ການພັດທະນາຊຸມຊົນ ແລະ ຊົນນະບົດ

i ຄໍານໍາ ເອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ແມ່ ນໄປຕາມເນ ຼັ້ອໃນ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ຊນົ ນະບດົ (Community and Rural Development) ເຊ ່ ງແບ່ງເປ ນ 16 ບດົ ການຮຽບຮຽງເອະສານເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ຜ ຂຼັ້ ຽນແມ່ນສກຶ ສາຄົນຼັ້ ຄວາຼັ້ຮບ ໂຮມ ແລະ ສງ ເຄາະມາຈາກເອກະສານຕ່າງໆທ ່ກ່ ຽວຂອຼັ້ງ ເຊ ່ ງ ຄດ ຈອຼັ້ນຈາກປ ມຼັ້ ຕໍາລາລາວ ແລະ ຕ່າງປະເທດຫ າຍເຫ ມຼັ້ ທ ່ ເປ ນທງ ພາສາໄທ ແລະ ພາສາອງ ກດ , ທງ ນ ນຼັ້ກໍ ່ ເພ ່ອເຮດ ໃຫເຼັ້ອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ມຼັ້ ເ ນ ຼັ້ອໃນໜກ ແໜນຼັ້ ແລະ ສາມາດ ຕອບສະໜອງໄດຕຼັ້າມຄວາມຮຽກຮອຼັ້ງຕອຼັ້ງການທາງດາຼັ້ນເນ ຼັ້ອໃນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ຊນົ ນະບດົ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ການຮຽບຮຽງເອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ແມ່ ນໄດພຼັ້ ບົ ຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກຫ າຍດາຼັ້ນເປ ນຕົນຼັ້ ແມ່ນດາຼັ້ນການຊອກຊ ຼັ້ປຶມຼັ້ ຕໍາລາ, ເອກະສານ, ເວລາທ ່ຈະມາຄົນຼັ້ຄວາຼັ້ຮຽບຮຽງ, ການແປຄໍາສບ ພາສາຕ່າງປະເທດໃຫເຼັ້ປ ນພາສາລາວທ ່ ເໝາະສມົ ແລະ ຖກ ຕອຼັ້ງ, ແຕ່ ເຖງ ຢ່ າງໃດກໍ ່ ຕາມຂາຼັ້ພະເຈົ ຼັ້າເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ວ່າເອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ຈະສາມາດຊ່ ວຍຜ ອຼັ້່ານໄດສຼັ້ ກຶ ສາຄົນຼັ້ ຄວາຼັ້ ກ່ ຽວກບ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ຊນົນະບດົ ບໍ ່ຫ າຍກໍໜອຼັ້ຍ ໄດເຼັ້ປ ນຢ່ າງດ. ເອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ກຼັ້ ໍ ່ ຍງ ປະສະຈາກຂໍຜຼັ້ ດ ພາດບໍ ່ໄດ.ຼັ້ ດ ່ງນ ນຼັ້ , ຂາຼັ້ພະເຈົ ຼັ້າຈຶ ່ ງຂໍຄວາມຊ່ ວຍເຫ ອ ແລະ ຝາກ ຄວາມຂອບໃຈລ່ ວງໜາຼັ້ມາຍງ ບນ ດາຜ ອຼັ້່ານທງ ຫ າຍ ຖາຼັ້ຫາກວ່ າພບົ ເຫນ ຂໍຜຼັ້ ດຜາດ ແລະ ຂໍຂຼັ້ າດຕກົ ບກົ ຜ່ ອງໃນ ເອກະສານເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ຈົ ່ງໃຫອຼັ້ ະໄພ ແລະ ຕໍານສ ົ ່ງຂ່າວເຖງ ຂາຼັ້ພະເຈົ ຼັ້າດວຼັ້ ຍ ເພ ່ອຈະປ ບປຸງເອກະສານ ສະຖຕ ສ ດາຫ ບ ການຄົນຼັ້ຄວຼັ້າດາຼັ້ນການສກຶ ສາ ເຫ ມຼັ້ ນ ຼັ້ໃຫສຼັ້ມົ ບ ນຍ ່ ງໆຂຶ ຼັ້ນ. ຜ ຮຼັ້ ຽບຮຽງ ປທ ໄພວນ ວງົພະຈນ ປຕ ສນ ຖະສດ ຄໍາສຸກຖາວງົ

ii ສາລະບານ ຄໍານາໍ i ສາລະບານ ii ບດົທ 1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ປະເພດຂອງຊຸມຊນົ , ທອຼັ້ງຖ ່ນ 001 1. ຄວາມຫມາຍ ແລະ ປະເພດຂອງຊຸມຊນົ 001 2. ແນວທາງຂອງສງ ຄມົ ວທ ະຍາ (Sociological perspective) 001 3. ໂຄງສາຼັ້ງຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນ 004 4. ຄວາມແຕກລະຫວາງຊຸມຊນົກບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນ 005 5. ພາລະກດ ແລະ ຫນາຼັ້ທ ່ຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ 007 ບດົທ 2 ທດ ສະດກ ່ ຽວກບ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 009 1. ແນວຄດ ໃນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 009 2. ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນຕ່າງໆ 011 ບດົທ 3 ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 014 1. ຫ ກ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 014 2. ລກ ສະນະຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 016 ບດົທ 4 ທດ ສະດເ ພ ່ ງຕນົ ເອງ 020 1. ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານ ໃນການເພ ່ ງຕນົ ເອງ 020 2. ຄວາມຫມາຍຂອງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ 020 3. ອງົປະກອບຂອງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ 020 4. ແນວທາງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ 021 5. ແນວຄດ ການພດ ທະນາຕນົ ເອງແບບຍນ ຍງົ (Self-Reliance Sustainable Community Development) 022 ບດົທ 5 ຫກ ການພ ຼັ້ນຖານ ແລະ ຂະບວນການມສ ່ວນຮ່ວມ 024 1. ຫ ກ ການພ ຼັ້ນຖານຂອງການມສ ່ວນຮ່ວມ 024 2. ຂະບວນການມສ ່ ວນຮ່ ວມ 025 3. ລກ ສະນະ ແລະຮ ບແບບຂອງການມສ ່ວນຮ່ ວມ 025 4. ຂະບວນການສາຼັ້ງການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊນົ 026 ບດົທ 6 ແນວທາງໃນການຈດ ການຕນົເອງຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ 028 1. ກນົໄກໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ທອຼັ້ງຖ ່ນ 028 2. ຫ ກ ການທ ່ນາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ 029 3. ຂະບວນການທນຶ າໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຈດ ການຊຸມຊນົ 030 4. ເຄ ່ອງມທ ່ ໃຊໃຼັ້ນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ 031 5. ເປົ ຼັ້າຫມາຍທ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ 032 ບດົທ 7 ສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນຊຸມຊນົ 033

iii 1. ເຄດດ ຢ ນຽນ (Credit Union) 033 2. ປະຫວດ ຄວາມເປ ນມາຂອງເຄດດ ຢ ນຽນ 033 3. ປ ດຊະຍາ, ຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນ 035 4. ຫ ກ ການຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 036 5. ໂຄງສາຼັ້ງການຈດ ຕ ຼັ້ງອງົກອນຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 040 6. ໜາຼັ້ທ ່ຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ 040 7. ອໍານາດຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ 041 8. ການດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 042 9. ສາພນ ທະພາບໃນຂະບວນການສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 043 10. ຄວາມຫມ ນຼັ້ຄງົຂອງສະຫະກອນ 044 11. ສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນກບ ການພດ ທະນາ “ຄນົ ” ແລະ “ຊຸມຊນົ ” 044 12. ບນ ຫາອຸປະສກ ຂອງການດໍາເນນ ງານສະຫະກອນໃນດາຼັ້ນຕ໋າງໆ 047 ບດົທ 8 ວທ ດ ໍາເນນ ການຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນ 049 1. ການສະສມົ ເງນ 049 2. ການກ ຢຼັ້ ມເງນ 049 3. ການຈດ ຕ ຼັ້ງພາຍໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນ 049 4. ການບໍລຫ ານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 051 5. ດາຼັ້ນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ສງ ຄມົ 051 6. ການຈດ ຕ ຼັ້ງສະຫະກອນ 051 ບດົທ 9 ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ 053 1. ຄວາມໝາຍຂອງຊນົນະບດົ 053 2. ລກ ສະນະຂອງຊນົນະບດົ 053 3. ຄ່ານຍ ມົ ແລະ ທດ ສະນະຄະຕຂ ອງຄນົຊນົນະບດົ 055 4. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສງ ຄມົ ຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ 055 5. ຕວົ ເມອ ງຄໃ ຈກາງທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ທ່ອງທ່ ຽວ 057 6. ຕົນຼັ້ກໍາເນດ ແລະ ການແຜ່ ກະຈາຍຂອງເມອ ງ 058 7. ທດ ທາງ ແກໄຼັ້ຂຄວາມແຕກຕ່າງກນ ລະຫວ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ 060 8. ສະພາບ ແລະ ບນ ຫາໃນຊນົນະບດົ 061 ບດົທ 10 ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 063 1. ຄວາມຫມາຍຂອງການພດ ທະນາຊນົນະບດົ (Rural Development) 063 2. ຄວາມຈາໍເປ ນຂອງການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 063 3. ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ເປ ນຫວົ ໃຈຂອງການພດ ທະນາປະເທດ 064 4. ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ເປ ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງປະເທດ 064

iv 5. ແນວຄດ ໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 064 6. ເປົ ຼັ້າຫມາຍຂອງການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 066 7. ຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 067 8. ແນວທາງການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 069 9. ຫ ກ ການດ ເນນ ງານພດ ທະນາຊນົນະບດົແບບປະສມົ ປະສານ 070 10. ບນ ຫາທຸກຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 071 ບດົທ 11 ການສກຶສາກບ ການພດ ທະນາ 072 1. ຄວາມຫມາຍຂອງຄໍາວ່າ “ການສກຶ ສາ” 072 2. ຄວາມຫມາຍຂອງການສກຶ ສາ 073 3. ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອການພດ ທະນາ 073 4. ແນວຄດ ບາງປະການໃນການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອພດ ທະນາປະເທດ 075 5. ການສກຶ ສາກບ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ 076 6. ພາລະກດ ຂອງການສກຶ ສາຕໍ ່ ເສດຖະກດ 077 7. ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອພດ ທະນາເສດຖະກດ 078 ບດົທ 12 ການບໍລຫ ານວຽກງານຊນົນະບດົ 080 1. ຄວາມຫມາຍຂອງການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ 080 2. ລກ ສະນະຂອງການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາ 080 3. ແນວຄດ ໃນການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ 080 4. ຂອບເຂດການບໍລຫ ານວຽກງານຊນົນະບດົ 082 5. ນະໂຍບາຍການບໍລຫ ານ ພດ ທະນາຊນົນະບດົ 082 6. ປ ດໄຈໃນການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ 083 7. ຜ ມຼັ້ ສ ່ວນຮ່ ວມໃນການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ 084 8. ຂອບເຂດການມສ ່ວນຮ່ ວມຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ 084 9. ຜນົຂອງການມສ ່ວນຮ່ວມ 085 10. ການສງເສມ ການມສ ່ວນຮ່ວມ 086 ບດົທ 13 ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນກບ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 087 1. ຄວາມໝາຍຂອງການເປ ນຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ 087 2. ປ ດໄຈໃນການເລອ ກຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ 087 3. ຄວາມສາຄນ ຂອງຜ ນຼັ້ທອຼັ້ງຖ ່ ນ 088 4. ຄຸນລກ ສະນະຂອງຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 089 5. ຜນົປະໂຫຍດທ ່ ຄນົຊນົນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ຈາກຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ 089 6. ຍຸດທະສາດໃໝ່ ໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 090 ບດົທ 14 ການສາໍຫວ ດຂໍມຼັ້ ນ 092

v 1. ການສກຶ ສາ ແລະ ການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ 092 2. ປະເພດຂອງການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ 092 3. ເຄ ່ອງມ 093 4. ການສງ ເກດ (Interviewguide) 098 ບດົທ 15 ການວາງແຜນພດ ທະນາຊຸມຊນົໃນຊນົນະບດົ 101 1. ຄວາມໝາຍໃນການວາງແຜນ 101 2. ຄວາມສໍາຄນ ຂອງການວາງແຜນ 101 3. ວດ ຖຸປະສງົໃນການວາງແຜນພດ ທະນາຊນົນະບດົ 101 4. ຜນົປະໂຫຍດຂອງການວາງແຜນ 102 5. ວທ ກ ານ ແລະ ຂ ນຼັ້ ຕອນຂອງການວາງແຜນ 102 6. ກໍາມະວທ ໃ ນການວາງແຜນ 104 7. ການຄຸມຼັ້ ຄອງ ແລະ ຕດ ຕາມຜນົ ຂອງໂຄງການ 105 8. ວທ ກ ານຄ່ ຸມຄອງ ແລະ ຕດ ຕາມຜນົຂອງໂຄງການ 106 9. ອຸປະກອນຂອງການຄຸມຼັ້ ຄອງ ແລະ ຕດ ຕາມຜນົ ຂອງໂຄງການ 107 10. ປະເມນ ການປະຕບ ດ ວຽກງານໃນຊນົນະບດົ 108 ບດົທ 16 ການສາຼັ້ງບາຼັ້ນເປ ນຫວົໜ່ວຍພດ ທະນາ 110 1. ຄວາມຫມາຍຂອງການສາຼັ້ງບາຼັ້ນເປ ນຫວົໜ່ວຍພດ ທະນາ 110 2. ເນ ຼັ້ອໃນຂອງການສາຼັ້ງບາຼັ້ນພດ ທະນາ 111 3. ມາດຕະການຈດ ຕ ຼັ້ງປະຕບ ດ 114 ເອກະສານອາຼັ້ງອງ 117

1 ບດົທ 1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ປະເພດຂອງຊຸມຊນົ, ທອຼັ້ງຖ ່ນ 1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ປະເພດຂອງຊຸມຊນົ 1.1 ຄວາມໝາຍຂອງຊຸມຊນົ ກ. ຊຸມຊນົ ໃນຄວາມໝາຍທົ ່ວໄປ ໃນຄວາມເປ ນຈງ ແລວຼັ້ໄດມຼັ້ ຫ າຍຄນົໄດມຼັ້ ຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈທ ່ ມຄ ວາມແຕກຕ່ າງກນ ໄປ ແລະ ກໍໃຫຄຼັ້ ວາມ ໝາຍສອດຄ່ອງໄປຕາມທດ ສະນະ ແລະ ຜນົປະໂຫຍດຂອງຕນົ ເອງສະຫຸ ບແລວຼັ້ ເຮາົອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າ: ຊຸມຊນົ ແມ່ນບໍ ່ ໄດໝຼັ້ າຍຄວາມວ່າ ມຄ ນົ ຫ ກ່ ຸມຄນົທ ່ມາອາໄສຢ່ ຮ່ວມກນ ໃນອານາເຂດບໍລເ ວນດຽວກນ ແລວຼັ້ ຈະເປ ນຊຸມຊນົ . ແຕ່ ເປົ ຼັ້າໝາຍ ຂອງຄໍາວ່າຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ມຄ ວາມໝາຍກວຼັ້າງຂວາງຄ: ຊຸມຊນົ ແມ່ນກ່ ຸມຄນົທ ່ ຢ່ ຮ່ ວມກນ , ມຄ ວາມສໍາພນ ກນ , ມປ ະເພນວ ດ ທະນະທໍາອນ ດຽວກນ , ມຄ ວາມຮ ສຼັ້ກຶ ເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງຮ່ວມກນ , ມຈ ດ ສໍານກຶ ທ ່ ປົກປອຼັ້ ງຮກ ສາຊຸມ ຊນົຮ່ວມກນ ແລະ ມຈ ດ ວນ ຍານທ ່ຮກ ສາຜນົປະໂຫຍດຮ່ ວມກນ . ຂ. ຊຸມຊນົ ໃນມຕ ອ ່ນໆ ໃນທາງວຊ າການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນວທ ະຍາການໄດນຼັ້ໍາເອາົວທ ະຍາການຕ່າງໆ ມາປະຍຸກໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນ ວຽກງານ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ໃນການອະທບ າຍເຖງ ຄວາມໝາຍຂອງຊຸມຊນົ ເພ ່ອໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຊດ ເຈນໃນວຽກງານພດ ທະນາ ຊຸມຊນົຈຶ ່ ງໄດມຼັ້ ກ ານພດ ທະນາຄວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່າ ຊຸມຊນົ ໄປໃນ 3 ແນວທາງດວຼັ້ຍກນ ຄ: 2. ແນວທາງຂອງສງ ຄມົ ວທ ະຍາ (Sociological perspective) ນກ ສງ ຄມົ ວທ ະຍາໄດພຼັ້ ະຍາຍາມເວົ ຼັ້າເຖງ ໃນທາງຮ ບປະທໍາດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນກາຍຍະພາບ (ພ ມສາດ) ທ່ ານ ໄພຮ ດ ເຕຊະຣ ນທອນ ໄດກຼັ້່ າວເຖ ງຊຸມຊົນທາງດາຼັ້ນກາຍຍະພາບ ຫ ພ ມສາດເຊ ່ ງມ ຄວາມ ກ່ ຽວຂອຼັ້ ງ ເຖງ ສະພາບທາງດາຼັ້ນພ ມສາດ, ເຂດແດນ, ພ ຼັ້ນທ ່ ແລະ ອານາບໍລເ ວນ. ໂດຍສະເພາະໃນວຽກງານ ພດ ທະນາຊຸມ ຊນົສ່ວນຫ າຍແມ່ນເຮດ ວຽກກບ ຊຸມຊນົ , ເວົ ຼັ້າເຖງ ຂະໜາດຂອງຊຸມຊນົ , ລກ ສະນະທາງກາຍຍະພາບ ຫ ພ ມສາດ. ນອກຈາກນ ກຼັ້ ໍຍງ ອາດຈະໄດພຼັ້ ົບອ ກຫ າຍກໍລະນ ທ ່ ສະພາບທາງດາຼັ້ນພ ມສາດຈະເປ ນຕົວກໍານົດ ສະຖານທ ່ຕ ຼັ້ງ ແລະ ສກ ກາຍຍະພາບໃນການຈະເລນ ເຕບ ໂຕຂອງຊຸມຊນົ ເຊ ່ນ: ບໍລເ ວນທ ່ມຊ ບ ພະຍາກອນທໍາມະ ຊາດອຸດມົ ສມົ ບ ນ ແລະ ບ່ ອນທ ່ ມກ ານຄມົ ມະນາຄມົ ສະດວກກໍຈະມກ ານຕ ຼັ້ງຖ ່ ນຖານແບບຖາວອນແລວຼັ້ ກໍາເນດ ເປ ນຊຸມຊນົຂຶ ຼັ້ນມາ. ໃນທາງກງົກນ ຂາຼັ້ມບາງຄ ຼັ້ງຊຸມຊນົກໍມອ ດ ທພ ນົຕໍ ່ອານາບໍລເ ວນທາງພ ມສາດໄດເຼັ້ໝອ ນກນ ເຊ ່ນ ມະນຸດໄດມຼັ້ ກ ານປ ບປ່ ຽນສ ່ ງແວດອອຼັ້ມທາງກາຍຍະພາບໃຫສຼັ້ອດຄ່ອງກບ ຄວາມຕອຼັ້ງການ ແລະ ຄວາມຈາໍ ເປ ນຂອງ ມະນຸດຄ ການເຮດ ນາຂ ນຼັ້ໄດ, ການສາຼັ້ງເຂ ່ອນ, ເໝອ ງຝາຍຊນົລະປະທານ ແລະ ມກ ານປ ບປຸງທ ່ ຢ່ ອາໄສ ທງ ໝດົ ນ ນຼັ້ ລວຼັ້ນແຕ່ ເປ ນການທໍາລາຍງທາມະຊາດ. - ຊຸມຊນົທາງສງ ຄມົ ເຮາົອາດຈະພຈ າລະນາຊຸມຊນົ ໃນຖານະທ ່ ເປ ນໜ່ ວຍທາງສງ ຄມົ ເຊ ່ ງສະແດງໃຫເຼັ້ຫນ ພາບຂອງສງ ຄມົ ຂຶ ຼັ້ນມາທ ່ ເລ ່ມຈາກບຸກຄນົ ແຕ່ 2 ຄນົ ຂຶ ຼັ້ນໄປ ແລະ ກ່ ຸມຄນົ , ຊຸມຊນົ , ທອຼັ້ງຖ ່ ນ ແລະ ປະເທດ. ໃນທາງສງ ຄມົ ອາດ ຈະພຈ າລະນາໄດວຼັ້່າ ຊຸມຊນົ ເປ ນລະດບ ຍ່ອຍທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ແລະ ມສ ກ ກາຍຍະພາບພຽງພໍທ ່ ຈະຕອບ ສະ ໝອງຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງມະນຸດໄດໃຼັ້ນທຸກດາຼັ້ນ. ແຕ່ ຢ່ າງໃດກໍຕາມມບ າງທດ ສະນະວເ ຄາະວ່າ: ຊຸມຊນົ ເປ ນລະບບົທາງສງ ຄມົ ທ ່ ເປ ນເຄອ ຂ່ າຍຂອງການ ປະຕສ ໍາພນ ຂອງມະນຸດ (Network of interaction) ເຊ ່ ງປະກອບດວຼັ້ ຍລະບບົ ຍ່ອຍຕ່າງໆ ເຊ ່ນ ສະຖານະພາບ, ບດົ ບາດ, ກ່ ຸມຄນົ ແລະ ສະຖາບນ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ຄວາມສໍາພນ ຂອງຊຸມຊນົ ຈຶ ່ ງມຕ ຼັ້ງແຕ່ ຊຸມຊນົ ດວຼັ້ ຍກນ , ລະຫວ່າງ

2 ລະບບົ ຍ່ອຍຂອງຊຸມຊນົທ ່ ຢ່ ພາຍໃນຊຸມຊນົ ເຊ ່ ງຈະມກ ານແລກປ່ ຽນການນໍາເຂາົປ ດໄຈຕ່າງໆ ຫ ຊຸມຊນົ ອ ່ ນໆ ຫ ອາດຈະໃຫຜຼັ້ ນົຜະລດ ຂອງຕນົ ໃຫແຼັ້ກ່ລະບບົຍ່ອຍອ ່ນໆ. ນອກຈາກຈະພຈ າລະນາການປະຕສ ໍາພນ ຂອງເຄອ ຂ່າຍຂອງມະນຸດທກ ະທໍາຕໍ ່ ກນ ລະຫວ່າງຊຸມຊນົ ຕໍ ່ ຊຸມ ຊນົ ຫ ລະຫວ່າງລະບບົກ່ ຸມຍ່ອຍຕ່າງໆພາຍໃນຊຸມຊນົ ດວຼັ້ ຍກນ ແລວຼັ້ ອາດຈະພຈ າລະນາເຄອ ຂ່າຍການປະຕສ ໍາພນ ຂອງມະນຸດໃນທດ ທາງຕ່າງໆໄດເຼັ້ຊ ່ນກນ . - ຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນຈດ ຕະວທ ະຍາ ຊຸມຊນົອາດຈະຖກ ພຈ າລະນາ ໃນຖານະເປ ນໜ່ ວຍຍ່ອຍທາງຈດ ຕະວທ ະຍາ (Psychological uruit) ໄດເຼັ້ຊ ່ ນກນ ໃນມຕ ນ ຼັ້ຈະພຈ າລະນາເຖ ງຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈຂອງຄນົ ເປ ນສໍາຄນ , ເຊ ່ ງຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ດ ່ງກ່າວ ຈະເກດ ຂຶ ຼັ້ນໄດກຼັ້ ໍມາຈາກຄວາມຮ ສຼັ້ກຶ ວ່າຕນົ ເອງເປ ນສ່ວນໜຶ ່ ງຂອງກ່ ຸມ, ໝ່ຄ ະນະ ແລະ ທອຼັ້ງຖ ່ນ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ຫາກພຈ າລະນາໃນທາງຈດ ຕະວທ ະຍາແລວຼັ້ໄດສຼັ້ ະທອຼັ້ ນໃຫເຼັ້ຫນ ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈ ຂອງຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ ໜຶ ່ ງທ ່ມຄ ວາມຜ ກພນ ຮ່ ວມກນ ໃນຖານະກ່ ຸມຊນົ ດຽວກນ , ກ່ ຸມຄນົ ວຽງຈນ , ກ່ ຸມຄນົ ອສ ານແຕ່ ຢ່ າງໃດກໍ ່ ຕາມສະພາບຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈ ຫ ຄວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ໃນລກ ສະນະດ ່ງກ່າວອາດຈະບໍ ່ ປາກດົ ຂຶ ຼັ້ນໃນ ບນ ຍາກາດທົ ່ວໆໄປ. ຖາຼັ້ຫາກມປ າກດົການບາງຢ່ າງເກດ ຂຶ ຼັ້ນທ ່ມກ ານຕໍ ່ ສ ກຼັ້ ນ ຂອງຊຸມຊນົໃນທາງຈດ ຕະວທ ະຍາຈະ ປາກດົ ໃຫເຼັ້ຫນ ຢ່ າງຊດ ເຈນ. - ຊຸມຊນົທາງວດ ທະນະທໍາ ແມ່ນໄດຮຼັ້ ບ ການພຈ າລະນາຈາກສະມາຊກ ມລ ກ ສະນະຮ່ ວມກນ ໃນທາງຄຸນຄ່າ, ຢ່ ໃນຮ ບຄ່ ານຍ ມົ ອນ ດຽວກນ , ມຂ ະນບົທໍານຽມປະເພນ, ຄວາມຄດຄວາ ມເຊ ່ອ, ມວ ຖ ຊວ ດ ແລະ ເປົ ຼັ້າໝາຍການດໍາລງົຊວ ດ ອນ ດຽວ ກນ . 2) ແນວທາງມະນຸດນຍ ມົ (Limannistic perspective) ແມ່ນແນວຄດ ທ ່ ຮຽກຮອຼັ້ ງໃຫຊຼັຸ້ມຊນົມຂ ະໝາດນອຼັ້ ຍມໂ ຄງສາຼັ້ງທ ່ ໜຽວແໜນຼັ້. ມແ ຕ່ ຊຸມຊນົ ຂະໜາດ ນອຼັ້ ຍ ເທົ ່ານ ນຼັ້ ຈຶ ່ ງຈະຊ່ ວຍຟ ຼັ້ນຟ ສະພາບຄວາມສໍາພນ ທາງສງ ຄມົ ໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນໄດ.ຼັ້ ນອກຈາກນ ນຼັ້ ແນວຄດ ທາງມະນຸດ ນ ຍມົ ກ ບອາການໃຫເຼັ້ກ ດມ ມ ດຕະພາບ, ຄວາມເອ ່ ອເຟ ່ ອເພ ່ ອແຜ່ ແລະ ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄົງ. ທ່ ານ Baker Brownielwinlts ລະບຽບຄວາມໝາຍຂອງຊຸມຊນ: ົ “ຊຸມຊນົ ຄ ການກະທໍາທ ່ ເກດ ຈາກຄວາມຮ່ ວມມຮ ່ ວມໃຈ, ຄວາມຮ ສຼັ້ ກ ເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງ ແລະ ມລ ກ ສະນະເປ ນສງ ຄມົ ທ ່ທຸກຄນົ ຮ ຈຼັ້ ກ ກນ ເປ ນຢ່ າງດ ມຄ ວາມໄກຊຼັ້ ດ ສະໜດສະ ໜມົ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ . 3) ແນວທາງມະນຸດນເ ວດວທ ະຍາ (Hurmal Ecological Per: spective) ການສກຶ ສາຊຸມຊນົໃນທາງມະນຸດນເ ວດວທ ະຍາ ແມ່ນການສກຶ ສາເຖງ ຄວາມສໍາພນ ຕໍ ່ ກນ ຂອງມະນຸດທ ່ ເກ ດຂຶ ຼັ້ນຈາກອດ ທພ ນົ ຂອງທໍາມະຊາດທ ່ ຢ່ ໃນຮ ບຂອງສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ ແມ່ ນການສກຶ ສາເຖ ງຮ ບແບບຂອງປະຊາ ກອນທ ່ປະກອບເປ ນກ່ ຸມກອຼັ້ ນມກ ານເພ ່ ງພາເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ . ຄວາມສໍາພນ ຂອງກ່ ຸມຄນົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ ເປ ນໄປໃນລກ ສະ ນະທ ່ຮຽກວ່າ “ສະຫ ະຊວ ະ" (symbiosis) ຄມ ກ ານພວົກນ ໄປເຖງ ຜ ທຼັ້ ່ ຢ່ ຮ່ ວມກນ ເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ ແລະ ມຜ ນົ ປະໂຫຍດ ໃຫຼັ້ກນ ໃນລກ ສະນະສະເພາະຂອງບໍລເ ວນນ ນຼັ້ເທົ ່ານ ນຼັ້. ສະຫຸ ບແລວຼັ້ ລ ກສະນະຂອງວຽກງານພ ດທະນາຊຸມຊົນທ ່ ມ ຕໍ ່ ມ ຕ ຕ່ າງໆນ ນຼັ້ ຈະເປ ນການເບ ່ ງ ຢ່ າງຮອບດາຼັ້ນໂດຍຈະມກ ານພຈ າລະນາທງ ໃນສ່ ວນທ ່ ເປ ນຮ ບປະທໍາ (concrete) ແລະ ສ່ ວນທ ່ ເປ ນນາມມະທໍາ (Abstract) ໂດຍການປະຍຸກເອາົສາດໃນສາຂາຕ່າງໆມາໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ກດ ປະໂຫຍດໃນການທໍາງານໃຫຫຼັ້ າຍທ ່ ສຸດ. 1.2 ປະເພດຂອງຊຸມຊນົ - ຊຸມຊນົອາດແບ່ງອອກເປ ນ 2 ຊຸມຊນົດວຼັ້ຍກນ ຄ: - ຊຸມຊນົທແ ບ່ງຕາມຈາໍນວນຂອງປະຊາກອນມດ ່ງນ ຼັ້ :

3 - ໃນລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ນນບ ແຕ່ ຈາໍ ນວນປະຊາກອນແຕ່ 200-2,000ຄນົ . ຖາຼັ້ນບ ເປ ນຫ ງ ຄາເຮອ ນແຕ່ 5 ຫ ງ ຂ ຼັ້ນໄປ (Arthur Dunham CAS Karlin) - ລະດບ ເມອ ງມຫ າຍບາຼັ້ນ, ຫ າຍທອຼັ້ ງຖ ່ ນທ ່ ຢ່ ໃນເຂດການປົກຄອງອນ ດຽວກນ ເຊ ່ ງມປ ະຊາກອນ ແຕ່ 10,000 ຂຶ ຼັ້ນໄປ ແລະ ໄດແຼັ້ບ່ງອອກເປ ນຄ: - ສຸຂາພບ ານ: ແມ່ນທອຼັ້ງຖ ່ ນທ ່ມຄ ວາມຈະເລນ ບໍ ່ ເຖງ ຂ ນຼັ້ທ ່ ຈະຈດ ຕ ຼັ້ງເປ ນເທດສະບານໂດຍມເ ກນຄ: ມ ເນ ຼັ້ອທ ່ປະມານ 1, 4 ຕາຕາລາງກໂ ລແມດ , ມປ ະຊາກອນຢ່ າງໜອຍ ຼັ້ 1,500 ຄນົ . - ເທດສະບານ: ແມ່ນທອຼັ້ງຖ ່ ນທ ່ມຄ ວາມຈະເລນ ສມົ ຄວນມຖ ານະຍກົ ຂຶ ຼັ້ນເປ ນເທດສະບານໂດຍມຫ ກ ເກນດ ່ງນ ຼັ້ : - ເທດສະບານເມອ ງຕອຼັ້ ງມປ ະຊາກອນ 10,000 ຄນົ ຂຶ ຼັ້ນໄປມຄ ວາມໝາແໜນຼັ້ ຂອງປະຊາກອນບໍ ່ ຕໍ ່ ກ່ ວາ 3,000 ຄນົຕໍ ່ 1 ຕາຕາລາງກໂ ລແມດ . - ຊຸມຊນົທ ່ ແບ່ງຕາມກດ ຈະກໍາທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ (Ohhsan ແລະ Mckensie) ໄດແຼັ້ບ່ງຊຸມຊນົ ອອກ ເປ ນ 3 ຊຸມຊນົຄ: - ຊຸມຊນົກະສກ ໍາ ໂດຍທົ ່ວໄປແລວຼັ້ອາຊບ ຂອງຊາວກະສກ ໍາເປ ນອາຊບ ທ ່ ຕອຼັ້ງການເນ ຼັ້ອທ ່ ເປ ນທໍາມະ ຊາດ , ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ ແລະ ຊ ບພະຍາກອນທໍາມະຊາດເຊ ່ ນ ດ ນທ ່ ມ ຄວາມອຸດົມສົມບ ນ, ລະບົບ ຊນົ ລະປະທານ, ແຮງງານທ ່ ໄດຈຼັ້ າກຄນົ , ສດ ແລະ ພດ ພດ , ພ ນສດ ຫ ແນວພນ ສະໜດ ຕ່ າງໆ. ລກ ສະນະອາຊບ ຂອງກະສກ ໍາຈະມກ ານເຮດ ນາ, ເຮດ ໄຮ່ , ເຮດ ສວນ, ລຽຼັ້ງສດ ແລະ ອ ່ນໆ. - ຊຸມຊນົ ອຸດສາຫະກໍາ ໂດຍປົກກະຕແ ລວຼັ້ ຊຸມຊນົ ອຸດສາຫະກໍາອາດຈະແບ່ງອອກເປ ນຫ າຍລະດບ ອຸດ ສາຫະກໍາໃນຄອບຄວົ , ອຸດສາຫະກໍາຂະໜາດນອຼັ້ຍ, ອຸດສາຫະກໍາເບາົ ແລະ ອຸດສາຫະກໍາຂະໜາດໃຫຍ່ . ອຸດສາຫະກໍາໃນແຕ່ລະລະດບ ຈະມກ ານດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາແຕກຕ່າງກນ ໄປຕາມແຕ່ ລະລກ ສະນະຄ: ຕອຼັ້ງ ມລ ະບບົ ການຜະລດ ທ ່ ມກ ານນໍາໃຊເຼັ້ຄ ່ ອງມ ຫ ເຄ ່ ອງຈກ ເຂົ ຼັ້າມາຊ່ ວຍໃນການທໍາງານ, ມເ ຈົ ຼັ້າຂອງ ໂຮງງານ, ມຄ ນົ ງານ (ລ ກຈາຼັ້ງ). ລກ ສະນະການຜະລດ ບໍ ່ ແມ່ນເພ ່ອຕນົ ເອງ, ມກ ານນໍາເອາົວດ ຖຸດບ ເຂົ ຼັ້າ ປອຼັ້ ນໂຮງງານ, ມກ ານສົ ່ງຜນົ ຜະລດ ອອກຈາໍ ໜ່າຍໃນປະລມ ານຫ າຍ, ມກ ານບໍລຫ ານງານ ແລະ ການ ຈດ ການໃນຂະບວນການຜະລດ , ມກ ານ : ກໍານດົເວລາໃນການເຮດ ວຽກຢ່ າງຊດ ເຈນ. - ຊຸມຊນົການຄາຼັ້ ແລະ ການບໍລກ ານ: ລກ ສະນະຂອງຊຸມຊນົ ນ ຼັ້ສ່ ວນຫ າຍຈະຢ່ ໃນເຂດການຄມົ ມະນາຄມົ ທ ່ ສະດວກ, ເຂດຊຸມຊນົທ ່ມຄວາມ ໝາແໜນຼັ້ ຂອງບາຼັ້ນເຮອ ນ ແລະ ສໍານກ ງານ, ເປ ນຊຸມຊນົ ຂະໝາດ ໃຫຍເປ ນສ ນ ກາງຂອງຄວາມຈະເລນ , ຊຸມຊນົ ດ ່ງກ່າວມລ ກ ສະນະຄວາມສໍາພນ ດ ດດງຶ (Vertical), ມ ລກ ສະນະການບງ ຄບ ບນ ຊາ, ມກ ານຕດ ຕໍ ່ ພວົ ພນ ແບບເປ ນທາງການ, ມຄ ວາມສໍາພນ ແບບທຸຕຍ ະພ ມ ແລະ ມກ ານໃຊຂຼັ້ ະບວນການ ບໍລຫ ານ ແລະ ການຈດ ການທ ່ທນ ສະໄໝ. ອກ ລກ ສະນະໜຶ ່ ງຂອງຊຸມຊນົ ການຄາຼັ້ ແລະ ການບໍລ ການຈະເປ ນບໍລ ເວນທ ່ມກ ານຖ່ າຍທອດການສ ່ ສານທ ່ທນ ສະໄໝວ່ ອງໄວ, ມ ການຮບ ຮ ຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານໃນການປ່ ຽນແປງພາວະ ເສດຖະກດ ທຸກມ ມໂລກຢ່ ຕະຫ ອດເວລາ, ມກ ານ ໝ ນວຽນຂອງລະບບົ ເງນ ຕາຄອຼັ້ນຂາຼັ້ງສ ງ. ປະຊາ ຊນົໃນຊຸມຊນົ ດ ່ງກ່າວມລ ະດບ ການສກຶ ສາຫ າຍລະດບ ໃນຖານະທາງສງ ຄມົ , ມທ ກ ສະ, ຄວາມສໍານານສະເພາະດາຼັ້ນສ ງ, ມຊ ົ ່ວໂມງການທາງານທ ່ ແນ່ນອນ. 1.3 ຄວາມໝາຍຂອງຄາໍວ່າທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃນຄໍາວ່າ “ທອຼັ້ງຖ ່ ນ (Local)” ຊຶ ່ ງໃນວດ ຈະນານຸກມົ The Oxford English Dictionary ໄດອຼັ້ ະທ ບາຍຄໍາເວົ ຼັ້ານ ຼັ້ວ່າເປ ນຄໍາທ ່ມາຈາກຮາກສບ ຂອງພາສາລາຕນ ຄ: Locals ແປວ່າສະຖານທ ່ Place. ດ ່ງນ ນຼັ້, ຄໍາວ່າ ທອຼັ້ງຖ ່ນໝາຍເຖງ ເຂດພ ຼັ້ນທ ່ຈາໍເພາະ (Definite Place of Definite District) ທ ່ ເປ ນສ່ວນນອຼັ້ຍໆຂອງປະ ເທດ (Country as a whole) ເປ ນເຂດການປົກຄອງທອຼັ້ງຖ ່ນຂອງປະເທດກໍານດົຂຶ ຼັ້ນ.

