ການພັດທະນາຊຸມຊົນ ແລະ ຊົນນະບົດ

45 ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນແມ່ນວທ ກ ານທ ່ ງ່າຍໆສາມາດປ ບໃຊໄຼັ້ດກຼັ້ ບ ທຸກຄນົ ແລະ ທຸກຊຸມຊນົ ເປ ນໂຮງ ຮຽນຂອງຊາວບາຼັ້ນຢ່ າງແທຈຼັ້ງ ສອນໃຫຮຼັ້ ຼັ້ແລະ ເຂົ ຼັ້າໃຈເຖງ ເສດຖະກດ , ຄວາມເປ ນຢ່ ຮ່ວມກນ , ການທ ່ ຈະນໍາເອາົວທ ກ ານສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນມາໃຊໃຼັ້ນການພດ ທະນາຄນົ ແລະ ຊຸມຊນົ ໄດນຼັ້ ນຼັ້ ຄວນ ພຈ າລະນາລກ ສະນະ ແລະ ບນ ຫາຂອງແຕ່ລະຊຸມຊນົໃຫເຼັ້ລກ ເຊ ່ ງ. ຍອຼັ້ ນວ່າແຕ່ ລະຊຸມຊນົມຄ ວາມແຕກຕ່າງ ກນ ໄປ ແລະ ຈະນາໍໃຊວຼັ້ທ ກ ານສະຫະກອນຢ່ າງດຽວກໍບໍ ່ອາດສາມາດພດ ທະນາຊຸມຊນົໃນບາງຊຸມຊນົ ໄດ.ຼັ້ ກ) ບນ ຫາເສດຖະກດ - ຂາດແຄນເງນ ທນຶໃນການປະກອບອາຊບ . - ມໜ ຼັ້ສນ ຫ າຍ. - ຂາດນາ ແລະ ບາຼັ້ນ. - ມລ າຍໄດຕຼັ້ ຼັ້ງ ແລະ ມລ າຍໄດບຼັ້ໍ ່ ແນ່ນອນ. - ຖກ ເອາົລດ ເອາົປຽບຈາກແມ່ຄາຼັ້ຄນົກາງ. - ຂາດຄວາມຮ ຂຼັ້່າວສານ ແລະ ການຕະຫ າດ - ຂາດອໍານາດໃນການຕໍ ່ລອງ. - ຂາດການລວມກນ ທາງດານເສ ຼັ້ ດຖະກດ , ຄ່ານຍ ມົ ຂອງຄນົ - ນໍ ຼັ້າຂຶ ຼັ້ນໃຫຮຼັ້ບ ຕກ . - ມກ ຄວາມສະດວກສະບາຍ. - ບໍລໂ ພກນຍ ມົ . - ນຍ ມົ ການຈດ ພທ . - ຕວົໃຜຕວົມນ . - ຍດຶຖຕ ວົບຸກຄນົ . - ເຮດ ວຽກເກນ ກໍາລງ . - ນຍ ມົ ຄວາມຕ່າງ ຂ) ບນ ຫາສງ ຄມົ - ຂາດຜນົທອຼັ້ງຖ ່ນ. - ຂາດການປະຢ ດ ແລະ ອດົອອມ. - ຂາດຄວາມຮ່ວມມໃ ນການແກບຼັ້ນ ຫາທາງເສດຖະກດ ແລະ ສງ ຄມົ ຮ່ວມກນ . - ຕ່າງຄນົຕ່າງເຮດ “ປາກກດ ຕນ ຖບ ” ບໍ ່ມໃ ຜຊ່ວຍໃຜ. ຄ) ການແກໄຼັ້ຂ ແລະ ສາຼັ້ງຄ່ານຍ ມົ ໃໝ່ - ຕອຼັ້ງມຄ ວາມກະຕລ ລ ົນຼັ້. - ຄດ ຢາກມຈ ດຸ ໝາຍປາຍທາງ. - ມຄ ວາມໝ ນຼັ້ ໃຈຕນົ ເອງ - ຄວາມເສຍສະຫ ະ - ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຕໍ ່ຕນົ ເອງ. - ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຕໍ ່ສງ ຄມົ . - ມຄ ວາມຄດ ລເ ລ ່ມສາຼັ້ງສນ. - ມນ ດ ໄສອດົອອມ ແລະ ປະຍດ . - ມຄ ວາມເປ ນລະບຽບມວ ໄນ. - ສດ ທາໃນຂະບວນການກ່ ຸມ.

46 ການນາໍວທ ກ ານ, ປ ດຊະຍາ, ກດ ຈະກໍາໃນສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນມາແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຕ່າງໆດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ກດ ຈະກໍາສະຫະກອນ ພດ ທະນາຄນົ ພດ ທະນາຊຸມຊນົ . 1. ຈດ ຕະສມົ ເຝ ກຄົນໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ເຄົາລົບໃນກຽດ ແລະ ສກ ສຂ ອງກນ ແລະ ກນ ເຝ ກ ຈດ ໃຫຄຼັ້ ດ ແຕ່ ຢາກໃຫຫຼັ້ າຍກ່ ວາ ເອາົ. - ມສ ນ ຕສ ຸກປະຊາຊນົ ຮກ ໄຄ່ ຊ່ ວຍ ກນ ຄດ ແກບຼັ້ນ ຫາຊຸມຊນົຂອງຕນົ . 2. ຄຸນນະທໍາ - ມ ຄວາມຊ ່ ສ ດ, ເສຍສະຫ ະ, ຮບ ຜ ດຊອບເຫ ນໃຈ ແລະ ວາງໃຈ ກນ . - ຄນົ ມຄ ຸນນະທໍາ, ຊຸມຊນົ ມສ ນ ຕ ສຸກ. - ຊຸມຊນົມຄ ວາມສາມກ ຄ. 3. ການປະຍດ ອອມຊບ ແລະ ການ ສະສມົ . - ສອນໃຫຼັ້ຮ ຼັ້ຈ ກຮ່ ວມມ ກ ນທາງ ສ ງຄົມຮ ຈຼັ້ ກ ການປະຍ ດອົດອອມ ແລະ ນາໍມາສະສມົ ໄວຮຼັ້່ ວມກນ ເປ ນ ປະຈາໍສະມາສະເໝເ ພ ່ອເປ ນທນຶກາງ ແລະ ບໍຫານແບບສະຫະກອນ, - ມທ ນຶຂອງຊວ ດ . - ຮ ຈຼັ້ກ ການວາງແຜນໃຊເຼັ້ງນ . - ເຝ ກໃຫມຼັ້ ນ ດ ໃສຂອງການອອມ. - ມຈ ດ ໃຈເອ ຼັ້ອຍເພ ່ອແຜ່ ຕໍ ່ຜ ອຼັ້ ່ນ. - ຮ ຈຼັ້ກ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ. - ສາຼັ້ງຄວາມເອກະພາບໃນຊຸມຊນົ , - ມ ກອງທຶນໝ ນວຽນພາຍໃນຊຸມ ຊນົ ບໍ ່ ຕອຼັ້ ງທານຈາກພາຍນອກ ໃຫຼັ້ ເສຍດອກເບຍຼັ້ ສ ງເສດຖະກ ດ ໃນ ຊຸມ ຊົນ ຈ ະ ດ ຂຶ ຼັ້ນ ສົ ່ ງ ຜົນ ດ ເ ຖ ງ ຄອບຄວົ . - ເງນ ບໍ ່ ໄຫ ອອກນອກຊຸມຊນົ . - ເກດ ກດ ຈະກາກ່ ຸມທ ່ ເຂ ມຼັ້ ແຂງ. - ຫຸ ດຕົນຼັ້ທນຶການຜະລດ . 4. ການກ ຢຼັ້ ມ(ເງນ ) - ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ເຫ ນໃຈຄົນອ ່ ນຄົນມ ຄວາມຈໍາເປ ນເລ ່ ງດ່ ວນກໍຍ ມໄປ ກ່ອນ (ບໍ ່ຕອຼັ້ງລຽງຕາມຄວ ). - ເຝ ກຄຸນນະທໍາຄວາມຊ ່ສດ (ກ ຢຼັ້ ມ ມາແລວຼັ້ ເຖ ງກໍານດົ ຕອຼັ້ ງໄປຊໍາລະ ດວຼັ້ຍຕນົ ເອງ) - ເງນ ທນຶໝ ນວຽນໃນຊຸມຊນົ (ເພ ່ ງ ຕນົ ເອງ). - ອດ ຕາດອກເບຍຼັ້ ກໍານດົກນ ເອງໄດຼັ້ ຕາມສະພາບຄວາມເປ ນຈງ ແຕ່ ລະ ທອຼັ້ງຖ ່ນ. - ດອກຜນົນາໍມາພດ ທະນາຊຸມຊນົ . - ຫຸ ດອດ ທພ ນົນາຍທນຶ ເງນ ກ ຼັ້ - ນາໍໄປສ ກຼັ້ ດ ຈະກາອ ່ນໃນຊຸມຊນົ . 5. ການ ການສກຶ ສາອບົຮມົ - ສອນໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກການເພ ່ ງຕົນເອງ ການຊ່ວຍເຫ ອ ຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ - ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ກ ສດ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ - ຈາກຜ ທຼັ້ ່ ບໍ ່ ເຄ ຍຮ ມຼັ້ າສ່ ການຮ ທຼັ້ ກ ສະ - ພດ ທະນາຄນົໃຫເຼັ້ປ ນຜ ນຼັ້າໍ - ຮ ທຼັ້ ນ ໂລກກວຼັ້າງໄກ, ຮ ບຼັ້ ນ ຫາໄປ - ຄົນມ ຄຸນນະພາບໃນການຄ ດ ການທໍາ - ຄນົມກ ານສກຶ ສາ, ຮ ບຼັ້ ນ ຫາ ແລະ ແກໄຼັ້ຂໄດດຼັ້ວຼັ້ຍຕນົ ເອງ - ຊຸມຊນົ ໄດຮຼັ້ບ ການພດ ທະນາສອດ ຄ ອ ງ ກ ບ ສ ະ ພ າ ບ ຊຸມ ຊົນໃ ນ ລກ ສະນະການຊ່ ວຍຕົນເອງ ແລະ

47 ສ່ ການຕດ ສນ ໃຈ - ປ່ ຽນແປງທດ ສະນະຄະຕຂ ອງຄນົ ໃນການຢ່ ຮ່ວມກນ ສງ ຄມົ - ຜ ນຼັ້າໍຈຶ ່ ງມຄ ຸນນະທໍາ. - ສົ ່ງເສມ ການຮ່ວມມ ໃນຊຸມຊນົ 6. ການປະຊຸມ ເຝ ກການພຈ າລະນາ ແລະ ຕດ ສ ນ ໃຈ, ຮ ຈຼັ້ ກ ຟ ງຄວາມຄດ ເຫນ ແລະ ເຫດຜົນຂອງຜ ຼັ້ອ ່ ນພຼັ້ອມທ ່ ຈະ ປ່ ຽນແປງຄວາມຄ ດເຫ ນຂອງຕົນ ຕາມສ່ວນຫ າຍ, ຮ ປຼັ້ ຶກສາກນ . - ເຝ ກປະຊາທປ ະ ໄຕທງ ກາຍ ແລະ ຈດ - ເຄາົລບົສກ ສຂ ອງຄວາມເປ ນຄນົ - ເປ ດໂອກາດໃຫສຼັ້ ະມາຊ ກໄດຼັ້ ສະແດງຄວາມຕອຼັ້ງການຢ່ າງແທຈຼັ້ງ - ຮ ຼັ້ຫ ກ ກ າ ນປະຊາທ ປະ ໄຕມ ເຫດຜນົຕໍ ່ຫນ . - ຮ່ ວມກ ດຈະກໍາຂອງຕົນເພ ່ ອມາ ຊ່ວຍແກບຼັ້ນ ຫາ. - ສາຼັ້ງຄວາມຍຸດຕທ ໍາໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ,ນໍາ ກໍາໄລສຸດທມ າບໍລກ ານຊຸມຊນົ - ມຄ ວາມສາມກ ຄກ ບ ຊຸມຊນົ 7. ວາລະ ແລະ ການເລອ ກຕ ຼັ້ງກໍາ ມະການ - ມຈ ດ ເປ ນນກ ປະຊາທປ ະໄຕ. - ເຝ ກປະຊາທປ ະໄຕ - ມ ໜາຼັ້ທ ່ ມ ປະສ ດທ ພາບ ແລະ ເປ ນ ຜ ນຼັ້າໍເພ ່ອສ່ວນລວມ. 8. ການບໍລຫ ານງານ - ພດ ທະນາຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ ລະບຸກຄນົ ແລະ ການສາຼັ້ງຜ ນຼັ້ ໍາຊຸມ ຊນົ - ໄດຮຼັ້ ບ ການສາຼັ້ງລະບບົໃນຊຸມຊົນ ດວຼັ້ ຍປະສບົການ ແລະ ຄວາມຮ ໃຼັ້ນ ຊຸມຊນົ ເອງ 9. ສະຫວດ ດກ ານ - ເກ ດຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ໃນຊວ ດ ຂອງ ສະມາຊກ ແລະ ຄອບຄວົ - ມ ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄົງ ເປ ນຊຸມຊນົ ສະ ຫວ ດດ ການເກ ດການເພ ່ ງຕົນເອງ ຂອງຊຸມຊນົ 12. ບນ ຫາອຸປະສກ ຂອງການດໍາເນນ ງານສະຫະກອນໃນດາຼັ້ນຕ໋າງໆ ໃນການດໍາເນນ ງານຂອງ ສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນ ບນ ຫາອຸປະສກ ເປ ນເລ ່ອງປົກກະຕເ ພາະວ່າສະ ທະ ກອນແມ່ນການລວມຄນົທ ່ມພ ດຶຕກ ໍາ ແລະ ອຸປະນໄ ສ, ທດ ສະນະຄະຕແ ຕກຕ່າງກນ , ໃຫມຼັ້ າຢ່ ຮ່ ວມກນ ເພ ່ອດໍາ ເນນ ກດ ຈະກໍາຮ່ວມກນ ກໍຍອມມບ ນ ຫາວ່າຜ ຄຼັ້ ນົ ຮຸ່ນເກົ ່າໆດ ່ງກ່າວໄວວຼັ້່າ: “ທະເລຈະສວຍງາມ ເພາະມຄ ນົ ເຄດດ ຢ ນຽນສດ ຊນົກໍຍອມມບ ນ ຫາ” ບນ ຫາຂອງເຄດດ ຢ ນຽນສາມາດແຍກເປ ນແຕ່ລະຢ່ າງດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ບນ ຫາດາຼັ້ນຄນົ - ຄນົໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນປະກອບດວຼັ້ ຍສະມາຊກ , ຄະນະກາມະການ ແລະ ຝ່ າຍຄາຼັ້ນສະມາຊກ - ບໍ ່ ເຂົ ຼັ້າໃຈເລ ່ອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນພຽງພໍ - ສະຫະກອນຂາດຄຸນສມົ ບດ ຕາມຂໍບຼັ້ງ ຄບ - ສະມາຊກ ບໍ ່ມສ ດ ທາ ແລະ ບໍ ່ມຄ ວາມພກ ດຕ ໍ ່ສະຫະກອນ - ບໍ ່ສນົໃຈການປະຊຸມ - ບໍ ່ ເສຍສະຫ ະທ ່ຈະເປ ນກາມະການ

48 - ການປະຍ ແລະ ສະສມົ ບໍ ່ສະໝໍາສະເໝ - ກໍາມະການ - ຂາດຄວາມຮ ຼັ້ແລະ ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈໃນບດົບາດໜາຼັ້ທ ່ຂອງຕນົ ເອງ, ບໍ ່ສະແຫວງຫາຄວາມຮ ຼັ້ - ສະແຫວງຫາຜນົປະໂຫຍດຈາກສະຫະກອນ - ບໍ ່ສາມາດວາງນະໂຍບາຍທ ່ດຂ ອງສະຫະກອນໄດຼັ້ - ມໜ ຼັ້ຄາຼັ້ງບໍ ່ສາລະທ ່ ເປ ນຕວົຢ່ າງບໍ ່ດຕ ໍ ່ ສະມາຊກ - ບໍ ່ ໃຫຄຼັ້ວາມຮ່ວມມກ ບ ສະຫະກອນ - ຜ ກຂາດຕໍາແໜ່ງ - ມຫ າຍຕໍາແໜ່ງ - ຂາດຄວາມເສຍສະຫ ະ • ຝ່ າຍຈດ ການ - ຂາດຄວາມຮ ທຼັ້ າງບໍລຫ ານ ແລະ ການຈດ ການ - ຂາດຄວາມຊ ່ສດ - ພະນກ ງານຂາດປະສດ ທພ າບໃນການທໍາງານ ແລະ ບໍ ່ມມ ະນຸດສໍາພນ - ພະນກ ງານບໍ ່ມຈ ດຸ ໝາຍໃນການທໍາງານສ່ວນຫ າຍເຂົ ຼັ້າມາດວຼັ້ ຍເສ ນຼັ້ ສາຍ ແລະ ເຫນ ສະຫະກອນເປ ນ - ສາລາພກ ຮອຼັ້ນພະຍາຍາມຫາວຽກເຮດ ໃໝ່ດກ ວ່າ. ຂ) ບນ ຫາການດໍາເນນ ທຸລະກດ - ເງນ ທນຶຂອງສະຫະກອນບໍ ່ພຽງພໍ - ສະຫະກອນບໍ ່ສາມາດບໍລກ ານດາຼັ້ນຕ່າງໄດຼັ້ - ສະມາຊກ ມໜ ຼັ້ຄາຼັ້ງຫ າຍ ແລະ ໃຊເຼັ້ງນ ກ ຜຼັ້ ດ ຈດຸ ປະສງົ ຄ) ບນ ຍາການບໍລຫ ານ ແລະ ການຈດ ການ - ຂາດຂ ນຼັ້ຕອນໃນການປະຕບ ດ ງານ - ສະຫະກອນມສ ະຫວດ ດກ ານ ແລະ ຫ ກ ປະກນ ບໍ ່ໝ ນຼັ້ຄງົເຮດ ໃຫພຼັ້ ະນກ ງານຂາດກໍາລງ ໃຈ ໃນການທໍາ - ບນ ຊບ ໍ ່ຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ບໍ ່ ເປ ນປ ດຈບຸ ນ - ການຈດ ເກບ ເອກະສານບໍ ່ຮຽບຮອຼັ້ຍ

49 ບດົທ 8 ວທ ດ ໍາເນນ ການຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 1. ການສະສມົ ເງນ ສະມາຊກ ທຸກຄນົຈະຕອຼັ້ງສະສມົ ເງນ ໃນສະຫະກອນຕາມກໍາລງ ຄວາມສາມາດ ແລະ ສະສມົ ຢ່ າງສະບາຍ ສະເໝຕ າມທ ່ ໄດສຼັ້ນ ຍາໄວເຼັ້ມ ່ອສະໝກ ເຂົ ຼັ້າເປ ນສະມາຊກ ຂອງສະຫະກອນ, ເງນ ທ ່ ສະສມົ ນ ນຼັ້ຖເ ປ ນເງນ ສະສມົ ຄໍາ ສະມາຊກ ຈະຖອນຄນ ໄດກຼັ້ ໍຕໍ ່ ເມ ່ອລາອອກຈາກການເປ ນສະມາຊກ ແລະ ໃນໝດົ ປ ສະມາຊກ ຈະໄດຮຼັ້ ບ ເງນ ຕອບ ແທນເປ ນເງນ ປ ນຜນົຄ່າຫຸ ນຼັ້ຕາມອດ ຕາທ ່ກດົໝາຍໄດກຼັ້ ໍານດົໄວ.ຼັ້ ນອກຈາກນ ຼັ້ຖາຼັ້ຫາກສະມາຊກ ຄນົໃດມເ ງນ ເຫ ອ ໃຊກຼັ້ ໍສາມາດຝາກເງນ ໄວໃຼັ້ນສະຫະກອນໄດຼັ້ຊຶ ່ ງຖກ ານ ສະ ສມົ ເງນ ປະເພດ “ເງນ ຝາກ” ສາມາດຖອນໄດຼັ້ແລະ ຈະໄດຮຼັ້ ບ ດອກເບຍຼັ້ເຊ ່ນດຽວກນ ການຝາກເງນ ໃນສະຖາ ບນ ການເງນ ອ ່ນ. 2. ການກ ຢຼັ້ ມເງນ ເມ ່ອສະມາຊກ ມຄ ວາມຈາໍເປ ນ ຫ ມຄ ວາມເດອ ດຮອຼັ້ ນກໍ ່ ສາມາດກ ຢຼັ້ ມເງນ ຈາກສະຫະກອນໄປໃຊຈຼັ້່າຍ ເພ ່ອບນ ເທາົຄວາມເດອ ດຮອຼັ້ນ ໃຫກຼັ້ ຢຼັ້ ມໄປລງົທນຶ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ມລ າຍໄດເຼັ້ພ ່ມຂຶ ຼັ້ນ. ຈາໍນວນເງນ ທ ່ ຈະໄປ ໄດນຼັ້ ນຼັ້ ຂຶ ຼັ້ນ ຢ່ ກບ ຄວາມຈາໍ ເປ ນຮບ ຜດ ຊອບໃນການສະສມົ ເງນ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການສາລະພນ ຂອງ ສະມາຊກ ຜ ໂຼັ້ດຍ ທາງສະຫະກອນຈະຄດ ອດ ຕາດອກເບຍຼັ້ ໃນອດ ຕາທ ່ ເປ ນທາ, ເງນ ກ ຼັ້ໃນສະຫະກອນທ ່ ໃຫສຼັ້ ະມາ ຊກ ກໍຢ ມມ 3 ປະເພດຄ: ກ) ເງນ ກ ສຼັຸ້ກເສນ ຄເ ງນ ກ ເຼັ້ພ ່ອບນ ເທາົຄວາມເດອ ດຮອຼັ້ ນທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ າງກະທນ ຫນ ເຊ ່ນ ອຸປະຕເ ຫດ, ຄ່າພາຫະນະ, ຄ່ າ ຮກ ສາພະຍາບານເປ ນຕົນຼັ້, ວງົເງນ ທ ່ ກໄ ຼັ້ດນຼັ້ ນຼັ້ ແມ່ນອງ ຕາມຊະນະກໍາມະການສະຫະກອນແຕ່ ລະແຫ່ງການບດົ ເມ ແລະ ຈະຕອຼັ້ງສົ ່ງຄນ ພາຍໃນໄລຍະເວລາທ ່ ສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນກໍານດົໄວ.ຼັ້ໂດຍທົ ່ວໄປແລວຼັ້ ການກໍານດໄລຍະ ົ ເວລາສົ ່ງຄນ ເງນ ກ ປຼັ້ ະເພດນ ພຼັ້ າຍໃນ 45 ວນ ຂ) ເງນ ກ ສຼັ້າມນ ເປ ນການໃຫເຼັ້ງນ ກ ຢຼັ້ ມ ແກ່ ສະມາຊກ ເພ ່ອນໄປໃຊຈຼັ້່າຍ, ລງົທນຶ ໃນການປ ບປຸງພດ ທະນາອາຊບ , ປົດ ປ່ ອຍໜ ຼັ້ສນ ເພ ່ອສອຼັ້ ມແປງຕໍ ່ ເຕມ ທ ່ ຢ່ ອາໄສ ແລະ ອ ່ນໆ. ການກ ຢຼັ້ ມເງນ ປະເພດນ ຼັ້ໂດຍທົ ່ວ ໄປໄດກຼັ້ ໍານດົວງົເງນ ກ ຼັ້ ເປ ນຈາໍນວນເທົ ່າກບ ຈາໍນວນເງນ ທ ່ສະມາຊກ ຜ ກຼັ້ ຢຼັ້ ມສະສມົໄວໃຼັ້ນສະຫະກອນ ເຊ ່ນ 2 ເທົ ່າ ຫ 3 ເທົ ່າ ແລະ ຄະນະ ກໍາມະການດໍາເນນ ການຈະເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົ ໄວໃຼັ້ນລະບຽບຂອງສະຫະກອນ, ໄລຍະເວລາຂອງການສົ ່ງຄນ ເປ ນ ຕາມ ລະບຽບຂອງສະຫະກອນການ ໄວໂຼັ້ດຍທົ ່ວໄປການກໍານດົສົ ່ງຄນ ເງນ ກ ແຼັ້ມ່ນ 18 ເດອ ນ. ຄ) ເງນ ກ ພຼັ້ເ ສດ ໃນກໍລະນສ ະຫະກອນມຖ ານະໝ ນຼັ້ຄງົ ແລະ ມເ ງນ ເຫ ອ ຫ າຍປະກອບກບ ສະມາຊກ ມຄ ວາມຕອຼັ້ງການກ ຼັ້ ເງນ ໃນວງົເງນ ທ ່ສ ງສະຫະກອນອາດຈະເປ ດບໍລກ ານເງນ ກ ພຼັ້ເ ສດຂຶ ຼັ້ນ.. ເພ ່ອໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ນາໍ ໄປລງົທນຶໄປປະກອບ) ອາຊບ ຫ ຊອກຫາທ ່ຢ່ ອາໄສ, ເງນ ກ ປຼັ້ ະເພດນ ກຼັ້ ຢຼັ້ ມໄດຫຼັ້ າຍກ່ ວາເງນ ກ ຢຼັ້ ມແບບສາມນ ແລະ ລະບຽບສະຫະ ກອນ ໂດຍທົ ່ວໄປຈະກໍານດົເວລາຊໍາລະຄນ ບໍ ່ ໃຫເຼັ້ກນ 36 ເດອ ນ. ການກໍານດົລະບຽບການໃຫເຼັ້ງນ ກ ຢຼັ້ ມ ແລະ ການປ່ ອຍເງນ ກ ຢຼັ້ ມໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ຈະຕອຼັ້ງພຈ າລະນາເຖງ ກໍານດົເຖງ ກໍາລງ ເງນ ຂອງສະຫະກອນ, ຄວາມສາມາດ ໃນການສໍາລະຄນ ໜ ຼັ້ສນ ຂອງສະມາຊກ . ນອກຈາກນ ຼັ້ຍງ ຈະ ຕອງຼັ້ພຈ າລະນາເຖງ ຈດຸ ປະສງົໃນການກ ຢຼັ້ ມ, ຄຸນລກ ສະນະ ແລະ ອຸປະນໄ ສຂອງຜ ກຼັ້ ອຼັ້ກ ດວຼັ້ຍ.

50 3. ການຈດ ຕ ຼັ້ງພາຍໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ່ ນຽນ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນດໍາເນນ ງານໂດຍສະມາຊກ ຄ ສະມາຊກ ຈະເປ ນຜ ເຼັ້ລອ ກຕ ຼັ້ງເອາົຕວົ ແທນເຂົ ຼັ້າມາ ບໍລຫ ານງານໃນສະຫະກອນຜ ແຼັ້ທນເຫ ົ ່ານ ຼັ້ ເອ ຼັ້ນວ່າ "ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການ” ມຈ າໍ ນວນ 11-15 ຄນົ ຄະ ນະ ກໍາມະການຈະໄດເຼັ້ຮດ ວຽກແບບອາສາສະໝກ ແລະ ມກ ານເລອ ກກໍາມະການປ່ ຽນການທໍາງານທຸກປ ຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ເປ ນຄະນະບໍລຫ ານຊຸດໃຫຍ່ ຂອງສະຫະກອນຢ່ ໃນຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການໄດແຼັ້ບ່ງອອກເປ ນ 3 ຄະນະກໍາມະການຍ່ອຍຄ: ກ) ຄະນະກໍາມະການອໍານວຍການ ຄະນະກໍາມະການອໍານວຍການມໜ າຼັ້ທ ່ ຄວບຄ ມດ ແລການຮບ -ຈ່າຍເງນ ແລະ ການເກບ ຮກ ສາເງນ ຕາມລະບຽບຂອງສະຫະກອນ, ຄວບຄຸມການເຮດ ບນ ຊ, ເອກະສານທະບຽນຕ່າງໆລວມມ ການສະເໜວຽກງານ ໃຫຄຼັ້ ະນະກໍາມະການດໍາເນນ ງານໃນການກໍານດົ ຫ ແກໄຼັ້ຂເພ ່ມເຕມ ລະບຽບ ແລະ ຂໍບຼັ້ງ ຄບ ຂອງສະຫະກອນ. ຂ) ຄະນະກໍາມະການເງນ ກ ຼັ້ ມໝ າທ ່ ເປ ນຜ ພຼັ້ ຈ າລະນາອະນຸມດ ການ ໃຫເຼັ້ງນ ກ ສຼັຸ້ກເສນ ແລະ ເງນ ກ ສຼັ້າມນ ໃຫແຼັ້ກ່ ສະມາຊກ ຕາມລະ ບຽບຂອງສະຫະກອນຄວບຄຸມເງນ ກ ຼັ້ໃຫມຼັ້ ຫ ກ ປະກນ , ດ ແລເງນ ກ ຼັ້ແລະ ຕດ ຕາມເງນ ກ .ຼັ້ ຄ) ຄະນະກໍາມະການສກຶ ສາ ມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາແກ່ ສະມາຊກ ໃນເລ ່ອງຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານຂອງສະຫະກອນ, ການ ອອມຊບ ແລະ ການໃຊຈຼັ້່າຍເງນ ຢ່ າງຮອບຄອບ, ນອກຈາກນ ຼັ້ຍງ ມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການເຜຍ ແຜ່ ປະຊາສໍາພນ ວຽກງານ ຂອງ ສະຫະກອນໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ແລະ ບຸກຄນົພາຍນອກໄດຮຼັ້ບ ຊາບ. ນອກຈາກຄະນະກໍາມະການດໍາເນນ ການທໍາສະມາຊກ ເລອ ກຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນມາເປ ນຕວົ ແທນ ເພ ່ອບໍລຫ ານງານ ຕ່າງໆຂອງສະຫະກອນແລວຼັ້ຍງ ມຄ ະນະຜ ກຼັ້ ວດສອບກດ ຈະການຄະນະໜຶ ່ ງທ ່ ສະມາຊກ ເລອ ກຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນມາໂດຍກງົ ມ 3-5 ທ່ ານມຕ ໍາແໜ່ ງ ແລະ ອາຍຸດເນ ນງານ 1 ປ ຄະນະຜ ກຼັ້ ວດສອບກ ດຈະການນ ມຼັ້ ການດໍາເນ ນງານ ໂດຍ ອດ ສະຫ ະ ເພ ່ອເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ກວດສອບການເຮດ ວຽກຂອງຄະນະກໍາມະການທຸກດາຼັ້ນ, ບໍ ່ ວ່າຈະເປ ນດາຼັ້ນການເງນ , ບນ ຊ, ການຈດ ບໍລກ ານ ແລະ ການບໍລຫ ານງານດາຼັ້ນຕ່ າງໆໃຫເຼັ້ປ ນໄປຕາມລະບຽບຂໍບຼັ້ ງ ຄບ , ແຜນງານ ແລະ ງບົປະມານທ ່ໄດຮຼັ້ບ ການອະນຸມດ ຈາກກອງປະຊຸມໃຫຍ່ປະຈາໍປ .

51 4. ການບໍລຫ ານຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ 4.1 ການສົ ່ງເສມ ການປະຍດ ອດົ ອອມ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນເກ ດຂຶ ຼັ້ນໄດຍຼັ້ ອຼັ້ ນສະມາຊກ ແລະ ຈດ ຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນຢ່ ໃນຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ເອງສະມາຊກ ສະຫະ ກອນຈາໍບອນສະສມົ ເງນ ທ ່ສະດວກສະບາຍວອງໄວບໍ ່ ເສຍເວລາ ໃນການເດນ ທາງໄປຝາກເງນ ຢ່ ບ່ ອນຫ່າງໄກ ເຖງ ແມ່ ນວ່ າຈະມເ ງນ ຫ າຍ ຫ ໜອຼັ້ ຍກໍ ່ ສາມາດທ ່ ຈະສະສມົ ໄດ, ຼັ້ ການສະສມົ ຢ່ າງສະໝໍ ່າສະເໝຈ ະເປ ນສ ່ ງຊ່ ວຍ ເສມ ສາຼັ້ງນໄ ສຂອງສະມາຊກ ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ການປະຍດ , ອດົ ອອມ ແລະ ຮ ຈຼັ້ ກ ການໃຊຈຼັ້່າຍເງນ ຢ່ າງສະຫ າດ, ສະມາ ຊກ ທຸກຄນົຈະ ມທ ນຶສາຮອງໄວໃຼັ້ຊໃຼັ້ນເວລາຈາໍເປ ນ ຫ ມຄ ວາມເດອ ດຮອຼັ້ນ. 4.2 ຊ່ ວຍແກບຼັ້ ນ ຫາການເງນ ເມ ່ອສະມາຊກ ມຄ ວາມເດອ ດຮອຼັ້ນ ຫ ຄວາມຈາໍເປ ນທ ່ຈະຕອຼັ້ງໃຊຈຼັ້່າຍເງນ , ສະມາຊກ ມສ ດ ທ ່ ຈະຂໍກໍມ ເງນ ຈາກສະຫະກອນໄວໃຼັ້ນອດ ຕາດອກເບຍຼັ້ທ ່ ເປ ນທາ, ຈານວນເງນ ທ ່ ສະມາຊກ ກມຼັ້ ໄດນຼັ້ ນຼັ້ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຄວາມຈາໍ ເປ ນ. ຄວາມເດ ອດຮອຼັ້ ນ ແລະ ຄວາມສາມາດ ໃນການຊໍາລະຄ ນ ແລະ ການສະສົມຂອງສະມາຊ ກ. ນອກຈາກນ ຼັ້ ສະຫະກອນຍງ ໃຫເວຼັ້ ລາປຶກສາຫາລ ແລະ ໃຫກຼັ້ ານປຶກສາອບົ ຮມົ ໃນດາຼັ້ນການວາງແຜນການໃຊຈຼັ້່າຍເງນ ເພ ່ອໃຫຼັ້ ສະມາຊກ ສາມາດພດ ທະນາຕນົ ເອງໃຫເຼັ້ປ ນ “ນາຍເໜອ ເງນ ”. 4.3 ສາຼັ້ງຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົແກ່ສະມາຊກ ແລະ ຄອບຄວົ ສະຫະກອນເຄດ ດຢ ນຽນ ໃນແຕ່ ລະແຫ່ ງຈະໃຫມຼັ້ ການບໍລ ການໃນຮ ບຕ່ າງໆນ ນຼັ້ ແລວຼັ້ ແຕ່ ຄວາມ ຕອຼັ້ງການ ຂອງສະມາຊກ ແລະ ເງນ ທນຶທ ່ສະຫະກອນມຢ ່ ເຊ ່ນ ບໍລກ ານສະຫວດ ດກ ານເງນ ກ , ຼັ້ສະຫວດ ດກ ານເງນ ລະມ ທ ່ມສ ່ວນສາຼັ້ງຄວາມ ໝ ນຼັ້ຄງົໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນແກ່ຄອບຄວົສະມາຊກ ເມ ່ອສະມາຊກ ຄນົໃດຄນົໜຶ ່ ງເສຍຊວ ດ ນະທ ່ມໜ ຼັ້ສນ ຢ່ ກບ ສະຫະກອນ, ສະຫວດ ດກ ານນ ຼັ້ຈະຊໍາລະຄນ ເງນ ກ ແຼັ້ທນຜ ເຼັ້ສຍຊວ ດ ໂດຍຄອບຄວົ ຜ ຼັ້ ເສຍຊວ ດ ຫ ຜ ຄຼັ້ໍ ຼັ້າປະກນ ບໍ ່ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເດອ ດຮອຼັ້ນຈາກການຮບ ພາລະໜ ຼັ້ສນ ແທນ ແລະ ຍງ ຈະໄດເຼັ້ງນ ສມົ ທບົ ຈາກ ການ ສະສມົ ເງນ ຂອງສະມາຊກ ຜ ຕຼັ້າຍອກ ດວຼັ້ຍ. ນອກຈາກນ ຼັ້ , ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນບາງແຫ່ງຍງ ມຈ ດຸ ບໍລກ ານ ປະເພດອ ່ນໆເຊ ່ນ ທນຶການສກຶ ສາລ ກຫ ານຂອງສະມາຊກ ແລະ ທນຶຮກ ສາພະຍາບານ ແລະ ອ ່ນໆ. 5. ດາຼັ້ນການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ສງ ຄມົ ກດ ຈະກຂອງສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ ຊ່ວຍໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໃນຊຸມຊນົ ເກດ ການປະຢ ດອດົ ອອມເພ ່ອສາຼັ້ງ ກອງທນຶຂຶ ຼັ້ນໃນຊຸມຊນົ ເພ ່ອຊ່ວຍບບດ ຄວາມທຸກທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນດາຼັ້ນອາຊບ , ການສກຶ ສາ ຫ ຄວາມເຈບ ປ່ ວຍ, ສ່ ວນ ການບໍລຫ ານງານໃນສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຈະຊ່ ວຍໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມຄ ວາມຮ , ຼັ້ ຄວາມສາມາດໃນດາຼັ້ນການຈດ ການ, ການຕດ ສນ ໃຈ ແລະ ການເຝ ກຄວາມເປ ນຜ ນຼັ້າໍໃນຂະບວນການສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນຈຶ ່ ງເປ ນຂະບວນ ການທ ່ຊ່ວຍພດ ທະນາຄນົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຮ , ຼັ້ຄວາມສາມາດ ແລະ ຮ ຈຼັ້ກ ຮວມກຸມກນ ເພ ່ອແກບຼັ້ນ ຫາ ໃນຊຸມ ຊນົຂອງຕນົ ເອງເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ການພດ ທະນາຂຶ ຼັ້ນໃນຊຸມຊນົນ ນຼັ້ ແລະ ສງ ຄມົ . 6. ການຈດ ຕ ຼັ້ງສະຫະກອນ ຂ ນຼັ້ທ 1 ລວບລວມກ່ ຸມຜ ສຼັ້ ນົ ໃຈ. ສໍາຫ ວດຫາຜ ສຼັ້ ນົ ໃຈ ແລະ ລວບລວມໃຫໄຼັ້ດປຼັ້ ະມານ 30-50 ຄນົ ຫ ຫ າຍກວ່ ານ ນຼັ້ທ ່ມຄ ວາມສໍາພນ ໃກສຼັ້ດ ກນ ທາງດາຼັ້ນໃດໜຶ ່ ງ ເຊ ່ນ ມອ າຊບ ດຽວກນ ເປ ນຕົນຼັ້. ຂ ນຼັ້ທ 2 ສກຶ ສາຫ ກ ການ ແລະ ວທ ກ ານດໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນ. ຕອຼັ້ ງສກຶ ສາຫ ກ ແລະ ວທ ດ ໍາເນນ ງານຂອງສະຫະກອນເຄວດ ຢ ນຽນໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈຢ່ າງຖ ກຕອຼັ້ ງ ເພ ່ອ ກຽມແນວທາງໃນການແກບຼັ້ນ ຫາຕ່າງໆທ ່ອາດຈະເກດ ຂຶ ຼັ້ນລວມທງ ກະກຽມເອກະສານທ ່ຈາໍເປ ນຂ ນຼັ້ຕົນຼັ້.

