1 คู่มือมาตรฐาน ระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคาร ของสนามบิน
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ฉบับที่ 01 ปรับปรุงครั้งที่ 00 อนุมัติโดย __________________________________________ (นายนิตินัย ศิริสมรรถการ) กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ กันยายน 2565
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 บันทึกการแก้ไขเอกสาร -1 บันทึกการแก้ไขเอกสาร (Record of Amendment) รายการบันทึกการแก้ไขคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน รายละเอียดการแก้ไขคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ลำดับที่ รายละเอียด แก้ไข/เพิ่ม/ยกเลิก
บันทึกการแก้ไขเอกสาร- 2
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 คำนำ-1 คำนำ ตามที่สายงานมาตรฐานท่าอากาศยานและการบิน บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (ทอท.) มีหน้าที่ความรับผิดชอบเกี่ยวกับงานมาตรฐานการบริการท่าอากาศยานและการบิน และตระหนักถึง ความสำคัญของป้ายสัญลักษณ์ (Signage) การค้นหาเป้าหมาย (Wayfinding) และระบบการค้นหาเป้าหมาย (Wayfinding System) ว่าเป็นปัจจัยสำคัญในการจัดระเบียบและควบคุมการสัญจรของผู้โดยสารและ ผู้ใช้บริการสนามบินให้มีประสิทธิภาพ ช่วยให้ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสนามบินเลือกเส้นทางที่เหมาะสมได้ ด้วยตัวเอง สร้างความสบายใจและลดความตึงเครียดในการใช้บริการของผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสนามบิน ช่วยลดภาระของเจ้าหน้าที่ในการตอบคำถามเกี่ยวกับการสัญจรภายในอาคารผู้โดยสาร รวมทั้งเป็นตัวแปร ที่ช่วยยกระดับความพึงพอใจและสร้างประสบการณ์ที่ดีให้กับผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสนามบิน ตลอดจน ส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีแก่องค์กร ทั้งนี้เมื่อระบบป้ายสัญลักษณ์ (Signage System) เป็นมาตรฐานเดียวกัน การบริหารจัดการและการบำรุงรักษาระบบป้ายสัญลักษณ์ก็จะง่ายขึ้นและช่วยลดงบประมาณด้านความ หลากหลายของป้ายสัญลักษณ์อีกด้วย จึงเห็นควรให้มีการจัดทำคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคาร ของสนามบิน (Airport Building Signage System Standard Handbook) เพื่อเป็นแนวทางในการจัดทำ คู่มือและบริหารจัดการระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินภายใต้ความรับผิดชอบของ ทอท. แต่ละ แห่งต่อไป ขอขอบคุณคณะทำงานย่อยเพื่อจัดทำคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของ สนามบินที่ให้ความอนุเคราะห์ร่วมจัดทำคู่มือมาตรฐานฯ กับสายงานมาตรฐานท่าอากาศยานและการบิน และ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าบุคลากร ทอท. และผู้ที่เกี่ยวข้องจะได้นำคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ไปศึกษาและนำมาใช้ ในการปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ บรรลุผลตามเจตนารมณ์ของ ทอท. เรืออากาศเอก (ธรรมาวุธ นนทรีย์) สายงานมาตรฐานท่าอากาศยานและการบิน บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) กันยายน 2565
คำนำ- 2
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 บทนำ-1 บทนำ การอำนวยความสะดวกเพื่อให้การสัญจรของผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสนามบินมีประสิทธิภาพ เป็นระเบียบ รวดเร็ว และไปถึงที่หมายได้โดยง่ายและทันเวลานั้น จำเป็นต้องมีระบบการค้นหาเป้าหมาย (Wayfinding System) ที่ดีซึ่งเป็นระบบที่ช่วยให้คนไปถึงที่หมายเมื่ออยู่ในพื้นที่ขนาดใหญ่และซับซ้อนโดย การใช้ระบบภาพชี้นำทาง (Graphic Direction System) การออกแบบและติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ (Signage) อย่างถูกต้อง และเหมาะสม จึงเป็นส่วนสำคัญในการทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว รวมถึงต้องมีการเลือกใช้ วัสดุและกระบวนการผลิตและติดตั้งที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้ได้ป้ายสัญลักษณ์ที่มีคุณภาพ มีความทนทานต่อ การใช้งาน และประหยัดค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษา ตลอดจนการซ่อมบำรุงในระยะยาว สนามบินภายใต้ความรับผิดชอบของ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (ทอท.) ทั้ง 6 แห่ง ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเสมอมา การพัฒนาระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน (Airport Building Signage System) จึงมีความสำคัญและจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาควบคู่กันไปด้วย เพื่อให้ได้ มาตรฐานสากล และสร้างความพึงพอใจรวมทั้งประสบการณ์ที่ดีให้กับผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสนามบิน คณะทำงานย่อยเพื่อจัดทำคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ได้จัดทำคู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน (Airport Building Signage System Standard Handbook) ขึ้นจากการค้นคว้า รวบรวม หนังสือ เอกสาร แนวทาง คำแนะนำ ระเบียบ ข้อกำหนด ทางกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และจากประสบการณ์การทำงานของบุคลากร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็น คู่มือเชิงตำราที่เผยแพร่ความรู้ ความเข้าใจ และให้ข้อมูล รวมทั้งคำแนะนำเกี่ยวกับระบบป้ายสัญลักษณ์ให้กับ ผู้มีหน้าที่หรือผู้ที่ได้รับการมอบหมายให้จัดทำระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ตลอดจนบุคคลอื่น ที่มีความสนใจ เพื่อกำหนดเป็นแนวทางการจัดทำระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน หรือนำไป พัฒนาปรับปรุงระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินที่มีอยู่เดิมให้เป็นมาตรฐานเดียวกันและมีลักษณะ เป็นสากล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้ผู้ใช้บริการสนามบินที่มีความหลากหลาย ด้านเชื้อชาติ ภาษา ศาสนา และ วัฒนธรรมได้รับความสะดวกรวดเร็วและความปลอดภัยในการสัญจรภายในอาคารของสนามบิน ลดความสับสน และเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการสิ่งอำนวยความสะดวกและการบริการสำหรับผู้ใช้บริการสนามบิน โดย เนื้อหาความรู้ในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ ประกอบด้วย ลักษณะทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน และการใช้งาน มาตรฐานของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน แนวทางในการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ใน อาคารของสนามบิน ข้อกำหนดทั่วไปในการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน และแนวทางการ ดำเนินงานและการบำรุงรักษาป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน คณะทำงานฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้จะเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยเป็นแนวทาง ในการปฏิบัติงานและเป็นประโยชน์ต่อทั้งบุคลากรของ ทอท.ที่มีหน้าที่โดยตรงในการจัดทำและบำรุงรักษา ระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน หน่วยงานภายนอกที่รับหน้าที่ส่วนหนึ่งแทนหน่วยงานที่มีหน้าที่ โดยตรงของ ทอท. ตลอดจนบุคคลอื่นที่เกี่ยวข้อง โดยสามารถนำเนื้อหาในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ไปใช้เพื่อ การปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงาน เพื่อจุดประสงค์ในการให้ข้อมูล และการใช้งานส่วนตัวที่ไม่ใช่ในเชิงพาณิชย์ เท่านั้น โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง เพิ่มเติม หรือแก้ไขเนื้อหาไม่ว่าในลักษณะใด