4 ໃນຄວາມເຫນ ຂອງນກ ວຊ າການບບາງທ່ານໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມເຫນ ວ່າ: ທອຼັ້ ງຖ ່ ນໝາຍເຖ ງບໍລເ ວນອນ ເປ ນ ພ ຼັ້ນຖານ ແລະ ການດໍາເນນ ຊ ວດ ຂອງກຸມຄນົ ໜຶ ່ ງໆ ຊຶ ່ ງໃນທ ່ ນ ນຼັ້ ນອກຈາກກ່ ຸມຄນົ ແລວຍງ ຕອຼັ້ ງມສ ະພາບແວດ ລອຼັ້ ມທ ່ ເປ ນປ ດໄຈສໍາຄນ ສໍາລບ ການດໍາລງົຊວ ດ ຂອງຄນົ ເຊ ່ນ: ຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ສລ ະປະ, ວດ ທະນະ ທໍາ, ຂະນບົທໍານຽມປະເພນ ແລະ ພ ມປ ນຍາທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຕົນຼັ້... ສະນ ນຼັ້, ອາດສະຫຸ ບໄດວຼັ້່າ: ແມ່ນທອຼັ້ງຖ ່ ນໃດໜຶ ່ ງໂດຍສະເພາະທ ່ມລ ກ ສະນະພ ຼັ້ນທ ່ ນ ນຼັ້ ໆ, ມຂ ອບເຂດ ພ ຼັ້ນທ ່ ນອຼັ້ ຍໆ ຕາມເຂດການປົກຄອງຕາມລໍາດບ ເຊນ : ແຂວງ, ເມອ ງ, ບາຼັ້ນ. ຄໍາວ່າທອຼັ້ງຖ ່ ນຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ການກໍານດົ ຂອບເຂດທາງດາຼັ້ນພ ຼັ້ນທ ່ດ ່ງກ່າວໄວແຼັ້ລວຼັ້. ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ຄໍາວ່ າ: ທອຼັ້ ງຖ ່ ນກບ ຊຸມຊນົ ຍງ ມຄ ວາມໝາຍທ ່ ແຕກຕ່ າງກນ ຄ ຊຸມຊນົ ຈະເວົ ຼັ້າເຖ ງ ການລວມກນ ລະຫວ່າງຄນົກບ ຄນົ , ແຕ່ທອຼັ້ງຖ ່ ນພດ ເວົ ຼັ້າເຖງ ຄວາມສໍາພນ ລະຫວ່າງຄນົກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມໃນ ພ ຼັ້ນ ສອດຄ່ອງກບ ງານວໄ ຈຂອງ ທ່ານ ພນ ນາ ທ ່ຕອຼັ້ງອາສາໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າເຖງ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ ແລະ ຊຸມຊນົ . 1.4 ຄວາມສາໍພນ ຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ ທອຼັ້ງຖ ່ ນປຽບເໝອນ ໜ່ ວຍງານທາງສງ ຄມົ ທ ່ ມຄ ວາມສໍາພນ ຂອຼັ້ ນຂາຼັ້ງເປ ນທາງການທ ່ ນອຼັ້ ຍທ ່ ສຸດຂອງ ລະບບົ ສງ ຄມົ ເຊ ່ນ: ບາຼັ້ນ ຫ ອງົການບໍລຫ ານຕ່າງໆ ດ ່ງນ ນຼັ້, ໜາຼັ້ທ ່ ຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນຈຶ ່ ງອອກມາໃນລກ ສະນະປະຖົມ ພ ມ ມລ ກ ສະນະຄາຼັ້ຍຄກ ນ ກບ ໜາຼັ້ທ ່ຂອງສະຖາບນ ຂອງຄອບຄວົ ແລະ ຈະມຈ ດຸ ຕ່າງກນ ໄປຫ າຍ. ສະນ ນຼັ້, ອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າ ທອຼັ້ງຖ ່ນມຄ ວາມສໍາຄນ ຢ່ 5 ຢ່ າງຄ: ກ) ທອຼັ້ງຖ ່ນມໜ າຼັ້ທ ່ ຫ ພາລະກດ ທ ່ ຈາໍ ເປ ນຕໍ ່ ການດໍາລງົຊວ ດ ຢ່ ໃນສງ ຄມົ ທ ່ ໃຫຍ່ກວ່າເຊ ່ນ: ໜາຼັ້ທ ່ ໃນ ການບໍາລຸງຮກ ສາທາງສງ ຄມົ , ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການດໍາລງົຊວ ດ ໃນແຕ່ລະຄອບຄວົ , ສາຼັ້ງຜນົຜະລດ ໃນທາງເສດຖະກດ . ຂ) ທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນເຄ ່ອງມທ ່ສະທອຼັ້ນຄວາມຄດ ເຫນ ຂອງປະຊາຊນົ ເນ ່ອງຈາກວ່າ ທອຼັ້ງຖ ່ ນເປ ນຫວົ ໜ່ ວຍ ການປົກຄອງຢ່ າງເປ ນທາງການ (ອງົກອນການປົກຄອງທອຼັ້ງຖ ່ ນ) ແລະ ບໍ ່ ເປ ນທາງການ (ຄກ ານເບ ່ ງແຍງບາຼັ້ນຂອງ ນາຍບາຼັ້ນ ແລະ ຜ ຊຼັ້ງົຄຸນວຸດທພ າຍໃນບາຼັ້ນ) ເຮດ ໃຫທຼັ້ ອຼັ້ງຖ ່ ນມຈ ດຸ ພເ ສດບາງປະການໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າເຖງ ປະຊາຊນົ ໃນຊຸມ ຊນົ , ເປ ນຫວົໜ່ວຍໃນການຊ ຼັ້ໃຫເຼັ້ຫນ ແນວຄວາມຄດ , ຄວາມເຊ ່ອ ຫ ທດ ສະນະຄະຕ, ຄວາມຕອຼັ້ງການ ແລະ ວທ ການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ໃນສງ ຄມົ . ຄ) ທອຼັ້ງຖ ່ ນເປ ນບ່ ອນລວມ (Groping) ຜນົ ປະ ໂຫຍດ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົໃນສງ ຄມົ ເຂົ ຼັ້າ ເປ ນໝວດໝ່ , ເປ ນກ່ ຸມກະສກ ໍາ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ, ກ່ ຸມຫດ ຖະກໍາ ແລະ ກ່ ຸມອ ່ນໆ. ງ) ທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຫວົໜ່ວຍພ ຼັ້ນຖານໃນການບນ ເທົ ່າຄວາມເດອ ດຮອຼັ້ນໃນລະດບ ຕົນຼັ້ ໃຫແຼັ້ກ່ປະຊາຊນົ : ຈ) ທອຼັ້ງຖ ່ນຄາຼັ້ຍຄສ ະຖາບນ ໜຶ ່ ງໃນການເຝ ກການມສ ່ວນຮ່ ວມ ແລະສົ ່ງເສມ ການມສ ່ ວນຮ່ ວມທາງດາຼັ້ນ ການເມອ ງ, ການບໍລຫ ານ ແລະ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົຮ ສຼັ້ດ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ຄວາມຮກ ແລະ ຫວງແໝທອຼັ້ງຖ ່ນຂອງຕນົ . 3. ໂຄງສາຼັ້ງຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ ໂຄງສາຼັ້ງຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ໝາຍເຖ ງສ່ ວນປະກອບ ແລະ ຄວາມສໍາພນ ທ ່ມສ າຍກຽຼັ້ວພນ ກນ ກາຍ ເປ ນ ໂຄງສາຼັ້ງສງ ຄມົ ທອຼັ້ງຖ ່ນເຊ ່ ງປະກອບມ 2 ສ່ວນເຂົ ຼັ້າກນ ຄ: 3.1 ກ່ ຸມຄນົ (Group people) ແມ່ ນການພວົ ພນ ແຕ່ 2 ຄນົ ຂຶ ຼັ້ນໄປເຂົ ຼັ້າມາພວົ ພນ ກນ ແລະມປ ະຕສ ໍາພນ ຕໍ ່ ກນ ທາງສງ ຄມົ ໃນ ໄລຍະເວລາໃດໜຶ ່ ງດວຼັ້ຍຄວາມມຸງໝາຍຢ່ າງໃດຢ່ າງໜຶ ່ ງຮ່ ວມກນ , ໃນຄວາມມຸ່ງໝາຍນ ນຼັ້ ອາດ ຈະເປ ນການຮ່ ວມມ ຊ່ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ຫ ເ ປ ນຄ່ ຂດ ແຍງກນ ກໄໍດ, ຼັ້ໃນການຢ່ ຮ່ ວມກ່ ຸມກນ ນ ຼັ້ອາດຈະມກ ານ ປ ບປຸງພດຶຕກ ໍາໃຫຼັ້ ເປ ນໄປຕາມລກ ສະນະຂອງຄນົໃນກ່ ຸມຕອຼັ້ງການ, ມກ ານຕອບສະໜອງຕາມຄວາມຕອຼັ້ງການ ທາງສະລລ ະວທ ະຍາ ແລະ ຈດ ຕະວທ ະຍາ, ການຕອບສະໝອງນ ຼັ້ຈະຕອຼັ້ ງໄດຜຼັ້່ ານຂະບວນການຮຽນຮ , ຼັ້ ປະສບົ ການ ແລະ ການ ພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນຮ່າງກາຍ ແລະ ຈດ ໃຈ. ສະນ ນຼັ້, ມະນຸດທ ່ມຢ ່ ລວມກນ ນ ຼັ້ອາດຈະເກດ ມາຈາກແຮງດນ ທາງທໍາມະ ຊາດ 2 ຢ່ າງຄ:

5 ກ) ຄວາມຫ ວໂຫຍ: ເຊ ່ ງເປ ນຄວາມຫ ວໂຫຍທາງດາຼັ້ນຮ່ າງກາຍ ແລະ ຈດ ໃຈ, ຈະມອ າຫານ, ຄວາມຕອງການທາງເພດ ຼັ້ , ການສາຼັ້ງສນ ຄວາມສາມກ ຄກ ບ ຄນົ ອ ່ນເປ ນຕົນຼັ້. ໃນຄວາມຕອຼັ້ງການອນ ນ ຼັ້ຈຶ ່ ງພາໃຫເຼັ້ກດ ມກ ານສາຼັ້ງສນ ,ມວ ດ ທະນະທໍາ ເຊ ່ ນ ການລຽຼັ້ງສດ ,ການສມົ ລດ ,ການສາຼັ້ງຄອບຄວົ ,ການສກ ສາ ແລະ ສາສະໝ າອ ່ນໆ,ການຫ ບົ ບໍ ່ຖກ ຕ່າງໆ ເຊ ່ນ ການທບົທ ່ ກໄພທໍາມະຊາດ, ຄວາມເຈບ ປ່ ວຍຕ່າງໆ, ຄວາມເປ ນຄນົ ນອກຈາກ ຈະມກ ານແບ່ງຕາມຄວາມເປ ນນ ນຼັ້ສາມາດແບ່ງອອກເປ ນສອງກ່ ຸມດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ກ່ ຸມປະຖມົ ພ ມ (ກ່ ຸມຄນົ ເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ Primaryy Groups) ສະມາຊກ ຂອງກ່ ຸມຈະມກ ານພວົ ພນ ກນ ຢ່ າງ ໃກຊຼັ້ ດ ດວຍຼັ້ ເຫດຜນົທາງມດ ຕະພາບ, ເປ ນຍາດຕພ ່ ນອຼັ້ງ, ມຄ ວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ເປ ນພວກດຽວກນ ຢ່ າງແທຈຼັ້ງ ພອຼັ້ ມທ ່ ຈະ ໃຫຄຼັ້ ວາມຊ່ ວຍເຫ ອ ສະໜບສະ ໜຸນ, ຖາຼັ້ມຄ ວາມສຸກກໍຈະມດ ວຼັ້ ຍກນ , ໃນກ່ ຸມປະຖມົ ພ ມ ມສ ອງກ່ ຸມດວຼັ້ ຍກນ : ກ່ ຸມຄອບຄວົ ເຊ ່ ງມຄ ວາມຜ ກພນ ກນ ແບບພ ່ນອຼັ້ງ (ກຣຸບເລອ ດ).ກ່ ຸມໝ່ເ ພ ່ອນມຄ ວາມສໍາພນ ກນ ແບບມດ ຕະພາບ , ຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ . ກຸມທຸຕຍ ະພ ມ (Secondary Group) ກ່ ຸມນ ຼັ້ແມ່ນ ກ່ ຸມທ ່ ສະມາຊກ ບໍ ່ ໄດຄຼັຸ້ນຼັ້ ເຄຍ ໃກສຼັ້ ດ ກນ ແບບສະ ໜດ ແໜນຼັ້ , ມກ ານພບົ ປະກນ ເປ ນບາງຄ ຼັ້ງຄາວ, ຄວາມສໍາພນ ເປ ນໄປຕາມກໍານດົກດົ ໝາຍແບບແຜນຂອງກ່ ຸມ, ມ ການສໍາພນ ກນ ແບບຜນົ ປະ ໂຫຍດ, ເຂົ ຼັ້າໃນກ່ ຸມ ເພ ່ອຜນົ ປະ ໂຫຍດຂອງຄນົໃດຄນົ ໜຶ ່ ງຫ າຍກວ່ າຄວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ທາງ ອາລມົ , ເມ ່ອໃດສະມາຊກ ໃນກ່ ຸມຮ ສຼັ້ກຶມຜ ນົປະໂຫຍດກໍຈະອອກຈາກກນ ແບບງ່າຍ. 3.2. ສະຖາບນ ທາງສງ ຄມົ (Social institution) ສງ ຄມົ ນ ຼັ້ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນເມ ່ອມຄ ນົ ຢ່ ຮ່ ວມກນ ເປ ນກ່ ຸມແລວຼັ້ ແລະ ມວ ວ ດ ທະນາການເຖງ ຂນ ຈດ ຕ ຼັ້ງເປ ນອງົ ກອນຢ່ າງສງ ຄມົ ແລວຼັ້, ຈະມກ ານກໍານດົແບບແຜນຂອງການປະຕບ ດ ຕໍ ່ ກນ ໃນກ່ ຸມ ເພ ່ອດໍາເນນ ການຕາມພາລະກດ ສອງກ່ ຸມ ໝາຍເຖງ ວທ ປ ະຕບ ດ ທ ່ ຈດ ຂຶ ຼັ້ນເພ ່ອສາຼັ້ງຄວາມເປ ນລະບຽບແບບແຜນ ໃຫຼັ້ເປ ນການຍອມຮບ ຂອງຄນົ ໃນສງ ຄມົ ແລະ ກໍເພ ່ ອຕອບສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົໃນດາຼັ້ຕ່ າງໆ. ສະຖາບນ ເປ ນວ່ າທ ່ ບໍ ່ ມ ຮ ປຮ່າໆ ບໍ ່ມຕ ວົຕນົ ມພ ຽງແຕ່ ແນວທາງການປະຕບ ດ ກນ ມາຈນົກາຍ ເປ ນແບບແຜນມຂ າຼັ້ງກອນເປ ນຜ ຮຼັ້ ອງຮບ . ນກ ສງ ຄມົ ວທ ະຍາໄດພຼັ້ ະຍາຍາມຈດ ໝວດໝ່ຂ ອງສາຖາບນ ສງ ຄມົ 7 ສະຖາບນ ໃບຍໆດ ່ງນ ຼັ້ : 1) ສະຖາບນ ກຽ່ວກບ ເພດ ແລະ ການສບ ພນ ແມນສະຖາບນ ສມົ ລດົ ແລະ ຄອບຄວົ , 2) ສະຖາບນ ທກຶ ກ່ ຽວກບ ການປົກປ ກຮກ ສາໄວດຼັ້າຼັ້ນຖານະທາງເສດຖະກດ ແມ່ ນສະຖາບນ ປະກອບ ອາຊບ ແລະ ການກາຼັ້ມໆຫາກນ ອ ່ນໆ. 3) ສະຖາບນ ກ່ ຽວກບ ການຖ່າຍທອດຄວາມຮ ແຼັ້ມ່ນສະຖາບນ ການສກຶ ສາ ແລະ ການເຝ ກອບົຮມົ ຕ່າງໆ. 4) ສະຖາບນ ກ່ ຽວກບ ການທະນຸບໍາລຸງຮກ ສາຮ່າງກາຍ ແລະ ຈດ ໃຈແມ່ນຽວະຖາບນ ພາລະສກຶ ສາ ແລະ ການບນ ເທງ ອາລມົ ຕ່າງໆໆ, 5) ສະຖາບນ ປະດດ ຄດ ຄນົ ແມ່ນສະຖາບນ ວໄ ຈຕ່າງໆ ແມ່ນການປະດດ ຄດ ຄົນຼັ້ທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ. 6) ສະຖາບນ ກ່ ຽວກບ ຈນ ຍາການປະພດ , ການທະນຸບໍາລຸງຈດ ໃຈໃຫບຼັ້ໍລສ ຸດແມ່ນສະຖາບນ ທາງສາສະ ໜາ. 7) ສະຖາບນ ກ່ ຽວກບ ການຄວບຄຸມພດ ຕກ ໍາໃນການຢ່ ຮ່ ວມກນ ນ ນຼັ້ ແມ່ ນສະຖາບນ ການເມອ ງການ ປົກຄອງ. 4. ຄວາມແຕກລະຫວາງຊຸມຊນົກບ ທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃນຄໍາວ່າ "ຊຸມຊນົກບ ທອຼັ້ງ ຖ ່ນ" ຈະມລ ກ ສະນະ ແລະ ອງົປະກອບທ ່ຄາຼັ້ຍຄກ ນ , ແຕ່ ເມ ່ອໄດພຼັ້ ຈ າລະນາ ລກ ສະນະຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຊຸມຊນົກບ ທອຼັ້ງຖ ່ນແລວຼັ້ເຫນ ວ່າ ມລ ກ ສະນະຄວາມແຕກຕ່າງກນ ບາງປະ ການ , ໃນຄວາມແຕກຕ່າງນ ຼັ້ບາງປະການຊຶ ່ ງໄດສຼັ້ ະແດງໃຫພຼັ້ ວກເຮາົເຫນ ດ ່ງຕາລາງລ່ ຸມນ ຼັ້ :

6 ຕາລາໆສະແດງຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຊຸມຊນົກບ ທອຼັ້ງຖ ່ນ. ລກ ສະນະສໍາຄນ ຂອງຊຸມຊນົ ລກ ສະນະສໍາຄນ ຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ ອງົປະກອບ ອງົປະກອບ ຊຸມຊນົ ເກ ດຈາກການຢ່ ຮ່ ວມກນ ຂອງບຸກຄນົ ຕ່າງໆຈໍາ ນວນໜຶ ່ ງ. ບຸກຄນົ ຕ່າງໆທ ່ ອາໄສຢ່ ຮ່ ວມກນ , ມຄ ວາມ ໃກຊຼັ້ ດ ຈນົ ເກດ ເປ ນລກ ສະນະ ຮ່ວມກນ ຂອງກ່ ຸມບຸກຄນົ . - ລກ ຊະນະລວມດ ່ງກ່າວອາດຈະສະທອຼັ້ ນອອກມາໃນ ດາຼັ້ນຕ່ າງໆເຊ ່ ນ: ຄວາມສົນໃຈຜົນປະ ໂຫຍດ, - ດນ ແດນທ ່ ມ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມທ ່ ເປ ນປ ດໄຈສໍາຄ ນ, ວດ ທະນະທໍາ, ປະເພນ ໂຄງສາຼັ້ງກາງດາຼັ້ນ ເສດຖະກດ ການດາໍ ເນນ ຊວ ດ ຂອງຄນົ ເຊ ່ນ ຊບ ພະຍາກອນ, ສງ ຄມົ ແລະ ການປົກຄອງ. - ສະມາຊກ ມຄ ວາມຊນ ເຄຍ ໃນການດໍາລງົຊດ ທໍານຽມ ປະເພນ, ວທ ຢ ່ ຮ່ວມກນ . - ບໍລເ ວນພ ຼັ້ນທ ່ ຫ ດນ ແດນອນ ເປ ນທ ່ ຕ ຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານ ຂອງ ຄນົ ຫ ກ່ ຸມບຸກຄນົ . - ບໍລເ ວນພ ຼັ້ນທ ່ ຫ ດນ ແດນອນ ເປ ນທ ່ ຕ ຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານຂອງ ຄນົ ຫ ກ່ ຸມບຸກຄນົ . - ດນ ແດນຕອຼັ້ງເປ ນທ ່ຕ ຼັ້ງຖ ່ນຖານຂອງຄນົໃນພ ຼັ້ນທ ່ນ ນຼັ້. - ດນ ແດນທ ່ ມສ ະພາບແວດລອຼັ້ ມທ ່ ເປ ນປ ດໃຈສໍາລບ ການດໍາເນນ ຊ ວດ ຂອງຄນົ ເຊ ່ ນ: ຊບ ພະຍາກອນທໍາມະ ຊາດ, ສລ ະປະ, ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ຂະນບົ ທໍານຽມ ປະເພນ. - ຄນົກບ ພ ຼັ້ນທ ່ມຄ ວາມຜ ກພນ ກນ ຢ່ າງສະໜດ. ແ ໜນຼັ້ ຈນົ ບາງຄ ຼັ້ງເອ ຼັ້ນຕົນເອງວ່ າ ເປ ນຄົນປະຈໍາພ ຼັ້ນທ ່ ອານາ ບໍລເ ວນນ ນຼັ້ເຊ ່ນ ຄນົບໍລຄ ໍາໄຊ ແລະ ຄນົວຽງຈນ . ລກ ສະນະສໍາຄນ ຂອງຊຸມຊນົ ລກ ສະນະສໍາຄນ ຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ - ຕອຼັ້ ງມ ເປົ ຼັ້າໝາຍ ຫ ຈຸດປະສົງໃນການຢ່ ຮ່ ວມກ ນ ເຊ ່ນ ເພ ່ອສາຼັ້ງຄວາມອບົອຸ່ນ, ປອດໄພ, ເພ ່ອສາຼັ້ງ ຄວາມ ສະດວກສະບາຍ ໃຫແຼັ້ກກຼັ້ ານຢ່ ຮ່ວມກນ . ຄວາມແຕກຕ່າງ ຄວາມແຕກຕ່າງ - ຊຸມຊນົ ຈະ ເກດ ຂ ຼັ້ນບນົ ພ ຼັ້ນຖານຂອງ “ຄນົ ” ໃນຊຸມ ຊນົໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ ຄນົ ເປ ນຫ ກ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈຶ ່ ງເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າ: “ຄນ ໃນ ຊຸມຊນົ ” - ຊຸມຊນົ ໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ ປະເພນ, ວດ ທະນະທໍາ, ຂະນບົທໍານຽມປະ ເພນ, ວຊ ວ ດ ການດໍາເນນ ຊວ ດ ປະ ຈາໍວນ . - ຄາວ່າຊຸມຊນົ ສະທອຼັ້ ນເຖ ງການມອ ໍານາດໃນຕວົ ເອງບໍ ່ ແມ່ນລກ ສະນະການມອບ ຫ ການກະຈາຍອໍານາດບ່ ອນ ໃດບ່ອນໜ ່ ງມາໃຫ.ຼັ້ - ຊຸມຊນົ ສະທອຼັ້ ນເຖ ງການມໜ າຼັ້ທ ່ ບາງຢ່ າງເຊ ່ນ:ໜາຼັ້ທ ເສມ ສາຼັ້ງສງ ຄມົ ,ໃຫກຼັ້ ານສກ ສາສ່ວນຫ າຍເປ ນໜາຼັ້ທ ່ທາງ ສ ງຄົມທ ່ ບໍ ່ ມ ກົດໝາຍປ ງຄ ບໃຫຊຼັ້ ົມຊົນເຮ ດໜາຼັ້ທ ່ ເປ ນຕົນຼັ້. - ທອຼັ້ງຖ ່ນຕ ຼັ້ງຢ່ ບນົ ພ ຼັ້ນຖານຂອງ "ພ ຼັ້ນທ ່ ” ແລະ “ໜ່ ວຍ ການປົກຄອງ". - ທອຼັ້ ງຖ ່ ນໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄ ນຜົນປະ ໂຫຍດ (ຂອງ ທອຼັ້ງຖ ່ນ) ສດ ທ, ເສລພ າບ. - ຄໍາວ່າທອຼັ້ງຖ ່ ນສະທອຼັ້ ນເຖງ ການມອບຮບ ອານາດ ຫ ການກະຈາຍອໍານາດຈາກລດ ຖະບານ ຫ ອງົກອນອ ່ນໆ. - ທອຼັ້ ງຖ ່ ນສະທອຼັ້ ນເຖ ງພ ຼັ້ນທ ່ ຫ ໜ່ ວຍການປົກ ຄອງ ທອຼັ້ງຖ ່ນງ່າຍກວ່າຈະສະທອຼັ້ນເຖງ ພາລະກດ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ ແຕ່ ແນວໃດກໍຕາມທອຼັ້ ງຖ ່ ນກໍມ ໜາຼັ້ທ ່ ເຊ ່ ນກນ ແຕ່ ວ່ າ ເປ ນໜາຼັ້ທ ່ຕາມກດົ ຕວົກໍານດົຄວາມເປ ນ “ຊຸມຊນົ ” ແລະ “ ທອຼັ້ງຖ ່ນ ” 1) ພຈ າລະນາຈາກຮາກຖານໃນການຕດ ຕ ຼັ້ງຢ່ ບນົພ ຼັ້ນຖານຂອງ “ຄນົທອຼັ້ງຖ ່ ນ”, 2) ພຈ າລະນາຈາກການໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ “ວຖ ຊວ ດ ການເປ ນຢ່ ” “ພ ຼັ້ນທ ່ໜ່ວຍການປົກຄອງ

7 3) ພຈ າລະນາຈາກລກ ສະນະຄວາມມ “ອໍານາດ” ດວຼັ້ຍຕນົ ເອງ ບໍ ່ມ ມາຈາກລດ . 4) ພຈ າລະນາຈາກພາລະກດ ໜາຼັ້ທ ່ ເປ ນໜາຼັ້ທ ່ທາງສງ ຄມົ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ຕາມກດົໝາຍ. 5. ພາລະກດ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ 5. 1 ພາລະກດ ໜາຼັ້ທ ່ທາງສງ ຄມົ ກ) ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການບໍາລຸງຮກ ສາສະມາຊກ ສານບໍາລຸງຮກ ສາສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົໃຫສຼັ້ າມາດເຮດ ໄດງຼັ້າຍແນວທາງການປ ກຈດ ສໍານກຶ ໃນການຮກ . ຊຸມຊນົ ທອຼັ້ ງໃນ ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາແກ່ ສະມາຊກ ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ຮກ ແລະ ຫວງແໝເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງໃນຊບ ພະຍາກອນ ທອຼັ້ງຖ ່ນ, ສາຼັ້ງແຮງຈງ ໃຈໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ ນຂອງຕນົ ເຊ ່ນ ສາຼັ້ງວຽກເຮດ ງານທໍາ, ສາຼັ້ງລາຍໄດ, ຼັ້ ສາຼັ້ງ ຄວາມ ສະດວກສະບາຍ ແລະ ສາຼັ້ງສາທາລະນຸປະ ໂພກຂ ນຼັ້ພ ຼັ້ນຖານຕ່າງໆ, ຂ) ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ ມໜ າຼັ້ໃນການຜະລດ ສນ ຄາຼັ້ ແລະ ບໍລກ ານ ນອກຈາກໜາຼັ້ທ ່ ໃນການຜະລດ ແລວຼັ້ ສະມາຊກ ຍງ ມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການຜະລດ ສນ ຄາຼັ້ ແລະ ບໍລກ ານ ລະບບົ ເສດຖະກດ ໄທມລ ະດບ ສ ງໃນຖານະເປ ນໜ່ວຍຜະລດ ລະດບ ຕົນຼັ້ຂອງລະບບົ ເສດຖະກດ ສນ ຄາຼັ້ ແລະ ການບໍລກ ານ ແລະ ເປ ນການຖ່ າຍທອດໜຸນວຽນຢ່ ໃນລະບບົ ເສດຖະກດ ເຊ ່ ນ: ການສາຼັ້ງວຽກເຮດ ງານທໍາ ສດ ລາຍໄດຼັ້ແລະ ສາຼັ້ງການຜະລດ , ການຜະລດ ທ ່ ເກດ ຈາກຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນມ: ດາຼັ້ນຫດ ຖະກໍາ, ສານ ແລະອ ່ນໆ. ຄ) ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການຜະລດ ສະມາຊກ ໃໝ່ ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການຜະລດ ສະມາຊກ ໃໝ່ ນ ນຼັ້ມ 2 ລກ ສະນະຄ: - ການເພ ່ມສະມາຊກ ໃໝ່ ໂດຍການເກດ ຊຶ ່ ງມໜ າຼັ້ທ ່ຄກ ນ ກບ ສະຖາບນ ຄອບຄວົ . - ການເພ ່ ມສະມາຊກ ໃໝ່ ໂດຍການຮບ ເອາົສະມາຊກ ມາຈາກຊຸມຊນົ ອ ່ນ ການເພ ່ມສະມາຊກ ໃນລກ ສະ ນະນ ຼັ້ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງມຄ ວາມສາມາດໃນການດ ດດງຶເອາົສະມາຊກ ເຂົ ຼັ້າມາຢ່ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນຂອງຕນົ . ງ) ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການເສມ ສາຼັ້ງສງ ຄມົໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ໃໝ່ ການເສມ ສາຼັ້ງສງ ຄມົ ຈະ ເຮດ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ຢ່ ຮ່ ວມກນ ໄດຢຼັ້່ າງມລ ະບຽບກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຄວາມສະຫງບົຂຶ ຼັ້ນໃນ ຊຸມ ຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ.. ນອກຈາກນ ນຼັ້ຍງ ເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ຖ່າຍທອດວດ ທະນະທໍາຈາກຮຸ່ນຄນົໜຶ ່ ງໄປຫາອກ ຮຸ່ນຄນົ ໜຶ ່ ງ. ຫາກ ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນບໍ ່ໄດເຼັ້ຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການສົ ່ງເສມ ທາງສງ ຄມົ ຫ ຖ່າຍທອດທາງວດ ທະນະທໍາແລວຼັ້ ຄນົ ໃນສງ ຄມົ ກໍຈະ ຂາດຈດ ສໍານກຶ ໃນຄວາມເປ ນຊຸມຊນົຂາດລກ ສະນະຂອງການມຕ ວົຕນົ , ບໍ ່ມວ ດ ທະນະທໍາທ ່ ເປ ນຂອງຕນົ ເອງ. ຈ) ຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການຮກ ສາກດົລະບຽບ ແລະ ເຮດ ໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ມຄ ວາມເປ ນລະບຽບຮຽບ ຮອຼັ້ ຍ, ມກ ານລງົໂທດທາງສງ ຄມົ ແລະ ທາງກດົ ໝາຍ ໃນການຄວບຄຸມດ ແລພດຶ ຕກ ໍາຂອງສະມາຊກ , ຫາກ ສະມາຊກ ຄນົ ໃດບໍ ່ ປະຕບ ດ ຕາມບນ ທດ ຖານ ຫ ກດົ ລະບຽບທ ່ ສງ ຄມົ ກໍານດົໄວຼັ້ແລວຼັ້ ອາດຈະໄດຮຼັ້ ບ ການຕໍ ່ ຕາຼັ້ນ ແລະ ຈະຖກ ຮບ ໄລອອກຈາກຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນໄດຼັ້ແລະ ກໍ ່ຈະເຮດ ໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ມຄ ວາມວຸນຼັ້ວາຍໄດ.ຼັ້ 5.2 ພາລະໜາຼັ້ທ ່ຕາມກດົໝາຍ ພາລະກດ ໜາຼັ້ທ ່ຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນໃນລກ ສະນະອງົກອນປົກຄອງທອຼັ້ງຖ ່ ນຊຶ ່ ງກດົ ໝາຍໄດກຼັ້ ໍານດົໜາຼັ້ທ ່ ໄດຢຼັ້່ າງຊດ ເຈນແລວຼັ້ຄ: ກ) ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການຮກ ສາຄວາມເປ ນລະບຽບຮຽບຮອຼັ້ ຍຂອງຊຸມຊນົ ທອຼັ້ ງຖ ່ ນຕອຼັ້ ງເຮດ ໃຫໄຼັ້ດພຼັ້ າຍໃນ ຂອບເຂດທ ່ ກດົ ໝາຍກໍານດົໃຫອຼັ້ໍານາດທອຼັ້ງຖ ່ ນໄວເຼັ້ທົ ່ານ ນຼັ້ ເຊ ່ນ ບາງປະເທດອງົກອນການປົກຄອງທອຼັ້ງຖ ່ ນມຕ ໍາ ຫ ວດ ທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຜ ຮຼັ້ກ ສາຄວາມເປ ນລະບຽບຮຽບຮອຼັ້ ຍ. ຂ) ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການສາຼັ້ງສາທາລະນະອຸປະໂພກຂ ນຼັ້ພ ຼັ້ນຖານຕ່າງໆໃຫແຼັ້ກ່ຄນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ ເຊ ່ນ ສາຼັ້ງຖະໜນົ , ສາຼັ້ງລະບບົນໍ ຼັ້າປະປາ, ສາຼັ້ງລະບບົໄຟຟາຼັ້, ລະບບົໂທລະສບ ແລະ ສາທາລະນະອຸປະໂພກອ ່ນໆ. ໂດຍທອຼັ້ງຖ ່ ນບໍ ່ ຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ດຼັ້ໍາເນນ ການເອງສະເໝ ອາດຈະຈາຼັ້ງເອກະຊນົ , ຮ່ວມມກ ບ ພາກລດ ແລະ ຮ່ວມມກ ບ ທອຼັ້ງຖ ່ນ

8 ຄ) ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການຮກ ສາຄວາມສະອາດ, ນບ ວ່າແມ່ນໜາຼັ້ທ ່ຫ ກ ປະການໜຶ ່ ງທ ່ທອຼັ້ງຖ ່ ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ດຼັ້ໍາເນນ ການເອງສະເພາະຖ ການຮ ກສາຄວາມສະອາດເປ ນພາລະກ ດໜາຼັ້ທ ່ ພ ຼັ້ນຖານທ ່ ສຸດ ຂອງອົງການການປົກຄອງ ທອຼັ້ງຖ ່ນ ງ) ໜາຼັ້ທ ່ດາຼັ້ນສາທາລະນະສຸກ ແມ່ນເປ ນການສົ ່ງເສມ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ ນມສ ຸຂະພາບແຂງແຮງ ມ ແ3 ຂະອານະໄມດ ເຊ ່ ງ ເປ ນວທ ກ ານອນ ດອ ນ ງາມໃນການຫຸ ດຕົນຼັ້ ທນຶໃນການກໍ ່ ສາຼັ້ງສະຖານພະຍາບານໃນທອຼັ້ ງ ຖ ່ນເຊ ່ ງເປ ນການແກບຼັ້ ນ ຫາດາຼັ້ນສາທາລະນະສຸກ ໂດຍສະເພາະການປະຖມົ ພະຍາບານໃນເບ ຼັ້ອງຕນົ ແກ່ ຜ ເຼັ້ຈບ ໃນ ທອຼັ້ ງຖ ່ ນຈດ ໃຫມຼັ້ ສ ະຖານພະຍາບານໃນລະດບ ຕົນຼັ້ , ຖາຼັ້ຫາກໃນກໍລະນໃ ຊເຼັ້ຄ ່ ອງມ ຫ ຄວາມສໍານານສະເພາະ ຖານະຂອງແພດກໍຈາໍເປ ນຕອຼັ້ງສງົຜ ເຼັ້ຈບ ໄປຍງ ສະຖານທ ່ອ ່ນ.. ຈ) ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາ, ການຈດ ການສກຶ ສາໃຫຄຼັ້ ນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນຢ່ າງໜອຼັ້ ຍທ ່ ສຸດທອຼັ້ງຖ ່ ນຕອຼັ້ງ ມ ໂຮງຮຽນ, ສະຖານທ ່ ສກຶ ສາໃນລະດບ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ເພ ່ອເປ ນການໃຫບຼັ້ໍລກ ານໃຫແຼັ້ກ່ ຄນົໃນທອຼັ້ ງຖ ່ ນຖາຼັ້ຫາກ ເປ ນທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ມສ ກ ກາຍະພາບຂະໝາດໃຫຍ່ກໍ ່ຫາວ່າຈະຈດ ການສກຶ ສາໃນລະດບ ສ ງຂຶ ຼັ້ນຕ ່ມອກ ກໍ ່ໄດ, ຼັ້ ເນ ່ອງຈາກ ວ່າການສກຶ ສາເປ ນສ ່ ງທ ່ຈາໍເປ ນທ ່ສຸດຂອງປະຊາຊນົ .

9 ບດົທ 2 ທດ ສະດກ ່ຽວກບ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 1 ແນວຄດ ໃນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 1.1 ປ ດຊະຍາຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ປ ດຊະຍາ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົຖວ ່າ ມະນຸດເປ ນສ່ ວນສໍາຄນ ທງ ເປ ນຊບ ພະຍາກອນມະນຸດທ ່ມພ ະລງ ຄວາມສາມາດສະຫ ບ ສບ ຊອຼັ້ນຢ່ ເຊ ່ນ ກໍາລງ ຄວາມຄດ , ແຮງງານ, ສມ , ທກ ສະ, ຖາຼັ້ແຮງງານເຫ ົ ່ານ ຼັ້ໄດຮຼັ້ ບ ການຂຸດ ຄົນຼັ້ ແລະ ນາມາໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ປ ນປະໂຫຍດໃຫແຼັ້ ກ່ ຊຸມຊນົ ກໍ ່ ສາມາດນຜົນສໍາເລດ ຫ າຍຢ່ າງມາໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ໄດ.ຼັ້ ດ ່ງນ ນຼັ້ , ວດ ຖຸປະສງົທ ່ ສໍາຄນ ຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແມ່ນເພ ່ອກະຕຸນຼັ້ ສົ ່ງເສ ມໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ແຕ່ ລະຄນົ ຫ ແຕ່ ລະກ່ ຸມ ຄນົຮ ຈຼັ້ກ ນໍາໃຊຄຼັ້ ວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງຊ່ ວຍຕນົ ເອງ ແລະ ເຂົ ຼັ້າມາ ມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການສາຼັ້ງສນ ຄວາມຈະເລນ ຂອງປາອງຖ ່ ນ ໂດຍອ ງໃສ່ ຄວາມຕອຼັ້ ງການທ ່ ແທຈຼັ້ ງ ຫ ຄວາມຄດ ລເ ລ ່ມຂອງປະຊາຊນົ ໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ເອງ ເປ ນ ຫ ກ ການໃນການດໍາເນນ ງານ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ຮາົສາມາດແກໄຼັ້ຂບນ ຍາຕວົ ຍຕນົ ເອງ, ຕດ ສນ ໃຈດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ເຮດ ວຽກຮ່ວມກນ ເປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວ. ສະນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ຈະຮຮາເລດ ໄດບຼັ້ໍ ່ ແມ່ນຈະຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຜນົ ສໍາເລດ ທາງດາຼັ້ນວດ ຖຸເທົ ່ານ ນຼັ້ ແຕ່ຫາກຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຄວາມສໍາເລດ ທ ່ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງ, ໃຫຫຼັ້ ຕຼັ້ ສະນະຄະຕ, ທກ ສະ, ຄວາມຮ ຼັ້ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງປະຊາຊນົ ເປ ນສາຄນ . 1.2 ຄວາມເປ ນມາຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທ ່ມມ າຈາກຄໍາວ່າການສກຶ ສາມວນຊນົ (Musducatic) ເວລານ ນຼັ້ ຄະນະກໍາມະ ການທ ່ ຍກົ ການສກຶ ສາຂອງລດ ຖະມນົຕ ວ່າ ການກະຊວງການຕ່າງປະເທດຂອງປະເທດອງ ກດ ໄດມຼັ້ ການລາຍງານ ກ່ ຽວກບ ການສກຶ ສາມວນຊນົໃນສງ ຄມົ ຂອງຊາວອາຝຣກ ກາ (MASS Feducation in Africaxxs Society) ໃນປ ຄສ 1945 ເພ ່ ອສະເໜ ແນະໃຫລຼັ້ ດ ຖະບານຂອງປະເທດອງ ກດ ນໍາໄປໃຊເຼັ້ປ ນແນວທາງໃນການປົກ ຄອງ ດນ ແດນທ ່ ເປ ນອານານຄ ມົ ໃນທະວບ ອາຝຣກ ກາ... ເປ ນການເປ ດໂອກາດໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົໄດມຼັ້ ສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ ໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງໃນຍຸມຊນົ ເກດ ຂ ຼັ້ນເພ ່ອເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເກດ ມຄ ວາມ ຮກ , ມ ສດ ທາ ແລະ ຈົ ່ງຮກ ພກ ດຕ ໍ ່ ຊຸມຊນົ .. ແຕ່ ຄໍາວ່າການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ໃນເວລານ ນຼັ້ ບໍ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ຄ່ານຍ ມົ , ຈນົມາ ຮອດປ ຄສ 1948 ກອງປະຊຸມສໍາມະນາຂອງຜ ຊຼັ້່ ຽວຊານເລ ່ ອງການບໍລ ຫານແລະການປົກຄອງຂອງຊາວອາຟຣ ກາ (Africanadrinistration) ໄດເຼັ້ປ ດກອງປະຊຸມຂ ຼັ້ນທ ່ມະຫາວທ ະຍາໄລເຄມບຣດ ປະເທດອງ ກດ , ໃນກອງ ປະຊຸມ ໄດນຼັ້ໍາເອາົຄໍາເວົ ຼັ້າທ ່ ວ່າ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົມາໃຊເຼັ້ປ ນຄ ຼັ້ງທໍາອດ ແລະ ເປ ນທ ່ ຍອມຮບ ກນ ທົ ່ວໄປ ແລະ ໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມນຍ ມົ ແຜ່ ໄປທົ ່ວໂລກ. ເມ ່ອອງົການສະຫະປະຊາຊາດຍອມຮບ ແລວຼັ້ ກໄໍ ດກຼັ້ ໍານດົຄວາມໝາຍ, ຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານພດ ທະນາຊຸມຊນົຂ ຼັ້ນເພ ່ອນາໍໄປໃຊຮຼັ້່ວມກນ ໃນລະຫວ່າງປະເທດສະມາຊກ . ສ ່ ງສໍາຄນ ຄໄ ດຼັ້ກໍານດົ ເອາົລະ ຫວ່າງປ ຄສ 1960-1909 ເປ ນທດົສະວດ ແຫ່ງການພດ ທະນາ ແລະ ເມ ່ອຄບົກໍານດົແລວຼັ້ ກໍ ່ ສບ ຕໍ ່ ກໍານດົ ເອາົບ ຄສ 1970-1970 ເປ ນບດົ ສະວດ ທ ່ ສອງ ແຫ່ງການພດ ທະນາຕດ ຕໍ ່ ກນ ອ ກ ດມ ຈ ນ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໄດມຼັ້ ກ ານ ຍອມຮບ ຍາກວາຼັ້ງຂວາງ ແລະ ນຍ ມົໃຊນຼັ້າໍກນ ມາຈນົເຖງ ປ ດຈບຸ ນ . 1.3 ແນວຄດ ທ ່ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານ ໃນພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນສ ່ ງທ ່ສໍາຄນ ແລະ ເຮດ ໃຫນຼັ້ ກ ພດ ທະນາສາມາດດໍາເນນ ງານ ກບ ປະຊາຊນົ ໄດຢຼັ້່ າງຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ເຮດ ໃຫວຼັ້ ຽກງານມປ ະສດ ທພ າບ. ສະນ ນຼັ້, ຈຶ ່ ງສະຫຸ ບໄດວຼັ້່າ : ຄດ ພ ຼັ້ນຖານ ຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົມດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : 1) ຄນົມຄ ວາມສໍາຄນ ທ ່ສຸດ (Man is a mast in portant) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ໃນສກ ກາຍຍະພາບ ຫ ພະລງ ຄວາມສາມາດຂອງຄນົ ເພາະມ ຊວ ດ ແລະ ການລົມຼັ້ ລະລາຍຂອງຊຸມຊນົຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຄນົ ໃນຊຸມຊນົ ເປ ນສໍາຄນ .