52 ຂ ນຼັ້ທ 3 ຊກ ຊວນຂຸມບຸກຄນົທ ່ຊຸມຊນົ ເຄາົລບົ ນບ ຖ. ບຸກຄນົທ ່ ຊຸມຊນົ ເຄາົລບົ ນບ ຖ ເຊ ່ນ ຫວົ ໜາຼັ້ເຜົ ່າ, ຜ ອຼັ້ າວຸໂສ, ນາຍຄ ແລະ ອ ່ນໆຜ ທຼັ້ ່ ຈະມສ ່ ວນຊ່ ວຍສະ ໜບສະ ໜຸນ ແລະ ເຜຍ ແຜ່ ຄວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນ. ເມ ່ອເຫນ ວ່າຄນົ ສ່ ວນຫ າຍມຄ ວາມສນົ ໃຈ ແລວຼັ້ຈ ່ ງເຊນ ຜ ສຼັ້ ນົ ໃຈເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ເຂົ ຼັ້າມາຮ່ວມປະຊຸມ. ຂ ນຼັ້ທ 4 ປະຊຸມຮ່າງຫ ກ ການ ແລະ ຈດ ຕ ຼັ້ງກ່ ຸມສະສມົ . ເລອ ກວນ ເວລາ ແລະ ສະຖານທ ່ ເໝາະສມົ , ນດ ເອາົຜ ສຼັ້ ນົໃຈທງ ໝດົ ເຂົ ຼັ້າມາປະຊຸມ, ອະທບ າຍໃຫຜຼັ້ ເຼັ້ຂົ ຼັ້າ ຮ່ວມປະຊຸມເຂົ ຼັ້າໃຈເຖງ ສະຫະກອນໃຫຫຼັ້ າຍທ ່ສຸດ ແລະ ຕກົ ລງົເຖງ ຫ ກ ການເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ ເຊ ່ນ ຄຸນສມົ ບດ ຂອງສະມາ ຊກ , ວງົສາພນ ຂອງບຸກຄນົທ ່ ຮບ ເຂົ ຼັ້າມາເປ ນສະມາຊກ , ຊ ່ກ່ ຸມ, ການສະສມົ , ສະຖານທ ່ ຂອງສະຫະກອນ ແລະ ເວລາໃນການສະສມົ ເປ ນຕົນຼັ້. ໃຫມຼັ້ ກ ານຈດ ຕ ຼັ້ງຄະນະກໍາມະການຊົ ່ວຄາວເພ ່ ອເປ ນຜ ເຼັ້ຜ ຍແຜ່ ປະຊາສໍາພນ , ສາຼັ້ງ ບນ ຊ ແລະ ກຽມການໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆ ໃນໄລຍະນ ຼັ້ ເລ ່ມໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ເຝ ກຫດ ການສະສມົ ເງນ ເປ ນໄລຍະເວລາຢ່ າງ ໜອຼັ້ຍ 3 ເດອ ນ. ຂ ນຼັ້ທ ່ 5 ຈດ ຕ ຼັ້ງການປະຊຸມສາຼັ້ງຕ ຼັ້ງສະຫະກອນ. ເມ ່ອມກ ານດໍາເນນ ງານຄບົຮອບ 3 ເດອ ນແລວຼັ້ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ມາຮ່ ວມປະຊຸມກນ ອກ ຄ ຼັ້ງໜຶ ່ ງ ເພ ່ອຕກົ ລງົ ມະຕຈ ດ ຕ ຼັ້ງເປ ນກ່ ຸມສະຫະກອນເຄດດ ຢ ນຽນໂດຍໃຫມຼັ້ ກ ານເລອ ກຕ ຼັ້ງຄະນະກໍາມະການ 11 ຄນົ ແລະ ຄະນະ ກໍາ ມະການກວດສອບ 3 ຄນົ ເມ ່ອມກ ານຈດ ຕ ຼັ້ງກ່ ຸມຂຶ ຼັ້ນແລວຼັ້ ແຈງຼັ້ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົ ສະຫະກອນຂອງປະເທດຮບ ຮ ຼັ້ແລະ ຈດ ສົ ່ງເຈົ ຼັ້າໜາຼັ້ທ ່ມາຄອຍຊ່ວຍເຫ ອ ແນະນາໍໃນການດໍາເນນ ງານຕ່າງໆຕໍ ່ ໄປ.

53 ບດົທ 9 ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈຕວົເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ ປະເທດລາວຂອງພວກເຮາົມເ ນ ຼັ້ອທ ່ກວາຼັ້ງຂວາງ, ມປ ະຊາກອນອາ ໃສຢ່ ທຸກຫນົທຸກແຫ່ງຂອງປະເທດມ ທງ ຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ , ການພດ ທະນາຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົມຄ ວາມຈາໍ ເປ ນ ແຕ່ ຢາກພດ ທະນາຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ ໄດຮຼັ້ບ ຜນົດນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງສາຼັ້ງຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກບ ສະພາບບນ ຫາສງ ຄມົ ຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ເສຍກ່ອນ ເພາະວ່າຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ໃນປ ດຈບຸ ນ ມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ . ຄວາມແຕກຕ່າງດ ່ງກ່າວໄດສຼັ້ ບ ເນ ່ອງມາຈາກສງ ຄມົ ມກ ານປ່ ຽນແປງ, ສງ ຄມົ ມຄ ວາມຈະເລນ ໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາ ໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນ ໃນທຸກດາຼັ້ນ. ແຕ່ ສງ ຄມົ ຢ່ ໃນຊນົນະບດົກໍຍງ ຕກົ ຢ່ ໃນພາວະລໍາບາກ, ດອຼັ້ຍໂອກາດ ແລະ ຍາກຈນົ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ພກ ເຮາົຍາມໃດກໄໍ ດເຼັ້ອາົ ໃຈ ໃສ່ເປ ນຫ່ວງເປ ນໃຍຕໍ ່ຊວ ດ ການເປ ນຢ່ ຂອງປະຊາຊນົ , ຢາກເຮດ ໃຫຼັ້ຊນົ ນະບດົ ໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາໃຫກຼັ້ າຍ ເປ ນ ຕວົ ເມອ ງເທ ່ອລະກາຼັ້ວ. 1. ຄວາມໝາຍຂອງຊນົ ນະບດົ ຊນົນະບດົ ໝາຍເຖງ ບໍລເ ວນທ ່ມປ ະຊາກອນອາໃສຢ່ ກະແຈກກະຈາຍເປ ນກ່ ຸມຊນົ ບໍ ່ມຄ ວາມໜາແໜນ ຼັ້ ຄກ ບ ຕວົ ເມອ ງ, ມກ ານປະກອບອາຊບ ທາງດາຼັ້ນການກະເສດເປ ນສ່ ວນຫ າຍ. ຢ່ ນອກຕວົ ເມອ ງວຖ ຊວ ດ ຂອງກ່ ຸມ ຄນົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຕດ ພນ ກບ ທໍາມະຊາດມກ ານພວົພນ ກນ ຢ່ າງໃກຊຼັ້ ດ , ມຊ ວ ດ ການເປ ນຢ່ ຄາຼັ້ຍຄກ ນ ບໍ ່ ແຕກຕ່າງກນ ຫ າຍ, ມ ການໃຊບຼັ້ໍລກ ານທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ການສກຶ ສາ, ສາສະໜາ, ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ອ ່ນໆຮ່ວມກນ . 2. ລກ ສະນະຂອງຊນົ ນະບດົ ກ) ລກ ສະນະຂອງປະຊາກອນ ຖາຼັ້ຫາກຖເ ອາົເຂດເທດສະບານເປ ນເຂດຕວົ ເມອ ງ ແລະ ເຂດນອກເທດສະບານເປ ນເຂດຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ເຫນ ໄດວຼັ້່າ ຢ່ ໃນປະເທດລາວຂອງພວກເຮາົໃນປ ດຈບຸ ນ ເຂດຊນົ ນະບດົ ຈະມປ ະຊາກອນອາ ໃສຢ່ ຢ່ າງຫ ວງຫ າຍ. ຄອບຄວົໃນຊນົນະບດົມກ ຈະເປ ນຄອບຄວົໃຫຍ່ ຫ ເວົ ຼັ້າອກ ຢ່ າງໜຶ ່ ງວ່າຄອບຄວົຂະຫຍາຍນອກຈາກຈະມ ພໍ ່ , ແມ່ , ລ ກ ແລວຼັ້ຍງ ມຍ າດຕພ ່ນອຼັ້ງອາໃສຢ່ ຮ່ວມກນ ເຊ ່ນ ປ່ , ຍ່າ, ຕາຍາຍ, ອາວ, ອາ, ນາຼັ້ບ່າວ, ຫ ານ... ປະຊາ ກອນຢ່ ໃນ ຊນົ ນະບດົ ອບົ ພະຍບົ ເຂົ ຼັ້າຕວົ ເມອ ງດວຼັ້ ຍເຫດຜົນທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ເຊ ່ ງມທ ງ ແບບຖາວອນ ແລະ ຊົ ່ ວ ຄາວ, ອດ ຕາການເກດ ມຫ າຍກ່ວາອດ ຕາການຕາຍຍອຼັ້ນວ່າປ ດຈບຸ ນ ຕານາງທາງດາຼັ້ນສາທາລະນະສຸກມກ ານຂະ ຫຍາຍຕວົ ແລະ ທນ ສະໄໝກາຼັ້ວໜາຼັ້ຂຶ ຼັ້ນໄປເລ ຼັ້ອຍໆ. ຂ) ລກ ສະນະທາງສງ ຄມົ ຄນົ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົມກ ານພວົ ພນ ໃກຊຼັ້ ດ ຕດ ແທດແບບເປ ນກນ ເອງ, ມຄ ວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ເປ ນພວກດຽວກນ ແບບ ຍາດຕພ ່ນອຼັ້ງ ມຄ ວາມສນົໃຈຮ່ວມກນ ແລະ ມຜ ນົ ປະໂຫຍດຮ່ ວມກນ , ການປະພດຶຕໍ ່ ກນ ໃນສງ ຄມົ ມຄ ວາມ ແຕກຕ່າງກນ ໜອຼັ້ຍ ໂດຍສະເພາະທາງດາຼັ້ນແນວຄດ , ຄວາມເຊ ່ອ ແລະ ປະເພນ. ຄ) ລກ ສະນະທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ ປະຊາກອນໃນຊນົນະບດົມວ ຖ ຊວ ດ ຄວາມເປ ນຢ່ ຄາຼັ້ຍຄກ ນ , ມຊ ວ ດ ການເປ ນຢ່ ຕດ ພນ ກບ ທໍາມະຊາດ, ມ ຄວາມເອ ຼັ້ອເຟ ຼັ້ອເພ ່ອແຜ່ ເກ ຼັ້ອກ ນຊຶ ່ ງກນ ແລະ ກນ ພາຍໃນບາຼັ້ນ ແລະ ລະຫວ່າງບາຼັ້ນຕໍ ່ ບາຼັ້ນ ເຊ ່ນ ໃນການຮ່ ວມ ແຮງ ຮວມໃຈກນ ປຸກສາຼັ້ງສ ່ ງສາທາລະນະຕ່າງໆເຊ ່ນ ການເຮດ ນາວານເອາົແຮງງານກນ ຕາມສດ ທາ, ການເຮດ ບຸນປະ ເພນ, ພທ ສ ່ ຂວ ນ ແລະ ພທ ກ ອ ່ນໆ ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ເຂາົເຈົ ຼັ້າຍງ ຮ ເຼັ້ຄາົລບົ ນບ ຖຍ ກົ ຍອຼັ້ງຜ ອຼັ້ າວຸໂສ ໂດຍຍດຶຖ ຕາມ ວຖ ທ າງທ ່ບນ ພະບ ລຸດ ໄດປຼັ້ ະຕບ ດ ກນ ມາແຕ່ດນົນານ. ງ) ລກ ສະນະນເ ວດວທ ະຍາ ການດໍາເນນ ຊ ວດ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ມກ ານພວົ ພນ ກບ ທໍາມະຊາດ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມຕະຫ ອດຮອດ ການ ທໍາມາຫາກນ , ການຕ ຼັ້ງຖ ່ນຖານ, ທດ ສະນະຄະຕ ຄ່ານຍ ມົ ຄວາມເຊ ່ອຖ ດ ່ງນ ນຼັ້, ປະຊາກອນໃນຊນົ ນະບດົ ຈຶ ່ ງ

54 ມ ການປ ບຕວົໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ມ ເພ ່ອເຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າມຄ ວາມສາມາດເຮດ ວຽກງານໄດຫຼັ້ າຍຢ່ າງ. ການ ທ ່ ປະຊາກອນໃນຊນົ ນະບດົ ຢ່ ກບ ທໍາມະຊາດນ ນຼັ້ເຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າມຄ ວາມສຸກທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈ ເຖ ງແມ່ ນວ່າມດ ຈ ບນ ທໍາມະຊາດ ຫ ສະພາບແວດລອຼັ້ມຂອງຄນົຊນົນະບດົມກ ານປ່ ຽນແປງກໍຕາມ ແຕ່ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ສວນຫ ວງ ຫ າຍ ກໍຍງ ດໍາລງົຊວ ດ ກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມ, ດນ , ຟາຼັ້, ອາກາດ, ນາ, ປ່ າ ສ ່ ງທ ່ ກ່າວມານ ຼັ້ລວຼັ້ ນແຕ່ມສ ່ ວນກໍານດົຊວ ດ ຈດ ໃຈຂອງເຂາົເຈົ ຼັ້າຕະຫ ອດມາ. ຈ) ລກ ສະນະທາງເສດຖະກດ . ຄນົຊນົນະບດົດ ຼັ້ງເດມ ນ ນຼັ້ມເ ສດຖະກດ ແບບຍງ ຊບ , ມກ ານຫາລຽຼັ້ງຊບ ແບບປະຖມົ ປະຖານຕາມສະພາບ ແວດລອຼັ້ ມທໍາມະຊາດ ເຊ ່ນ ລ່າສດ , ຫາປາ, ຫາເຄ ່ ອງປ່ າຂອງດງົມາ ເປ ນເສດຖະກດ ເພ ່ ອຄວາມຢ່ ລອດ. ໃນ ປ ດຈບຸ ນ , ລກ ສະນະເສດຖະກດ ຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ ໄດມຼັ້ ວ ວ ດ ທະນາການເປ ນເສດຖະກດ ທາງດາຼັ້ນການຄາຼັ້ເພ ່ອ ການ ຂາຍ, ຊອກເອາົພດ ມາປ ກ, ເອາົສດ ມາລຽຼັ້ງເພ ່ອການຕະຫ າດ, ລະບບົ ເສດຖະກດ ເຊ ່ນນ ຼັ້ ເຮດ ໃຫວຼັ້ຖ ຊວ ດ ຂອງ ຄນົໃນຊນົນະບດົມກ ານປ່ ຽນແປງໄປ. ຄນົໃນຊນົນະບດົຈະຕອຼັ້ງມຄ ວາມກະຕລ ລ ນົຕນົຕວົໃນການຜະລດ , ການປ ກຝ ງ ແລະ ລຽຼັ້ງສດ , ເສດຖະ ກດ ຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົມກ ເສຍປຽບໃນການຕະຫ າດ ເພາະບໍ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມຍຸຕທ ໍາຈາກການຄາຼັ້.. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການ ຜະລດ ຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ ຈຶ ່ ງມກ ານປ່ ຽນແປງ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານທໍາມາຫາກນ ແບບຍງ ຊບ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົກາຍມາ ເປ ນການຜະລດ ເພ ່ອການຕະຫ າດຮບ ໃຊທຼັ້ າງດາຼັ້ນການຄາຼັ້. ສ) ລກ ສະນະທາງດາຼັ້ນການສກຶ ສາ ປະຊາກອນໃນຊົນນະບົດ ເມ ່ອກ່ ອນສ່ ວນຫ ວງຫ າຍມ ການສຶກສາຈບົ ພຽງແຕ່ ໃນພາກບ ງຄ ບ (ຈບົ ປະຖມົ ), ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ມຄ ວາມຈໍາເປ ນຕອຼັ້ ງໃຊແຼັ້ ຮງງານໃນການທໍາມາຫາກນ ຊ່ ວຍເຫ ອ ຄອບຄວົ ຈຶ ່ ງມພ ຽງແຕ່ ຄນົ ຈໍານວນໜອຍຼັ້ ໜຶ ່ ງເທົ ່ານ ນຼັ້ທ ່ ມໂ ອກາດໄດສຼັ້ ກຶ ສາຕໍ ່ . ໃນບດ ຈບຸ ນ ນ ກຼັ້ ານສກຶ ສາໄດມຼັ້ ກ ານຂະຫຍາຍຕວົ ໄປເຖ ງ ເຂດຫ່າງໄກສອກຫ ກ ມໂ ຮງຮຽນປະຖມົ , ໂຮງຮຽນມດ ທະຍາມລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນ, ມຄ , ມອ ຸປະກອນການຮຽນ - ການ ສອນ ແລະ ໄດຮຼັ້ ຽນໃນລະດບ ສ ງຂຶ ຼັ້ນ. ແຕ່ ຄຸນນະພາບທາງດາຼັ້ນການສກຶ ສາຖາຼັ້ທຽບໃສ່ ກບ ໂຮງຮຽນໃກຕຼັ້ ວົ ເມອ ງ ຫ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງແລວຼັ້ຄຸນນະພາບຂອງນກ ຮຽນໃນຊນົນະບດົຍງ ບໍ ່ທນ ເທົ ່າທຽມກນ . ຊ) ລກ ສະນະສຸຂະອະນາໄມ ຄນົໃນຊນົນະບດົສ່ວນຫ ວງຫ າຍຍງ ປະສບົບນ ຫາ ໃນດາຼັ້ນສຸຂະອະນາໄມ ເຂາົເຈົ ຼັ້າບໍ ່ ຄ່ ອຍສນົ ໃຈ ໃນດາຼັ້ນ ສຸຂະອະນາ ໄມຂອງຕນົ ເອງ ລວມທງ ບ່ອນຢ່ ອາ ໄສບໍ ່ຖກ ສຸຂະລກ ສະນະ, ຢ່ ກອຼັ້ງຕະລ່າງເຮອ ນເປ ນບ່ ອນອາໄສຂອງ ສດ ລຽຼັ້ງ ເພ ່ອສະດວກໃນການຮກ ສາ ແລະ ປຼັ້ອງກນ ບໍ ່ ໃຫພຼັ້ ວກຂະໂມຍມາລກ ເອາົສດ ລຽຼັ້ງເປ ນສາເຫດເຮດ ໃຫມຼັ້ ການເກດ ໂລກໄພໄຂເຼັ້ຈບ ມາສ່ ຕນົ ເອງ ບນ ຫາກ່ ຽວກບ ນໍ ຼັ້າດ ່ມ, ນໍ ຼັ້າໃຊ, ຼັ້ ຫອຼັ້ງນໍ ຼັ້າ ທ ່ ບໍ ່ຖກ ສຸຂະລກ ສະນະ, ການບໍລໂ ພກອາຫານສຸກໆດບ ໆ ອາ ຫານ ທ ່ມປ ະລມ ານສານອາຫານບໍ ່ ພຽງພໍກບ ຄວາມຕອຼັ້ງການ ລວມທງ ການເຊ ່ອຖທ ່ ຜດ ພາດ ໃນການຮກ ສາໂລກ ໄພໄຂຼັ້ເຈບ ແລະ ອ ່ນໆ. ບນ ຫາການກນ ແລະ ການຮກ ສາສຸຂະພາບອະນາໄມໄດເຼັ້ຮດ ໃຫຊຼັ້ າວຊນົ ນະບດົ ພບົ ກບ ບນ ຫາ ໂລກໄພໄຂເຼັ້ຈບ , ຍອຼັ້ ນເຂາົເຈົ ຼັ້າເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຂາດຄວາມຮ , ຼັ້ ຄວາມເອາົໃຈໃສ່ ຕໍ ່ ການຮກ ສາສຸຂະພາບຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ສະພາບແວດລອຼັ້ມທ ່ຢ່ ອອຼັ້ມຂາຼັ້ງ. ຍ) ລກ ສະນະທາງເທກ ນກ ວທ ະຍາ ຄນົຊນົນະບດົມເ ຄ ່ອງມກ ່ ຽວກບ ການກະສກ ໍາເປ ນສ່ ວນຫ າຍ ເຊ ່ນ ຈກົ , ສຽມ, ຄາດ, ໄຖ ແລະ ເຄ ່ອງມ ຫາປາ. ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ຍງ ໄດມຼັ້ ກ ານປະດດ ຄດ ຄນົ ພດ ສະດຸ, ອຸປະກອນ, ເຄ ່ອງມ, ເຄ ່ອງໃຊທຼັ້ ່ ເໝາະສມົ ໃນການ ປະກອບອາຊບ , ການປະດດ ຄນົຄດ ເຄ ່ອງເຫ ົ ່ານ ກຼັ້ ໍມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ໄປຕາມສະພາບຈດຸ ພເ ສດທາງເສດຖະ ກດ - ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມຂອງແຕ່ ລະທອຼັ້ງຖ ່ ນເຊ ່ນ ການປ ກເຫດ , ເຮດ ໂຮງປ ນດນ ຈ, ເຮດ ສວນ ແລະ ອ ່ນໆ.

55 ດ) ລກ ສະນະທາງສນ ທະນາການ ຄນົຊນົນະບດົ ເຮດ ວຽກງານຄວບຄ່ ກບ ຄວາມສະໜຸກສະໝານໃນແຕ່ ລະທອຼັ້ງຖ ່ ນ, ມພ ທ ແລະ ງານບຸນ ປະ ເພນ ປະຈໍາປ ຕ່ າງໆ ເຊ ່ ງເປ ນໂອກາດໃຫຄຼັ້ ນົ ຊົນນະບົດໄດມຼັ້ ກ ານສ ງສ ນຮ່ ວມແຮງຮ່ ວມໃຈກ ນສາຼັ້ງຄວາມ ມ່ວນຊ ່ນ ເບກ ບານ, ມກ ານຮອຼັ້ງລໍາທໍາເພງ, ຟອຼັ້ ນລໍາວງົໃນງານພທ ກ ານຕ່າງໆ ເຊ ່ນ ງານບຸນອນ ສາຄນ ຂອງຊາດ, ງານບຸນ ປະເພນ ເຊ ່ ງມ ບຸນກະຖນ , ບຸນບ ຼັ້ງໄຟ ບຸນປ ໃໝ່ ແລະ ອ ່ນໆ. ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ຍງ ມຄ ວາມນຍ ມົ ຟ ງວທ ະຍຸໃນລາຍການບນ ເທ ງຕ່າງໆ ເຊ ່ນ ລະຄອນ, ລາ, ເພງ ເພ ່ອເປ ນການຜ່ ອນຄາຍຄວາມຕງຶຄຽດ, ງານບຸນປະເພນຕ ່າງໆເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ມນ ສະທອຼັ້ ນ ແລະ ສ່ ອງແສງໃຫຼັ້ ເຫນ ເຖງ ຄວາມອຸດມົ ສມົ ບ ນ ແລະ ການພວົພນ ໃຫຮຼັ້່ວມມເ ຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ . 3. ຄ່ານຍ ມົ ແລະ ທດ ສະນະຄະຕຂ ອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ເມ ່ອເວົ ຼັ້າເຖ ງຄ່ ານຍ ມົ ຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ແລວຼັ້ ພວກເຮາົອາດຈະຮໄ ຼັ້ດວຼັ້່ າເຂາົເຈົ ຼັ້າມຄ ວາມຕອຼັ້ ງການ ແລະ ຄວາມປາດຖະໜາໃນການດໍາລງົຊ ວດ , ດ ່ງນ ນຼັ້ , ການສກຶ ສາເຖງ ຄ່ານຍ ມົ ແລະ ທດ ສະນະຄະຕຂ ອງຊາວ ຊນົນະບດົ ນ ນຼັ້ເປ ນແນວທາງທ ່ສໍາຄນ ທ ່ຈະບອກເຖງ ພດຶຕກ ໍາອນ ແທຈຼັ້ງ ຂອງເຂາົເຈົ ຼັ້າຄ: o ຈຸດໝາຍຂອງຄ່ານຍ ມົ . ຈຸດໝາຍຂອງຄນົລາວເວົ ຼັ້າລວມທ ່ຖເ ປ ນສໍາຄນ ທ ່ ສຸດນ ນຼັ້ກໍຄ ຢາກ ໃຫປຼັ້ ະເທດລາວມ ສນ ຕພ າບ ເອກະ ລາດ ປະຊາທປ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດ ທະນະຖາວອນ ແລະ ກາຼັ້ວໜາຼັ້ທາງສງ ຄມົ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ລາວໄດມຼັ້ ກ ານດໍາລງົ ຊວ ດ ທ ່ມຄ ວາມສຸກຢ່ ໃນຄອບຄວົ ແລະ ມຄ ວາມພ ມໃຈໃນການກະທໍາຂອງຕນົ ເອງຢ່ ໃນສງ ຄມົ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈ ່ມຄ ່ າ ນຍ ມົ ດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ກ) ຄນົໃນຊນົນະບດົນຍ ມົ ຍກົ ຍອຼັ້ງຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມອດົທນົ , ຮ ຈຼັ້ກ ອດົກນ , ບໍ ່ສະແດງອາລມົ ຂອງຕນົ ອອກມາ ໂຕຄຼັ້ນົອ ່ນເຫນ ແບບງ່າຍໆ ແລະ ບໍ ່ ເປ ນຄນົຕວົະຍວົະຫ ອກລວງຄນົອ ່ນ. ຂ) ຄນົໃນຊນົນະບດົມທ ດ ສະນະຄະຕໃ ນການດໍາລງົຊວ ດ ແບບວ່າ ຄວາມສໍາເລດ ໃນຊວ ດ ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ໂຊກ ຊະຕາ ແລະ ຖເ ອາົວດ ຖຸຊບ ສນ ເປ ນສ ່ ງສໍາຄນ .. ຄ) ຄນົໃນຊນົນະບດົໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ອດ ທພ ນົທາງສາສະໝາ ໃນການດໍາລງົຊວ ດ ລວມທງ ພທ ກ າ ແລະ ຄວາມເຊ ່ອຖບ າງປະການທາງສາສະໜາອກ ດວຼັ້ຍ. ງ) ຄນົຊນົນະບດົມກ ຢ່ ແບບສະຫງບົບໍ ່ ສະໜບສະ ໜຸນການຮຽກຮອຼັ້ງ ຫ ການເດນ ຂະບວນ ແລະ ການ ໃຊອຼັ້ໍານາດແບບຜະເດດ ການໃນການແກບຼັ້ນ ຫາຕ່າງໆ ແຕ່ມກ ສະໜບສະ ໜຸນການທ ່ມຜ ນົພາທດົ . ຈ) ຄນົຊນົ ນະບດົມຄ ວາມເຊ ່ອຖໃ ນເລ ່ອງຂອງບຸນ, ກໍາ, ບຸນວາດສະໝາ, ກດົ ແຫ່ງກໍາ, ການທໍາດໄ ດດຼັ້ , ທໍາຊົ ່ວໄດຊຼັ້ ົ ່ວ. ລາງວນ ຂອງການຕອບແທນຄວາມດແ ມ່ນ ຊບ ສນ , ລາລວຍມຖ ານະທາງດາຼັ້ນການເງນ ເສດຖະກດ ດ, ແຕ່ສ ່ ງຕອບແທນການທໍາຊົ ່ວແມ່ນ ຄວາມຍາກຈນົ ແລະ ເຄາະກໍາ ສ) ຄນົຢ່ ຊນົນະບດົບໍ ່ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມສນົໃຈຄວາມເປ ນລະບຽບຮຽບຮອຼັ້ຍ ກ່ ຽວກບ ບາຼັ້ນເຮອ ນ ແລະ ບ່ ອນ ອາໄສເທົ ່າທ ່ຄວນ.. ຊ) ຄນົຊນົນະບດົບໍສນົໃຈໃນການວາງແຜນຊວ ດ ຕນົ ເອງ ເຖງ ແມ່ນວ່າພວກເຂາົມທ ດ ສະນະຄະຕຕ ໍ ່ ລາບ. ຍດົສນ ລະເສນ ແຕ່ເຂາົກໍ ່ມກ ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກໄປເປ ນວນ ໆເທົ ່ານ ນຼັ້ 4. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສງ ຄມົ ຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສງ ຄມົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ ນ ນຼັ້ ຈະເປ ນໄປຕາມສະພາບ ແວດລອຼັ້ ມທາງດາຼັ້ນ ພ ມສາດ, ສະພາບແວດລອຼັ້ມທາງສງ ຄມົ ແລະ ສະພາບແວດລອຼັ້ມທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາດາຼັ້ນນ ຼັ້ . ຕວົ ເມອ ງ ເປ ນສງ ຄມົ ທ ່ ມສ ະພາບແວດລອຼັ້ ມເຕ ມໄປດວຼັ້ ຍສ ່ ງທ ່ ມະນຸດສາຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນເຊ ່ ນ ສ ່ ງກໍ ່ ສາຼັ້ງຕ່ າງໆ, ອາຄານ, ບາຼັ້ນເຮອ ນ, ສ ນການຄາຼັ້, ຮາຼັ້ນຄາຼັ້, ຖະໜນົ , ຂວົ , ເສ ນຼັ້ທາງ ແລະ ອ ່ນໆ. ຄນົໃນຕວົ ເມອ ງມ

56 ວຖ ດ ໍາລງົຊວ ດ ແຕກຕ່າງຈາກຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ໂດຍອງ ຕາມສະພາບແວດລອຼັ້ ມທ ່ ຕນົ ເອງອາໃສຢ່ ນ ນຼັ້ ເປ ນຕົນຼັ້ຕໍ. ຊນົນະບດົ : ເປ ນສງ ຄມົ ທ ່ມສ ະພາບແວດລອຼັ້ ມເຕມ ໄປດວຼັ້ ຍທໍາມະຊາດ ເຊ ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫຼັ້ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ຂຶ ຼັ້ນກບ ທໍາມະຊາດ, ໝາຍຄວາມວ່ າ ການດໍາລງົຊວ ດ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ອງ ໃສ່ທໍາມະ ຊາດເອ ຼັ້ອອໍານວຍໃຫ.ຼັ້.. ນອກຈາກບນ ຫາທ ່ ກ່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ແລວຼັ້ ຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ຍງ ມ ລກ ສະນະຄວາມ ແຕກຕ່າງກນ ອກ ຫ າຍຢ່ າງຄ: 1) ລກ ສະນະທໍາມະຊາດ: ທໍາມະຊາດໄດສຼັ້ ະແດງໃຫເຼັ້ຫນ ຄວາມແຕ່ ກຕ່າງກນ ລະຫວ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົຄ: ຄນົຢ່ ຊນົນະບດົມຊ ວ ດ ປະເຊນ ໜາຼັ້ ແລະ ມກ ານຕໍ ່ ສ ກຼັ້ ບ ທໍາມະຊາດໂດຍກງົ ສ່ ວນຄນົ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງ ແມ່ນເປ ນພະນກ ງານ, ກໍາມະກອນ ຢ່ ຕາມໂຮງຈກ ໂຮງງານ, ເຊ ່ ງມວ ທ ປ ອຼັ້ ງກນ ບໍ ່ ໃຫປຼັ້ ະເຊນ ກບ ທາມະຊາດໂດຍກງົ ເຊ ່ນ ເຮດ ວຽກຢ່ ໃນຮົ ່ມ. 2) ການປ່ ຽນແປງຂອງທໍາມະຊາດ: ເມ ່ອທໍາມະຊາດມກ ານປ່ ຽນແປງເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກລໍາບາກ ເຊ ່ນ ຄວາມຜດ ປົກກະຕຂ ອງລະດ ການ, ເກດ ຄວາມແຫງຼັ້ແລງຼັ້, ອຸທກົ ກະໄພ, ໂລກລະບາດ ແລະ ສດ ຕ ພດ ທ ່ ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ຄວາມເສຍຫາຍແກ່ພດ ພນ ທນ ຍາຫານຕ່າງໆ. ຍອຼັ້ ນຄວາມບໍ ່ ແນ່ນອນຂອງທໍາມະຊາດ ເຮດ ໃຫຊຼັ້າວຊນົ ນະບດົ ຫ ຊາວກະສກ ອນເປ ນຄນົ ດຸໝ ່ນຂຶ ຼັ້ນຕ ່ມເພ ່ອຄວາມຢ່ ລອດ. ສະນ ນຼັ້, ຄນົ ຢ່ ຊນົ ນະບດົ ຈຶ ່ ງ ສາມາດເຮດ ວຽກໄດຫຼັ້ າຍຢ່ າງກ່ວາຄນົຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງ 3) ຄວາມໃກຊຼັ້ດ ກບ ທໍາມະຊາດ: ຄນົຢ່ ຊນົນະບດົມຄ ວາມ ໃກຊຼັ້ດ ກບ ທໍາມະຊາດ ເຊ ່ນ ປ່ າໄມ, ຼັ້ຫວຼັ້ ຍນໍ ຼັ້າ ລໍາເຊ, ແສງແດດ, ຜນ ແຜ່ ນດນ , ພດ , ສດ ລຽຼັ້ງຕ່າງໆ. ສ່ ວນຄນົ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງມຄ ວາມໃກຊຼັ້ ດ ກບ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມທ ່ ເປ ນສ ່ ງ ກໍ ່ ສາຼັ້ງຕ່າງໆ ທໍາມະຊາດບໍ ່ ສດົ ໃສ, ອາກາດມສ ່ ງເຈອ ປົນຄ: ມຂ ຝຼັ້ ່ ຸນ ແລະ ຄວນ ອາຍເສຍຂອງລດົ ແລະ ອ ່ນໆ. 4) ຄນົຊນົນະບດົມຊ ວ ດ ຢ່ ຢ່ າງໂດດດ່າວ: ຍອຼັ້ ນວ່າຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຢ່ ກະແຈກກະຈາຍຕາມເນ ຼັ້ອທ ່ ຂອງ ການ ຜະລດ , ຢ່ ຫ່າງໄກຈາກການບໍລກ ານຕ່າງໆ ເຊ ່ ງເຮດ ໃຫບຼັຸ້ກຄະລກ ກະພາບຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ບໍ ່ ຄກ ບ ຄນົ ໃນຕວົ ເມອ ງ ເພາະວ່າຄນົໃນຕວົ ເມອ ງນຍ ມົໃຊສຼັ້ ະຖານທ ່ສກຶ ສາ, ໂຮງພະຍາບານ, ສະຖານທ ່ ບໍລກ ານອ ່ນໆ. ຄນົທ ່ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງແມ່ນຜ ທຼັ້ ່ອບົພະຍບົມາຈາກຫ າຍບ່ອນມາຢ່ ຮ່ວມກນ ເຊ ່ ງມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ທາງດາຼັ້ນເຊ ຼັ້ອຊາດ, ສາດສະໜ າ, ພາສາ ແລະ ວດ ທະນະທໍາ. 5) ຄວາມແຕກຕ່າງທາງສງ ຄມົ : ຄນົຢ່ ໃນຊນົນະບດົສ່ວນຫ ວງຫ າຍເປ ນຊາວກະສກ ອນມລ ກ ສະນະເປ ນ ພວກ ດຽວກນ , ມຄ ວາມເອ ຼັ້ອເຟ ຼັ້ອເພ ່ອແຜ່ ຕໍ ່ ກນ , ການດໍາລງົຊວ ດ ຈຶ ່ ງບໍ ່ ແຕກຕ່າງກນ ໃນສງ ຄມົ . ແຕ່ ຄນົ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງມ ການດໍາລງົຊວ ດ ແຕກຕ່າງກນ ຫ າຍມຄ ວາມຫຸ ດໂຕນກນ . ສະນ ນຼັ້, ຈຶ ່ ງເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ມຄ ວາມຂດ ແຍງຼັ້ ແລະ ມ ຄວາມ ສບ ສນົທາງສງ ຄມົ ຫ າຍກ່ວາຢ່ ຊນົນະບດົ . 6) ຄວາມແຕກຕ່າງກນ ທາງດາຼັ້ນພນົລະເມອ ງ: ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງມປ ະຊາກອນໃນເກນອາຍຸເປ ນລດ ຖະກອນ ເຊ ່ ງມອ ດ ຕາສ ງກ່ ວາຄນົໃນຊນົ ນະບດົ , ມຈ າໍ ນວນປະຊາກອນຫ າຍ ແລະ ມຄ ວາມແອອດ ກວ່າຢ່ ຊນົ ນະບດົ ສ່ ວນຢ່ ຊນົນະບດົມເ ດກ ນອຼັ້ຍພອຼັ້ມທງ ຜ ສຼັ້ ງອາຍຸຫ າຍກ່ວາຢ່ ຕວົ ເມອ ງ 7) ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດາຼັ້ນຄອບຄວົ : ຄອບຄວົ ຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເປ ນຄອບຄວົໃຫຍ່ ທ ່ ຄອຍຄວົ ຂະ ຫຍາຍມຄ ວາມໃກຊຼັ້ດ ກນ ມຄ ວາມຜ ກພນ ກນ ຫ າຍ, ພວົພນ ກນ ຕະຫ ອດເຊ ່ ງມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ກບ ຄອບຄວົ ໃນ ຕວົ ເມອ ງມ ພໍ ່ , ແມ່ , ລ ກ ແລະ ຄນົ ຢ່ ໃນຄອບຄວົ ບໍ ່ ຄ່ ອຍມເ ວລາພບົ ປະສງ ສນ . ຍອຼັ້ ນມກ ດ ຈະກໍາຕ່າງໆທ ່ ຈະ ຕອຼັ້ງ ເຮດ ຫ ມທ ຸລະກດ ທ ່ຈເປ ນອ ່ນໆ ຈຶ ່ ງເຮດ ໃຫເຼັ້ວລາມຄ ວາມຈາໍກດ ໂອກາດທ ່ຈະຢ່ ຮ່ວມກນ ມໜ ອຼັ້ຍລງົ. 8) ການເຄາົລບົ ເຊ ່ ອຖ ສາສະໝາ: ຄນົ ຢ່ ຊນົ ນະບດົຖວ ່ າ ສາສະໝາເປ ນສ່ ວນໜຶ ່ ງທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈການ ເຮດ ບຸນ ກຸສນົຕ່າງໆ ແລະ ການພວົ ພນ ກບ ພຣະສງົທາງດາຼັ້ນສາສະໜາມຄ ວາມໜກແ ໜນຼັ້ ແລະ ເຄ ່ງຄດ , ສົ ່ງເສມ ໃຫຼັ້ສາສະໜາດຂ ຶ ຼັ້ນ. ສ່ ວນຄນົໃນຕວົ ເມອ ງຍດຶໝ ນໃນສາສະ ຼັ້ ໜາໜອຼັ້ ຍກ່ ວາຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ , ຄນົໃນຕວົ ເມອ ງ

