTOR pada mode PROGRAM. Tekan CLR
untuk memastikan alamat 00000 terpapar pada display

MUKASURAT 383

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

CLR LD ALAMAT WRITE
(00000) WRITE

ALAMAT WRITE
(10000)

AND NOT ALAMAT
(00001)

OUT ALAMAT WRITE
FUN (10000) WRITE

ALAMAT
(01)

i. Arahan “AND LD” untuk sambungan 2 blok secara siri

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00002 00004 10000 Addres Instruction Data
00003 00005 END
00000 LD 00002
00001 OR 00003
00002 LD 00004
00003 OR-NOT 00005
00004 AND-LD …….
00005 OUT 10000
00006 FUN (01)

ii. Arahan “OR LD” untuk sambungan 2 blok secara selari

MUKASURAT 384

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00002 00003 Addres Instruction Data

00004 00005 1000 00000 LD 00002
END 00001 AND-NOT 00003
00002 LD 00004
00003 AND 00005
00004 OR-LD …….
00005 OUT 10001
00006 FUN (01)

iii. Program Organisation (AND-LD dan OR-LD)

Ladder Diagram B

A 00001 00003

00000

10000

00002 00004

C 00005

Mnemonic CodesD

Address Instruction DaEtaND

A 00000 LD 00000

B 00001 LD 00001

00002 AND 00003

C 00003 LD 00002

D 00004 LD 00004

00005 OR 00005

00006 AND-LD …..

00007 OR-LD …..

00008 AND-LD …..
00009 OUT 10000

FUN(01)

MUKASURAT 385

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2.5. Pemasa (Timers)

Pemasa adalah satu elemen yang digunakan untuk melengahkan
sesuatu isyarat. Pemasa yang digunakan dalam PLC terdiri daripada jenis
Lengah ‘ON’ dan Lengah ‘OFF”.

Perkara yang perlu dilakukan adalah seperti berikut:-

• Dapatkan masukan untuk ’ON’ dan ’OFF’ pemasa
• Masukkan nombor pemasa (000~511)
• Perlu diambil perhatian bahawa nombor pemasa tidak boleh dikongsi

guna dengan nombor pembilang (COUNTER) di dalam sesuatu aturcara.
• Masukan nilai set 0000 ~ 9999.Nilai set adalah dalam nisbah 1/10 saat.

i. ‘ON’ Delay Circuit

Timing diagram

Input 5 sec
00000

output
10000

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 TIM0 Addres Instruction Data
#002
TIM 0 00000 LD 00000
10000 00001 TIM 000

END 00002 LD #0025
00003 OUT TIM 000
00004 FUN (01) 10000

ii. ’ON’ dan ‘OFF’ Delay Circuit

MUKASURAT 386

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Timing diagram

Input T1
signal
00000 T2

output 00000
ON/OFF delay

T1 : ON-delay time
T2 : OFF-delay time

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 (suis) TIM000 Addres Instruction Data
#0025
TIM 000 TIM 001 10000 00000 LD 00000
10000 00001 TIM 000
10000 00000 TIM001
#0025 00002 LD #0050
END 00003 OR TIM 000
00004 AND-NOT 10000
00005 OUT TIM001
00006 LD 10000
00007 AND-NOT 10000
00008 TIM 00000

00009 FUN (01) 001
#0050

2.5.1.Pembilang (Counter)

Pembilang digunakan untuk mengira bilangan isyarat yang diterimanya.
Pembilang yang digunakan dalam PLC jenis OMRON mengira secara
berkurangan dari nilai set isyarat ‘denyut bilang’ berubah dari kedudukan ‘OFF
ke ON (pinggir tinggi)

iv. Dapatkan isyarat ’denyut bilang’ iaitu isyarat mengira bagi pembilang

v. Dapatkan isyarat ‘reset’ untuk mengreset pembilang

vi. Masukkan nombor pembilang (000~511)
Perlu diambil perhatian bahawa nombor pembilang tidak boleh dikongsi guna
dengan nombor pemasa (TIMER) di dalam sesuatu aturcara.

vii. Masukan nilai set 0000 ~ 9999.Nilai set ini akan ditolak satu per satu untuk
setiap ’pinggir tinggi’ isyarat ’denyut bilang’.