10 2) ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊນົ (People Participation) ປະຊາຊນົມສ ່ວນຮ່ວມໃນການຄດ , ວເ ຄາະ, ຮ່ວມວາງແຜນ, ຮ່ ວມປະຕບ ດ ງານ, ຮ່ ວມປະເມນ ຜນົ ແລະ ຮ່ວມຮບ ຜນົປະໂຫຍດ ອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົນ ນຼັ້ເປ ນຂອງປະຊາຊນົໂດຍປະຊາຊນົ ເພ ່ອປະຊາຊນົ . 3) ການຊ່ ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ Save Self ເປ ນແນວທາງໃນການພດ ທະນາທ ່ ຍດຶ ເປ ນຫ ກ ການສໍາຄນ ປະການໜຶ ່ ງຈະຕອຼັ້ ງພດ ທະນາໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເພ ່ ງຕນົ ເອງ ໃຫຫຼັ້ າຍຂຶ ຼັ້ນໂດຍລດ ຕອຼັ້ງ ໃຫກຼັ້ ານຊ່ວຍເຫ ອ ສະຫາຍໃຫຂຼັ້ ດ ຄວາມສາມາດຂອງປະຊາຊນົ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຕາມ ໂອກາດ ແລະ ຫ ກ ເກນທ ່ ເໝາະສມົ . 4) ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ (Self Reliance) ແນວຄ ດຂອງການພ ດທະນາຊຸມຊນົ ເຊ ່ ອໝ ນຼັ້ ວ່ າສ ກກາຍຍະພາບ ແລະ ພະລງ ຄວາມສາມາດຂອງ ປະຊາຊນົ ຈະເປ ນການເສມ ສາຼັ້ງຄວາມສາມາດຂອງຄນົທ ່ ຈະພດ ທະນາຊຸມຊນົ ດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງໄດຼັ້ແລະ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມ ເຂ ມຼັ້ ແຂງ. 5) ຄວາມຄດ ລເ ລ ່ມຂອງປະຊາຊນົ ໃນການເຮດ ວຽກກບ ປະຊາຊນົ ຕອຼັ້ງຢຶດຖຫ ກ ການຄວາມຄດ ລເ ລ ່ມຕອຼັ້ງມາຈາກປະຊາຊນົ , ການພດ ກ ນາຊຸມຊນົຕອຼັ້ງເກດ ຈາກຄວາມຕອຼັ້ງການທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍປະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົ ເປ ນຜ ລຼັ້ ເ ລ ່ມໃນການສກ ສາວເ ຄາະບນ ຫາແລວຼັ້ ວາງແຜນ ແລະ ດໍາເນນ ງານພດ ທະນາໃນຂ ນຼັ້ ຕອນຕ່າງໆ ຢາກເຮດ ໄດແຼັ້ນວນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງໃຫກຼັ້ ານ ສກ ສາແກ່ຄນົໃນຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຮ ຄຼັ້ວາມສາມາດໃນລະດບ ທ ່ວ່າ “ຄດ ເປ ນເຮດ ເປ ນ”. 6) ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊຸມຊນົ (Felte Needs) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົຕອຼັ້ງໃຫປະຼັ້ ຊາຊນົຄດ ແລະ ຕດ ສນ ລຸນຼັ້ ພ ຼັ້ນຖານຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊຸມຊນົ ເອງ ເພ ່ອເຮດ ໃຫຄຼັ້ວາມຄດ ນ ນຼັ້ເປ ນຂອງປະຊາຊນົ ແລະ ຊ່ວຍກນ ດ ແລຮກ ສາຕໍ ່ໄປ. 7) ການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນໃນຊຸມຊນົ ເມ ່ອມກ ານພດ ທະນາຊຸມຊນົໃດກໍຈະມຜ ນົປະໂຫຍດໃຫແຼັ້ກ່ ຊຸມຊນົ ສ ່ ງສໍາຄນ ຖາຼັ້ຢາກເຮດ ໄດແຼັ້ນວ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນຕ່າງໆຂອງຊຸມຊນົ ເຊ ່ນ ຄນົ , ເງນ , ວດ ຖຸອຸປະກອນ, ທນຶທາງສງ ຄມົ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນ ຕ່າງໆ. 8) ຂດ ຄວາມສາມາດຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ລດ ຖະບານ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແມ່ນ ເນ ນຼັ້ ໜກ ໃຫດຼັ້ໍາເນນ ການໂດຍຄນົ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນໃນຊຸມຊນົ ເປ ນສໍາ ຄນ ເພາະລດ ມຂ ດ ຄວາມສາມາດຈາໍກດ ທາງດາຼັ້ນບຸກຄະລາກອນ, ງບົປະມານ ແລະ ລະບບົ ບໍລຫ ານ. ສ່ ວນຂຸມ ຊນົ ກໍມເ ຂດຈາໍ ກດ ທາງດາຼັ້ນບຸກຄະລາກອນ, ງບົປະມານ ແລະ ລະບບົ ບໍລຫ ານ. ສ່ ວນຊຸມຊນົກໍ ່ມຂ ດ ຈາໍ ກດ ໃນ ດາຼັ້ນ ຄວາມພອຼັ້ມຂອງຄນົ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນໃນການພດ ທະນາບໍ ່ ພຽງພໍ, ດ ່ງນ ນຼັ້, ການດໍາເນນ ງານພດ ທະ ນາຊຸມຊນົ ຈງ ຕອຼັ້ງຄໍາໜຶ ່ ງເຖງ ຂດ ຄວາມສາມາດຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ລດ ຖະບານ. 9) ການຮ່ ວມມກ ນ ລະຫວ່າງລດ ກບ ຊຸມຊນົ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ຈະປະສບົ ຜົນສໍາເລດ ໄດຼັ້ຕອຼັ້ ງເກ ດຈາກການຮ່ ວມມກ ນ ລະຫ່ ວາງລດ ຖະບານ ແລະ ປະຊາຊນົ ບໍ ່ ຕອຼັ້ ງປະໃຫຝຼັ້່ າຍໃດຝ່ າຍໜຶ ່ ງຮບ ຜ ດຊອບພຽງຜ ດຼັ້ ຽວເພາະລດ ແລະ ປະຊາຊນົ ລວຼັ້ ນແຕ່ ມຂ ໍຈຼັ້ ໍາ ກດ ບໍ ່ສາມາດດໍາເນນ ງານພດ ທະນາໃຫມຼັ້ ປ ະສດ ທພ າບໄດ.ຼັ້ດ ່ງນ ນຼັ້, ການຮ່ ວມມລ ະຫວ່າງລດ ກບ ປະຊາຊນົ ນ ນຼັ້ ຕ ຼັ້ງຢ່ ບນົພ ຼັ້ນຖານການຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ, ລດ ຕອຼັ້ງສົ ່ງເສມ ສະໜບສະ ໜຸນປະຊາຊນົ . 10) ການພດ ທະນາແບບບ ລະນາການ (Integrated development) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົຕອຼັ້ງດໍາເນນ ການໄປພອຼັ້ມກນ ຫ າຍໆດາຼັ້ນ ເພາະກດ ຈະກໍາພດ ທະນາຊຸມຊນົມຫ າຍ ກດ ຈະກໍາ, ການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆຕອຼັ້ງສອດຄ່ອງ ແລະ ເປ ນແນວທາງດຽວກນ ເພ ່ອເປ ນການປະຢ ດແຮງ ງານ, ງບົປະມານ ແລະ ເວລາທ ່ນາໍມາໃຊຼັ້ການດໍາເນນ ງານຕອຼັ້ງມກ ານປະສານງານກບ ໜ່ວຍງານຫ າຍຝ່ າຍ.

11 11) ຄວາມສມົ ດ ນໃນການພດ ທະນາ (Development as equality) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ຕອຼັ້ງດໍາເນນ ການໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກນ ເພາະທຸກກດ ຈະກໍມຄ ວາມກ່ ຽວພນ ກນ ຢ່ າງ ໃກຊຼັ້ ດ . ສະນ ນຼັ້, ຕອຼັ້ງຄໍານງຶເຖງ ຄວາມສມົ ດ ນໃນການພດ ທະນາເຊ ່ນ ຄວາມສມົ ດ ນລະຫວ່າງການພດ ທະນາຄນົ ກບ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ, ລະຫວ່າງສ ່ ງທ ່ ເປ ນຮ ບປະທໍາກບ ນາມມະທໍາ, ລະຫວ່າງການພດ ທະນາວດ ຖຸກບ ຈດ ໃຈ ແລະ ອ ່ນໆ. 12) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນການສກຶສາພາກຊວ ດ (Lifelong Education) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ , ຕອຼັ້ງມລ ກ ສະນະການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາແກ່ ປະຊາຊນົທຸກຄນົ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງກນ ໄປຕະ ຫ ອດຊວ ດ , ເປ ນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາທ ່ ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ກ ຕນົ ເອງ, ຮ ຈຼັ້ກ ໂລກ ແລະຮຽນຮ ທຼັ້ ່ ຈະຢ່ ຮ່ ວມກບ ສບ ພະສ ່ ງທ ່ ເປ ນ ມະນຸດ, ທໍາມະຊາດ ຫ ສ ່ ງເໜອ ທໍາມະຊາດ, ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ປ ນຍາເພ ່ອປ ບສະພາບຄວາມເປ ນຢ່ ໃຫສຼັ້ອດຄ່ອງສມົ ດ ນ. ການສກຶ ສາກ່ ຽວກບ ຊວ ດ ເປ ນເຄ ່ອງມທ ່ສໍາຄນ ທ ່ຈະເຮດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມາດປ ບຕວົ ເຂົ ຼັ້າກບ ຊຸມຊນົ ແລະ ສ ງຄົມໄດຼັ້ດ ່ ງບົດລາຍງານຂອງອົງການສຶກສາວ ທະຍາສາດ ແລະ ວ ດທະນະທໍາແຫ່ ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNESCO) ໄດນຼັ້ໍາສະເໜໄ ວວຼັ້່າ: ມະນຸດແຕ່ ລະຄນົ ຈະຕອຼັ້ງຢ່ ໃນພາວະແຫ່ງການຮຽນຮ ຕຼັ້ ະຫ ອດຊວ ດ ຂອງເຂາົ. ສະນ ນຼັ້, ແນວຄວາມຄດ ຂອງການສກຶ ສາພາກຊວ ດ ຈາໍປຽບເໝອ ນກະ ແຈດອກສໍາຄນ ຂອງສງ ຄມົ ແຫງຼັ້ 13) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນຂະບວນການ, ວທ ກ ານ, ໂຄງການ ແນວຄດ ຂອງ ອວ ນ ທ ່ ແຊນເດ (IryWin T Sanders) ທ ່ໄດພຼັ້ ດ ທະນາຊຸມຊນົທ ່ ເປ ນຂະບວນການ, ການ ແລະ ໂຄງການ. 1.4) ຄວາມໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ນກ ວຊ າການດາຼັ້ນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍໄດຫຼັ້ າຍຄວາມໝາຍດ ່ງນ ຼັ້ : ໃນກອງປະຊຸມສໍາ ມະນາຂອງຜ ຊຼັ້່ ຽວຊານໃນວຽກງານບໍລຫ ານ ແລະ ການປົກຄອງ ໃນທະວ ບອາຝຣ ກກາຍ ມະຫາວທ ະຍາໄລ ເຄມບຣ ດ ປະເທດອງ ກດ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນຄ ຼັ້ງທໍາອດ ເມ ່ ອປ ຄສ 1948 ເວົ ຼັ້າ ວ່າການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແມ່ນຂະບວນທ ່ສົ ່ງເສມ ຊວ ດ ການເປ ນຢ່ ຂອງປະຊາຊນົ ໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນ ໂດຍ ອງ ໃສ່ ຄວາມຮ່ ວມ ມ ແລະ ຄວາມກະຕລ ລ ົນຼັ້ຂອງປະຊາຊນົທ ່ ແທຈຼັ້ງ . ອງົການສະຫະປະຊາຊາດ (The united Nation organization)ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່ າ: ການ ພດ ທະນາ ຊຸມຊນົ ແມ່ນຂະບວນການລວມລງ ລະຫວ່າງປະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົ ກບ ເຈົ ຼັ້າໜາຼັ້ທ ່ ຂອງລດ ຖະບານ ເພ ່ ອ ປ ບປຸງສະ ພາບທາງເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາຂອງຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ໃຫຈຼັ້ ະເລນ ແລະ ປະສມົ ປະສານເຂົ ຼັ້າ ເປ ນ ວດ ຂອງຊາດເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົສາມາດອຸທດ ຕນົ ເພ ່ອຄວາມກາຼັ້ວໜາຂອງປະເທດຊາດ. ຼັ້ ສະຫຸ ບແລວຼັ້ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໝາຍເຖງ ການປ່ ຽນແປງ, ການສາຼັ້ງສນ ປ ບປຸງຢ່ າງມຂ ະບວນການ ແລະ ເປ ນການປ່ ຽນແປງຢ່ າງມໂ ຄງສາຼັ້ງ, ແບບແຜນ ທ ່ ມກ ານກໍານດົທດ ທາງ ເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ແນ່ນອນ ອາດຈະ ເປ ນ ການຮ່ວມມຂ ອງພາກລດ ແລະ ເອກະຊນົ ເພ ່ອປ ບປຸງຄຸນນະພາບຊວ ດ ຕ່າງໆໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນ. 2. ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນຕ່າງໆ 2.1 ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທາໍ ການພດ ທະນາດາຼັ້ນວດ ທະນາທໍາເປ ນເອກະລກ ຂອງບຸກຄນົ ແລະ ຊຸມຊນົ ຖາຼັ້ຫາກຄນົ ເຮາົບໍ ່ ຮ ຈຼັ້ ກ ຕນົ ເອງ. ບໍ ່ ເຄາົລບົຕນົ ເອງ ແລວຼັ້ກໍຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາບໍ ່ໄດຮຼັ້ບ ຜນົດ ເພາະວດ ທະນະທໍາຄພ ະລງ ສໍາລບ ການຮ່ ວມ ມກ ນ ເປ ນກ່ ຸມກອຼັ້ນ ໃນການສາຼັ້ງຄວາມສາມກ ຄເ ປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວກນ ແລະ ມສ ກ ກາຍຍະພາບທ ່ ຈະພດ ທະນາ ຫ ຕາຼັ້ນກບ ກະແສທນຶນຍ ມົໄດ ນກ ພດ ທະນາຊຸມຊນໄດຫນ ມາສາຼັ້ງຄຸນນະທໍາໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ທາງຈດ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແລະ ຊ່ວຍເຫ ອ ເກອ ກ ນກນ ເປ ນຫ ກ ໃນການພດ ທະນາ. - ການພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍານ ຼັ້ໄດເປ ນການອະທບ າຍບນ ຫາຕ່າງໆທ ່ມກ ານພວົ ພນ ກນ ເພ ່ອນ ເຂົ ຼັ້າຫາກນ ນບ ທງ ລະບບົນເ ວດ, ລະບບົຄວາມສໍາພນ ກນ ຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົ , ຄຸນຄ່າ ແລະ ສກ ສຂ ອງຄວາມເປ ນຄນົ

12 ໃນຊຸມຊນົມຄ ວາມເປ ນເຈົ ຼັ້າຕນົ ເອງບໍ ່ຖກ ຄອບງາໍຈາກຄວາມຄດ ຂອງພວກໃດ ໂດຍຄວາມເປ ນຈງ ແລວຼັ້ ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານຂອງຍຸດທະສາດວດ ທະນະທໍາສ່ວນໜຶ ່ ງແມ່ນມາຈາກບດ ຊະຍາສາສະໜາທ ່ ປະຕເ ສດການອະນາການ ແລະ ເອາົໃຈໃສການພດ ທະນານດາຼັ້ນວດ ຖຸໂດຍຖເ ອາົຄວາມສ ງສຸດຂອງມະນຸດເປ ນເປົ ຼັ້າໝາຍ. “HummanC ntered Development” ອກ ສ່ ວນນໍາມາຈາກແນວໃດ ເລດ ກາວານ (ໂດຍສະເພາະການ ໃນການ ແກບຼັ້ ນ ຫາ) ເພ ່ອຢາກ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາມປ ະສດ ທພ າບນ ນຼັ້ ການຈະນຸພນ ໄດນຼັ້ໍາສະເໜກ ານພວົ ພນ ລະຫວ່າງ ຫາທາງເລອ ກໃນການພດ ທະນາ ຢ່ 4 ປະການ: ກ) ການສາຼັ້ງພ ຼັ້ນທ ່ທາງວດ ທະນະທໍາ (Cultural Space) ເປ ນການເປ ດໂອກາດ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ສາມາດພດ ທະນາພ ຼັ້ນທ ່ທາງວດ ທະນະທໍາຂອງຕນົ ເອງ ໄດຢຼັ້່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ອາດຈະແມ່ນຕົນຼັ້ທນຶທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ ເຊ ່ນ ພ ມປ ນຍາ, ຄວາມຮ , ຼັ້ ອຸດມົ ການ, ສນ ທໍາ ແລະ ຄຸນຄ່າທາງ ດາຼັ້ນ ຊບ ພະຍາກອນອ ່ນໆ.ໂດຍອງ ໃສ່ການສາຼັ້ງຈດ ສໍານກຶ ໃນການເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງຮ່ ວມກນ , ສາຼັ້ງກດ ຈະກໍາໃນທອຼັ້ງ ຖ ່ ນຕນົ ເອງຮ່ວມກນ .ຖາຼັ້ເສມ ສາຼັ້ງຕົນຼັ້ທນຶທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາຮ່ວມກນ ໄດຼັ້ແລວຼັ້ກໍຈະກາຍເປ ນພະລງ ໃນການສະ ແຫວງ ຫາທາງເລອ ກ ໃນການພດ ທະນາ ໃນອະນາຄດົ . ຂ) ການເສມ ສາຼັ້ງປະຊາສງ ຄມົ (Civil Society) ແມ່ນການດງຶດ ດເອາົປະຊາຊນົ ໃນຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ ນໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາ, ທຸກຄນົມ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ, ກວດກາ ແລະ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ປະໂຫຍດສະເໝພ າບເທົ ່າທຽມກນ ຊຶ ່ ງຈະເປ ນການຊ່ ວຍໃຫກຼັ້ ານ ພດ ທະນາດາຼັ້ນອ ່ນໆໄປຄຽງຄ່ ກນ . ຄ) ການເສມ ສາຼັ້ງຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໃຫແຼັ້ກ່ອງົການຊຸມຊນົ ການທ ່ປະຊາສງ ຄມົ ຈະມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໄດນຼັ້ ນຼັ້ຕອຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນກບ ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຂອງຊຸມຊນົ ຊຶ ່ ງຈະເຮດ ໜາ ຼັ້ ທ ່ ໃນການກວດກາ, ປົກປອຼັ້ ງສດ ທຂ ອງຊຸມຊນົໄດດຼັ້ , ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຂອງອງົກອນຊຸມຊນົ ຈະມສ ່ ວນຊ່ ວຍໃຫທຼັ້ ອງ ຖ ່ ນມສ ກ ກາຍະພາບໃນການປ ບຕວົ ຕໍ ່ ການປ່ ຽນແປງ ແລະ ການສະແຫວງຫາທາງເລອ ກໃນການພດ ທະນາທງ ເປ ນກໍາລງ ຂຶ ຼັ້ນຖານໃນລະບບົປະຊາທປ ະໄຕໃນລະດບ ປະຊາຊນົ . ງ) ການເຄາົລບົ ສດ ທດ ວຼັ້ ຍກນ ສ ່ ງເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຈະເປ ນເງ ່ອນໄຂທ ່ສໍາຄນ ຂອງການພດ ທະນາທ ່ມລ ກ ສະນະຫ າຍເຊ ຼັ້ອຊາດ, ຊນົ ເຜົ ່າ, ວຖ ຊວ ດ , ຄວາມເຊ ່ອ, ລະບບົການຜະລດ ແລະ ຖານະທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ຈະຕອຼັ້ງໄດເຼັ້ອາົໃຈໃສ່ ບໍ ່ ໃຫມຼັ້ ກ ານຈາໍ ແນກບນ ດາ ສດ ທດ ່ງກ່າວ ໃນສດ ທຂ ອງຄວາມເປ ນພນົ ລະເມອ ງ ໃຫເຼັ້ທົ ່າທຽມກນ ສາຼັ້ງຄວາມສະເໝພ າບຕໍ ່ ໜາຼັ້ກດົ ໝາຍຢ່ າງ ຖກ ຕອຼັ້ງ. 2.2 ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນທຸລະກດ ການເຮດ ທຸລະກດ ຂອງຊຸມຊນົ ແມ່ນ ການບໍລຫ ານງານທ ່ ເປ ນອດ ສະຫ ະ ໃຊເງນ ໃນການລງົທນຶ ໜອຍ ຼັ້ ໃນ ເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ ເນ ນຼັ້ ໜກ ການສາຼັ້ງວຽກເຮດ ງານທໍາ, ສາຼັ້ງລາຍໄດຼັ້ໃນຊຸມຊນົ ແລະ ບໍລຫ ານ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຄ່ ອງຕວົ , ສາຼັ້ງ ແຮງຈງ ໃຈໃຫທຼັ້ ຸກຄນົຫນ ໄປສນົ ໃຈການສກຶ ສາຫາແນວທາງການປະກອບອາຊບ ດາເນນ ທຸລະກດ ໃຫຫຼັ້ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ໂດຍ ໃຫກຼັ້ ບ ການສະໜບສະ ໜຸນຈາກໜ່ ວຍງານຕ່ າງໆໃນສງ ຄມົ ເພ ່ ອຈດ ຕ ຼັ້ງລະບບົທຸລະກດ ຊຸມຊນົໃນຫ າຍຮ ບ ແບບ ເຊ ່ນ ການແປຮ ບຜນົຜະລດ , ສາຼັ້ງຮາຼັ້ນຄາຼັ້ສະຫະກອນ, ສາຼັ້ງລະບບົອຸດສາຫະກໍາໃນຄອບຄວົ ແລະ ເຜະລດ ໃຫຼັ້ ເປ ນສນ ຄາຼັ້. 2.3 ການພດ ທະນາຊຸມຊນົແບບເພ ່ ງຕນົ ເອງ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົແບບເພ ່ ງຕນົ ເອງແມ່ນ ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານໃນການພດ ທະນາຄນົ ໃນຊຸມຊນົໃຫເຼັ້ກດ ທກ ສະໃນການຮຽນຮ , ຼັ້ ສາມາດເພ ່ ງພາຕນົ ເອງໄດຼັ້ໃນໄລຍະຍາວ ໂດຍອງ ໃສສະພາບແວດລອຼັ້ ມໃນຊຸມຊນົ ນ ນໆ ຼັ້ ເປ ນສໍາຄນ ເພາະການພດ ທະນາທ ່ ຢ່ ໃຕກຼັ້ ານຊ ຼັ້ນໍາ ຫ ລໍຖາຼັ້ແຕ່ ການຊ່ ວຍເຫ ອ ຈາກພາຍນອກນ ນຼັ້ ກໍຈະເປ ນການ

13 ພດ ທະນາທ ່ບໍ ່ຢ ຼັ້ງຢ ນ, ບໍ ່ຕ ຼັ້ງຢ່ ບນົພ ຼັ້ນຖານຄວາມເປ ນຈງ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊຸມຊນົ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ຢ່ ໃນຊຸມຊນົ ຂາດທກ ສະ ແລະ ປະສບົການໃນການດໍາເນນ ງານ, ຂາດທກ ສະ ໃນການຮຽນຮ ຼັ້ແລະ ຂາດພະລງ ໃນການ ສາຼັ້ງສນ . ໃນຂະບວນການພດ ທະນາສງ ຄມົ ສະໄໝ ໃໝ່ ໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ໜກ ເຖງ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງເປ ນປະການສໍາຄນ , ບໍ ່ ວ່າ ໃນດາຼັ້ນໃດກໍຕາມ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງລວຼັ້ ນແຕ່ ເປ ນສ ່ ງທ ່ ຈະນໍາໄປສ່ ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໃນອະນາຄດົ , ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ໃນໄລຍະທໍາອດ ກໍມຄ ວາມຈາໍເປ ນຈະຕອຼັ້ງໄດເຼັ້ພ ່ ງພາກບ ຄນົ ພາຍນອກ ແຕ່ຫ ກ ສໍາຄນ ແລວຼັ້ ຕອຼັ້ງຢຶດຖປ ດຊະຍາ ຍາ ທ ່ວ່າ: “ການເພ ່ ງພາເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ການເພ ່ ງພາ” ໝາຍຄວາມວ່າຈະບໍ ່ ເພ ່ ງພາພາຍນອກຕະຫ ອດໄປ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໃນສງ ຄມົ ກໍາລງ ມກ ານປ່ ຽນແປງ ຈະມສ ່ ງຄອບງາໍທາງດາຼັ້ນ ແນວຄດ ສ ງຂຶ ຼັ້ນອາດ ຈະ ມາຈາກພາຍນອກ ແລະ ພາຍໃນສງ ຄມົ ເອງເຊ ່ນ ທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ການເມອ ງ ,ບນ ຫາເຫ ົ ່ານ ຼັ້ລວຼັ້ ນແຕ່ ສົ ່ງຜນົ ກະທບົ ຕໍ ່ ຊຸມຊນົ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ຈ ່ ງກາຍເປ ນຄວາມ ເຂ ມຼັ້ ແຂງ ຄວາມສມົ ບ ນ ໃນທຸກດາຼັ້ນ ແລະ ເກດ ການປ່ ຽນແປງໃນທາງທ ່ດຂ ຶ ຼັ້ນ.

14 ບດົທ 3 ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 1. ຫກ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ຈາກປ ດຊະຍາ ແລະ ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ໄດກຼັ້ າຍ ເປ ນຫ ກ ການໃນການ ດໍາ ເນນ ງານພດ ທະນາຊຸມຊນົດ ່ງຕໍ ່ ໄປນ ຼັ້ : 1.1 ຫກ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊນົ ແມ່ນຂະບວນການຂອງປະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາທຸກຂ ນຼັ້ ຕອນຄ ຮ່ ວມສກຶ ສາ, ຮ່ ວມຄດ , ຮ່ ວມວເ ຄາະ ຮ່ ວມຕດ ສນ ໃຈ, ຮ່ ວມວາງແຜນ, ຮ່ ວມແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ, ຮວມຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ , ຮວມ ຮບ ຜດ ຊອບ ແລະ ຮ່ ວມຮບ ເອາົຜນົ ຂອງການພດ ທະນາ ຈະເປ ນບຸກຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ ແລະ ອງົກອນຕອຼັ້ ງມຄ ວາມ ສາມກ ຄກ ນ ຢ່ າງແໜນຼັ້ ແຟນຼັ້ , ເພ ່ອສາຼັ້ງຄວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ໃນຕນົ ເອງ, ສາຼັ້ງພະລງ ຄວາມຮ , ຼັ້ຄວາມສາມາດ ເຮດ ໃຫຼັ້ເກດ ຄວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງຊຸມຊນົ , ເຈົ ຼັ້າຂອງວຽກງານພດ ທະນາ (Scene 0f Belonging) ແລະ ດໍາເນນ ການ ພດ ທະນາໃຫປຼັ້ ະສບົຜນົສໍາເລດ . 1.2 ຫກ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງປະຊາຊນົ (Self Reliance) ແມ່ນຫ ກ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົທ ່ ສໍາຄນ ຫ ກ ການໜຶ ່ ງ, ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ຕາມສກ ກາຍະພາບ ຫ ພະລງ ຄວາມສາມາດທ ່ມຢ ່ ໃນຊຸມຊນົ , ຊບ ພະຍາກອນ ແລະ ທນຶຕ່າງໆ, ພດ ທະນາປະຊາຊນົ ໃນຊຸມຊນົໂດຍ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ມຄ ວາມສາມາດແກໄຼັ້ຂບນ ຫາໄດດຼັ້ ວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ, ເປ ນຜ ຮຼັ້ ສຼັ້ ະພາບບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົກວ່າຜ ອຼັ້ ່ນ. ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ຈະເປ ນການຊ່ ວຍແບ່ງເບາົພາລະຂອງລດ ຖະບານເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ແລະ ຊຸມຊນົ ມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ ສາມາດຮກ ສາ ແລະ ພດ ທະນາຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມກາຼັ້ວໜາ.ຼັ້ 1.3 ຫກ ການເຮດ ວຽກເປ ນກ່ ຸມ ແລະ ອງົກອນ ກ່ ຸມ ແລະ ອງົກອນເປ ນສ ນກາງຂອງການດໍາເນນ ງານພດ ທະນາ, ເປ ນບ່ ອນລວມໃນການຮ່ ວມຄດ ຮ່ ວມ ຕດ ສນ ໃຈ, ຮ່ ວມວາງແຜນ, ຮ່ ວມປະຕບ ດ ແລະ ຮ່ ວມກນ ຮບ ຜດ ຊອບ, ເປ ນແຫ່ ງພະລງ ຄວາມຮ ຄຼັ້ ວາມສາມາດ ຂອງຊຸມຊນົ , ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ພະລງ ໃນການພດ ທະນາຢ່ າງແຂງແຮງ. ກ່ ຸມ ແລະ ອງົກອນຍງ ຊ່ ວຍໃຫເຼັ້ກດ ຄວາມໝ ນໃຈ ຼັ້ ວ່າ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົຈະຕອຼັ້ງປະສບົຜນົ ສໍາເລດ ຢ່ າງແນ່ນອນ. 1.4. ຫກ ການພດ ທະນາປ ນ ຜ ນຼັ້າໍ ໃນການພດ ທະນາຕອຼັ້ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມຮ , ຼັ້ ຄວາມສາມາດຍອມຮບ ໃນຫ ກ ການປະຊາທປ ະໄຕ, ມ ບຸກຄະລກ ະພາບເດ ່ນເປ ນພເ ສດ, ເປ ນຜ ທຼັ້ ່ຊຸມຊນົຍອມຮບ , ຜ ນຼັ້າໍຊຸມຊນົ ເປ ນຜ ເຼັ້ຮດ ໜາ ໃນການປະສານງານ ຼັ້ . ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ເປ ນພະລງ ສໍາຄນ ທ ່ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຊຸມຊນົປະສບົຜນົສໍາເລດ ໄດ.ຼັ້ 1.5 ຫກ ການປະຊາທປ ະໄຕ ໃນປ ດຊະຍາ ແລະ ຄວາມຄດ ຂອງລະບອບປະຊາທປ ະໄຕກບ ປ ດຊະຍາ ແລະ ແນວຄວາມຄດ ຂອງການ ພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນຫ ກ ການອນ ດຽວກນ ຄ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ດ ທ, ອດ ສະລະພາບ, ສະເໝພາບ , ເສລພ າບ ແລະ ພະລາດອນພາບໃນການດໍາລງົຊວ ດ ຕາມທ ່ ກດົ ໝາຍໄດກຼັ້ ໍານດົ ໄວ.ຼັ້ ການດໍາເນນ ງານ, ການດໍາເນນ ກດ . ຈະກາການ ພດ ທະນາຕອຼັ້ງເປ ນຂອງປະຊາຊນົໂດຍປະຊາຊນົ ແລະ ເພ ່ອປະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົ ດວຼັ້ ຍຄວາມສະໝກ ໃຈ, ຍອມຮບ ຟ ງຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ , ທຸກຄນົມໂ ອກາດສະແດງຄວາມຄດ ເຫນ ໄດເຼັ້ທົ ່າທຽມ ກນ ແລະ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົປະໂຫຍດໃນການພດ ທະນາ ເທົ ່າທຽມກນ . 1.6 ຫກ ການປະສານງານ ການປະສານງານພດ ທະນາຊຸມຊນົປະກອບມບ ຸກຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ ແລະ ອງົກອນທ ່ ກ່ ຽວຂອຼັ້ງຈາໍ ນວນຫ າຍ, ການດໍາເນນ ງານພດ ທະນາຈງ ຕອຼັ້ງໃຊກຼັ້ ານປະສານງານເປ ນຫ ກ ການສໍາຄນ ຄ ເປ ນການປະສານພ ຼັ້ນທ ່ , ປະສານ ຄນົ ,

15 ປະສານໜ່ ວຍງານ, ປະສານເງນ , ປະສານຊບ ພະຍາກອນ, ປະສານ ແຜນການ ແລະ ໂຄງການ, ປະສານຜົນ ປະໂຫຍດທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນການພດ ທະນາ, ນບ ຕ ຼັ້ງແຕ່ ເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈນົ ເຖງ ການພດ ທະນາສ ຼັ້ນສຸດລງົ. ການປະສານງານຈະ ຊ່ ວຍການແບ່ງໜາຼັ້ທ ່ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ ແລະ ສາຼັ້ງຄວາມຮ່ ວມມຮ ບ ຜ ດຊອບກດ ຈະກາຮ່ ວມກນ ເຮດ ໃຫການ ຼັ້ ພດ ທະນາຊຸມຊນົ ດໍາເນນ ໄປຕາມຂ ນຼັ້ ຕອນ, ບໍ ່ມຄ ວາມຊບ ຊອນຼັ້ , ປະຢ ດແຮງງານຊບ ພະຍາກອນ ແລະ ເວລາເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາມປ ະສດ ທພ າບສໍາເລດ ໄວ. 1.7 ຫກ ການບໍລຫ ານຊຸມຊນົ ຄນົໃນຊຸມຊນົ ຮຽນຮ ໃຼັ້ນຫ ກ ການບໍລຫ ານພອຼັ້ ມກນ ດໍາເນນ ງານບໍລຫ ານ ແລະ ຂອງຕນົ , ສາມາດສກຶ ສາ ບນ ຫາ, ວເ ຄາະບນ ຫາສາຼັ້ງແຜນການ ແລະ ໂຄງການດໍາເນນ ງານພດ ທະນາ ຜົນສະຫຸ ບຖອດຖອນບດົ ຮຽນໃນ ການດໍາເນນ ການດວຼັ້ຍຕນົ ເອງ ແລະ ພດ ທະນາລະບບົການບໍລຫ ານສມົ ກບ ສະຖານະການຂອງຊຸມຊນົ . 1.8 ຫກ ບ ລະນາການ ແມ່ນການປະສມົ ປະສານຂອງອງົກອນຕ່າງໆຂອງການພດ ທະນາໃຫເຼັ້ປ ນເອກະພາບເພ ່ອສາຼັ້ງສກ ກາຍະ ພາບທ ່ພະລງ ການພດ ທະນາເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາມເ ປົ ຼັ້າໝາຍຮ່ ວມກນ , ດໍາເນນ ໃນທດ ທາງດຽວ ຜນົ ສໍາເລດ ຮ່ ວມ ກນ 1.9 ຫກ ການພດ ທະນາແບບສງ ລວມ (Holistic) ແມ່ນການພດ ທະນາຊຸມຊນົທ ່ດໍາເນນ ການພດ ທະນາອງົປະກອບຕ່າງໆໄປພອຼັ້ ມໆກນ ເພາະຊຸມຊນົມກ ານ ພວົພນ ກນ . 1.10 ການພດ ທະນາແບບຍນ ຍງົ (Sustainable) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົຕອຼັ້ງອານຸລກ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ມທໍາມະຊາດ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ , ສະໜບສະ ໜຸນສົ ່ງເສມ ໃຫສຼັ້ ່ ງແວດລອຼັ້ມອອຼັ້ມຊຸມຊນົ ໃຫຢຼັ້່ ຄ່ ກບ ຊຸມຊນົໃຫຍຼັ້ ນ ຍງົຕະຫ ອດໄປ. 1.11 ຫກ ການໃຊວຼັ້ດ ທະນະທາໍຊຸມຊນົ ວດ ທະນະທໍາແມ່ນ ສ ່ ງທ ່ ປະຊາຊນົ ຍອມຮບ ແລະ ນໍາມາປະຕບ ດ ໃນຊວ ດ ປະຈາໍ ວນ ຈນົກາຍເປ ນວຖ ຊວ ດ ຂອງຊຸມຊນົ . ວດ ທະນະທໍາໄດເຼັ້ກດ ມາຈາກການກະທໍາຂອງມະນຸດ ເຊ ່ ງເປ ນວດ ທະນະທໍາທາງດາຼັ້ນວດ ຖຸ ຄ ເຄ ່ອງມ, ອຸປະກອນຮບ ໃຊຼັ້ແລະ ສ ່ ງວດ ຖຸຕ່າງໆ, ວດ ທະນະທໍາທ ່ ເປ ນນາມມະທໍາເຊ ່ນ ຄວາມເຊ ່ອ, ຄ່ານຍ ມົ , ອຸດມົ ການ, ສາສະໜາ ແລະ ຂະນບົທໍານຽມປະເພດນ ຼັ້ຕ່າງໆ, ວດ ທະນະທໍາບາງຢ່ າງ ແມ່ນພ ມປ ນຍາຂອງຊຸມຊນົ ທ ່ ເກດ ຈາກສະມະຊກ ໃນຊຸມຊນົ ເອງ. 1.12 ຫກ ການຮຽນຮ ຮຼັ້ວມກນ ຂອງຊຸມຊນົ ການຮຽມຮ ຮຼັ້່ວມກນ ຊຸມຊນົແມ່ນການແລກປ່ ຽນຮຽນຮ ປຼັ້ ະສບົການຂອງຄນົ ໃນຊຸມຊນົ ແລະ ເປ ນການ ຮຽນ ຮ ສຼັ້ ່ ງໃໝ່ຈາກນອກຊຸມຊນົ ເປ ນການຖອດຖອນບດົຮຽນ, ສະຫຸ ບບດົຮຽນ, ສາຼັ້ງບດົຮຽນຮບ ຄວາມຮ ໃຼັ້ໝ່ ໆໄປ ພອຼັ້ ມກນ ແລະ ມ ຄວາມຮ ຄຼັ້ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈໃຫກຼັ້ ົງກ ນຊ່ ວຍກະຕຸນຼັ້ ໃຫສຼັ້ າມະຊ ກຕ ່ ນຕວົ ຢ່ ຕະຫ ອດເວລາໃນການ ພດ ທະນາ. 1.13 ຫກ ການສາຼັ້ງເຄອ ຂ່າຍໃນການຮຽນຮ ຂຼັ້ອງຊຸມຊນົ ການພວົພນ ການຮຽນຮ ຂຼັ້ອງຄນົໃນຊຸມຊນົ ຕອຼັ້ງດໍາເນດ ການໄປໃນລກ ສານະເຄອ ຂ່າຍ ເພາະຈະເຮດ ໃຫຼັ້ ລະດບ ການຮຽນຮ ຂຼັ້ ອງຊຸມຊນົ ມປ ະສດ ທ ພາບແລວຼັ້ ຂະຫຍາຍໄປສາຼັ້ງເຄອ ຂ່າຍ ການຮຽນຮ ຊຼັຸ້ມຊນົ ອ ່ນໆເຮດ ໃຫຼັ້ ຊຸມຊນົມພ ະລງ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ພວົພນ ແລກປ່ ຽນການຮຽນຮ ໃຼັ້ຫກຼັ້ ວາຼັ້ງຂວາງໃຫເຼັ້ປ ນຄວາມຮ ໃຼັ້ໝ່ ເພ ່ອນໍາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການ ພດ ທະນາໃຫຫຼັ້ າຍຂ ຼັ້ນ. 1.14. ຫກ ການຂະຫຍາຍຜນົຂອງ ໂຄງການ ແລະ ກດ ຈະການການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແມ່ນການປະກາດຜນົສໍາເລດ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົອ ່ນໆໄດຮຼັ້ບ ຮ ເຼັ້ພ ່ອເປ ນແນວທາງໃນການປະຍຸກໃຊບຼັ້ ດົ ຮຽນໃຫມຼັ້ ຄວາມເໝາະສມົ ກບ ຊຸມຊນົ , ໂດຍສະເພາະກບ ຊຸມຊນົທ ່ ເປ ນເຄອຶຂ່າຍເພາະຜນົ ສໍາເລດ ດ ່ງກ່າວຈະເປ ນການສາຼັ້ງກໍາ

16 ລງ ໃຈ, ຄວາມສດ ທາ ແລະ ຄວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ໃນການຂະຫຍາຍຜນົ ແຜ່ ຂະຫຍາຍໃຫໄຼັ້ປວອງໄວ ແລະ ທງ ເປ ນການ ສາຼັ້ງເຄອ ຂ່າຍກບ ຊຸມຊນົອ ່ນໃຫມຼັ້ ຜ ນົສໍາເລດ . 2. ລກ ສະນະຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 2.1 ລກ ສະນະຂອງການພດ ທະນະຊຸມຊນົ - ລກ ສະນະຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົປະກອບມດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ແມ່ນການດໍາເນນ ງານໂດຍຄນົໃນຊຸມຊນົ , ໃຊທຼັ້ ນຶ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນ ໃນຊຸມຊນົ ເປ ນສໍາຄນ . - ແມ່ນການຮວ່ມມກ ນ ຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົດວຼັ້ຍກນ - ແມ່ນການປຽນແປງທ ່ມເ ປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ທດ ທາງ - ແມ່ນເກດ ມາຈາກຄວາມຕ ຼັ້ງໃຈ ແລະ ການກະທໍາຂອງມະນຸດ - ແມ່ນການພດ ທະນາຄຸນນະພາບຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຮ ຄຼັ້ ວາມສາມາດໃນການພດ ທະນາຕນົ - ເອງ, ບຸກຄນົອ ່ນ ແລະ ສ ່ ງແວດລອມ - ແມ່ນຂະບວນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາຕະຫ ອດຊວ ດ - ແມ່ນຂະບວນການຈດ ອງົກອນ ຫ ກ່ ຸມ - ແມ່ນການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງສະມາຊກ ຫ ຄນົໃນຊຸມຊນົໃນທຸກຂ ນຼັ້ຕອນ - ມລ ກ ສະນະແບບບ ລະນາການ ແມ່ນການພດ ທະນາແບບສງ ລວມ (ພອຼັ້ມກນ ທຸກຂະແໜງ ) - ແມ່ນການພດ ທະນາແບບຍນ ຍງົ -ມລ ກ ສະນະແບບປະຊາທປ ະໄຕ - ແມ່ນການນາໍເອາົຍຸດທະສາດ ແລະ ວທ ກ ານຕ່າງໆມານນາໍ ໃຊຼັ້ - ມລ ກ ສະນະການບໍລຫ ານຈດ ການ - ມລ ກ ສະນະເປ ນເຄອ ຂ່າຍໃນການຮຽນຮ ຼັ້ 2.2 ອງົປະກອບຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ - ແມ່ນຄນົໃນຊຸມຊນົ - ທນຶຂອງຊຸມຊນົ , ທນຶທາງສງ ຄມົ . - ວດ ຖຸອຸປະກອນ ທ ່ກ່ ຽວຂອງຼັ້ກບ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ - ຍຸດທະສາດ ແລະ ວທ ກ ານພດ ທະນາ - ຂະບວນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ - ການສະໜບ ໜຸນຈາກລດ ຖະບານ ແລະ ເອກະຊນົ - ການບໍລຫ ານ ແລະ ການຈດ ການທ ່ດ - ນກ ພດ ທະນາຊຸມຊນົກບ ການປະສານງານ - ຜນົຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ 2.3 ເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໃນຫ ກ ການແລວຼັ້ມ 2 ປະການຄ: ກ) ການພດ ທະນາຄນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມກ ຄ, ໃຫເຼັ້ປ ນຄນົມຄ ຸນນະພາບ, ມຄ ຸນນະທໍາ, ມຄ ວາມສະຫງບົ ສຸກ, ມຈ ດ ໃຈທ່ ຸນທ່ ຽງອາລມົ ແຈມໃສໝ ນຼັ້ຄງົ, ບໍ ່ມຄ ວາມຄຽດ, ມຄ ວາມເມດຕາກະລຸນນາ, ຮ ຈຼັ້ ກ ປະມານຕນົ ເອງ, ມຄ ວາມພຽງພ, ໍ ເຂົ ຼັ້າໃຈສດ ຈະທໍາຂອງຊວ ດ , ເບ ່ ງໂລກໃນແງ່ດ ແລະ ມສ ຸຂະພາບສມົ ບ ນເຂ ມຼັ້ ແຂງ. ຂ) ການພດ ທະນາຊຸມຊນົໃຫເຼັ້ຂ ມຼັ້ ແຂງມລ ກ ຊະນະດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ມຈ ດ ສໍານກຶ ຕໍ ່ ຊຸມຊນົ ສະມາຊກ ມຄ ວາມສໍານກຶ ວ່າຕນົ ເອງເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງຊຸມຊນົ , ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບບນ ຫາຕ່າງໆຮ່ ວມກບ ບຸກ ຄນົອ ່ນໆເທົ ່າທຽມກນ ສາມກ ຄກ ນ , ຍອມຮບ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ .

17 - ມຈ ດ ວນ ຍານຊຸມຊນົ ສະມາຊກ ທຸກຄນົມຄ ວາມຈົ ່ງຮກ ພກ ດຕ ໍ ່ ຊຸມຊນົ , ອຸທດ ຕນົ ເພ ່ອຊຸມຊນົ , ຫວງແຫນຊຸມຊນົ ,ໝ ນໃຈໃນ ຼັ້ ທດ ທາງດຽວກນ ເຊ ່ນ ສາສະໜາ, ຍາດພ ່ ນອຼັ້ງ ແລະ ຄວາມສໍາພນ ທາງສງ ຄມົ ແບບຕ່າງໆ, ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ການຍອມ ຮບ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ພະລງ ອນ ມະຫາສານທ ່ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົ ແລະ ຊຸມຊນົມຄ ວາມສຸກຮ່ ວມກນ , ຈດ ວນ ຍານຂອງຊຸມຊນົ ເປ ນ ສ ່ ງທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ. - ຊຸມຊນົ ແຫ່ງການຮຽນຮ ຼັ້ ສະມາຊກ ແຕ່ລະຄນົຮ່ວມກນ ຮຽນຮ ຼັ້ແລະ ຮຽນຮ ຮຼັ້່ວມກນ ເປ ນກ່ ຸມມຄ ວາມຕ ່ນຕວົ ຢ່ ຕະຫ ອດເວລາ, ຮ ຼັ້ ຂໍມຼັ້ ນດາຼັ້ນຕ່າງໆທາງດາຼັ້ນການເມອ ງ, ເສດຖະກດ ແລະ ສງ ຄມົ , ມຄ ວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ຊຸມຊນົ ຂອງຕນົ , ມປ ະສບົ ການຮ່ວມກນ ແລະ ກໍເປ ນຂະບວນການຮຽນຮ ທຼັ້ ່ນາໍໄປສ່ ການຕດ ສນ ໃຈຮ່ວມກນ . - ມອ ງົກອນຊຸມຊນົທ ່ ເຂ ມຼັ້ ແຂງ ສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົຢ່ ຮ່ວມກນ ຢ່ າງໜຽວແໜນຼັ້ດວຼັ້ຍຈດ ສໍານກຶ ແລະ ຈດ ວນ ຍານຂອງຊຸມຊນົທ ່ ເປ ນຜນົ ມາຈາກການຮຽນຮ .ຼັ້ - ມກ ານຈດ ການຊຸມຊນົທ ່ດ ສະມາຊກ ຂອງຊຸມຊນົມຄ ວາມສາມາດໃນການຈດ ການຕນົ ເອງ, ກ່ ຸມ ແລະ ຊຸມຊນົ ໄດ, ຼັ້ ວາງແຜນຈດ ຂະບວນການດໍາເນນ ງານ ແລະ ປະເມນ ຜນົການພດ ທະນາໄດຢຼັ້່ າງມປ ະສດ ທພ າບ. - ມເ ຄອ ຂ່າຍຊຸມຊນົ ມຂ ະບວນການເຊ ່ ອມໂຍງສະມາຊກ ໃນກ່ ຸມ ແລະ ອງົກອນຕ່ າງໆຂອງຊຸມຊນົ ເຂົ ຼັ້າຫາກນ ດວຼັ້ ຍລະບບົ ສານເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ການລວມຈດ ສໍານກຶ ແລະ ຈດ ວນ ຍານຂອງສະມາຊກ ໃຫມຼັ້ ພ ະລງ ເຂ ມຼັ້ ແຂງຮ່ ວມກນ . - ພາວະຜ ນຼັ້ໍາຊຸມຊນົ ຜ ນຼັ້ ໍາໃນການພດ ທະນາເປ ນຜ ປຼັ້ ະສານຄວາມຄດ , ການຮຽນຮ ຼັ້ແລກປ່ ຽນຂໍມຼັ້ ນ ແລະ ຄວາມຄດ ເຫນ ດ ກບ ຜ ອຼັ້ ່ນ, ສາມາດປະສານກບ ສະມາຊກ ຂອງກ່ ຸມ ແລະ ຊຸມຊນົ ເພ ່ອຜນົປະໂຫຍດຂອງຊຸມຊນົ . - ເປ ນຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ ສາຼັ້ງຊຸມຊນົ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຊ່ ວຍເຫ ອ ແລະ ເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດໃຼັ້ນດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ການເມອ ງການ ປົກຄອງ ແລະ ສງ ຄມົ .. - ເປ ນຊຸມຊນົ ສະຫງບົສຸກ ເປ ນຊຸມຊນົທ ່ມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ, ການພດ ທະນາຄນົມຄ ຸນນະພາບ, ມຄ ຸນນະທໍາ ແລະ ມຄ ວາມສຸກບໍ ່ມ ການ ບຽດບຽນຈາກຊຸມຊນົອ ່ນ. - ເປ ນຊຸມຊນົທ ່ຍນ ຍງົ ຊຸມຊນົທ ່ ເຂ ມຼັ້ ແຂງເປ ນຊຸມຊນົທ ່ ຮກ ສາສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາເພ ່ອເປ ນການສບ ຖອດໃຫອຼັຸ້່ນຄນົຕໍ ່ ໄປ. 2.4 ຂະບວນການປະຕບ ດ ວຽກງານຂອງຊຸມຊນົ ວຽກງານພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເປ ນວຽກງານທ ່ຕອຼັ້ງເຮດ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ແລະ ມຂ ນຼັ້ຕອນດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ທວງຫາຂໍມຼັ້ ນຕ່າງໆຂອງຊຸມຊນົ ເຊ ່ນ ຂໍມຼັ້ ນດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ການເມອ ງການປົກຄອງ,ສະພາບ ຄວາມເປ ນຢ່ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ , ວທ ໃ ນການສກຶ ສາອາດໃຊວຼັ້ທ ກ ານສໍາພາດ,ກາສງ ເກດ, ການສໍາຫ ວດ ແລະ ການສກຶ ສາຂໍມຼັ້ ນເອກະສານ, ວທ ທ ່ສໍາຄນ ທ ່ນກ ພດ ທະນາຕອຼັ້ງໃຊໃຼັ້ນຂ ນຼັ້ ຈອນນ ຼັ້ແມ່ນການສາຼັ້ງ ຄວາມສໍາພນ ອນ ດໃ ຫມຼັ້ ຄ ວາມສະໜດສະ ໜມ. ົ ຄວາມຮກ ແພງ ແລະ ສດ ທາເປ ນສ ່ ງທ ່ ຈາໍ ເປ ນຈະຕອຼັ້ ງປ ກຝ ງໃຫຼັ້ ເກດ ຂ ຼັ້ນກບ ຄນົໃນຊຸມຊນົ .

18 - ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາແກ່ຊຸມຊນົ ເປ ນການນໍາເອາົຂໍມຼັ້ ນໄປສນົທະນາວເ ຄາະບນ ຫາຮ່ ວມກບ ປະຊາຊນົ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າຮໄ ຼັ້ດບຼັ້ ນ ຫາຄວາມຕອຼັ້ ງ ການ, ຜນົ ກະທບົ , ຄວາມຮຸນແຮງ, ຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງປະຊາຊນົ , ເພ ່ອກະຕຸນຼັ້ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໄດຮຼັ້ , ຼັ້ ໄດເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃຈ ແລະ ໜກແ ໜນຼັ້ໃນບນ ຫາຊຸມຊນົ . - ການວາງແຜນ ເປ ນຂ ນຼັ້ຕອນທ ່ຈະຕອຼັ້ງ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົຮ່ວມຕດ ສນ ໃຈເອາົບນ ຫາສາເຫດຂອງບນ ຫາ ເຂາົມາລວມກນ ຫາ ວທ ແ ກບຼັ້ ນ ຫາ, ຈດ ລະດບ ຄວາມສໍາຄນ ຂອງບນ ຫາ ແລະ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເປ ນຜ ຕຼັ້ ດ ສນ ໃຈທ ່ ຈະແກໄຼັ້ຂພາຍໃນຕດ ຄວາມສາມາດຂອງປະຊາຊນົ , ແຕ່ບນ ຫາທ ່ສໍາຄນ ໃນຂນ ຕອນນ ຼັ້ແມ່ນການໃຫຄຼັ້ວາມຮ ໃຼັ້ນຂະບວນການ ແກບຼັ້ ນ ຫາ , ວທ ກ ານວາງແຜນ ແລະ ການຂຽນໂຄງການໂດຍໃຊເຼັ້ຕກ ນກ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ່ວນຮ່ວມ. - ການດໍາເນນ ງານຕາມແຜນ ແລະ ໂຄງການ ການດໍາເນນ ງານຕາມແຜນ ແລະ ໂຄງການນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງມຜ ຊຼັ້່ ວຍໃນສອງລກ ສະນະຄ ມຜ ປຼັ້ ະຕບ ດ ງານກາງ ດາຼັ້ນວຊ າການ ເຊ ່ນ ແນະນໍາການປະຕບ ດ ງານ, ການໃຫຄຼັ້ໍາປຶກສາຫາລໃ ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາທ ່ ເກ ດຂຶ ຼັ້ນຈາ ການ ປະຕບ ດ ງານ, - ເປ ນຜ ສຼັ້ ົ ່ງເສມ ໃຫຊຼັ້າວບາຼັ້ນເຂົ ຼັ້າມາປະຕບ ດງານ - ການຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ ເປ ນການຕດ ຕາມຄວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ຂອງວຽກງານທ ່ ກໍາລງ ດໍາເນນ ການຕາມໂຄງການ, ເພ ່ອເປ ນການປ ບປຸງ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາອຸປະສກ ທ ່ພບົ ເຫນ ໄດຢາງທນ ການ, ວທ ສ ໍາຄນ ໃນຂ ນຼັ້ ຕອນນ ຼັ້ແມ່ນການຕດ ຕາມດ ແລວຽກງານຂອງ ປະຊາຊນົທ ່ມຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ ແລະ ບນ ຫາທ ່ມອ ຸປະສກ ນ ນຼັ້ໄປ ເຜຍ ແຜ່ ເພ ່ອ ໃຫຜຼັ້ ທຼັ້ ່ກ່ ຽວຂອຼັ້ງໄດຮຼັ້ບ ຮ ຼັ້: - 2.5 ປ ດໄຈທ ່ ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງ ການປຽ່ນແປງຢ່ ໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ເກ ດມາຈາກຫ າຍສາເຫດທ ່ ມ ການພົວພ ນກ ນຖາຼັ້ໃນຊຸມຊົນຫາກມ ການປຽ່ນແປງ ສ່ ວນໃດໜຶ ່ ງຂອງຊຸມຊນົ ຫ ສງ ຄມົ ກໍອາດຈະມກ ານກະທບົ ພາກສ່ ວນອ ່ ນຂອງຊຸມຊນົ ເກດ ການ ປຽ່ນແປງໄປທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ມ ດ ່ງນ ນຼັ້, ໃນສໍານກ ແນວຄດ ທດ ສະດ ພ ຼັ້ນຖານ ແລະ ນກ ວຊ າການຫ າຍທ່ານໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າເຖງ ປ ດໄຈທ ່ ພາ ໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງຂຶ ຼັ້ນໃນຊຸມຊນົ , ຫ ໃນສງ ຄມົ ມະນຸດໄດສຼັ້ ະເໜໄ ວໂຼັ້ດຍສງ ເຂບດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ປ ດໄຈທາງຊວ ະວທ ະຍາ (Biological) ແມ່ນມາຈາກຄຸນນະພາບທາງດາຼັ້ນພນ ທຸກໍາທ ່ມກ ານຖ່າຍທອດມາຈາກບນ ພະບ ລຸດຈ ່ ງມຄ ວາມແຕກຕ່າງ ກນ ໃນດາຼັ້ນ ຄຸນນະພາບ ແລະ ສກ ກາຍະພາບຂອງມະນຸດໃນແຕ່ ລະສງ ຄມົ ຊຶ ່ ງມຜ ນົ ກະທບົ ຕໍ ່ ຄວາມສາມາດ ໃນ ການປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ ຂ) ປ ດໄຈທາງປະຊາກອນ (Population) ຊຸມຊນົທ ່ມປ ະຊາກອນເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນນ ນຼັ້ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງທາງເສດຖະກດ ແລະ ຄວາມເປ ນຢ່ ຂອງ ປະຊາຊນົ ນບ ແຕ່ ການເກດ , ການຕາຍ ແລະ ການຍາຼັ້ຍຖ ່ ນຖານ. ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ປະລມ ານຂອງເພດກໍມຜ ນົ ກະ ທບົຕໍ ່ການປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ ອກ ດວຼັ້ຍ ເຊ ່ນ ສະພາບການຕ່າງໆ, ເກດ ມບ ນ ຫາທາງສງ ຄມົ ແລະ ການພດ ຄ) ບດ ໄຈທາງກາຍະພາບ (Physical) ແມ່ນປ ດໄຈທ ່ ເວົ ຼັ້າເຖງ ສະພາບທາງພ ມສາດ, ດາລາສາດ ແລະ ດາຼັ້ນສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມບນ ຫາສະພາບດ ່ງກ່າວ ມອ ດ ທພ ນົຕໍ ່ວຖ ຊ ວ ດ ທາງດາຼັ້ນດ ແລະ ບໍ ່ດ ແລະ ສາມາດກໍານດົຄວາມເປ ນໄປແຫ່ງຊວ ດ ໄດ.ຼັ້ ງ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທາໍ ຈາກການທ ່ ບຸກຄນົ ຕດ ຕໍ ່ ພວົ ພນ ໂດຍທາງກງົ ແລະ ທາງອອຼັ້ ມແລວຼັ້ໄດເຼັ້ຮດ ໃຫມຼັ້ ກ ານຂະຫຍາຍທາງດາຼັ້ນ ວດ ທະນະທໍາ, ມກ ານຮຽນແບບ, ການຍມ ຖວ ດ ທະນະທໍາ ແລະ ມກ ານປະສມົ ປະສານກນ ທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະ ທໍາ

19 ທ ່ ເປ ນວດ ຖຸ ແລະ ບໍ ່ ແມ່ ນວດ ຖຸ ເມ ່ອມກ ານປ່ ຽນແປງເກ ດຂຶ ຼັ້ນກໍຈະມກ ານກະຕຸນຼັ້ ໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງທາງດາຼັ້ນ ນໄ ສ, ຄວາມຮ ສຼັ້ກຶ , ຮ ບແບບການຢ່ ອາໄສ, ພາສາ ແລະ ເຄ ່ອງແຕ່ງກາຍເປ ນຕົນຼັ້. ຈ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນເຕກ ໂນໂລຊ ແມ່ນນາໍເອາົເຕກ ໂນໂລຊ ຫ ການປະດດ ສ ່ ງໃໝ່ ເປ ນສາເຫດຂອງການປ່ ຽນແປງ ໃນສະຖາບນ ແລະ ປະ ເພນ. ເຖງ ຢ່ າງໃດກໍຕາມ ທ່ານ ວນ ລຽມ ຟອກເບນ (Willam Fogburn) ໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າວ່າ: ການປະດດ ສ ່ ງໃໝ່ ຂຶ ຼັ້ນມາຈະ ເປ ນການເພ ່ ມຄວາມສະຫ ບ ຊບ ຊອຼັ້ ນຂອງວດ ທະນະທໍາ, ຊ ວດ ຂອງມະນຸດກໍຈະສບ ສນົໄປຕາມເນ ຼັ້ອໃນຂອງວດ ທະນະທົ ່ານ ນຼັ້ ແລະ ກໍເປ ນສາເຫດໃນການນປ່ ຽນແປງທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ທງ ເປ ນການເພ ່ມຂອງຜນົ ຜະລດ , ເປ ນ ການແຈກຢາຍສນ ຄາຼັ້ ແລະ ການບໍລກ ານເຮດ ໃຫຼັ້ໂຄງສາຼັ້ງຂອງສງ ຄມົ ມກ ານປ ບຕວົ . ສ) ປ ດໄຈດາຼັ້ນຂະບວນການຂອງສງ ຄມົ (Social Movement) ນກ ສງ ຄມົ ວທ ະຍາບາງກ່ ຸມອະທບ າຍວ່າ: ຂະບວນການສງ ຄມົ ໄດເຼັ້ຮດ ໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ ເພາະຂະບວນການສງ ຄມົ ໃດກໍ ່ ຕາມເມ ່ອມກ ານດໍາເນນ ການສໍາເລດ ຫ ບໍ ່ ສໍາເລດ ກໍຕາມຈະມຜ ນົໃຫເຼັ້ກ ດມກ ານ ປ່ ຽນແປງຢ່ າງໃດຢ່ າງໜຶ ່ ງສະເໝ, ເນ ່ອງຈາກວ່າ ເປ ນການກະທໍາຮ່ ວມກນ ຂອງກ່ ຸມຄນົທ ່ມອ ຸດມົ ການກງົກນ ທ ່ ມ ຄວາມຕອຼັ້ ງການຢາກໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງ ໃນໂຄງສາຼັ້ງຂອງສງ ຄມົ , ອາດຈະອອກກດົ ໝາຍ ແລະ ບໍາບດ ຄວາມ ຕອຼັ້ງການນ ນຼັ້ໃຫໄຼັ້ດ.ຼັ້ ຊ) ປ ດໄຈທາງຈດ ຕະວທ ະຍາ ນກ ຈດ ຕະວທ ະຍາທງ ຫ າຍໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າວ່າ: ປ ດໄຈຕ່າງໆມຄ ວາມສໍາຄນ ຫ າຍ ໃນການເຮດ ໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ປ່ ຽນແປງ ແລະ ເຄຍ ເວົ ຼັ້າວ່າ: ສາເຫດຂອງການປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ ແມ່ນມາຈາກຈດ ໃຈຂອງມະນຸດ, ທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດ ໂດຍທົ ່ວໄປແລວຼັ້ມກ ປຽນແປງເຊ ່ນ: ຄົນຼັ້ຄວຼັ້າສ ່ ງໃໝ່ໆ, ຫາປະສບົການໃໝ່ໆ.

20 ບດົທ 4 ທດ ສະດກ ານເພ ່ ງຕນົເອງ 1. ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານ ໃນການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານຂອງການເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດເຼັ້ປ ນແນວທາງໃນການຈດ ການໃນການພດ ທະນາແບບລວມທ ່ ເຫນ ຄຸນຄ່າຂອງຄນົ ແລະ ສບ ພະສ ່ ງຢ່ າງເປ ນລະບບົ , ແມ່ນການພດ ທະນາຮອບດາຼັ້ນ, ສະເໝພ າບດ ່ງລາຍລະອຽດ ລ່ ຸມນ ຼັ້ : 1.1 ເອາົໃຈໃສ່ການພດ ທະນາແບບລວມ ແມ່ນການພດ ທະນາທ ່ ຈະຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ບນ ຫາລວມຂອງທຸກໆຢ່ າງເປ ນພ ຼັ້ນຖານ ໂດຍບໍ ່ໄດຈຼັ້າໍ ແນກວ່ າ ເປ ນມະນຸດ, ທໍາມະຊາດ ຫ ສ ່ ງເໜອ ທໍາມະຊາດແລວຼັ້ຖວ ່າໃຫຄຼັ້ວາມສໍາຄນ ກບ ການພດ ທະນາທ ່ມຄ ວາມເດ ່ນ. 1.2 ເອາົໃຈໃສ່ການພດ ທະນາທ ່ຍດ ຖລ ະບບົຄຸນຄ່າ ຕອຼັ້ງມອງເຫນ ຄຸນຄ່າຂອງຄນົ ແລະ ສ ່ ງຕ່າງໆບໍ ່ ວ່າຈະເປ ນຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ຊບ ພະຍາກອນ ໃນຊຸມຊນົ , ລະບບົ ເຕກ ໂນໂລຊ ແລະ ຄວບຄ່ ໄປກບ ການມລ ະບບົການຈດ ຕ ຼັ້ງທ ່ມປ ະສດ ທພ າບ, ເອາົໃຈໃສ່ ການ ບໍລຫ ານ ແລະ ບຸກຄນົທ ່ ເປ ນແກນນາໍໃນການພດ ທະນາ. 1.3 ເອາົໃຈໃສການພດ ທະນາຮອບດາຼັ້ນ ການພດ ທະນາແບບຮອບດາຼັ້ນນ ນຼັ້ ແມ່ ນຕອຼັ້ ງໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ ແນວທາງການພດ ທະນາໃນທຸກດານ ຼັ້ ແລະ ໃຫມຼັ້ ກ ານພດ ທະນາໄປພອຼັ້ມໆກນ ໂດຍມເ ປົ ຼັ້າໝາຍໃໝ່ ໃນການພດ ທະນາຮ່ ວມກນ , ຢ່ ຮ່ ວມກນ ເປ ນຫວົ ໃຈ ຫ ກ ໃນການພດ ທະນາ. 1.4 ເອາົໃຈໃສ່ການພດ ທະນາທຸກຄນົໃຫສຼັ້ມົ ສ່ວນ ໝາຍຄວາມວ່າຕອຼັ້ງພດ ທະນາໃນທຸກພາກສ່ ວນ ແລະ ທຸກຄນົ ໃນຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ໄປພອຼັ້ ມໆ ກນ . 2. ຄວາມໝາຍຂອງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ໄດມຼັ້ ຜ ທຼັ້ ່ ໃຫຄຼັ້ວາມໝາຍການເພ ່ ງຕນົ ເອງໄວທຼັ້ ່ມເ ນ ຼັ້ອໃນດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : 1) ແມ່ນຄວາມສາມາດທ ່ ເປ ນຕວົຂອງຕນົ ເອງໃນທາງຄວາມຄດ ໂດຍມທ ດ ສະນະໃນການເບ ່ ງບນ ຫາຂອງ ຕນົ ເອງ ແລະ ການຕດ ສນ ໃຈດວຼັ້ຍຕນົ ເອງ. 2) ແມ່ນການຕດ ສນ ໃຈດໍາເນນ ການ ໂດຍສະຖາບນ ຂອງຊຸມຊນົ ຫ ອງົກອນຊຸມຊນົ ເພ ່ອຜນົ ປະໂຫຍດ ຂອງຊຸມຊນົທາງດາຼັ້ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ແລະ ການພດ ທະນາຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຂອງຊຸມຊນົ . 3) ເປ ນການເພ ່ ງຕນົ ເອງໂດຍບໍ ່ອາໄສຄນົອ ່ນ ແລະ ເປ ນການເພ ່ ງພາອາໄສກນ ແບບເທົ ່າທຽມກນ . 4) ຂອບເຂດໃນການກະທໍານ ນຼັ້ ບໍ ່ ແມ່ ນ ເພ ່ ອແຂ່ງຂ ນກນ , ບໍ ່ ແມ່ ນເພ ່ ອຄອບງາໍຄນົ ອ ່ ນ ແມ່ ນເພ ່ ອ ຊ່ວຍເຫ ອ ເກ ຼັ້ອກ ນກນ . 3. ອງົປະກອບຂອງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງຜດ ຄວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ວ່າ ຕນົ ຍອມຊ່ ວຍຕນົ ເອງໄດກຼັ້ ອນຈຶ ່ ງຈະເຮດ ໃຫມຼັ້ ເ ຫດຜນົ ວ່າຕນົ ເອງຈະຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈ ່ ງກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ມຂ ະບວນການດ ່ງນ ຼັ້ : 1) ຄວາມຮ ສຼັ້ ຶກຂອງການລວມກນ ເປ ນກ່ ຸມຂອງຄນົ ທ ່ ມ ຄວາມສົນໃຈຮ່ ວມກ ນ ແລະ ຮ່ ວມກ ນ ຢ່ າງຮອບດາຼັ້ນ. 2) ຄານຍ ມົ ປະຊາທປ ະໄຕໂດຍເອາົໃຈໃສ່ ສາຼັ້ງໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊຸມຊນົມກ ານຍອມຮບ ຟ ງຄວາມຄດ ຄວາມ ເຫນ ຂອງຄນົອ ່ນ ແລະ ໃຊມຼັ້ ະຕຂ ອງກອງປະຊຸມຕດ ສນ ໂດຍບໍ ່ ໃຊອຼັ້ດ ທພ ນົສ່ວນຕວົ ຂອງຄນົໃດເຂົ ຼັ້າໄປຄດ ຂຶ ຼັ້ນ ເພ ່ອ ຜນົປະໂຫຍດຂອງກ່ ຸມຄນົໃນຊຸມຊນົ .

21 3) ສາຼັ້ງພະລງ ໃນການເຮດ ວຽກຮ່ວມກນ (Spirit Cooperation) ຕອຼັ້ງມກ ານຕກົ ລງົຮ່ ວມກນ ກ່ ຽວ ກບ ກດ ຈະການ ແລະ ການກະທໍາຮ່ວມກນ ໂດຍມກ ານມອບໝາຍໜາຼັ້ທ ່ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ ແລະ ຊ່ວຍເຫ ອ ກນ . 4) ສາຼັ້ງພະລງ ພເ ສດໃນການເຮດ ວຽກເປ ນກ່ ຸມ (Collective Spirit) ສາຼັ້ງພະລງ ພເ ສດຂອງຄວາມ ສນົໃຈຮ່ວມກນ ເປ ນກ່ ຸມເປ ນເລ ່ອງທ ່ສໍາຄນ , ມຄ ວາມພະຍາຍາມຮ່ວມກນ ໃນການປະຕບ ດ ວຽກງານໃຫບຼັ້ ນ ລຸໝາກ ຜນົອນ ດງ າມ. 5) ສາຼັ້ງພະລ ງພ ເສດໃນການສາຼັ້ງສ ນ (CreativeSpirit) ສາຼັ້ງໃຫຄຼັ້ ົນມ ແນວຄ ດລ ເລ ່ ມໃນການ ສະແຫວງຫາຊບ ພະຍາກອນໃໝ່ ໆ, ເຕກ ໂນໂລຊໃ ໝ່ ໆທ ່ ເໝາະສມົ , ມກ ານບໍລຫ ານ ແລະ ການຈດການຮ ບ ແບບ ແລະ ມປ ະສບົການເຫ ົ ່ານ ຼັ້ໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການແກໄຂຼັ້ ບນ ຫາ. 6) ສາຼັ້ງພະລງ ພເ ສດໃນການຮ່ ວມກນ ສາຼັ້ງຄວາມເຊ ່ອວ່າ ຕນົ ເອງຊ່ ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ ໝາຍຄວາມວ່ າ ການລວບລວມຊບ ພະຍາກອນຂອງຊຸມຊນົ ທາງດາຼັ້ນກາຍຍະພາບ ຫ ທາງດາຼັ້ນວດ ຖຸ ທາງດານຼັ້ ຈດ ໃຈໃຫມຼັ້ ການ ປະຕບ ດ ການໃຫເຼັ້ກດ ປະໂຫຍດສ ງສຸດ. ນອກຈາກອງົປະກອບທ ່ໄດສຼັ້ ະເໝມ າແລວຼັ້ ນ ນຼັ້ ຍງ ປະກອບມກ ານ ເບ ່ ງຕນົ ເອງອກ ດາຼັ້ນຄ: ດາຼັ້ນເຕກ ໂນ ໂລຊ ດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ດາຼັ້ນຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ດາຼັ້ນຈດ ໃຈ ແລະ ດາຼັ້ນສງ ຄມົ ວດ ທະນະທໍາ 4. ແນວທາງການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແນວຄດ ໃນການເພ ່ ງຕນົ ເອງນ ນຼັ້ ໄດກຼັ້ ໍາເນດ ມາຈາກຄວາມພະຍາຍາມທ ່ຈະພດ ທະນາປະເທດດວຼັ້ ຍພະລງ ແລະ ສກ ກາຍຍະພາບຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຊຸມຊນົ ເພ ່ອເປ ນການຫຸ ດພາລະການເພ ່ ງພາຄວາມຊ່ ວຍເຫ ອ ໃນວາລະ ຕ່າງໆຈາກມວນຊນົ . ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ເປ ນການກໍ ່ ເກດ ຄວາມເປ ນເອກະລາດໃນທາງເສດຖະກດ , ການເມອ ງ ແລະ ສງ ຄມົ ມ ຄວາມເປ ນອດ ສະຫ ະ ໃນວຖ ຊ ວ ດ ແລະ ວດ ທະນະທໍາຂອງຊຸມຊນົ ໃນປະເທດ. ແນວທາງການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງ ມະຫາດມະຄານທ ແມ່ນລດ ບຸດຄນົຂາຼັ້ ອນ ເດຍໄດນຼັ້ໍາໃຊແຼັ້ນວຄດ ເພ ່ ງຕນົ ເອງທ ່ ເອ ຼັ້ນວ່າ (Swedes hi) ຊຶ ່ ງເປ ນຫ ກ ການສໍາຄນ ທ ່ມຄ ວາມໝາຍວ່າ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຕອຼັ້ງ ເກດ ຈາກຈດ ວນ ຍານ ໃນຕວົຂອງເຮາົຄອຍແນະນາໍໃຫເຼັ້ຮາົໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນສະເພາະໃນຂອບເຂດສະພາບ, ແວດລອຼັ້ ມທ ່ ຢ່ ລອຼັ້ ມຕວົ ເຮາົບໍ ່ ແມ່ນຊບ ພະຍາກອນທ ່ສະຖານທ ່ຫ່າງໄກ, ທ່ານ ມະຄານທ ໄດນຼັ້ໍາສະເໜແ ນວຄດ ນ ຼັ້ໃນຊ່ ວງເວລາທອຼັ້ ນໂດຍກໍາລງ ຮຽກຮອຼັ້ງອດ ສະຫ ະພາບຈາກການເປ ນອານາ ນຄ ມົ ຂອງອງ ກດ , ອງ ກດ ໄດມຼັ້ ກ ານກອບໂກຍເອາົຊບ ພະຍາກອນຈາໍ ນວນມະຫາສານຈາກອນ ເດຍໃນຮ ບແບບຊ ຼັ້ວດ ຖຸດບ ຈາກອນ ເດຍໃນລາຄາຖກ ,ກງົກນ ຂາຼັ້ມອນ ເດຍພດ ຊ ຼັ້ສນ ຄາຼັ້ສໍາ ເລ ດຮ ບຈາກອງ ກ ດດວຼັ້ ຍລາຄາແພງ ດ ່ງນ ນຼັ້ , ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຈຶ ່ ງເປ ນທ ງວທ ປະຕ ວດ ແລະ ອຸດົມການທາງ ການເມອ ງ. ນອກຈາກນ ຼັ້ມະຫາດມະຄານທ ຍງ ໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າເຖງ ການ ເພ ່ ງຕນົ ເອງວ່າ ເປ ນສາລະ ແລະ ແກ່ ນແທທຼັ້ ງ ໝດ ົ ຊວ ດ ຂອງປ ດໄຈຊຸມຊນົ ແລະ ສງ ຄມົ ຕາບໃດທ ່ ຍງ ບໍ ່ ສາມາດເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດຕຼັ້ າບນ ນຼັ້ກໍຍງ ໄດອຼັ້າໄສຜ ອຼັ້ ່ນ ແລະ ຈະ ຕອຼັ້ງຖກ ເອາົລດ ເອາົປຽບບໍ ່ ແມ່ນທາງກງົກໍທາງອອຼັ້ ມເຊ ່ນ ຕວົ ເມອ ງເອາົປຽບຊນົ ນະບດົ , ປະເທດພດ ທະນາ ແລວຼັ້ ເອາົປຽບປະເທດທ ່ກໍາລງ ພດ ທະນາ ມະຫາດມະຄານທ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມສນົໃຈໜ່ ວຍງານສງ ຄມົ ທ ່ ເອ ຼັ້ນວ່າບາຼັ້ນ ຫ ໝ່ ບາຼັ້ນ ທ ່ມຄ ວາມທຸກຍາກ, ປະເທດອນ ເດຍຈຶ ່ ງມກ ານສະເໜ ບາຼັ້ນ ຫ ໝ່ ບາຼັ້ນເພ ່ ງຕນົ ເອງ ຫ ເອ ຼັ້ນວ່າ ບາຼັ້ນ ສະວະ ຮາດ ໂດຍມແ ນວຄດ ລວມຍອດໃນການດໍາເນນ ການ. ໝ່ ບາຼັ້ນດ ່ງກ່າວຈະມຄ ວາມສມົ ບ ນດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງໂດຍ ບໍ ່ ຕອຼັ້ງ ເພ ່ ງພາເພ ່ອນບາຼັ້ນ. ຕວົຢ່ າງ: ແນວທາງການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງບາຼັ້ນຍ ຈະມາ (Ujamaa) ແນວຄດ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງບາຼັ້ນຈະມາໄດມຼັ້ ກ ານເຜ ຍແຜ່ ຈາກການສກຶ ສາຂອງທ່ານ ຣສ ແລະ ໂຄເຊນ (Rist and Cohan) ໃນຄໍາສບ ທ ່ ວ່າ Ujama ແປວ່າຄວາມເປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວກນ ຂອງຄອບຄວົ . ນອກຈາກນ ຼັ້

22 ແລວຼັ້ ຍງ ເປ ນສ ່ຄວາມໝາຍເຖງ ຄຸນຄ່າຂອງການແບ່ງປ ນກນ ພາຍໃນຄອບຄວົ ເຊ ່ ງໝາຍເຖງ ການແບ່ງປ ນທາງດາຼັ້ນ ວດ ຖຸ ແລະ ດາຼັ້ນຈດ ຍນ ຍານ. ບາຼັ້ນ ຍ ຈະມາ (Ujammaa Village) ຕ ຼັ້ງຢ່ ປະເທດແທນຊາເນຍ ແຖບ ອາຟຣກ ກາ ເປ ນໂຄງການສາຼັ້ງ ບາຼັ້ນເພ ່ ງ ຕນົ ເອງຂອງລດ ຖະບານທ ່ມປ ະທານາທບ ໍດ (NYerere) ໄດນຼັ້ ແນວຄດ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງໃຊຼັ້ແລະ ໄດມຼັ້ ການ ຂນົຂວາຍກນ ຢ່ າງກວາຼັ້ງຂວາງ ໃນໄລຍະ ຄສ 1960-1970 ປະເທດແທນຊາເຍຍ ເມ ່ອກ່ອນໄດຕຼັ້ກົ ເປ ນອານານຄ ມົ ຂອງເຢຍລະມນ ແລະ ສະຫະຣາຊະອານາຈກ ມ ລາຍໄດຫຼັ້ ກ ຈາກການສົ ່ງອອກ ພດ ເສດຖະກດ ເຊ ່ນ ຝຼັ້າຍ, ກາເຟ, ຍາສ ບ, ຊາ ແລະ ແຮ່ທາດ. ແຕ່ ປະຊາກອນສ່ ວນ ຫ າຍມຖ ານະທຸກຍາກ, ມເ ຊ ຼັ້ອຊາດ, ມຊ ນົ ເຜົ ່າເຖງ 120 ຊນົ ເຜົ ່ າ ໃນການປົກຄອງຕອຼັ້ງໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ການບໍລຫ ານທ ່ ມ ການພດ ທະນາແບບລຽບງ່າຍ ໂດຍປະທານາທບ ໍດ ໄນເຣເຣ (NY erere) ໄດປຼັ້ ະກາດນະໂຍບາຍທ ່ ເອ ຼັ້ນວ່າ Arush Declaration ໃນປ ຄສ 1967 ເປ ນນະໂຍບາຍສງ ຄມົ ນຍ ມົ ແບບອ່ ອນໆທ ່ ເນ ນຼັ້ ອຸດມົ ການຄວາມສະເໝພາບ ແລະ ຄວາມເທົ ່າທຽມກນ . ຕໍ ່ມາລດ ຖະບານແທນຊາເຍຍກໍໄດໃຼັ້ຊນຼັ້ ະໂຍບາຍຊາດນຍ ມົ ທາງເສດຖະກດ ດວຼັ້ ຍການ ໂອນ ທະນາຄານ ອຸດສາຫະກໍາ ການບໍລກ ານ ແລະ ການສົ ່ງອອກເປ ນຂອງລດ ນະໂຍບາຍດ ່ ງກ່ າວໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ ເຖ ງຄວາມສໍາຄ ນຕໍ ່ ສ ດທ ແລະ ເສລ ພາບຂອງປະຊາຊົນ Arusha Declaration ແຕ່ ໃນເວລາດຽວກນ ກໄໍ ດເຼັ້ອາົໃຈໃສ່ ຄວາມສະເໝພ າບກນ ບໍ ່ມກ ານເອາົລດ ເອາົປຽບກນ ພະຍາຍາມ ສາຼັ້ງສງ ຄມົ ສາມາດເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດນຼັ້ບ ແຕ່ລະດບ ຄອບຄວົ , ບາຼັ້ນ ແລະ ລະດບ ຊາດ ແລະ ກໍໄດດຼັ້ໍາເນນ ເປ ນໂຄງການ ບາຼັ້ນເມງຶ ຕນົ ເອງເປ ນໂຄງການທ ່ຍດຶຫ ກ ການທ ່ ເຊດ ວ່າເປ ນຄຸນນະທາດງ ເດມ ຂອງ ອາຟຣກ ກາ 3 ປະການຄ: ການ ເຄາົລບົຜ ຼັ້ອ ່ນ, ລະບບົກາມະສດ ສ່ວນລວມ ແລະ ລະບບົຂໍບຼັ້ງ ຄບ ໃນການເຮດ ວຽກໜກ ຂອງທຸກຄນົ . ປະທານາທບ ດໄ ດນຼັ້ າ ເອາົທດ ສະດ ໃນອະດ ດຂອງການເປ ນກ່ ຸມຮ່ ວມກນ (Corporatism) ຂອງລະບບົ ຊນົ ເຜົ ່ າ ແລະ ສາຍ ຕະກຸນເປ ນສນ ຍະລກ (Condensation Symbols) ມາເປ ນເຄອາ ໃນການປະເຊນ ໜາຼັ້ກບ ກະແສຂອງລະບບົທນ ນຍ ມົ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ວາມເປ ນຊາດ (ທນ ສະໄໜ). ດ ່ງນ ນຼັ້, ອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າແນວຄດ ການພດ ທະນາແບບເພ ່ ງຕນົ ເອງເປ ນແນວຄດ ຂອງການພດ ທະນາທ ່ ໜ ເອາົຊຸມຊນົ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານຂອງການພດ ທະນາ (Conmmunty Based Development Aproech) ດວຼັ້ ຍການ ສົ ່ງເສມ ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໃຫຊຼັຸ້ມຊນົໃນທຸກດາຼັ້ນບໍ ່ວ່າຈະເປ ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາໂດຍເອາົໃຈໃສ່ ການຍ ຮວມກນ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມກມົ ກຽວກນ , ຮ ປຼັ້ ະສານກນ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຢ່ ລອດດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ມຄ ວາມສຸກ ຮ່ວມກນ ທງ ໃນ ລະດບ ຊຸມຊນົ , ສງ ຄມົ ແລະ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ການພດ ທະນາແບບຍນ ຍງົ. 5. ແນວຄດ ການພດ ທະນາຕນົ ເອງແບບຍນ ຍງົ (Self Reliance Sustainable Community Development) ແນວຄດ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ເພ ່ ງຕນົ ເອງແບບຍນ ຍງົ ເປ ນການສາຼັ້ງຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໃຫກຼັ້ ບ ຊຸມຊນົໃນ ດາຼັ້ນບໍລຫ ານທຸລະກດ ໂດຍນໍາໃຊທຼັ້ ດ ສະດ ແລະ ແນວຄດ ຮວມສະໄໝດານການຈດ ການສາຼັ້ງຄວາມດ ໃນການ ແຂງຂນ ແນວໃໝ່ມາປະຍຸກໃຊກຼັ້ ບ ຮ ບແບບໂຄງສາຼັ້ງສງ ຄມົ . ໃນປ ດຈບຸ ນ ລະບບົການຄາຼັ້ ແລະ ການລງົທນຶມກ ານຂະຫຍາຍຕວົຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ ສົ ່ງຜນົ ກະທບົ ຕໍ ່ ຊຸມຊນົທາງ ກງົ ແລະ ທາງອອຼັ້ມ, ຊຸມຊນົຕອຼັ້ງກຽມພອຼັ້ມຮບ ມກ ບ ຜນົກະທບົທ ່ ອາດຈະເກດ ຂຶ ຼັ້ນ ກບ ການປ່ ຽນແປງ ແຕ່ ຊຸມຊນົ ຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າໃຈວ່າການປ່ ຽນແປງນ ນຼັ້ ຄ ໂອກາດຫ າຍກວ່ າອຸປະສກ ໃນການພດ ທະນາ ດ ່ງນ ນຼັ້ , ຊຸມຊນົ ພດ ທະນາ ທ. ເກດ ມວ ທ ໃໝ່ ເພ ່ອຈະແຂ່ງຂນ ໃນເວທກ ານຄາຼັ້ໄດຢຼັ້່ າງມປ ະສດ ທພ າບ ເຊ ່ນ ວທ ກ ານເປ ນຜ ນຼັ້ ໍາໃນການຕອບ ທນຶ (Cost Leedership) ວທ ກ ານສາຼັ້ງຄວາມແຕກຕ່າງກ່ ຽວກບ ສນ ຄາຼັ້ຜະລດ ຕະພນ (Differentialian) ແລະ ວທ ໃນການກໍານດົຈດຸ ສນົໃຈໃນຕະຫ າດສນ ຄາຼັ້ກບ ລ ກຄາຼັ້ ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ແນວຄດ ການພດ ທະນາການ ເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ແບບຍນ ຍງົໄດກຼັ້ ໍານດົ ຍຸດທະ ສາດ ການພດ ທະນາໄວໃຼັ້ນ 4 ແນວທາງດ ່ງນ ຼັ້ :