57 ເຄາົລບົສາສະໜາເພ ່ອຄວາມມຸງຼັ້ຫວງ ທາງສງ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດ . ສງ ຄມົ ໃນຕວົ ເມອ ງອາດຈະແບ່ງຕາມສະພາບ ເສດຖະກດ ການປະກອບອາຊບ 9) ການແບ່ງຊ ນຼັ້ ໃນສງ ຄມົ : ຕ່າງໆ ເຊ ່ນ ນາຍທນຶ , ກໍາມະກອນ ຫ ລ ກຈາຼັ້ງ, ພະນກ ງານ, ຂາຼັ້ລາຊະການ ເມ ່ອເບ ່ ງບນ ຫາທາງສງ ຄມົ (Social Extreme) ຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າ ມຜ ທຼັ້ ຸກຈນົ , ຜ ຮຼັ້ ່ງມ, ຖານະມກ ານຫຸ ດໂຕນກນ ໃນ ສງ ຄົມຕົວເມອ ງ ສ່ ວນສ ງຄົມໃນຊົນນະບົດການແບ່ ງຊ ນຼັ້ ຄນົ ນ ນຼັ້ ມ ໜອຼັ້ ຍ ເພາະວ່ າຄົນໃນຊົນນະບົດເປ ນຊາວ ກະສກ ອນ ແລະ ກໍເປ ນພວກດຽວກນ . 10) ຄວາມແຕກຕ່າງກນ ທາງດາຼັ້ນການດໍາລງົຊວ ດ : ພວກເຮາົຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າ ຄນົໃນສງ ຄມົ ຕວົ ເມອ ງມ ຄວາມຈໍາເປ ນສ ງກ່ ວາຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ເພາະວ່າຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງມສ ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກຕ່ າງໆຢ່ າງຫ ວງຫ າຍ ແລະ ມສ ່ ງຂອງເຄ ່ອງໃຊພຼັ້າຍໃນຄອບຄວົຫ າຍກ່ ວາຢ່ ຊນົ ນະບດົ ເຊ ່ນ ໂທລະພາບ, ວທ ະຍຸ, ເຜ ຼັ້ ງແກຣສ, ເຕາົໄຟຟາຼັ້, ພດ ລມົ , ຕ ເຼັ້ຢ ນ, ເຄ ່ອງປ ບອາກາດ ແລະ ອ ່ນໆ ນອກຈາກນ ນຼັ້ການແຕ່ງກາຍ ຫ ນ່ ຸງຖໄ ດມຼັ້ າດຕະຖານ ສາກນົ ສ ງກ່ ວາ ຊນົນະບດົ . 11) ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດາຼັ້ນອາຊ ບ: ໂດຍທົ ່ ວໄປແລວຼັ້ ຄນົ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ມອ າຊ ບ ແຕກ ຕ່າງກນ ຫ າຍ ແຕ່ວ່າ ໃນລະຫວ່າງຄນົຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງດວຼັ້ຍກນ ກໍມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ . ສ່ ວນຢ່ ຊນົ ນະບດົການ ປະ ກອບອາຊບ ບໍ ່ ແຕກຕ່າງກນ ຫ າຍ ) ພວກເຂາົເຈົ ຼັ້າມອ າຊບ ທ ່ ຜ ກພນ ກນ ຢ່ ກບ ຜນ ແຜ່ ນດນ ການກະສກ ໍາ ແລະ ມ ກດ ຈະກໍາເປ ນແບບດຽວກນ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ຜ ໜຼັ້ ຶ ່ ງໆຕອຼັ້ງຮ ຈຼັ້ ກ ວທ ກ ານລຽຼັ້ງສດ , ປ ກພດຶ ຮ ຜຼັ້ ະລດ ເຄ ່ອງອຸປະກອນ ການອອກແຮງງານ, ຮ ຈຼັ້ ກ ປ ກສາຼັ້ງ ແລະ ສອຼັ້ ມແປງເຮອ ນຊານ ແລະ ອ ່ນໆ ສ່ ວນຄນໃນຕວົ ເມອ ງຕອຼັ້ງເປ ນຄນົທ ່ ຮ ຈຼັ້ກ ທາງດາຼັ້ນວຊ າການຫ າຍຢ່ າງທາງດາຼັ້ນທຸລະກດ , ການຄາຼັ້, ວຊ າສະເພາະທາງດາຼັ້ນການຊ່າງຕ່າງໆ ເພ ່ອ ປະກອບ ອາຊບ ເພ ່ອເຮດ ໃຫຕຼັ້ນົ ເອງມຄ ວາມຊໍານຊ ໍານານພເ ສດສາມາດເຮດ ວຽກງານໄດຕຼັ້ ະຫ ອດວນ ຕະຫ ອດປ . ນອກຈາກນສງ ຄມົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ຍງ ມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ໃນບາຼັ້ນອ ່ນໆຫ າຍດາຼັ້ນເປ ນຕົນຼັ້ ດານ ຼັ້ ເສດຖະກດ , ມ ນຖານການສກຶ ສາ, ຄວາມສນົໃຈທາງດາຼັ້ນການເມອ ງ, ການປົກຄອງດາຼັ້ນວທ ະຍາສາດ ແລະ ອ ່ນໆ. 5. ຕວົ ເມອ ງຄໃ ຈກາງທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ທ່ອງທ່ ຽວ ກ) ບດ ໄຈທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ປະຊາຊນົຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງສ່ ວນຫ າຍເຮດ ວຽກການຄາຼັ້ ການບໍລກ ານອຸດສາຫະກໍາ, ໃນວຽກງານເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຈະ ໄດຮຼັ້ບ ຄ່າຕອບ ແທນຄ່າແຮງງານສ ງ, ມລ າຍໄດສຼັ້ ະໝໍ ່າສະເໝ, ມຖ ານະປະກອບອາຊບ ແນ່ນອນ ມປ ະຊາກອນ ອາ ໃສຢ່ ໜາແໜນຼັ້ ເພ ່ອຄວາມຢ່ ລອດ ແລະ ເພ ່ອຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ຈຶ ່ ງຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງມກ ານລວມກ່ ຸມທ ່ມຈ ດຸ ເປົ ຼັ້າ ໝາຍອນ ດຽວກນ , ມຄ ວາມນກຶ ຄດ ໃນຫ ກ ການດຽວກນ ແລວຼັ້ ຈດ ຕ ຼັ້ງເປ ນສະມາຄມົ ອງົການຕ່ າງໆ ສະມາຄມົ ຂນົ ສົ ່ງທາງບກົ , ທາງນໍ ຼັ້າ, ສະຫະກອນການຄາຼັ້, ບໍລສ ດ , ທະນາຄານ.... ການລວມຕວົ ກນ ນ ຼັ້ໄດມຼັ້ ກ ານກໍານດົ ລະບຽບເພ ່ອໃຊເຼັ້ປ ນແນວທາງໃນການດໍາເນນ ງານການແບ່ງເປ ນສດ ຜນົ ປະໂຫຍດ ແລະ ອ ່ນໆ. ຂ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ. ຊວ ດ ໃນຕວົ ເມອ ງໃຫຍ່ເປ ນຕວົແທນຂອງລະບບົຊວ ດ ທ ່ສວ ໄ ລ ພວກເຮາົເວົ ຼັ້າແນວນ ກຼັ້ ໍຍອຼັ້ ນວ່າປະຊາຊນົ ຢ່ ຊນົນະບດົຕ່າງກໍມຄ ວາມນຍ ມົ ສົ ່ງລ ກຫ ານເຂົ ຼັ້າມາຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງ ເພ ່ອສກຶ ສາ ແລະ ຮໍ ່າຮຽນ, ຜ ທຼັ້ ່ ອາໃສຢ່ ໃນ ຕວົ ເມອ ງມໜ າຼັ້ທ ່ ຕໍາແໜ່ງ, ກຽດຕຍ ດົ ແລະ ມຊ ່ສຽງຕາມວຽກງານທ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ຜດ ຊອບ ຫ ໄດຮຼັ້ ບ ຄ່າຈາງສ ງ ຼັ້ ກວ່າຢ່ ໃນ ຊນົນະບດົ . ຄນົຢ່ ຕວົ ເມອ ງນ ນຼັ້ແມ່ນອບົພະຍບົມາຈາກທຸກແຫ່ງຫນຂອງປະເທດ ົ ການດໍາລງົຊວ ດ ຂອງຄນົ ຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງຈາໍມຫ າຍຮ ບແບບຫ າຍສທ າງດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາ. ຄ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນການທ່ອງທ່ ຽວ. ຕວົ ເມອ ງເປ ນບໍລເ ວນທ ່ ຕ ຼັ້ງຂອງສະຖານທ ່ທຸລະກດ ການຄາຼັ້, ການບໍລກ ານຕ່າງໆ, ການຄມົ ມະນາຄມົ , ຕວົ ເມອ ງຍງ ເປ ນສ ນກາງຂອງບໍລສ ດ ທ່ ອງທ່ ຽວ ໃຫບຼັ້ໍລກ ານອອກໄປສ່ ທຸກພາກສ່ ວນຂອງປະເທດ ເຊ ່ນ ບໍລສ ດ

58 ທ່ ອງ ທ່ ຽວຕ່ າງໆຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງສາມາດບໍລກ ານໃຫແຼັ້ກ່ ນກ ທ່ ອງທ່ ຽວຊາວຕ່ າງປະເທດອອກສ່ ເຂດຕ່າງໆໃນທົ ່ ວ ປະເທດ ດວຼັ້ຍເສ ນຼັ້ທາງບກົ , ອາກາດ ແລະ ທາງນໄດຢຼັ້່ າງສະດວກ. ໃນສງ ຄມົ ລາວໄດມຼັ້ ທ ດ ທາງຂະຫຍາຍການທ່ ອງທ່ ຽວໃຫກຼັ້ ວາຼັ້ງຂວາງຂຶ ຼັ້ນ ທ່ານ ໄກສອນ ພມົ ວຫ ານ ໄດຼັ້ ກ່າວຕໍ ່ກອງປະຊຸມການຄາຼັ້ ແລະ ການທ່ອງທ່ ຽວທົ ່ວປະເທດຄ ຼັ້ງທ 1 ທ ່ ໄດໄຼັ້ຂຂຶ ຼັ້ນຢ່ ນະຄອນຫ ວງວຽງຈນ ໃນວນ ທ ່ 18 ເດອ ນ 10 ປ 1990 ທ່ານໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າວ່າ: ເປ ດກວາຼັ້ງການທ່ ອງທ່ ຽວຢ່ າງມຈ ດຸ ສຸມ, ເພ ່ມທະວພ ຼັ້ນຖານວດ ຖຸ - ເຕກ ນກ , ວດ ທະນະທໍາ ໃຫແຼັ້ກ່ ເຂດທ່ ອງທ່ ຽວຕ່າງໆ, ກໍ ່ ສາຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານໂຄງລ່າງຍກົ ສ ງລະດບ ການບໍລຫ ານ, ການຮບ ໃຊຼັ້ ເພ ່ ອດງຶດ ດແຂກຕ່າງປະເທດ ເຂົ ຼັ້າມາທ່ ອງທ່ ຽວຢ່ ປະເທດເຮາົ ໃຫນຼັ້ ບ ມ ຼັ້ນບ ຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ. ຕອຼັ້ ງສມົ ທບົ ເປ ນຢ່ າງດ ລະ ຫວ່າງການທຸລະກດ ທ່ອງທ່ ຽວກບ ການປອຼັ້ ງກນ ຄວາມສະຫງບົຂອງຊາດ. ພອຼັ້ ມກນ ນ ນຼັ້ ຍງ ເພ ່ມທະວກ ານຄຸມຼັ້ ຄອງ ມະຫາພາກກ່ ຽວກບ ການຄາຼັ້ ແລະ ການທ່ ອງທ່ ຽວ, ປະຕບ ດ ການແບ່ງຂ ນຼັ້ ການຄຸມຼັ້ ຄອງຢ່ າງຈະແຈງຼັ້ລະຫວ່າງບນ ດາກະຊວງ, ລະຫວ່າງສ ນກາງກບ ທອຼັ້ງຖ ່ນຕໍ ່ການຈດ ຕ ຼັ້ງທຸລະກດ ການຄາຼັ້ ແລະ ການ ທ່ ອງທ່ ຽວ ແລະ ເພ ່ອປ ທ່ ອງ ທ່ ຽວແຫ່ງຊາດລາວປ 1990 - 2000. ປ ດຈບຸ ນ ກອງປະຊຸມຄ ຼັ້ງທ VII ຂອງພກ ກໍໄດມຼັ້ ກ ານຜນ ຂະຫຍາຍ ທດ ສະດ ດ ່ງກ່ າວໃຫມຼັ້ ປ ະສດ ທຜ ນົ ເທ ່ ອລະກາຼັ້ວຈນົຮອດປ 2020. ດ ່ງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄ ຼັ້ງທ IX ຂອງພກ ໄດສຼັ້ ົ ່ງ ເສ ມ ການທ່ອງທ່ ຽວທໍາມະຊາດ, ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ປະຫວດ ສາດທ ່ມຫ າຍສສ ນ , ກາຍເປ ນແຫ່ ງທ່ ອງທ່ ຽວສ ຂຽວທ ່ມ ລກ ສະນະຍນ ຍງົໂດຍການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງປະຊາຊນົ , ຄາດໝາຍຕົນຼັ້ ຕໍ ໃນປ 2015 ໃຫນຼັ້ ກ ທ່ ອງທ່ ຽວ ເຂົ ຼັ້າມາ ປະເທດລາວປະມານ 2,8 ລາຼັ້ນເທ ່ ອຄນົ ເຊ ່ ງຈະສາຼັ້ງລາຍຮບ ໄດປຼັ້ ະມານ 350 ລາຼັ້ນໂດລາສະຫະລດ ຕໍ ່ ນ ຼັ້ , ທົ ່ ວ ປະເທດໃຫມຼັ້ ໂ ຮງແຮມ 300 ແຫ່ງ, ຂຸດຄົນຼັ້ ແລະ ຂະຫຍາຍແຫ່ ງທ່ ອງທ່ ຽວທາງທໍາມະຊາດ, ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ປະຫວດ ສາດ ໃຫກຼັ້ າຍເປ ນມລໍ ະດກົ ໂລກ 2 ແຫ່ງ ແລະ ມລໍ ະດກົ ແຫ່ງຊາດ 29 ແຫ່ງ. 6. ຕົນຼັ້ ກໍາເນດ ແລະ ການແຜ່ ກະຈາຍຂອງເມອ ງ ເມອ ງແມ່ນບໍລເ ວນ ຫ ພ ຼັ້ນທ ່ ມປ ະຊາກອນຕ ຼັ້ງຖ ່ ນຖານບາຼັ້ນເຮອ ນຢ່ ຮ່ ວມກນ ຢ່ າງໜາແຼັ້ ໜນຼັ້ , ປະຊາ ກອນດ ່ງກ່າວສ່ວນຫ າຍແລວຼັ້ບໍ ່ ໄດປຼັ້ ະກອບອາຊບ ເປ ນຊາວກະສກ ອນ ເຊ ່ ງເປ ນອາຊບ ຫ ກ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ແຕ່ ມ ການປະກອບອາຊບ ກ່ ຽວກບ ອຸດສາຫະກໍາ, ການຄາຼັ້ຂາຍ ແລະ ການບໍລກ ານໃນຮ ບແບບຕ່າງໆຕະຫ ອດຮອດ ວທ ການດໍາເນນ ຊ ວດ ປະຈາໍ ວນ , ທດ ສະນະຄະຕ, ຄ່ານຍ ມົ ທ ່ ແຕກຕ່າງກບ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ອກ ດວຼັ້ ຍ, ນອກຈາກ ນ ນຼັ້ ສະພາບໃນເມອ ງຍງ ມຄ ວາມຈະເລນ ທາງດາຼັ້ນກາຍຍະພາບ ເຊ ່ນ ເຕມ ໄປດວຼັ້ ຍອາຄານບາຼັ້ນເຮອ ນ, ຕກຶ ສ ງ. ຮາຼັ້ນຄາຼັ້, ສ ນບໍລກ ານ, ຖະໜນົຫນົທາງ, ລດົ , ພາຫະນະ ແລະ ຄນົ . ກ) ຕົນຼັ້ ກໍາເນດ ແລະ ການແຜ່ ກະຈາຍຂອງເມອ ງ ເມອ ງທ ່ພວກເຮາົຮ ຈຼັ້ກ ໃນປ ດຈບຸ ນ ນ ຼັ້ແມ່ນກາເນດ ຂຶ ຼັ້ນກ່ ອນນ ຼັ້ລະຫວ່າງ 5.500 ປ ມາແລວຼັ້ ຢ່ ເຂດເມໂຊ ໂປຕາມ ເຊ ່ ງເປ ນລ່ອງແມ່ນສອງສາຍຄ: ຕເ ກ (Tigre), ເອພ າດ (Euphate) ໂດຍເລ ່ມຈາກຫ າຍບາຼັ້ນຮ່ວມເຂົ ຼັ້າ ກນ ຕໍ ່ມາກໍກາຍເປ ນເມອ ງຂະໜາດນອຼັ້ ຍ. ເມອ ງເຫ ົ ່ານ ມຼັ້ ໜ າຼັ້ທ ່ ບໍລກ ານ ແລະ ຂາຍສນ ຄາຼັ້.. ແຕ່ ລະເມອ ງກາຍເປ ນຊຸມ ຊົນ ທ ່ ມ ຄວາມຮ ບປະກ ນທາງດາຼັ້ນຄວາມປອດໄພ ແລະ ມ ຊ ວ ດທ ່ ອຸດົມສົມບ ນ, ຄວາມສໍາພ ນທາງດາຼັ້ນ ເສດຖະກດ ແລະ ສງ ຄມົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ ເຮດ ໃຫມຼັ້ ກ ານບໍລກ ານເນ ຼັ້ອທ ່ ໃໝ່ ຂຶ ຼັ້ນມາ ໃນລະຫວ່າງເຂດຊຸມຊນົ ແລະ ຊນົ ນະ ລາ ບດົຍ ່ ງໄປກ່ວານ ນຼັ້ການຄາຼັ້ທາງໄກກໄໍດເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນ,ເມອ ງໃນສະໄໝທໍາອດ ມ ເອ (Ur) ເອເ ຮກ (Erech) ແລະ ກາສ ( Lagasl) ເປ ນຕົນຼັ້. ຕໍ ່ມາພວກສຸມາຣຽນ (Surnarians) ສາມາດຄົນຼັ້ຄດ ຕວົອກ ສອນຂຶ ຼັ້ນມາໃຊໃຼັ້ນການຂຽນ ແລະ ເກບ ການ ບນ ຊ ແລະ ການຄົນຼັ້ຄດ ຫາວທ ກ ານວດ ແທກຕ່າງໆຂຶ ຼັ້ນມາໃຊເຼັ້ຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ມຊ ນົຊ ນຼັ້ ໃໝ່ຂຶ ຼັ້ນຄ: ພວກສະໜ ານ, ພະນກ ງານ, ການຄາຼັ້ໄມຼັ້ແລະ ການຄາຼັ້ໂລຫະ, ນາຍຊ່າງ, ພໍ ່ຄາຼັ້ ກາຍເປ ນກ່ ຸມຊນົທ ່ມຄ ວາມສໍາຄນ ຕໍ ່ ເມອ ງ. ກອງ ທະຫານກໍເລ ່ມມຂ ຶ ຼັ້ນເພ ່ອຄຸມຼັ້ ຄອງພໍ ່ຄາຼັ້ ແລະ ຮກ ສາຄວາມປອດໄພໃຫແຼັ້ກ່ເມອ ງ, ສ່ວນພຣະສງົກໍມໜ າຼັ້ທ ່ ຄວບຄຸມ ບນ ຫານ ແລະ ການແຈກຢາຍນາ ຕໍ ່ມາກໍເກ ດມທ ະນາຍຄວາມ ຫ ນກ ກດົ ໝາຍ ເພ ່ ອເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ໃໝ່ ກ່ ຽວກບ ໃນ ເລ ່ອງສດ ທກ ານໃຊ.ຼັ້

59 ໃນລະຫວ່າງ 3.000 ປ ກ່ອນ ຄ.ສ. ເມອ ງທ ່ມລ ກ ສະນະຄາຼັ້ຍຄເ ມອ ງໃນເຂດເມໂຊໂປຕາມໄດຂຼັ້ ະຫຍາຍ) ໄປສ່ ແຄມຝ ່ ງຕາເວນ ອອກຂອງທະເລເມຕເ ຕລານເນ ຄ: ເມອ ງຍຸກາຣດ (Ugarit) ເມອ ງບາຍບາໂລສ (Byblos) ຂຶ ຼັ້ນມາ, ຕໍ ່ມາກໍ ່ມ ເມອ ງທາຍ (Tyre), ເມອ ງດອນ (Sidon) ລວມທງ ເມອ ງ ຄະເນສໂຊສ (Knossos) ປະກດົ ຂຶ ຼັ້ນ ເທງ ເກາະ (Crete) ທ ່ ກຣຕ (Criti) ໃນເຂດທະເລເມດເ ຕລາເນ. ໃນຄະນະດຽວກນ ກໍປະກດົມເ ມອ ງເກດ ) ຂຶ ຼັ້ນ ອກ ຢ່ ລ່ອງແມ່ນາອນ ດ ( Indus ) ຫ ສນ ປະເທດອນ ເດຍ ແລະ ລ່ ອງແມ່ນຮ່ ວງໂຫ (Huagho) ຫ ແມ່ນນໍ ຼັ້າເຫ ອ ງ ປະເທດຈນ ຕໍ ່ມາເມອ ງໄດຂຼັ້ ະຫຍາຍຕວົອອກສ່ ອອຼັ້ມແອມຼັ້ ທະເລເມດເ ຕລາເນ, ແຜ່ ໄປທົ ່ວ ເຂດອ່າວເປ ເຊຍ ແລະ ທາງຕອນເໜອ ຂອງປະເທດອນ ເດຍ. ເມອ ງເຫ ົ ່ານ ຼັ້ສ່ວນຫ າຍໄດຮຼັ້ບ ອດ ທພ ນົ ໂດຍກງົຈາກເຂດເມຊະໂປຕາມ ສ່ ວນ ເມອ ງໃນເອຢ ບປະກດົມໜ ອຼັ້ ຍເພາະມນ ເປ ນພຽງແຕ່ ສ ນກາງບໍລຫ ານບໍ ່ມໜ າຼັ້ທ ່ ອ ່ນເພ ່ອນເມອ ງຂອງພວກມາຣຽນ ແລະ ສ່ວນຫ າຍມອ າຍຸບໍ ່ຍນ ນານມນ ສະແດງໃຫເຼັ້ຫນ ພຽງແຕ່ ດາຼັ້ນວດ ທະນະທໍາຂອງເຂບ ໃນແງ່ລາຊະວງົເທົ ່ານ ນຼັ້, ເມ ່ອວນ ສຸດສະໄໝໜຶ ່ ງແລວຼັ້ເມອ ງຈະຖກ ປະປ່ ອຍໃຫເຼັ້ປ ນເມອ ງຮາຼັ້ງໄປ ການອອກແບບ ເມອ ງຂອງເອຢ ບມກ ເນ ນຼັ້ ໄປທາງບດົບາດຂອງສາສະໜາ. ສະນ ນຼັ້, ຈຶ ່ ງບໍ ່ສາມາດຍນ ຍງົຕາມກະແສເວລາ... ຂ) ການກໍານດົຂອບເຂດຂອງເມອ ງ ນກ ພ ມສາດໄດແຼັ້ບ່ງການຕ ຼັ້ງຖ ່ນຖານອອກເປ ນແຫ່ ງຊຸມຊນົ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ທງ ນ ກຼັ້ ໍເພ ່ອຄວາມສະດວກ ໃນການອະທບ າຍ, ແຕ່ ໃນແງ່ຕວົ ເລກ ແລະ ສະຖ ຕແ ລວຼັ້ ມບ ນ ຫາເພາະວ່ າແຕ່ ລະປະເທດ, ແຕ່ ລະສ ມພ າກນ ຼັ້ ຫ ກ ການຄວາມເປ ນຢ່ ເປ ນຂອງຕນົ ເອງເຮດ ໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາປຽບທຽບເຂດດ ່ງກ່ າວ ບໍ ່ ເປ ນເອກະພາບໃນລະດບ ສາ ກນົ , ເຖງ ຢ່ າງໃດກໍຕາມ ການກໍານດົຂອບເຂດຂອງເມອ ງຍງ ອງ ໃສ່ບາງບນ ຫາພ ຼັ້ນຖານດ ່ງນ ຼັ້ : ອງ ໃສ່ຈາໍນວນ ແລະ ຄວາມໜາແໜນຂອງປະຊາກອນ. ຼັ້ ອງ ໃສ່ກດົໝາຍ ແລະ ລກ ສະນະຂອງການປົກຄອງ. ສງ ເກດຈາກສະພາບກາຍຍະພາບທົ ່ວໄປຂອງສະຖານທ ່ . ສງ ເກດຈາກປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ . ສາຼັ້ງເມວຈາກແຕ່ວຖ ຊ ວ ດ . ການກໍານດົຂອບເຂດເມອ ງໃນແງ່ພ ມສາດ ແລະ ໃນແງ່ກດົໝາຍ ມບ າງເທ ່ອກໍແຕກຕ່າງກນ ແນວໃດ ຄ) ປະເພດຂອງເມອ ງ ການຈໍາແນກເມອ ງອອກເປ ນປະເພດຕ່ າງໆ ຊ່ ວຍໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈພາບພດົ ຂອງເມອ ງ ເຊ ່ ງມຜ ົນ ປະໂຫຍດຕໍ ່ ການວາງແຜນພດ ທະນາເມອ ງທງ ໃນໄລຍະສ ນຼັ້ ແລະ ໄລຍະຍາວ ລວມທງ ການກໍານດົ ຮ ບແບບຂອງ ເມອ ງໃນອະນາຄດົ . ອງ ໃສ່ບດົບາດໜາຼັ້ທ ່ ແລະ ການໃຊບຼັ້ໍລກ ານໄດແຼັ້ບ່ງເມອ ງອອກເປ ນ 11 ປະເພດດ ່ງນ ຼັ້ : 1) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງບໍລຫ ານ ເຊ ່ນ ເມອ ງຫ ວງ ແລະ ເມອ ງຂະໜາດໃຫຍ່ຂອງປະເທດເຊ ່ ງເປ ນທ ່ ຕ ຼັ້ງ ຂອງສະຖານທ ່ລາຊະການ ເຊ ່ນ ກະຊວງ ທະບວງ, ກມົ ຕ່າງໆ ແລະ ສ່ວນລາຊະການອ ່ນໆ. 2) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງອຸດສາຫະກໍາ ເຊ ່ ງເປ ນເມອ ງຜະລດ ສນ ຄາຼັ້ປະເພດຕ່າງໆ, ມໂ ຮງງານ, ອຸດສາຫະ ກໍາຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ມປ ະລມ ານການຜະລດ ສ ງ. 3) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງການຂຸດຄົນຼັ້ ບໍ ່ ແຮ່ ໄດແຼັ້ ກ່ ເມອ ງທ ່ ມຄ ວາມອຸດມົ ສມົ ບ ນທາງດາຼັ້ນແຮ່ ທາດທ ່ ມ ຄຸນຄ່າ ທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ . 4) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງທາງດາຼັ້ນວ ດທະນະທໍາ ໄດແຼັ້ ກ່ ເມອ ງທ ່ ເປ ນທ ່ ຕ ຼັ້ງຂອງສະຖາບ ນທາງດາຼັ້ນ ວດ ທະນະທໍາຄ: ໂຮງລະຄອນ, ພພ ດຕ ະພນ , ວດ ວາອາຣາມ, ແຫ່ ງບ ຮານສະຖານ ແລະ ບ ຮານວດ ຖຸ. 5) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງທາງທະຫານໄດແຼັ້ກ່ເມອ ງທ ່ ເປ ນທ ່ຕ ຼັ້ງຂອງກອງທະຫານ. 6) ເມອ ງທ ່ ເປ ນທ ່ພກ ອາໄສເມອ ງປະເພດນ ຼັ້ແມ່ນເມອ ງທ ່ມຂ ອບເຂດບໍລເ ວນຂອງເມອ ງຂະໝາດໃຫຍ່ບໍ ່ ມ ຖານະເສດຖະກດ ເປ ນຂອງຕນົ ເອງພຽງແຕ່ເປ ນທ ່ພກ ໃນຍາມກາງຄນ .