MUKASURAT 387

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Ladder Diagram CP
CNT 001
00000
00002 R #0010

CNT 001 10000

END

Mnemonic Codes

Addres Instruction Data

00000 LD 00000
00001 LD 00002
00002 CNT
001
00003 LD #0010
CNT
00004 OUT
00005 FUN (01) 001
10000

2.6. Kegunaan arahan CNT (Counter) dan TIM (Timers)
i. Contoh 1: Membilang hingga 20,000 kiraan

MUKASURAT 388

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 00001 Count Addres Instruction Data
Input CP 00000 LD
00000 00001 AND 00000
CNT 001 CNT 001 00002 LD-NOT 00001
00003 OR 00000
Reset R #0100 CNT
00004 CNT
CNT 001 Count 001
00000 Input CP 00005 LD 001
CNT 002 #0100
CNT 002 00006 LD-NOT CNT
Reset R #0200 00007 CNT 001
00000
10000 00008 LD 002
#0200
END 00009 OUT CNT
00010 FUN (01) 002
10000

ii. Contoh 2 : Jangka masa sehingga 1,000 jam

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 TIM 001 Addres Instruction Data
00000 LD
TIM 001 TIM00 00001 AND-NOT 00000
0000 #600 00002 TIM TIM 001
CNT 002
Count 00003 LD 001
Input CP 00004 LD #6000
00005 CNT TIM 001
CNT 002 00001
Reset R #6000 00006 LD
002
10000 00007 OUT #6000
00010 FUN (01) CNT

002
10000

END

3. KONSEP MEREKABENTUK SISTEM KAWALAN AUTOMASI

MUKASURAT 389

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

3.1. Mengenalpasti Masalah/ Tugas
* Pilih mana-mana SUMBER KENDALIAN yang sesuai seperti di bawah:-
* Pilih mana-mana JENIS SISTEM KAWALAN yang sesuai seperti di bawah:-

3.2. Dapatkan Algebra (Formula) Penyelesaian

* Gunakan mana-mana KAEDAH PENYELESAIAN yang sesuai seperti di
bawah:-

(A) Logikal Thinking - Brain
(B) Logik Gates - Karnaugh Map & Boolean Algebra
(C) Movement Diagram - FESTO, BELANDA
(D) Cascade - MARTON COMPANY, ENGLAND
(E) Flow Chart - TELEMECHANIC, FRENCH

3.3. Tukarkan Algebra Kepada Rekabentuk Logik

* Gunakan mana-mana KAEDAH REKABENTUK yang sesuai seperti di
bawah :-

(A) Electrical Control Circuit (B) Electronic Control Circuit
(C) Pneumatic Control Circuit (D) Hydraulic Control Circuit
(E) Ladder Diagram (F) Logik Schematic
(G) Flow Chart (H) Fuction Chart

3.4. Tukarkan Rekabentuk Logik Kepada Arahan Pengaturcaraan

* Gunakan mana-mana KAEDAH PENGATURCARAAN yang sesuai seperti di
bawah:-

Jenis Arahan Alatan Pengatucaraan

(A) Grafic Instruction (A) Programming Console
(B) Statement List (B) Computer (Software)

3.5. Jalankan Program

YES - HAPPY NO – TRY AGAIN

MUKASURAT 390

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

SOALAN :

1. Apakah fungsi RUN , MONITOR , PROGRAM yang terdapat dalam Pemilih
julat / Mode Selector Programming Console .

RUN :_____________________________________________

MONITOR :__________________________________________________

PROGRAM : __________________________________________________

5. Berikan arahan untuk masukkan “PASSWORD”?

6. Berikan arahan untuk Padamkan semua program

7. Tukarkan Ladder Diagram di bawah kepada mnemonic codes

Ladder Diagram

Ladder Diagram Mnemonic Codes

00000 00001 Addres Instruction Data

10000

00002 00003

00004 00005

00006 00007

END

RUJUKAN :
1. A Beginners Guide to PLC
- OMRON Asia Pacific PTE.LTD
2. http://www.OMRON .com
3. http://en.wikipedia.org/wiki/programmable _logic_controller

MUKASURAT 391

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 1

B05 SIJIL TEKNOLOGI ELEKTRONIK

MUKASURAT 2