23 5.1 ຊບ ສນ ທາງປ ນຍາ ຫ ພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ນ - ຕອຼັ້ງມກ ານແລກປຽນຄວາມຮ ລຼັ້ ະຫວ່າງຊຸມຊນົດວຼັ້ ຍກນ - ຕອຼັ້ງໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການສົ ່ງເສມ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ - ຕອຼັ້ງສາຼັ້ງລະບບົການຄຸມຼັ້ ຄອງ ແລະ ການດ ແລໃຫດຼັ້ 5.2 ປ ບປຸງຄວາມສາມາດຂອງຊຸມຊນົ - ສາຼັ້ງການໜຸນວຽນຂອງຊບ ສນ - ສາຼັ້ງການບນນ ວຽນຂອງຂໍມຼັ້ ນ - ສາຼັ້ງການໜຸນວຽນຂອງສະຖານະພາບ 5.3 ສາຼັ້ງສະຖາປ ດຕະຍະກາໍຂອງຊຸມຊນົ ການ ໃຊສຼັ້ ະຖາປ ດຕະຍາກໍາຂອງຊຸມຊນົໃຫມຼັ້ ປ ະໂຫຍດຈາກການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນ ຕອຼັ້ງມກ ານວເ ຄາະ ໂຄງສາຼັ້ງ, ລະບບົ , ວທ , ບຸກຄະລາກອນ, ທກ ສະ ແລະ ຄ່ານຍ ມົ ລວມ 5.4 ຄວາມຜ ກພນ ແໜນຼັ້ແຟນຂອງຊຸມຊນົ - ມກ ານພບົປະກນ ເລ ຼັ້ອຍໆ - ສາຼັ້ງຄວາມຕອຼັ້ງການຮ່ວມກນ ໃນອະນາຄດົ - ສາຼັ້ງຄວາມຜ ກພນ ໄກສຼັ້ດ ໃນການຢ່ ຮ່ວມກນ

24 ບດົທ 5 ຫ ກ ການພ ຼັ້ນຖານ ແລະ ຂະບວນການມສ ່ວນຮ່ວມ 1. ຫ ກ ການພ ຼັ້ນຖານຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ຫ ກ ການພ ຼັ້ນຖານຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມແມ່ ນພ ຼັ້ນຖານຄວາມຄດ ທ ່ ມາຈາກຄວາມເຊ ່ ອໃນສກ ສ ແລະ ຄວາມສໍາຄນ ຂອງມະນຸດທ ່ມສ ດ ທເ ທົ ່າທຽມກນ ນ ນຼັ້ປະກອບດວຼັ້ ຍ 9 ຫ ກ ການດ ່ງນ ຼັ້ : 1) ມຄ ວາມເຊ ່ອວ່າມະນຸດລວຼັ້ນແຕ່ມຄ ວາມຄດ ແລະ ສກ ສເ ທົ ່າທຽມກນ 2) ເຊ ່ອວ່າມະນຸດແຕ່ລະຄນົບໍ ່ ໄດສຼັ້າຼັ້ງຄວາມຊົ ່ວ ແລະ ຄວາມດມ າແຕ່ເກດ 3) ຄດ ວ່າມະນຸດມຄ ວາມສໍາຄນ ບໍ ່ ໜອຼັ້ ຍກວ່າເຕກ ໂນໂລຊທ ່ ຈະມາຮບ ໃຊຼັ້ເພາະວ່າຖາຼັ້ມກ ານນາໃຊ ເຕກ ໂນໂລຊ ໂດຍທ ່ມະນຸດບໍ ່ໄດຮຼັ້່ວມຄດ , ຮບ ຮ ຼັ້ທ ່ ເຂົ ຼັ້າໃຈພຽງພໍກໍອາດຈະບໍ ່ ເກດ ປະໂຫຍດເທົ ່າທ ່ຄວນ 4) ມຄ ວາມເຊ ່ອວ່າໃນຊຸມຊນົຕ່າງໆມພ ມປ ນຍາທ ່ສອດຄ່ອງກບ ວຖ ຊ ວ ດ , ຂອງຄນົ ໃນລະດບ ໃດໜຶ ່ ງ , ມບ າງຢ່ າງທ ່ຊຸມຊນົຍດຶຖຈ ງ ຕອຼັ້ງຄ່ອຍໆປ ບຕວົປະສມົ ປະສານກບ ວທ ະຍາກອນພາຍນອກ. 5) ມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ວ່າ ມະນຸດມຄ ວາມສາມາດພດ ທະນາຊວ ດ ການເປ ນຢ່ ຂອງຕນົ ເອງໄດດຼັ້ ຖາຼັ້ໄດຼັ້ ຮບ ໂອກາດທ ່ຮ່ວມຄດ , ຮ່ວມໃຈ, ຮ່ວມຈດ ການເຕກ ໂນໂລຊຢ ່ າງເໝາະສມົ .. ການທ ່ມະນຸດບາງກ່ ຸມປະຕເ ສດ ເຕກ ໂນໂລຊ ຢ່ າງສ ຼັ້ນເຊງ ກໍ ່ ເປ ນໄປຕາມລະດບ ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈເຕກ ໂນໂລຊນ ນຼັ້ ຢ່ າງຖກ ຕອຼັ້ ງຫ ບ ໍ ່ ແລະ ມປ ະຕກ ລ ຍາປ ບ ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈນ ນຼັ້ໄປສ່ ລະດບ ການຍອມຮບ ຂອງແຕ່ ລະຝ່ າຍ ແລະ ຕອຼັ້ງເປ ນການເໝາະສມົ ໃຫຕຼັ້ນົ ເອງ ຍອມຮບ ໄດ.ຼັ້ 6) ການມສ ່ວນຮ່ວມຈະເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນ ເມ ່ອມສ ະພາບທ ່ ເໝາະສມົ ດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ປະຊາຊນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ນມຄ ວາມຮ ສຼັ້ກຶ ວ່າ ພວກເຂາົຄວບຄຸມໂຊກສະຕາຂອງຕນົ ເອງ. ຂ) ຜ ທຼັ້ ່ຈະເຂົ ຼັ້າຮ່ວມຕອຼັ້ງມອ ດ ສະຫ ະພາບ, ໄດຮຼັ້ບ ຄວາມສະເໝພ າບ ແລະ ໄດຮຼັ້ບ ຄວາມຈງ ໃຈໃຫເຼັ້ຂາົມ ສ່ວນຮ່ວມ.ດ ່ງນ ນຼັ້, ການມສ ່ວນຮ່ວມຈະເກດ ຂຶ ຼັ້ນໄດດຼັ້ວຼັ້ຍຄວາມເຕມ ໃຈ, ບໍ ່ຖກ ບງ ຄບ ໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າຮ່ ວມແລະສ ່ ງສໍາຄນ ຄ ຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າຮ່ວມໃຫເຼັ້ທົ ່າທຽມກນ . ຄ) ຜ ທຼັ້ ່ຈະເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມສາມາດທ ່ ຈະມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນກດ ຈະກຕ່າງໆນ ນຼັ້ ໄດຼັ້ແລະ ກດ ຈະ ກາສະເພາະຂອງປະຊາຊນົ . ງ) ມກ ານສ ່ສານ 2 ທາງ ເພ ່ອໃຫຜຼັ້ ມຼັ້ ສ ່ ວນຮ່ ວມຂຽນຢ່ າງຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ສມົ ບ ນ ຖາຼັ້ຫາກການສ ່ສານບໍ ່ ຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ຄບົຖວຼັ້ ນນ ນຼັ້ກໍຈະເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ມຜ ນົ ເສຍຫາຍ ແລະ ອາດຈະນາໄປສ່ ການຍອມ ຮບ ບໍ ່ ໄດ.ຼັ້ ຈ) ປະຊາຊນົມສ ່ວນຮ່ວມຮບ , ຮ່ວມຄດ , ຮ່ວມຕດ ສນ ໃຈນໂຄງການນບ ແຕ່ເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານເຂົ ຼັ້າ ຮ່ວມໂຄງການນ ນຼັ້ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ການຮ່ວມງານນບ ແຕ່ ເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈນົ ເຖງ ສຸດທາຼັ້ຍຂອງໂຄງການໃນໄລຍະຍາວ ເກດ ຜນົ ດ ແລະ ຍນ ຍງົ. ສ) ປະຊາຊນົ ມ ທດ ສະນະຄະຕທ ່ ດ ຕໍ ່ ເຈົ ຼັ້າທ ່ໂຄງການ ແລະ ຕໍ ່ໂຄງການນ ນຼັ້ ໆກໍຈະມສ ວນຮ່ ວມດວຼັ້ ຍ ຄວາມສະໝກໃຈ. ຊ) ການມສ ່ວນຮ່ ວມນ ນຼັ້ ບໍ ່ ຕອຼັ້ງເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເສຍຄ່າໃຊຈຼັ້່າຍຫ າຍກ່ ວາຜນົ ຕອບແທນທ ່ ເຂາົປະເມນ ວ່າຈະໄດຮຼັ້ບ ຍ) ເມ ່ອເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມແລວຼັ້ ຈະບໍ ່ ກະທບົກະເທອ ນຕໍ ່ ສະຖານະພາບໜາຼັ້ທ ່ ການງານ ຫ ທາງສງ ຄມົ ໃຫຫຼັ້ ຸ ດໜອຼັ້ຍລງົ. ດ) ມວ ທ ກ ານແລກປ່ ຽນຂ່າວສານລະຫວ່າງໂຄງການ ແລະ ຜ ມຼັ້ ສ ່ວນໄດຼັ້ແລະ ສ່ວນເສຍ. 7) ເຊ ່ອວ່າຊາວບາຼັ້ນກໍມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ການມສ ່ ວນຮ່ ວມນ ນຼັ້ ຈະເອາົຝ່ າຍໃດຝ່ າຍໜຶ ່ ງ ບໍ ່ໄດ.ຼັ້

25 8) ອາດຈະນໍາໃຊກຼັ້ ານມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນຫ າຍຮ ບແບບເຊ ່ ນ ຮ ບແບບໂດຍກງົຄ ການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ດວຼັ້ຍຕວົ ບຸກຄນົ , ປະຊາຊນົຈດ ຕ ຼັ້ງອງົກອນຂຶ ຼັ້ນມາມສ ່ວນຮ່ ວມ, ໃຫມຼັ້ ຕ ວົແທນເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມໂດຍທາງອອຼັ້ມ. 9) ການມສ ່ວນຕອຼັ້ງຄດ ເຖງ ຈດ ໃຈຂອງຜ ອຼັ້ ່ນ. 2. ຂະບວນການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ຂະບວນການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ນນ ນຼັ້ ແມ່ນເກດ ມາຈາກຄວາມຮ ສຼັ້ ກຶ , ເຂົ ຼັ້າໃຈຊຸມຊນົ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ເຫນ ວ່າຕນົ ເອງຈະຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າໄປມສ ່ ວນຮ່ ວມຄດ , ຮ່ ວມຕດ ສນ ໃຈ ເພ ່ອກໍານດົອະນາຄດົ ຂອງຂຶ ຼັ້ນ ໃນສ ່ ງທ ່ທຸກຄນົຕອຼັ້ງການ ດ ່ງນ ນຼັ້, ຂະບວນການມສ ່ວນຮ່ວມຈ ່ ງປະກອບມ 5 ຂະບວນການມສ ່ວນຮ່ວມ ດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ກ) ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ການມສ ່ວນຮ່ ວມໃນການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ນ ຼັ້ຈະເປ ນການກະຕຸນຼັ້ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໄດຮຼັ້່ ວມກນ ຮຽນຮ ສຼັ້ ະພາບ ຂອງຊຸມຊນົ , ການດໍາລງົຊວ ດ , ຊບ ພະຍາກອນ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ, ເພ ່ອໃຊເຼັ້ປ ນຂໍມຼັ້ ນເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ໃນການດໍາເນນ ງານ ແລະ ພອຼັ້ມກນ ຄົນຼັ້ຫາບນ ຫາ, ສາເຫດຂອງບນ ຫາ ແລະ ການຈດ ລະດບ ຄວາມສໍາຄນ ຂອງບນ ຫາ... ຂ) ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການວາງແຜນ ແມ່ນລວມກ່ ຸມກນ ຂອງປະຊາຊນົ ເພ ່ອອະພປ າຍສະແດງຄວາມຄດ ເຫນ , ກໍານດົນະໂຍບາຍ, ວດ ຖຸ, ວທ ການໃນການດໍາເນນ ງານ ແລະ ການດໍາເນນ ການສບ ຊອຼັ້ນຊບ ພະຍາກອນທ ່ຈະຕອຼັ້ງນາໍໃຊ.ຼັ້ ຄ) ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການດໍາເນນ ການພດ ທະນາ ແມ່ນການໃຫກຼັ້ ານສະໜບສະ ໜຸນດາຼັ້ນວດ ຖຸ, ອຸປະກອນ, ແຮງງານ, ເງນ ທນຶ ແລະ ເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມບໍລກ ານ, ການໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນ, ການປະສານງານ ແລະ ການດໍາເນນ ການຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫ ອ ຈາກລດ ຖະບານ. ງ) ການມສ ່ວນຮ່ວມ ໃນການຮບ ຜນົປະໂຫຍດຈາກການພດ ທະນາ ແມ່ນນໍາເອາົກດ ຈະກໍາມານາໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ກດ ປະໂຫຍດທງ ທາງດາຼັ້ນວດ ຖຸ ແລະ ຈດ ໃຈ, ບນົ ພ ຼັ້ນຖານຄວາມ ເທົ ່າທຽມກນ ຂອງບຸກຄນົ ແລະ ສງ ຄມົ . ຈ) ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການຕດ ຕາມ ແລະ ປະເມນ ຜນົ ການຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົນ ຼັ້ແມ່ນເພ ່ອທ ່ຈະແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຕ່າງໆທ ່ຈະເກດ ໃຫທຼັ້ ນ ກບ ເວລາ ແລະ ເຫດການ 3. ລກ ສະນະ ແລະຮ ບແບບຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມ 3.1 ລກ ສະນະຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໄດມຼັ້ ນ ກ ວຊ າການຫ າຍທ່ານໄດເຼັ້ປ ນເອກະພາບກນ ແລວຼັ້ສະຫຸ ບລກ ສະນະການມສ ່ວນຮ່ ວມໄວດຼັ້ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການປະຊຸມ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການອອກທນຶ . - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການເປ ນປະທານ ແລະ ກໍາມະການ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການເປ ນຜ ນຼັ້າໍ - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການເປ ນສະມາຊກ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການສໍາພາດ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການຊກ ຊວນ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການບໍລໂ ພກ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການເລ ່ມຕົນຼັ້ການພດ ທະນາ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການໃຊແຼັ້ຮງງານ ຫ ເປ ນລ ກຈາຼັ້ງ. - ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການອອກວດ ສະດຸ ແລະ ອຸປະກອນ.

26 3.2 ຮ ບແບບຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ກ) ຮ ບແບບການເປ ດຊ່ອງທາງໃນການຮບ ຮ ຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານ ແມ່ນຮ ບການໜຶ ່ ງ ໃນການເປ ດຊ່ອງທາງໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມກ ານຮບ ຮ ຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານໃນຫ າຍໆດາຼັ້ນເຊ ່ນ : ສ ພມ , ວາລະສານ, ເອກະສານອນ ສໍາຄນ ຂອງລດ ແລະ ເປ ດໂອກາດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມປະຊຸມນໍາສະພາການ ຂອງທອຼັ້ງຖ ່ນ. ຂ) ຮ ບແບບການຟ ງຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ຂອງປະຊາຊນົ ຕອຼັ້ ງມກ ານເປ ດກອງປະຊຸມຟ ງຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ຂອງປະຊາຊນົ ,ກອງປະຊຸມນ ນຼັ້ ອາດຈະເປ ນທາງ ການທ ່ບໍ ່ ເປ ນທາງການໃຫມຼັ້ ແ ນວຄດ ທ ່ ເປ ນລກ ສະນະອດ ສະຫ ະຂອງປະຊາຊນົທຸກເພດທຸກໄວ. ຄ) ຮ ບແບບການປະຊຸມຄະນະກໍາມະການຕ່າງໆ. ເປ ນການເປ ດໂອກາດໃຫຄຼັ້ ະນະກໍາມະການພດ ທະນາທອຼັ້ງຖ ່ ນ, ຄະນະກໍາມະການສະໜບສະ ໜຸນແຜນ ພດ ທະນາທອຼັ້ງຖ ່ນ, ຄະນະກໍາມະການຈດຸ ,ຈດ ການຈາຼັ້ງງານ ແລະ ຄະນະກໍາມະການອ ່ນໆ.ກອງປະຊຸມທຈ ດ ຂ ຼັ້ນມາ ອ່ານມາ ແມ່ນເພ ່ອປາທຸກຄນົມສ ່ວນຮ່ ມໃນການຕອນໃນການສາຼັ້ງຖະກຕ່າງທ ່ ຈະເປ ນໄປຕາມແຜນພດ ທະນາ. ງ) ຮບ ແບບອາສາສະໝກ ຂອງພນົລະເມອ ງ ຮ ບແບບອາສາສະໝກ ອາດຈະມຫ າຍກດ ຈະກາເຊ ່ນ ອາສາສະໝກຂ ອງນກ ພດ ທະນາ, ອາສາສະໝກ. ສ ່ ງແວດລອຼັ້ມ ແລະ ອ ່ນໆ ຈ) ຮ ບແບບການສາຼັ້ງເຄອ ຂ່າຍ ແມ່ ນຮ ບແບບການສາຼັ້ງເຄອ ຂ່ າຍຄວາມຮ່ ວມມລ ະຫວ່ າງອງົການປົກຄອງທອຼັ້ ງຖ ່ ນກບ ໜ່ ວຍງານອນໆ ແລະ ລວມທງ ເຄອ ຂ່ າຍຂອງປະຊາຊນົທ ່ ມວ ດ ຖຸປະສງົສາຼັ້ງກດ ຈະກໍາຮ່ ວມກນ ເຊ ່ ນ ກດ ຈະກໍາຮກ ສາອະນາໄມ ຮ່ ວມກນ , ການສາຼັ້ງເຄອ ຂ່າຍຕາຼັ້ນການຄາຼັ້ຢາເສບຕດ , ເຄ ່ອຂ່າຍກ່ ຸມອາຊບ ແລະ ກ່ ຸມເຄອ ຂ່ າຍດາຼັ້ນການຮກ ສາ ສຸຂະພາບເປ ນຕົນຼັ້. 4. ຂະບວນການສາຼັ້ງການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງປະຊາຊນົ ຂະບວນການສາຼັ້ງການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງປະຊາຊນົ ໝາຍເຖ ງການເປ ດໂອກາດໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ແລະ ຜ ທຼັ້ ່ ກ່ ຽວ ຂອຼັ້ງທຸກພາກສ່ວນຂອງສງ ຄມົ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາທອຼັ້ງຖ ່ ນຂອງຕນົ ເອງ ຂະບວນການມ ສ່ວນ ຮ່ວມຂອງປະຊາຊນົ ໄດມຼັ້ 5 ຂະບວນການດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ການໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານ (Inform) ແມ່ນການມສ ່ວນຮ່ວມໃນລະດບ ຕໍ ່າສຸດ ແລະ ກໍເປ ນສ ່ ງທ ່ສໍາຄນ ທ ່ ສຸດ.ເພາະເປ ນບາດກາຼັ້ວທໍາອດ ທ ່ ຈະ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເຂົ ຼັ້າສ່ ຂະບວນການມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນຂະບວນການຕ່າງໆ. ວທ ກ ານໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນນ ຼັ້ສາມາດຜ່ ານໄດຫຼັ້ າຍ ເສ ນຼັ້ທາງເຊ ່ນ ເອກະສານ, ການເຜຍ ແຜ່ ຂໍມຼັ້ ນຂ່າວສານຜ່ ານທາງສ ່ , ການ ຈດ ນເ ທວ, ຂ່າວສານ, ການຖະແຫ ງຂ່າວ, ການຕດ ປະກາດ ແລະ ການໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຜ່ານ ເວບໄຊ ເປ ນຕົນຼັ້. ຂ) ການຮບ ຟ ງຄວາມຄດ ເຫນ ເປ ນການເປ ດໂອກາດໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນ ແລະ ການປະກອບຄວາມຄດ ຄວາມ ເຫນ ໃນການຕດ ສນ ໃຈດວຼັ້ ຍວທ ຕ ່າງໆເຊ ່ນ ການຮບ ຟ ງຄວາມຄດ ເຫນ , ການສໍາຫ ວດຄວາມຄດ ເຫນ ແລະ ການ ສະແດງຄວາມຄດ ເຫນ ທາງຜ່ານເວບໄຊ ຄ) ການສາຼັ້ງຄວາມເຊ ່ອ (Involve) ແມ່ນການເປ ດໂອກາດໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ່ວນຮ່ວມໃນການປະຕບ ດ ງານ ຫ ຮ່ ວມສະເໜແ ນວທາງທ ່ ຈະນາ ໄປສ່ ການຕດ ສນ ໃຈ ເພ ່ ອສາຼັ້ງຄວາມໝ ນຼັ້ ໃຈໃຫປຼັ້ ະຊາຊົນວ່ າ ຂໍມຼັ້ ນຄວາມຄດ ເຫນ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ ງການຂວາ ປະຊາຊນົຈະຖກ ນາໄປພຈ າລະນາເປ ນທາງເລອ ກໃນການບໍລຫ ານງານ ເຊນ ກອງປະຊຸມໃນທາງປະຕບ ດ ການ ເພ ່ອ ພຈ າລະນາບນ ຫານະໂຍບາຍ ແລະ ການດໍາເນນ ວຽກງານຕ່າງໆ.

27 ງ) ການຮ່ວມມ (Colla borate) ແມ່ນການໃຫກຼັ້່ ຸມຕວົແທນຂອງປະຊາຊນົໃນເຂດຕ່າງໆເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໂດຍເປ ນຫຸນຼັ້ ສ່ ວນກບ ພາກ ລດ ໃນທຸກຂ ນຼັ້ຕອນຂອງການຕດ ສນ ໃຈ ແລະ ມກ ານດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຮ່ວມກນ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ. ຈ) ການເພ ່ມອໍານາດຂອງປະຊາຊນົ (Empower) ແມ່ນການໃຫບຼັ້ ດົ ບາດຂອງປະຊາຊນົ ຢ່ ໃນລະດບ ສ ງສຸດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເປ ນຜ ຕຼັ້ ດ ສນ ໃຈ ເຊ ່ນ ໃນເລ ່ອງ ສາທາລະນະຕ່າງໆໃນເຂດຄວາມຮບ ຜດ ຊອບຂອງປະຊາຊນົ . 5. ພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ນ. 5.1 ຄວາມໝາຍຂອງພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ພ ມປ ນຍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນເປ ນຄໍາທ ່ ເຄ ຍໃຊແຼັ້ ບບທົ ່ວໄປໃນສງ ຄມົໃນວງົການຕ່າງໆ ໃນພາກລດ ແລະ ເອກະ ຊນົ . ນອກຈາກນ ນຼັ້ ຍງ ເປ ນຄໍາທ ່ກວມເອາົຄນົອ ່ນໆອກ ຈາໍນວນໜຶ ່ ງເຊ ່ນ: ຄວາມຮ ທຼັ້ ອຼັ້ງຖ ່ນ, ຄວາມຮ ຊຼັ້າວບາຼັ້ນ, ພ ມ ປ ນຍາຊາວບາຼັ້ນ ແລະ ຄວາມຮ ພຼັ້ ຼັ້ນບາຼັ້ນ. ດ ່ງນ ນຼັ້,ພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ນໝາຍເຖງ ອງົຄວາມຮ ຂຼັ້ອງຄນົ ຫ ກ່ ຸມຄນົໃນຖ ່ ນ ໃດຖ ່ນໜຶ ່ ງທ ່ ເກດ ມາຈາກການຖ່າຍທອດຂອງບນ ພະບ ລຸດ, ແມ່ນປະສບົການທ ່ ໄດຜຼັ້່ ານການກ ່ນກອງ, ຄດ , ວເ ຄາະ ແລວຼັ້ມານາໍ ໃຊຈຼັ້ນົເກດ ເປ ນຜນົ ໂດຍອງ ໃສ່ການຮຽນຮ ຼັ້ແລະ ມຄ ວາມຕດ ພນ ກບ ວຖ ຊວ ດ ກາຍເປ ນຮາກຖານ ຂອງ ຄວາມຮ ຊຼັ້ າວບາຼັ້ນທ ່ ມລ ກ ສະນະນາມມະທໍາ ແລະ ຮບ ປະທໍາສາມາດນໍາໃຊໄຼັ້ດນຼັ້ ບ ຕ ຼັ້ງແຕ່ ບຸກຄນົ ຈນົ ເຖ ງລະ ດບ ສງ ຄມົ , ມຄ ວາມສອດຄ່ອງສມົ ດຸນ ແລະ ມລ ກ ສະນະສະເພາະຕາມບໍລບ ດົຂອງຊຸມຊນົ ຫ ທອຼັ້ງຖ ່ນນ ນຼັ້ໆ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ ນສາມາດຊ່ ວຍໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາກາຼັ້ວໄປບນົ ພ ຼັ້ນຖານຂອງການເຄາົລບົ ສດ ທ ຂອງຄນົໃນກ່ ຸມຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ. 5.2 ພ ມປ ນຍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ເຖງ ແມ່ນວ່າຄວາມຄດ ເລ ່ອງພ ມບນ ຍາຈະໄດຮຼັ້ ບ ການຍອມຮບ ທົ ່ວໄປວ່າມຄ ຸນຄ່າກໍຕາມ ແຕ່ ກໍມຄ ວາມ ໝາຍ ບາງຄ ຼັ້ງກນ ກບ ການຜະລດ , ເຕກ ນກ ວທ , ບາງພາກໃຊກຼັ້ ບ ຂະບວນການທາງສງ ຄມົ ໃນ ການຖ່ າຍທອດຄວາມ ຮ ໝຼັ້ າຍເຖງ ຕວົຂອງບຸກຄນົ . ໃນການສົ ່ງເສມ ພ ມປ ນຍາຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນເບ ່ ງແລວຼັ້ ກໍມເ ປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ຮ ບແບບທ ່ ຂດ ແຍ່ງກນ ລະຫວ່າງ ການສົ ່ງເສມ ໃຫຊຼັ້າວບາຼັ້ນເກດ ມຄ ວາມພ ມໃຈ ໃນວດ ທະນະທໍາຂອງຕນົ ເອງ ເພ ່ອເປ ນພະລງ ໃຫແຼັ້ກ່ ຊຸມຊນົ ກບ ການສົ ່ງເສມ ໃນຮ ບແບບຂອງສນ ຄາຼັ້ ເພ ່ອການບໍລໂ ພກຂອງນກ ທ່ ອງທ່ ຽວ ລະຫວ່າງຄວາມເປ ນທອຼັ້ງຖ ່ ນນຍ ມົ ກບ ຄວາມເປ ນຊາດນຍ ມົ ໃນຄະນະດຽວກນ ກໍມກ ານວພ າກວຈ ານກນ ວ່າ ມ ແຕ່ ການສົ ່ງເສມ ພ ມປ ນຍາ ແຕ່ ຂາດການ ໄຕ່ຕອງພຈ າລະນາຢ່ າງຮອບຄອບ, ແທນທ ່ຈະເຮດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຈະເລນ ງອກງາມ ອາດຈະນາໄປສ່ ຄວາມ ອບ ປ ນຍາກໍ ໄດ.ຼັ້ ນກ ມະນຸດວທ ະຍາ ບາງກ່ ຸມເຫນ ວ່າ ການຈາໍແນກຄວາມຮ ເຼັ້ປ ນຄ່ ກງົກນ ຂາຼັ້ມກນ ນ ນຼັ້ເປ ນເລ ຼັ້ອງສ ງເກນ ໄປ ເພາະພ ມປ ນຍາຊາວບາຼັ້ນມລ ກ ສະນະປະສມົ ປະສານປ ບປ່ ຽນຢ່ ຕະຫ ອດເວລາ ແລະ ບໍ ່ມພ ມປ ນຍາ ໃດທ ່ ບໍລສ ຸດ ຫ ທະຍາສາດບໍລສ ຸດຕາມແມ່ແບບທ ່ ເປ ນອຸດມົ ຄະຕ. ຖາຼັ້ຫາກເຮາົມອງພ ມປ ນຍາທອຼັ້ງຖ ່ນພຽງແຕ່ ເປ ນອຸດມົ ຄະຕບ າງຢ່ າງພ ມປ ນຍາທອຼັ້ງຖ ່ ນ ກໍຈະບໍ ່ມຄ ວາມ ໝາຍ ແຕ່ ພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ ນພດ ມຄ ວາມໝາຍກ່ ຽວກບ ການພດ ທະນາເພາະເປ ນຂະບວນການທ ່ ພວົ ພນ ກບ ການ ຮຽນຮ ຢຼັ້່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງໂດຍຕະຫ ອດ ໝາຍຄວາມວ່າ ພ ມປ ນຍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ແມ່ນຄວາມຮ ທຼັ້ ່ມກ ານປ ບປ່ ຽນໄປຕາມສະ ຖານະການ ການມອງພ ມບນ ຍາທອຼັ້ງຖ ່ ນຈະຕອຼັ້ງມອງໃນລກ ສະນະທ ່ ເປ ນອະຄະຕ ຫ ເປ ນຄວາມຮ ທຼັ້ ່ມສ ລ ະທາງ ທ ່ ແທຈຼັ້ ງ ບໍ ່ ໄດ.ຼັ້ ຖາຼັ້ຫາກສງ ຄມົ ໃດປະສະຈາກຂະບວນການຮຽນຮ ເຼັ້ຖ ງແມ່ ນຈະມພ ມປ ນຍາກໍໃຊບຼັ້ໍ ່ໄດກຼັ້ ບ ການ ພດ ທະນາ.

28 ບດົທ 6 ແນວທາງ ໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ນ 1. ກນົໄກໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ທອຼັ້ງຖ ່ນ ການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ແລະທອຼັ້ ງຖ ່ ນນ ນຼັ້ ປະກອບດວຼັ້ ຍບຸກຄນົ ແລະ ກ່ ຸມຄນົ ຄ ກ່ ຸມ ຜ ນຼັ້າໍ ແລະ ສະມາຊກ . ທງ ສອງກ່ ຸມນ ຼັ້ໄດມຼັ້ ກ ານຢ່ ຮ່ວມກນ , ມຄ ວາມຜ ກພນ ກນ , ມກ ານຮບ ຮ ຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານ, ເລ ່ອງ ຕ່າງໆທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນພາຍໃນຊ່ ມຊນົຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຮຸນຼັ້ໍາໃຊກຼັ້ ນົໄກທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ເຂົ ຼັ້າໃນການຈດ ການຕນົ ເອງ ເຊ ່ນ: 1.1 ກ່ ຸມຜ ນຼັ້ໍາ ເປ ນກ່ ຸມທ ່ມບ ດົຮຽນ ແລະ ຮຽນຮ ຄຼັຸ້ນສມົ ບດ ຫ ລກ ສະນະພເ ສດຂອງບນ ແລະ ອາສາສະໜກໃນແບບ ຕ່າງໆດ ່ງຕໍ ່ ໄປນ ຼັ້ : ມຄ ວາມເສຍສະຫ ະໂດຍບໍ ່ຫວງ ຜນົ ປະໂຫຍດຕອບແທນທງ ທາງດາຼັ້ນເພ ່ອແຮງ ແລະ ຊບ ສມົ ບດ ການ ເສຍສະຫ ະນ ນຼັ້ແມ່ນບໍ ່ ໄດຫຼັ້ ວງ ຜນົຢ່ າງໃດຕອບແທນ ແລະ ພອຼັ້ມທງ ເຕມ ໃຈທຸກຢ່ າງຢ່ ໃນທຸກກໍລະນທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນ. ການຮຽນຮ ໂຼັ້ດຍການສະສມົ ປະສມົ ການ. ໃນກໍລະນນ ຼັ້ ເປ ນການກໍ ່ ເກດ ມວ ໄ ສທດ (Vision) ຕອຼັ້ງເປ ນຜ ຼັ້ ທ ່ມວ ໄ ສທດ ກວາຼັ້ງໄກ, ການເບ ່ ງບນ ຫາມກ ານສາຼັ້ງມະໂນທດ ຈາກຄວາມຝ ນໄປສ່ ຄວາມຈາໍໄດເຼັ້ປ ນຢ່ າງດ. ເພ ່ອເປ ນ ການປະຍຸກໄຊໃຼັ້ນການເປ ນຜ ນຼັ້າໍທງ ເປ ນການສາຼັ້ງໂອກາດໃນການພດ ທະນາຊຸມຊນົຂອງຕນົ . ເປ ນຜ ນຼັ້ ທາງດາຼັ້ນຄວາມຄດ (Change Agent) ທ ່ ສາມາດນໍາຄວາມຄດ ຂອງຊຸມຊນົໄປສ່ ການປະຕບ ດ ຕວົ ຈງ ໃຫເຼັ້ປ ນຮ ບປະທໍາເພ ່ ອໃຫເຼັ້ກ ດການປ່ ຽນແປງໃນທາງທ ່ ດ ຂຶ ຼັ້ນມຄ ວາມຄດ ລະບບົ (Thinking Process) ແມ່ນຄວາມສາມາດທ ່ຈເປ ນເພາະການຄດ ທ ່ ເປ ນລະບບົ ນ ນຼັ້ ເຮດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມາດທາຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກບ ບນ ຫາທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ າງຮອບຄອບ ແລະ ຍງ ສາມາດວເ ຄາະບນ ຫາ, ຄວາມສໍາຄນ ຂອງບນ ຫາ ແລະ ຮ ວຼັ້່າຄວນຈະແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ໃນເລ ່ອງໃດກ່ອນ ມຄ ວາມຮບ ຜ ດຊອບເພາະໃນການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່ າງໆນ ນຼັ້ ຍ່ອມມທ າປະສບົ ການ, ຄວາມສໍາເລດ ແລະ ຄວາມຫ ມົ ເຫ ວ ດ ່ງນ ນຼັ້, ຜ ນຼັ້ ໍາທ ່ ດ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມຮບ ຜ ດຊອບເມ ່ອຫາກເກດ ມຄ ວາມຫ ມົ ເຫ ວກໍຕອຼັ້ງແກໄຼັ້ຂ ບນ ຫາຕໍ ່ ໄປ. ກງົກນ ຂາຼັ້ມຫາກວ່າປະສບົຜນົສໍາເລດ ກໍສບ ຕໍ ່ຮກ ສາໝາກຜນົ ແລະ ຮ່ວມມກ ບ ທຸກຝ່ າຍເພ ່ອຄວາມສໍາ ເລດ ໄປ. ມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ສ ງ ເຖງ ວ່າຈະພບົຂໍຫຼັ້ ຍຸງຼັ້ປານໃດກໍຕາມຜ ທຼັ້ ່ ເປ ນຜ ນຼັ້ ໍາຕອຼັ້ງມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ຕນົ ເອງ, ມ ຄວາມພາກພຽນຍດຶຖແ ນວທາງທ ່ຖກ ຕອຼັ້ງ ເວລາດໍາເນນ ວຽກງານກໍຕອຼັ້ງ ພສ ດຕນົ ເອງ ໃນໜາຼັ້ທ ່ ແລະ ກດ ຈະການ ທ ່ໄດວຼັ້າ ເນນ ໄປນ ນຼັ້ມຜ ນົສໍາເລດ ໃນລະດບ ໃດ. ມຄ ວາມສາມາດດາຼັ້ນການຮຽນຮ ຼັ້ບໍ ່ ວ່ າຈະເປ ນການຮຽນຮ ແຼັ້ ບບໃດກໍຕາມ ຜ ນຼັ້ ຕອຼັ້ ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ ມຄ ວາມ ພອຼັ້ ມທ ່ ຈະຮຽນຮ ຢຼັ້່ ສະເໝ, ຮ ຈຼັ້ ກ ຮຽນຮ ທຼັ້ ່ ຈະນໍາເອາົພ ມບນ ຍາຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນມາບສ ນໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າກບ ເຕກ ໂນໂລຊ ສະໄໝໃໝ່ , ຮ ຈຼັ້ກ ສະແຫວງຫາຄວາມຮ ໃຼັ້ໝ່ໆຢ່ ສະເໝ ເພ ່ອມາເຂົ ຼັ້າໃນວຖ ຊ ວ ດ ຂອງຊຸມຊນົຂອງຕນົ ເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ຸນນະທໍາ.ຜ ທຼັ້ ່ ເປ ນຜ ນຼັ້າໍທ ່ດນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງເປ ນແບບຢ່ າງໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົ ຕອຼັ້ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມ ຄຸນນະພາປະຈາໍ ໃຈເພ ່ອບໍ ່ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຫງ ົໄຫ ໄປນາໍກນ ອຸບາຍຂອງກ່ ຸມຄນົບໍ ່ ຫ ອະບາຍຍະມຸກທາງຫ າຍສາຼັ້ງ ຄວາມ ເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົ . 1.2 ສະມາຊກ ຂອງກ່ ຸມ ການເປ ນສະມາຊກ ກ່ ຸມທ ່ມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຕອຼັ້ງມຄ ຸນສມົ ບດ ດ ່ງຕໍ ່ ໄປນ ຼັ້ :