60 7) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງທາງການທ່ອງທ່ ຽວ ແລະ ການພກ ຜ່ ອນຢ່ ອນໃຈໄດແຼັ້ກ່ ເມອ ງທ ່ມທ ວ ທດ ທໍາມະ ຊາດ ທ ່ສວຍງາມ ແລະ ເປ ນເມອ ງຕາກອາກາດ. 8) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງຂອງກດ ຈະກໍາຫ າຍຢ່ າງໄດແຼັ້ກ່ ເມອ ງຂະໜາດໃຫຍ່ໂດຍບໍ ່ ສາມາດລະບຸບດົ ບາດ ຫ ໜາຼັ້ທ ່ຕົນຼັ້ຕໍຂອງເມອ ງເຫ ົ ່ານ ຼັ້ໄດ.ຼັ້ 9) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງການສກຶ ສາ ແລະ ຄົນຼັ້ ຄວຼັ້າເຊ ່ ງໄດແຼັ້ກ່ ເມອ ງທ ່ມທ ່ ຕ ຼັ້ງຂອງສະຖາບນ ການສກຶ ສາ, ສະຖາບນ ການຄົນຼັ້ຄວາຼັ້ ແລະ ວໄ ຈ. 10) ເມອ ງທ່າ ຫ ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງການຄມົ ມະນາຄມົ ຂນົສົ ່ງ. 11) ເມອ ງທ ່ ເປ ນສ ນກາງການຜະລດ ກະສກ ໍາ, ເມອ ງປະເພດນ ຼັ້ ເນ ຼັ້ອທ ່ ສ່ ວນຫ າຍແມ່ນຖກ ນໍາໃຊໃຼັ້ນການ ປ ກ ຝ ງ ແລະ ລຽຼັ້ງສດ . ງ) ການກາຍເປ ນແຫ່ ງຊຸມຊນົ ຫ ກາຍເປ ນເມອ ງ ໃນບໍລເ ວນໜຶ ່ ງໆ ຫ ປະເທດໜຶ ່ ງໆຖາຼັ້ເຮາົຮ ຈຼັ້າໍ ນວນ ແລະ ຂະໝາດຂອງຊຸມຊນົ ຫ ເມອ ງທງ ໝດົ ແລວຼັ້ ກໍລວມເອາົຈາໍ ນວນປະຊາກອນໃນເຂດດ ່ງກ່າວ ເຂົ ຼັ້າກນ ແລວຼັ້ຫານໃຫຈຼັ້ານວນປະຊາກອນທງ ໝດົ ຂອງສະຖາບນ ນ ນຼັ້ ຫ ປະເທດນ ນຼັ້ ແລວຼັ້ ຄ ນໃຫຼັ້100 ກໍຈະໄດອຼັ້ ດ ຕາສ່ ວນຮອຼັ້ ຍ ( % ) ຂອງຄວາມເປ ນເມອ ງ ຫ ອດ ຕາເຫ່ ງຊຸມ ຊນົ . ໃນປ ດຈບຸ ນ ອດ ຕາສ່ວນໃນແຜ່ ຊຸມຊນົຂອງປະເທດຕ່າງໆມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ຫ າຍປະເທດທ ່ມອ ດ ຕາ, ສ່ວນແຫ່ ງຊຸມຊນົສ ງເຖງ 80% ມປ ະເທດອງ ກດ , ອດົສະຕາລ ຖດ ລງົມາແມ່ນສະຫະລດ ອາເມລກ າ, ຝຣ ່ງ, ເຢຍລະ ມນ , ບນ ດາປະເທດ ໃນແຫ ມສະກງ ດນ າວ ແລະ ຍ ່ປ່ ຸນແມ່ນມ 50 - 60 % ມນ ເປ ນໜາຼັ້ສງ ເກດວ່າປະ ເທດທ ່ ກໍາ ລງ ພດ ທະນາລວຼັ້ນແຕ່ມລ ະດບ ແຫ່ ງຊຸມຊນົໃນລະດບ ຕໍ ່ຫ າຍ ເຊ ່ນ ອນ ເດຍ, ຈນ ບໍ ່ຮອດ 20%. 7. ທດ ທາງແກໄຼັ້ຂຄວາມແຕກຕ່າງກນ ລະຫວ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ 7.1 ພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ - ເພ ່ອແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຕ່າງໆກ່ ອນອ ່ນໝດົ ຕອຼັ້ງຂະຫຍາຍບຸກຄະລກ ລກ ສະນະຂອງຊາວບາຼັ້ນສາຼັ້ງເງ ່ອນໄຂ ສະດວກໃຫຼັ້ແຕ່ລະຄນົໄດເຼັ້ສມ ສາຼັ້ງ ແລະ ຂະຫຍາຍຄວາມສາມາດຂອງຕນົທ ່ມຢ ່ ແລວຼັ້ ໃຫສຼັ້ ງຂຶ ຼັ້ນ. - ການໃຊຊຼັ້ ວດ ຢ່ ຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ໄດຈຼັ້ າກດ ຄວາມສາມາດໃນສ່ ວນໃດສ່ ວນໜຶ ່ ງຂອງບຸກຄນົ , ການຈດ ສນ ຄວາມເປ ນເອກະພາບກນ ລະຫວ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຍກົ ຍາຼັ້ຍຂອງຊາວຊນົ ນະບດົ ເຂົ ຼັ້າ ຕວົ ເມອ ງຫຸ ດຜ່ ອນລງົ, ສາຼັ້ງຊນົ ນະບດົ ໃຫຈຼັ້ ະເລນ ແລະ ເຂ ມຼັ້ ແຂງເພ ່ອດງຶຄວາມສນົ ໃຈຂອງຄນົໃນ ຕວົ ເມອ ງໃນ ຍາຼັ້ຍຄນ ສ່ ຊນົນະບດົ . - ໃນບນ ດາປະເທດທ ່ ພດ ທະນາແລວຼັ້ ໂຄງປະກອບສາຼັ້ງທາງດາຼັ້ນສງ ຄມົ ຂອງ ແຕ່ ລະທອຼັ້ ງຖ ່ ນກໍມກ ານ ປ່ ຽນແປງໄປເທ ່ອລະກາຼັ້ວ ເນ ່ອງຈາກວ່າຢ່ ໃນຊນົນະບດົ ໄດມຼັ້ ກ ານສາຼັ້ງສາພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນໂຮງງານອຸດ ສາຫະກໍາ ໃຫເຼັ້ຕບ ໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕວົ , ເສມ ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນ, ໂຮງຫມໍ, ຕະຫ າດ, ຮາຼັ້ນຄາຼັ້ ແລະ ການ ບໍລກ ານອ ່ນໆ ເພ ່ອ ຫຸ ດຜ່ ອນໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົ ເຂົ ຼັ້າສ່ ຕວົ ເມອ ງ 7.2 ການລບົ ລາຼັ້ງຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົ ນະບດົ ເພ ່ອຢາກໃຫຊຼັ້ ນົ ນະບດົມຄ ວາມໃກຄຼັ້ ຽງກນ ກບ ຕວົ ເມອ ງກໍຕອຼັ້ງໄດໃຼັ້ຊເຼັ້ວລາຍາວນານພໍສມົ ຄວນ ຍອຼັ້ ນ ວ່າ ສງ ຄມົ ຊນົນະບດົນ ນຼັ້ ປະຊາຊນົ ຍງ ດໍາລງົຊວ ດ ຢ່ ກບ ທໍາມະຊາດ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ຈະຕອຼັ້ງມກ ານລບົ ລາຼັ້ງຄວາມບໍ ່ ສະເໝ ພາບທາງດາຼັ້ນສງ ຄມົ ເຊ ່ ງແມ່ນການລບົ ລາຼັ້ງຮ່ ອງຮອຍຄວາມແຕກຕ່າງກນ ລະຫວ່າງແຮງງານດາຼັ້ນມນ ສະໜອງກບ ແຮງງານດາຼັ້ນຮ່າງກາຍສາຼັ້ງໃຫຄຼັ້ນົຊນົນະບດົມຄ ວາມຮ ທຼັ້ າງດາຼັ້ນວຊ າການ, ວຊ າຊບ ໃນຫ າຍດາຼັ້ນເພ ່ອປະກອບອາຊບ ໄດຄຼັ້ກ ນ ກບ ຄນົໃນຕວົ ເມອ ງ, ສາຼັ້ງຖານະທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົ ບາດຂຶ ຼັ້ນກໍ ່ ສາຼັ້ງພ ຼັ້ນ ຖານໂຄງລ່າງຢ່ ໃນ ຊນົ ນະບດົ ຢ່ າງຮອບດາຼັ້ນລບົ ລ່ າງເສດຖະກດ ແບບຍງ ຊບ ຢ່ ຊນົ ນະບດົໃຫກຼັ້ າຍເປ ນເສດຖະກດ ການຄາຼັ້, ລບົ ລາຼັ້ງ ເສດຖະກດ ສ່ ວນໃຫຍ່ທ ່ ກ່ ຽວຂອຼັ້ງກບ ຊາວກະສກ ອນໃນຊນົ ນະບດົໃຫກຼັ້ າຍເປ ນຜນົ ຜະລດ ທາງການກະເສດ ແລະ

61 ການອຸດສະຫະກໍາຂະໜາດນອຼັ້ ຍ - ຂະໜາດ ໃຫຍ, ສາຼັ້ງໃຫຄຼັ້ ນົ ຊນົ ນະບດົມແ ນວຄດ ລວມໝ່ ກໍ ່ ຕ ຼັ້ງທະນາຄານຂອງ ປະຊາຊນົຂຶ ຼັ້ນເພ ່ອຜນົປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊນົ . 8. ສະພາບ ແລະ ບນ ຫາໃນຊນົ ນະບດົ 8.1 ສາເຫດທົ ່ວໄປໃນຊນົ ນະບດົ - ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ .ມຄວາມທຸກຈນົ ຢ່ ສະ ເພາະໃນເຂດຫ່ າງໄກສອກຫ ກ ພວກ ເຂາົບໍ ່ມຄ ວາມທຸກຈນົ ຫາຍ ເນ ່ອງຈາກສະພາບ ແວດລອຼັ້ມ, ຄວາມທຸລະກນ ດານໄກເສ ນຼັ້ທາງຄມົ ມະນາຄມົ ແລະ ອຸປະສກ ນາໆ ປະການໃນການຄອງຊ ບ. ຄວາມທຸກຈນົມນ ໄດມຼັ້ ຜ ນົ ຮາຼັ້ຍຕາມມາເຖງ ລກ ສະນະຄວາມເປ ນຢ່ , ສຸຂະ ອະນາໄມ, ຄວາມ ສາມາດໃນການພດ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ບນ ຫາສງ ຄມົ ອ ່ນໆ... - ສະພາບການເຊ ່ອມໂຊມຂອງດນ , ປ່ າໄມ, ຼັ້ແຫ່ ງນໍ ຼັ້າ ເນ ່ອງມາຈາກການຖາງປ່ າເຮດ ໄຮ່ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ເປ ນເຫດເຮດ ໃຫປຼັ້່ າໄມທຼັ້ ່ອຸດມົ ສມົ ບ ນໃນເມ ່ອກ່ອນຖກ ທໍາລາຍເຮດ ໃຫແຼັ້ຫ່ ງນໍ ຼັ້າຢ່ ຕາມເຂດທົ ່ງພຽງ ແລະ ພ ດອຍມກ ານບກົ ແຫງຼັ້ຕົນຼັ້ ເຂນ , ສະພາບດນ ມຄ ວາມແຫງຼັ້ແລງຼັ້ເປ ນຜນົ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຜະລດ ກະສກ ໍາບໍ ່ ຖກ ຕອຼັ້ງຕາມ ລະດ ການ, ຜນົຜະລດ ກໍບໍ ່ໄດຮຼັ້ບ ຜນົ ເທົ ່າທ ່ຄວນ. - ສະພາບການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ແລະ ວດ ຖຸ ໃນໄລຍະ 20 ກ່ ວາປ ມານ ຼັ້ໄດມຼັ້ ກ ານຂະ ຫຍາຍຕົວຢ່ າງວ່ ອງໄວທາງດາຼັ້ນເສດຖະກ ດ ແລະ ເທກ ໂນໂລຢ ໃໝ່ ໆຈາກຕ່ າງປະເທດເຂົ ຼັ້າມາຫ າຍ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກ ດບນ ຫາທາງດາຼັ້ນສງ ຄມົ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ບໍ ່ ສາມາດປ ບຕວົໃຫທຼັ້ ນ ກບ ການປ່ ຽນແປງ ຂອງສະພາບແວດລອຼັ້ມໄດ.ຼັ້ - ຂດ ຄວາມສາມາດຂອງອງົການບໍລຫ ານການພດ ທະນາຂອງລດ ບໍ ່ ທນ ຕອບສະໜອງໄດທຼັ້ ົ ່ ວເຖ ງ ເນ ່ອງ ຈາກຄວາມສາມາດໃນກົນ ໄກບໍລ ຫານການພ ດທະນາຂອງລ ດມ ຄວາມຈໍາກ ດ ແລະ ຂາດແຄນ ຊບ ພະຍາກອນ ໃນການເຮດ ວຽກງານຈາໍ ນວນໜຶ ່ ງ ເຖງ ແມ່ນວ່າ ລດ ຖະບານໄດມຼັ້ ກ ານດໍາເນນ ງານຕາມ ແຜນການເພ ່ອໃຫສຼັ້ອດ ຄ່ອງກບ ນະໂຍບາຍເຮດ ໃຫບຼັ້ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍກໍຕາມ ແຕ່ ກໍຍງ ບໍ ່ ສາມາດປະຕບ ດ ໄດຼັ້ ຕາມເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ກໍານດົໄວເຼັ້ພາະ ຍງ ຂາດທນຶຮອນ, ອຸປະກອນທ ່ຈະດໍາເນນ ການພດ ທະນາ. 8.2 ສະພາບບນ ຫາຕົນຼັ້ ຕໍຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຄນົຊນົນະບດົປະສບົບນ ຫາທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ມຫ າຍປະການທ ່ສໍາຄນ ດ ່ງຕໍ ່ ໄປນ ຼັ້ : - ບນ ຫາການໃຊແຼັ້ ຮງງານ: ແຮງງານຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ສ່ ວນໃຫຍ່ ເປ ນແຮງງານທາງດາຼັ້ນກະສກ ໍາ ແລະ ລຽຼັ້ງສດ ເຊ ່ ງເປ ນການປະກອບອາຊບ ໃນການດໍາລງົຊວ ດ ດວຼັ້ ຍການເຮດ ນາ, ເຮດ ໄຮ່ , ປ ກເຂົ ຼັ້າ ແລະ ປຽກ ຕົນຼັ້ ໄມຼັ້ ກນ ໝາກ, ລຽຼັ້ງສດ ເພ ່ອເປ ນອາຫານພາຍໃນຄອບຄວົ . ແຕ່ ໃນປ ດຈບຸ ນ ການລຽຼັ້ງສດ ກໍາລງ ຂະຫຍາຍມາ ເປ ນອາຊບ ຕົນຼັ້ຕ, ໍ ແຮງງານໃນຊນົນະບດົນອກຈາກລະດ ການຜະລດ ແລວຼັ້ກໍ ່ຈະມກ ານຫວ່າງງານ - ບນ ຫາການຜະລດ : ການຜະລດ ທາງການກະເສດທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນຊນົນະບດົມບ ນ ຫາຫ າຍຢ່ າງເຊ ່ນ ບນ ຫາບໍ ່ ມເ ງນ ທນຶ , ຄນົຊນົນະບດົສ່ວນຫ າຍທຸກຈນົບໍ ່ມເ ງນ ອອມ ແຕ່ມຄ ວາມຈາໍເປ ນມກ ານໃຊຈຼັ້່າຍ ໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆ ເຂົ ຼັ້າໃນ ການດໍາລງົຊວ ດ ເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນ, ດວຼັ້ຍເຫດນ ຼັ້ ເມ ່ອເຖງ ລະດ ການຜະລດ ຄນົຊນົ ນະບດົມຄ ວາມຈາໍ ເປ ນ, ມຄ ວາມ ຕອຼັ້ງການ ທນຶມາຮບ ໃຊໃຼັ້ນການຜະລດ . ນອກຈາກບນ ຫາແຫ່ ງທນຶ ແລວຼັ້ ກໍຍງ ມຜ ນົ ກະທບົກບ ປ ດໄຈການຜະລດ ທ ່ ສໍາຄນ ຄ: ດນ , ແຫ່ ງນາໍ ແລະ ປ່ າໄມ, ຼັ້ປ ດໄຈການຜະລດ ຂອງຄນົຊນົນະບດົແມ່ນໍ ຼັ້າ ແຕ່ຖາຼັ້ມນ ບໍ ່ ພຽງພໍຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານດໍາເນນ ການຜະລດ ບໍ ່ໄດຮຼັ້ບ ຜນົ . - ບນ ຫາການປ ກຝ ງ: (plantation) ເຖງ ແມ່ນວ່າ ຊາວກະສກ ອນບາງທອຼັ້ງຖ ່ ນ ມເ ນ ຼັ້ອທ ່ ດນ ປ ກຝ ງ ແລະ ມ ພຽງພໍແຕ່ຊາວກະສກ ອນຍງ ປະສບົກບ ບນ ຫາ ການປ ກຝ ງຫ າຍປະການທ ່ ສໍາຄນ ຄ ພນ ພດຶ ຊາວກະສກ ອນ ຍງ ໃຊຼັ້ ແນວປ ກຕາມທ ່ ເຄຍ ໃຊມຼັ້ າແຕ່ ດ ຼັ້ງເດມ ເຊ ່ ງມຜ ົນກະທບົ ຕໍ ່ ຜົນຜະລດ ໄດໜຼັ້ ອຼັ້ ຍລງົທຸກປ . ບນ ຫາການໃຊປຼັຸ້໋ຍ ຂອງ ຊາວກະສກ ອນລາວບໍ ່ທນ ຮ ຄຼັຸ້ນຄ່າ ແລະ ບໍ ່ທນ ມຄ ວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ການເລອ ກວທ ໃຊປຼັຸ້໋ຍ, ນອກຈາກນ ຼັ້ບນ ຫາການ ປ ກຝ ງຍງ ພວົ ພນ ກບ ການໃຊຢຼັ້ າຂາຼັ້ແມງໄມຼັ້ແລະ ຢາປາບສດ ຕ ພດຶ ອ ່ ນໆ ຂອງຊາວກະສກ ອນຍງ ຂາດຄວາມ ຮ ຼັ້

62 ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ ໃນການໃຊສຼັ້ານເຄມເ ຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າໄດຮຼັ້ບ ສານພດ ຢ່ າງບໍ ່ຮ ສຼັ້ກຶ ຕວົ . ຊາວກະສກ ອນຍງ ໃຊເຼັ້ຄ ່ອງຈກ ທ ່ ທນ ສະໄໝເຂົ ຼັ້າໃນການຜະລດ ເຮດ ໃຫຕຼັ້ ົນຼັ້ທນຶໃນການຜະລດ ສ ງຂຶ ຼັ້ນເມ ່ອ ໃດຫາກການຜະລດ ຕກົ ຕໍ ່າຈະເຮດ ໃຫຊຼັ້າວ ກະສກ ອນຂາດທນຶ . - ບນ ຫາການລຽຼັ້ງສດ : ຊາວຊນົ ນະບດົ ຢ່ ລາວສ່ ວນຫ າຍມກ ລຽຼັ້ງສດ ໄປຕາມທໍາມະຊາດຂາດຄວາມຮ ໃຼັ້ນ ການຮກ ສາ ແລະ ປອຼັ້ ງກນ ບໍ ່ ເຮດ ໃຫສຼັ້ດ ເກດ ໂລກລະບາດ ແລະ ການລຽຼັ້ງສດ ບໍ ່ຖກ ຕອຼັ້ງຕາມຫ ກ ວຊ າການ. - ສະພາບບນ ຫາລາຄາຜນົຜະລດ : ລາຄາຜນົ ຜະລດ ທາງດາຼັ້ນກະສກ ໍານ ນຼັ້ ຕໍ ່າກວ່າລາຄາໃນທອຼັ້ງຕະຫ າດສະເ ໝ ເພາະຊາວກະສກ ອນບໍ ່ສາມາດເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົ ໂດຍສະເພາະການຜະລດ ຂອງບຸກຄນົ ບໍ ່ ສາມາດເກບ ກກ ຕຸນໄວໄຼັ້ດຼັ້ ເຊ ່ນ ຜກ , ໝາກໄມຼັ້ບໍ ່ສາມາດຮກ ສາໄວຈຼັ້ ່ ງຕອຼັ້ງຂາຍຜ່ານພໍ ່ຄາຼັ້, ແມ່ຄາຼັ້ຄນົກາງເຮດ ໃຫລຼັ້າຄາຖກ ກ່ ວາທອຼັ້ງຕະຫ າດ ຫ າຍເທົ ່າ. ນອກຈາກນ ນຼັ້ ຍງ ມບ ນຫາ ໃນການລໍາລຽງຂົນສົ ່ງຈາກແຫ່ ງຜະລ ດອອກສ່ ຕະຫ າດຍອຼັ້ ນ ເສ ນຼັ້ ທາງ ຄມົ ມະນາຄມົ ບໍ ່ສະດວກ. - ສະພາບບນ ຫາທາງສງ ຄມົ : ບນ ຫາສງ ຄມົ ລາວກໍມຄ ວາມແຕກຕ່ າງກນ ໄປຕາມແຕ່ ລະທອຼັ້ ງຖ ່ ນຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຂະນບົທໍານຽມປະເພນ, ຄ່ ານຍ ມົ ຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເພາະວ່າບນ ຫາສງ ຄມົ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ມຫ າຍບນ ຫາ ເຊ ່ນ ຄອບຄວົ ໃຫຍ່ , ມລ ກຫ າຍຄນົ , ມຄ ວາມທຸກຈນົ , ລະດບ ການສກຶ ສາຕາ. ເຊ ່ອຖແ ບບງມົ ງວາຍ, ສຸຂະພາບ ອະນາໄມບໍ ່ຖກ ຕອຼັ້ງຕາມຫ ກ ວຊ າການ, ຂາດອາຫານ ແລະ ສານໄອໂອດນ , ຂາດສະຖາບນ ບໍລກ ານທາງສງ ຄມົ , ສະ ຖາບນ ການສກຶ ສາ ເຊນ ໂຮງຮຽນອາຊວ ະສກຶ ສາ, ສະຖາບນ ເຝ ກງານອາຊບ , ໂຮງຫມໍແລະ ອ ່ນໆ. ສະຫຸ ບລວມແລວຼັ້ ຊົນນະບົດໃນປ ດຈຸບ ນມ ການປ່ ຽນແປງໄປຕາມສະພາບສ ງຄົມ ວ ດທະນະທໍາ, ເສດຖະກດ ແລະ ເທກ ໂນໂລຢ , ບນ ຫາຂະນບົທໍານຽມປະເພນ, ທງ ໝດົ ນ ຼັ້ ເປ ນບນ ຫາທ ່ໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມສນົ ໃຈຈາກຜ ຼັ້ ທ ່ ມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພ ່ ອໃຊຄຼັ້ ວາມພະຍາຍາມ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ໃຫຊຼັ້ ນົ ນະບດົ ໄດມຼັ້ ກ ານ ພດ ທະນາກາຍເປ ນຕວົ ເມອ ງເທ ່ອລະກາຼັ້ວ.

63 ບດົທ 10 ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ (Rural Development) ນກ ວຊ າການຫ າຍທ່ ານໄດໃຼັ້ຫທຼັ້ ດ ສະນະ ໃນຄວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່ າ “ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ " ໄວຼັ້ ຫ າຍໆຢ່ າງດ ່ງນ ຼັ້ : ທະນາຄານໂລກ (World Bank 1-75 : 17) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໄວວຼັ້່າ: ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໝາຍເຖງ ຂະບວນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມທຸກຈນົຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ໃຫຼັ້ ຫຸ ດໜອຍຼັ້ ລງົໂດຍໃຫມຼັ້ ກ ານເພ ່ ມຜົນຜະລດ ແລະ ລາຍໄດຫຼັ້ າຍກ່ ວາການກະຈາຍລາຍໄດຼັ້ແລະ ການ ປ່ ຽນແປງໂຄງສາຼັ້ງ ທາງສງ ຄມົ , ເສດຖະກດ , ການເມອ ງໂດຍໃຊກຼັ້ ານຈດ ສນ ຊບ ພະຍາກອນ ເຊ ່ນ ຈດ ສນ ອາຊບ , ຊບ ສນ ແລະ ຊອກຫາທ ່ດນ ໃຫຊຼັ້າວຊນົນະບດົໄດມຼັ້ ບ ່ອນຢ່ ອາໄສ ແລະ ທໍາມາຫາກນ . ສນ ຍາ ສນ ຍາວວ ນ (2527 : 284 ) ໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າວ່າ: ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໝາຍເຖງ ການປ່ ຽນແປງ ໄປ ຕາມ ແຜນທ ່ ໄດກຼັ້ ໍານດົທດ ທາງ, ໄລຍະເວລາ, ອດ ຕາຄວາມໄວ, ງບົປະມານ ແລະ ວທ ກ ານໄວລຼັ້່ ວງໜາຼັ້, ຊນົ ນະບດົ ໝາຍເຖ ງດນ ແດນທ ່ ຢ່ ນອກຕວົ ເມອ ງເປ ນດນ ແດນທ ່ ຄນົ ສ່ ວນຫ າຍຂອງປະເທດອາໄສຢ່ . ດນ ແດນແຫ່ງ ນ ມຼັ້ ຄ ວາມຫ າຼັ້ຫ ງ , ມຫ າຍບນ ຫາທ ່ ສໍາຄນ ທ ່ ຈະຕອຼັ້ ງແກໄຼັ້ຂໃຫຫຼັ້ ຸ ດໜອຼັ້ ຍລງົກ່ ວາເກົ ່າ, ດ ່ງນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາ ຊນົ ນະບດົ ແມ່ນການປ່ ຽນແປງພາຍ ໃນຊນົ ນະບດົ ຢ່ າງມແ ຜນ ແລະ ມທ ດ ທາງ ແນ່ນອນ ເພ ່ອເຮດ ໃຫຄຼັຸ້ນະພາບ ວດ ຂອງປະຊາຊນົດຂ ຶ ຼັ້ນກ່ວາເກົ ່າ. ປ ດຊະຍາ ເວສາລດ (2528 : 6 - 7) ໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າວ່າ: ຄວາມໝາຍການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົມອ ງົປະ ກອບ ດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ແມ່ນຂະບວນການທ ່ມກ ານດໍາເນນ ການຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງນບ ແຕ່ມ ກຼັ້ ໍານດົວດ ຖຸ ປະສງົ, ເປົ ຼັ້າໝາຍ, ການດໍາເນນ ການ, ການວາງແຜນ, ການປະເມນ ຜນົ , ມກ ານປ ບປຸງ ແລະ ແກໄຼັ້ຂເປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ວທ ກ ານເພ ່ອກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງໃຫດຼັ້ຂ ຶ ຼັ້ນ. ຂ) ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ແມ່ນການກະທໍາທ ່ມຄ ວາມຕ ຼັ້ງໃຈຄ ມກ ານດໍາເນນ ວຽກງານທ ່ມວ ດ ຖຸປະ ສງົ ຫ ເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ຊດ ເຈນ ເພ ່ອແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມທຸກຈນົ ແລະ ສຸຂະພາບອະນາໄມ. ດ ່ງນ ນຼັ້ , ການພດ ທະນາ ຊນົນະບດົຕອຼັ້ງມກ ານກໍານດົການກະທໍາໄວລຼັ້່ວງໜາຼັ້ ເພ ່ອກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ມກ ານປ ບປຸງປ່ ຽນແປງ ຫ ສົ ່ງເສມ ໃຫທຼັ້ ອຼັ້ງ ຖ ່ ນ (ຊນົນະບດົ ) ໄດມຼັ້ ວ ວ ດ ທະນາການດຂ ຶ ຼັ້ນໃນທຸກດາຼັ້ນ. ຄ) ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ແມ່ນການດໍາເນນ ການໃຫເຼັ້ກດ ການປ່ ຽນແປງວດ ຖຸປະສງົຂອງການພດ ທະ ນາຊນົນະບດົມຄ ວາມມາຫວງ ໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງສະພາບສງ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດ ລວມທງ ການດໍາລງົຊວ ດ ຂອງ ປະຊາຊນົໃຫມຼັ້ ສ ະພາບທ ່ດຂ ຶ ຼັ້ນ, ການພດ ທະນາຊນົນະບດົແມ່ນຂະບວນການທ ່ ບໍ ່ ຢຸດນ ່ ງ, ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ມຄ ວາມມຸ່ງໝ ນຼັ້ເພ ່ອປ ບປຸງຄຸນະພາບຊວ ດ ຂອງປະຊາຊນົ ໃນຊນົ ນະບດົ , ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ງພດ ທະນາ ບຸກຄນົ ເປ ນສໍາຄນ ຄ ຕອຼັ້ງປ ບປຸງຄຸນະພາບຊວ ດ ຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າມຄ ວາມຮ ຄຼັ້ ວາມສາ ມາດທົ ່ວໄປ, ມສ ຸຂະພາບອະນາໄມດຂ ນ , ມ ໂອກາດໄດພຼັ້ ດ ທະນາຕນົ ເອງ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ບໍ ່ ວ່ າຈະເປ ນໂຄງການ ຫ ກດ ຈະກໍາໃດໆໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ ງຖ ຄຸນະພາບຊ ວດ ຂອງຄນົຊນົນະບດົ ເປ ນບນ ຫາສໍາຄນ . 2. ຄວາມຈາໍ ເປ ນຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ລກ ສະນະຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົໃນແຕ່ ລະປະເທດ ອາດຈະມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ແຕ່ ຄວາມຈໍາເປ ນທ ່ ຈະ ຕອຼັ້ງມກ ານພດ ທະນາຊນົນະບດົມຫ າຍປະການດ ່ງບນ ຫາທ ່ໄດກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ . ສະນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຊນົ ນະ ບດົ ຈຶ ່ ງຕອຼັ້ງມຄ ວາມຈາໍເປ ນດ ່ງນ ຼັ້ :

64 2.1 ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມຈ ຸເປ ນດາຼັ້ນມະນຸດສະທໍາ ເພ ່ອຄວາມເປ ນເອກະພາບ, ສະເໝພ າບ ແລະ ປະຊາທປ ະໄຕຂອງປະຊາຊນົ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງຖວ ່າຄນົໃນຊນົ ນະ ບດົກໍ ່ ແມ່ນສະມາຊກ ຂອງສງ ຄມົໃນປະເທດ ຄວນຈະໃຫພຼັ້ ວກເຂາົເຈົ ຼັ້າໄດຮຼັ້ ບ ໂອກາດ ແລະ ສດ ທປ ະໂຫຍດ ໃຫຼັ້ມ ຊວ ດ ຄກ ນ ກບ ຄນົໃນຕວົ ເມອ ງ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຊນົນະບດົຕອຼັ້ງມຄ ວາມພະຍາຍາມເອ ຼັ້ອອານວຍປະ ໂຫຍດ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົໃນທຸກດາຼັ້ນ. 2.2 ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມຈເປ ນທາງວົ ຼັ້ານການເມອ ງ ເພ ່ອປະຕບ ດ ຕາມແນວທາງການເມອ ງຂອງພກ ໃຫປຼັ້ ະກດົ ຜນົ ເປ ນຈງ . ຕອຼັ້ງເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ມຄ ວາມ ເຂົ ຼັ້າໃຈ ແລະ ຊາບຊມຶ ແນວທາງການເມອ ງຂອງພກ ຢ່ າງເລກ ເຊ ່ ງ ແລະ ຖກ ຕອຼັ້ງ, ຈດ ຕ ຼັ້ງປະຕບ ດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໄດຼັ້ ຮຽນການເມອ ງໃນແຕ່ ລະທອຼັ້ງຖ ່ ນ ຫ ຄດ ເລອ ກເອາົຕວົ ແທນຂອງປະຊາຊນົ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນເຂົ ຼັ້າມາກຈດ ແນວ ທາງ ນະ ໂຍບາຍແລວຼັ້ລງົໄປປະຕບ ດ ຢ່ ໃນຂ ນຼັ້ທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃຫມຼັ້ ປ ະສດ ທຜ ນົ ໃນການປົກຄອງ ໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາ ຊນົ ເຂົ ຼັ້າໃຈສະພາບບນ ຫາ ແລະ ຄວາມເປ ນຂອງຕນົ ເອງໃນປ ດຈບຸ ນ ແລະ ອະນາຄດົ . 2.3 ເຫດຜນົ ແລະ ຄວາມເປ ນເພ ່ອປອຼັ້ ງກນ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຊຸມຊນົ ເມອ ງ ເພ ່ອປອຼັ້ ງກນ ແລະ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມແອອດ ຂອງຊຸມຊນົ ເມອ ງ ເນ ່ອງຈາກມຄ ນົ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົຫ ່ງໄຫ່ ເຂົ ຼັ້າມາຊອກຫາວຽກເຮດ ງານທໍາຢ່ ໃນຕວົ ເມອ ງ ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ບນ ຫາຫຍຸງຼັ້ຍາກໃນຕວົ ເມອ ງ ເຊ ່ນ ຄວາມແອ ອດ , ພາວະອາກາດມຜ ດ , ບນ ຫາສງ ຄມົ , ບນ ຫາການບໍລກ ານສາທາລະນະ ບນ ຫາເຫ ົ ່ານສາມາດແກໄຼັ້ຂ ແລະ ປອຼັ້ ງກນ ບໍ ່ ໃຫເຼັ້ພ ່ມທະວ ຄວາມຮຸນແຮງຂຶ ຼັ້ນຕອຼັ້ ງສາຼັ້ງຄວາມຈະເລນ ອອກສ່ ຊນົ ນະບດົ ເຮດ ໃຫຊຼັ້ ນົ ນະບດົກາຍເປ ນ ຕວົ ເມອ ງ ເທ ່ອລະກາຼັ້ວ. 3. ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເປ ນຫວົ ໃຈຂອງການພດ ທະນາປະເທດ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເປ ນຈດຸ ສໍາຄນ ຈະເຮດ ໃຫປຼັ້ ະເທດຊາດມຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ໄດຼັ້ເຂາົກໍເຮດ ໄປ. ປະເທດຊາດມຄ ວາມຈະເລນ ກາຼັ້ວໜາຼັ້ໄວຕຼັ້ອຼັ້ງເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົສ່ວນຫ າຍຂອງປະເທດມຄ ວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງ, ມຄ ວາມ ສາມາດ, ມສ ຸຂະພາບພະລະນາໄມສມົ ບ ນ, ຢ່ ດກ ນ ດ, ໃນປ ດຈບຸ ນ ປະເທດລາວພວກເຮາົຍງ ບໍ ່ທນ ສາມາດກຸມຼັ້ ຕນົ ເອງໃນຫ າຍດາຼັ້ນ. ຄວາມຈໍາເປ ນພາວະວໄ ສອ ນໜຶ ່ ງຕອຼັ້ ງມ ການຕ ດຕໍ ່ ພົວພ ນກ ບຕ່ າງປະເທດທາງດາຼັ້ນການ ຕ່າງປະເທດ ແລະ ດາຼັ້ນການຄາຼັ້ ແລະ ອ ່ນໆ. 4. ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເປ ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງປະເທດ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ເປ ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາທ ່ ເປ ນສາເຫດກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ມບ ນ ຫາອ ່ນໆ ຫ ປອຼັ້ ງກນ ບນ ຫາຫ າຍບນ ຫາບໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນ, ເພາະວ່າ ບນ ຫາທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນປະເທດເຮາົແມ່ນມສ າເຫດມາຈາກຄວາມທຸກຈນົຂອງ ປະຊາຊນົໃນຊນົ ນະບດົ , ດ ່ງນ ນຼັ້, ຖາຼັ້ຫາກໜ່ ວຍງານຂອງລດ ຫ ເອກະຊນົ ໄດດຼັ້ໍາເນນ ການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມທຸກ ຈນົຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົກໍຈະເປ ນການຊ່ ວຍແກໄຼັ້ຂບນ ຫາອ ່ນໆທ ່ ຈະເກ ດຂຶ ຼັ້ນໃນສງ ຄມົ ລາວໄດ.ຼັ້ 5. ແນວຄດ ໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ 5.1 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເປ ນແນວຄດ ພ ຼັ້ນຖານໂດຍທົ ່ວໄປ ເປ ນແນວຄດ ທ ່ມກ ານພວົ ພນ ສບ ເນ ່ອງມາຈາກທດ ສະດກ ານຈະເລນ ເຕບ ໂຕທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ເນ ຼັ້ອ ໃນສໍາຄນ ຂອງແນວຄດ ນ ຼັ້ແມ່ນເສດຖະກດ ຂອງຊນົ ນະບດົ ໝາຍເຖງ ເສດຖະກດ ກະສກ ໍາ (ອງ ຕາມທດ ທາງພດ ທະ ນາຊນົ ນະບດົ ຂອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄ ຼັ້ງທ VI ຂອງພກ ປະຊາຊນົ ປະຕວ ດ ລາວ ປ 1996). ການພດ ທະນາຊນົ ນະ ບດົຂອງປະເທດເຮາົຕອຼັ້ງພດ ທະນາການກະສກ ໍາ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາກະສກ ໍາແມ່ນປ ດໄຈຂອງການຜະລດ ໃນ ທຸກດາຼັ້ນ ເຊ ່ນ ການປ ບປຸງໂຄງສາຼັ້ງ, ການປ ກຝ ງ, ການຜະລດ ແຫ່ງນາ, ການຊອກຫາເຄ ່ອງມທ ່ ເປ ນບດ ໄຈ ການ ຜະລດ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ, ປ ບປຸງຕະຫ າດ, ການຄມົ ມະນາຄມົ ຂນົສົ ່ງ, ມາໃຊເຼັ້ຕກ ໂນໂລຍເ ຂົ ຼັ້າໃນການຜະລດ .