บทนำ-2 อย่างไรก็ตาม คู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้จะต้องมีการพัฒนาและปรับปรุงตามการเปลี่ยนแปลง และการพัฒนาที่มีอยู่ตลอดเวลา ตลอดจนข้อกำหนดทางกฎหมายที่จะมีออกมาในภายหลัง ทั้งนี้ หากผู้ใช้ คู่มือมาตรฐานฯ มีข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะประการใด กรุณาแจ้งมาที่คณะทำงานฯ เพื่อเป็นประโยชน์ต่อ การปรับปรุงให้คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน (Airport Building Signage System Standard Handbook) มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นในโอกาสต่อไป พร้อมกันนี้คณะทำงานฯ ขอขอบคุณแหล่งที่มาของข้อมูล และเอกสารอ้างอิงต่าง ๆ ที่ปรากฏ ในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ด้วย (นายกิติพร เผ่าบุญเสริม) หัวหน้าคณะทำงานย่อยเพื่อจัดทำคู่มือมาตรฐาน ระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน กันยายน 2565
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 บทนำ-3
บทนำ-4
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 สารบัญ-1 สารบัญ หน้า คำนำ บทนำ สารบัญ 1. รายการทั่วไปและการใช้งานของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 1.1 บทนำ ........................................................................................................................ ......... 1-1 1.2 ป้ายสัญลักษณ์และระบบการค้นหาเป้าหมาย ..................................................................... 1-1 1.3 ระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ....................................................................... 1-3 1.4 ผู้ใช้บริการสนามบิน ........................................................................................ .................... 1-5 1.5 หลักการปฏิบัติโดยทั่วไป ....................................................................... .............................. 1-5 1.6 อำนาจและหน้าที่ ..................................................................................... ........................... 1-6 1.7 ขอบเขตการใช้งาน .................................................................................... .......................... 1-6 2. มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 2.1 แนวทางในการออกแบบและปรับปรุงระบบป้ายสัญลักษณ์ ................................................. 2-1 2.2 ประเภทของป้ายสัญลักษณ์ .............................................................................................. ... 2-2 2.3 องค์ประกอบหลักของป้ายสัญลักษณ์ .............................................. .................................... 2-5 2.4 การออกแบบป้ายสัญลักษณ์ ............................................................................... ................ 2-6 2.4.1 สีของป้ายสัญลักษณ์และสีของตัวอักษร ............................................................. ....... 2-6 2.4.2 ขนาดของป้ายสัญลักษณ์............................................................. .............................. 2-6 2.4.3 ขนาดของตัวอักษร ................................................................................................... 2-11 2.4.4 สัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพ ............................................................................... 2-12 2.4.5 ตัวอักษรและตัวเลข ................................................................................................. 2-27 2.4.6 ภาษา ....................................................................................................................... 2-32 2.4.7 คำศัพท์/ข้อความ ..................................................................................................... 2-33 2.4.8 สัญลักษณ์ลูกศร ....................................................................................................... 2-39 2.5 การออกแบบระบบป้ายสัญลักษณ์โดยใช้ระบบกริด ............................................................ 2-48 2.6 ต้นแบบป้ายสัญลักษณ์ ................................................................................................... .... 2-49 2.7 รูปแบบของป้ายสัญลักษณ์............................................................................................. ... 2-52 2.8 ความสว่างและการให้แสงสว่างบนป้ายสัญลักษณ์ .............................................................. 2-53 2.9 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ ................................................................................................. ... 2-54
สารบัญ-2 สารบัญ หน้า 2.10 ระบบแสดงข้อมูลผ่านทางจอภาพ ........................................................................................... 2-62 2.10.1 ระบบจอภาพแสดงข้อมูลเที่ยวบิน ................................................................................ 2-62 2.10.2 ระบบจอภาพแสดงข้อมูลสายพานรับสัมภาระ................................................................. 2-64 2.10.3 ตำแหน่งติดตั้งจอภาพแสดงตารางเที่ยวบิน .................................................................. 2-65 3. การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 3.1 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์บริเวณชานชาลา ................................................................... ............ 3-2 3.2 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ภายในอาคารผู้โดยสาร ......................................................... ............ 3-4 3.3 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์บริเวณอาคารจอดรถยนต์................................................................. 3-19 3.4 การติดตั้งป้ายห้าม กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ และคำแนะนำต่าง ๆ .................................... ......... 3-22 3.5 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์สิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการหรือทุพพลภาพและผู้สูงอายุ.. 3-27 3.6 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ความปลอดภัย...................................................................... ............. 3-28 3.7 การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ชั่วคราวซึ่งใช้ในระหว่างการก่อสร้างเพิ่มเติม ปรับปรุง ซ่อมแซม หรือเปลี่ยนแปลงการให้บริการ ................................................................... ............................ 3-50 4. ข้อกำหนดทั่วไปในการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 4.1 ป้ายภายนอกอาคาร .............................................................................. ................................. 4-1 4.2 ป้ายภายในอาคาร .......................................................................... ........................................ 4-5 5. แนวทางการดำเนินงานและการบำรุงรักษาระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 5.1 แนวทางการดำเนินงาน ............................................................................... ............................ 5-1 5.2 การจัดทำคู่มือระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ..................................................... 5-3 5.3 การวิเคราะห์การไหลเวียนของผู้โดยสาร ...................................................................... ........... 5-3 5.4 การประเมินระบบป้ายสัญลักษณ์ที่ใช้ในปัจจุบัน ..................................................................... 5-8 5.5 การบำรุงรักษาระบบป้ายสัญลักษณ์ .................................................................... ................... 5-9 5.6 รหัสของป้ายสัญลักษณ์................................................................................ ........................... 5-10 ภาคผนวก ภาคผนวก ก 1. คู่มือระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ....................................................................... ก-1 2. ความรับผิดชอบและหน้าที่ ............................................................................................. ........... ก-2
คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 สารบัญ-3 สารบัญ หน้า ภาคผนวก ข 1. คำจำกัดความ .......................................................................................................... ............ ข-1 2. แผนผังป้ายสัญลักษณ์ในสนามบิน ....................................................................................... ข-3 3. เอกสารและแหล่งข้อมูลอ้างอิง ................................................................... ......................... ข-4 4. แนวทางการออกแบบคู่มือมาตรฐานฯ ................................................................................ ข-5 ภาคผนวก ค 1. ประกาศคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก เรื่อง มาตรฐานป้ายสัญลักษณ์ ในระบบขนส่งสาธารณะ ..................................................................................................... ค-1 2. แนวทาง (Guidance) เกี่ยวกับการจัดทำป้ายสัญลักษณ์ในอาคารผู้โดยสารของสนามบิน ที่ให้บริการสาธารณะ ............................................................... ........................................... ค-23
รายการทั่วไป และการใช้งานป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 1
รายการทั่วไปและการใช้งานป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 1-1 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 1. รายการทั่วไปและการใช้งานป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 1.1 บทนำ คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินฉบับนี้เป็นเอกสารที่จัดทำขึ้น เพื่อเป็นแนวทางพื้นฐานสำหรับสนามบินภายใต้ความรับผิดชอบของ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (ทอท.) ในการกำหนดรูปแบบและติดตั้งป้ายสัญลักษณ์แต่ละประเภทในอาคารของสนามบินให้มีลักษณะที่เป็น มาตรฐาน สอดคล้องต่อเนื่อง และเป็นไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อการสื่อสารที่เกิดความเข้าใจง่ายและชัดเจน เพื่อให้ข้อมูลในการแสดงทิศทาง ชี้นำทางให้ผู้ใช้บริการไปถึงที่หมายเมื่ออยู่ในพื้นที่ของสนามบิน ซึ่งเป็นอาคาร ขนาดใหญ่และมีความซับซ้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ มาตรฐานต่าง ๆ ในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้อ้างอิงจากกฎหมายไทยและมาตรฐานระดับสากล โดยจะเป็นคู่มือในลักษณะแนวทางปฏิบัติสำหรับสนามบินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการออกแบบ จัดทำ และติดตั้งป้ายทุกประเภทในอาคารของสนามบิน แต่อย่างไรก็ตาม ป้ายบางประเภทต้องมีความยืดหยุ่น พอสมควร เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อม บรรยากาศ และลักษณะของพื้นที่ ทั้งนี้ คู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้จะต้องมีการทบทวนและปรับปรุงให้เหมาะสมยิ่งขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับข้อมูลและความจำเป็นที่อาจ เกิดขึ้นในอนาคต 1.2 ป้ายสัญลักษณ์และระบบการค้นหาเป้าหมาย ป้ายสัญลักษณ์(Signage) เป็นส่วนหนึ่งของระบบการค้นหาเป้าหมาย(Wayfinding System) หรือระบบภาพชี้ทาง (Graphic Direction System) โดยสร้างเครื่องมือเพื่อแสดงทิศทาง ระบุสถานที่ และ บอกคำสั่ง เป็นการให้ข้อมูลอย่างมีระเบียบ โดยจัดทำในลักษณะของแผ่นป้ายสัญลักษณ์ที่มีการวางแผน ออกแบบ โดยการนำสัญลักษณ์มาใช้ร่วมกับแผ่นป้าย สื่อความหมายจากภาพโดยการเลียนแบบเหมือนจริง หรือสื่อความคิด และคำนึงถึงการใช้งานอย่างมีมาตรฐาน เรียกว่า ระบบป้ายสัญลักษณ์ (Signage System) ซึ่งระบบป้ายสัญลักษณ์ที่ดีจะต้องคำนึงถึงสภาพแวดล้อมเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการใช้งาน การค้นหาทิศทาง/เป้าหมาย (Wayfinding) เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นเมื่อผู้ค้นหาทิศทาง/ เป้าหมายทำการค้นหาเส้นทางจากจุดที่อยู่ไปยังจุดที่ต้องการจะไป เป็นกระบวนการการตัดสินใจและ พฤติกรรมที่เกิดขึ้นในระหว่างการเดินทางจากจุดหนึ่งไปสู่อีกจุดหนึ่ง โดยพฤติกรรมเหล่านั้นเป็นผลมาจาก การตัดสินใจของผู้ค้นหาทิศทาง/เป้าหมาย เป็นความสามารถของบุคคลในการไปยังจุดหมาย เป็นกระบวนการ ในใจ (Cognitive Process) ที่ทำการจัดระเบียบข้อมูลซึ่งได้รับจากสภาพแวดล้อมมาประมวลให้เกิดแผนที่ ในใจ (Cognitive Map) ความสำเร็จหรือประสิทธิภาพของการค้นหาทิศทาง/เป้าหมาย (Wayfinding performance) หมายถึงการที่ผู้ค้นหาทิศทาง/เป้าหมายนั้นรู้ว่าตนเองอยู่ที่ไหน รู้ว่าเป้าหมายอยู่ที่ไหน และ รู้ว่าเส้นทางที่ดีที่สุดที่จะไปถึงเป้าหมายคือเส้นทางใด และสามารถจดจำเส้นทางในการเดินทางกลับด้วย ทั้งนี้ระบบการค้นหาทิศทาง/เป้าหมาย(Wayfinding System)ควรตอบสนองต่อการกำหนด ทิศทางของผู้ใช้บริการที่มาเป็นครั้งแรก ซึ่งอาศัยสัญชาตญานการจดจำสิ่งต่าง ๆ รอบตัวและเริ่มหาทิศทาง โดยการอ่านแผนที่และป้ายต่าง ๆ หากสภาพแวดล้อมนั้นยิ่งเป็นระเบียบและมีเอกลักษณ์มากเท่าใดก็จะ
หน้า 1-2 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ช่วยในการจดจำมากยิ่งขึ้น ระบบการค้นหาทิศทาง/เป้าหมายแบบบูรณาการ คือไม่พึ่งพาเครื่องมือในการบอก ทิศทางเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่เน้นให้เกิดการใช้งานร่วมกัน เช่น การกำหนดผังอาคารสัมพันธ์กับผังบริเวณ จุดสังเกต/จุดหมายตา (Landmark) ทั้งภายในและภายนอก มุมมองจากภายในอาคารสู่ภายนอกอาคาร ป้ายคำศัพท์เฉพาะ (Terminology) สัญลักษณ์สี ระบบการลำดับเลขชั้นและห้อง การบอกทิศทางด้วยคำพูด แผนที่ You are here แผ่นพับแผนที่ และรายการชื่อ (Directory) โดยมีหลักการออกแบบดังนี้ 1) Visual identity สร้างลักษณะเฉพาะของแต่ละสถานที่ให้มีความแตกต่างจากสถานที่อื่น 2) Nodes/landmarks สร้างจุดสังเกต เพื่อช่วยในการรับรู้และทำให้เกิดการจดจำสถานที่ และตำแหน่งได้ 3) Well-ordered plans/paths ออกแบบเส้นทางที่ดีอำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้บริการไปถึง ที่หมายได้อย่างรวดเร็วโดยไม่หลงทาง 4) Differing regions ออกแบบพื้นที่ขนาดใหญ่ในลักษณะที่สามารถจำแนกเป็นพื้นที่ย่อย ได้ด้วยการมองเห็นเพื่อช่วยในการมองหาเป้าหมาย 5) Limiting user choices หลีกเลี่ยงการทำให้ผู้ใช้บริการเกิดทางเลือกในการตัดสินใจมาก เกินไป 6) Survey view ใช้มุมมองที่ได้รับการสำรวจแล้ว เช่น แผนที่ 7) Signs at decision point จัดให้มีสัญลักษณ์ในตำแหน่งที่ต้องมีการตัดสินใจเพื่อช่วยใน การเลือกเส้นทาง 8) Long sight lines สร้างเส้นนำสายตาเพื่อแสดงให้เห็นเส้นทาง ทิศทาง สถานที่ เป้าหมาย และสิ่งของที่อยู่ด้านหน้า รูปแบบของระบบการหาทิศทาง/เป้าหมายนั้นอาจประกอบด้วย สัญลักษณ์(Symbols) แผนที่ (Map) เสียง (Audible Clues) จุดสังเกต (Landmarks) ลูกศรนําทาง (Directions) ป้าย (Signage) พื้นผิว (Tactile Communication) เสนทาง (Trails) ซึ่งจะใชรูปแบบใดก็แลวแต่สถานการณหรือความจำเป็น และความเหมาะสมของแต่ละสถานที่ ระบบการค้นหาทิศทาง/เป้าหมายที่ประสบความสำเร็จตองประกอบด้วยสารสนเทศ/ข้อมูล (information) ดังนี้ 1) แสดงใหผู้ใช้บริการรูได้วาอยู่ ณ จุดเริ่มต้น หรือจุดหมาย/ปลายทางในเส้นทางที่ตองการไป อย่างถูกต้อง 2) บงบอกตําแหนงที่อยู่ ณ ขณะนั้น ๆ ได้ 3) สนับสนุนใหเกิดการเดินทางไปในเสนทางที่ถูกตอง 4) กำหนดเป้าหมายด้วยตัวเอง 5) ทำให้เกิดความเขาใจเกี่ยวกับสถานที่และอันตราย 6) บงบอกจุดหมาย/ปลายทางได้ด้วยตัวเองเมื่อไปถึง 7) สามารถหลบ/หลีกเลี่ยงจากอันตรายได้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