29 - ມອ າຊບ ທ ່ມຄ ວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ຖາຼັ້ຫາກສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົ ຍງ ມອ າຊບ ທ ່ ໝ ນຼັ້ ຄງົຈະສົ ່ງຜນົ ສະທອຼັ້ ນ ເຮດ ໃຫມຼັ້ ລ າຍໄດໜຼັ້ ອຼັ້ ຍບໍ ່ ພຽງພໍ ໃນການໃຊຈຼັ້່າຍທ ່ ຈໍາເປ ນພາຍໃນຄອບຄົວ ແລະ ໃນການດໍາເນນ ວຽກ ງານອ ່ນໆ ໃນຊຸມ ຊນົກໍຈະກດົມບ ນ ຫາຫຍຸງຼັ້ຍາກຕາມມາ. - ການເຂົ ຼັ້າຮ່ວມໃນກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ ຜ ທຼັ້ ່ ເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມ ໃນກດ ຈະກໍາທ ່ ຊຸມຊນົ ຈດ ຂຶ ຼັ້ນນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງເປ ນຜ ເຼັ້ຂົ ຼັ້າຮ່ ວມ ດວຼັ້ຍຄວາມສະໝກ ໃຈ ແລະໃຊເຼັ້ວລາຫວ່າງຈາກການປະກອບອາຊບ ຕົນຼັ້ຕໍຂອງຕນົ ໂດຍເລ ່ມຈາກການມ ສ່ວນ ຮ່ວມ ໃນຖານະເປ ນສະມາຊກ ແລວຼັ້ຈ ່ ງຄ່ອຍກາຼັ້ວໄປສ່ ການມຕ າແໝງໃນຊຸມຊນົ ເຊ ່ນ ເປ ນກໍາມະ ການ, ເປ ນເລ ຂານຸການ, ເປ ນຮອງປະທານ ແລະ ອ ່ນໆ. ແຕ່ ການມຕ ໍາແໜ່ງເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ ບໍ ່ ຄ່ າຕອບແທນ ໃດໆແຕ່ເປ ນການສາຼັ້ງຂະ ບວນການຈດ ການຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງຖ ່ ນ ເພ ່ອເປ ນການພດ ທະນາຄຸນນະພາບ ຊວ ດ ຂອງຊຸມຊນົທອຼັ້ງກນ ຂອງຕນົ . 1.3 ສະພາວະຂອງຜ ນຼັ້ໍາຊຸມຊນົ ສະພາວະຂອງຜ ນຼັ້າໍທ ່ມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງສາມາດສະຫຸ ບໄດດຼັ້ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : - ໝາຍຄວາມວ່ າຕອຼັ້ ງເຮດ ໃຫບຼັຸ້ກຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ ແລະ ອງົກອນຂອງຊຸມຊນົທ ່ ນຍ ມົ ຂຶ ຼັ້ນ ແລະ ທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ປະກອບຄວາມຄດ ເຫນ ໃນບນ ຫາກຕ່າງໆທ ່ມບ ນ ຫາງຢ່ ໃນຊຸມຊນົ ຂອງຕນົ ເພ ່ອສະແດງໃຫເຼັ້ຫນ ຈດຸ ຢ ນ ການພດ ທະນາຂອງເງນ ແລະ ກໍເປ ນການຮບ ຟ ງ, ແລກປ່ ຽນຄວາມຄດ ເຫນ ເພດເປ ນການສາຼັ້ງຂະບວນ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງຊຸມຊນົ , ມກ ດ ຈະກໍາເພ ່ອແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົ ມນ ຕອຼັ້ງເປ ນຫ ກ ໃນການສາຼັ້ງ ຂະບວນການ ຫ ກດ ຈະການຫວ່າງໂດຍມເ ປົ ຼັ້າໝາຍເພ ່ອແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົ ໃນການເປ ດສະພາ ຜ ນຼັ້ ໍາແຕ່ ລະຄ ຼັ້ງນ ນຼັ້ ຄວນຈະມກ ານວາງ ຮ ບແບບ ແລະ ລກ ສະນະຂອງການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕອຼັ້ງໃຫມຼັ້ ການກະຕຸນຼັ້ ແນວຄດ ສາຼັ້ງຂະບວນການ ແກບຼັ້ນ ຫາ ລງົເລກ ເຖງ ການປະຕບ ດ ຕວົຈງ . - ມສ ນການສກຶ ສາ ຂະບວນການຮຽນຮ ເຼັ້ປ ນຂະບວນການໜຶ ່ ງທ ່ມຄ ວາມສໍາຄນ ຕໍ ່ ການພດ ທະນາຄນົ ໂດຍ ເນ ນຼັ້ໜກ ການພດ ທະນາຄນົ ໃຫເຼັ້ພ ່ ງຕນົ ເອງໄດຢຼັ້່ າງເປ ນຮ ບປະທໍາເຊ ່ນ ໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າຮຽນໃນສ ່ ງທ ່ ເຂາົຕອຼັ້ງການ ແລະ ການໃຫຄຼັ້ວາມຮ ໃຼັ້ນສ ່ ງທ ່ຈະຕອຼັ້ງ. 2. ຫ ກ ການທ ່ນໍາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ 2.1 ຫ ກ ການປະຊາທປ ະໄຕ ໃນການເຮດ ວຽກງານນ ນຼັ້ຄວນເອາົໃຈໃສ່ຫ ກ ການເຮດ ວຽກຮ່ວມກນ ເປ ນກ່ ຸມ ເພ ່ອສາຼັ້ງວດ ທະນະທໍາ ໃນ ການລວມກນ ຈະເຮດ ໃຫຢຼັ້່ ໃນຊຸມຊນົມຄ ວາມໃກຊຼັ້ ດ ກນ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກນ ເຂົ ຼັ້າໃຈສະພາບບນ ຫາທ ່ ຢ່ ອອຼັ້ມຂາຼັ້ງ ແລະ ມກ ານຮບ ຟ ງຄວາມຄດ ເຫນ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ທງ ເປ ນການສາຼັ້ງໂອກາດໃນການ ມ ນຂ່າວສານທງ ພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກໄດດຼັ້. 2.2 ຫ ກ ການບໍລຫ ານ ເພາະການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຍອຼັ້ ນການຈດ ການຂອງຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ແມ່ ນເຮດ ວຽກກບ ຄນົ ຈາໍ ນວນຫ າຍຖາຼັ້ ຫາກ ຈະດໍາເນນ ການຕາມຫ ກ ການບໍລຫ ານເຂ ມຼັ້ ງວດເກ ນໄປຈນົບໍ ່ ສາມາດປ່ ຽນແປງອນ ໃດໄດເຼັ້ລຍ ກໍຈະເກ ດມ ຄວາມ ຂດ ແຍ່ງຫ າຍກ່ວາທ ່ຈະເຮດ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົສາມາດຈດ ການຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ ສະນ ນຼັ້, ການບໍລຫ ານຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ໃຫຼັ້ ກ່ ຸມ ຄນົໃນຊຸມຊນົ ເປ ນຜ ດຼັ້ໍາເນນ ການວາງກດົ ເກນ ແລະ ຫາວທ ແ ກໄຼັ້ຂຮ່ ວມກນ ເພາະຂະບວນການກ່ ຸມຈະສາມາດ ຊອກຫາຄໍາຕອບທ ່ ເໝາະສມົ ໃຫກຼັ້ ບ ແຕ່ລະຄນົ ແລະ ກ່ ຸມເພ ່ອໃຫຊຼັຸ້ມຊນົດໍາເນນ ການດວຼັ້ຍຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ 2.3 ຫ ກ ການເຮດ ວຽກທນ ທ ໝາຍຄວາມວ່ າແມ່ ນການເຮດ ວຽກໂດຍບໍ ່ ຕອຼັ້ ງການຖາຼັ້ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມພອຼັ້ ມໃນທຸກໆດາຼັ້ນ 100% ເພາະ ຄວາມພອຼັ້ ມ ໃນທຸກດາຼັ້ນນ ນຼັ້ ບໍ ່ ສາມາດທ ່ ຈະເປ ນໄປໄດ.ຼັ້ ບາງຄ ຼັ້ງເກດ ມຄ ວາມຄດ ທ ່ ຈະມາເນນ ກດ ຈະກໍາດງຶຂຶ ຼັ້ນມາ ແຕ່ກໍບໍ ່ໄດເຼັ້ຮດ ຈນົແນວຄວາມຄດ ນ ນຼັ້ເລອ ນຫາຍໄປ “ສ ່ ງທ ່ຊຸມຊນົ ນ ຼັ້ ເຮດ ເຮາົກໄໍ ດຄຼັ້ ດ ໄວແຼັ້ລວຼັ້ ແຕ່ ຍງ ບໍ ່ທນ ໄດເຼັ້ຮດ ” ການຄດ ຮອບດາຼັ້ນນ ນຼັ້ເປ ນສ ່ ງທ ່ດ ແຕ່ບາງຄ ຼັ້ງການຄດ ທ ່ ດແ ບບວຕ ກົ ກງ ວນົກໍກາຍເປ ນອຸປະສກ ຂອງການເຮດ ວຽກ

30 ອ່ານໄດເຼັ້ຊ ່ນກນ ດ ່ງນ ນຼັ້, ທ່ານມແ ນວຄດ ທ ່ ດຕ ໍ ່ ການພດ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ຊຸມຊນົກໍຄວນນໍາເອາົມາປຶກສາຫາລ ກນ ເພ ່ອພອຼັ້ມກນ ຄດ ເລອ ກເອາົ ແລະ ຊອກຫາແນວທາງ ໃນການປະຕບ ດ ຮ່ວມກນ ໃນຊຸມຊນົທນ ທ. 2.4 ເຊ ຼັ້ອມບນ ດາກດ ຈະກາທຸກພາກສ່ ວນໃຫເຼັ້ປ ນການພດ ທະນາລວມ ໃນການວາເນນ ໂຄງການ ຫ ກດ ຈະກໍາໃດໆກທ ່ຈະມກ ານນາໍພກ ການລະນາການເຊ ່ອມບນ ດາກດ ລ ກນ ນຼັ້ ເຂົ ຼັ້າຫາກນ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ການພດ ທະນາແບບລວມ, ເວົ ຼັ້າແນວນ ຼັ້ບໍ ່ໝາຍຄວາມວ່າ ຈະພດ ທະນາທຸກດາຼັ້ນໄປພອຼັ້ ມກນ ໝດົ ແຕ່ ກໍລະເລຍ ກດ ຈະກາດາຼັ້ນໃດດາຼັ້ນໜຶ ່ ງຂອງຊຸມຊນົ , ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ບນ ດາກດ ຈະກາ ປ ໂຄງການຕ່າງໆບໍ ່ ຄວນແຍກອອກຈາກວດ ຊວ ດ , ວດ ທະນະທໍາ, ປະເພນ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດທ ່ມ ໃນຊຸມຊນົ , ການດໍາ ເນ ນກດ ຈະກາຄວນໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກ ບວຖ ຊ ວດ , ວ ດທະນະທໍາ ແລະ ວ ຖ ທາງທໍາມະຊາດເຊ ່ ນນ ຼັ້ແມ່ ນການ ພດ ທະນາແບບລວມ. 2.5 ຫ ກ ການແບ່ງຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ ໃນການບໍລຫ ານເພ ່ ອດ ແລກດຈະກາງຂອງຊຸມຊນົໃຫປຼັ້ ະສບົ ຜນົ ສໍາເລດ ໂດມນ ຕອງ ຊຽງການມອບອໍາ ນາດແບບສາຼັ້ງເປ ນກ່ ຸມ ເພາະສາມາດທ ່ ຈະດ ແລຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ໄດຢຼັ້່ າງທົ ່ ວເຖ ງ, ດ ່ງນ ນຼັ້, ຫ ກ ການການແບ່ງຄວາມ ຮບ ຜດ ຊອບນ ນຼັ້ເປ ນການເອ ຼັ້ອອໍານວຍໃຫແຼັ້ກ່ກ່ ຸມຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົ ແລະ ຍງ ເປ ນການສາຼັ້ງຄວາມສາມກ ຄຮ ່ ວມມກ ນ ຂຶ ຼັ້ນໃນຊຸມຊນົອກ ດວຼັ້ຍ. ສໍາລບ ການແບ່ງຄວາມຮບ ຜດ ຊອບຍງ ເປ ນການໃຫຄຼັ້ ວາມເປ ນອດ ສະຫ ະທາງລາມທດົ ເພາະຈະໃຫກຼັ້່ ຸມ ຄນົສາມາດມວ ທ ຄ ດ ທ ່ຈະສາຼັ້ງຮ ບແບບ ວທ ກ ານປະຕບ ດ ຕນົທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ໄດ.ຼັ້ 2.6 ຫ ກ ການໃຊທຼັ້ ນຶທ ່ມຢ ່ ໃນຊຸມຊນົ ໃນການພດ ທະນາທ ່ ດນ ຕອຼັ້ ງນໍາໃຊຫຼັ້ ກ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງໃຫຫຼັ້ າຍທ ່ ສຸດ ເຊ ່ ງເປ ນຫ ກ ການທ ່ ສຄນ ທ ່ ຂຸມ ຊນົ ຈະຕອຼັ້ງໄດຄຼັ້ ນົຫາຊບ ພະຍາກອນທ ່ ມຢ ່ ໃນຊຸມຊນົ ເປ ນຫ ກ ເພ ່ອນໍາເອາົມາໃຊໃຼັ້ນການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາໃຫເຼັ້ກ ດ ປະໂຫຍດສ ງສຸດ. ທນຶທ ່ມຢ ່ ໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ອາດບໍ ່ ແມ່ນແຕ່ ພຽງເງນ ຢ່ າງດຽວເທົ ່ານ ນຼັ້, ແຕ່ ໝາຍເຖງ ທນຶທ ່ມຄ ຸນຄ່າ ຫ າຍກ່ວາເງນ ເຊ ່ນ ທນຶທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ, ທນຶພ ມປ ນຍາ, ທນຶທາງສງ ຄມົ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນເປ ນຕົນຼັ້. 3. ຂະບວນການທນຶ າໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຈດ ການຊຸມຊນົ 3.1 ຂະບວນການກ່ ຸມທ ່ ເຂ ມຼັ້ ແຂງ ໃນການຈດ ການ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ເຂ ມຼັ້ ແຂງນ ນຼັ້ຂະບວນການກ່ ຸມເປ ນສ ່ ງທ ່ຫ ກ ລຽງບໍ ່ ໄດຼັ້ເພາະວ່າກ່ ຸມຈະໄປມ ບດົ ບາດໃນກດ ຈະກໍາຕ່າງໆຕາມເປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ຈດຸ ປະສງົ ຂະບວນການກ່ ຸມນ ນຼັ້ ສາມາດເກດ ຂຶ ຼັ້ນໄດຫຼັ້ າຍແບບເຊ ່ນ ກ່ ຸມອາຊບ , ກ່ ຸມຕາມບນ ຫາ, ກ່ ຸມຕາມອາຍ ແລະ ອ ່ນໆ. ລວຼັ້ນແຕ່ເປ ນການລວມກນ ເພ ່ອສາຼັ້ງພະລງ ອານາດໃນ ການ ຕໍ ່ ສ ກຼັ້ ບ ບນ ຫາທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ໃນຊຸມຊນົ , ຖາຼັ້ຫາກກ່ ຸມ ໃດທ ່ມກ ານເຄ ່ອນໄຫວໃນກ່ ຸມຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງມາຍາວນານກໍຈະ ເປ ນກ່ ຸມທ ່ຄອຼັ້ນຂາຼັ້ງໄດປຼັ້ ຽບໃນເລ ່ອງຂອງຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ ແລະ ຈດ ການຕນົ ເອງໄດ, ຼັ້ສາມາດຕອບສະໝອງຄວາມ ຕອຼັ້ງການຂອງຊຸມຊນົ ໄດ.ຼັ້ 3.2 ຂະບວນການກວດສອບໂດຍໃຊເຼັ້ຄ ່ອຂ່າຍຂອງກ່ ຸມ ໃນການດໍາເນນ ໂຄງການ, ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງຢຶດຖຫ ກ ການຄວາມໂປ່ ງໃສສາມາດກວດ ສອບໄດ, ຼັ້ເພາະການດໍາເນນ ໂຄງການ ແລະ ກດ ຈະກຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົ ແມ່ນການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນສາທາລະນະ ທ ່ ຄນົໃນຊຸມຊນົໄດໃຼັ້ຊຮຼັ້່ວມກນ ບໍ ່ ແມ່ນການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນຂອງບຸກຄນົໃດບຸກຄນົ ໜຶ ່ ງ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການສາຼັ້ງຂະ ບວນ ການການກວດສອບ ໂດຍເຄອ ຂ່ າຍຂອງກ່ ຸມຕ່ າງໆນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ ງເປ ນເຄ ່ ອຂ່ າຍທ ່ ສາມາດຂດ ຄາຼັ້ນອໍານາດກນ ໄດຼັ້ຈຶ ່ ງ ສາມາດນາໍມາໃຊເຼັ້ປ ນພະລງ ໃນການປະຕບ ດ ຕວົຈງ ໄດ.ຼັ້ ແຕ່ ໃນນ ນຼັ້ ຜ ກຼັ້ ໍຄວນດໍາເນ ນການ ໃຫມຼັ້ ຄວາມໂປ່ ງໃສ ແລະ ແຈງຼັ້ລາຍລະອຽດຂອງການໃຊຈຼັ້່ າຍ ງບົປະມານ ໃຫກຼັ້ ບ ສະມາຊກ ໃນຊຸມຊນົ ຊາບໂດຍທົ ່ວເຖ ງກນ ບໍ ່ ວ່າຈະເປ ນວທ ໃ ດກໍຕາມເພາະວ່າເປ ນສດ ທຂ ອງ ສະມາຊກ ໃນ ຊຸມຊນົໃນຖານະມສ ່ວນຮ່ວມ ແລະ ມສ ່ວນໄດສຼັ້່ວນເສຍດວຼັ້ຍກນ .

31 3.3 ຂະບວນການຖ່າຍທອດ ແລະ ແລກປ່ ຽນຮຽນຮ ຼັ້ ເພ ່ອເຮດ ໃຫກຼັ້ ານດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່າງຂອງຊຸມຊນົ ໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາໃນຮ ບແບບຂະບວນການ ແລະ ວທ ກ ານຄວນຈະມກ ານສາຼັ້ງຂະບວນການແລກປ່ ຽນ, ຮຽນຮ ຂຼັ້ ຶ ຼັ້ນ ໃນທຸກກດ ຈະກໍາ ເພ ່ອເປ ນການສາຼັ້ງຮ ບແບບການ ພດ ທະນາກດ ຈະກໍາ, ການພດ ທະນາຄນົໃນຊຸມຊນົ ແລະ ທງ ເປ ນການແລກປ່ ຽນບດົ ຮຽນ, ເປ ນການສາງຼັ້ ຄວາມສໍາ ພນ ອນ ດ ໃຫກຼັ້ ບ ຄນົ ໃນຊຸມຊນົ , ເປ ນການສາຼັ້ງປະສບົ ການສ່ ວນບຸກຄນົ ,ສາຼັ້ງຄວາມຮ ໃຼັ້ໝ່ ທ ່ ມຄ ວາມເໝາະກ ບ ຂະບວນການຮຽນຮ ທຼັ້ ່ຈະໄປນາໍ ໃຊໃຼັ້ນການຈດ ການຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ ແຕ່ ລກ ສະນະການແລກປ່ ຽນ, ຮຽນຮ ຂຼັ້ ອງຊຸມຊນົທ ່ ດນ ນຼັ້ ຈະຕອຼັ້ງເນ ນຼັ້ການຮຽນແບບຄນົທ ່ ໄປຂາຼັ້ມ ໃນ ຄນົໃໝ່ເພ ່ອຮບ ປະກນ ບໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຄວາມເສຍຫາຍ ເຊ ່ນ ພ ມປ ນຍາຂອງຄນົຮຸນຼັ້ເກົ ່າໄດສຼັ້ ນຫາຍໄປກບ ອາຍຸ, ເພາະບໍ ່ມ ການຖ່ າຍທອດໄວໃຼັ້ຫແຼັ້ກ່ ຄນົ ຮຸ່ນໃໝ່ . ສະນ ນຼັ້, ກໍເປ ນການສາຼັ້ງໂອກາດໃນການແລກປ່ ຽນຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ລະຫວ່າງກຸມຄນົໃນແຕ່ລະໄວ ແລະ ຈະນາໍໄປສ່ ການຂະຫຍາຍເຄ ່ອຂ່າຍການຮຽນຮ ອຼັ້ ອກໄປຢ່ າງກວາຼັ້ງຂວາງ. 3.4 ຂະບວນການເຮດ ວຽກຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ການເຮດ ວຽກງານໃນຊຸມຊນົນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງເປ ນການເຮດ ວຽກຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ, ບໍ ່ຢຸດ. ເຖງ ແມ່ນວ່າໂຄງການຈະສໍາ ເລດ ໄປແລວຼັ້ກໍຕາມ ຖາຼັ້ຕາບໃດວຖ ຊ ວ ດ ຂອງຊຸມຊນົຍງ ມກ ານດໍາເນນ ການຢ່ ຂະບວນການທໍາງານຂອງຊຸມຊນົ ກໍຍງ ຈະມກ ານດໍາເນນ ການຕໍ ່ໄປ ເພາະຂະບວນການທໍາງານຂອງຊຸມຊນົນ ນຼັ້ມຄ ວາມເປ ນພະລງ ສ ງເກດ ມກ ານເຄ ່ອນໄຫວ ປຽນແປງຕະຫ ອດເວລາ. 3.5 ຂະບວນການປ ບປ່ ຽນແນວຄດ ຊຸມຊນົ ເມ ່ອເວລາທ ່ ຈະສາຼັ້ງຮ ບແບບການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ຄວນເອາົໃຈໃສ່ ການສາຼັ້ງຂະບວນການ ສົ ່ງເສມ ເພ ່ອປ ບປ່ ຽນແນວຄດ ຂອງຊຸມຊນົ ໂດຍການຫນ ມາ ໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ ລະບບົ ຄຸນຄ່າຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ.ນ ຼັ້ອາດຈະ ແມ່ນຈດຸ ເລ ມຼັ້ ຕົນຼັ້ຂອງການນາໍພາຊຸມຊນົ ອອກຈາກວກ ດ ການຈາກຊຸມຊນົທ ່ມຄ ວາມອ່ ອນແອກາຍເປ ນຊຸມຊນົທ ່ມ ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງສາມາດເພ ່ ງພາຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ 3.6 ຂະບວນການຮບ ເອາົສ່ ວນຮ່ ວມຂອງຊຸມຊນົ ເລ ່ມຈາກການເປ ດໃຈຮບ ຟ ງ ແລະ ຮບ ເອາົຄນົຮຸ່ນໃໝ່ ທ ່ມຈ ດໃຈອາສາສະ ໝກ ເຂົ ຼັ້າມາຊ່ ວຍເຫ ອ ດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ ໃນຊຸມຊນົ , ເພາະການດໍາເນນ ວຽກງານຢ່ ໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ບໍ ່ ຕອຼັ້ ງການຄນົ , ແນວຄວາມຄດ , ບໍ ່ ວ່ າ ແນວຄວາມຄດ ແບບໃດ ຄນົກ່ ຸມໃດ, ສາສະໝາໃດ ແລະ ແຜນໃດກໍ ່ຕາມ ຄວນເປ ນ ວ່າງເພ ່ອສາຼັ້ງຄວາມ ເຂົ ຼັ້າໃຈວຖ ຊວ ດ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ຄວາມເປ ນຢ່ ທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງເຂາົ. ເພາະການເປ ດກວາຼັ້ງນ ນຼັ້ ຈະເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ການຮຽນຮ ຼັ້ ສ ່ ງໃໝ່ ໆ, ແນວທາງໃໝ່ ໆ. ແຕ່ ການຮບ ຮ ຂຼັ້ ອງຊຸມຊນົ ຈະໃຫຮຼັ້ ບ ຮ ໃຼັ້ນລະດບ ໃດ, ຂອບເຂດໃດ. ຖາຼັ້ຫາກ ມກ ານ ເປ ດກວາຼັ້ງຫ າຍເກນ ໄປກໍຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຮບ ເອາົວດ ທະນະທໍາເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ເປ ນອຸປະສກ ຕໍ ່ການພດ ທະນາ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ຂະບວນການຮບ ການມສ ່ວນຮ່ ວມຂອງຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງເປ ນການທໍາງານຜນົ ການຄວາມເປ ນຕວົ ຜນົ ແລະ ມຂ ໍຈຼັ້າໍກດ ເພ ່ອທ ່ຈະຫາຮ ບແບບທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ກບ ວຖ ຊ ວ ດ ຂອງຄນົ ໃນຊຸມຊນົ ເປ ນຫ ກ . 4. ເຄ ່ອງມທ ່ ໃຊໃຼັ້ນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ . ແມ່ນການນາເອາົສ ່ ງຕ່າງເມຍ ໃນຊຸມຊນົມາໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ກດ ປະໂຫຍດໃນການພດ ທະນາທ ່ ຈະນໍາໄປສ່ ຂະບວນ ການຈດ ການຕນົ ເອງໄດຢຼັ້່ າງມປ ະສດ ທຜ ນົ ປະກອບມດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : 4.1 ສນ 5 ເປ ນເຄ ່ອງມທ ່ ພດ ທະນາມາຈາກຫ ກ ສາສະໜາເພ ່ອ ເອາົມານໍາໃຊເຼັ້ປ ນກະຕກ າໃນການຄວບ ຄຸມໃຫຼັ້ສະມາຊກ ຂອງກ່ ຸມມຄ ວາມຊ ່ສດ ສຸດຈະລດ ແລະ ຈງ ໃຈ 4.2 ລະບບົ ຍາດພ ່ ນອຼັ້ງ ແມ່ ນເຄ ່ ອງມທ ່ ພດ ທະນາມາຈາກພ ຼັ້ນຖານຄວາມສໍາພນ ໂດຍຊຸມຊນົ . ຕວົ ຢ່ າງ ການທ ່ ຊຸມຊນົ ໄດເຼັ້ອາົມານໍາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການພດ ທະນາ, ເຄ ່ອງມຊ ະນດ ນ ຼັ້ແມ່ນເຄ ່ອງມ ໃນການໄກເກຍຄວາມຂດ ແຍງຼັ້ ໃນ ຊຸມຊນົ , ການຈດ ລະບຽບ ແລະ ທງ ເປ ນເຄ ່ອງມໃ ນການລງົໂທດອກ ດວຼັ້ຍ.

32 4.3 ກ່ ຸມບາຼັ້ນ ແມ່ ນເຄ ່ ອງມ ທ ່ ມ ການພ ດທະນາມາຈາກຫ ກການຂະບວນການມອບໝາຍຄວາມ ຮບ ຜດ ຊອບ, ຂະບວນການກ່ ຸມ ແລະ ການຈດ ລະບຽບຂອງຊຸມຊນົ , ໄດເຼັ້ປ ນແນວທາງໜຶ ່ ງໃນການບໍລຫ ານຈດ ການ ກດ ຈະກໍາ ຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົ , ເປ ນການສາຼັ້ງລະບບົການຈດ ການຢ່ າງເປ ນຮ ບປະທໍາທ ່ ເປ ດໂອກາດໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ ທຸກ ພາກສ່ວນຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ທງ ເປ ນຫ ກ ການມອບຄວາມຮບ ຜດ ຊອບໃຫຊຼັຸ້ມຊນົຢ່ າງເປ ນຮ ບປະທໍາ 4.4 ແຜນແມ່ບດົຂອງຊຸມຊນົ ແມ່ນເຄ ່ອງມທ ່ ພດ ທະນາມາຈາກສະພາບບນ ຫາຂໍມຼັ້ ນຄວາມເດອ ດຮອຼັ້ ນ ຂອງ ຄນົໃນຊຸມຊນົໂດຍຜ່ ານຂະບວນການການຈດຸ ຂໍມຼັ້ ນທ ່ ເປ ນລະບບົ ເພ ່ອນມາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໃຫຼັ້ໄດຮຼັ້ບ ຜນົດກ ວ່າເກົ ່າ. 4.5 ກ່ ຸມ ແລະ ອງົກອນຊຸມຊນົ ແມ່ນເຄ ່ອງມທ ່ ພດ ທະນາມາຈາກການລວມກ່ ຸມກນ ຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົ , ເຄ ່ອງມ ນ ຼັ້ໄດນຼັ້ໍາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຕໍ ່ ສ ກຼັ້ ບ ອດ ທພ ນົ ພາຍໃນ ແລະ ນອກຊຸມຊນົທ ່ ເຂົ ຼັ້າມາເພ ່ອຫວງ ຜນົ ປະໂຫຍດຈາກ ຊບ ພະ ຍາກອນອນ ອຸດມົ ສມົ ບ ນຂອງຊຸມຊນົ . 4.6 ກດົລະບຽບ ແລະ ກະຕກ າ ເປ ນເຄ ່ອງມທ ່ພດ ທະນາມາຈາກປະສບົການຂອງການຮ່ ວມກ່ ຸມກນ ຂອງ ຊຸມ ຊນົຫ າຍຊຸມຊນົ ເພ ່ອມານາໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການຄວບຄຸມດ ແລການເຮດ ວຽກຮ່ ວມກນ ຂອງຄນົ ຈໍານວນຫ າຍຢ່ ໃນ ຊຸມ ຊນົແລະ ກໍເພ ່ອ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊຸມຊນົນ ນຼັ້ຮ ວຼັ້່າການດໍາເນນ ການຂອງກ່ ຸມຜ ນຼັ້ ບໍ ່ ໄດເຼັ້ປ ນໄປຕາມຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງ ບຸກຄນົ ແຕ່ເປ ນການດໍາເນນ ການພາຍໃຕລຼັ້ ະບຽບການທ ່ໄດຮຼັ້ບ ຄວາມເຫນ ດຈ າກຊຸມຊນົ ເປ ນຫ ກ . 4.7 ລະບບົ ຂໍມຼັ້ ນ ແລະ ການວເ ຄາະຂໍມຼັ້ ນ ແມ່ ນເຄ ່ ອງມທ ພດ ທະນາມາຈາກຂະບວນການລວບລວມ ສະພາບ ບນ ຫາລກ ສະນະຄວາມເປ ນຢ່ ຕະລອດຮອດປະສບົການຊວ ດ ຂອງຄນົໃນຊຸມຊນົ , ຖາຼັ້ຫາກມກ ານເກບ ກໍາຂໍ ຼັ້ ມ ນຢ່ າງ ລະອຽດຮອບຄອບ ແລະ ໄດຂຼັ້ໍມຼັ້ ນທ ່ ກງົກບ ຄວາມເປ ນຈງ ກໍຈະເຮດ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ສາມາດສະທອຼັ້ ນໃຫເຼັ້ຫນ ສະພາບທາງ ສງ ຄມົ , ເສດຖະກດ , ການເມອ ງ, ຊບ ພະຍາກອນ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ມຂອງຊຸມຊນົໄດເຼັ້ປ ນຢ່ າງດ. ຈາກ ຂໍມຼັ້ ນດ ່ງ ກ່າວຖາຼັ້ຫາກຜ່ານຂະບວນການວເ ຄາະກໍຈະເປ ນການຊອກຫາທາງເລອ ກໃນການສາຼັ້ງແຜນແມ່ບດົ ຊຸມຊນົ ແລວຼັ້ຈະ ນາໍໄປສ່ ຂະບວນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົຢ່ າງເປ ນລະບບົ ແລະ ມທ ດ ທາງ. 5. ເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ 5.1 ຄວາມຜ ກພນ ຕໍ ່ຖ ່ນກໍາເນດ ເປ ນສ ່ ງສໍາຄນ ໜຶ ່ ງທ ່ ຢາກໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນ ກບ ຕວົ ຂອງບຸກຄນົທ ່ ຢ່ ໃນຊຸມ ຊນົ , ເຖງ ແມ່ນວ່າຈະອອກຈາກຊຸມຊນົ ຫ ບາຼັ້ນໄປຢ່ ແຫ່ງຫນົໃດກໍຕາມກໍຕອຼັ້ງສາຼັ້ງຄ່ານຍ ມົ ຮກ ບາຼັ້ນເກດ ເມອ ງນອນ ຂອງ ເອງ ແລະ ໃຫມຼັ້ ຈ ດ ສໍານກຶຕໍ ່ການມສ ່ວນຮ່ວມໃນການພດ ທະນາທອຼັ້ງຖ ່ ນ. 5.2 ມຈ ດ ສໍານກຶຮກ ແລະ ຫວງແໝຊຸມຊນົ ໃນຖານະທ ່ ສະມາຊກ ຂອງຊຸມຊນົ ຄນົ ໜຶ ່ ງຄວນມກ ານສາຼັ້ງ ຈດ ສໍານກ ໃຫເຼັ້ກດ ມຄ ວາມຮກ ແລະ ຫວງແໝບໍ ່ຄວນປ່ ອຍໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ຜະເຊນ ກບ ບນ ຫາຕ່າງໆທ ່ ເກດ ມາ ຊນົ ແລະ ນອກຊຸມຊນົ . ຢ່ າງໜອຼັ້ຍກໍເພ ່ອເປ ນການສາຼັ້ງຮາກຖານຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົໃນຖ ່ ນກາງເມດ ຢ່ າງມສ ກ ສໃ ນປ ດຈບຸ ນ ແລະ ອະນາຄດົໄວກຼັ້ ບ ຕນົ ເອງ ແລະ ຜ ສຼັ້ ບ ທອດ. 5.3 ການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ເປ ນເປົ ຼັ້າໝາຍໜຶ ່ ງທ ່ ຊຸມຊນົ ຕອຼັ້ງການ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊຸມຊນົ ເກດ ມຄ ວາມ ໜກແ ໜນຼັ້ໃນການເພ ່ ງຕນົ ເອງທ ່ ເປ ນສ ່ ງທ ່ ຈະນໍາພາຕນົ ເອງໄປສ່ ຄວາມຍນ ຍງົໃນອະນາຄດົ ໄດ.ຼັ້ ຖາຼັ້ຫາກຄນົໃນຊຸມ ຊນົ ແລະ ຊຸມຊນົຫາກເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດຫຼັ້ າຍເທົ ່າ ໃດກໍ ່ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານກໍານດົທດ ທາງ, ການວາງແຜນ ແລະ ການວາງ ເປົ ຼັ້າໝາຍໃນການພດ ທະນາ ໃນການຈດ ການຕນົ ເອງກໍຈະດຂ ຶ ຼັ້ນເທົ ່ານ ນຼັ້. 5.4 ຮ ບໃນການຈດ ການຕນົ ເອງທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ຜ່ານຈາກການສກຶ ສາ ແລະ ວເ ຄາະບນ ດາປ ດໄຈ ທ ່ ເຮດ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ເຂ ມຼັ້ ແຂງສາມາດນາໍ ໄປສ່ ການຈດ ການຕນົ ເອງຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ທອຼັ້ງຖ ່ ນໄດຕຼັ້ ອຼັ້ງມສ ່ ວນປະກອບ ທງ ໝດ ົ 4 ດາຼັ້ນດວຼັ້ຍກນ ຄ: ຄນົໄກ, ຫ ກ ການ, ຂະບວນການ ແລະ ເຄ ່ອງມ

33 ບດົທ 7 ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຊຸມຊນົ 1. ເຄດດ ຢ່ ນຽນ (Credit Union) “ເຄດດ ”ແປວ່າ: ຄວາມເຊ ່ອຖ, ຄວາມໄວວຼັ້າງໃຈ “ຢ່ ນານ” ແປວ່າ: ຄວາມສາມກ ຄປອງດອງ , ການ ຮ່ວມກນ . ໝາຍຄວາມວ່າ: ການມຄ ວາມປອງດອງຮ່ວມມຮ ່ວມໃຈກນ ກໍເພາະວ່າມຄ ວາມເຊ ່ອໃຈ ແລະ ເຂົ ຼັ້າໃຈກນ , ເມ ່ອມຄ ວາມເຊ ່ອໃຈ ແລະ ເຂົ ຼັ້າໃຈກນ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນເທົ ່າໃດກໍຍ ່ ງມຄ ວາມສາມກ ຄປ ອງດອງກນ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນເທົ ່ານ ນຼັ້, ຖາຼັ້ ອງ ຕາມຄວາມໝາຍນ ຼັ້ຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າ ເຄດດ ຢ ນຽນມຈ ດຸ ໝາຍພດ ທະນາຄນົ , ເຝ ກອບົຮມົ ຄນົໃຫເຼັ້ຮດ ວຽກຮ່ ວມກນ ໂດຍຍດຶໝ ນຼັ້ສາຼັ້ງຄວາມເຊ ່ອໄວກຼັ້ ບ ຕນົ ເອງ. ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນເປ ນອງົການລວມຄນົ ເຂົ ຼັ້າຫາກນ , ເປ ນວທ ກ ານລວມຄນົທ ່ ຮ ຈຼັ້ ກ ກນ ເຂົ ຼັ້າຫາກນ ໝາຍຄວາມວ່າລວມຄນົຢ່ ໃນວງົສໍາພນ ດຽວກນ ເພ ່ອຫາທາງຊ່ ວຍເຫ ອ ຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ ໃນເລ ່ອງຄວາມສຸກ, ຄວາມ ຈະເລນ , ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊວ ດ ຈາກຄວາມໝາຍນ ຼັ້ຈງ ມວ ທ ປ ະຕບ ດ ດ ່ງນ ຼັ້ : ເປ ນອງົກອນ: ໝາຍເຖ ງສ ນກາງຂອງກດ ຈະການທ ່ ລວມຄນົ ເຂົ ຼັ້າກນ ເປ ນໜ່ ວຍໂຄງສາຼັ້ງ ແລະ ລະບບົ ເປ ນຂອງຕນົ ເອງ. ຄນົ ໝາຍເຖງ ຄນົທ ່ຮ ຈຼັ້ກ ຄຸນຼັ້ເຄຍ ກນ ມາຮ່ວມກນ ເພ ່ອກະທໍາກດ ຈະກຢ່ າງໃດຢ່ າງໜຶ ່ ງ ວງົສໍາພນ ໝາຍເຖງ ຂອບເຂດ ຫ ເຂດແຄວນທ ່ ຄນົ ໆໜຶ ່ ງສງ ກດ ຢ່ ເຊ ່ນ ບ່ ອນປະຈາໍ ການ, ບາຼັ້ນດຽວກນ , ອາຊບ ດຽວກນ . ການຊ່ ວຍເຫ ອກນ : ໝາຍເຖ ງແນວຄ ດຂອງຄົນທ ່ ມ ຈດ ໃຈຄ ດຈະຊ່ ວຍເຫ ອ ຜ ອຼັ້ ່ ນຕາມກໍາລງ ຄວາມ ສາມາດ, ບໍ ່ ແມ່ນການຊ່ວຍເຫ ອ ດວຼັ້ຍການຂໍຮອຼັ້ງ ຫ ຈາໍໃຈ, ແຕ່ເປ ນການຊ່ວຍເຫ ອ ດວຼັ້ຍຄວາມຈງ ໃຈ. ຄວາມສຸກ, ຄວາມຈະເລນ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊວ ດ ເປ ນສ ່ ງທ ່ທຸກຄນົມຄ ວາມປາດຖະໜາຢາກ ໄດ, ຼັ້ຢາກຈະມເ ພ ່ອເປ ນເປົ ຼັ້າໝາຍໃນຊວ ດ ຕນົ . 2. ປະຫວດ ຄວາມເປ ນມາຂອງເຄດດ ຢ່ ນຽນ ເຄດ ດຢ່ ນຽນໄດກຼັ້ ໍເກ ດກໍາເນ ດທ່ າມກາງ “ເຂົ ຼັ້າຍາກໝາກແພງໃນສ ງຄົມຂອງຊາວເຢຍລະມນ ໃນ ນະຄອນ ເວລາຕວາ (Westerwald) ແຄວນໄຮ (Rhine) ປະເທດເຢຍລະມນ ໃນປ ຄສ 1847 ເປ ນຍຸກດຽວກນ ກບ ການ ປະຕວ ດ ອຸດສາຫະກໍາໃນຢ ລບົ , ສະພາວະເສດຖະກດ ໂດຍທົ ່ວໄປມຄ ວາມຕກົ ຕໍ ່າ, ປະຊາຊນົໃນຕວົ ເມອ ງ ເວສາຕວາ ມຄ ວາມຂາດແຄນຼັ້ ດາຼັ້ນບໍລໂ ພກ ແລະ ອຸປະໂພກ. ອາຫານເພ ່ອຮບ ປະທານມພ ຽງແຕ່ ຂະໜມົ ປ ງກບ ມນ ຝຮ ່ງ ເທົ ່ານ ນຼັ້, ລາຄາຊ ຼັ້ຂາຍ ໃນຕະຫ າດມລ າຄາສ ງຫ າຍຈນົເຮດ ໃຫຊຼັ້າວຊນົນະບດົ ບໍ ່ ສາມາດຊ ຼັ້ໄດພຼັ້ າ ໃຫເຼັ້ກດ ມ ພາວະ ໜ ຼັ້ສນ ໃນໝ່ຄ ນົທຸກຍາກຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ.. ຟຮດ ວເ ຊນໄຮໄຟເຊ ່ນ (Friedrich willheinາ RaiHeisen ) ນາຍກົ ເທສະມນົຕໜ ່ ຸມແຫ່ງເມອ ງ ເວເຍ ບະ (wayarbuIsch) ໃນເວລານ ນຼັ້ໄດຂຼັ້ໍຄວາມຮ່ ວມມຈ າກທຸກຝ່ າຍທ ່ມເ ງນ ໃນເມອ ງເວເບວ ນາເອາົເງນ ມາລງົທນຶ ໃນ. ສາມາຄມົ ຜ ບຼັ້ໍລໂ ພກ, ໄດດຼັ້ໍາເນນ ງານສາຼັ້ງໂຮງງານຜະລດ ເຂົ ຼັ້າໜມົ ບາຼັ້ນແລວຼັ້ ຈດ ເຂົ ຼັ້າ, ສາລຈ າກແຮງງານ ມາເພ ່ອຜະລດ ເຂົ ຼັ້າໜມົ ປ ງຈາໝາຍໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ໃນລາຄາທ ່ ຕໍາກວ່າທອຼັ້ງຕະຫ າດເຖງ ເຄ ່ ງໜຶ ່ ງ ສາມາດບນ ເທາົ ກດ ລງົໄປໄດ.ຼັ້ ສາມະຄມົ ຜ ບຼັ້ໍລໂ ພກກໍໄດສຼັ້ າຼັ້ງຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນບນົ ພ ຼັ້ນຖານປ ດຊະຍາ “ການເສຍສະຫ ະເພ ່ອຜໄ ຼັ້ດຮຼັ້ ບ ຄວາມທຸກ ຂອງທນຶນ ຼັ້” ລວບລວມບໍລຈ າກມາໄວຼັ້ແລະ ໄດຖຼັ້ ກ ນາໃຊໃຼັ້ຫໄຼັ້ປຕາມວດ ຖຸປະສງົບນົຫ ກ ການ “ຮກ ສາກອງທນຶ ເອາົ ໄວ” ຼັ້ ໃນໄລຍະຕໍ ່ ມາຈຶ ່ ງກາຍເປ ນກດົ ແຫ່ງການຊ່ ວຍເຫ ອ ຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ ແບບພ ່ ນອຼັ້ງ ແລະ ບນ ດາຼັ້ນໃຫເຼັ້ກດ ມ ຄວາມສະຫງບົສຸກ.