65 5.2 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ດວຼັ້ ຍການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ໃນແນວຄດ ນ ຼັ້ ເພ ່ນໄດນຼັ້າໍໃຊມຼັ້ າແລວຼັ້ໃນປະເທດໄທ ໃນປ ພສ 2505 ເປ ນແນວຄດ ທ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ການສະໜບ ສະໜຸນຈາກອງົການສະຫະປະຊາຊນົ ເຊ ່ ງເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈາກແນວຄວາມຄດ ຂອງນກ ສງ ຄມົ ວທ ະຍາ ຄນົ ອາເມລກ າເພ ່ນ ໄດປຼັ້ ະຕບ ດ ຕາມຫ ກ ການ ແລະ ວທ ດ ໍາເນນ ງານພດ ທະ ນາຊນົ ນະບດົ ຄ ແບບການພດ ທະນາຊຸມຊນົ , ເພ ່ນໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ ໜກ ການເຮດ ວຽກງານຂອງລດ ໃນລະດບ ທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ຫ ບາຼັ້ນໃນລກ ສະນະເປ ນຜ ນຼັ້ ໍາໃນການປ່ ຽນແປງ (Change Agent) ຄນົ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ຈະເປ ນຜ ຮຼັ້່ ວມມກ ບ ຜ ນຼັ້ ໍາຂ ນຼັ້ເມອ ງ, ເພ ່ອສາຼັ້ງກ່ ຸມຄນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນ ແລະ ກໍານດົ ບນ ທ່າຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ , ຈາກນ ນຼັ້ຈຶ ່ ງມກ ານກໍານດົແນວທາງແລວຼັ້ວາເນນ ການແກໄຼັ້ຂ ບນ ຫາ ຫ ພດ ທະນາທອຼັ້ງຖ ່ ນຮ່ ວມກນ . ໂດຍໃຊຫຼັ້ ກ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ, ຊ່ ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ ເຊ ່ ງຄນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນຕອຼັ້ງ ຮ ຈຼັ້ ກ ຕນົ ເອງ, ເຂົ ຼັ້າໃຈທອຼັ້ງຖ ່ນຂອງຕນົ ເອງທາງດາຼັ້ນວຖ ຊ ວ ດ ແລະ ວດ ທະນະທໍາ, ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົທ ່ ໃຊຼັ້ຫ ກ ການ ແລະ ວທ ພ ດ ທະນາຊຸມຊນົນ ມຼັ້ ຈ ດຸ ປະສງົທ ່ຈະປ ບປຸງ ໃນທຸກບາຼັ້ນບໍ ່ ວ່າຈະແມ່ນທາງດາຼັ້ນການເພ ່ມພ ນ ຜະລດ ຜນົ , ທາງດາຼັ້ນກະສກ ໍາກ່ ຽວກບ ເສດຖະກດ ຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ , ສາທາລະນະສຸກ, ການສກຶ ສາ ສລ ະປະ ວນ ນະຄະດ ແລະ ການປົກຄອງຕນົ ເອງ, ການພດ ທະນາໃນຮ ບແບບການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ນ ຼັ້ແມ່ນໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມນຍ ມົ ຊມົ ຊອບ ຢ່ າງກວຼັ້າງຂວາງຂອງບນ ດາປະເທດທ ່ກໍາລງ ພດ ທະນາ ຈາກບນ ຫາທ ່ ກ່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ລດົ ລະ ວງົການພາຍນອກ ຈະຕອຼັ້ ງໃຫຄຼັ້ ວາມຊ່ ວຍເຫ ອ ເພ ່ ມເຕ ມໃນດາຼັ້ນການເງນ ແລະ ບາຼັ້ນວຊ າການ. ໂດຍສະເພາະຄນົ ທອງຖ ່ ນທນ ມ ຄວາມຮ ຄຼັ້ ວາມສາມາດໃນດາຼັ້ນການນໍາພາ, ດາຼັ້ນວຊ າການດາຼັ້ນຕ່ າງໆ ແລະ ດາຼັ້ນທນຶ ຮອນ ລດ ຈະຕອຼັ້ງໃຫຄຼັ້ ວາມ ຊ່ວຍເຫ ອ 5.3 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ບນ ຫາຄວາມທຸກຈນົ ແນວຄດ ນ ຼັ້ໄດຮຼັ້ບ ການປ ບປຸງຂຶ ຼັ້ນຈາກແນວຄວາມຄດ ຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕ່າງໆ ທ ່ ບໍ ່ ປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດ ໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມທຸກຈນົ ຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຂອງທະນາຄານໂລກ (the world bank 1975:2) ຈາກບນ ຫາດ ່ງກ່າວປະນາຄານໂລກຈງ ໃຫຄຼັ້ ວາມໝາຍ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ວ່າ: ການພດ ທະນາ ຊນົ ນະບດົ ແມ່ນການກໍາຈດ ບນ ຫາຄວາມທຸກຈນົໃນຊນົ ນະບດົໃຫໝຼັ້ ດໄປ ົ , ໝາຍຄວາມວ່າ ການພດທະ ນາຕອຼັ້ງມ ການກໍານດົ ກ່ ຸມເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງກ່ ຸມຄນົ ທ ່ ທຸກຈນົ , ກ່ ຸມຄນົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ແມ່ ນກ່ ຸມຄນົ ທ ່ ບໍ ່ ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມ ຕອຼັ້ງການຂ ນຼັ້ພ ຼັ້ນຖານໄດດຼັ້ ວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ໂຄງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕາມແນວຄດ ນ ຼັ້ຈຶ ່ ງເປ ນໂຄງການ ທ ່ ຕອບສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ງການພ ຼັ້ນຖານທ ່ມຂ ອບເຂດການພດ ທະນາ, ເປ ນການພດ ທະນາແບບນອຼັ້ ຍໆ ເນ ນຼັ້ ໜກ ການເພ ່ມລະດບ ລາຍໄດຂຼັ້ອງຄນົທຸກຈນົເປ ນພ ຼັ້ນຖານໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມາດລຽຼັ້ງຕນົ ເອງໄດ.ຼັ້ 5.4 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕາມແບບຂອງປະເທດຈນ ແນວຄວາມຄດ ການພດ ທະນາຂອງປະເທດຈນ ແມ່ນການພດ ທະນາທ ່ ບໍ ່ ຕອຼັ້ງການຄວາມຊ່ ວຍຕນົ ເອງ ແມ່ນອານານຄ ມົ ຈາກພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກປະເທດຢ່ າງສ ຼັ້ນເຊງ ໂດຍຖເ ອາົໂຄງສາຼັ້ງຂອງຊນົ ຊ ນຼັ້ ປະຊາຊນົ ເປ ນ ເຈົ ຼັ້າຂອງທ ່ ດນ ການເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງທດ ນ ໃນຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ສາເຫດສໍາຄນ ຂອງຄວາມທຸກຈນົ ແລະ ເປ ນອຸປະສກ ໃນ ການພດ ທະນາ ແນວຄ ດ ໃນການພ ດທະນາຊນົ ນະບດົ ຂອງຈນ ແມ່ ນການພດ ທະນາຊນົ ນະບົດທ ່ ເນ ນຼັ້ ໜກ ອ ງຕາມ ສງ ຄມົ ນຍ ມົ ມກ ານຈດ ລະດບ 8 ວາມລ ະວ່າງດາຼັ້ນກະສກ ໍາ ໃຫເຼັ້ທົ ່າທຽມກນ ສາຼັ້ງສະຖາບນ ຮບ ຜດ ຊອບພດ ທະນາ ຊນົ ນະບດົ ຕ່າງໆທ ່ມຄ ວາມເໝາະສມົ ລດ ຖະບານໄດຼັ້ມອບໝາຍໜາຼັ້ທ ່ ໃຫສຼັ້ ະຖາບນ ເຮາົນ ນຼັ້ ຢ່ າມອ ດ ສະຫ ະໃນ ການດໍາເນນ ງານຮ່ ວມກນ , ມກ ານປ ບຕວົ ຕາມລະບບົ ພາຍໃນໄດ.ຼັ້ ແນວຄດ ນ ຼັ້ສາມາດຫຸ ດຜ່ ອນຊ່ ອງຫວ່ າງຂອງ ຄວາມທຸກຈນົທໍາລາຍອະພສ ວຕ່ າງໆໃຫໝຼັ້ ດົໄປ. ຜົນສໍາເລດ ເເລວຼັ້ ວ່ າກ່ າວນ ຼັ້ໄດມຼັ້ າຈາກຄວາມພງຫວງ ໃນການ ພດ ທະນາອ່າງຈງ ໃຈຂອງຜ ນຼັ້ ໍາຈນ ໂດຍໃຫອຼັ້າການຂ ນຼັ້ ຕອນເລ ່ມ ແລະ ວາງເມນ ການພດ ທະນາດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ. ໃນ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົຂອງຈນ ໄດມຼັ້ ກ ານເລອ ກເປ ນຕົນຼັ້ ຕໍ

66 ຂ ນຼັ້ຕອນກະການຄດ ເລອ ກຜນົໂດຍກ່ ຸມຄນົ ເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ເປ ນຄດ ເລອ ກຕ ຼັ້ງເປ ນຜ ຄຼັ້ ວບຄຸມດວຼັ້ ຍເຫດນ ຼັ້ກ່ ຸມຄນົ ໃນ ຊນົນະບດົຈຶ ່ ງເປ ນກ່ ຸມທ ່ ເພ ່ ງຕນົ ເອງ, ການຈດ ການ ແລະ ນາໍໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນຂອງຕນົ . ຈາກບນ ຫາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ສະຫຸ ບໄດວຼັ້່ າ ແນວໃດໃນການພທ ະນາຂອງຈນ ແມ່ ນແນວຄດ ພດ ທະນາໄດຼັ້ ເອາົໃຈໃສ່ການພດ ທະນາທາງສງ ຄມົ ແລະ ຈດ ໃຈຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົຫ າຍກ່ວາການພດ ທະນາດາຼັ້ນວດ ຖຸເຊ ່ນ: ການພ ດທະນາຊົນນະບົດທ ່ ເລ ມຈາກພ ຼັ້ນຖານຂຶ ຼັ້ນຫາສ ນກາງ (ລ່ ຸມຂຶ ຼັ້ນເທ ງ) ໝາຍຄວາມວ່ າ ການ ພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໃນລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນເປ ນຜ ລຼັ້ ເ ລ ່ມ ຫ ມສ ່ ວນສໍາຄນ ໃນການຄດ , ການ ຕດ ສນ ໃຈ, ວາງແຜນ ແລະ ລງົມປ ະຕບ ດ ຕວົຈງ . ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕາມແນວທາງຄວາມເປ ນຈງ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານ ເຊ ່ ງມກ ານພວົ ພນ ກບ ເລ ່ອງການ ພດ ທະນາຄຸນະພາບຊວ ດ ຂອງຄນົຊນົນະບດົ . ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕາມ ໂຄງການສາຼັ້ງວຽກເຮດ ງານທໍາ ໃຫຄຼັ້ ນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ນອກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ການ ພດ ທະນາຍງ ໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ໃນການພດ ທະນາເສດຖະກດ ຄວບຄ່ ກບ ການຮກ ສາສະພາບແວດລອຼັ້ ມ ອກ ດວຼັ້ຍ. 6. ເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແມ່ນຂະບວນການທ ່ ເຮດ ໃຫເຼັ້ກ ດການປ່ ຽນແປງທາງດາຼັ້ນຄຸນນະພາບຊ ວດ ຂອງ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ໃນທຸກດາຼັ້ນ ຄ ດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມທົ ່ວໄປໃຫຢຼັ້່ ໃນເກນ ມາດຕະຖານທ ່ດ ໃນຂ ນຼັ້ພ ຼັ້ນຖານ.. ສະນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຈຶ ່ ງມເ ປົ ຼັ້າໝາຍ ເນ ່ອງຈາກວ່າຄນົ ໃນ ຊນົນະ ບດົ ເປ ນຜ ປຼັ້ ະສບົກບ ບນ ຫາຕ່າງໆຢ່ າງຫ ວງຫ າຍ, ທຸກໆບນ ຫາລວຼັ້ນແຕ່ມກ ານເຊ ່ອມຕໍ ່ ກນ ເປ ນຕ່ ອງໂສຼັ້ແລະ ມ ຄວາມແຕກຕ່າງກນ ໄປຕາມແຕ່ລະທອຼັ້ງຖ ່ນ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ເພ ່ນຈຶ ່ ງແບ່ງເຂດຊນົນະບດົ ເປ ນດ ່ງນ ຼັ້ : 6.1 ຊນົ ນະບດົທ ່ ເປ ນເປົ ຼັ້າໝາຍໃນການພດ ທະນາ ເຂດຊນົນະບດົກາຼັ້ວໜາຼັ້: ແມ່ນເຂດທ ່ມຊ ນົລະປະທານສມົ ບ ນມນ ພຽງພໍສໍາລບ ການກະສກ ໄດຕຼັ້ ະ ຫ ອດ ປ ເຂດຊນົ ນະບດົ ປານກາງ: ແມ່ນເຂດຊນົ ນະບດົ ຢ່ ໃກຊຼັ້ ນົ ລະປະທານແຕ່ ຍງ ອາໄສ ເຮດ ໃຫລຼັ້ າຍໄດມຼັ້ ກ ານ ປ່ ຽນແປງໄປຕາມທໍາມະຊາດ. ເຂດຊນົ ນະບດົ ທຸກຈນົ : ເປ ນເຂດທ ່ ບໍ ່ ທນ ມກ ານປ່ ຽນແປງ ມຄ ວາມຂາດແຄນສາຜນົ ຜະລດ ຕາ ແລະ ອາໄສສະພາບແວດລອຼັ້ມຂອງທໍາມະຊາດເປ ນຕົນຼັ້ ຕໍ 6.2 ຄຸນະພາບຊວ ດ ຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ການພ ດທະນາຊົນນະບົດ ແມ່ ນເພ ່ ອເອ ຼັ້ອອໍານວຍຜົນປະ ໂຫຍດ ໃຫແຼັ້ ກ່ ຄົນໃນຊົນນະບດົ ເພ ່ ອໃຫຼັ້ ເຂາົເຈົ ຼັ້າ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ປະໂຫຍດໂດຍກງົເພ ່ອເຮດ ໃຫຄຼັຸ້ນນະພາບຊວ ດ ດຂ ຶ ຼັ້ນ (Guality of life) ຄຸນະພາບຊວ ດ ໝາຍ ເຖງ ການມຊ ວ ດ ທ ່ມສ ຸຂະພາບດມ ກ ານໃຊຊຼັ້ວ ດ ໃນສະພາບແວດລອຼັ້ ມບໍ ່ ສມົ ບ ນ ແລະ ມຄ ວາມສາມາດຮຽນຮ , ຼັ້ມ ເສລພ າບໃນການດໍາເນນ ການດາຼັ້ນຕ່າງໆ, ມຫ ກ ປະກນ ຄວາມໝ ນຼັ້ ຄງົ ໃນການດໍາເນນ ຊວ ດ ເພ ່ອພດ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ສະພາບແວດລອຼັ້ມຕາມທ ່ຕນົ ເອງປາຖະໜາ. 6.3 ເຮດ ໃ ຫຊຼັ້ ນົ ນະບດົມກ ານປ່ ຽນແປງທຸກດາຼັ້ນ ເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ສໍາຄນ ອກ ອນ ໜຶ ່ ງແມ່ນເຮດ ໃຫຊຼັ້ ນົ ນະບດົມກ ານປ່ ຽນແປງ ໃນທຸກດາຼັ້ນເພ ່ອເປ ນການຕອບ ສະ ໝອງຄວາມຈເປ ນຂ ນຼັ້ພ ຼັ້ນຖານທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາດ ່ງນ ຼັ້ : ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໄດກຼັ້ ນ ອາຫານທ ່ຖກ ສຸຂະລກ ສະນະ ແລະ ພຽງພໍກບ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຮ່າງກາຍ, ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມບ ່ອນຢ່ ອາໄສ ແລະ ມສ ະພາບແວດລອຼັ້ມທ ່ ເໝາະສມົ . ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມໂ ອກາດໄດນຼັ້ໍາ ໃຊກຼັ້ ານບໍລກ ານສງ ຄມົ ຂ ນຼັ້ ພ ຼັ້ນຖານທ ່ມຄ ວາມຈາໍ ເປ ນຕໍ ່ ການດໍາລງົຊ ວດ ແລະ ການປະກອບອາຊບ .

67 ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມຄ ວາມໝ ນຼັ້ຄງົ ແລະ ປອດໄພ ໃນຊວ ດ ແລະ ຊບ ສນ . ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມກ ານຜະລດ ທ ່ດ ແລະ ຊອກຫາອາຫານທ ່ມປ ະສດ ທພ າບ. ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົແຕ່ລະຄອບຄວົສາມາດຄວບຄຸມ ໃຫມຼັ້ ກ ານເກດ ລ ກຫ່າງໄດຕຼັ້າມຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງ ຕນົ ເອງ. ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ່ວນຮ່ວມໃນການພດ ທະນາຄວາມເປ ນຢ່ ແລະ ການກໍານດົຊວ ດ ຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຊຸມຊນົ . ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໄດມຼັ້ ກ ານພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນເຊ ່ ງບນ ຫາທງ ໝດົ ນ ຼັ້ໄດເຼັ້ປ ນການກໍານດົ ຄວາມຈໍາເປ ນພ ຼັ້ນຖານຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ແລະ ກໍເພ ່ອໃຫຄຼັ້ ນົ ໃນຊນົ ນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາ ຕາມເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ໄດກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ຼັ້ໃຫດຼັ້ຂ ຶ ຼັ້ນເທ ່ອລະກາຼັ້ວ. 7. ຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໄດມຼັ້ ຫ າຍແນວຄດ ແລະ ມຫ າຍໜ່ ວຍງານຮບ ຜດ ຊອບ, ພວກເຂາົເຈົ ຼັ້າເຫ ົ ່ານ ຼັ້ ໄດມຼັ້ ຄ ວາມພະຍາຍາມນໍາເອາົແນວຄວາມຄດ ຕ່າງໆກ່ ຽວກບ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ມາລວບລວມເປ ນແນວ ທາງໃນການປະຕບ ດ ເພ ່ອຊອກຫາສະພາບທ ່ ແທຈຼັ້ງ ແລະ ຄວາມ ແຕກຕ່າງກນ ຂອງຊນົ ນະບດົ , ວ່ານ ນຼັ້, ວທ ກ ານທ ່ . ນາໍໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົຈາໍມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ ອອກໄປ ເພ ່ອໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ສະພາບຄວາມ ເປ ນ ຈງ ຂອງຊນົນະບດົແຕ່ລະເຂດ. ເພ ່ນໄດສຼັ້ ະເໜຫ ກ ການໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົໄວລຼັ້່ ຸມນ ຼັ້ : 7.1 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໂດຍຖເ ອາົທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຫ ກ ໃນຫ ກ ການນ ຼັ້ ເພ ່ນໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມສໍາຄນ ກບ ທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ມຄ ວາມທຸກຈນົ ງ່າຍຕາມທດ ທາງຂອງແຂວງ ແລະ ເມອ ງໄດກຼັ້ ໍານດົໄວ, ຼັ້ເພ ່ອເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຂອງລດ ຖະບານຖກ ຈດຸ ໝາຍ ແລະ ສາຼັ້ງງບົປະມານຕາມສະ ພາບ ຄວາມທຸກຈນົຂອງປະຊາຊນົໃນທອຼັ້ງຖ ່ນນ ນຼັ້ . 7.2 ການພດ ທະນາໂດຍງບ ປາ ໃຫຄຼັ້ ນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຮ ຈຼັ້ ກ ຊ່ ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ ໃນຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຂໍນຼັ້ ຼັ້ແມ່ນເພ ່ອເພ ່ ມຄວາມຮ ຼັ້ຄວາມສາມາດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ມ ຄວາມ ສາມາດຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງໄດຫຼັ້ າຍເທົ ່າໃດຍ ່ ງເປ ນການດ ເພາະວ່າຄນົໃນຊນົ ນະບດົກໍ ່ ສາມາດຮບ ຮໄ ຼັ້ດວຼັ້່າການ ເພ ່ ງພາສງ ຄມົ ພາຍນອກ ຫ ຈາກລດ ຖະບານນ ນຼັ້ເປ ນພາລະ ໄລຍະໜຶ ່ ງ ແລະ ມບ າງປ ດໄຈເທົ ່ານ ນຼັ້ ໃນໄລຍະຜ່ ານມາ ປະຊາຊນົ ເຂົ ຼັ້າໃຈການພ ດທະນາວ່ າຮານຼັ້ ໃດກໍຕາມລວຼັ້ ນແຕ່ ຕອຼັ້ ງການເຜົ ່ າຕົນເອງ, ຫາລາຍໄດດຼັ້ ວຼັ້ ຍຕົນເອງ, ຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງເພ ່ອໃຫຊຼັ້ວ ດ ການເປ ນຢ່ ດຂ ຶ ຼັ້ນເທ ່ອລະກາຼັ້ວ. 7.3 ການພດ ທະນາຖານະຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ການພດ ທະນາແມ່ນເພ ່ອແນໃສ່ຄນົໃນຊນົນະບດົຜ ທຼັ້ ່ມຖ ານະທຸກຈນົ ໂດຍສະເພາະວດ ຖຸປະສງົຂອງຫ ກ ການນ ຼັ້ຕອຼັ້ ງການທ ່ ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໄປຕາມຂ ນຼັ້ ຕອນຢ່ າງໜອຼັ້ ຍທ ່ ສຸດກໄໍ ດຮຼັ້ ບ ການບໍລກ ານ ເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ຈາກລດ ທາງດາຼັ້ນສຸຂະພາບອະນາໄມ ແລະ ການສກຶ ສາ. 7.4 ການພດ ທະນາໂດຍແກໄຼັ້ຂບນ ຫາທ ່ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ຜະເຊນ ຢ່ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ ຫ ກ ການນ ຼັ້ລເ ລນ ດວຼັ້ຍວທ ງ ່າຍໆທ ່ ຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເຄຍ ເຮດ ເອາົເອງໄດຼັ້ແລະ ໃຊທຼັ້ ນຶ ໜອຼັ້ ຍ. ການເລ ່ມ ຕນົຕອຼັ້ງເຮດ ໃນສ ່ ງທ ່ ງ່າຍ ແລະ ປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດ ຈະເປ ນການສາຼັ້ງເສມ ກໍາລງ ໃຈໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ມຄ ວາມມຸ່ງ ໝ ນຼັ້ທ ່ ຈະພດ ທະນາຕນົ ເອງຂຶ ຼັ້ນໄປພອຼັ້ ມກບ ການສາຼັ້ງເສມ ເພ ່ມຂດ ຄວາມສາມາດ ໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາດວຼັ້ ຍ ຕວົ ເອງ ການທ ່ຈະນາໍເອາົວທ ທ ່ຍາກ ຫ ນາໍເອາົເທກ ໂນໂລຢ ທ ່ທນ ສະໄໝມາໃຊຈຼັ້ ະບໍ ່ ເກດ ຜນົ ດ ເພາະຄນົ ໃນ ຊນົ ນະບດົ ເຂາົເຈົ ຼັ້າຍງ ບໍ ່ທນ ມກ ານຮຽນຮ , ຼັ້ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ສ່ ວນຫ ວງຫ າຍຍງ ມໂ ອກາດໜອຼັ້ ຍທ ່ ຈະຫາວດ ສະດຸ, ອຸປະກອນ, ເຄ ່ອງມ, ເຄ ່ອງໃຊເຼັ້ຫ ົ ່ານ ນຼັ້ມານໍາໃຊຼັ້ດ ່ງນ ນຼັ້, ການເລ ່ມຕົນຼັ້ ດວຼັ້ ຍໂຄງການທ ່ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ສາມາດແກບຼັ້ ນ ຫາໄດຼັ້ ດວຼັ້ຍຕວົ ເອງນ ນຼັ້ຈະເປ ນການເລ ່ມຕົນຼັ້ພດ ທະນາຄວາມສາມາດຂອງຄນົ ໃນຊນົນະບດົໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນ.

68 7.5 ການພດ ທະນາ ໂດຍໃຫຊຼັ້າວຊນົ ນະບດົມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ຫ ກ ການນ ຼັ້ມຄ ວາມສໍາຄນ ຫ າຍໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພາະວ່ າການທ ່ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ເກ ດມ ຄວາມຮ ສຼັ້ ກຶ , ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຮ່ ວມກນ , ຮ ຈຼັ້ ກ ຄດ , ຮ ຈຼັ້ ກ ພຈ າລະນາບນ ຫາ ຄົນຼັ້ ຄວຼັ້າບນ ຫາ ແລະ ມວ ທ ດ ນ ເນນ ໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາເທົ ່າທ ່ມຄ ວາມສາມາດເຮດ ໄດ, ຼັ້ນ ນຼັ້ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຊນົນະບດົມຄ ວາມກາຼັ້ວ ໜາຼັ້ ວ່ອງໄວ ສ່ວນໜ່ວຍງານຂອງລດ ແລະ ເອກະຊນົນ ນຼັ້ຈະມໜ າຼັ້ທ ່ພຽງແຕ່ ໃຫຄຼັ້ວາມສະໜບສະ ໜຸນເທົ ່ານ ນຼັ້. 7.6 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໂດຍໃຊຫຼັ້ ກ ການພດ ທະນາຊຸມຊນົ ຈາກຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົທ ່ກ່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ແລວຼັ້ຍງ ມຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົທ ່ໄດຮຼັ້ ບ ການປ ບປຸງ, ປະສມົ ປະສານປະສບົ ການໃນການດໍາເນນ ວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໂດຍໄດນຼັ້ ໍາເອາົແນວຄດ ຂະບວນການພດ ທະນາຊຸມຊນົມານາໍ ໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ການພດ ທະນາທ ່ຖເ ອາົຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ ເປ ນຫ ກ ໃນຫ ກ ການນ ຼັ້ ເພ ່ ນໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ ໜກ ຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງຄນົ ໂດຍສະເພາະ ໃນເລ ່ອງສຸຂະອະນາໄມ ແລະ ອ ່ນໆ ເຊ ່ ງນໍາໄປສ່ ການປະຕບ ດ ຕວົ ຈງ ຄ ມກ ານສໍາຫ ວດຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງປະຊາຊນົ ແຕ່ ລະບາຼັ້ນ ໂດຍລງົເລກ ເຖ ງ ຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງແຕ່ ລະຄອບຄວົ . ຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງຄົນໃນຊນົ ນະບດົ ມຄ ວາມສໍາຄນ ຫ າຍຕໍ ່ ການ ພດທະນາ , ດ ່ງນ ນຼັ້, ການເກບ ກໍາຂໍມຼັ້ ນກໍຕອຼັ້ງມຫ າຍວທ ເ ພ ່ອຊອກຫາຄວາມຕອຼັ້ງການທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງປະຊາຊນົ . ຂ) ການພດ ທະນາຕອຼັ້ງແມ່ນຄນົ ໃນຊນົນະບດົ ເປ ນຜ ລຼັ້ເ ລ ່ມ ແລະ ດໍາເນນ ການ. ການພດ ທະນາທ ່ ເລ ່ມຕົນຼັ້ ດວຼັ້ ຍປະຊາຊນົ ເອງນ ນຼັ້ ແມ່ນລເ ລ ່ມຈາກກ່ ຸມຄນົທ ່ມຄ ວາມສນົ ໃຈກ່ ຸມນອຼັ້ ຍໆ ເຊ ່ນ ການລຽຼັ້ງສດ , ລຽຼັ້ງປາຮ່ ວມກນ , ລວມກ່ ຸມຊາວນາ, ເຊ ່ ງຫ ກ ການນ ຼັ້ ເອາົໃຈໃສ່ ຄວາມຮຽກຮອຼັ້ງຕອຼັ້ງການຂອງ ປະຊາຊນົຕາມຈດຸ ພເ ສດຂອງແຕ່ລະເຂດ. ຄ) ການພດ ທະນາທ ່ສງເສມ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແລະ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງຄນ ໃນຊນົນະບດົ ການຊ່ ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ, ເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແລະ ການມສ ່ ວນຮ່ ວມເປ ນຫ ກ ການທ ່ ສໍາຄນ ຂອງການພດ ທະນາ ຊຸມຊນົ . ແຕ່ ໃນພາກປະຕບ ດ ຕວົຈງ ແລວຼັ້ມຄ ວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກ ໂດຍສະເພາະໃນຊນົນະບດົທ ່ມຄ ວາມທຸກຈນົຫ າຍເຊ ່ ງ ໃນ ໄລຍະທາອດ ຫ ໄລຍະເລ ມຼັ້ ຕົນຼັ້ຕອຼັ້ງອາໄສຄວາມຊ່ວຍເຫ ອ ຈາກອງົການຂອງລດ ກ່ ອນ, ແຕ່ ສ ່ ງສໍາຄນ ຕອຼັ້ງຊອກ ຫາ ຫ າຍວທ ເພ ່ ອມາກະຕຸນຼັ້ ແລະ ຈງ ໃຈໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມແຕ່ ລະໄລຍະເລ ່ມຕົນຼັ້ ລ ໄລຍະ ການ ການດບນ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຈນົເຖງ ໄລຍະປະເມນ ຜນົ ຂ ນຼັ້ ສຸດທາຼັ້ຍ, ການທ ່ ປະຊາຊນົ ເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມນ ນຼັ້ ໄດຼັ້ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົໄດມຼັ້ ກ ານຮຽນຮ ຈຼັ້າກການປະຕບ ດ ຕວົຈງ . ຈາກບນ ຫາທ ່ ກ່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ໄດເຼັ້ຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມປ ະສບົການອນ ສໍາຄນ ໃນການປະກອບສ່ ວນ ເຂົ ຼັ້າ ໃນການພດ ທະນາ, ການເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດເຼັ້ປ ນແຮງກະຕຸນຼັ້ ແລະ ຈງ ໃຈໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມນໍາ ເງນ ຕາມະແບບອງົກອນຂອງປະຊາຊນົ ເຊ ່ນ ຄະນະກໍາມະການຂອງບາຼັ້ນ ແລະ ຄະນະກາໍມະການລະດບ ທອຼັ້ງ ຖ ່ນ. 7.7 ການພດ ທະນາຕອຼັ້ງສອດຄ່ ອງກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມ ແລະ ການກຽມພອຼັ້ມຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຄະນະກໍາມະການພດ ທະນາຕອຼັ້ງມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈເລກ ເຊ ່ ງ ເຖງ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆຄ ດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ, ຮດ ຄອງປະເພນ ແລະ ຄວາມພອຼັ້ມຂອງ ປະຊາຊນົ . 7.8 ການພດ ທະນາຄວາມຕດ ສນ ໃຈ ແລະ ການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ ການພວົທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ ງໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການຄອງອງົການຈດ ຕ ຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນ ທອຼັ້ ງ ກບ ພອຼັ້ມກນ ຕດ ສນ ໃຈ ແລະ ໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນທ ່ມຢ ່ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ ເຊ ່ນ ຍາກອນຕາມທໍາມະຊາດ, ຊບພະຍາກອນ ມະນຸດ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ກໍ ່ ສາຼັ້ງຕວົ ບຸກຄນົກ່ ອນການສາຼັ້ງວດ , ການສາຼັ້ງຕວົ ປກຄນົ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງ ສາຼັ້ງຕວົ ບຸກຄນົ ໃຫມຼັ້ ຄ ຸນນະພາບ ໃນການຮບ ຮ , ຼັ້ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບ, ແນວທາງການພດ ທະນາ, ເປ ດໂອກາດໃຫຼັ້ ເຂາົເຈົ ຼັ້າຄດ ເລອ ກເອາົຄວາມເໝາະສມົ ຂອງສະພາບແວດລອຼັ້ມ ແລະ ຕວົບຸກຄນົ ເຂົ ຼັ້າມາດໍາເນນ ໃນການພດ ທະນາ.

69 ນອກຈາກຫ ກ ການທ ່ກ່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ແລວຼັ້ ກໍຍງ ມບ ນ ຫາທ ່ຈະຕອຼັ້ງໄດລຼັ້ວບລວມເຂົ ຼັ້າກນ ໃຫເຼັ້ປ ນລກ ສະ ນະທ ່ ເປ ນລະບບົ ຄບົ ວງົຈອນເພ ່ອດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາໃນການແກບຼັ້ ນ ຫາ ແລະ ຕອບສະໜອງຄວາມຕອຼັ້ ງການຂອງ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ໂດຍໝດົທຸກຄນົ ຕອຼັ້ ງນບ ຖສ ດ ຜນົ ປະໂຫຍດຮ່ ວມກນ ຊ່ ວຍເຫ ອ ກນ ເຫນ ອກົ ເຫນ ໃຈເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ມຄ ວາມເອ ຼັ້ອເຟ ຼັ້ອເພ ່ອແຜ່ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ , ຮກ ແພງກນ , ມຄ ວາມສາມກ ຄກ ນ . 8. ແນວທາງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໂດຍອງ ຕາມແຜນການ ແລະ ແນວທາງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຂອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ການ VI ຂອງ ພກ ໃນປ 1995 ແລະ ບນ ດາຫ ກ ການທ ່ ໄວກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ປ 3 ເຮາົອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າແນວທາງ ການພດ ທະນາ ລາວເວົ ຼັ້ານ ນຼັ້ມແ ນວທາງໃຫຍ່: 8.1 ການພດ ທະນາຈາກມະຫາພາກລງົຫາຈລຸ ະພາກ (Development from above) ການພດ ທະນາຈາກລະດບ ສ ງລງົສ່ ລະດບ ພ ຼັ້ນຖານ (ທອຼັ້ງຖ ່ນ) ແມ່ນຂະບວນການພດ ທະນາທ ່ມຈ ດຸ ເລ ່ມ ຕນົຈາກລດ ຖະບານ ໂດຍແມ່ນລດ ຖະບານເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົ ເປົ ຼັ້າໝາຍຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງປະຊາຊນົ ໂດຍອງ ໃສ່ ຂໍມ ນຼັ້ ຄວາມຈໍາເປ ນ ແລະ ບນ ຫາທ ່ມຢ ່ ໃນຊນົ ນະບດົ ແລວຼັ້ ວາງນະໂຍບາຍ, ແນວທາງດໍາເນນ ໃຫໜຼັ້ ່ ວຍງານຂອງ ລດ ຮບ ຜດ ຊອບແລວຼັ້ ນາໄປປະຕບ ດ ໃນລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນ, ການຄວບຄຸມການພດ ທະນາທງ ໝດົ ແມ່ນໜ່ ວຍງານຂອງ ລດ ມບ ດົ ບາດເປ ນຜ ນຼັ້ ໍາ ແລະ ຕດ ສນ ບນ ຫາ ໃນທຸກດາຼັ້ນຄ ການປ ບປຸງໂຄງສາຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານໂຄງລ່າງ, ການສົ ່ງເສ ມ ອາຊບ . ຈຸດໝາຍຂອງການພດ ທະນາຈາກມະຫາພາກລງົສ່ ຈລຸ ະພາກ ແມ່ ນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພ ່ ອສາຼັ້ງ ຄວາມຈະເລ ນເຕບ ໂຕທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ດໄຈການຜະລດ ມພ ຼັ້ນຖານກໍາລງ ດາຼັ້ນເສດຖະກດ ທງ ເປ ນ ການຊຸກຍ ໃຼັ້ຫເຼັ້ກ ດການພດ ທະນາປະເທດເວົ ຼັ້າລວມ, ເວົ ຼັ້າສະເພາະແມ່ ນການພດ ທະນາບາງສາຂາ ແລະ ບາງ ທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ມສ ກ ກາຍຍະພາບໃນການພດ ທະນາສ ງ ເພ ່ອຊກ ຈງ ພາກສ່ ວນທ ່ ບໍ ່ທນ ໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາ ໃຫມຼັ້ ທ ່ານ ອ່ ຽງໃນການພດ ທະນາ, ການພດ ທະນາມາຈາກມະຫາພາກລງົຫາຈລຸ ະພາກນ ມຼັ້ ຈ ດຸ ຄາຼັ້ງຄາດ ່ງນ ຼັ້ : ຄນົໃນຊນົນະບດົບໍ ່ ໄດມຼັ້ ສ ່ ວນສະເໜຄ ວາມຕອຼັ້ງການຂອງຕນົ ເອງ. ຄນົໃນຊນົນະບດົຂາດຄວາມກະຕລ ລ ົນຼັ້ ໃນການພດ ທະນາ ລດ ບໍ ່ ຮ ບຼັ້ ນ ຫາຄວາມຕອຼັ້ງການທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງປະຊາຊນົ , ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາແຕ່ ລະທອຼັ້ງຖ ່ ນບໍ ່ ກງົກບ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງປະຊາຊນົ . ເສຍຄ່າໃຊຈຼັ້່າຍສ ງເພາະເອາົແຕ່ເຕກ ໂນໂລຢ ທ ່ກາຼັ້ວໜາມາ ຼັ້ ນາໍ ໃຊໃຼັ້ນຊນົນະບ໐. ົ ລດ ຖະບານບໍ ່ ສາມາດ ແລການດໍາເນນ ງານໄດຢຼັ້່ າງທົ ່ ວເຖ ງເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາປະສບົ ບນ ຫາເກ ດມ ຄວາມຫ າຼັ້ຊາຼັ້ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການທ ່ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໃນຊນົນະບດົມໜ າຼັ້ທ ່ ໃນການປະຕບ ດ ຕາມ ແລະ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ໃນການພດ ທະ ນາທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນເທົ ່ານ ນຼັ້ ກໍຈະເປ ນການສະກດ ກ ນຼັ້ການພດ ທະນາຄນົທ ່ ເປ ນຊບ ພະຍາກອນທ ່ ສໍາຄນ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນ 8.2 ການພດ ທະນາຈາກຈລຸ ະພາກຂຶ ຼັ້ນສ່ ມະຫາພາກ (Development from above) ແມ່ນຂະບວນການພດ ທະນາທ ່ ສາຼັ້ງບດົ ບາດຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ແລະ ພະນກ ງານລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນໃຫຼັ້ ມຄ ວາມຕດ ສນ ໃຈການດົຕາມຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຕນົ ເອງ ໂດຍໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນເຊ ່ ງລດ ຖະບານມ ໜາຼັ້ທ ່ສະໜບສະ ໜຸນໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆ ເພ ່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫໄຼັ້ປຕາມຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ . ການພດ ທະນາຈາກຈລຸ ະພາກຂຶ ຼັ້ນສ່ ມະຫາພາກນ ຼັ້ ເປ ນແນວທາງການພດ ທະນາທ ່ ເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈາກຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົໂດຍຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ເອງເປ ນຜ ຕຼັ້ ດ ສນ ໃຈ ແລະ ກໍານດົຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຕນົ ເອງພອຼັ້ ມທງ ຍອມຮບ ເອາົ ຫ າຍໆແນວຄດ ໃນການພດ ທະນາທ ່ ຢ່ ໃນສະພາບແວດລອຼັ້ ມແຕກຕ່າງກນ . ເນ ່ອງຈາກວ່ າຄວາມໜກແ ໜນຂອງ ຼັ້ ບນ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການ ແຕ່ລະທອຼັ້ງຖ ່ນມອ ນ ສະເພາະເຈາະຈງົແຕກຕ່າງກນ .