รายการทั่วไปและการใช้งานป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 1-3 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 1.3 ระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน (Airport Building Signage System) มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลการอำนวยความสะดวก/การให้บริการสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ภายในอาคารของสนามบิน การห้าม การเตือนความปลอดภัย การบังคับ หรือการแนะนำการใช้บริการให้แก่ ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการในอาคารของสนามบิน ตลอดจนเพื่อช่วยจัดระเบียบและควบคุมการสัญจรให้มี ประสิทธิภาพ มีความปลอดภัย และมีความต่อเนื่อง ช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้โดยสารและ ผู้ใช้บริการในอาคารของสนามบินในการค้นหาเป้าหมายได้อย่างรวดเร็ว ไม่เกิดความเครียดและความสับสน ตลอดจนไม่เกิดการหลงทางและเสียเวลา หน้าที่หลักของป้ายสัญลักษณ์แบ่งตามหน้าที่/ประโยชน์ใช้สอยออกเป็น 5 ประการ คือ 1) แสดงทิศทาง (Directional) เพื่อนำพาไปสู่จุดหมายที่ต้องการ เช่น ป้ายแผนผัง และ ป้ายแสดงเส้นทาง 2) ระบุชื่อสถานที่ หรือสิ่งของ (Identifying) เพื่อแสดงชื่อและตำแหน่งของสถานที่และ สิ่งของ 3) แสดงข้อมูลข่าวสาร (Informational) เพื่อแสดงข้อมูลข่าวสาร ประกาศต่าง ๆ รวมถึง การให้รายละเอียด 4) ควบคุมหรือบังคับ (Restrictive or Prohibitive) เพื่อแสดงข้อจำกัด และข้อบังคับ 5) แสดงข้อมูลการอพยพหนีไฟ/หนีภัย (Life-Safe/Egress) เพื่อแสดงเส้นทาง/ข้อมูล การอพยพเมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้/เหตุฉุกเฉิน ภาพที่1-1 ตัวอย่างป้ายแสดงทิศทาง (Directional sign) และป้ายระบุตำแหน่ง (Identifying sign)
หน้า 1-4 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่1-2 ตัวอย่างป้ายแสดงข้อมูล (Information sign) ภาพที่1-3 ตัวอย่างป้ายแสดงการควบคุม/ข้อบังคับ (Restrictive or Prohibitive sign) ภาพที่1-4 ตัวอย่างป้ายแสดงข้อมูลการอพยพหนีไฟ/หนีภัย (Life-Safe/Egress sign)
รายการทั่วไปและการใช้งานป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 1-5 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 1.4 ผู้ใช้บริการสนามบิน การออกแบบและติดตั้งระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินให้มีประสิทธิภาพต้อง คำนึงถึงผู้ใช้บริการสนามบินที่มีความหลากหลาย โดยแบ่งประเภทของผู้ใช้บริการ ดังนี้ 1) ผู้โดยสารหรือผู้ที่ขับรถมารับ-ส่งผู้โดยสารซึ่งเป็นผู้ที่ไม่มีความคุ้นเคยกับสนามบิน 2) ผู้โดยสารหรือผู้ที่ขับรถมารับ-ส่งผู้โดยสารซึ่งเป็นผู้ที่มีความคุ้นเคยกับสนามบิน 3) ผู้โดยสารคนพิการประเภทต่าง ๆและผู้โดยสารที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นกรณีพิเศษ 4) ผู้ที่มารับและผู้ที่มาส่งผู้โดยสาร 5) คนขับรถบริการขนส่งสาธารณะ 6) คนขับรถส่งสินค้า 7) ผู้ที่ทำงานในสนามบินตลอดจนลูกเรือของสายการบินต่าง ๆ 1.5 หลักการปฏิบัติโดยทั่วไป ป้ายสัญลักษณ์ตองใหขอมูลซึ่งไม่กอใหเกิดการสับสนและสามารถตอบสนองความตองการ ของผู้ใชบริการได้ทำให้เกิดความราบรื่นและปลอดภัย การควบคุมเสนทางด้วยสารสนเทศ (Navigating Through Information) ตองรูวาผู้ใชบริการเดินทางเคลื่อนที่ผ่านพื้นที่ต่าง ๆ อย่างไรและผู้ใช้บริการทำอะไรกัน ในพื้นที่เหล่านั้น ตองตัดสินใจวาจะควบคุมเสนทางภายในพื้นที่/อาคารได้อย่างไร ซึ่งอาจจะใชแบบจำลอง โครงสร้างการนําทางด้วยสัญลักษณ์(Architectural Model of Signage) เป็นตัวควบคุมเสนทางที่เห็นได้อย่าง ชัดเจนขึ้น ทั้งนี้ผู้ใชบริการไม่จำเป็นตองเขาใจระบบของการใหบริการทั้งหมด แต่ป้ายสัญลักษณ์ที่แสดง ตามเสนทางจะบอกใหรูวาจะไปสู่จุดหมายปลายทางได้อย่างไร ระบบป้ายสัญลักษณ์นี้จะช่วยให้ไปถึงที่ที่ตองการ ไปได้ โดยมีหลักการปฏิบัติ ดังนี้ 1) ต้องพิจารณาความจำเป็นและความเหมาะสมในการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ตั้งแต่ขั้นตอน การออกแบบอาคารต่าง ๆ การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ต้องสอดคล้องกับลักษณะการสัญจรของผู้โดยสาร (Passenger Flow) หากลักษณะการสัญจรของผู้โดยสาร (Passenger Flow) เปลี่ยนแปลงไป ให้พิจารณา ติดตั้งเพิ่มเติม และ/หรือรื้อถอนป้ายสัญลักษณ์ที่ไม่เหมาะสมออกทันทีทั้งนี้การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์มากเกิน ความจำเป็นจะทำให้ประสิทธิภาพในการสื่อสารของระบบป้ายสัญลักษณ์ลดลง 2) การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ต้องติดตั้งในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ง่าย มีความต่อเนื่อง เป็นระยะ ๆ เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้โดยสารและผู้ใช้บริการ ไม่ถูกบดบังหรือรบกวนด้วยป้าย/สื่อโฆษณาใด ๆ และแยกออกจากป้าย/สื่อโฆษณาอย่างเด่นชัด ตลอดจนสามารถนำพาผู้โดยสารและผู้ใช้บริการไปถึง จุดหมายที่ต้องการได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย 3) ป้ายสัญลักษณ์ต้องมีความชัดเจน เข้าใจได้ง่าย ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการสามารถรับรู้ และทำความเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว สัญลักษณ์และข้อความที่ใช้ต้องสามารถอธิบายตัวเองได้และเป็น สัญลักษณ์สากลซึ่งสามารถสื่อได้สำหรับบุคคลทั่วไป มีรูปแบบและคำ/ข้อความเหมือนกันเมื่อต้องการสื่อถึง สิ่งเดียวกัน และมีการให้แสงสว่างอย่างเหมาะสม และไม่ถูกรบกวนด้วยแสงจากด้านหลังป้ายสัญลักษณ์
หน้า 1-6 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 4) นำหลักการทางจิตวิทยาเกี่ยวกับการแยกข้อมูลมาประยุกต์ใช้โดยติดตั้งป้ายแสดง เส้นทางให้หันไปทางผู้โดยสารและผู้ใช้บริการหรือตั้งฉากกับเส้นทางสัญจร ส่วนป้ายโฆษณาให้อยู่บริเวณ ด้านข้างเส้นทางสัญจรเพื่อให้ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการมองเห็นเมื่อเดินผ่านป้ายโฆษณาไป 1.6 อำนาจและหน้าที่ 1) สนามบินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการออกแบบ จัดทำ และติดตั้งป้ายทุกประเภทใน อาคารของสนามบินจะต้องติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดต่าง ๆ ซึ่งปรากฏในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ 2) หน่วยราชการ ผู้ประกอบการ ผู้รับเหมาก่อสร้าง หรือบุคคลใดที่ได้รับอนุญาตให้ปฏิบัติงาน ในอาคารของสนามบิน จะต้องติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดต่าง ๆ ซึ่งปรากฏในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ 3) หน่วยราชการ และผู้ประกอบการซึ่งมีความประสงค์จะติดตั้งป้ายแนะนำต่าง ๆ และป้าย โฆษณาภายในอาคารของสนามบินต้องส่งรายละเอียดเพื่อขออนุญาตจากสนามบินเป็นราย ๆ ไป โดยป้ายต่าง ๆ เหล่านี้จะต้องไม่ทำให้ป้ายสัญลักษณ์ที่ปรากฏอยู่ในอาคารของสนามบินสูญเสียความสำคัญไป 1.7 ขอบเขตการใช้งาน คู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นแนวทางและให้คำแนะนำในการดำเนินการจัดทำ คู่มือระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินและบริหารจัดการระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน ภายใต้ความรับผิดชอบของ ทอท. ทั้งป้ายสัญลักษณ์ที่ติดตั้งใหม่และป้ายสัญลักษณ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งเป็น ป้ายสัญลักษณ์ที่แสดงทิศทาง ระบุสถานที่ แจ้งกฎระเบียบ/ข้อบังคับ และให้ข้อมูลต่าง ๆ ต่อผู้โดยสารและ ผู้ใช้บริการภายในพื้นที่ดังต่อไปนี้ 1) อาคารผู้โดยสาร 2) อาคารจอดรถยนต์/ลานจอดรถยนต์ 3) ชานชาลา 4) อาคารบริการต่าง ๆ ในสนามบิน โดยหมายรวมถึงป้ายสัญลักษณ์ชั่วคราวซึ่งใช้ในระหว่างการก่อสร้าง ปรับปรุง ซ่อมแซม หรือเปลี่ยนแปลงการให้บริการ ป้ายสัญลักษณ์ที่ไม่รวมอยู่ในคู่มือมาตรฐานฯ ฉบับนี้ ได้แก่ ป้ายสัญลักษณ์ในเขตการบิน (Airside) และป้ายจราจรภายในสนามบิน (Airport Road Service)