34 ເຖງ ແມ່ນວ່າສາມະຄາມເຂົ ຼັ້າໜມົ ປ ງສາມາດບນ ເທາົພາວະວກ ດ ລງົໄປໄດກຼັ້ ໍຕາມ ແຕ່ ບນ ຫາພ ຼັ້ນຖານຂອງ ປະຊາຊນົຍງ ບໍ ່ໝດົ ໄປ ຊາວຊນົນະບດົຍງ ມໜ ຼັ້ສນ ຕດ ຕວົ ຢ່ ຂາດແຄນເງນ ທນຶ ເພ ່ອຈດ ຊ ຼັ້ປ ດໄຈການຜະລດ ທາງ ດາຼັ້ນ ກະສກ ໍາ, ຕອຼັ້ ງການເງນ ເພ ່ ອຊອຼັ້ ມແຊມ, ເຮອ ນ ແລະ ບໍ ່ ມສ ະຖາບນ ການເງນ ທ ່ ເອ ຼັ້ອອໍານວຍໃຫບຼັ້ໍລກ ານແກ່ ຊາວບາຼັ້ນໄດ, ຼັ້ເກດ ພາວະວກ ດ ໃນການຊ ຼັ້ -ຂາຍ ໃນລກ ສະນະທ ່ໄຮຄຼັ້ ວາມເປ ນທໍາ, ໄຮໄຟເຊນໄດອຼັ້ງ ໃສ່ ປະສບົການ ຈາກການດາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນເຂົ ຼັ້າມບ ່ ງມາສາຼັ້ງສະມາຄມົ ໃໝ່ ເມ ່ອເຂົ ຼັ້າມາຮບ ຕໍາແໜ່ງເມອ ງ ແຟມເມສະເຟ (Falmmersfeld) ສາມາຄມົ ນຊ ວ່າ: ສາມະຄມົ ເພ ່ອສງົເຄາະຊາວນາແຫ່ງເມອ ງເຟມເມສະເຟ (Falmmersfeld Relief Society for the Needy Farmmers) ກໍຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນໃນເດອ ນທນ ວາ ຄສ 1849 ໂດຍຄວາມຮ່ ວມມຈ າກຜ ທຼັ້ ່ ມເ ງນ ເໝອ ນເດມ , ເປົ ຼັ້າໝາຍສາຄນ ຂອງສະມາຄມົ ກໍເພ ່ອຈດ ລະບບົການຄາຼັ້ໄຮຄຼັ້ ວາມເປ ນທໍາໂດຍສະມາຄມົ ທ ່ ສາຼັ້ງ ເປ ນກອງທນຶຂຶ ຼັ້ນມາ ໄດໄຼັ້ປຊ ຼັ້ສດ ມາຈາຍແບບຜ່ ອນສົ ່ງຊາວນາໃນໄລຍະ 5 ປ ສະມາຄມົ ນ ຼັ້ຈຶ ່ ງມຊ ່ວ່າ: “ສະຫະພນ ປະສຸສດ ” (Cattles union) ແລະ ອກ ຊ ່ໜຶ ່ ງວ່າ ການດໍາເນນ ທຸລະກດ ຄາຼັ້ສດ ໄດດຼັ້ໍາເນນ ໄປຢ່ າງຊາຼັ້ໆ ເພາະວ່າການ ໝນ ວຽນເງນ ໃຊເຼັ້ວລານານບໍ ່ສາມາດຕອບສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຣານາໄດຢຼັ້່ າງທົ ່ວເຖງ ແຕ່ ກໍແກບຼັ້ ນ ຫາລງົໄດຼັ້ ສະເພາະໃນເລ ່ອງສດ ເທົ ່ານ ນຼັ້, ສ່ ວນບນ ຫາຄວາມຕອຼັ້ງການເງນ ທນຶຍງ ຄງົ ມຢ ່ ຕໍ ່ ໄປ, ສະມາຄມົ ຈ ່ ງເລ ່ມຈດ ຕ ຼັ້ງໃຫມຼັ້ ການບໍລຫ ານສນ ເຊ ່ອເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນອກ ໃນເວລາຕໍ ່ມາໂດຍການໃນດນ ຈາກ ແຫ່ ງຕ່າງໆ ແລະ ຮບ ບໍລຈ າກມາເຂົ ຼັ້າ ໃນກອງ ທນຶໂດຍອງ ໃສ່ວ່າບໍລກ ານສນ ເຊ ່ອບໍ ່ໄດເຼັ້ປ ນສ ່ ງໃໝແຕ່ ຊາຊນົ ປະ ບດົກໍຍງ ບໍ ່ມຄ ວາມເຊ ່ອຖໄ ດຼັ້ເພາະຍງ ຂາດຄຸນນະ ທໍາທ ່ ເໝາະສມົ ພວກຄນົທ ່ມເ ງນ ທງ ຫ າຍຈຶ ່ ງຄ່ ອຍໆ ໃຫຄຼັ້ ວາມ ຮ່ ວມມເ ຮດ ໃຫກຼັ້ ານເຮດ ວຽກງານດໍາເນນ ໄປດວຼັ້ ຍ ຄວາມເຊ ່ອງຊາຼັ້ ແລະ ຍາກລໍາບາກ. ທ່ານ ໄຮໄຟ ເຊນ ໄດຍຼັ້ ກົ ຍາຼັ້ຍໄປຮບ ຕໍາແໜ່ງນາຍກົ ເທດສະມນົ ຕ (ຫວົ ໜາຼັ້ເທດສະບານແຂວງ, ເມອ ງ ເຮດເດສະດໍ(Heddsdorp) ໃນປ ຄສ 1852 ແລະ ໃນປ ຄສ 185 ເຂາົໄດເຼັ້ລ ່ມຕ ຼັ້ງສະມາຄມົ ໃໝ່ ວ່າ “ສະມາຄມົ ເພ ່ອການສງົເຄາະແຫ່ງເມອ ງ ເຮດເດສະດໍ" (Heddesdorf Welfairc Society) ພາລະກດ ມກ ານບໍລກ ານສນ ເຊ ່ອ, ໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາລຽຼັ້ງດ ເດກ ທ ່ ຂາດການດ ແລ, ຈຸດຫາງານ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໂດຍສະເພາະແມ່ນອະດດ ນກ ໂທດ ແລະ ສາຼັ້ງຫໍສະໝຸດສາທາລະນະ. ການດໍາເນນ ງານຂອງສະມາຄມົ ເປ ນການສາຼັ້ງຄວາມເປ ນຢ່ ທ ່ດ ແລະ ພດ ທະນາຄຸນນະທໍາຈນົ ໄດຫຼັ້ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ຫ ງ ຈາກເປ ນການໄປໄລຍະໜຶ ່ ງ ພຽງແຕ່ ການບໍລກ ານທາງດາຼັ້ນການເງນ ການບໍລກ ານສນ ເຊ ່ອເບ ່ ງມນ ປະຊາຊນົ ໃຊຼັ້ ການບໍລກ ານຫ າຍ ໃນປ ຄສ 1864 ສະມາຄມົໄດມຼັ້ ກ ານປ ບບດົ ບາດ ແລະ ກດ ຈະການເລ ່ມຂຶ ຼັ້ນມາ ໃໝ ໂດຍຫນ ເອາົການ ບໍລກ ານສນ ເຊ ່ ອອອກໄປເປ ນສະມາຄມົ ໜຶ ່ ງເປ ນເອກະເທດ. ໃສ່ ຊ ່ ວ່າ“ເຮເດສະວເ ຄດດ ຢ ນຽນ” (Hedesdorf Credit union) ຖວ ່າເປ ນເຄດດ ຢ ນຽນແຫ່ງທໍາອດ ຂອງໂລກ. ກດ ຈະການສນ ເຊ ່ອ ແບບເຄດດ ຢ່ ນຽນ ໄດຕຼັ້ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນບນົ ພ ຼັ້ນຖານການລວມປະຊາຊນົ ເຂົ ຼັ້າມາຊ່ ວຍເຫ ອ ຊຶ ່ ງ ກນ ແລະ ກນ , ການດໍາເນນ ງານໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ໜກ ການບໍລຫ ານອງກອນ ົ , ສາຼັ້ງຄວາມເປ ນຢ່ ທ ່ ດ ສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ງ ການ ທາງດາຼັ້ນວດ ຖຸແກ່ປະຊາຊນົໄປພອຼັ້ມໆກບ ການພດ ທະນາຄຸນນະທໍາຂອງປະຊາຊນົ . ຫ ງ ຈາກນ ນຼັ້ ຕໍ ່ມາປະມານ 8 ປ ກດ ຈະການເຄດດ ຢ ນຽນໄດພຼັ້ ສ ດໃຫເຼັ້ຫນ ເຖງ ບດົ ບາດ, ຄຸນປະໂຫຍດຕໍ ່ ສງ ຄມົ ໄດກຼັ້ າຍເປ ນສ ່ ງທ ່ ຮ ຈຼັ້ ກ ກນ ດ, ກດ ຈະການເຄດດ ຢ ນຽມໄດມຼັ້ ກ ານຂະຫຍາຍໄປໃນທົ ່ວປະເທດຢ່ າງວອງໄວ.ຼັ້ ໄຮໄຟເຊນໄດອຼັຸ້ທດ ຕນົທໍາງານໃຫແຼັ້ກ່ ການແຜ່ ຂະຫຍາຍ ແລະ ຍອມຮບ ກດ ຈະການນ ຼັ້ໂດຍທາງກດົ ໝາຍ, ລດ ຖະ ບານເຢຍລະມນ ໄດສຼັ້ າຼັ້ງຮ່ າງກດົ ໝາຍສະຫະກອນຂຶ ຼັ້ນໂດຍອງ ໃສ່ ຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານຂອງເຄດດ ຢ ນຽມເປ ນ ພ ຼັ້ນຖານສງ ຄມົ . ໃນທຸກວນ ນ ຼັ້ໂລກຂອງພວກເຮາົເປ ນໜ ຼັ້ບຸນຄຸນຂອງທ່ ານໄຮໄຟເຊນ ແລະ ໄດສຼັ້ າຼັ້ງອານຸສາວະລໄ ວເຼັ້ພ ່ ອ ເປ ນຄະຕເ ຕອ ນຄວາມຊງົຈາໍ ໃຫລຼັ້ ະນກຶ ເຖງ ບຸນຄຸນຂອງທ່ານໄວຢຼັ້່ ທ ່ ແຄວຼັ້ ນໄຮບາຼັ້ນເກດ ຂອງທ່ານເອງ ທ່ານ“ຟຮດ

35 ຮກ ວນ ເລອ ມໄຮໄຟເຊນເປ ນບດ າເຄດດ ຢ ນຽມ” ຈາກຜນົສໍາເຫ ດ ດ ່ງກ່າວໄດເຼັ້ຮດ ໃຫຂຼັ້ ະບວນການຂອງເຄດດ ຢຸນຽນ ໄດຂຼັ້ ະຫຍາຍໄປທົ ່ວທຸກປະເທດໃນໂລກ. 3. ປ ດຊະຍາ, ຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນ 3.1 ປ ດຊະຍາສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ປ ດຊະຍາສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນນ ໝຼັ້ າຍເຖງ ສອງອງົປະກອບດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ຈດ ຕະວນົ ຈດ ຕະຣມ ຂອງສະຫະກອນເຄນດ ຢ ນຽນແມ່ນຫ ກ ຈະລຍ ະທໍາ ແລະ ສນ ລະທາທ ່ມຢ ່ ແລວຼັ້ໃນສາສະໜາ ຕ່າງໆ, ການປະຕບ ດ ຕາມຈດ ຕະຣມ ຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນກໍເທົ ່າກນ ກບ ການປະຕບ ດ ຕາມຫ ກ ທໍາຂອງສາ ສະໜາທ ່ ຕນົ ເອງນບ ຖຢ ່ . ບໍ ່ ວ່ າຈະສາສະໜາພຸດ, ຄຣ ດ, ອສ ະລາມ ແລະ ອ ່ ນໆ ລວຼັ້ ນແຕ່ ສອນໃຫຄຼັ້ ນົທໍາອດ ມ ຄວາມດ, ສອນໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຮກ ໄຄ່ ເໝອ ນພ ່ ນອຼັ້ງດຽວກນ , ສອນໃຫເຼັ້ມດຕາກະລຸນນາກນ , ສອນໃຫແຼັ້ກໄຼັ້ຂຕນົ ເອງ ໃຫດຼັ້ ຂຶ ຼັ້ນ, ສອນໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ການ ໃຫຊຼັ້ ຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ , ຫ ກ ການຕ່າງໆເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຄ: "ສດ ຈະທໍາ” ທ ່ ແນ່ນອນ, ໝ ນຼັ້ ຄງົ ແລະ ສາມາດນໍາໄປປະຕບ ດ ໃນຊວ ດ ປະຈາໍ ວນ ຮ່ ວມກບ ຜ ອຼັ້ ່ນໄດຢຼັ້່ າງດທ ່ ສຸດ, ຊ່ ວຍໃຫແຼັ້ຕ່ ລະຄນົມຈ ະລຍ ະທໍາ, ເປ ນເຄ ່ອງ ມໝ ນຼັ້ໜຽວທ ່ຈະສົ ່ງຜນົໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ສ່ວນລວມມຄ ວາມສຸກ, ມຄ ວາມສາມກ ຄສ ນ ຕທ ໍາ. ໃນເມ ່ອຈະເຂົ ຼັ້າໄປຮ່ວມກບ ໝ່ເ ພ ່ອນທຸກຄນົກໍຕອຼັ້ງສໍາຫ ວດຕນົ ເອງເບ ່ ງກ່ອນວ່າ: “ມອ ນ ໃດໃຫເຼັ້ພ ່ອນທຸກ ຄນົ ” ສ ່ ງທ ່ຈະ ໃຫນຼັ້ ນຼັ້ບໍ ່ ແມ່ນຊບ ສມົ ບດ ເງນ ທອງໃດໆ ແລະ ບໍ ່ ແມ່ນ ໃຫເຼັ້ພາະມໝ ່ເ ພ ່ອນບງ ຄບ .. ແຕ່ ເປ ນການໃຫຼັ້ ຄວາມສາມກ ໃຈຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ສ ່ ງທ ່ຈະໃຫນຼັ້ ນຼັ້ຢ່ ໃນຕວົ ເອງໄວແຼັ້ກ່ : ແຮງຈາໍນວນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວຊຶ ່ ງເປ ນຕວົ ຂອງຕນົ ເອງ, ການທ ່ ຈະເອາົຕວົ ຂອງຕນົ ເອງເຂົ ຼັ້າໄປໃນກ່ ຸມກໍຈະ ເຮດ ໃຫກຼັ້່ ຸມເກດ ພະລງ ຂຶ ຼັ້ນອກ ຄນົ ໜຶ ່ ງ, ແຮງຈາໍ ນວນນ ຼັ້ , ມພ ະລງ ຫ າຍແຕ່ຖາຼັ້ຢ່ ຜ ດຼັ້ ຽວກໍບໍ ່ ຄ່ ອຍມພ ະລງ ອນ ໃດ ຖາຼັ້ ເຮາົມພ ະລງ ດຽວນ ຼັ້ຢ່ ຮ່ວມກນ ເຮດ ອນ ໃດກໄໍດຕຼັ້າມຄວາມຕອຼັ້ງການ. ແຮງສະຕປ ນຍາ: ມແ ຕ່ ເທ ່ ອແຮງພຽງຢ່ າງດຽວບໍ ່ ມສ ະຕປ ນຍາເກດ ຂຶ ຼັ້ນເລຍ ກໍປຽບເໝອ ນຄນົ ຕາຍໃນ ຖານະທ ່ ເຮາົຍງ ເປ ນຄນົມຊ ວ ດ ຢ່ ກໍຕອຼັ້ງມສ ະຕປ ນຍາ ແລະ ສະຕປ ນຍານ ຼັ້ແຫ ະທ ່ ເຮາົໃຫແຼັ້ກ່ ໝ່ ເພ ່ອນທຸກຄນົ ຄກ ານ ອອກຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ , ວພ າກວຈ ານ, ສາຼັ້ງສນ ສ ່ ງທ ່ ດງຶຄດ ໃນສ ່ ງທ ່ ເປ ນປະໂຫຍດ ແກ່ ຄະນະ, ສະແດງ ຄວາມ ເປ ນຄນົທ ່ມສ ະຕປ ນຍາ ແລະ ທໍາມະ. ແຮງນໍ ຼັ້າໃຈ: ແມ່ນຈະມແ ຮງຈາໍ ນວນ, ແຮງສະຕປ ນຍາ ແລວຼັ້ ກໍຕາມ ແຕ່ຖາຼັ້ຫາກຂາດແຮງນໍ ຼັ້າໃຈກໍບໍ ່ ສາ ມາດປະກອບກດ ຈະການໃດໆໃຫແຼັ້ກ່ ໝ່ ເ ພ ່ອນທຸກຄນົໄດຼັ້ແຮງນໍ ຼັ້າໃຈເປ ນພະລງ ຊຸກຍ ຼັ້ໃຫເຼັ້ຮດ , ຄດ , ເວົ ຼັ້າໃນສ ່ ງທ ່ ເປ ນປະໂຫຍດແກ່ສວນລວມໂດຍບໍ ່ມຄ ໍາປະຕເ ສດ. ແຮງກາຍ: ແຮງກາຍ ແລະ ແຮງງານນບ ວ່າເປ ນ ແຮງສຸດທາຼັ້ຍທ ່ ເຮາົສາມາດເອາົ ໃຫແຼັ້ກ່ ເພ ່ອນດວຼັ້ ຍການ ປະກອບກດ ຈະການຕ່າງໆດວຼັ້ຍຄວາມຂະຫຍນ ໝ ່ນພຽນເປ ນທ ່ ເພ ່ ງຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຕອຼັ້ງເປ ນງານລຽຼັ້ງຊບ ໃນສ ່ ງ ທ ່ຖກ ຕອຼັ້ງ. ຄວາມເມຕາກະລຸນ ຄວາມຮກ ແຮງຈານວນ ໍ ຄວາມສນົໃຈກນ ແຮງນໍ ຼັ້າໃຈ ຫ່ວງໃຍກນ ແຮງສະຕປ ນຍາ ແບ່ງປ ນໃຫກຼັ້ ນ ແຮງກາຍ ຮບ ໃຊກຼັ້ ນ 3.2 ຄຸນນະທໍາ ໃນເມ ່ ອເຂົ ຼັ້າເປ ນສະມາຊ ກສະຫະກອນ ເຄດດ ຢ ນຽນແລວຼັ້ ເພ ່ ອນທຸກຄົນໃນສະຫະກອນມ ຄວາມ ຕອຼັ້ງການໃຫເຼັ້ຮາົມອບຄວາມດໃ ຫແຼັ້ກ່ໝ່ເ ພ ່ອນເພ ່ອເຮດ ໃຫສຼັ້ ະຫະກອນມຄ ວາມໝ ນຼັ້ ຄງົຢ່ ຍນ ນານ, ສ ່ ງທ ່ ໝ່ ເພ ່ອນ ຕອຼັ້ງການ ມນ ເປ ນສ ່ ງທ ່ທຸກຄນົມຢ ່ ໃນຕວົຂອງຕນົ ເອງຢ່ ແລວຼັ້ ແຕ່ມນ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ວ່າຈະອອກມາຮບ ໃຊເຼັ້ພ ່ອນຫ ບ ໍ ່ ເທົ ່າ

36 ນ ນຼັ້. ໃນປ ດຈບຸ ນ ສງ ຄມົ ຂອງເຮາົມຄ ນົຮ ່ງມ, ມຄ ນົມຄ ວາມຮ , ຼັ້ມຄ ນົມຍ ດົສກ ດາແໜນຼັ້ມພ ຽງພໍແລວຼັ້ ແຕ່ ເຮາົຍງ ຂາດ ຄນົທ ່ມ “ຄຸນນະທໍາຄວາມດ” ຊຶ ່ ງເປ ນສ ່ ງທ ່ທຸກຄນົຕອຼັ້ງການແຕ່ບໍ ່ສາມາດຈະ ໃຫແຼັ້ກ່ກນ ໄດອຼັ້ກ . ໃນເຄດດ ຢ ນຽນ ພວກເຮາົກໍຈະນາໍເອາົບນ ຫາບນ ຫານ ມຼັ້ າ ໃຫຊຼັ້ ຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ ໂດຍຕນົ ເອງຕອຼັ້ງການວ່າ ເພ ່ອນທຸກຄນົໃນກ່ ຸມເຂາົຕອຼັ້ງການຄຸນນະທໍາຄວາມດບ າງປະການຈາກເຈົ ຼັ້າ ແລະ ຂອຼັ້ຍຝ ່ ງນ ຼັ້ : ຄວາມຊ ່ສດ ຄຸນນະທາຂໍທຼັ້ ໍາອດ ທ ່ຈະພສ ດຕວົ ເອງຕໍ ່ ເພ ່ອນທຸກຄນົໃນກ່ ຸມ, ສ ່ ງໃດກໍຕາມທກ ງົກນ ຂາຼັ້ມກບ ຄວາມ ລດ ເຊ ່ນ ການຕວົະ, ຫ ອກລວງ, ຄດົໂກງສ ່ ງເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຕອຼັ້ງມກ ານລະເວ ນຼັ້, ຕອຼັ້ງພະຍາຍາມປົດອອກຈາກໃຈໃຫໝຼັ້ ດົໄປ. ຄວາມເສຍສະລະ ແມ່ນຄຸນນະທໍາຂໍທຼັ້ ສ ອງ ທ ່ຈະພສ ດຕວົ ຂອງສະມາຊກ ວ່າເປ ນຄນົມນ ໃຈຕໍ ່ ຊວ ດ ເພ ່ອນທຸກຄນົ ແລະສ ່ ງ ທ ່ ເພ ່ອນຮກ ການເຫນ ແຕ່ ປະໂຫຍດສ່ ວນຕວົ ສໍາຄນ ກ່ ວາເພ ່ ອນທຸກຄນົໃນກ່ ຸມນ ນຼັ້ ແມ່ນອປະສກ ຕໍ ່ ຄຸນນະທໍາຂໍນຼັ້ ຼັ້ ເຊ ່ນ: ອາຼັ້ງວ່າບໍ ່ມເ ວລາມາສກຶ ສາ, ບໍ ່ມຄ ວາມຮ ຄຼັ້ວາມສາມາດທ ່ ຈະສາມາດຮບ ໃຊເຼັ້ພ ່ອນ, ສ ່ ງເຫ ົ ່ານ ຼັ້ແມ່ນເປ ນຂໍ ຼັ້ອາຼັ້ງ ຂອງຄນົທ ່ບໍ ່ ເສຍສະຫ ະ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ ແມ່ນຄຸນນະທໍາຂໍທຼັ້ ສ າມທ ່ ຈະພສ ດສະມາຊກ ວ່າ ຈະສາມາດຮບ ຜດ ຊອບຕໍ ່ ຊວ ດ ຂອງເພ ່ອນທຸກຄນົໃນ ກ່ ຸມໄດຫຼັ້ ບ ໍ ່ ? ສະມາຊກ ຕອຼັ້ງເຝ ກຄວາມຮບ ຜດ ຊອບໃຫງຼັ້ອກງາມຂຶ ຼັ້ນຢ່ ໃນຕວົ ເອງເສຍກ່ ອນ. ສ ່ ງໃດກໍຕາມທ ່ ຕນົ ເອງໄດສຼັ້າງຂຶ ຼັ້ນນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບ. ຄວາມເຫນ ໃຈກນ ແມ່ນຄຸນນະທໍາຂໍທຼັ້ ສ ່ ທ ່ຈະພສ ດຕວົຂອງສະມາຊກ ວ່າ ເຫນ ໃຈໝ່ ເພ ່ອນທຸກຄນົໃນກ່ ຸມຫ ບ ໍ ່ ຄວາມເດອ ດ ຮອຼັ້ນຂອງເພ ່ອນສະມາຊກ ຄສ ່ ງທ ່ຈະຕອຼັ້ງເຫນ ໃຈ ການເບ ່ ງເພ ່ອນ ໃນແງ່ຮາຼັ້ຍນ ນຼັ້ເປ ນອຸປະສກ ຕໍ ່ ຄວາມເຫນ ໃຈ ຢ່ າງ ຫ ວງຫ າຍ. ຄວາມໄວວຼັ້າງໃຈ ແມ່ນຄຸນນະທໍາຂໍສຼັຸ້ດທາຼັ້ຍທ ່ຈະພສ ດຕວົ ຂອງສະມາຊກ ວ່າ ເປ ນຄນົທ ່ໄວວຼັ້າງໃຈໃນກດ ຈະກໍາຂອງເພ ່ອນ ທຸກຄນົ ໃນກ່ ຸມຫ ບ ໍ ່ ? ສະເພາະຕນົ ເອງກໍຈະສາມາດສາຼັ້ງຕນົ ເອງໃຫເຼັ້ພ ່ອນທຸກຄນົໄວວຼັ້າງໃຈໄດຫຼັ້ ບ ໍ ່ ? ຄຸນນະທໍາຂໍນຼັ້ ຼັ້ ຈະເປ ນເຄ ່ອງມທ ່ຈະພສ ດວ່າ ເຄດດ ຢ ນຽນທ ່ກ່ ຸມເຮດ ວຽກຮ່ວມກນ ນ ນຼັ້ຈະເປ ນກນ ເອງແບບເພ ່ອນຮ່ ວມງານປາສະ ຈາກການລະແວງສງົໃສກນ . 4. ຫ ກ ການຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ “ຫ ກ ການ” ໝາຍເຖງ ແນວທາງການດໍາເນນ ການ ຫ ແນວທາງ ໃນການປະຕບ ດ ທ ່ ຈະບນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍ ຂອງ ກ່ ຸມ. ຫ ກ ການ ຂອງ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນານ ໄດກຼັ້ ໍາເນດ ຂຶ ຼັ້ນໂດຍຕວົ ແທນສະພາສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນານ ໂລກ. ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽມນານາຊາດຄ ຼັ້ງທ ່ I ເມ ່ອວນ ທ ່ 24 ສງ ຫາ ພສ 2527 ໂດຍມລ າຍລະອຽດດ ່ງນ ຼັ້ : : ຫ ກ ການດໍາເນນ ຂອງສະຫະກອນເຄວດ ຢ່ ນຽນ. ຫ ກ ການສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ໄດກຼັ້ ໍາເນດ ຂຶ ຼັ້ນມາພາຍໃຕປຼັ້ ດຊະຍາແຫ່ງການຮ່ ວມມກ ນ ທາງຄຸນຄ່າ ຂອງຄວາມຍຸຕທ ໍາ, ຄວາມສະເໝພ າບ. ຄຸນຄ່າຂອງຄວາມຍຸຕທ ໍາ, ຄວາມສະເໝພ າບ ແລະ ການຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ. ເຖງ ແມ່ນວ່າການປະຕບ ດ ຈະແຕກຕ່າງກນ ໄປໃນແຕ່ ລະພ ມພາກຂອງໂລກກໍຕາມ ແຕ່ຫວົໃຈຂອງການດໍາ ເນນ ງານ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນກໍຄ ການພດ ທະນາຄຸນນະພາບຊວ ດ ແລະ ການຢ່ ຮ່ ວມກນ ແບບພ ່ ນອຼັ້ງທ ່ ສະ ແດງອອກ ໂດຍການທາງານຮ່ວມກນ ເພ ່ອສາຼັ້ງສນ ຊວ ດ ໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນສໍາລບ ຕນົ ເອງ ແລະ ຊຸມຊນົ .

37 ກ) ຫ ກ ແຫ່ງປະຊາທປ ະໄຕ ຄວາມສະໝກ ໃຈ ແລະ ການເປ ດຮບ ສະມາຊກ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນເປ ດສໍາລບ ທຸກຄນົໃນວງົສໍາ ພນ ທ ່ ເຫນ ຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ມຈ ດຸ ປະ ສງົຢາກເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມຮບ ຜດ ຊອບໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ. ການຄວບຄຸມໂດຍລະບບົ ປະຊາທປ ະໄຕ. ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນມສ ດ ທ, ມສ ຽງສະເໝພ າບກນ (ໜຶ ່ ງຄນົໜຶ ່ ງສຽງ) ແລະ ມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການ ຕດ ສນ ໃຈ, ໃນການດໍາເນນ ງານ ໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນໂດຍບໍ ່ໄດຄຼັ້ໍານງຶເຖງ ຈາໍ ນວນເງນ ສະສມົ ຕໍ ່ຫຸນຼັ້ ຫ ທຸລະ ກດ ອ ່ນໆ ທ ່ມຢ ່ ກບ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ, ການອອກສຽງໃນສະຫະກອນອາດຈະເຮດ ໄວໃຼັ້ນຮ ບແບບສກ ສ່ ວນ ຫ ລະບບົ , ລະບບົ ຕວົ ແທນ ໃນຫ ກ ການປະຊາທປ ະໄຕ, ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນມເ ອກະສດ ເປ ນຂອງຕນົ ເອງ ພາຍໃຕຼັ້ຂອບເຂດຂໍກຼັ້ ໍານດົກດົໝາຍ, ເປ ນອງົການຄວບຄຸມດວຼັ້ຍສະມາຊກ , ເພ ່ອການບໍລກ ານສະມາຊກ , ຄະນະກໍາ ມະການຂອງສະຫະກອນຕອຼັ້ງເປ ນອາສາສະມກ , ບໍ ່ຮບ ຄ່າຈາຼັ້ງຕອບແທນ. ຢ່ າງໃດກໍຕາມສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ອາດຈະຈ່າຍເງນ ຊດົ ເຊ ຍຄ່າໃຊຈຼັ້່າຍທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນການປະຕບ ດ ງານຂອງຄະນະກໍາມະການທ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ການເລອ ກຕ ຼັ້ງ ຂຶ ຼັ້ນມານ ນຼັ້. ຄວາມເປ ນກາງ ສະຫະກອນ ເຄດດ ຢ ນຽນເປ ນກາງທາງດາຼັ້ນເຊ ຼັ້ອຊາດ, ສນ ຊາດ, ສາສະໝາ ແລະ ການເມອ ງ. ຂ) ຫ ກ ແຫ່ ງການບໍລກ ານສະມາຊກ ການບໍລກ ານສະມາຊກ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຈດ ການບໍລກ ານຕ່າງໆເພ ່ອພດ ທະນາຄຸນນະພາບຊວ ດ ຂອງສະມາຊກ ທງ ດາຼັ້ນ ສງ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດ . ການແບ່ງປ ນຜນົ ປະໂຫຍດແກ່ສະມາຊກ ສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນຈະຈ່າຍດອກເບຍຼັ້ເງນ ຝາກ ແລະ ປ ນຜນົ ໃນອດ ຕາທ ່ ເປ ນທໍາເພ ່ອສົ ່ງເສມ ການ ປະຢ ດທຈ ະສົ ່ງຜນົດໃ ຫແຼັ້ກ່ການບໍລກ ານເງນ ກ ຼັ້ແລະ ການບໍລກ ານອ ່ນໆໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ໄດ.ຼັ້ ໃນການດໍາເນນ ງານຫ ງ ຈາກຈດ ສນ ເງນ ສໍາຮອງຕາມຂໍບຼັ້ງ ຄບ ແລວຼັ້ ຈຶ ່ ງຈ່າຍເງນ ປ ນຜນົ ສ່ ວນເຫ ອ ກໍຍງ ເປ ນ ຂອງສະມາຊກ ຄເ ກົ ່າ, ບໍ ່ມສ ະມາຊກ ຄນົ ໃດ ຫ ກ່ ຸມຄນົໃດທ ່ມຜ ນົ ປະໂຫຍດສະເພາະ ເງນ ສ່ ວນເຫ ອ ທ ່ ກ່າວມາ ນ ນຼັ້ ອາດຈະຈດ ສນ ເງນ ທນຶໃນການປ ບປຸງບໍລກ ານສະມາຊກ ຕາມຄວາມຕອຼັ້ງການ. ການສາຼັ້ງເສລພ າບທາງດາຼັ້ນການເງນ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຈະຕອຼັ້ ງສົ ່ງເສ ມຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົທາງການເງນ ສໍາຮອງ ແລະ ຈດ ຕ ຼັ້ງໃຫມຼັ້ ກ ານ ຄວບ ຄຸມພາຍໃນເພ ່ອໃຫກຼັ້ ານບໍລກ ານສະມາຊກ ເປ ນການບໍລກ ານທ ່ໝ ນຼັ້ຄງົຖາວອນສບ ຕໍ ່ ໄປ. ຄ) ຫ ກ ແຫ່ງການບໍລກ ານສງ ຄມົ ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ມຈ ດຸ ໝາຍໃນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາຢ່ າງແທຈຼັ້ງ ໃນດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ລະ ບບົປະຊາທປ ະໄຕ ແລະ ການຊ່ ວຍເຫ ອ ກນ ເອງຂອງສະມາຊກ , ຄະນະກໍາມະການ ແລະ ພະນກ ງານລວມທງ ຊຸມຊນົ ໂດຍທົ ່ວໄປ, ການສົ ່ງເສມ ການປະຍດ , ຮ ຈຼັ້ກ ໃຊສຼັ້ ນ ເຊ ່ອຢ່ າງສະຫ າດ ແລະ ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາດາຼັ້ນສດ ທ, ຄວາມ ຮບ ຜດ ຊອບຂອງສະມາຊກ ເປ ນລກ ສະນະຕໍ ່ສາພນ ທາງສງ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດ ຂອງການບໍລກ ານ. ການຮ່ ວມມລ ະຫວ່າງສະຫະກອນ ເພ ່ອເປ ນການຮກ ສາປ ດຊະຍາ ແລະ ຫ ກ ການປະຕບ ດ ຂອງສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນຈະມກ ານຮ່ ວມມ ກບ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນານ ແລະ ສະຫະກອນອ ່ນໆໃນລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນ ແລະ ລະດບ ປະເທດ, ລະດບ ນາໆຊາດ ເພ ່ອທ ່ຈະບໍລກ ານສະມາຊກ ແລະ ຊຸມຊນົໃຫດຼັ້ທ ່ສຸດ.

38 ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບທາງສງ ຄມົ ເພ ່ອຮກ ສາອຸດມົ ການ ແລະ ຄວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ຂອງຜ ບຼັຸ້ກເບກ ວຽກງານສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ, ມຈ ດຸ ໝ າຍທ ່ ຈະພ ດທະນາຄົນ ແລະ ສ ງຄົມ, ເສ ມສາຼັ້ງຄວາມຍຸຕ ທໍາ ໃຫແຼັ້ ກ່ ສະມາຊ ກ ແລະ ຊຸມຊົນ ບ່ ອນທ ່ ສະຫະກອນດໍາ ເນນ ການ ແລະ ຕ ຼັ້ງຢ່ . ສະຫະກອນໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ແລະ ໃຫບຼັ້ໍລກ ານແກ່ທຸກຄນົ ຜ ທຼັ້ ່ ເຫນ ຄຸນຄ່າ ແລະ ຕອຼັ້ງການ ຢາກເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມ. ງ) ວທ ກ ານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ເພ ່ ອໃຫບຼັ້ ນ ລຸຕາມວດ ຖຸປະສງົໃນການນໍາຫ ກ ການ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ໃຫເຼັ້ປ ນໄປຕາມຈດ ຕະ ລມົ ຈາໍເປ ນຕອຼັ້ງມວ ທ ກ ານເປ ນສ ່ ເຊ ່ ງມຮ ບແບບສະເພາະຂອງສະຫະກອນເອງຄກ ານລວມກນ ແລະ ການຮ່ ວມມ ກນ . ການລວມກນ : ເປ ນວທ ກ ານໃນການລວມຄນົທ ່ມບ ນ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຢ່ າງດຽວກບ ຄວາມ ສະ ໝກ ໃຈໃຫເຼັ້ປ ນກ່ ຸມ, ການລວມກນ ນ ຼັ້ ເປ ນການສາຼັ້ງພະລງ ໃຫເຼັ້ຂ ມຼັ້ ແຂງເພ ່ອແກບຼັ້ ນ ຫາພາຍໃນກ່ ຸມໂດຍໃຊວຼັ້ທ ປ ະຍດ ຊ່ວຍຕນົ ເອງ ແລະ ຊ່ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ .. ການຮ່ ວມມ, ການຮ່ ວມກນ ຈະເປ ນແບບຖາວອນ ຫ ບໍ ່ຖາວອນກໍຕາມກໍເປ ນການຮ່ ວມມກ ນ ບໍ ່ ແມ່ ນ ຕ່າງຄນົຕ່າງເຮດ ການຮ່ວມມນ ນຼັ້ແມ່ນການຮ່ວມແຮງຮ່ວມໃຈກນ . ຈ) ໂຄງສາຼັ້ງການບໍລຫ ານງານສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນໄດສຼັ້າຼັ້ງຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນຈາກການລວມກ່ ຸມຂອງບຸກຄນົທ ່ໄດຮຼັ້ ບ ການບບ ຄ ນຼັ້ທາງສງ ຄມົ , ເສດຖະກດ , ຂາດແຄນປ ດໄຈຫ າຍໆດາຼັ້ນໃນການດໍາລງົຊວ ດ ແລະ ສະຫະພາບສງ ຄມົ ທ ່ ເອາົລດ ເອາົປຽບກນ ຈຶ ່ ງໄດຼັ້ ລວມກນ ຈດ ຕ ຼັ້ງສະຫະກອນຂຶ ຼັ້ນເພ ່ອຫາທາງຊ່ ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ໃນເລ ່ອງຄວາມສຸກ, ຄວາມຈະເລນ ຂອງ ວດ . ລກ ສະນະເດ ່ນຂອງການລວມກນ ເປ ນສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຄ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົມບ າຼັ້ນເຮອ ນບ່ ອນຢ່ ອາ ໄສໃກຄຼັ້ ຽງກນ , ຄວາມສໍາພນ ລະຫວ່າງຄນົໃນບາຼັ້ນມຄ ວາມໃກຊຼັ້ດ ສະໜດສະ ໜມົ , ຮ ຈຼັ້ ກ ກນ ແບບສ່ ວນຕວົ , ໄປ ມາຫາສ່ ກນ , ຮ ຈຼັ້ດ ໃຈເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ການລວມກ່ ຸມກນ ຈ ່ ງເຮດ ໄດງຼັ້່າຍເພາະໃນວງົສາພນ ນ ນຼັ້ມສ ່ ວນຊ່ ວຍໃຫເຼັ້ກດ ປະໂຫຍດໃນການຮ່ ວມມກ ນ ກະທໍາ ແລະ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ໃນການມສ ່ ວນຮ່ ວມທ ່ ເກດ ຈາກຈດ ໃຈທ ່ ຢາກຈະ ຊ່ວຍ ແລະ ຕອຼັ້ງການຢາກຊ່ວຍເຫ ອ ເພ ່ອນໆເພ ່ອໃຫຊຼັ້ວ ດ ໄປສ່ ເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ທຸກຄນົມຄ ວາມຫວງ .