70 o ການພດ ທະນາຈລຸ ະພາກຂຶ ຼັ້ນປະທໍາພາກນ ຼັ້ໄດມຼັ້ ຂ ໍດຼັ້ ່ງນ ຼັ້ : ເປ ນການສົ ່ງເສມ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົໃນດາຼັ້ນການພດ ທະນາຄຸນນະພາບຊວ ດ ເປ ນການສະໜບສະ ໜຸນໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ເຮດ ວຽກເປ ນກ່ ຸມ, ສາຼັ້ງການຮ່ ວມມຮ ່ ວມໃຈໃນການ ປະສານງານ ແລະ ມຄ ວາມຮບ ຜດ ຊອບຮ່ວມກນ . ເປ ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົຖກ ຈດຸ , ສົ ່ງເສມ ການໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນ ແລະ ເຮ ດໃຫກຼັ້ ານດ ແລການດໍາເນ ນວຽກງານໂຄງການພ ດທະນາໄດຢຼັ້່ າງທົ ່ ວເຖ ງ ແຕ່ ຢ່ າງໃດກໍຕາມການ ພດ ທະນາຈາກຈຸລະພາກຂຶ ຼັ້ນສ່ ມະຫາພາກນ ກຼັ້ ໍຍງ ມຂ ໍບຼັ້ ກົ ຜ່ ອງ ຖາຼັ້ຫາກອງົການຈດ ຕ ຼັ້ງຂ ນຼັ້ ທອຼັ້ ງຖ ່ ນບໍ ່ ເຂ ມຼັ້ ແຂງເພາະການເຂົ ຼັ້າຮ່ວມກ່ ຸມກນ ຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົບາງຄ ຼັ້ງອາດຈະບໍ ່ ສອດຄ່ ອງກບ ຈດຸ ໝາຍ ແລະ ແນວທາງການພດ ທະນາປະເທດ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຢ່ ໃນປະເທດຂອງພວກເຮາົໃນປ ດຈບຸ ນ ອາດຈະມຄ ວາມຈາໍ ເປ ນຈະຕອຼັ້ງໃຊກຼັ້ ານ ວາງແນວທາງ ໃນການພດ ທະນາຢ່ ໃນ 2 ແນວທາງນ ຼັ້ . ແຕ່ ສ ່ ງສໍາຄນ ຕອຼັ້ງໃຫມຼັ້ ກ ານປະສມົ ປະສານກນ ຢ່ າງໜກ ແ ໜນຼັ້ລະຫວ່າງລດ ແລະ ປະຊາຊນົພອຼັ້ມກນ ພດ ທະນາ. 8.3 ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແບບປະສມົ ປະສານ (Integrated Eural Development) ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແບບປະສົມປະສານ ແມ່ ນແນວທາງການພ ດທະນາທ ່ ແນໃສ່ ການປະສານ ນະໂຍບາຍ, ຍຸດທະວທ , ຂະບວນການ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນຕ່າງໆ ໃຫສຼັ້ອດຄ່ ອງເປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວກນ ເພ ່ອ ແກຼັ້ ໄຂບນ ທາ, ຍກົ ລະດບ ຄຸນນະພາບຊ ວດ ຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົໃຫສຼັ້ ງຂຶ ຼັ້ນ, ສົ ່ງເສ ມຄວາມສາມາດຂອງຄນົ ໃນ ຊນົ ນະບດົ ໃນການພດ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ປ ບປຸງສະພາບແວດລອຼັ້ ມຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຣ ່ ອວ ນວຍຕໍ ່ການພດ ທະນາຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງໂດຍຄນົຊນົນະບດົ ເອງ. 9. ຫ ກ ການດ ເນນ ງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແບບປະສມົ ປະສານ 9.1 ຫ ກ ການສາຫ ວດຂໍມຼັ້ ນເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ ຂອງຊຸມຊນົ . ການສາຫ ວດຂໍມຼັ້ ນ ແມ່ນການເກບ ກາຂໍມຼັ້ ນຂອງບາຼັ້ນ ໃນທຸກໆດ່ານຄ ເສດຖະກວ , ການສກຶ ສາ, ວດ ທະ ນະທ, ການປະກອບອາຊບ , ການຫວາງງານ, ຜນົ ຜະລດ , ກໍາມະສດ ທ ່ ດນ , ສາທາລະນະສຸກ, ຂະນບົທໍານຽມ ປະເພນ, ການພວົພນ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ຂອງຊຸມຊນົ , ຄວາມຕອຼັ້ງການ ແລະ ຄວາມຈາໍເປ ນ ຂໍມຼັ້ ນເຫ ົ ່ານເອາົມາ ເພ ່ອ ຈດ ລາດບ ບນ ຫາຄວາມຈາໍ ເປ ນ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ ງການທ ່ ແທຈຼັ້ ງ ຂອງປະຊາຊນົ ເພ ່ ອເປ ນຂໍມຼັ້ ນໃນການວາງ ແຜນ ແລະ ວາງໂຄງການໃຫເຼັ້ໝາະສມົ ກບ ສະພາບບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົ . 9.2 ຫ ກ ການວາງແຜນ ຕອຼັ້ງມແ ຜນການໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົໄວເຼັ້ປ ນຫ ກ ໃຫກຼັ້ ວມເອາົທຸກລະດບ ການພດ ທະນາ ມ ແຜນ ລະດບ ຊາດ, ແຂວງ, ເມອ ງ ແລະ ລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ ນທ ່ມກ ານບນ ຈດຸ ວຼັ້ ຍແຜນງານ, ໂຄງການ ແລະ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ ຢ່ າງສມົ ບ ນ. 9.3 ຫ ກ ການໃຊງຼັ້ບົປະມານຮ່ ວມກນ ເມ ່ອມກ ານວາງແຜນ ຕອຼັ້ງມງ ບົປະມານທ ່ຈະຕອຼັ້ງໃຊຮຼັ້່ວມກນ ຄ ເມ ່ອໜ່ວຍງານໃດຈະເຂົ ຼັ້າໄປດໍາເນນ ງານ ໃນກດ ຈະກໍາໃດທ ່ ໄດລຼັ້ ະບຸໄວໃຼັ້ນແຜນງານ, ໂຄງການກໍສາມາດເບກ ຈ່າຍງບົປະມານສໍາລບ ແຜນງານ, ໂຄງການນ ນຼັ້ ທນ ທ. ຫ ກ ການໃຊງຼັ້ບົປະມານຮ່ວມກນ ນ ມຼັ້ ຜ ນົ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຮ່ ວມມໃ ນການປະຕບ ດ ງານຮ່ ວມກນ ໄດຢຼັ້່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງບໍ ່ ຂາດບ ນຼັ້ຂາດຕອນ. 9.4 ຫ ກ ການລວບລວມກໍາລງ ຄນົ ຕອຼັ້ ງມກ ານລະດມົ ກໍາລງ ພະນກ ງານຈາກຫ າຍໆໜ່ ວຍງານທ ່ ມຄ ວາມຮ , ຼັ້ ຄວາມຊໍານຊ ໍານານໃນດາຼັ້ນ ຕ່າງໆເຂົ ຼັ້າມາຮບ ຜດ ຊອບໃນກດ ຈະກໍາປົກກະຕທ ່ ແຕ່ ລະໜ່ ວຍງານຮບ ຜດ ຊອບຢ່ . ການເຮດ ແນວນ ຼັ້ ເປ ນການປະ ຢ ດອດ ຕາກໍາລງ ຄນົ ແລະ ເຮດ ໃຫພຼັ້ ະນກ ງານໄດເຼັ້ຮດ ວຽກຕາມຄວາມຖະໜດ ຂອງຕນົ ເອງ.

71 9.5 ຫ ກ ການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງປະຊາຊນົ ຫ ກ ການນ ຼັ້ ເປ ນຫ ກ ການພດ ທະນາທ ່ມຄ ວາມສໍາຄນ ຄ ການທ ່ ຈະເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດນຼັ້ ນຼັ້ ຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງເປ ດໂອກາດ ໃຫຄຼັ້ນົ ໃນຊນົນະບດົ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມໃນທຸກໆຂ ນຼັ້ຕອນນບ ແຕ່ ຂ ນຼັ້ ຕອນເກບ ກໍາຂໍມຼັ້ ນຈນົ ເຖງ ຂ ນຼັ້ຕອນການວດ ຜນົຂອງການດໍາເນນ ງານຂ ນຼັ້ ສຸດທາຼັ້ຍ. 9.6 ຫ ກ ການຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ ຕອຼັ້ງມກ ານຕດ ຕາມ ແລະ ການປະເມນ ຜນົຂອງການດໍາເນນ ງານ ໃນແຕ່ລະໂຄງການຕະຫ ອດເວລາ ເພ ່ອ ບໍ ່ ໃຫຂຼັ້ າດຂ ນຼັ້ ຕອນ ແລະ ສາມາດກວດກາຂໍບຼັ້ ກົ ພ່ ອງທຸກໆດາຼັ້ນແລວຼັ້ ນໍາເອາົຂໍບຼັ້ ກົ ພ່ ອງເທົ ່ານ ນຼັ້ ມາປ ບປຸງແກໄຂຼັ້ ແລວຼັ້ດໍາເນນ ງານຕໍ ່ໄປ. ສະຫຸ ບລວມແລວຼັ້ ຫ ກ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແບບປະສມົ ປະສານແມ່ນຂະບວນການປະຕບ ດ ງານມ ຂ ນຼັ້ຕອນ, ມກ ານປະສານຢ່ າງເມອ ງໂດຍອາໄສກດ ຈະກໍາເປ ນຕວົ ເຊ ່ອມຕໍ ່ ໃນການເປ ດໂອກາດໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ໄດເຼັ້ຂົ ຼັ້າມາຮ່ ວມຮ ບຜ ດຊອບ, ຢຶດຖ ຫ ກການພ ດທະນາຊຸມຊົນມາໃຊໃຼັ້ນການພ ດທະນາຄົນອ ນນ ນຼັ້ ບວ່ າເປ ນ ແນວທາງໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົທ ່ ຈະບນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ມປ ະສດ ທພ າບທ ່ດຂ ຶ ຼັ້ນ. 10. ບນ ຫາທຸກຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໄດເຼັ້ກດ ມບ ນ ຫາຫ າຍໆຢ່ າງທ ່ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາບໍ ່ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ສໍາເລດ ເທົ ່າ ທ ່ ຄວນມດ ່ງນ ຼັ້ : ຄນົໃນຊນົນະບດົບໍ ່ ໄດມຼັ້ ສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາເທົ ່າທ ່ຄວນ. ການພດ ທະນາບໍ ່ສອດຄ່ອງກບ ສະພາບຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນ. ໂຄງການໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົມຄ ວາມຊບ ຊອຼັ້ ນ ແລະ ຂາດການປະສມົ ປະສານກນ. ການເກບ ກໍາຂໍມຼັ້ ນ ໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆຂອງຊນົນະບດົບໍ ່ ລະອຽດ. ການດໍາເນນ ງານການພດ ທະນາມຄ ວາມຊກ ຊາຼັ້. ຂາດເຕກ ນກ ທ ່ ເໝາະສມົ ທນຶໄປໃຊສຼັ້ໍາລບ ທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃນຊນົນະບດົ . ທດ ສະນະຄະຕຂ ອງພະນກ ງານລດ ຕໍ ່ການພດ ທະນາບໍ ່ທນ ຖກ ຕອຼັ້ງ. ນອກຈາກບນ ຫາທ ່ ກ່ າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ຼັ້ແລວຼັ້ ຍງ ມອ ກຫ າຍບນ ຫາຕາມມາຄ ໄພພບ ດ ຂອງທໍາມະຊາດ, ໂລກໄພໄຂເຼັ້ຈບ , ຄວາມເຊ ່ອຖ, ພທ ກ າໄສຍະສາດ ແລະ ອ ່ນໆອກ . ແຕ່ ຢ່ າງໃດກໍຕາມຖາຼັ້ຫາກຢາກເຮດ ໃຫກຼັ້ ານ ພດ ທະນາຊນົນະບດົຂອງປະເທດເຮາົ ໃຫຮຼັ້ ບ ຜນົ ດ ແລະ ມຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ນ ນຼັ້ ພວກເຮາົໝດົທຸກຄນົ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມ ເຂົ ຼັ້າໃຈໃນການພດ ທະນາ, ໃຫກຼັ້ ານຮ່ ວມມ, ຮ່ ວມແຮງ, ຮ່ ວມໃຈກນ ເຂົ ຼັ້າໃຫເຼັ້ປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວກນ , ມຄ ວາມ ສາມກ ຄຊ ່ວຍເຫ ອ ກນ ພອຼັ້ມພາກນ ພດ ທະນາຕນົ ເອງ ແລະ ປະເທດຊາດໃຫມຼັ້ ຄ ວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ຂຶ ຼັ້ນເລ ຼັ້ອຍໆ.

72 ບດົທ 11 ການສກຶສາກບ ການພດ ທະນາ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່າ “ການສກຶ ສາ” ໃນການໃຫຄຼັ້ວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່າ “ການສກຶ ສາ” ນ ນຼັ້ເປ ນການໃຫຄຼັ້ວາມໝາຍທ ່ຍາກ ເພາະວ່າການ ສກຶ ສາມລ ກ ສະນະເປ ນນາມມະທໍາ ແລະ ມກ ານເຄ ່ ອນໄຫວ (Dynamic) ຢ່ ໃນຕວົ ຂອງການສກຶ ສາ, ການສກຶ ສາ, ແມ່ນຂະບວນການທ ່ ເປ ນໄປຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ, ທງ ເປ ນຂະບວນການທ ່ ຜ່ ານມາ ແລະ ມກ ານພດ ທະນາຂຶ ຼັ້ນເລ ຼັ້ອຍໆບໍ ່ມ ສ ຼັ້ນສຸດ. ການສກຶ ສາແມ່ນຂອງມະນຸດຜ ທຼັ້ ່ ມຄ ວາມຕ ່ນຕວົ ສະເໝຢ ່ ໃນສງ ຄມົ ທ ່ມກ ານພດ ທະນາຕນົ ເອງຢ່ າງບໍ ່ ຢຸດ ຢ ຼັ້ງ. ຄໍາວ່າ “ການສກຶ ສາ” ແມ່ນແປມາຈາກພາສາອງ ກດ ທ ່ ວ່າ (Education) ຖາຼັ້ພຈ າລະນາຈາກຮາກສບ ເດມ ໃນ ພາສາລາຕນ ຈະເວົ ຼັ້າໄດຼັ້ສາມ ປະເດນ (Sa Faya and shaida 1968) ຄ: . ການສກຶ ສາທ ່ໄດມຼັ້ າຈາກຮາກສບ ເດ ມ ໃນພາສາລາຕນ ວ່າ (Educere) ເຊ ່ ງກງົກບ ພາສາອງ ກດ ທ ່ ວ່ າ: “To bring up” TO “ To Nourish” ແປວ່າ ລຽຼັ້ງດ ໝາຍຄວາມວ່າເດກ ທ ່ ເກດ ມາຕອຼັ້ງໄດຮຼັ້ ບ ການລຽຼັ້ງດ ໂດຍມ ຈຸດໝາຍຢ່ າງໃດຢ່ າງໜຶ ່ ງ. ຄໍາວ່າ ການສກຶ ສາທ ່ມາຈາກຮາກສບ ເດມ ໃນພາສາລາຕນ ວ່າ Educere ຄໍານ ມຼັ້ ຄ ວາມໝາຍກງົກບ ພາສາ ອງ ກດ ທ ່ ວ່າ “To rad out ” ຫ “To drow Out” ແປວ່າ ອອກມາ ຫ ດງຶອອກມາ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການສກຶ ສາຈຶ ່ ງມ ລກ ສະນະນາໍເອາົບາງສ ່ ງບາງຢ່ າງທ ່ມຢ ່ ໃນຕວົຄນົອອກມາ. ການສກຶ ສາມາຈາກຮາກສບ ເດມ ໃນພາສາລາຕນ ວ່າ Educatun ນ ມຼັ້ ຄ ວາມໝາຍກງົກບ ພາສາ ອງ ກດ ວ່າ "Teaching” ຫ “Training” ແປວ່າ ການສອນ ຫ ການເຝ ກອບົຮມົ . ຈາກຄວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່າ “ການສກສາ ຶ ” ຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າການສກຶ ສາໃນຄວາມໝາຍທ 1 ແລະ ທ 2 ຄວາມໝາຍສອດຄ່ອງກນ . ການສກຶ ສາແມ່ນເລ ່ອງທ ່ ກ່ ຽວກບ ສ ່ ງພາຍນອກເຊ ່ ງຄໍາຈະນໍາເຂົ ຼັ້າໃສ່ມນ ສະໝອງຂອງຜ ຼັ້ ຮຽນ. (Education is samething Exernal which is imposed from out side). ການລຽຼັ້ງດ ກໍຄ ການສອນ ຫ ການເຝ ກອບົ ຮມົ ລວຼັ້ ນແຕ່ ເປ ນການກຽມຄວາມຮ , ຼັ້ປະສບົການ ແລະ ລກ ສະ ນະນໄ ສຕ່າງໆທ ່ຄຸນມາ ໃຫນຼັ້ກ ຮຽນ, ບນ ດາຄວາມຮ , ຼັ້ຄວາມສາມາດ ແລະ ລກ ສະນະນໄ ສຕ່າງໆ ທ ່ ຜ ຮຼັ້ ຽນມຢ ່ ແລວຼັ້ຈະມເ ພ ່ມຂຶ ຼັ້ນຕາມລໍາດບ ຂ ນຼັ້ ຂອງການສກຶ ສາອບົ ຮມົ . ເມ ່ອເດກ ໄດເຼັ້ຂົ ຼັ້າໂຮງຮຽນຄ ກໍຈະກະຕຸນຼັ້ ຫ ຈດ ກດ ຈະ ກໍາໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ທ່າອ່ ຽງຂອງການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງເດກ ໃຫເຼັ້ໝາະສມົ , ເດກ ຈະພດ ທະນາກໍາລງ ແຮງອອກມາ ເປ ນການຮຽນຮ ຼັ້ແລະ ພດຶຕກ ໍາຕ່າງໆ. ຈາກບນ ຫາຄໍາວ່ າ ການສກຶ ສາ ທ ່ໄດກຼັ້່ າວມາຂາຼັ້ງເທ ງນ ນຼັ້ໄດມຼັ້ ນກ ການສຶກສາໃນສາຂາວຊ າຕ່ າງໆໃຫຼັ້ ທດ ສະນະດ ່ງຕໍ ່ ໄປນ ຼັ້ : 1.1 ທດ ສະນະຂອງນກ ຈດ ຕະວທ ະຍາການສກຶ ສາ ນກ ຈດ ຕະວທ ະຍາການສກຶ ສາໄດໃຼັ້ຫຄວາມ ຼັ້ ໝາຍໄວວຼັ້່າ “ການສກຶ ສາແມ່ນກດ ຈະກາທ ່ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ເກດ ການປ່ ຽນແປງໄປໃນດາຼັ້ນດ ແມ່ນຄວາມພະຍາຍາມທ ່ ຈະເພ ່ມຄຸນນະພາບຊວ ດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມໝາຍແກ່ ຕນົ ເອງ ແລະ ສງ ຄມົ ມຄ ວາມສຸກ, ມຄ ວາມຈະເລນ ແລະ ມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈທ ່ດຕ ໍ ່ກນ ”. 1.2 ທດ ສະນະນກ ການສກຶ ສາ ທ່ານ ໂຄມນ ອ ຸດ (Cominius) ນກ ການສກຶ ສາຊາວເຊກ ໂກສະໂລວາກ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍການ ສກຶ ສາໄວວຼັ້່າການສກຶ ສາແມ່ນການໃຫຄຼັ້ວາມຮ ທຼັ້ ຸກຢ່ າງແກ່ທຸກຄນົ ” (All Knowledge for Allpersons) . ທ່ານ ເປສຕາລອດຊ (Pestalozzi) ນກ ການສກຶ ສາຊາວສະວດ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາ ແມ່ນການພດ ທະນາອໍານາດພາຍໃນຕວົ ຂອງມະນຸດໂດຍໃຫພຼັ້ ດ ທະນາໄປຕາມທໍາມະຊາດ ແລະ ພດ ທະນາ ໄປພອຼັ້ ມໆກນ ຢ່ າງສມົ ສ່ ວນ " (Educatoin is natural Harmonious and progressive development of Man s Innate powers)

73 ທ່ານ ຟ ຣເບວ (Froobel) ນກ ການສກຶ ສາຊາວເຢຍລະມນ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍໄວວຼັ້່າ “ການສກຶ ສາ ແມ່ນການສົ ່ງເສມ ສາຼັ້ງສນ ພະລງ ທ ່ມຢ ່ ໃນຕວົຂອງບຸກຄນົ ໃຫພຼັ້ ດ ທະນາຕໍ ່ ໄປ” ທ່ານ ດວຶອ (DeWay) ນກ ການສກຶ ສາຊາວອາເມລກ າໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາ ແມ່ນ ການ ພດ ທະນາສະມດ ຕະພາບທຸກຢ່ າງໃນຕວົຂອງບຸກຄນົ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ຂາົສາມາດຄວບຄຸມສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມຮອບຕວົ ເຂົ ຼັ້າ ແລະ ສາມາດສາຼັ້ງເສມ ສ ່ ງໃໝ່ ໆໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນພາຍຫ ງ ຫ ການສກຶ ສາ ຊວ ດ (Education is life) ການສກຶ ສາແມ່ນ ຄວາມຈະເລນ ງອກງາມ, ການສກຶ ສາ ແມ່ນການປຸງແຕ່ງເສມ ສາຼັ້ງປະສບົການຂອງບຸກຄນົ “ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະສບົການ ນ ນຼັ້ ມຄ ວາມດຂ ຶ ຼັ້ນ ແລະ ຊ່ວຍເພ ່ມຄວາມສາມາດໃຫແຼັ້ກ່ບຸກຄນົ ໃນການສາຼັ້ງປະສບົການໃໝ່ ໃຫແຼັ້ກ່ຕນົ ເອງ? 1.3 ທດ ສະນະຂອງນກ ປ ດຊະຍາ - ທ່ານ ພ າໂຕ (Plato) ນກ ປ ດຊະຍາຊາວກຣ ກ ໃຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາ ແມ່ ນຄວາມ ສາມາດ ທ ່ຈະເຮດ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນຮ ສຼັ້ ກຶ ເປ ນທຸກ ແລະ ເປ ນສຸກໄດຼັ້ໃນໂອກາດທ ່ ເໝາະສມົ , ພດ ທະນາສ ່ ງທ ່ ເປ ນຄວາມ ງາມ ແລະ ສ ່ ງສມົ ບ ນທຸກຢ່ າງເຊ ່ ງອາດຈະເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ຂຶ ຼັ້ນໄດທຼັ້ ງ ຮ່າງກາຍ ແລະ ຈດ ໃຈຂອງເຂາົ. - ທ່ານ ອາຣ ສະໂຕດ (Aristole) ນກ ປ ດຊະຍາຊາວກະເຫ ກ ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່ າ ການສກຶ ສາ ແມ່ນ ການສາຼັ້ງສນ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນມຈ ດ ໃຈສມົ ບ ນ, ມສ ຸຂະພາບຈດ ທ ່ ດ, ມຮ ່າງກາຍທ ່ ແຂງແຮງ, ມພ ະລະນາໄມດ ແລະ ຄວາມ ສາມາດທາງດາຼັ້ນຈດ ໃຈໄດຮຼັ້ ບ ການພດ ທະນາ ໃຫສຼັ້ ງຂຶ ຼັ້ນຈນົສາມາດບນ ລຸເຖງ ຄວາມດ , ຄວາມຈງ ແລະ ຄວາມງາມທ ່ສຸດ. 1.4 ທດ ສະນະຂອງນກ ສງ ຄມົ ວທ ະຍາ - ທ່ານ ດກ ແຄມ (Durkhiem) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາແມ່ນເຄ ່ອງມ ຫ ແນວທາງໃນ ການຈດ ບຸກຕນົ ແລະ ສງ ຄມົ ໃຫເຼັ້ປ ນມວຍໜຶ ່ ງທ ່ ເປ ນລະບຽບມສ ະເຖຍລະພາບ, ມດ ຕະພາບ, ການທ ່ ເດກ ຮບ ເອາົ ຄ່ານຍ ມົ ແລະ ລະບຽບຂໍບຼັ້ ງ ຄບ ຕ່າງໆເຂົ ຼັ້າໄວໃຼັ້ນຕວົ ຄກ ນ ກບ ເດກ ທ ່ ຜ່ ານພທ . ເພ ່ອຮບ ເຂົ ຼັ້າຢ່ ໃນສງ ຄມົ ການສກຶ ສາ ແມ່ ນເຄ ່ ອງມທ ່ ເຮດ ໃຫສຼັ້ ງ ຄມົ ຢ່ ລອດ.ການສກຶ ສາຈະເຮດ ໃຫສຼັ້ ງ ຄມົ ມຄ ວາມເປ ນເອກກະພາບໃນເວລາດຽວກນ ສງ ຄມົ ກໍຕອຼັ້ງການຄນົທ ່ມຄ ວາມສາມາດແຕກຕ່າງກນ ເພ ່ອເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ຕ່າງກນ ”. - ທ່ານ ມນ ໄຮ (Mannhiem) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່ າ “ການສກຶ ສາເປ ນໂທລະກດ ທາງສງ ຄມົ ບໍ ່ ແມ່ນເປ ນ ສ ່ ງທ ່ ຢ່ ກບ ທ, ແຕ່ ແມ່ນຂະບວນການທ ່ ປ່ ຽນແປງ. ການສກຶ ສາເປ ນແນວທາງ ຫ ເຄ ່ອງມຂ ອງສງ ຄມົ , ເພ ່ອເຮດ ໃຫຼັ້ບຸກຄນົກາຍເປ ນທ ່ຕອຼັ້ງການຂອງສງ ຄມົ , ເປົ ຼັ້າໝາຍ ແລະ ວດ ຖຸປະສງົຂອງການສກຶ ສາຈະເປ ນແນວໃດ ນ ນຼັ້ສງ ຄມົ ຈະເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົ. ທງ ໝດົນ ຼັ້ແມ່ນເພ ່ອເປ ນການເສມ ສາຼັ້ງສງ ຄມົ ເຮດ ໃຫສຼັ້ງ ຄມົ ພດ ພດ ທະນາດຂ ຶ ຼັ້ນ”. 1.5 ທດ ສະນະຂອງນກ ມະນຸດວທ ະຍາ ທ່ານ ສະປ ນເລ (Spindler) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາແມ່ນຂະບວນການຖ່ າຍທອດວດ ທະ ນະທໍາ, ເພ ່ອໃຫແຼັ້ຕ່ຄນົຮ ຈຼັ້ກ ຕນົ ເອງພອຼັ້ ມທງ ມອງເຫນ ສ ່ ງພາຍນອກຄ ການແຕ່ງກາຍ, ບຸກຄະລກ ກະພາບ, ຄວາມ ຮ ສຼັ້ກຶ ນກຶຄດ , ເຈຕະຄະຕ, ສະຕປ ນຍາ, ຈດ ໃຈ, ອາລມົ ແລະ ສງ ຄມົ ”. 1.6 ທດ ສະນະຂອງນກ ເສດຖະສາດ ທ່ານ ຂຸນ (Schultz) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາແມ່ນການລງົທນຶຢ່ າງໜຶ ່ ງຂອງມະນຸດເພ ່ອຜນົ ປະໂຫບດຂອງຕນົ ເອງ. ການສກຶ ສາຈະຊ່ວຍພດ ທະນາຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຈະເລນ ງອກງາມຕ່າງໆລວມ ທງ ທກ ສະ ແລະ ຄວາມຊໍານານບາງຢ່ າງເພ ່ອເປ ນຜ ບຼັ້ໍລໂ ພກ ແລະ ຜ ຜຼັ້ ະລດ ທ ່ດ”. 1.7 ທດ ສະນະຂອງນກ ລດ ຖະສາດ ນກ ລດ ຖະສາດໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ວາມໝາຍວ່າ “ການສກຶ ສາແມ່ນຂະບວນການທ ່ກະຕຸນຼັ້ ຄວາມສນົໃຈຂອງບຸກຄນົ ໃຫຫຼັ້ ນ ມາສາຼັ້ງຕນົໃຫເຼັ້ປ ນຄນົທນ ສະໄໝ ແລະ ສາຼັ້ງສງ ຄມົ ໃຫເຼັ້ປ ນສງ ຄມົ ທ ່ທນ ສະໄໝ”.

74 2. ຄວາມໝາຍຂອງການສກຶ ສາ 2.1 ຄວາມໝາຍກວຼັ້າງຂອງການສກຶ ສາ ການສກຶ ສາໝາຍເຖງ ຂະບວນການຂອງຊວ ດ ທຸກຢ່ າງເລ ່ມຕ ຼັ້ງແຕ່ ເກດ ຈນົຕາຍ. ການສກຶ ສາ ໃນຄວາມ ໝາຍນ ຼັ້ຈະລວບລວມເອາົຄວາມຮ ຼັ້ແລະ ປະສບົການທຸກຢ່ າງທ ່ທຸກຄນົ ໄດຮຼັ້ ບ ມາຕ ຼັ້ງແຕ່ ຢ່ ໃນໄວທາລກົ .ແຕ່ ໄວ ເດກ ເຖງ ໄວຊະລາ ໂດຍອາໃສສ ່ທາງການສກຶ ສາ ແລະ ຜນົ ລວມຂອງປະສບົການຕ່າງໆກໍຄກ ານສກຶ ສາທ ່ໄດຮຼັ້ ບ ມາ ຈາກ ໂຮງຮຽນ ໂດຍຜ່ ານກດ ຈະກໍາຕ່ າງໆທ ່ ໄດມຼັ້ າຈາກທາງຫໍສະຫມຸດ, ສະໝາມກລ າ,ໂຮງຮຽນ ຫ ສ ່ມວນຊນົ ແລະ ອ ່ນໆ. ສະນ ນຼັ້, ສ ່ ງໃດກໍຕາມທ ່ ເຮດ ໃຫທຼັ້ ຸກຄນົມສ ະຕປ ນຍາສ ງ, ເຝ ກຝົນນໄ ສຂອງບຸກຄນົ ໃຫເຼັ້ປ ນໄປໃນສ ່ ງທ ່ ດ ແລະ ກະຕຸນຼັ້ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຄດ , ຄວາມຮ ສຼັ້ກຶທ ່ດ. 2.1 ການສກຶ ສາໃນຄວາມໝາຍແຄບ ການສກຶ ສາໝາຍເຖງ ການຮຽນ-ການສອນໃນສະຖາບນ ສກຶ ສາ, ການສກຶ ສາຈະເລ ່ມຕົນຼັ້ ໃນເມ ່ອເຂົ ຼັ້າສ່ ລະບບົໂຮງຮຽນ ຫ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາແຫ່ງໃດແຫ່ງໜຶ ່ ງ ແລະ ສ ຼັ້ນສຸດໃນເມ ່ອພົນຼັ້ຈາກສະຖາບນ ການສກຶ ສາ. ການສກຶ ສາມປ ະລມ ານວດ ໄດຈຼັ້າກຂ ນຼັ້ຮຽນທ ່ຜ ຮຼັ້ ຽນໄດສຼັ້ອບເສງ ຜ່ານມາ. ການສກຶ ສາມຄ ວາມໝາຍເຖງ ອດ ທພ ນົຂອງ ພໍ ່ ແມ່ , ຜ ປຼັ້ ົກຄອງ, ຄ -ອາຈານໄດຮຼັ້່ວມກນ ວາງແຜນ ຫ ກະກຽມໄວລຼັ້່ ວງໜາຼັ້ໂດຍມວ ດ ຖຸ ປະສງົໃຫຜຼັ້ ຼັ້ ຮຽນໄດຮຼັ້ ຽນຮ ເຼັ້ພ ່ອດໍາລງົຊ ວດ ຢ່ ໃນສງ ຄມົ ຢ່ າງສະຫວດ ດພ າບ. ການສກຶ ສາ ໃນຄວາມໝາຍປະກອບດວຼັ້ ຍຄວາມ ຈ ່ຈໍາ, ສ ່ ງທ ່ ຄນົ ອ ່ ນໄດຄຼັ້ ດ , ໄດຂຼັ້ ຽນ ແລະ ຮຽນຮ ມຼັ້ າແລວຼັ້ ເພ ່ ອບນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍດ ່ງກ່ າວມານ ນຼັ້ ຈຶ ່ ງມກ ານ ສາຼັ້ງ ໂຮງຮຽນຂຶ ຼັ້ນ ແລະ ມຄ ເປ ນຜ ໃຼັ້ຫກຼັ້ ານສອນ, ເຝ ກອບົ ຮມົ , ການສກຶ ສາຈະມຈ າໍ ກດ ແຕ່ ຢ່ ຫອຼັ້ ງຮຽນ. ນ ຼັ້ລວຼັ້ ນແຕ່ ເປ ນຄວາມຮ ແຼັ້ບບສໍາເລດ ຮ ບເຊ ່ ງໄດກຼັ້ ະກຽມ ແລະ ວາງແຜນໄວລຼັ້່ວງໜາຼັ້ແລວຼັ້. 3. ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອການພດ ທະນາ ການສກຶ ສາກບ ສງ ຄມົ ມກ ານພວົ ພນ ກນ ໂດຍກງົ, ການພວົ ພນ ທ ່ ເຫນ ໄດຊຼັ້ ດ ເຈນນ ນຼັ້ກໍຄກ ານສກຶ ສາເປ ນ ສະຖາບນ ທາງສງ ຄມົ , ມໜ າຼັ້ທ ່ ຮ ກສາ ແລະ ຖ່ າຍທອດຮ ບແບບຂອງສງ ຄົມເອາົໄວຼັ້ເມ ່ອສ ງຄົມ ໄດຮຼັ້ ບ ການ ພດ ທະນາ ໄປໃນທາງໃດ, ລະດບ ໃດ ການສກຶ ສາກໍຈະດໍາເນນ ໄປຕາມນ ນຼັ້. ອກ ລກ ສະນະໜຶ ່ ງຖວ ່າໂຮງຮຽນເປ ນຫວົ ໜ່ວຍ ໃນ ການປ່ ຽນແປງໃນສງ ຄມົ . ການຈດ ການສກຶ ສາ ໃນແນວທາງນ ຼັ້ຈະເກດ ຂຶ ຼັ້ນ ໃນເມ ່ອສງ ຄມົ ດຂ ຶ ຼັ້ນ, ມຄ ວາມຍຸດຕທ ໍາສມົ ບ ນຂຶ ຼັ້ນ. ການ ສກຶ ສາເປ ນເຄ ່ອງກະຕຸນຼັ້ ຫ ນໍາມາກບ ສງ ຄມົ ທ ່ ພດ ທະນາ, ການພວົ ພນ ແບບນ ຼັ້ ເປ ນການພວົ ພນ ທ ່ ຈະສກຶ ສາຕໍ ່ໄປ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ພວກເຮາົອາດຈະຮບ ຮ ນຼັ້າໍກນ ແລວຼັ້ວ່າ ການພດ ທະນາແມ່ນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ, ຫຸ ດຜ່ ອນບນ ຫາ ແລະ ເຮດ ໃຫບຼັ້ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການພດ ທະນາສອງປ ດໄຈຄ: ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນມະນຸດ ຫ ອງົປະກອບທາງດາຼັ້ນມະນຸດ (Human factors) ມະນຸດໜຶ ່ ງໆທ ່ມກ ານດໍາລງົ ຊວ ດ ແລະ ເຄ ່ອນໄຫວຢ່ ໃນສງ ຄມົ ມອ ງົປະກອບຄ ການປະພດຶປະຕບ ດ , ເຈຕະຫ ະດ, ຄ່ານຍ ນົ , ຄວາມຄດ ຄວາມ ເຂົ ຼັ້າໃຈ ແລະ ອ ່ນໆ ອງົປະກອບທາງດາຼັ້ນມະນຸດ ຫ ຄຸນລກ ສະນະຂອງມະນຸດເປ ນປ ດໄຈສໍາຄນ ທ ່ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ບນ ຫາ ຫ ຜ່ ອນບນ ຫາ. ເພ ່ອບນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການສກຶ ສາທ ່ ຈະນາໄປສ່ ການພດ ທະນາໄດ, ຼັ້ເພາະການສກຶ ສາ ແມ່ນການ ເຝ ກອບົຮມົໃຫຄຼັ້ນົ ເຮດ ໄດໃຼັ້ນສ ່ ງທ ່ຄວນເຮດ ,ໃຫຄຼັ້ ດ ໄດໃຼັ້ນສ ່ ງທ ່ ຄວນຜດ , ມຄ ວາມນຍ ມົໃນສ ່ ງທ ່ນຍ ມົ . ນ ຼັ້ແມ່ນການສກຶ ສາເປ ນຂະບວນການທ ່ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົປ່ ຽນແປງພດຶຕກ ໍາ, ຄວາມຄດ , ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ, ຄວາມ ເຈຕະ ຄະຕ ແລະ ຄ່ ານຍ ມົ ໂດຍໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາອບົ ຮມົ ມເ ປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ແນ່ ນອນ, ຊດ ເຈນກ່ ອນຈະດໍາເນນ ການ ເຝ ກອບົຮມົ ແລະ ດໍາເນນ ການເຝ ກອບົຮມົ ເພ ່ອເຮດ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ານມພ ດຶຕກ ໍາຕາມເປົ ຼັ້າໝາຍການດົໄວ.ຼັ້ ປ ດໄຈທ ່ບໍ ່ ແມ່ນມະນຸດ (Non human factors) ປ ດໄຈທ ່ບໍ ່ ແມ່ນມະນຸດນ ນຼັ້ ແມ່ນຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ດນ , ຟາຼັ້ ອາກາດ ແລະ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມ ອ ່ນໆທ ່ບໍ ່ ແມ່ນມະນ ແຕ່ມສ ່ວນສາຼັ້ງບນ ຫາ ແລະ ຫຸ ດຜ່ ອນບນ ຫາ.