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 2
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-1 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2. มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน 2.1 การออกแบบและปรับปรุงระบบป้ายสัญลักษณ์ ประเภทของสื่อที่ช่วยในการการค้นหาทิศทางมีหลายรูปแบบ โดยสื่อที่ใชในการค้นหาทิศทาง ที่พบทั่วไปซึ่งเป็นที่คุนเคยและเห็นกันเป็นประจำก็คือ ป้าย ซึ่งหมายรวมเอาแผนที่และกราฟกที่มองเห็น อื่น ๆ ด้วย การเลือกใชสื่อในการค้นหาทิศทางประเภทใดจึงขึ้นอยู่กับความเหมาะสม ความตองการ และ การออกแบบสำหรับแต่ละพื้นที่ ในทางอุดมคติสารสนเทศ/ข้อมูลจะต้องมีความยืดหยุน และสามารถ สนองตอบต่อความตองการที่หลากหลายของผู้คนที่แตกต่างได้ หลักการออกแบบจึงควรนําเสนอข้อมูลเชิง พื้นที่และแสดงถึงสภาพแวดล้อม โดยมีความยืดหยุ่นและแสดงเส้นทางอย่างมีอิสระ ระบบป้ายสัญลักษณ์ประกอบด้วยป้ายต่าง ๆ เพื่อระบุและแสดงทิศทางของสิ่งก่อสร้างหรือ พื้นที่ที่มีความซับซอน ซึ่งมีรูปแบบต่าง ๆ กัน ป้ายสัญลักษณ์ทั้งหมดจะทำงานเป็นระบบโดยอาศัยการทำงาน ของส่วนประกอบของการออกแบบต่าง ๆ เชน วัสดุรูปร่าง สีแสง ตําแหนงที่วาง การออกแบบระบบป้ายสัญลักษณ์มีวัตถุประสงค์เพื่อทำใหผู้คนรับรูว่าตนเองอยู่ที่ไหน จะไป ที่ไหน และจะไปถึงได้อย่างไร เป็นการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพในการช่วยใหผู้คนสามารถไปยังจุดหมายที่ ตนเองต้องการได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย โดยมีพื้นฐานในการออกแบบคือการสร้างสารสนเทศเพื่อนําทาง อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งมีแนวทางดังนี้ 2.1.1 มีความชัดเจนของเนื้อหา มีหมวดหมู่ที่ชัดเจน มีระบบการแบ่งชั้น และควรจัดทำ เป็นสัญลักษณ์เดียวกันเพื่อไม่ก่อให้เกิดความสับสน 2.1.2 มีความยืดหยุ่น สามารถนำมาประยุกต์ปรับเปลี่ยนใช้งาน เพื่อรองรับโครงการ/แผนที่ เปลี่ยนไป และปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ 2.1.3 มีความเป็นเอกภาพ มีความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงและต่อเนื่องกันในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง 2.1.4 สามารถส่งเสริมและสร้างเอกลักษณ์ของสนามบินนั้นให้เด่นชัด และมีความสัมพันธ์ กับสภาพแวดล้อมได้ 2.1.5 มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกับเนื้อหาของข้อมูล 2.1.6 มีความชัดเจน ใหญ่ สะดุดตา อำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้บริการทุกกลุ่ม สามารถ ดูแลรักษาและซ่อมบำรุงได้ง่ายเพื่อให้ป้ายสัญลักษณ์คงไว้ซึ่งประสิทธิภาพในการใช้งาน 2.1.7 มีความสามารถนำมาประยุกต์ใช้ให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เป็นอยู่ และใช้ร่วมกับสื่อ อื่นได้เป็นอย่างดี 2.1.8 มีความเป็นสากล อยู่เหนือภาษาและวัฒนธรรม คนส่วนใหญ่สามารถเข้าใจได้ ตรงกัน 2.1.9 มีการระบุตำแหน่งปัจจุบันที่ชัดเจน (You Are Here Signage) 2.1.10 มีป้ายฉุกเฉินเพียงพอและถูกต้องตามกฎหมาย 2.1.11 สะอาด ปลอดภัย และสะดวกต่อการผลิต ติดตั้งและบำรุงรักษา 2.1.12 คำนึงถึงการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่า และมีการเลือกใช้วัสดุและเทคโนโลยีที่เหมาะสม
หน้า 2-2 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2.2 ประเภทของป้ายสัญลักษณ์ 2.2.1 การจำแนกประเภทของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินตามหน้าที่/ วัตถุประสงค์ของป้าย (Sign Use/Function) มีดังนี้ 2.2.1.1 แสดงทิศทาง (Directional) เพื่อนำพาไปสู่จุดหมายที่ต้องการ เช่น ป้าย แผนผัง และป้ายแสดงเส้นทาง 2.2.1.2 ระบุชื่อสถานที่ หรือสิ่งของ (Identifying) เพื่อแสดงชื่อและตำแหน่งของ สถานที่และสิ่งของ 2.2.1.3 แสดงข้อมูลข่าวสาร (Informational) เพื่อแสดงข้อมูลข่าวสาร ประกาศ ต่าง ๆ รวมถึงการให้รายละเอียด 2.2.1.4 ควบคุมหรือบังคับ (Restrictive or Prohibitive) เพื่อแสดงข้อจำกัดข้อห้าม และข้อบังคับ 2.2.1.5 แสดงข้อมูลการอพยพหนีไฟ/หนีภัย (Life-Safe/Egress) เพื่อแสดง เส้นทาง/ข้อมูลการอพยพเมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้/เหตุฉุกเฉิน 2.2.2 การจำแนกประเภทของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินตามลำดับ ความสำคัญของข้อความ (Message Hierarchy) มีดังนี้ 2.2.2.1 Primary Message แสดงถึงกระบวนการและสิ่งที่เป็นบทบาทหน้าที่หลัก ในสนามบิน เช่น อาคารผู้โดยสาร อาคารจอดรถ ขนส่งสาธารณะ ประกอบด้วยข้อมูลดังต่อไปนี้ • ป้ายภายนอกอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของอาคารผู้โดยสาร • ป้ายภายนอกอาคารที่แสดงเส้นทางเดินรถหลัก (เช่น เส้นทางเข้าสนามบิน ที่อยู่บริเวณนั้น) • ป้ายภายในอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของอาคารผู้โดยสารต่าง ๆ (เช่น อาคาร 1 อาคาร 2) และการสัญจรระหว่างอาคาร (เช่น Shuttle train/ Monorail) • ป้ายภายในอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของเคาน์เตอร์ออก/ซื้อบัตร โดยสาร จุดตรวจค้น เคาน์เตอร์ตรวจลงตราหนังสือเดินทาง สายพานรับ สัมภาระ • ป้ายภายในอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของทางออกขึ้นอากาศยาน • ป้ายภายในอาคารที่แสดงทิศทางไปยังอาคารจอดรถยนต์และระบบคมนาคม ภาคพื้น/ขนส่งสาธารณะ 2.2.2.2 Secondary Message แสดงถึงการบริการต่าง ๆ และสิ่งที่เป็นบทบาท หน้าที่เสริมในสนามบิน ตลอดจนข้อมูลเพิ่มเติมที่สื่อไปถึง Primary Message เช่น ประชาสัมพันธ์ ห้องน้ำ ร้านอาหาร ลิฟต์ ประกอบด้วยข้อมูล ดังต่อไปนี้
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-3 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 • ป้ายภายนอกอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของเคาน์เตอร์ออก/ซื้อ บัตรโดยสาร สายพานรับสัมภาระ และอาคารจอดรถยนต์ • ป้ายภายนอกอาคารที่แสดงตำแหน่งของพื้นที่คืนรถเช่า ทางออก สนามบิน และอื่นๆ • ป้ายภายในอาคารที่แสดงทิศทางและตำแหน่งของลิฟต์ห้องน้ำ และอื่น ๆ 2.2.2.3 Tertiary Message ( Airport Safety and Warning Information) แสดงถึงข้อมูลด้านความปลอดภัย ข้อห้าม ข้อบังคับ คำแนะนำ และคำเตือน ต่าง ๆ เป็นการให้ข้อมูลเสริมกับ Primary Message และ Secondary Message ประกอบด้วยข้อมูลดังต่อไปนี้ • ป้ายภายนอกอาคารและภายในอาคารที่แสดงข้อมูลด้านความปลอดภัย • ป้ายภายนอกอาคารที่แสดงข้อห้าม เช่น ป้ายห้ามจอดรถ • ป้ายภายในอาคารที่แสดงข้อห้าม ข้อความเตือน และกฎระเบียบ/ ข้อกำหนดด้านการเดินทางทางอากาศ ตารางที่ 2-1 แสดงรายการป้ายสัญลักษณ์เรียงตามลำดับความสำคัญ (Message Hierarchy) ลำดับความสำคัญ อาคารผู้โดยสาร ชานชาลา อาคารจอดรถ Primary Message ออก/ซื้อบัตรโดยสาร ทางออกขึ้นอากาศยาน จุดตรวจค้น สายพานรับสัมภาระ ขนส่งสาธารณะ หมายเลข/ชื่ออาคาร ผู้โดยสาร รายชื่อสายการบิน หมายเลข/ชื่ออาคาร จอดรถ ทางเข้า ทางออก Secondary Message ห้องน้ำ ร้านอาหาร/ร้านค้า ลิฟต์/บันไดเลื่อน โทรศัพท์/น้ำดื่ม ประชาสัมพันธ์ แผนผังอาคาร จุดนัดพบ หมายเลขประตูของ อาคาร หมายเลขชั้น ทางขึ้น ทางลง Tertiary Message ข้อบังคับ/ข้อห้าม คำแนะนำ/คำเตือน ข้อมูลความปลอดภัย ข้อบังคับ/ข้อห้าม ข้อมูลความปลอดภัย ข้อบังคับ/ข้อห้าม ความสูง clearance