39 ສະຫະກອນເຄດ ດຢ ນຽນມ ຈຸດປະສົງເພ ່ ອໃຫສຼັ້ ະມາຊ ກທຸກຄົນດໍາເນ ນກ ດຈະກໍາຮ່ ວມກ ນ ແລະ ຊ່ ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ແລະ ກໍເພ ່ ອໃຫເຼັ້ກ ດມຜ ນົ ປະໂຫຍດໃຫແຼັ້ ກ່ ສະມາຊກ ທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ແລະ ສງ ຄມົ . ສະນ ນຼັ້, ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນສາມາດສະໜອງຕອບເປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ວດ ຖຸປະສງົດ ່ງນ ຼັ້ : ສົ ່ງເສມ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ອອມຊບ ໂດຍຊ່ວຍໃຫປຼັ້ ະຢ ດລາຍຈ່າຍຂອງຕນົ ໄວຮຼັ້່ ວມກນ ໃນທາງທ ່ໝ ນຼັ້ ຄງົ. ຮບ ຝາກເງນ ຈາກສະມາຊກ ສົ ່ງເສມ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ຮ ຈຼັ້ກ ດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນດວຼັ້ ນຕນົ ເອງ ສົ ່ງເສມ ການພດ ທະນາອາຊບ ໃຫມຼັ້ ສ ະຫວດ ດກ ານ ແກ່ສະມາຊກ ແລະ ຄອບຄວົ , ໃຫກຼັ້ ານຄຸມຼັ້ ຄອງການອອມຊບ ແລະ ເງນ ກ ຂຼັ້ອງສະມາຊກ ເມ ່ອທຸກຄນົ ຕກົ ລງົຕດ ສນ ໃຈທ ່ ຈະຮ່ ວມມກ ນ ຈດ ກດ ຈະກໍາແລວຼັ້ ກໍຕອຼັ້ ງຮ່ ວມມກ ນ ດໍາເນນ ງານ ແລະ ບໍລຫ ານງານໂດຍສະມາຊກ ເອງ ແລະ ເພ ່ອສະມາຊກ ເອງ. ແຕ່ ຈະ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ທຸກຄນົມາເປ ນຜ ບຼັ້ໍລຫ ານນ ນຼັ້ເປ ນ ເລ ່ ອງສຸດວໄ ສເພາະຈະເຮດ ໃຫຄຼັ້ ະນະຜ ບຼັ້ໍລຫ ານມຫ າຍເກນ ໄປກໍຈະເກດ ຄວາມອດ ອດ ບໍ ່ ຄອງຕວົ . ທາງອອກໃນ ບນ ຫານ ຼັ້ຈ ່ ງໄດດຼັ້ໍາເນນ ການໃນລະບບົ ຕວົ ແທນຄ ໃນດາຼັ້ນການບໍລຫ ານສະມາຊກ ຈະເລອ ກຕ ຼັ້ງເອາົສະມາຊກ ດວຼັ້ ຍ ກນ ຂຶ ຼັ້ນມາກ່ ຸມໜຶ ່ ງເພ ່ອຮບ ຜດ ຊອບວຽກງານແທນຕນົ . ຄນົກ່ ຸມນ ຼັ້ຈະຖກ ເລອ ກຕ ຼັ້ງ ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ແລະ ເອ ຼັ້ນ

40 ຄນົ ກ່ ຸມນ ຼັ້ວ່າ: “ຊະນະກໍາມະການດໍາເນນ ງານ” ເຊ ່ ງໃນກ່ ຸມຄນົ ນ ນຼັ້ ກໍມຈ າໍ ນວນໜຶ ່ ງເທົ ່ານ ນຼັ້ ມາເປ ນຄະນະດໍາເນນ ການ ໂດຍອງ ຕາມຂະໜາດ ແລະ ຄວາມຈາໍເປ ນຂອງສະຫະກອນ. 5. ໂຄງສາຼັ້ງການຈດ ຕ ຼັ້ງອງົກອນຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການສາມາດບໍລຫ ານງານໄດໂຼັ້ດຍໄດຮຼັ້ ບ ການມອບອໍານາດບາງຢ່ າງຈາກສະມາ ຊກ ໂດຍຜ່ານກອງປະຊຸມ ໃຫຍ່ , ແຕ່ ໃນຄວາມເປ ນຈງ ແລວຼັ້ ອໍານາດບໍລຫ ານສ ງສຸດຍງ ຢ່ ກບ ສະມາຊກ ແລະ ກໍຍງ ມ ອໍານາດບ່ າງຢ່ າງທ ່ ສາມາຊກ ສະຫງວນເອາົໄວບຼັ້ໍ ່ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ະນະກໍາມະການເອາົໄປນໍາໃຊ, ຼັ້ ຖາຼັ້ຈະນໍາໄປໃຊກຼັ້ ໍຕອຼັ້ ງຂໍ ຄວາມເຫນ ດຈ າກສະມາຊກ ເສຍກ່ອນ. ສະນ ນຼັ້, ອໍານາດທ ່ສະມາຊກ ສະຫງວນໄວປຼັ້ ະກອບມດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ການຈດ ສນ ກາໄລສຸດທປ ະຈາປ ຂອງສະຫະກອນເນ ່ອງຈາກວ່ າທຸລະກດ ຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນານ ນ ນຼັ້ ສ່ ວນຫ າຍແມ່ນກະທໍາຮ່ ວມກນ ສະເພາະ ໃນໝ່ ສະມາຊກ ແລະ ກໍມສ ່ ວນໄດ, ຼັ້ສ່ ວນເສຍ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການ ແບ່ງປ ນ ສ່ວນເກດ ຈາກການດໍາເນນ ທຸລະກດ ຈຶ ່ ງຕອຼັ້ງເປ ນໄປດວຼັ້ຍຄວາມຍຸດຕທ ໍາ. ແຕ່ ໃນທາງປະຕບ ດ ແລວຼັ້ ຄະນະ ກໍາມະ ການໄດຕຼັ້ ກົ ລງົຈດ ສນ ກາໄລສຸດທໄ ປຕາມຕຸນຼັ້ ຕ່າງໆເຊ ່ນ ເປ ນເງນ ປ ນຜນົ , ເປ ນເງນ ສະເລ່ ຍຄນ ແລວຼັ້ ກໍຕາມ ແຕ່ຖາຼັ້ ຫາກວ່ າສະມາຊກ (ໃນກອງປະຊຸມ) ເຫນ ວ່ າບໍ ່ຖ ກຕອຼັ້ ງຜົນປະ ໂຫຍດຕກົ ໄປຢ່ ໃນກ່ ຸມຄນົ ໃດໜຶ ່ ງ ຫ ບໍ ່ ຍຸຕທ ໍາ ສະມາຊກ ສະແດງຄວາມບໍ ່ ເຫນ ດກ ໄໍດ.ຼັ້ ຂ) ການກໍານດົ ວງົເງນ ກ ຼັ້ໃນສະຫະກອນ ຫ ການເກດ ມໜ ຼັ້ຂອງສະຫະກອນເນ ່ອງຈາກວ່ າການເກດ ມ ຂອງສະຫະກອນທ ່ມກ ານພວົ ພນ ກບ ສະມາຊກ ທຸກຄນົ ແລະ ທຸກຄນົ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຮ່ ວມກນ ແຕ່ຖາຼັ້ ເຫນ ວ່າຄະນະກໍາມະການຍງ ບໍ ່ ປະຕບ ດ ຕາມມະຕຂ ອງສະມາຊກ ໄປເປ ນໜ ຼັ້ ເກນ ກວ່ າຈໍານວນທ ່ ສະມາຊກ ເຫນ ດ ນ ນຼັ້ຄະນະກໍາມະການຈະຕອຼັ້ງເປ ນຜ ຮຼັ້່ ວມຮບ ຜດ ຊອບໃນສ່ ວນທ ່ ສະຫະກອນເສຍຫາຍ ເຊ ່ນ ສະມາຊກ (ກອງປະ ຊຸມໃຫຍ່) ກໍານດົ ໃນສະຫະກອນໄປເປ ນໄດບຼັ້ໍ ່ ໃຫເຼັ້ກ ນ 100 ລາຼັ້ນກບ ແຕ່ ຄະນະກໍາມະການພດ ໄປເປ ນຫມໍ 150 ລາຼັ້ນກບ , ເມ ່ອສະຫະກອນໄປດໍາເນນ ທຸລະກດ ແລວຼັ້ບໍ ່ສາມາດເອາົຄນ ມາໄດແຼັ້ລວຼັ້ເກດ ມກ ານຮອຼັ້ງຟອຼັ້ ງຂຶ ຼັ້ນມາຄະ ປະ ກໍາມະການຕອຼັ້ ງຮບ ຜ ດຊອບຕໍ ່ ຈາໍ ນວນນ ນຼັ້ ໃນສ່ ວນທ ່ ເກ ນ 100 ລາຼັ້ນກບ ເມ ່ອສະມາຊກ (ກອງປະຊຸມໃຫຍ່) ໄດຼັ້ ອະນຸມດ ໃຫສຼັ້ ະຫະກອນມໜ ພຼັ້ າຍນອກແລວຼັ້ ສະຫະກອນ (ຄະນະກໍາມະການ) ຈະຕອຼັ້ ງສະເໜ ຂໍຄວາມເຫນ ດ ຈາກນາຍທະບຽນສະຫະກອນອກ ດວຼັ້ຍ. ຄ) ການອະນຸມດ ປະມານລາຍໄດ ລາຍຈ່າຍປະຈາປ ຂອງສະຫະກອນ (ສະຫະກອນຕອຼັ້ງອະນຸມດ ແຜນ ງານ ແລະ ງບົປະມານລາຍໄດລຼັ້າຍຈ່າຍປະຈາໍປ ) ເນ ່ອງຈາກວ່າການໃຊຈຼັ້່າຍຕ່າງໆທ ່ຄະນະກໍາມະການນໍາໄປນ ນຼັ້ ເປ ນ ເງນ ຂອງສະມາຊ ກທຸກຄົນ. ດ ່ງນ ນຼັ້ , ສະມາຊ ກຈາເປ ນຕອຼັ້ ງຄວບຄຸມບໍ ່ ໃຫຄຼັ້ ະນະກໍາມະການໃຊເຼັ້ງນ ຢ່ າງບໍ ່ ມ ເຫດຜນົ . ສ່ວນຄ່າໃຊຈຼັ້່າຍທ ່ມກ ດົ ເກນບໍ ່ ຕອຼັ້ງມກ ານອະນຸມດ ກໄໍ ດຼັ້ເຊ ່ນ ການຈ່າຍເງນ ກ , ຼັ້ການຈ່າຍຄ່າບໍາລຸງ, ການ ຈ່າຍດອກເບຍຼັ້ ແລະ ເງນ ຝາກເປ ນຕົນຼັ້ ງ) ການພຈ າລະນາແກໄຼັ້ຂຂໍບຼັ້ງ ຄບ ເພ ່ມເຕມ ເນ ່ອງຈາກວ່າຂໍບຼັ້ງ ຄບ ມຂ ໍຜຼັ້ ກພນ ກບ ສະມາຊກ , ເປ ນການໃຫຄຼັຸ້ນ ແລະ ໃຫໂຼັ້ທດແກ່ ສະມາຊກ ທຸກຄນົ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ການແກໄຼັ້ຂປ່ ຽນແປງທ ່ ເປ ນຜນົ ຕໍ ່ ສະມາຊກ ນ ນຼັ້ກໍຕອຼັ້ງໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມເຫນ ດຈ າກສະມາຊກ ຢ່ າງໜອຼັ້ ຍກໍຕອຼັ້ງ ຜານຄວາມເຫນ ດດ ວຼັ້ ຍຄະ ແນນສຽງ 2/3 ຂອງສະມາຊກ ໃນກອງປະຊຸມ ໝາຍຄວາມວ່າອງ ຕາມຈໍານວນສະມາ ຊ ກມາປະຊຸມຕົວຈງ ) ນອກຈາກນ ກຼັ້ ໍຍ ງມ ຂໍກຼັ້ ໍານົດອ ່ ນໆອ ກ. ຂໍບຼັ້ ງຄ ບທ ່ ພວກເຂົາເຫ ນດໄ ປແລວຼັ້ ນ ນຼັ້ ໃຫຼັ້ ສະຫະກອນ ຂໍຄວາມເຫນ ດຈ າກນາຍທະບຽນກ່ ອນເພ ່ອພຈ າລະນາຄວາມຖກ ຕອຼັ້ງບໍ ່ ຂດ ຕໍ ່ ກດົ ໝາຍແລວຼັ້ ຈຶ ່ ງມານໍາ ໃຊ.ຼັ້ 6. ໜາຼັ້ທ ່ຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ ໃນເວລາທ ່ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຍງ ບໍ ່ທນ ໄດມຼັ້ ກ ານຈາຼັ້ງຜ ຈຼັ້ ດ ການ ຫ ພະນກ ງານປະຈາໍ , ຄະນະ ກໍາ ມະການດໍາເນນ ການມໜ າຼັ້ທດ ໍາເນນ ກດ ຈະການທງ ໜດົໄປຕາມວດ ຖຸປະສງົ ໃນສ ່ ງທ ່ ເປ ນປະໂຫຍດຕໍ ່ ສະມາຊກ ໂດຍສ່ວນລວມ. ປະຕບ ດ ຕາມຂໍບຼັ້ງ ຄບ , ມະຕຂ ອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ ແລະ ກດົໝາຍຂອງສະຫະກອນຢ່ າງເຂ ມຼັ້ ງວດ

41 ເວົ ຼັ້າ ລວມແລວຼັ້ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການຕາມໜາຼັ້ທ ່ ຢ່ າງກວຼັ້າງຂວາງ ໂດຍສະເພາະວຽກງານປະຈາໍ , ວຽກງານ ຈດ ຫາ, ການອໍານວຍຄວາມສະດວກ, ການບໍລກ ານ ແລະ ວຽກງານອ ່ນໆທ ່ກ່ ຽວຂອຼັ້ງກບ ສະມາຊກ ແລະ ບຸກຄນົ . ກ) ໃນຂໍບຼັ້ງ ຄບ ຂອງສະຫະກອນຂໍທຼັ້ 5-7 ວກ ສຸດທາຼັ້ຍໄດກຼັ້ ໍານດົວ່າຖາຼັ້ສະຫະກອນຍງ ບໍ ່ທນ ມກ ານຈາຼັ້ງຜ ຼັ້ ຈດ ການໃຫຖຼັ້ ວ ່າການເງນ ເປ ນຜ ຈຼັ້ ດ ການຕະຫ ອດໄລຍະເວລາທ ່ ຍງ ບໍ ່ທນ ໄດຈຼັ້າຼັ້ງຜ ຈຼັ້ ດ ການໃຫຖຼັ້ ວ ່າການເງນ ນ ນຼັ້ເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ເປ ນຜ ຈຼັ້ ດ ການຊົ ່ວຄາວ ແລະ ກໍ ່ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຕໍ ່ສະຫະກອນໂດຍກງົ. ຂ) ມກ ານດໍາເນນ ການຈດ ສນ ກໍາໄລສຸດທໃ ນເບ ຼັ້ອງຕນົ ເປ ນທນຶອ ່ນໆຕາມຂໍບຼັ້ ງ ຄບ ເຊ ່ນ ເປ ນເງນ ສໍາຮອງ ເປ ນເງນ ຄໍາບໍາລຸງຂອງສະຫະກອນຂອງປະເທດ ແລະ ທນຶອ ່ ນໆ. ແລວຼັ້ ນໍາສະເໜ ຂໍຄວາມເຫນ ດຈ າກກອງປະຊຸມ ຂອງສະມາຊກ ກອນ. ຄ) ໜາຼັ້ທ ່ຕໍ ່ກອງປະຊຸມຄ: ແຈງຼັ້ການກໍານດົວນ , ສະຖານທ ່ ປະຊຸມລາຍງານກດ ຈະການໃນຮອບປ ທ ່ ຜ່ ານ ມາພອຼັ້ ມທງ ສະເໜອ ະນຸມດ ງບົປະມານ, ສະເໜຂ ໍອະນຸມດ ແຜນງານ ແລະ ງບົປະມານລາຍໄດ, ຼັ້ ລາຍຈ່າຍປະຈາໍ ປ ຂອງສະຫະກອນ ແລະ ຄະນະກໍາມະການຕອຼັ້ງສົ ່ງສໍາເນາົລາຍງານກດ ຈະການກບ ງບົໄປຍງ ສະຫະກອນພາຍໃນ 30 ວນ ນບ ແຕ່ວນ ທ ່ ເບດ ກອງປະຊຸມ ງ) ໃນກໍລະນ ທ ່ ສະມາຊ ກ ນ ຼັ້ພະນກ ງານບໍ ່ໄດຮຼັ້ ບຄວາມ ເປ ນທໍາຈາກການປະຕ ບດ ງານກໍຕອຼັ້ ງໄດຼັ້ ພຈ າລະນາໃຫຄຼັ້ວາມເປ ນທໍາຕາມຂອບເຂດລະບຽບຂໍບຼັ້ງ ຄບ . ຈ) ໃນກໍລະນສ ະຫະກອນມ ເງນ ທຶນ ໃຫສຼັ້ ະມາຊ ກບໍ ່ ພຽງພໍ, ຄະນະກໍາມະການດໍາເນ ນການຕອຼັ້ ງ ຂນົຂວາຍ ທ່າແຮງເງນ ມາບໍລກ ານໃຫແຼັ້ກ່ ສະມາຊກ ພາຍໃນວ່າເງນ ທ ່ ກອງປະຊຸມສະມາຊກ ກໍານດົໄວ.ຼັ້ ແຕ່ຫາກວ່າ ສະຫະ ກອນມເ ງນ ເຫ ອ ເປ ນຈາໍ ນວນຫ າຍ, ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການກໍາຈະຕອຼັ້ງພຈ າລະນາວ່າຈະນໍາເອາົເງນ ນ ນຼັ້ ເປ ນ ເຮ ດໜາຼັ້ທ ່ ເພ ່ ອໃຫເຼັ້ປ ນປະໂຫຍດຕໍ ່ ສະມາຊ ກ ແລະ ບໍ ່ ຂ ດກ ບກົດໝາຍ ເຊ ່ ນ ຫາຼັ້ມເອົາເງນ ໄປຝາກ ທະນາຄານຂອງລດ ຫ ຊ ຼັ້ບນ ທະນາຄານຂອງລດ ຫ ລງົຫຸນຼັ້ ຢ່ າງອ ່ນ. ແຕ່ ການລງົຫຸນຼັ້ ໃນສະຖາບນ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງເປ ນສະ ຖາບນ ທ ່ ປະກອບກດ ຈະການທ ່ ເປ ນປະໂຫຍເຕໍ ່ສະຫະກອນ. ສ) ຖາຼັ້ສະຫະກອນໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມເສຍຫາຍເກດ ຂຶ ຼັ້ນບໍ ່ ວ່າກໍລະນໃ ດໆຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການຕອຼັ້ງ ຮອຼັ້ງຟອຼັ້ ງຕໍ ່ສ ດຼັ້ໍາເນນ ຄະດ. 7. ອໍານາດຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ ກ) ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການມອ ໍານາດໃນການສາຼັ້ງນຕ ກຕ່ າງໆ ເຊ ່ ນ ນຕ ກໍາກ່ ຽວກ ບການເຮ ດ ສນ ຍາຈລຸ ອງເປ ນຕົນຼັ້ ຜ ທຼັ້ ່ຮບ ຮ ຼັ້ແລະ ລງົລາຍເຊ ່ນ ໂດຍທ່ານປະທານກໍາມະການ, ຮອງປະທານ, ເລຂານຸການ, ການ ເງນ ແລະ ຜ ຈຼັ້ ດ ການສ່ວນຈາໍນວນຜ ແຼັ້ທນເທົ ່າໃດນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງໄປຕາມຂໍບຼັ້ງ ຄບ . ຂ) ການຈດ ຈາຼັ້ງ ຫ ແຕ່ງຕ ຼັ້ງບຸກຄນົ ຂຶ ຼັ້ນມາເປ ນຜ ຈຼັ້ ດ ການເນ ່ອງຈາກວ່າຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການມ ຂດ ຈໍາກດ ທາງດາຼັ້ນເວລາຂອງການປະກອບອາຊ ບ. ການທ ່ ຈະໃຫຄຼັ້ ະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການເຮດ ວຽກຕາມ ເວລານ ນຼັ້ ເປ ນໄປໄດຍຼັ້ າກ ແລະ ຄະນະກໍາມະການເອງ ກໍບໍ ່ ແມ່ ນນກ ບໍລຫ ານມອ າຊ ບຈ ່ ງຈໍາເປ ນຕອຼັ້ ງຈດ ຈາຼັ້ງຜ ຼັ້ ຈດ ການເຂົ ຼັ້າມາທໍາງານຕາມນະໂຍບາຍຂອງຄະນະກໍາມະການ ໂຄງການຈາຼັ້ງຄະນະກໍາມະການບໍ ່ ຈາໍ ເປ ນຈະ ຕອຼັ້ງຂໍ ອະນຸມດ ຈາກກອງປະຊຸມ ແຕ່ຕອຼັ້ງແຈງຼັ້ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ຮບ ຮ ນຼັ້າໍ . ຄ) ແຕ່ງຕ ຼັ້ງຄະນະກໍາມະການຂ ດຍ່ອຍຄ: ກໍາມະການອໍານວຍການ, ສກຶ ສາ ແລະ ເງນ ກ ເຼັ້ພ ່ອເຮດ ໃຫກຼັ້ ານ ປະຕບ ດ ໜາຼັ້ທ ່ ເປ ນໄປດວຼັ້ຍຄວາມຄອງຕວົ , ເປ ນແຂນ, ເປ ນຂາ ໃຫແຼັ້ກ່ ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ. ເມ ່ອຄະນະ ກໍາມະການດໍາເນນ ການມອ ໍານາດແຕ່ ງຕ ຼັ້ງກໍມອ ໍານາດປົດຕໍາແໜ່ງໄດ,ຼັ້ ການແຕ່ງຕ ຼັ້ງ ບໍ ່ ຕອຼັ້ ງຂໍອະນຸມດ ຈາກກອງ ປະຊຸມເຊ ່ນກນ ພຽງແຕ່ ແຈງຼັ້ໃຫຮຼັ້ ຼັ້ໃນກອງປະຊຸມເທົ ່ານ ນຼັ້. ງ ຄະນະກໍາມະການດໍາເນ ນການມອ ໍານາດໃນການກໍານດົ ລະບຽບຕ່ າງໆເພ ່ ອເປ ນແນວທາງໃນການ ປະຕບ ດ ງານ ແຕ່ ການກໍານດົ ລະບຽບການໃຊບຼັ້ າງຢ່ າງຕອຼັ້ ງຂໍຄວາມເຫນ ດ ຈາກພາກສ່ ວນທ ່ ສົ ່ງເສ ມວຽກງານ ສະຫະກອນ ເຄດດ ຢ ນຽນເຊ ່ນ ລະບຽບວ່າດວຼັ້ຍເງນ ກ ຈຼັ້ ະເປ ນການກໍານດົຂຶ ຼັ້ນໃໝ່ ຫ ແກໄຼັ້ຂເພ ມຼັ້ ເຕມ ຕອຼັ້ງຂໍຄວາມ

42 ເຫນ ດຈ າກ ກມົ ສົ ່ງເສມ ສະຫະກອນ ຫ ລະບຽບວ່ າດວຼັ້ ຍການຮບ ເງນ ຝາກກໍຕອຼັ້ ງໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມ ເຫນ ດ ຈາກນາຍ ທະບຽນສະຫະກອນ ຈ) ການດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນນ ນຼັ້ຢ່ ໃນການຄວາມຄຸມຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການທ ່ ເປ ນຜ ບຼັ້ໍລຫ ານງານຕາມທ ່ ໄດກຼັ້ ໍານດົ ໄວໃຼັ້ນຂໍບຼັ້ ງ ຄບ ແລະ ຕາມມະຕຂ ອງກອງປະຊຸມໃຫຍ ຄະນະກໍາມະ ການດໍາເນນ ການຈະກະທໍາການໃດໆໄດພຼັ້ າຍໃນຂອບເຂດຂອງອໍານາດທ ່ ໄດກຼັ້ ໍານດົ ໄວໃຼັ້ນຂໍບຼັ້ ງ ຂບ ໂດຍມເ ງ ່ອນໄຂ ເຊ ່ ນ ຕອຼັ້ ງໄດຮຼັ້ ບ ອະນຸມດ ຫ ພາຍໃນຂອບເຂດກອງປະຊຸມອະນຸມດ ຫ ຕອຼັ້ ງໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມເປ ນດຈ າກນາຍທະ ບຽນສະຫະກອນ ຫ ກມົ ສົ ່ງເສມ ສະຫະກອນ. ແຕ່ ຢາງໃດກໍຕາມ ໃນດາຼັ້ນການຈດ ການພາຍໃນສໍານກ ງານລວຼັ້ ນແຕ່ ເປ ນອໍານາດຂອງຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການເປ ນຜ ຈຼັ້ ດ ການໄປໃນທາງທ ່ ພາໃຫສຼັ້ ະຫະກອນໄປສ່ ຈດຸ ໝາຍທ ່ ກາ ນດົໄວ.ຼັ້ ມກ ານພຈ າລະນາດໍາເນນ ການໃນເລ ່ອງການເງນ ຂອງສະຫະກອນໄປໃນທາງທ ່ ປອດໄພແຕ່ ໃນທາງປະຕ ບດ ແລວຼັ້ ຄະນະກາມະການດໍາເນນ ການຈະເຂົ ຼັ້າມາບໍລຫ ານໝດົທຸກຄນົ ນ ນຼັ້ເປ ນໄປບໍ ່ ໄດ.ຼັ້ ໃນຂໍບຼັ້ ງ ຄບ ຈຶ ່ ງໄດກຼັ້ ໍານດົ ໃຫປຼັ້ ະທານກໍາມະການ, ຮອງປະທານ, ເລຂານຸການ ແລະ ການເງນ ມອ ໍານາດໜາຼັ້ທ ່ ໃນການປະຕບ ດ ງານໃນແຕ່ ລະ ຕໍາແໜ່ ງໄວ.ຼັ້ ມະຕຂ ອງກອງປະຊຸມຄະນະກໍາມະການດາເນນ ການໄດມຼັ້ ອບໝາຍໃຫປຼັ້ ະທານ, ຮອງປະທານ, ເລຂານຸການ ແລະ ການເງນ ເປ ນຜ ບຼັ້ໍລຫ ານງານພາຍໃນສໍານກ ງານຂອງສະຫະກອນ ສ່ ວນອໍານາດສ ່ງການຕ່າງໆ ໃນ ການຄວບຄຸມການບໍລຫ ານງານພາຍໃນສານກ ງານຂອງສະຫະກອນຈະຕກົ ເປ ນໜາຼັ້ທ ່ ແລະ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ ຂອງປະທານກໍາມະການ, ຮອງປະທານ, ເລຂານຸການ ແລະ ການເງນ ເປ ນຜ ສຼັ້ ່ງການໃຫຜຼັ້ ຈຼັ້ ດ ການ ຫ ເຈົ ຼັ້າໜາຼັ້ທ ່ ແລະ ກໍາມະການອ ່ນໆໃນສະຫະກອນ (ບໍ ່ມອ ໍານາດສ່ວນຕວົ ). 8. ການດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 9. ສາພນ ທະພາບໃນຂະບວນການສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ວຽກງານຂອງສະຫະກອນມລ ກ ສະນະເປ ນ "ຂະບວນການ” ກດ ຈະການສະຫະກອນຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງເປ ນ ຂະ ບວນການ ແລະ ຂະບວນການຈໍາເປ ນຕອຼັ້ ງມ ອາການເພ ່ ອເປ ນຕົວເຊ ່ ອມໂຍງ ເປ ນຕົວປະສານຂະບວນ

43 ການເຄ ່ອນໄຫວດໍາເນນ ໄປໄວຢຼັ້່ າງບໍ ່ຢຸດນ ່ ງ ແລະ ສາມາດຂະຫຍາຍຕວົ ໄປໄດ.ຼັ້ ດວຼັ້ ຍເຫດນ ກຼັ້ ດ ຈະການສະຫະກອນ ຈຶ ່ ງຕອຼັ້ງຮ່ ວມກນ ເປ ນລໍາດບ , ໃນລະດບ ຕົນຼັ້ ສະມາຊນ ເປ ນບຸກຄນົທໍາມະດາລວມຕວົກນ ສາຼັ້ງຕ ຼັ້ງສະຫະກອນຂອງ ຕນົ ເປ ນອງົກອນ ແລະ ກໍເປ ນສ່ວນໜຶ ່ ງຂອງຂະບວນການ ເມອ ຈດ ຕ ຼັ້ງສະຫະກອນຂຶ ຼັ້ນມາຂະບວນການສະຫະກອນ ກໍເກດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ. ວດ ຖຸປະສງົຂອງການລວມກນ ໃນລະດບ ຕ່າງໆໃນຊຸມຊນົ ບໍ ່ ວ່າຈະເປ ນລະດບ ແຂວງ, ລະດບ ພາກ ຫ ລະ ດບ ຊາດທ ່ໄດຈຼັ້ ດ ຂຶ ຼັ້ນມາລວຼັ້ ນແຕ່ມຈ ດຸ ປະສງົທ ່ ຄາຼັ້ຍຄກ ນ ພຽງແຕ່ ລະດບ ຕ່າງກນ ເທົ ່ານ ນຼັ້. ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈດຸ ປະສງົຂອງ ການລວມກນ ໃນລະດບ ຕ່າງໆມດ ່ງນ ຼັ້ : ຕອຼັ້ ງມ ຈຸດປະສົງກ່ ຽວກ ບການສົ ່ງເສ ມ ແລະ ເຜ ຍແຜ່ ກ ດຈະການຂອງສະຫະກອນເພາະກ ດຈະການ ສະຫະກອນມລ ກ ສະນະທຸລະກດ ຢ່ າງໜຶ ່ ງບໍ ່ ເໝອ ນກນ ກບ ທຸລະກດ ໃນຮ ບແບບຂອງເຮາົຄຸນຼັ້ເຄຍ , ບໍ ່ ຄທ ຸລະ ກດ ໃນ ຮ ບແບບເຈົ ຼັ້າຂອງຄນົ ດຽວບໍ ່ ຄກ ບ ບໍລສ ດ , ບໍ ່ ຄກ ບ ທາງຫຸນຼັ້ ສ່ ວນ ເປ ນທຸລະກດ ທ ່ ສະມາຊກ ມສ ່ ວນ ຮ່ວມເປ ນເຈົ ຼັ້າ ຂອງ ແລະ ເປ ນລ ກຄາຼັ້, ມຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານໃນການດໍາເນນ ງານຕ່າງໆອອກໄປຈາກທຸລະ ກດ ອ ່ນ ຈ ່ ງມ ຄວາມຈາໍເປ ນຕອຼັ້ງມກ ານສົ ່ງເສມ ແລະ ເຜຍ ແຜ່ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ຄວາມຮ ຄຼັ້ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ. ຊຸມຊນົຈະມບ ດົບາດຊ່ວຍເຫ ອ ກ່ ຽວກບ ໃນການສາຼັ້ງຕ ຼັ້ງສະຫະກອນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນສະຫະກອນທ ່ ຈດ ຕ ຼັ້ງ ຂຶ ຼັ້ນໃໝ່ຈະຕອຼັ້ງໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມຊ່ວຍເຫ ອ ແນະນາໍໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ພອຼັ້ ມທງ ຊ່ ວຍໃນດາຼັ້ນຈດ ການໃນ ເບ ຼັ້ອງ ຕົນຼັ້ອກ ດວຼັ້ຍ ນອກນ ຼັ້ຊຸມນຸມອາດຈະຊ່ວຍເຫ ອ ໃນການດໍາເນນ ການຂອງສະຫະກອນໂດຍທົ ່ວໄປເພ ່ອໃຫກຼັ້ ານ ດໍາເນນ ການນ ນຼັ້ ເປ ນໄປຢ່ າງຖ ກຕອຼັ້ ງ, ຕາມລະບຽບ, ຕາມກດົ ໝາຍ ແລະ ເປ ນໄປຕາມຈຸດໝາຍຂອງ ສະຫະກອນ ຮ່ວມກນ . ຂະບວນການຂອງສະຫະກອນຈໍາເປ ນຕອຼັ້ ງມຕ ົວແທນເພ ່ ອທ ່ ຈະດ ແລຮກ ສາຜົນປະໂຫຍດຮ່ ວມກນ ຂອງ ຂະບວນການສະຫະກອນ, ປະໂຫຍດຂອງຂະບວນການນ ນຼັ້ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຫ າຍໆຢ່ າງ. ເປ ນສ ນກາງທາງການເງນ ໂດຍຮບ ເງນ ຝາກ ຫ ລງົທນຶຂອງສະຫະກອນ ແລະ ໃຫສຼັ້ ະຫະກອນກ ຢຼັ້ ມ, ເລ ່ອງ ການເງນ ເປ ນເລ ່ ອງໃຫຍ່ ເພາະສະຫະກອນເຕ ບໂຕບໍ ່ ຄກ ນ . ທນຶ ກໍບໍ ່ ເທົ ່າກນ , ມສ ະຫະກອນນອຼັ້ ຍ ແລະ ສະຫະກອນໃຫຍ່ ມ ສະຫະກອນທ ່ ມ ເງນ ເຫ ອ, ມ ສະຫະກອນມ ເງນ ບໍ ່ ພຽງພໍ, ຈໍາຕອຼັ້ ງມ ສ ນກາງຂອງ ສະຫະກອນທ ່ຈະເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການສົ ່ງເສມ ການລງົທນຶຂອງສະຫະກອນເຮດ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ໄດມຼັ້ ແ ຫ່ ງເງນ ທນຶ ທ ່ ປອດໄພ ແລະ ໄດຜຼັ້ ນົ ຕອບແທນສ ງ, ເປ ນແຫ່ ງລວມທນຶ ຫ ລະດມົ ຈາກສະຫະກອນດວຼັ້ ຍກນ ເຂົ ຼັ້າມາ ໃນ ຂະບວນການຂອງສະຫະກອນ ເພ ່ອໃຫມຼັ້ ສ ນກາງທາງດາຼັ້ນວທ ະຍາການກ່ ຽວກບ ສະຫະກອນ, ການບໍລຫ ານສະຫະກອນຈະຕອຼັ້ງປ່ ຽນ ແປງ ໄປຕາມເຕກ ນກ ບໍລຫ ານງານສະໄໝ ໃໝ່ ຈງ ຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງມຄ ວາມຮ ຄຼັ້ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ, ສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນ ເປ ນສະຫະກອນທ ່ ກ່ ຽວກບ ເງນ , ຕອຼັ້ງມຄ ວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ການເງນ , ທນ ຕໍ ່ ເຫດການ, ຕອຼັ້ງສກຶ ສາກ່ ຽວກບ ເຕກ ນກ ບໍລຫ ານ, ເມອ ເຕກ ນກ ແລະ ເຫດການມກ ານປ່ ຽນແປງຢ່ ເລ ຼັ້ອຍໆ. ການຕດ ຕາມເລ ່ອງການສກຶ ສາ ເປ ນເລ ່ອງທ ່ ຈາໍ ເປ ນ ແລະ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຄ່າໃຊຈຼັ້່າຍຢ່ າງຫ ວງຫ າຍ, ບໍ ່ ວ່າດາຼັ້ນການຈດ ຫາຜ ຊຼັ້ໍານານການ, ການ ເຝ ກອບົຮມົ ກໍມຄ ່າໃຊຈຼັ້່າຍສ ງຈາໍເປ ນຕອຼັ້ງມອ ງົກອນກາງມາມສ ່ວນຮບ ຜດ ຊອບ. ໃນເວລານກ ານຈດ ການເຝ ກອບົຮມົ ຈະເຮດ ໃນລະດບ ຊາດຢ່ າງດຽວບໍ ່ໄດຕຼັ້ ອຼັ້ງເຮດ ໃນລະດບ ນາໆຊາດເພ ່ອໃຫຼັ້ ຮ ວຼັ້່າເວລານ ພຼັ້ າກນ ເຮດ ຫຍງ ຢ່ ໂດຍເນ ນຼັ້ ສະເພາະໃນປະເທດເສລທ ່ ມກ ານແຂ່ງຂນ ທາງການເງນ ຢ່ າງເສລ ຕອຼັ້ງ ເບ ່ ງໃຫວຼັ້່າສະຫະກອນນ ນຼັ້ມຜ ນົສໍາເລດ ແນວໃດ ແລະ ສະຫະກອນທ ່ ປະສບົ ຄວາມຫ ມົ ແຫ ວ, ອ່ ອນແອລງົ ມ ຈດຸ ບກົ ພ່ອງບ່ອນໃດ. ຕອຼັ້ ງເປ ນສ ນບໍລກ ານວດ ສະດຸ, ເຄ ່ ອງພມ ແລະ ເຄ ່ ອງໃຊໃຼັ້ນການດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນ. ໃນການ ບໍລຫ ານສະຫະກອນຈາເປ ນຕອຼັ້ ງໃຊວຼັ້ ດ ສະດຸສ ຼັ້ນເປ ອງຕ່າງໆເປ ນຈານວນຫ າຍ ອາດຈະເປ ນເຄ ່ ອງໃຊຕຼັ້່າງໆ ແບບຍອຍກໍ ່ຈະມລ າຄາແພງ, ການຊ ຼັ້ສນ ຄາຼັ້ ໃນຈາໍນວນຫ າຍອາດຈະຊ ຼັ້ລວມກນ ລາຄາກໍຈະຖກ ລງົ ຖາຼັ້ເຮາົບໍ ່ມ

44 ອາ ກອນກາງຈາໍເປ ນຈະຕອຼັ້ງຊ ຼັ້ໃນລາຄາແພງເພາະອໍານາດບໍ ່ມ ກາໄລກໄໍ ປກະຈາຍຢ່ ກບ ຜ ປຼັ້ ະກອບການຊະນດ ຕ່າງໆ. ເປ ນສ ນບໍລກ ານຂໍມຼັ້ ນຂ່ າວສານ ຂອງຂະບວນການສະຫະກອນເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົທ ່ ຢ່ ໃນວງົການຂອງສະຫະກອນ ປ ດຫ ປ ດຕາບໍ ່ໄດອຼັ້າດຈະຖກຶ ຊກ ຈງ ໄປໃນທາງທ ່ ຜດ ພາດໄດຼັ້ໂດຍສະເພາະແມ່ນຜ ບຼັ້ໍລຫ ານ ເຊ ່ນ ກາມະການ, ຄະນະກໍາມະການ, ຜ ຈຼັ້ ດ ການເຈົ ຼັ້າໜາຼັ້ທ ່ສະຫະກອນຫາກບໍ ່ຮ ຂຼັ້ໍມຼັ້ ນຂ່າວສານຢ່ າງວອງໄວ ບໍ ່ ຮ ແຼັ້ຈງຼັ້ເຫນ ຈງ ອາດ ຈະເຂົ ຼັ້າໃຈສະຫະກອນບໍ ່ຖກ ຕອຼັ້ງຄາດເຄ ່ອນໄປຊຶ ່ ງເປ ນໄພອນ ຕະລາຍ. ສະນ ນຼັ້, ຕອຼັ້ງມອ ງົກອນກາງເຂົ ຼັ້າມາ ເຮ ດໜາຼັ້ທ ່ ໃຫບຼັ້ ໍລ ການຂາວສານ, ຈະມ ຊາວສານຄວາມຮ , ຼັ້ ການຈດ ການ, ທຸລະກ ດການເງນ ແລະ ສະຫະກອນຕ່າງໆ, ກວດສອບ ແລະ ວເ ຄາະການບໍລຫ ານງານຂອງສະມາຊກ ສະຫະກອນການບໍລຫ ານງານ ດາຼັ້ນສະຫະກອນມຈ ດຸ ອ່ ອນຢ່ ໃນຕວົ ເຈົ ຼັ້າຂອງສະຫະກອນເອງ, ຕອຼັ້ງຈດ ຕ ຼັ້ງຄະນະກາມະການຂຶ ຼັ້ນມາບໍລຫ ານ ແທນ ຄະນະ ກາມະການກໍຕອຼັ້ງອງ ໃສ່ ຝ່ າຍຈດ ການທ ່ ເປ ນນາທ ່ ຮບ ໃຊບຼັ້ໍລກ ານ ທ ່ ວ່າເບລຸດການຕ່າງໆ ແລະ ມຄ ວາມເປ ນ ຕອຼັ້ ງການຄວບຄຸມກວດສອບຈ ່ ງຈະຮ ວຼັ້່ າການຈດ ການດໍາເນນ ໄປແນວໃດ ເປ ນໄປຕາມການ ມອບໝາຍ ບໍ ່ຮ່ວມມປ ະສານງານກບ ພາກລດ , ອງົການສະຫະກອນໃນປະເທດ ແລະ ລະຫວ່າງປະເທດ ເພ ່ອ ການສົ ່ງເສມ ປ ບປຸງກດ ຈະການສະຫະກອນ (ກມົ ສນ ເຊ ່ອຂອງທະນາຄານກາງ) ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈຶ ່ ງຕອຼັ້ງມວົປະສານ ໃຫດຼັ້ ນອກນ ນຼັ້ ຍງ ຕອຼັ້ ງມ ການປະສານງານກ ບໜ່ ວຍງານອ ່ ນເຊ ນ ຂຸມນຸມສະຫະກອນ, ອົງການຂອງ ສະຫະກອນອ ່ ນໆທ ງໃນ ແລະ ຕ່ າງປະເທດເພ ່ ອໃຫເຼັ້ກ ດປະໂຫຍດໃນແງຂອງການສົ ່ງເສ ມກ ດຈະການ ສະຫະກອນ ໂດຍສ່ວນລວມ. 10. ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົຂອງສະຫະກອນ. ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົແມ່ນຄວາມສາມກ ຄເ ປ ນຈດ ໜຶ ່ ງໃຈດຽວກນ ຂອງຄນົໃນສະຫະກອນຈະມຄ ວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ໄວຼັ້ກໍຕໍ ່ ເມ ່ອທຸກຄນົ ໃນສະຫະກອນມຄ ວາມສາມກ ຄກ ນ ປະກອບສ່ ວນໃນວຽກງານຂອງສະຫະກອນ ມຄ ວາມ ຫາຼັ້ວຫນ ພດ ພນ ສາຼັ້ງຂະບວນຂອງສະມາຊກ ຢາກເຮດ ໄດແຼັ້ນວນ ນຼັ້ຄວນປະຕບ ດ ດ ່ງນ ຼັ້ . ສະມາຊກ ທຸກຄນົປຽບເໝອ ນຫວົໃຈຂອງສະຫະກອນ ແລະ ມຄ ວາມສໍາຄນ ທ ່ສຸດສະນ ນຼັ້, ສະມາຊກ ທຸກ ຄານຕອຼັ້ງມຄ ວາມຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈໃນບດົ ບາດໜາຼັ້ທ ່ ແລະ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ, ຈະຕອຼັ້ງປະຕບ ດ ໜາຼັ້ທ ່ ຂອງຕນົໃຫມຼັ້ ຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ, ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຕໍ ່ສະຫະກອນໃນການເປ ນສະມາຊກ ທ ່ດ. ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ແລະ ຄວາມເປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວຂອງສະຫະກອນຢ່ ກບ ຄວາມສາມາດ ໃນການບໍລຫ ານ ງານ ໃນນ ນຼັ້ມສ ອງກ່ ຸມຄນົຮບ ຜດ ຊອບຍ ຄະນະກາມະການ ແລະ ຝ່ າຍຈດ ການ ຄວາມເປ ນເປ ດແປນນ ນຼັ້ ມນ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ເສລພ າບທາງດາຼັ້ນການເງນ ແລະ ຕອຼັ້ງມເ ສລພ າບທາງການການ ບໍລຫ ານຂອງສະຫະກອນ. 11. ສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນກບ ການພດ ທະນາ “ຄນົ ” ແລະ “ຊຸມຊນົ ” ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນວາເນນ ທຸລະກດ ການເງນ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ໄດປຼັ້ ະຍດ , ສະສມົ ແລະ ກ ຢຼັ້ ມແຕ່ ບໍ ່ໄດຼັ້ ຫວງ ເອາົ “ເງນ ” ເປ ນໃຫຍ່ແຕ່ວ່າຫວງ ເອາົ"ຄຸນ"ເປ ນໃຫຍ່ຄ ໄດໃຼັ້ຊຫຼັ້ ກ ການອອມຊບ ເປ ນເຄ ່ອງມໃ ນການພດ ທະນາ ຄນົ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ສະຫະກອນຢ ນຽນຈ ່ ງບໍ ່ໄດມຼັ້ າຫວງ ໃຫຄຼັ້ນົມເ ງນ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນເທົ ່ານ ນຼັ້, ແຕ່ມຄ ວາມມຸ່ງຫວງ ໃຫຄຼັ້ ນົ ເປ ນຄນົ ທ ່ມຄ ຸນນະພາບໂດຍການເອາົເງນ ມາເປ ນອຸປະກອນ, ໝາຍຄວາມວ່າຕອຼັ້ງໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ຮ ບຼັ້ງ ຄບ ຕນົ ເອງ, ຮ ຈຼັ້ ກ ປະ ຢ ດ, ໃຊຈຼັ້່າຍມດ ທະຍດ , ຂະຫຍນ ພາກພຽນເພ ່ມລາຍໄດເຼັ້ປ ນປະຈາໍ ສະໝໍ ່າສະເໝ, ຮ ຈຼັ້ ກ ການເກບ ເງນ ຂອງຕນົ ແລະ ຮ ຈຼັ້ກ ຢ ມໄປໃຊຢຼັ້່ າງສະຫ າດ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນສາມາດໃຫຄຼັ້ ນົທໍາມະດາເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມສ່ ວນຫ າຍແມ່ນຄນົ ຍງ ມ ຄວາມອ່ອນແອທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຫວງ , ມຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້, ມຄ ວາມຢ່ ດກ ນ ດສ າຼັ້ງ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົທ ່ ຕນົ ອາໄສຢ່ ມສ ນ ຕສ ຸກ.