75 3.1 ຂ ນຼັ້ ຕອນໃນການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອການພດ ທະນາ • ໃນຂ ນຼັ້ຕອນນ ຼັ້ໄດແຼັ້ບ່ງອອກເປ ນ 3 ຂ ນຼັ້ເໝອ ນດ ່ງນ ຼັ້ : ຂ ນຼັ້ ຕອນທ 1: ລະດບ ບນ ຫານ ຼັ້ ເປົ ຼັ້າໝາຍໃນການພດ ທະນາໃ ນຂ ນຼັ້ ຕອນທໜ ຶ ່ ງວ່າດວຼັ້ ຍການດໍາເນນ ການ ສໍາຫ ວດ ແລະ ສກຶ ສາສະພາບຂອງບນ ຫາ, ລວມທງ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງປະຊາຊນົ ແຕ່ ລະຊຸມຊນົ ແລວຼັ້ ການດົບນ ຫາ ຫ ເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການພດ ທະນາໃຫຊຼັ້ດ ເຈນ. ໃນເປົ ຼັ້າໝາຍນ ນຼັ້ ອາດຈະເປ ນບນ ຫາຄວາມ ຕອຼັ້ງການຂອງປະຊາຊນົທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ວດ ທະນະທໍາ ແລະ ການປົກຄອງ. ໃຊຫຼັ້ ກ ການທາງວຊ າສງ ຄມົ ມາວເ ຄາະສະພາບໂຄງສາຼັ້ງ, ເຫດ ແລະ ຜນົຂອງບນ ຫາ ຫ ເປົ ຼັ້າໝາຍນ ນຼັ້. ສະຫຸ ບວທ ແ ກບຼັ້ນ ຫາເພ ່ອໃຫມຼັ້ ຜ ນົສໍາເລດ ແລະ ບນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ກໍານດົໄວ.ຼັ້ ຂ ນຼັ້ ຕອນທ 2: ວເ ຄາະອງົປະກອບທາງດາຼັ້ນມະນຸດ. • ຂ ນຼັ້ຕອນນ ຼັ້ ເພ ່ນໄດກຼັ້ ໍານດົການດໍາເນນ ງານດ ່ງນ ຼັ້ : ພຈ າລະນາວທ ແ ກບຼັ້ນ ຫາ ແລະ ວທ ປ ະຕບ ດ ໃນການດໍາເນນ ງານໃຫບຼັ້ ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ກໍານດົໄວ.ຼັ້ ກໍານດົອງົປະກອບທາງດາຼັ້ນມະນຸດທ ່ຈະສາຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງໂດຍໃຫກຼັ້ ານເຝ ກອບົຮມົ . ອງົປະກອບທາງມະນຸດທ ່ ໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາສາຼັ້ງຂຶ ຼັ້ນເພ ່ອໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງໄດນຼັ້ ນຼັ້ ແມ່ນການປະພດຶປະຕ ບດ , ເຈຕະຄະຕ, ຄ່ານຍ ມົ , ຄວາມຮ , ຼັ້ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ ແລະ ອ ່ນໆ. ຂ ນຼັ້ ຕອນທ 3: ການສາຼັ້ງແຜນ ຫ ໂຄງການສກຶ ສາອບົ ຮມົ . • ໃນຂ ນຼັ້ຕອນນ ຼັ້ ເພ ່ນໄດກຼັ້ ໍານດົຂ ນຼັ້ ຕອນໃນການດໍາເນນ ງານດ ່ງນ ຼັ້ : ພຈ າລະນາອງົປະກອບທາງດາຼັ້ນມະນຸດແຕ່ລະອງົປະກອບຢ່ າງລະອຽດ. ສາຼັ້ງແຜນ ຫ ໂຄງການ, ກດ ຈະກທາງການເຝ ກອບົຮມົ ເພ ່ອກໍ ່ສາຼັ້ງ ໃຫມຼັ້ ະນຸດເກດ ມກ ານປ່ ຽນແປງ. ສ່ວນປະກອບຂອງໂຄງສາຼັ້ງທາງການເຝ ກອບົຮມົ , ການເຝ ກອບົຮມົ ຕອຼັ້ງມກ ານຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ . 3.2 ການວເ ຄາະບນ ຫາ ຫ ເປົ ຼັ້າໝາຍໃນການພດ ທະນາ • ການວເ ຄາະບນ ຫາທ ່ຈະນາໍເອາົໄປພດ ທະນາມຂ ນຼັ້ຕອນດ ່ງນ ຼັ້ : ຕອຼັ້ ງກໍາແໜນຼັ້ ສະພາບຂອງບນ ຫາ ແລະ ຜນົ ເສຍຫາຍຕໍ ່ ເນ ່ອງຂອງບນ ຫານ ນຼັ້ , ເພ ່ອຊ ຼັ້ໃຫເຼັ້ຫນ ສ່ ວນ ປະກອບຂອງບນ ຫາຖາຼັ້ບນ ຫານ ນຼັ້ມຫ າຍສ່ ວນປະກອບ ຮໄ ຼັ້ວສຼັ້ ະພາບທ ່ ບໍ ່ ມ ບ ນຫາລວມທ ງຜົນດ ຕໍ ່ ເນ ່ ອງຂອງສະພາບທ ່ ບໍ ່ ມ ບ ນຫາ ແລະ ຊ ຼັ້ໃຫເຼັ້ຫ ນສ່ ວນ ປະກອບທ ່ບໍ ່ມບ ນ ຫາ, ກໍານດົວທ ແ ກບຼັ້ນ ຫາຈະເປ ນການກໍາຈດ ສາເຫດຂອງແຕ່ລະຢ່ າງໃຫໝຼັ້ ດໄປ. ົ ການວເ ຄາະບນ ຫາຕາມທ ່ ໄດກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ ຈະຕອຼັ້ງໃຊກຼັ້ ານສໍາຫ ວດ ແລະ ວໄ ຈເພ ່ອຫາຂໍມຼັ້ ນມາ ປະກອບໃນການວເ ຄາະ 4. ແນວຄດ ບາງປະການໃນການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອພດ ທະນາປະເທດ ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ ອການພດ ທະນາປະເທດນ ນຼັ້ ບໍ ່ ມ ແຜນທ ່ ຕາຍຕວົ , ບໍ ່ ມສ ດສໍາເລດ ໃນການ ພດ ທະນາແຕ່ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ສະພາບບນ ຫາຂອງສງ ຄມົ ນ ນຼັ້ໆ. 4.1 ການພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນມະນຸດໂດຍການໃຫຄຼັ້ ວາມຮ , ຼັ້ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈໃນສ ່ ງທ ່ ເປ ນປະໂຫຍດຕໍ ່ ການປະກອບອາຊບ ເພ ່ອການດໍາລງົຊວ ດ ແລະ ການສກຶ ສາຈະລຍ ະທໍາໃຫແຼັ້ກ່ສະມາຊກ ຂອງສງ ຄມົ . ສໍາລບ ປະເທດ ທກ ໍາລງ ພດ ທະນາປະເທດລາວຂອງພວກເຮາົບໍ ່ ຕອຼັ້ງເປ ນນກ ການສກຶ ສາດາຼັ້ນຄຸນນະທໍາ, ຈະລຍ ະທໍາ ໃຫສຼັ້ ະມາຊກ ຂອງສງ ຄມົ ໄດຮຼັ້ ບ ຮ ຼັ້ຄຄ ວາມສດ , ຄວາມເສຍສະຫ ະ, ຄວາມກາຼັ້ຫານ ແລະ ຄວາມອດົທນົ . ທງ ໜດົ ນ ຼັ້ . ແມ່ນເພ ່ອ ສາຼັ້ງຄຸນນະພາບເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ຂອງຄວາມເປ ນມະນຸດ. 4.2 ການພດ ທະນາຄຸນນະທໍາ ແລະ ຈະລຍ ະທໍາຂອງບຸກຄນົ , ລະບບົການສກຶ ສາກໍ ່ ຕອຼັ້ງໃຫຄຼັ້ ວາມເນ ນຼັ້ ໜກ ໃນດາຼັ້ນນ ຼັ້ໄປຕາມໆກ ນຄ ການສກຶ ສາຈະຕອຼັ້ ງເອົາໃຈໃສ່ ຄວາມເປ ນອ ດສະຫ ະ ແລະ ຄວາມຈະເລ ນຂອງ

76 ແຕ່ລະຄນົ . ເຮດ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນມເ ສລພ າບ, ມຄ ວາມສໍານກຶ ແລະ ເນ ຼັ້ອໃນທ ່ຈະຮຽນຕອຼັ້ງມຄ ວາມກ່ ຽວພນ ກບ ຊວ ດ ຕວົ ຈງ . 4.3 ຕອຼັ້ງສົ ່ງເສມ ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ໃຫທຼັ້ ົ ່ວເຖງ ໃນທົ ່ວປະເທດ ແລະ ປະຊາຊນົ ຄວນ ຈບົປະ ຖມົ ສກຶ ສາ 4.4 ການຮຽນ-ການສອນຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນໄດມຼັ້ ໂ ອກາດເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມໃນກດ ຈະກໍາຂອງຊຸມຊນົ ເພ ່ອ ໃຫເຼັ້ຫນ ສະພາບທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງຊຸມຊນົ . 4.5 ຈດ ການສກຶ ສານອກລະບບົຕອຼັ້ງສອດຄ່ອງກບ ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາມຄ ວາມເປ ນ ເອກະ ພາບກນ ທາງດາຼັ້ນເນ ຼັ້ອໃນ 5. ການສກຶ ສາກບ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ 5.1 ການສກຶ ສາ ແມ່ນການບໍລກ ານທາງສງ ຄມົ ການສກຶ ສາແມ່ ນການບໍລກ ານທາງສງ ຄມົ ຢ່ າງໜຶ ່ ງທ ່ ສງ ຄມົ ກະກຽມໄວໃຼັ້ຫສຼັ້ ະມາຊກ ເຮ ດໜາຼັ້ທ ່ ດາຼັ້ນ ລະບບົ ອຸດສາຫະກໍາ ກໍຣຜນຜະລດ Product of out put) ແລະ ກໍ ່ ເປ ນຕວົທ ່ ສໍາຄນ ເຮດ ໃຫເຼັ້ກ ດການຜະລດ (factor of production) ລະບບົການຜະລດ ນ ນຼັ້ ຂ ຼັ້ນຢ່ ກບ ໂຄງສາຼັ້ງທາງສງ ຄມົ . ໃນຍຸກກ່ ອນການປະຕວ ດ ອຸດສາ ຫະກໍາການນໍາເອາົສ ່ ງປະດດ ໃໝ່ ໆ ປະມານໃຊເຼັ້ຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ບນ ຫາ ໃນການເຝ ກຝົນຄວາມສາມາດ ໃນລາວ ຕ່າງໆ ການສກຶ ສາ ມສ ງ ຄມົ ຈະຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ພດ ທະນາສະມາຊກ ຂອງສງ ຄມົໃຫຄຼັ້ ບົທຸກວານ ແລະ ເປ ນການ ລງົທນຶ ເພ ່ອ ອະນາຄດົຂອງສງ ຄມົ . 5.2 ການສກຶ ສາແມ່ນການລງົທນຶ (Investment) ແລະ ບໍລໂ ພກ ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ການຮຽນຮ , ຼັ້ເພ ່ອການແບ່ງເບາົການລຽຼັ້ງດ ຂອງບດ າ ແລະ ມານດາ ແມ່ນ ການບໍລໂ ພກ, ແຕ່ການຜະລດ ກໍາລງ ຄນົອອກມາຕ່າງກນ ຕາມລກ ສະນະຂອງລະບບົ ເສດຖະກດ ໃນແຕ່ ລະສງ ຄມົ ຫ ເວົ ຼັ້າວ່າແມ່ນການລງົທນຶ . ສະນ ນຼັ້, ການພວົພນ ລະຫວ່າງສະຖາບນ ການສກຶ ສາກບ ສະຖາບນ ເສດຖະກດ ຈຶ ່ ງມຢ ່ ສອງ ປະການ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາ ໃນຖານະເປ ນເຄ ່ອງມໃ ນການພດ ທະນາເສດຖະກດ : ທງ ໝດົ ນ ຼັ້ ເປ ນທ ່ ຍອມຮບ ກນ ແລວຼັ້ວ່າ ຊບ ພະຍາກອນມະນຸດເປ ນປ ດໄຈສໍາຄນ ໃນການຜະລດ ແລະ ເປ ນ ທ ່ ສໍາຄນ ໃນການວາງແຜນຂອງການ ຜະລດ ອ ກດວຼັ້ ຍ. ຖາຼັ້ປ ດໄຈການຜະລດ ທທ ່ ໃຊມຼັ້ ະນຸດມຄ ຸນນະພາບແລວຼັ້ ຜົນແຫ່ງການຜະລດ ຍ່ ອມຈະສ ງຂຶ ຼັ້ນ. ກງົກນ ຂາຼັ້ມຖາຼັ້ຊບ ພະຍາກອນມະນຸດຫາກດອຼັ້ຍຄຸນະພາບຜນົ ແຫ່ງການຜະລດ ຍ່ອບຕໍ ່າລງົໄປພອຼັ້ມກນ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ການພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນມະນຸດໃຫມຼັ້ ຄ ຸນນະພາບແມ່ນ ເມ ່ອບດ ໄຈການຜະລດ , ການ ພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນມະນຸດນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາເປ ນສໍາຄນ . ສະຖາບ ນການສຶກສາຮ ບຜ ດຊອບເລ ່ ອງການໃຫກຼັ້ ານສຶກສາແກ່ ສະມາຊ ກຂອງສ ງຄົມ ເປ ນໜ່ ວຍ ພດ ທະນາຄຸນະພາບຂອງມະນຸດ “ເພ ່ອພດ ທະນາການຜະລດ ". ສະຖາບນ ການສກຶ ສາໃຫຄຼັ້ ວາມຮ ທຼັ້ າງດາຼັ້ນວຊ າການ , ເຕກ ໂນໂລຢ ທ ່ທນ ສະໄໝ ໃຫແຼັ້ກ່ ຜ ຮຼັ້ ຽນ, ອບົ ຮມົ ເຈຕະຄະຕກ ານຍອມຮບ ການປ່ ຽນແປງ, ຄົນຼັ້ ຄວຼັ້າຫາສ ່ ງໃໝ່ ໆ ແລະ ກຽມກໍາລງ ຄນົໃນຫ າຍໆດາຼັ້ນເພ ່ອເປ ນແຮງງານຫ ງ ຈາກສໍາເລດ ການສກຶ ສາແລວຼັ້. ດ ່ງນ ນຼັ້, ສະຖາບນ ເສດຖະກດ ຈ ່ ງມຄ ວາມຄາດຫວງ ໃຫໂຼັ້ຮງຮຽນມບ ດົ ບາດ ແລະ ໜາຼັ້ທ ່ ໃນການມສ ່ ວນ ຮ່ວມພດ ທະນາເສດຖະກດ ໃຫແຼັ້ກ່ສງ ຄມົ . 5.3 ສະຖາບນ ການສກຶ ສາສາຼັ້ງບດົ ບາດຂອງຕນົ ເອງ ໃນການໃຫຄຼັ້ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກ່ ຽວກບ ສະຖາບນ ເສດຖະກດ , ການພວົພນ ລະຫວ່າງສະຖາບນ ການສກຶ ສາກບ ສະຖາບນ ເສດຖະກດ ມກ ານພວົພນ ກນ ຢ່ າງສະໜດແ ໜນຼັ້, ການສກຶ ສາເປ ນຜ ໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມຮ ໃຼັ້ນເລ ່ອງເສດຖະກດ ເປ ນ ພ ຼັ້ນຖານ ໂດຍເຮດ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນເປ ນຜ ບຼັ້ໍລໂ ພກທ ່ ສະຫ າດເປ ນກໍາລງ ທ ່ ສໍາຄນ ສາຼັ້ງໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽນມແ ນວຄດ ເສດຖະກດ ໄວຼັ້ ຫ າຍຢ່ າງ.

77 6. ພາລະກດ ຂອງການສກຶ ສາຕໍ ່ ເສດຖະກດ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ ແມ່ນພາກສ່ ວນໜຶ ່ ງຂອງການພດ ທະນາສງ ຄມົ , ບດົ ຮຽນຂອງຫ າຍປະເທດ ໃນ ໄລຍະຜ່ານມາການພດ ທະນາເສດຖະກດ ໄດເຼັ້ອາົໃຈໃສ່ການພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນມະນຸດເປ ນປ ດໄຈທ ່ ສໍາຄນ ອ ນໜຶ ່ ງຂອງການພ ດທະນາເສດຖະກ ດ. ນອກຈາກທຶນ ແລະ ຊ ບພະຍາກອນທໍາມະຊາດອ ່ ນໆ ເພາະ ຊບ ພະຍາກອນມະນຸດເປ ນກໍາລງ ແຮງທ ່ ສໍາຄນ ຂອງການພດ ທະນາເສດຖະກດ . ຖາຼັ້ຊບ ພະຍາກອນມະນຸດມຄ ຸນຄ່າ ແລະ ຄຸນນະພາບດແ ລວຼັ້ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາໄປເຖງ ເປົ ຼັ້າໝາຍ. ນອກຈາກຊບ ພະຍາກອນມະນຸດແລວຼັ້ການພດ ທະນາເສດຖະກດ ຍງ ຕອຼັ້ງການກໍາລງ ພນົ ໃນຫ າຍປະເພດ ອກ ດວຼັ້ ຍເພາະການພດ ທະນາເສດຖະກດ ນ ນຼັ້ ບໍ ່ ແມ່ ນຈະພດ ທະນາສ່ ວນໃດສ່ ວນໜຶ ່ ງຂອງລະບບົ ເສດຖະກດ ເທົ ່າ ນ ນຼັ້. ແຕ່ຕອຼັ້ງພດ ທະນາໄປຫ າຍໆດາຼັ້ນ, ຫ າຍກດ ຈະກໍາໄປພອຼັ້ ມໆກນ ເຊ ່ນ ການຜະລດ ສນ ຄາຼັ້ປະເພດຕ່າງໆ. ດວຼັ້ ຍ ເຫດນ ນຼັ້, ສະຖາບນ ການສກຶ ສາຈຶ ່ ງຕອຼັ້ງມພ າລະກດ ຕໍ ່ ສງ ຄມົ ເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນອກ .ໂດຍສະເພາະຕອຼັ້ງຜະລດ ກໍາລງ ຄນົໃນ ຫ າຍປະເພດ ແລະ ແຕ່ ລະປະເພດຕອຼັ້ງມຄ ຸນນະພາບສ ງ, ການທ ່ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາເຂົ ຼັ້າໄປມບ ດົ ບາດ ໃນການ ຜະລດ ກາລງ ຄນົ ກໍເພາະວ່າ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາມໜ າຼັ້ທ ່ໂດຍກງົຕໍ ່ ສງ ຄມົ ໃນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາສະມາຊກ ຂອງ ສງ ຄມົ . 6.1 ການຄດ ເລອ ກບຸກຄນົ ເປ ນພາລະກດ ເບ ຼັ້ອງຕົນຼັ້ ຂອງສະຖາບນ ການສກຶ ສາ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາ ຕອຼັ້ງຄດ ເລອ ກເອາົບຸກຄນົທ ່ມຄ ຸນະພາບ ໄປເຝ ກອບົຮມົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຊໍານານໃນສະ ຖາບນ ການສກຶ ສາ, ໃນການເລອ ກນ ຼັ້ຈະຕອຼັ້ງເອາົບຸກຄນົ ຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມສາມາດ, ຄວາມຖະນດ ແລະ ຄວາມສນົໃຈ ຕ່າງກນ ເພ ່ ອກຽມຜະລດ ກໍາລງ ຄນົໃນຫ າຍປະເພດ. ວທ ກ ານທ ່ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາຄດ ເລອ ກມຫ າຍວທ ຄກ ານ ສອບເສງ , ການສອບແຂ່ງຂນ ແລະ ການໃຫໄຼັ້ປຮຽນໃນລະດບ ໃດໜຶ ່ ງແລວຼັ້ ກໍແຍກໄປຮຽນວຊ າຊບ ຕາມຄວາມ ສາມາດ, ຄວາມຖະໜດ ແລະ ຄວາມສນົໃຈຂອງແຕ່ລະຄນົ ສະຖາບ ນການສຶກສາໃຊວຼັ້ ທ ການຄ ດເລ ອກບຸກຄນົ ເປ ນວ ທ ການກໍານດົ ເອົາຕົວບຸກຄົນຕາມຄວາມ ຕອຼັ້ງການໂດຍບໍ ່ ເສຍເວລາ ແລະ ສ ຼັ້ນເປ ອງຊບ ພະຍາກອນໃນການລງົທນຶຖາຼັ້ບໍ ່ມກ ານຄດ ເລອ ກບຸກຄນົ ແລວຼັ້ ຈະຕອຼັ້ງ ລງົທນຶສ ງ ພອຼັ້ມທງ ເສຍເວລາ ແລະ ບໍ ່ ແນ່ ໃຈວ່າຜ ເຼັ້ຂົ ຼັ້າເຝ ກອບົ ຮມົ ມຄ ຸນນະພາບ ຫ ກໍາລງ ຜນົ ຜະລດ ອອກມານ ນຼັ້ ບໍ ່ ມຄ ຸນນະພາບ. ອ ກຢ່ າງໜຶ ່ ງໃນການຜະລ ດກໍາລງ ຄນົ ນ ນຼັ້ ສະຖາບ ນການສຶກສາຕອຼັ້ ງວາງແຜນວ່ າຈະຜະລດ ກໍາລງ ຄົນ ປະເພດໃດ ແລະ ມຄ ຸນະພາບລະດບ ໃດ, ສະຖາບນ ການສກຶ ສາຄວນມກ ານວາງແຜນໃນລກ ສະນະທ ່ ສອດຄ່ ອງ ແລະ ຕອບສະໝອງຕໍ ່ການປ່ ຽນແປງໂຄງສາຼັ້ງ ຂອງ ເສດຖະກດ ທງ ໄລຍະສ ນຼັ້ ແລະ ໄລຍະຍາວ. 6.2 ບດົ ບາດຂອງການສກຶ ສາໃນການພດ ທະນາເສດຖະກດ ການສກຶ ສາມບ ດົບາດສໍາຄນ ໃນການພດ ທະນາເພາະການສກຶ ສາເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົມຄ ວາມຮ , ຼັ້ຄວາມຄດ ແລະ ນໍາໃຊໃຼັ້ນການຜະລດ , ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຜະລດ ມປ ະສດ ທພ າບສ ງ, ການສກຶ ສາເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ປ່ ຽນແປງພດຶຕກ ໄປໃນທາງ ທ ່ດຕ ໍ ່ການພດ ທະນາ ກ) ທ່ານ ໄວຣ (Vairy) ນກ ເສດຖະສາດ ແລະ ນກ ການສກຶ ສາໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າເຖງ ບດົ ບາດຂອງການສກຶ ສາທ ່ມ ການເຕບ ໂຕທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ດ ່ງນ ຼັ້ : ການສຶກສາມ ສ່ ວນຊ່ ວຍໃນການຊອກຫາກາລງຄນົ ແລະ ນາຍຊ່ າງ ທ ່ ມ ຄວາມຊໍານານງານ (skills manpower and techniciaus) ຖາຼັ້ປະສະຈາກແລວຼັ້ເຖງ ແມ່ນຈະມທ ນຶຮອບາຼັ້ນວດ ຖຸຫ າຍເທົ ່າໃດວຽກ ງານ ທ ່ຕອຼັ້ງການຈະເຮດ ກໄໍຮປຼັ້ ະໂຫຍດ. ການສກຶ ສາເປ ນບ່ອນກໍາເນດ ບນ ຍາກາດໃນການເຕບ ໂຕ ໂດຍ ເຢກຄນົຊນົຊ ນຼັ້ກໍາມະກອນເມ ່ອສະມດ ຕະ ພາບໃນການຄດ ກວາຼັ້ງໄກກ່ວາຄວາມຕອຼັ້ງການ ຄວາມຈາໍເປ ນ ແລະ ຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກໃນສະເພາະໜາ.ຼັ້

78 ການສກຶ ສາຈະສອນໃຫຊຼັ້ າວກະສກ ອນມຄ ວາມຮ ແຼັ້ ລະ ທກ ສະທ ່ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານມຄ ວາມເໝາະສມົ ກບ ຊນົນະບດົສາມາດເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຜະລດ ດຂ ຶ ຼັ້ນກ່ວາເກົ ່າ.. ຂ) ທ່ານ ຣຄ ານໄດ (David Ricardo ) ໄດເຼັ້ວົ ຼັ້າເຖງ ການພວົພນ ລະຫວ່າງການສກຶ ສາກບ ການພດ ທະນາ ເສດຖະກດ ໄວວຼັ້່າ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ ການເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ຢ່ ດກ ນ ດນ ນຼັ້ ອາດຈະເຮດ ໄດໂຼັ້ດຍການຄດ ຈາໍ ນວນປະຊາກອນ ແລະ ເພ ່ມທນຶໃຫຫຼັ້ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ການທດ ປະຊາກອນລງົນ ນຼັ້ເປ ນເລ ່ອງທ ່ ເຮດ ໄດໂຼັ້ດຍໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາ ຄອບຄວົ . ຄ) ທ່ານ ມາກແຊລ (Alfred Marshall ) ໄດໃຼັ້ຫຄຼັ້ ວາມໝາຍວ່າ ການສກຶ ສາມກ ານພວົ ພນ ກບ ການ ພດ ທະນາເສດຖະກດ ເພາະການສກຶ ສາເຮດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມພອຼັ້ມໃນການເຮດ ວຽກງານກໍ ່ສາມາດເຂົ ຼັ້າໃຈໄດ.ຼັ້ ການສກຶ ສາ ຊ່ວຍປ່ ານແປງແບບແຜນການດໍາລງົຊວ ດ ຂອງຄນົ ໃຫດຼັ້ຂ ຶ ຼັ້ນທງ ໃນ ແລະ ນອກເວລາເຮດ ວຽກ, ນອກຈາກນ ນຼັ້ ການ ສກຶ ສາຍງ ເປ ນແນວທາງທ ່ຈາຄນ ຕໍ ່ການຜະລດ ຊບ ສນ ປະເພດວດ ຖຸ ແລະ ເປ ນເຈົ ຼັ້າ ໃນການວດ ແທກຄວາມຍຸຕທ ໍາ. ຈາກຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ຂອງບນ ດາທ່ານນກ ການສກຶ ສາ ແລະ ນກ ເສດຖະສາດທ ່ ໄດກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ສະຫຸ ບໄດວຼັ້່າ 1) ການສຶກສາເປ ນຜ ຜຼັ້ ະລ ດໃຫມຼັ້ ຜ ສຼັ້ ໍາເລ ດການສຶກສາວຊ າຕ່ າງໆ ເພ ່ ອນໍາໄປໃຊເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃນໂຄງການ ພດ ທະນາເສດຖະກດ ຖາຼັ້ຫາກຂາດພະນກ ງານວຊ າການຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານດໍາເນນ ງານພດ ທະນາເສດຖະກດ ດໍາເນນ ໄປ ໄດຍຼັ້າກ ເຊ ່ນ ການສາຼັ້ງເຂ ່ອນ, ຖາຼັ້ບໍ ່ມວ ສ ະວະກອນ, ນາຍຊ່າງຕ່າງໆ ການດໍາເນນ ກດ ຈະການຈະໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມລໍາ ບາກ. 2) ການສກຶ ສາເຮດ ໃຫຜຼັ້ ອຼັ້ ອກແຮງງານມຄ ວາມຮ , ຼັ້ ເຮດ ໃຫລຼັ້າຍໄດຂຼັ້ ອງບຸກຄນົ ເພ ່ ມຂຶ ຼັ້ນ, ລາຍໄດຂຼັ້ ອງ ສະຫະປະຊາຊາດກໍເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນເພາະຜ ອຼັ້ ອກແຮງງານມຄ ວາມຮ ທຼັ້ ໍາການຜະລດ ໄດຫຼັ້ າຍກ່ ວາ, ຮ ຈຼັ້ ກ ປະດດ ເຄ ່ອງຈກ , ເຄ ່ອງມທ ່ມຄ ຸນນະພາບສ ງຂຶ ຼັ້ນມານາໍ ໃຊຼັ້ແລະ ຍງ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົມສ ຸຂະພາບແຂງແຮງສມົ ບ ນ. 3) ການສກຶ ສາແມ່ນແມ່ແຮງເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາເສດຖະກດ ເປ ນໄປຢ່ າງວ່ ອງໄວເຊ ່ ງມຜ ນົ ເຊ ່ອມຕໍ ່ ໄປ ເຖງ ການພດ ທະນາທາງການເມອ ງ ແລະ ສງ ຄມົ ເຊ ່ນ ປະເທດທ ່ມອ ດ ຕາຜ ຮຼັ້ ໜຼັ້ ງ ສຮ ອຼັ້ ຍລະເກົ ຼັ້າສບ ຂຶ ຼັ້ນໄປປະຊາຊນົ ຈະມລ າຍໄດຕຼັ້ໍ ່ ແຕ່ ລະຫວົ ຄນົ ສາເຖງ 500 $ ຕໍ ່ ປ ສ່ ວນປະເທດທ ່ມຜ ບຼັ້ໍ ່ ຮ ໜຼັ້ ງ ສກ ່ ວາຮອຼັ້ ຍລະ 30 ປະຊາຊນົ ຈະມ ລາຍໄດແຼັ້ຕ່ລະຫວົຄນົບໍ ່ ເກນ 200 $ ຕໍ ່ປ . 7. ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອພດ ທະນາເສດຖະກດ ໃນການພດ ທະນາເສດຖະກດ ຂອງປະເທດໃດປະເທດໜຶ ່ ງນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງການປ ດໄຈຕ່າງໆຫ າຍຢ່ າງ. ໃນປ ດ ໄຈເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ກໍຍງ ມປ ດໄຈໜຶ ່ ງທ ່ ມຄ ວາມສໍາຄນ ຕໍ ່ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ ຂອງປະເທດທ ່ ປະຊາກອນໃນປະເທດ ຕອຼັ້ງໄດຮຼັ້ບ ການສກຶ ສາຈາໍນວນຫ ວງຫ າຍ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການຈດ ການສກຶ ສາເພ ່ອການພດ ທະນາປະເທດຄວນເຮດ ດ ່ງນ ຼັ້ : 1) ຄວນຈດ ການສກຶ ສາໃນລະດບ ປະຖມົໃຫກຼັ້ ວາຼັ້ງຂວາງ ແລະ ທົ ່ວເຖງ , ເພາະການສກຶ ສາລະດບ ປະຖມົ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານສໍາຄນ ຕໍ ່ການການມປ ະຊາກອນໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມາດໃນການຜະລດ , ການສກຶ ສາໃນລະດບ ປະຖມົ ສກຶ ສາຍງ ເປ ນການໃຫຄຼັ້ ວາມຮ ຼັ້ແລະ ຊາບຊມຶ ແນວທາງການເມອ ງຂອງພກ , ນອກຈາກນ ນຼັ້ກໍເປ ນການປ ກຈດ ສໍານກຶ ເຈດຕະຄະຕຕ ່າງໆທ ່ອານວຍຄວາມສະດວກຕໍ ່ການພດ ທະນາເສດຖະກດ , 2) ຄວນຈດ ການສກຶ ສາໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ສະພາບເສດຖະກດ ແລະ ກດ ຈະກໍາທາງເສດຖະກດ ຂອງ ຄນົ ຈາໍ ນວນຫ າຍພາຍໃນປະເທດ, ການຈດ ການສກຶ ສາຄວນໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ກບ ຊນົ ນະບດົ ເພາະປະເທດກໍາລງ ພດ ທະນາສ່ວນຫ ວງຫ າຍການຈດ ການສກຶ ສາຍງ ມກ ານຈດ ແບບອະຄະຕຕ ໍ ່ກບ ຊນົນະບດົ . 3) ຄວນສົ ່ງເສ ມການສຶກສານອກລະບົບຢ່ າງກວາຼັ້ງຂວາງເພາະການສຶກສາປະເພດນ ຼັ້ຈະຊ່ ວຍໃຫຼັ້ ປະຊາກອນມຄ ວາມຮ ຼັ້ແລະ ສາມາດຮ ໜຼັ້ ງ ສຢ ່ ໃນລະດບ ສ ງໄດ, ຼັ້ການສກຶ ສານອກລະບບົ ນອກຈາກຈະຊ່ ວຍເຝ ກຝົນ ແລະ ສົ ່ງເສ ມທກ ສະ, ອາຊ ບ ທ ່ ຈໍາເປ ນໃຫແຼັ້ ກ່ ປະຊາຊນົໄດຢຼັ້່ າງກວາຼັ້ງຂວາງແລວຼັ້ ຍງ ເປ ນການຖ່ າຍທອດ ແລະ

79 ເຜ ຍແຜ່ ຄວາມຮ ຼັ້ທກ ສະໃໝ່ ໆ, ເທກ ໂນໂລຊທ ່ທນ ສະໄໝໃຫແຼັ້ກ່ ປະຊາຊນົ , ພອຼັ້ ມກນ ນ ນຼັ້ ກໍເປ ນການກະຕຸນຼັ້ ໃຫຼັ້ ປະຊາຊນົມກ ານປ່ ຽນແປງເຈຕະຄະຕດ ່ງເດມ ທ ່ມກ ານກດ ຂວາງໃນການພດ ທະນາອກ ດວຼັ້ ຍ. ແນວໃດກໍຕາມການວາງແຜນຈດ ການສກຶ ສາ ນອກຈາກຈະປ ບໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າກບ ສະພາວະທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ແລວຼັ້ ຈະຕອຼັ້ງມກ ານພຈ າລະນາ ໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ແນວທາງການເມອ ງ, ການທະຫານ, ສງ ຄມົ ແລະ ຈດ ຕະວທ ະ ເພາະຕ່າງຝ່ າຍກໍແມ່ນກໍາລງ ແຮງຂອງການປ່ ຽນແປງເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ . ຖາຼັ້ຂາດການພວົ ພນ ເຊ ່ ງມແ ລວຼັ້ ການດໍາເນນ ງານອາດຈະບໍ ່ ຄ່ ອງຕວົ ແລະ ບ ນລຸເປົ ຼັ້າໝາຍໄດ.ຼັ້ ການວາງແຜນການສຶກສາຈະຕອຼັ້ ງເປ ນຖ ກກ ບຈດຸ ໝາຍຂອງ ປະຊາກອນ ເຊ ່ນ ປະເທດລາວເປ ນປະເທດກະສກ ໍາມປ ະຊາກອນຈາໍ ນວນຫ ວງ ຫ າຍເປ ນຊາວກະສກ ອນກໍຄວນ ໃຫຄຼັ້ວາມສໍາຄນ ແລະ ສົ ່ງເສມ ຄວາມຮ ທຼັ້ າງດາຼັ້ນກະສກ ໍາ ຖາຼັ້ບໍ ່ ດ ່ງນ ນຼັ້ ການ ສກຶ ສາຈະກາຍເປ ນສ ່ ງທ ່ ສງ ຄມົ ບໍ ່ ປາດ ຖະໜາເພາະບໍ ່ສາມາດນາໍ ໄປໃຊໃຼັ້ຫເຼັ້ປ ນປະໂຫຍດໄດ.ຼັ້