หน้า 2-4 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ตารางที่ 2-2 แสดงรายการป้ายสัญลักษณ์จำแนกตามประเภทของป้ายสัญลักษณ์ MESSAGE PRIORITY PRIMARY SECONDARY TERTIARY ด Directional อาคารผู้โดยสาร x ( x = 1, 2,…) เคาน์เตอร์ออก/ซื้อบัตรโดยสาร จุดตรวจค้น ทางออกขึ้นอากาศยาน สายพานรับสัมภาระ สายพานรับสัมภาระ x-x ( x-x = 1, 2,…) ระบบขนส่งสาธารณะ ผู้โดยสารขาเข้า/ขาออก ผู้โดยสารภายในประเทศ/ ต่างประเทศ บริการขนส่งระหว่างอาคาร อาคารจอดรถยนต์ ทางออก x-x ( x-x = 1, 2,…) รายชื่อสายการบิน บริเวณรับผู้โดยสาร รายชื่อ/ประเภทขนส่งสาธารณะ - แท็กซี่ รถเช่า รถบัสสาธารณะ ชัทเทิลบัส รถไฟ รถไฟฟ้า หมายเลข/ชื่ออาคารจอดรถยนต์ ห้องน้ำ ประชาสัมพันธ์/บริการข้อมูล ร้านค้า/ร้านอาหารและเครื่องดื่ม ลิฟท์/บันได/บันไดเลื่อน โทรศัพท์ บริการน้ำดื่ม พื้นที่บริการสุนัขช่วยเหลือ (Pet Relief Area) ปฐมพยาบาล (First Aids) หน่วยรักษาความปลอดภัย Identification อาคารผู้โดยสาร x ( x = 1, 2,…) เคาน์เตอร์ออก/ซื้อบัตรโดยสาร จุดตรวจค้น ทางออกขึ้นอากาศยาน สายพานรับสัมภาระ บริการขนส่งระหว่างอาคาร ระบบขนส่งสาธารณะ ประตูx-x ( x-x = 1, 2,…) รายชื่อสายการบิน บริเวณรับผู้โดยสาร รายชื่อ/ประเภทขนส่งสาธารณะ - แท็กซี่ รถเช่า รถบัสสาธารณะ ชัทเทิลบัส รถไฟ รถไฟฟ้า หมายเลข/ชื่ออาคารจอดรถยนต์ ห้องน้ำ - ผู้ชาย ผู้หญิง คนพิการ - เปลี่ยนผ้าอ้อมเด็ก/ให้นมบุตร พื้นที่บริการสุนัขช่วยเหลือ (Pet Relief Area) ปฐมพยาบาล (First Aids) AED หน่วยรักษาความปลอดภัย ตัวอย่างที่ถูกต้อง ตัวอย่างที่ไม่ถูกต้อง ภาพที่2-1 แสดงการจัดเรียงข้อความตามลำดับความสำคัญของประเภทข้อความ SIGN USE/FUNCTION
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-5 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ตารางที่ 2-2 (ต่อ) แสดงรายการป้ายสัญลักษณ์จำแนกตามประเภทของป้ายสัญลักษณ์ MESSAGE PRIORITY PRIMARY SECONDARY TERTIARY Identification ประชาสัมพันธ์/บริการข้อมูล ลิฟท์/บันได/บันไดเลื่อน โทรศัพท์/จุดชาร์จอุปกรณ์มือถือ ไปรษณีย์/ธนาคาร/แลกเปลี่ยน เงินตรา บริการน้ำดื่ม บริการรับฝากสัมภาระ บริการติดตามสัมภาระ Information แผนผังอาคาร FIDS/BIDS/GIDS ข้อมูลด้านความปลอดภัย คำเตือน/คำแนะนำ Regulatory/ Safety ทางออก/ ทางออกฉุกเฉินเท่านั้น ห้ามสูบบุหรี่ กฎระเบียบ/ข้อกำหนด ด้านการเดินทางทางอากาศ เฉพาะเจ้าหน้าที่ที่ได้รับ อนุญาตเท่านั้น AED อุปกรณ์ดับเพลิง จอดรถให้คนข้ามถนน ห้ามหยุดรถ ห้ามจอดรถ ห้ามยืน ห้ามนั่ง 2.3 องค์ประกอบหลักของป้ายสัญลักษณ์ คุณสมบัติของป้ายสัญลักษณ์ที่ดีต้องมองเห็นได้ง่าย อ่านและเข้าใจได้ง่าย คือ ป้ายต้องมี ความโดดเด่นแยกจากสภาพแวดล้อม และต้องสามารถทำให้ผู้มองสามารถอ่านเนื้อหาที่ปรากฏบนป้ายได้อย่าง ครบถ้วน ตีความหมายได้อย่างถูกต้อง ไม่ทำให้เกิดความสับสนหลังจากการมองเห็นและการอ่านป้าย ดังนั้น องค์ประกอบสำคัญที่ทำให้ป้ายสัญลักษณ์มีประสิทธิภาพ ได้แก่ 2.3.1 รูปร่าง มีผลต่อความรู้สึกในการตีความ 2.3.2 วัสดุวัสดุที่นิยมใช้ ได้แก่ ไม้ โลหะ และพลาสติก ซึ่งมีข้อดีและข้อเสีย ทั้งเหมือนกัน และแตกต่างกันไป จะต้องใช้วัสดุที่มีคุณภาพและมีประสิทธิผลตามมาตรฐานของ ทอท. 2.3.3 สีมีผลต่ออารมณ์และการรับรู้ของมนุษย์ การใช้คู่สีต่าง ๆ มีผลต่อการรับรู้ทางสายตา 2.3.4 ตัวอักษร มีความสำคัญในการถ่ายทอดข้อความไปสู่คนอ่าน 2.3.5 สัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพ ต้องสามารถมองเห็นและสื่อสารเข้าใจได้โดยง่าย ในเวลาที่รวดเร็ว 2.3.6 การจัดวางบนแผ่นป้ายสัญลักษณ์ต้องคำนึงถึงความต่อเนื่องกับสัญลักษณ์ภาพอื่น ๆ ในชุดเดียวกัน และจัดเรียงตัวอักษรให้มีช่องไฟที่สามารถอ่านได้ง่าย SIGN USE/FUNCTION
หน้า 2-6 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2.4 การออกแบบป้ายสัญลักษณ์ การติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้โดยสารและผู้ใช้บริการ ในสนามบินมองเห็นได้อย่างชัดเจน สามารถอ่านได้ง่าย ทำความเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว และไปถึงจุดหมาย ที่ต้องการได้โดยไม่เกิดการพลัดหลงและเสียเวลา ป้ายสัญลักษณ์ต้องมีมาตรฐานของ สี ขนาด สัญลักษณ์ เครื่องหมายภาพ ตัวอักษร ตัวเลข ลูกศร และการจัดวางองค์ประกอบ ดังต่อไปนี้ 2.4.1 สีของป้ายสัญลักษณ์และสีของตัวอักษร ความสัมพันธ์ระหว่างสีของป้ายสัญลักษณ์และสีของตัวอักษรได้รับอิทธิพลมาจาก ลักษณะเฉพาะของสี (Specific hue) น้ำหนักของสี(Value) ความเข้ม/ความสดของสี(Intensity) และอุณหภูมิ ของสี (Color temperature) 2.4.1.1 คุณสมบัติของสีที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ 1) ลักษณะเฉพาะของสี(Hue) การเลือกสีที่เหมาะสม จะช่วยส่งเสริม การสื่อข้อความและเอกลักษณ์ของสนามบิน 2) น้ำหนักของสี(Value) การเลือกน้ำหนักของสีจะช่วยเรื่องการกำหนด ทิศทางของป้ายสัญลักษณ์ให้เป็นไปในทางเดียวกัน สีที่มีน้ำหนักของสีเท่ากันหรือใกล้เคียงกันจะช่วยแบ่งชุด ของระบบป้ายสัญลักษณ์แต่ละชุดออกจากกันได้ชัดเจนยิ่งขึ้น 3) ความเข้ม/ความสดของสี(Intensity) ความสดของสีส่งผลโดยตรง ต่อการอ่าน ซึ่งต้องคำนึงถึงความต่างของความสดของสี (Contrast) ซึ่ง ADA (American with Disabilities Act) guidelines ได้แนะนำไว้ว่าควรมีความต่างของความสดของสี(Contrast) อย่างน้อยที่สุด 70% และ การใช้ตัวหนังสือสีเข้มบนป้ายสัญลักษณ์สีอ่อนจะอ่านได้ชัดเจนกว่า 2.4.1.2 ระบบสีที่ใช้เรียกชื่อสี โดยทั่วไปการเรียกชื่อสีจะกำหนดตามระบบ Pantone (Pantone Matching System: PMS) ซึ่งเป็นระบบที่มีความเป็นสากลสูง เป็นที่เข้าใจแพร่หลายทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ ระบบคอมพิวเตอร์ และสื่ออื่น ๆ การใช้สีเป็นคู่สีเพื่อให้สามารถอ่านได้ง่ายนั้นสามารถเรียงลำดับจากอ่าน ได้ง่ายไปยังอ่านได้ยาก ดังแสดงในตารางที่ 2-3
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-7 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ตารางที่2-3 แสดงคู่สีที่แนะนำให้ใช้ ลำดับจากอ่านได้ง่ายไปยังอ่านได้ยาก ตัวอย่าง 1 อักษรสีดำ พื้นหลังสีเหลือง 2 อักษรสีดำ พื้นหลังสีขาว 3 อักษรสีเหลือง พื้นหลังสีดำ 4 อักษรสีขาว พื้นหลังสีน้ำเงิน 5 อักษรสีเหลือง พื้นหลังสีน้ำเงิน 6 อักษรสีเขียว พื้นหลังสีขาว 7 อักษรสีน้ำเงิน พื้นหลังสีเหลือง 8 อักษรสีขาว พื้นหลังสีเขียว 9 อักษรสีขาว พื้นหลังสีน้ำตาล 10 อักษรสีน้ำตาล พื้นหลังสีเหลือง ตารางที่2-4 แสดงคู่สีที่ไม่แนะนำให้ใช้ คู่สีที่ไม่แนะนำ อักษรสีส้ม พื้นหลังสีขาว อักษรสีแดง พื้นหลังสีเขียว อักษรสีดำ พื้นหลังสีม่วง โดยต้องกำหนดสีของระบบป้ายสัญลักษณ์แต่ละชุดให้แยกออกจากกันอย่างชัดเจนและ สีของป้ายสัญลักษณ์ในแต่ละชุดต้องเป็นสีเดียวกันทั้งสนามบิน
หน้า 2-8 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ตัวอย่างการใช้สีของป้ายสัญลักษณ์ ใช้ตัวอักษรสีเหลืองและพื้นหลังสีดำสำหรับป้ายแสดงทิศทาง ที่แสดงข้อมูลเส้นทางไปสู่กระบวนการทางการบินของผู้โดยสาร เช่น ออกบัตรโดยสาร ผู้โดยสารขาออก ทางออกขึ้นเครื่อง เชื่อมต่อเที่ยวบิน ตรวจหนังสือเดินทาง ตรวจคนเข้าเมือง รับสัมภาระ ใช้ตัวอักษรสีขาวและพื้นหลังสีดำสำหรับป้ายแสดงทิศทาง ที่แสดงข้อมูลเส้นทางไปสู่สิ่งอำนวยความสะดวกและการให้ บริการของสนามบิน ตลอดจนระบบขนส่งสาธารณะภาคพื้น เช่น ร้านค้า ร้านอาหาร ห้องน้ำ ห้องรับรองสายการบิน ประชาสัมพันธ์สนามบิน อาคารจอดรถ ขนส่งสาธารณะ รถเช่า/รถแท็กซี่ รถบัส รถไฟฟ้า ลิฟต์ บันไดเลื่อน ภาพที่ 2-2.2 แสดงตัวอย่างป้ายแสดงทิศทางที่แสดงข้อมูลเส้นทางไปสู่สิ่งอำนวยความสะดวก และการให้บริการของสนามบิน ตลอดจนการคมนาคมภาคพื้น ภาพที่ 2-2.1 แสดงตัวอย่างป้ายแสดงทิศทางที่แสดงข้อมูลเส้นทางไปสู่กระบวนการทางการบิน
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-9 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-3 แสดงการเลือกใช้สีในป้ายสัญลักษณ์สำหรับคนทุกคน ที่มา : สำนักนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.)
หน้า 2-10 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ตารางที่2-5 แสดงสีที่ใช้ในการออกแบบระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน Colour Palette
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-11 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2.4.2 ขนาดของป้ายสัญลักษณ์ คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินฉบับนี้กำหนดและแนะนำ วิธีการใช้ป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบินโดยทั่วไป ซึ่งลักษณะทางกายภาพและลักษณะการสัญจรของ ผู้โดยสาร (Passenger Flow) ในอาคารของสนามบินแต่ละแห่งนั้นแตกต่างกัน ซึ่งอาจส่งผลให้มีความจำเป็น ในการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ที่มีขนาดแตกต่างกัน การกำหนดขนาดของป้ายสัญลักษณ์ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของระยะการมองเห็น ขนาดของป้ายสัญลักษณ์จะต้องใหญ่ขึ้นเป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กับระยะการมองเห็นที่มากขึ้น อย่างไรก็ดี บริเวณที่มีความสับสนของทางแยก หรือตำแหน่งที่มีการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์/สื่อโฆษณาจำนวนมาก อาจ พิจารณาใช้ป้ายสัญลักษณ์ขนาดใหญ่กว่าปกติสำหรับป้ายสัญลักษณ์ที่มีความสำคัญมากได้ การมองป้ายสัญลักษณ์ขณะที่อยู่นิ่งในระยะห่างและระดับสายตาที่เห็นได้ตาม ธรรมชาติ ควรหลีกเลี่ยงการหักเหของมุมที่เกินกว่า 10 องศา จากระดับสายตา ถ้ามุมมองต้องหักเหเกินกว่า 10 องศาจากระดับสายตา ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดของป้ายสัญลักษณ์และระยะการมองเห็นจะต้อง ปรับเปลี่ยนไป ภาพที่ 2-4 แสดงตัวอย่างขนาดของป้ายสัญลักษณ์
หน้า 2-12 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2.4.3 ขนาดของตัวอักษร ขนาดของตัวอักษรบนป้ายสัญลักษณ์ควรได้รับการทดสอบให้เหมาะสมในเกณฑ์ มาตรฐาน สำหรับคนสายตาปกติจะสามารถยืนอ่านตัวอักษรสูง 1 นิ้ว (2.5 เซนติเมตร) จากระยะทางไกลถึง 50 ฟุต (หรือประมาณ 15 เมตร) ตัวอักษรต้องเพิ่มความสูงขึ้น 1 นิ้ว (2.5 เซนติเมตร) ในระยะการมองทุก ๆ 50 ฟุต (หรือประมาณ 15 เมตร) ความสูงของตัวอักษรที่สามารถอ่านออก ได้ง่ายที่เหมาะสมที่สุดควรเป็นขนาดที่อยู่ ในพื้นที่แรงเงานี้ ที่ระยะห่าง 100 ฟุต (30 ม.) ตัวอักษรสูง 2 นิ้ว (5 ซม.) เป็นขนาดที่สามารถอ่าน ออกได้ง่ายภายใต้ ideal condition ที่ระยะห่าง 100 ฟุต (30 ม.) ตัวอักษรสูง 4 นิ้ว (10 ซม.) เป็นขนาดที่ได้รับการ แนะนำจาก ADA Compliance ภาพที่2-5 แสดงความสูงของตัวอักษรที่เหมาะสมเป็นสัดส่วนสัมพันธ์กับระยะทาง
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-13 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 การอ่านป้ายสัญลักษณ์ขณะเดินมีหลักกำหนดตัวอักษร ดังนี้ 1) ตัวอักษรที่ไม่มีฐาน (Sans Serif) เช่น Heveltica Medium สูง 1 นิ้ว (2.5 เซนติเมตร) จะสามารถอ่านได้จากระยะห่าง 40 ฟุต (12 เมตร) 2) ตัวอักษรที่มีฐาน (Serif) เช่น Clarendon สูง 1 นิ้ว (2.5 เซนติเมตร) จะสามารถ อ่านได้จากระยะห่าง 25 ฟุต (7.62 เมตร) 2.4.4 สัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพ (Symbols and Pictograms) สัญลักษณ์ (Symbols) หมายถึง ลักษณะของสิ่งใด ๆ ที่กำหนดขึ้นให้ใช้หมายความ แทนอีกสิ่งหนึ่ง สื่อความหมายที่แสดงนัยหรือเงื่อนความคิด ออกแบบโดยใช้รูปลักษณ์ที่ปรากฏอยู่และจาก สภาพแวดล้อมเป็นที่มาในการออกแบบ แปลความหมายได้ต่อเมื่อมีการโยงความคิดกับความจริงโดยมี อิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง เครื่องหมายภาพ (Pictograms) หมายถึง สิ่งที่กำหนดขึ้นเป็นสัญลักษณ์เพื่อบ่งบอก ถึงวัตถุประสงค์ กิจกรรม การกระทำ กระบวนการ หรือแนวคิด ซึ่งมีใช้กันเป็นสากล ควรออกแบบให้เป็น มาตรฐาน และสื่อสารได้กับคนทั่วไปอย่างชัดเจนและถูกต้องแม้ว่าจะมีความแตกต่างกันด้านภาษา เชื้อชาติ ภาพที่2-6 แสดงตัวอย่างความสูงของตัวอักษรเป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กับระยะทาง ที่มา : London Underground Signs manual Issue 4
หน้า 2-14 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ศาสนา และวัฒนธรรม นั่นคือ การสร้างการสื่อสารที่ผู้คนจากนานาชาติเข้าใจตรงกัน ใช้แก้ปัญหาอุปสรรค ในด้านสื่อความเข้าใจทางภาษาหรือตัวอักษร สัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพ รวมถึงเครื่องหมายต่าง ๆ จะต้องใหญ่ขึ้นเป็น สัดส่วนที่สัมพันธ์กับระยะการมองเห็นที่มากขึ้น สัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้เป็นมาตรฐานในระบบป้ายสัญลักษณ์ใน อาคารของสนามบิน ดังแสดงในรูปที่ 2-8.1 - 2-8.7 อ้างอิงมาจาก 1) ประกาศคณะกรรมการจัดระบบการจราจร ทางบก เรื่อง มาตรฐานป้ายสัญลักษณ์ในระบบขนส่งสาธารณะ (ภาคผนวก ค) 2) แนวทาง (Guidance) เกี่ยวกับการจัดทำป้ายสัญลักษณ์ในอาคารผู้โดยสารของสนามบินที่ให้บริการสาธารณะ ออกโดยสำนักงาน การบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) (ภาคผนวก ค) 3) คู่มือแปลภาษาหรือป้ายสัญลักษณ์ภาษาสำหรับ หน่วยงานที่ให้บริการภาคขนส่ง จัดทำโดย สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) กระทรวงคมนาคม และ 4) ICAO Doc 9636, International Signs to Provide Guidance to Persons at Airports and Marine Terminals ภาพที่2-7 แสดงขนาดของสัญลักษณ์เป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กับระยะทาง
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-15 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.1 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
หน้า 2-16 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.2 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-17 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.3 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
หน้า 2-18 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.4 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-19 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.5 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
หน้า 2-20 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ภาพที่2-8.6 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-21 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 ประกาศคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก เรื่อง มาตรฐานป้ายสัญลักษณ์ ในระบบขนส่งสาธารณะ (ภาคผนวก ค) ให้นิยาม “ป้ายสัญลักษณ์” ในระบบขนส่งสาธารณะ หมายความว่า รูปภาพ ข้อความ ตัวหนังสือ ตัวเลข หรือสัญลักษณ์ใด ๆ ที่แสดง ติดตั้ง หรือทำให้ปรากฏอยู่บนแผ่นป้าย กล่องผนัง หรือที่อื่นใดในเขตหรือพื้นที่การให้บริการขนส่งสาธารณะ ได้แก่ สถานี ชานชาลา ป้ายหยุดรถ จุดจอดรถ จุดพักรถ หรือพื้นที่ใด ๆ ที่มีการให้บริการขนส่งสาธารณะ ในลักษณะและตำแหน่งที่เห็นได้โดยง่าย และชัดเจน ทำด้วยแผ่นโลหะ ไม้ หรือวัสดุอื่น ๆ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลการให้บริการ สิ่งอำนวย ความสะดวกต่าง ๆ การห้าม การเตือนความปลอดภัย การบังคับ หรือการแนะนำการใช้บริการแก่ผู้โดยสาร หรือผู้ใช้บริการขนส่งสาธารณะ ให้สามารถรับรู้หรือเข้าใจ สัญลักษณ์ห้าม สัญลักษณ์เตือน สัญลักษณ์ความ ปลอดภัย สัญลักษณ์จำกัดสิทธิ์ สัญลักษณ์ให้สิทธิ์คนพิการ ทุพพลภาพ และผู้สูงอายุ หรือสามารถเข้าถึง สิ่งอำนวยความสะดวกที่ต้องการได้ ภาพที่2-8.7 แสดงสัญลักษณ์และเครื่องหมายภาพที่ใช้ในระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน
หน้า 2-22 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 แนวทาง (Guidance) เกี่ยวกับการจัดทำป้ายสัญลักษณ์ในอาคารผู้โดยสารของ สนามบินที่ให้บริการสาธารณะ ออกโดยสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) (ภาคผนวก ค) ให้นิยาม “ป้ายสัญลักษณ์” หมายความว่า แผ่นป้ายหรือสิ่งอื่นใดในอาคารผู้โดยสารของสนามบินที่ให้บริการ สาธารณะที่ใช้แสดงรูปภาพ ข้อความ ตัวหนังสือ ตัวเลข หรือสัญลักษณ์ใด ๆ เพื่อให้ข้อมูลและแนะนำ เกี่ยวกับบริการและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ และมีหลักการในการจัดทำป้ายสัญลักษณ์ ดังนี้ 1) การจัดประสานสีระหว่างตัวหนังสือและพื้นป้าย ถ้าเป็นตัวหนังสือเข้ม พื้นป้าย ควรเป็นสีอ่อน หรือ ถ้าตัวหนังสือเป็นสีอ่อน ควรอยู่บนพื้นป้ายสีเข้ม เพื่อให้ สังเกตเห็นได้ง่าย 2) ขนาด ป้ายสัญลักษณ์ควรมีขนาดใหญ่พอที่จะมองเห็นได้ชัดเจนในระยะห่าง และอยู่ในที่มีแสงสว่างส่องถึงจากภายในหรือภายนอกอาคาร ตัวสัญลักษณ์บน ป้ายทุกป้ายภายในอาคารแห่งเดียวกันควรจะมีขนาดเท่ากัน 3) การติดตั้ง ป้ายสัญลักษณ์จะใช้บอกทิศทางและที่ตั้งของสิ่งอำนวยความสะดวก หรือบริการ ควรอยู่ในตำแหน่งที่สังเกตเห็นได้ง่ายและมีแสงสว่างชัดเจน ไม่ถูก บดบังหรือตั้งอยู่ใกล้กับป้ายโฆษณาอื่น 4) ควรพยายามใช้สัญลักษณ์โดยไม่ต้องใช้ตัวหนังสือประกอบ ในกรณีที่ใช้ ตัวหนังสือ ทั้งนี้ให้ใช้ตัวหนังสือที่อ่านง่ายและเป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยให้ คำนึงถึงความเข้าใจของผู้มาใช้บริการเป็นหลัก 5) สามารถใช้ภาษาอื่นนอกเหนือไปจากภาษาไทยและภาษาอังกฤษก็ได้ 6) ป้ายสัญลักษณ์ใดที่มีการกำหนดไว้ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องแล้ว ให้จัดทำตามที่ กฎหมายนั้น ๆ กำหนด เช่น ป้ายสัญลักษณ์คนพิการ คู่มือแปลภาษาหรือป้ายสัญลักษณ์ภาษาสำหรับหน่วยงานที่ให้บริการภาคขนส่ง จัดทำโดย สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) กระทรวงคมนาคม มีเนื้อหาเกี่ยวกับ ป้ายสัญลักษณ์ภาษาที่จำเป็นเพื่อใช้ในการสื่อสารกับคนพิการที่ต้องการรับบริการหรือความช่วยเหลือ ระหว่างการเดินทาง โดยป้ายสัญลักษณ์ภาษาอาจอยู่ในรูปแบบของป้ายตัวอักษรหรือป้ายสัญลักษณ์ที่ สื่อความหมายให้คนพิการเข้าใจได้และมองเห็นได้อย่างชัดเจน โดยแบ่งกลุ่มประเภทป้ายสัญลักษณ์ภาษา เป็น 4 กลุ่ม ดังนี้ 1) ป้ายสัญลักษณ์ภาษาทั่วไปและป้ายเพื่อแสดงจุดให้ความช่วยเหลือคนพิการ 1.1) ป้ายสัญลักษณ์คนพิการและผู้สูงอายุ 01. สัญลักษณ์คนพิการสากล 02. สัญลักษณ์คนพิการทางการเห็น
มาตรฐานทั่วไปของป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | หน้า 2-23 คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 1.2) ป้ายสัญลักษณ์ภาษาเพื่อแสดงจุดให้ความช่วยเหลือคนพิการ 2) ป้ายสัญลักษณ์ที่ใช้กับอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการและ ผู้สูงอายุ 2.1) อุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกในการเดินทาง 03. สัญลักษณ์คนพิการทางการได้ยินหรือสื่อความหมาย 04. สัญลักษณ์คนพิการทางจิตใจหรือพฤติกรรม สติปัญญา ออทิสติก 05. สัญลักษณ์ผู้สูงอายุสากล 01. จุดให้ความช่วยเหลือคนพิการ 02. จุดให้ความช่วยเหลือคนพิการทางการเห็น 03. จุดให้ความช่วยเหลือคนพิการทางการได้ยินหรือสื่อความหมาย 04. เครื่อง TTRS สำหรับช่วยเหลือคนพิการทางการได้ยินหรือสื่อความหมาย สามารถติดต่อหรือสื่อสารได้ 05. จุดให้ความช่วยเหลือคนพิการทางจิตใจหรือพฤติกรรม สติปัญญา การเรียนรู้ ออทิสติก 01. ลิฟต์สำหรับคนพิการ 02. โทรศัพท์ที่คนพิการเข้าถึงได้ 03. ที่นั่งสำรองสำหรับคนพิการ 04. ที่นั่งสำรองสำหรับคนพิการและผู้สูงอายุ
หน้า 2-24 | คู่มือมาตรฐานระบบป้ายสัญลักษณ์ในอาคารของสนามบิน | ฉบับที่ 01 2.2) ห้องน้ำ 2.3) ที่จอดรถ 3) ป้ายสัญลักษณ์ภาษาเพื่อให้ข้อมูลเส้นทางสำหรับคนพิการ 01. ห้องน้ำคนพิการ (ห้องน้ำชาย) 02. ห้องน้ำคนพิการ (ห้องน้ำหญิง) 03. ห้องน้ำสำหรับผู้สูงอายุที่สามารถใช้ร่วมกับคนพิการได้ 01. ที่จอดรถสำหรับคนพิการเท่านั้น 02. ที่จอดรับ-ส่ง สำหรับคนพิการเท่านั้น 03. ที่จอดรถสำหรับผู้สูงอายุเท่านั้น 01. ทางเข้าสำหรับคนพิการหรือผู้ใช้รถเข็น 02. ทางออกสำหรับคนพิการหรือผู้ใช้รถเข็น 03. เส้นทางหรือพื้นที่ที่คนพิการหรือผู้ใช้รถเข็นเข้าถึงได้ 04. เส้นทางไปสู่ทางลาด