80 ບດົທ 12 ການບໍລຫ ານວຽກງານຊນົນະບດົ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະບດົໝາຍເຖງ ການນໍາໃຊຊຼັ້ ບ ພະຍາກອນການບໍລຫ ານງານຕ່າງໆ ໃນດາຼັ້ນງບປະມານ ົ , ກໍາລງ ຄນົ , ວດ ສະດຸ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ມທາງດາຼັ້ນທໍາມະຊາດ ແລະ ວທ ະຍາການຕ່າງໆ ໃຫມຼັ້ ະ ສດ ທ ພາບ ແລະ ປະສ ດທ ຜົນໂດຍເນ ນຼັ້ ໜ ກການປ່ ຽນແປງຄຸນນະພາບຊ ວດ ຂອງຄົນ ໃນຊົນນະບົດໄຫໄຼັ້ດຮຼັ້ ບການ ພດ ທະນາດຂ ຶ ຼັ້ນເລ ຼັ້ອຍໆ. 2. ລກ ສະນະຂອງການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາ ເພ ່ອເຮດ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈໃນການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາໃຫດຼັ້ ຂ ຶ ຼັ້ນນ ນຼັ້ ບນ ດານກ ພດ ທະນາໄດໃຼັ້ຫຼັ້ ທດ ສະນະ ໃນການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາໄວດຼັ້ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາສ່ວນຫ າຍເປ ນການບໍລຫ ານວຽກງານຂອງລດ ຖະບານທ ່ ພວົ ພນ ກບ ການພດ ທະນາ ເຊ ່ນ ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຕວົ ເມອ ງ, ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ , ການພດ ທະນາເສດ ຖະກດ ແລະ ການພດ ທະນາສງ ຄມົ . ຂ) ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາມ ຈດຸ ໝາຍ ແລະ ວດ ຖຸປະສງົ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາມກ ານປ່ ຽນ ແປງທ ່ ດເ ກດ ຂຶ ຼັ້ນ ການພດ ທະນາການເພ ່ ງຕນົ ເອງຂອງປະຊາຊນົ , ການພດ ທະນາຄນົ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມສາມາດບນົ ພ ຼັ້ນ ຖານຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງຂອງຕນົ ເອງ. ຄ) ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາແມ່ນ ການພອຼັ້ ມກນ ສກຶ ສາປ ບປຸງລະບບົ ບໍລຫ ານ, ປ ບປຸງໂຄງສາຼັ້ງ, ຂະບວນການ ແລະ ພດຶຕກ ໍາຂອງຜ ບຼັ້ໍລຫ ານ. ງ) ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາແມ່ນການປ່ ຽນແປງທ ່ໄດວຼັ້າງແຜນການ ທ ່ ວ່າກໍານດົທດ ທາງໄວລຼັ້ ວງ ໜາຼັ້, ແມ່ນຂະບວນການທ ່ມຂ ນຼັ້ຕອນ, ມລ ະບຽບການເຊ ່ ງເນ ນຼັ້ໜກ ດາຼັ້ນການລງົມເ ຮດ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ. ຈ) ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາແມ່ນ ການປະຕບ ດ ຕາມນະໂຍບາຍ, ແຜນການ, ແຜນງານ, ໂຄງການ ເພ ່ອຕອບສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງປະຊາຊນົ . 3. ແນວຄດ ໃນການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະບດົນ ຼັ້ສາມາດຈາໍແນກອອກເປ ນສອງແນວຄດ ກວາຼັ້ງໆດ ່ງນ ຼັ້ : 3.1 ແນວຄດ ທ ່ ເປ ນພ ຼັ້ນຖານໃນນະໂຍບາຍຂອງລດ ເປ ນແນວທາງໃນການກໍານດົຫ ກ ການການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພ ່ອແກໄຼັ້ຂບນ ຫາໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ໄດຢຼັ້່ າງຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ດເ ຊ ່ ງແນວຄດ ນ ມຼັ້ ຄ ວາມສໍາຄນ ໃນການພດ ທະນາທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ ແລະ ການປົກຄອງ, ທງ ເປ ນສ ່ ງທ ່ນາໍມາເປ ນແນວທາງໃນການກໍານດົນະໂຍບາຍ ຫ ຫ ກ ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາ ຊນົນະບດົ ໄດດຼັ້ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ດາຼັ້ນ ເສດຖະກດ : ແນວຄດ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ປະກອບດວຼັ້ ຍການເພ ່ ມຜນົ ຜະລດ ດາຼັ້ນກະສ ກໍາ, ການພດ ທະນາໂຄງສາຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານ ເຊ ່ນ ການສາຼັ້ງຖະໜນົ , ໄຟຟາຼັ້, ເຄ ່ອນ ແລະ ສ ່ ງກໍ ່ ສາຼັ້ງອ ່ນໆ ໃນແນວຄດ ການ ບໍລທ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ແມ່ນເພ ່ອໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ມຜ ົນຜະລດ ທາງດາຼັ້ນ ກະສກຶ ສາເພ ່ມຂຶ ຼັ້ນ ແລະ ພດ ທະນາການກໍ ່ ສາຼັ້ງໂຄງສາຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານເປ ນຕວົ ຊຸກຍ ໃຼັ້ນຊນົ ນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ຜົນປະໂຫຍດ ພອຼັ້ມທງ ໃຫມຼັ້ ຊ ວ ດ ຊວ າດຂ ຶ ຼັ້ນ. ຜນົ ການດໍາເນນ ງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ດາຼັ້ນນ ຼັ້ຈະປະສບົ ຜນົ ສໍາເລດ ໄດຕຼັ້ ອຼັ້ງອງ ໃສ່ ສ ່ ງອ ່ນໆ ທ ່ ອໍານວຍ ຄວາມສະດວກຫ າຍຂຶ ຼັ້ນກ່ວາເກົ ່າ.

81 ຂ) ດາຼັ້ນສງ ຄມົ : ໄດນຼັ້ໍາເອາົແນວຄດ ນໍາໄປພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ດວຼັ້ ຍວທ ກ ານພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນ ເຮດ ໃຫຊຼັ້າວກະຊກ ອນໄດຮຼັ້ບ ການສກຶ ສາອບົ ຮມົ , ມຄ ວາມຮ , ຼັ້ຈດ ສານາທ, ມທ ກ ສະ ແລະ ມສ ຸຂະພາບ ພະລະນາ ໄມສມົ ບ ນ. ເນ ຼັ້ອໃນສໍາຄນ ຂອງແນວຄດ ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົໃນດາຼັ້ນສງ ຄມົ ນ ຼັ້ແມ່ນເພ ່ອພດ ທະນາ ຊບ ພະຍາກອນມະນຸດ, ພດ ທະນາສກ ກາຍະພາບຄວາມເປ ນຢ່ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ໃຫມຼັ້ ອ າຫານດ, ບ່ ອນທ ່ ສະດວກ ສະບາຍ, ການສກຶ ສາດ, ສຸຂະພາບສມົ ບ ນ, ຄອບຄວົປອດ ໄພ, ເປ ນຜະລດ ສ ງ, ມລ ກໜອຍຼັ້ , ມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການ ພດ ທະນາ ແລະ ມຄ ຸນນະທໍາປະຈາໍໃຈ. ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ກໍຍງ ເປ ນການພະຍາຍາມບໍ ່ ໃຫມຼັ້ ກ ານເອາົລດ ເອາົປຽບກນ ລະຫວ່າງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ບາວເອງ ແລະ ລະຫວ່າງຄນົ ໃນຊນົນະບດົດວຼັ້ຍກນ . ຄ) ດາຼັ້ນການ ເມອ ງການປົກຄອງ: ໄດນຼັ້ ໍາເອາົແນວຄດ ໄປພດ ທະນາບດົ ຄ ການພ ດທະນາລະ ບອບ ປະຊາທປ ະໄຕ ເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົມສ ່ ວນຮ່ ວມດາຼັ້ນການເມອ ງ, ການປົກຄອງ, ການພດ ທະນາອງົກອນ ຊນົ ນະບດົ ໃຫມຼັ້ ກ ານດໍາເນນ ງານຢ່ າງມປ ະສດ ທພ າບ, ໃຫຄຼັ້ ນົ ຊນົ ນະບດົມບ ດົ ບາດໃນການປົກຄອງບໍລຫ ານ : ເປ ນການຊ່ ວຍ ຕນົ ເອງໃຫສຼັ້ອດຄ່ອງກບ ແຜນນະໂຍບາຍຂອງພກ , ໃຫຄຼັ້ວາມຮ່ວມ ໃນດາຼັ້ນການເມອ ງການປົກຄອງ. 3.2 ແນວຄດ ໃນການດໍາເນນ ນະໂຍບາຍໄປສ່ ການປະຕບ ດ ເມ ່ອມແ ນວທາງນະໂຍບາຍໃນການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແລວຼັ້ ຄນົທ ່ ເອາົແນວທາງນ ນຼັ້ ໄປ ປະຕ ບ ດ.ການປະຕ ບ ດຕົວຈງ ນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ ງອ ງໃສ່ ການຮ່ ວມມຈ າກບຸກຄະລາກອນຫ າຍຝ່ າຍຮ່ ວມມກ ນວາງ ແຜນການ ຈດ ໂຄງສາຼັ້ງຂອງໜ່ ວຍງານພດ ທະນາ, ຊອກເອາົບຸກຄະລາກອນທ ່ມຢ ່ ໃນປະເມນ ກບ ມແ ຜນງານ ແລະ ປະສານການປະຕບ ດງ ານຮ່ ວມກນ , ຄວບຄຸມບປະມານທ ່ໄດຮຼັ້ ບ ຈາກລດ ຖະບານ ຫ ຝ່ າຍເອກະຊນົທງ ພາຍໃນ ແລະ ນອກປະເທດ. ພອຼັ້ ມກນ ຄົນຼັ້ ຄວຼັ້ າວທ ກ ານປະຕບ ດ ໂດຍປະສານກໍາລງ ລະຫວ່ າງປະຊາຊນົໃນທອຼັ້ ງຖາມກບ ພະນກ ງານຈະເຂົ ຼັ້າໄປຮ່ວມມ ແລວຼັ້ພອຼັ້ມກນ ປະເມນ ຜນົ ຂອງການປະຕບ ດ ຕວົ ຈງ ຄງົເປ ນຂ ນຼັ້ ຕອນຈາກການປະຂ ນຼັ້ ຕອນແນວນ ຼັ້ແລວຼັ້ ນກ ບໍລຫ ານວຽກງານຊນົ ນະບດົ ໃນ ວດ ຕະກໍາອນ ໃໝ່ ໆ ແລະ ເຫນ ໄດບຼັ້ ນ ຫາທ ່ ບໍ ່ ສອດຄ່ ອງໃນ ການປະຕບ ດ ວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະມດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ຄວາມຂດ ແຍ່ງຂອງເນ ຼັ້ອໃນນະໂຍບາຍທ ່ບໍ ່ ເໝາະສມົ ກບ ວດ ທະນະທໍາຂອງກອງບຸນ, ການພດ ທະນາ ຊນົນະບດົບໍ ່ໄດຮຼັ້ບ ຜນົ ເທົ ່າທ ່ຄວນ. ຂ) ໂຄງສາຼັ້ງຂອງການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເປ ນວຽກງານທ ່ ພວົ ພນ ກບ ຄນົ ຈາໍ ນວນຫ າຍ ແລະ ວ່ ອງໄວ ກບ ບຸກຄນົຫ າຍຝ່ າຍ ທງ ພາກລດ ແລະ ເອກະຊນົ ເຊ ່ ງມຫ າຍແນວຄດ ທ ່ ແຕກຕ່ າງກນ ໃນການປະຕບ ດ ວຽກງານ ຂອງອງົກອນລດ ຢ່ ໃນຊນົ ນະບດົ , ຜ ທຼັ້ ່ ຈະພດ ທະນາຊນົ ນະບດົທ ່ ແທຈຼັ້ງ ນ ນຼັ້ມໜ ອຍຼັ້ , ອງົການ, ເອກະຊນົ , ອງົກອນ ຂອງຊຸມຊນົກໍບໍ ່ ໄດຮຼັ້ບ ການສະໜບສະ ໜຸນເທົ ່າທ ່ ຄວນເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຕໍ ່ ເນ ່ອງເປ ນສາເຫດໜຶ ່ ງທ ່ ສໍາຄນ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາຊນົນະບດົບໍ ່ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ . ຄ) ໃນຂະບວນການບໍລຫ ານຕ່າງໆ ການວາງແຜນ, ການອໍານວຍການ, ການຈດ ສນ ງບົປະມານ ແລະ ການບໍລຫ ານການເງນ ຕອຼັ້ງຄດ ຫາວທ ກ ານທ ່ ຈະປະຕບ ດ ງານ ໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງ ແລະ ໃຫບຼັ້ ນ ລຸວດ ຖຸປະສງົໃຫຫຼັ້ າຍທ ່ ສຸດເທົ ່າທ ່ສາມາດເຮດ ໄດໂຼັ້ດຍຄໍານງຶເຖງ ຄວາມວ່ ອງໄວຄ່ ອງຕວົ , ມປ ະສດ ທພ າບ ແລະ ປະຍດ . ແຕ່ ໃນຄວາມເປ ນ ຈງ ແລວຼັ້ມຈ ດຸ ອ່ອນໃນການບໍລຫ ານຢ່ ໃນເວລາເຮດ ຕວົ ຈງ ເກດ ມຄ ວາມຊກ ຊາຼັ້, ຂາດຄວາມຄອງຕວົ ຈງ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານ ປະຕບ ດ ບໍ ່ ເປ ນໄປຕາມວດ ຖຸປະສງົທ ່ກາໍ ນດົໄວ.ຼັ້ ງ) ຜ ບຼັ້ ໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ ອຸທດ ຕົນເພ ່ ອການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ມ ຄວາມຄດ ລເ ລ ່ມສາຼັ້ງສນ , ຍອມຮບ ຄວາມຄດ ເຫນ ຂອງຄນົ ອ ່ນ, ຍອມຮບ ການປ່ ຽນແປງ, ມກ ານປ ບຕວົ ແລະ ມ ຄວາມສາມາດໃນການປະສານການພວົ ພນ ກບ ໜ່ ວຍງານຕ່າງໆ ບໍ ່ ວ່າຈະເປ ນພາກລດ , ເອກະຊນົ , ອງົກອນຊຸມຊນົ ຫ ຄົນໃນຊົນນະບົດກໍຕອຼັ້ ງໄດຄຼັ້ ໍານງຶເຖ ງຜົນປະໂຫຍດຂອງຄົນໃນຊນົ ນະບດົ , ຜ ບຼັ້ ໍລຫ ານວຽກງານພ ດທະນາ

82 ຊນົນະບດົ ຕອຼັ້ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ໄດຮຼັ້ ບ ການເຝ ກອບົ ຮມົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມໜກແ ໜນຼັ້ ໃນໜາຼັ້ທ ່ ຮບ ຜດ ຊອບ, ມຄ ວາມເຕມ ໃຈໃນ ການປະຕບ ດ ວຽກງານຮ່ວມກບ ຄນົຊນົນະບດົ ແລະ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົກໍເໝອ ນກນ ຈະແມ່ນບໍລຫ ານລະດບ ໃດເຂົ ຼັ້າ ມາ ມບ ດົບາດກໍຄວນຄໍານງຶເຖງ ຜນົປະໂຫຍດສ່ວນລວມເປ ນສໍາຄນ . 4. ຂອບເຂດການບໍລຫ ານວຽກງານຊນົ ນະບດົ ທ່ານ ອສ ມນ (Esmam 1972) ໄດສຼັ້ ະຫຸ ບຂອບເຂດຂອງການບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ ກ) ດາຼັ້ນເນ ຼັ້ອໃນ ໝາຍເຖ ງ ເຄ ່ ອງທ ່ ເຮດ ໃຫກຼັ້ ານບໍລຫ ານວຽກງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເກດ ມຜ ນົ ດ ຕາມນະໂຍບາຍ , ຕາມແຜນການ ເຊ ່ນ ດາຼັ້ນການເພ ່ມພ ນຜະລດ ຜນົທາງດາຼັ້ນກະສກ ໍາ, ດາຼັ້ນການສກຶ ສາ, ດາຼັ້ນການຂນົ ສົ ່ງ ແລະ ສຸຂະ ພາບອະນາໄມ ຕອຼັ້ ງມທ າງເລອ ກໃນການນໍາເອາົນະໂຍບາຍໄປປະຕບ ດ ການ, ຈດ ສນ ຊບ ພະຍາກອນ ທ ່ ມຢ ່ .. ການນາໍເອາົແຜນໄປປະຕບ ດ ຕວົ ຈງ ນກ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງມຄ ວາມສນົ ໃຈວ ທກ ານດໍາ ເນນ ການເພ ່ອໃຫບຼັ້ ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍພອຼັ້ ມທງ ສກຶ ສານະໂຍບາຍພດ ທະນາຊນົ ນະບດົໃນປ ດຈບຸ ນ ແລະ ໃນ ທ່ າອ່ ຽງ ອະນາຄດົ . ຂ) ດາຼັ້ນການບໍລຫ ານ (Managrial Element) ໝາຍເຖ ງ ຂະບວນການທ ່ ຈະຂຶ ຼັ້ນ ໃນການປະຕວ ດ ໃຫບຼັ້ ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍທ ່ ຕອຼັ້ ງການໃທມປ ະສດ ທພ າບ ແລະ ປະສດ ທຜ ນົ . ທງ ໝດົນ ຼັ້ຂຶ ຼັ້ນຢ່ ກບ ຄວາມພອຼັ້ ມທາງດາຼັ້ນຂໍມຼັ້ ນ ຂ່າວສານ ທ ່ມຂ ະບວນການບໍລຫ ານທ ່ ຊດ ເຈນ ເຊ ່ ນ ການວາງແຜນ, ການຈດຸ ອງົການ, ໜາຼັ້ທ ່ ຮບ ຜ ດຊອບ, ການປະສານງານເຂົ ຼັ້າສ່ ການປະຕບ ດ ໃນດາຼັ້ນການ ບໍລຫ ານມບ ໝາຍຄວາມວ່າສະເພາະ ແຕ່ ພະນກ ງານຂອງລດ ຖະບານເທົ ່ານ ນຼັ້ ແຕ່ ເປ ນການພວົ ພນ ປະສານງານກບ ທຸກຝ່ າຍ, ພາກລດ ຖະບານ, ເອກະຊນົ , ອງົກອນຊຸມຊນົ ຕ່າງໆໃນຊນົ ນະບດົ ສ ່ ງສໍາຄນ ທ ່ ສຸດແມ່ນຊາວຊນົ ນະ ບດົ ຕອຼັ້ງມກ ານຈງ ໃຈ ໃຫເຼັ້ກດ ການເຮດ ວຽກງານ ແລະ ການປະສານງານຢ່ າງມປ ະສດ ທພ າບສ ງ ຄ) ດາຼັ້ນການປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ (Social change) ໝາຍເຖ ງການປ່ ຽນແປງທາງສງ ຄມົ ເຊ ່ ງອາດຈະເກດ ມາຈາກຫ າຍສາເຫດ ການລເ ລ ່ມຂອງລດ ຖະບານ ໃນການຊ ຼັ້ນຊກ ງໃຫເຼັ້ກ ດມກ ານປ່ ຽນແປງທດ ສະນະຄະຕ ແລະ ພດຶ ຕກ ໍາຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຕວົ ຢ່ າງ: ການ ສົ ່ງເສມ ໃຫຊຼັ້າວນາປ ກເຂົ ຼັ້າປ ໜຶ ່ ງສອງລະດ , ການນາໍ ໃຊປຼັຸ້ຍເຄມ ແລະ ອ ່ນໆ. ການປ່ ຽນປຸງທາງສງ ຄມົ ຈາກກະແສຂອງການປ່ ຽນແປງທາງເສດຖະກດ , ເຕກ ໂນໂລຊຈ າກສ ່ມວນຊນົ . ສງ ຄມົ ອຸດສາຫະກໍາຈະການໄດເຼັ້ຮດ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົ ນະບດົ ປ່ ຽນແປງແນວຄດ ໃນການປ ກພດ ເສດຖະກດ ອຸດສາຫະກໍາ ເປ ນສນ ຄາຼັ້ສົ ່ງອອກ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ງເອາົໃຈໃສ່ ຕາມປະສານ ແລະໃຫຄຼັ້ໍາແນະນໍາ ຄນົໃນຊນົນະບດົຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ເພາະການປ່ ຽນແປງທ່ານເປ ນເມອ ງທ ່ມຄ ວາມບໍ ່ ແນ່ນອນສ ງ, ຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງມກ ານທດົ ລອງ, ຕອຼັ້ງລ່າງ ໃນການລງົທນຶ , ພກ ານທດົລອງ ແລະ ມກ ານແລກປ່ ຽນຄວາມຄດ ເຫນ ເພ ່ອຫາວທ ກ ານແປງຈະໄດຼັ້ ຮບ ການຍອມຮບ ຈາກທຸກໆຝ່ າຍທ ່ກ່ ຽວຂອຼັ້ງ ແລະ ມກ ານພດ ທະນາຊນົນະບດົ . ງ) ດາຼັ້ນການເມອ ງ (Political element) ຄວາມຈາໍເປ ນຂອງທ ່ ພະຍາຍາມໃຊນຼັ້ ະໂຍບາຍ ແລະ ທ ່ ອະທບ າຍໃຫຄຼັ້ ນົ ຊນົ ນະບດົ ເຂດ ເຖງ ຄວາມຈາໍ ເປ ນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໃນການນາໃຊໂຼັ້ຄງສາຼັ້ງພ ຼັ້ນຖານໂຄງລ່າງ,ຈາກສ ່ ງສາທາລະນະປະໂຫຍດຕ່າງໆ ແລະ ຄວບຄຸມດ ແລກນົ ໄກຂອງລດ ໃນການປະຕບ ດ ວຽກງານໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນຊນົ ນະບດົ , ພອຼັ້ ມທາງ ປະສານຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ ລະຫວ່າງອງົການຂອງລດ ແລະ ເອກະຊນົ ໃນການຮ່ ວມມກ ນ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຄວາມຂດ ແຍ່ງ ທ ່ ຄວາມບໍ ່ ເຂົ ຼັ້າໃຈກນ ລະຫວ່າງບຸກຄນົ ແລະ ກ່ ຸມທ ່ໄດຮບ ຜນົກະທບົຈາກນະໂຍບາຍຕ່າງໆ. 5. ນະໂຍບາຍການບໍລຫ ານ ພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ນະໂຍບາຍ ໝາຍເຖງ ແນວທາງໃນການປະຕບ ດ ວຽກງານທ ່ ລດ ເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົ ໂຄງການທ ່ ສໍາຄນ ທ ່ມເ ປົ ຼັ້າ ໝາຍ ແລະ ຈດ ປະຕບ ດ ບນ ລຸການສອດຄ່ ອງກບ ນະໂຍບາຍ ນະໂຍບາຍຂອງເມເທໂວມກ ານເຮດ ວຽກ ແລະ

83 ການດາໍ ເນນ ງານຈາກຂ ນຼັ້ເທງ ລງົສ່ ຊ ນຼັ້ລ່ ຸມ ມນ ຮາກຖານ ແຕ່ນະໂຍບາຍບາງສ່ ວນເປ ນພຽງ ແຕ່ ໃຫປຼັ້ ະຕບ ດ ພຽງແຕ່ ຊ່ ວຍເຮດ ໃຫປຼັ້ ະຕບ ດ ແລະດໍາເນນ ການມນ ເໝາະສມົ ກບ ສະຖານະການ ເນ ນຼັ້ ໄປການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົທ ່ ເປ ນ ເຕກ ນກ ການພດ ທະນາໂຄງຮ່າງໃນການກະສກ ໍາແມ່ນການສາຼັ້ງເຂ ່ອນ, ຝ່ າຍ, ຄອງຊນົ ລະປະທານ ນະໂຍບາຍອາດ ປ່ ຽນແປງໄປຕາມຄວາມເໝາະສມຕາມສະ ົ ພາບແວດລອຼັ້ ມ ແລະ ນເ ວດວທ ະຍາ ການປ່ ຽນແປງໄປຕາມສະພາບ ເສດຖະກດ ສງ ຄມົ ແລະ ນະໂຍບາຍການບໍລຫ ານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ ງເນ ນຼັ້ ໜກ ຂະບວນການບໍລຫານງານ ພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໂດຍໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົສາມາດຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ, ເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດຢຼັ້່ າງແທຈຼັ້ງ ແຕ່ ຢາກໄດຮຼັ້ ບ ຜນົຕາມນະໂຍບາຍນ ນຼັ້ ນອກຈາກການດ ແລຕາມໜາຼັ້ທ ່ ໃນກດົ ໝາຍແລວຼັ້ ຈະຕອຼັ້ງໄດສຼັ້ ະໜບສະ ໜຸນປ ດໄຈໃນການ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໃຫແຼັ້ກ່ຜ ທຼັ້ ່ ໄດປຼັ້ ະຕບ ດ ຕາມນະໂຍບາຍນ ນຼັ້ ດ ່ງນ ນຼັ້, ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາ ຊນົ ນະບດົ ຕອງມກ ານຈດ ລະບບົ ບໍລຫ ານງານທ ່ ເນ ນຼັ້ ໜກ ການປະສານງານລະຫວ່າງໜ່ ວຍງານຂອງລດ , ເອກະຊນົ ແລະ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງບຸກຄນົໃນຊນົນະບດົ ເປ ນສໍາຄນ ເຊ ່ ງມຫ ກ ການດ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ການພດ ທະນາຕອຼັ້ງຍດຶຖຄ ວາມຕອຼັ້ງການຂອງຄນົ ໃນຊນົນະບດົ ເປ ນຫ ກ . ການພດ ທະນາຊນົນະບດົຕອຼັ້ງລເ ລ ມຼັ້ ແລະ ດໍາເນນ ການໂດຍຄນົໃນຊນົນະບດົ , ໂຄງການ ແລະ ຫ ກ ການເຮດ ວຽກກບ ຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ງໃຊຫຼັ້ ກ ການ ໃຫຄຼັ້ ນົ ນຊນົ ນະບດົ ເພ ່ ງຕນົ ເອງ ແລະ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມທຸກຂ ນຕອນ. ຼັ້ ໂຄງການ ແລະ ກດ ຈະກໍາພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຈະຕອຼັ້ ງສອດຄ່ ອງກບ ສະພາບສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມ ແລະ ຄວາມ ພອຼັ້ມຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ ໂດຍໃຊລຼັ້ ະບບົແຜນເປ ນເຄ ່ອງມໃ ນການປະສານງານ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົຈະຕອຼັ້ງມກ ານປ່ ຽນແປງທາງໂຄງສາຼັ້ງສ ່ ງແວດລອຼັ້ມ, ສງ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດ . 6. ປ ດໄຈໃ ນການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ກ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ ມກ ານພວົພນ ກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ມທາງກາຍະພາບ ເຊ ່ ງເປ ນປ ດໄຈທ ່ ຄນົໃນຊນ ນະບດົມາ. ແຕ່ມນ ເປ ນ ການປ່ ຽນແປງໄດຍຼັ້າກ ເພາະມນ ສົ ່ງຜນົ ກະທບົ ຕໍ ່ ເສດຖະກດ ຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ , ນອກຈາກນ ຼັ້ແລວຼັ້ ຍງ ມປ ດໄຈ ດາຼັ້ນລະບບົ ເສດຖະກດ ທ ່ ມຜ ົນກະທບົ ຕໍ ່ ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແມ່ ນລະບບົ ເສດຖະກດ ກະສກຶ , ນກ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົຈະຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າໃຈບນ ຫາວທ ກ ານຜະລດ , ເຕກ ນກ ຂອງການຜະລດ ແລະ ປ ດໄຈ ການຜະລດ ເພ ່ອກໍານດົ ນະໂຍບາຍ, ຍຸດທະສາດການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແລະ ມແ ນວ ຄດ ໃນການແກບຼັ້ ນ ຫາ ໂດຍຄໍານງຶເຖງ ລາຍໄດຄຼັ້ວາມຕອງການຂ ຼັ້ ອງຄນົໃນຊນົນະບດົ . ນະໂຍບາຍໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົຕອຼັ້ງແນໃສ່ສາຼັ້ງຄວາມສາມາດໃນການເພ ່ ງຕນົ ເອງ , ການຮ່ວມກ່ ຸມໃນດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ການສາຼັ້ງວຽກງານ ໃນຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ແມ່ນເພ ່ອສະໜບສະ ໜຸນການ ເພ ່ມຜນົ ຜະລດ ໃນຊົນນະບດົໃຫຫຼັ້ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ດ ່ງນ ນຼັ້ , ການສາຼັ້ງເສດຖະກດ ໃນຊນົ ນະບດົ ນ ນຼັ້ ເປ ນສ ່ ງທ ່ ທາຼັ້ທາຍ ໃນການ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົຫ າຍປະການ ຄ ການສົ ່ງເສມ ກະສກ າທ ່ ເໝາະສມົ ກບ ສະພາບແວດລອຼັ້ ມທາງ ກາຍ ຍະພາບ.ການສົ ່ງເສມ ກນົ ໄກການຕະຫ າດ, ສນ ຄາຼັ້ກະເສດຕະກອນ, ເງນ ທນຶ ແລະ ການສົ ່ງເສມ ໃຫຊຼັຸ້ມຊນົມສ ່ ວນ ຮ່ວມໃນການວາງແຜນ ຂ) ປ ດໄຈດາຼັ້ນສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາ ການທໍາຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກບ ສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາ ໃນຊນົ ນະບດົ ເປ ນສ ່ ງສໍາຄນ ໃນການບໍລຫ ານງານ ພດ ທະນາຊນົນະບດົ ເພາະຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈ ໃນປ ດໄຈນ ຼັ້ຈະເຮດ ໃຫເຼັ້ປ ນພະລງ ຂອງຊນົ ນະບດົທ ່ມຄ ວາມສໍາຄນ ການ ມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາ ໃນຊນົ ນະບດົ ຄອບຄວົ ເປ ນຫວົ ໜ່ ວຍສໍາຄນ ທາງດາຼັ້ນສງ ຄມົ ທງ ເປ ນຫວົ ໜ່ ວຍ ຜະລດ ແລະ ບໍລໂ ພກ, ເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ມກ ານພວົ ພນ ຄວາມສາມກ ຄ, ເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມກດ ຈະກໍາຕ່າງໆ ໃນດາຼັ້ນສາສະໝາ, ພທ ກ າໍ , ຄວາມເຊ ່ອຄ່ານຍ ມົ ຕາມປະເພນນ ຍ ມົ ແລະ ເປ ນສ່ ວນຊ່ ວຍເຫ ອ ເກອ ກ ນໃນທາງເສດຖະກດ ສງ ຄມົ ນ ນຼັ້, ຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າ ຄນົຊນົນະບດົມຄ ວາມຄດ ຄວາມເຊ ່ອ, ວດ ທະນະທໍາສບ ທອດກນ ມາ, ການດໍາເນນ ຊວ ດທາງ ສງ ຄມົ

84 ກບ ການທໍາມາຫາກນ ມສ ່ ວນພວົ ພນ ກບ ວດ ທະນະທໍາຈນົແຍກບໍ ່ ອອກ, ໃຫພຼັ້ ວກເຮາົເຂົ ຼັ້າໃຈວ່າປ ດໄຈທາງສງ ຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາແມ່ນສ ່ ງທ ່ມຄ ຸນຄ່າຂອງການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ . ຄ) ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນການເມອ ງ ປະຊາຊນົໃນຊນົ ນະບດົ , ມຄ ວາມເປ ນຢ່ ໃນການລຽຼັ້ງຊບ ມາເປ ນເວລາຍາວນານ ນ ນຼັ້ ກໍເນ ່ອງມາຈາກເຂົ ຼັ້າ ເຈົ ຼັ້າໄດມຼັ້ ພ ກ ນາໍພາ ແລະ ລດ ຄຸມຼັ້ ຄອງມກ ານແກໄຼັ້ຂບນ ຫາທາງດາຼັ້ນກດົໝາຍພາຍໃຕກຼັ້ ານນາໍພາຂອງອງົການປົກຄອງ ທອຼັ້ງຖ ່ ນປະຊາຊນົ ມຄ ວາມຮ ຄຼັ້ ວາມຊາບຊມຶ ໃນແນວທາງການເມອ ງຂອງພກ ພອຼັ້ ມກນ ພດ ທະນາສາຼັ້ງສາປະເທດ ຊາດ ບນົພ ຼັ້ນຖານຄວາມສາມກ ຄມ ກ ານພວົ ພນ ກນ ແບບປະຊາທປ ະໄຕຊ່ ວຍເຫ ອ ກນ ແລະ ກນ ມອ ງົການຈດ ຕ ຼັ້ງ ການປົກຄອງໃນລະດບ ສ ນກາງລງົຮອດທອຼັ້ງຖ ່ ນ ພອຼັ້ ມທງ ເປ ນຜ ກຼັ້ ໍານດົນະໂຍບາຍແຜນພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ . ໃນ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໄດມຼັ້ ກ ານຄວບຄຸມໃນທຸກປ ດໄຈຄ ດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ລະບບົ ເສດຖະກດ ທອຼັ້ຖ ່ ນ, ສ ່ງຄມົ ແລະ ວດ ທະນະທໍາ ດ ່ງນ ນຼັ້ , ປ ດໄຈທາງດາຼັ້ນການເມອ ງ ແລະ ການບໍລຫ ານ ຄວາມສາມາດໃນກະທບົ ຕໍ ່ ການ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົ . 7. ຜ ມຼັ້ ສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ທ່ານ ໂຄເຊນ ແລະ ທ່ານ ອບ ຊອຟ (1977:4) ໄດແຼັ້ ບ່ງກ່ ຸມບຸກຄນົທ ່ ຈະເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົອອກເປ ນ 4 ກ່ ຸມ ກ) ກ່ ຸມຊາວບາຼັ້ນ (Local risidents) ເປ ນການຮ່ ວມກ່ ຸມກນ ເອງຂອງຊາວບາຼັ້ນ ຫ ການກ່ ຸມຈາກການ ຈດ ຕ ຼັ້ງຂອງລດ ເພ ່ອວດ ຖຸປະສງົໃດໜ ່ ງ ເຊ ່ນ ລວມກ່ ຸມເພຶ ່ອສາຼັ້ງເສດຖະກດ , ມກ ່ ຸມກະສກ ໍາ ແລະ ກ່ ຸມວດ ທະນະທໍາອ ່ນໆ. ຂ) ກ່ ຸມຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ (Local Leaders) ກ່ ຸມຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ ເປ ນທາງການເຊ ່ນ ກ່ ຸມພໍ ່ບາຼັ້ນ, ຄະນະກໍາ ມະການຂອງບາຼັ້ນ ແລະ ອ ່ນໆ. ຄ) ກ່ ຸມພະນກ ງານຂອງລດ (Government personne) ແມ່ ນກ່ ຸມພະນກ ງານຂອງລ ດທ ່ ຮວມກ່ ຸມກ ນເອງ,ນກ ວ ຊາການ ຫ ກ່ ຸມບຸກຄົນທ ່ ເປ ນບ ນຫາ ແລະ ພະຍາຍາມແກໄຼັ້ຂດວຼັ້ ຍການດໍາເນ ນງານພ ດທະນາຊົນນະບົດ ໂດຍອ ງໃສທຶນການບໍລ ຈາກຂອງມ ນນ ທ ຈາກ ຕ່າງປະເທດທ ່ ເຂົ ຼັ້າມາພດ ທະນາໂດຍກງົ ກ່ ຸມບຸກຄນົ ເຫ ົ ່ານ ຼັ້ລວຼັ້ ນແຕ່ມຄ ວາມສໍາຄນ ກບ ການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາ ຊນົນະບດົນາໍເອາົນະ ໂຍບາຍ ໄປສ່ ກນ ປະຕບ ດ ໃຫບຼັ້ ນ ລຸເປົ ຼັ້າໝາຍເພາະບຸກຄນົ ເຫ ົ ່ານມໂ ອກາດໃນການພວົ ພນ ກບ ຂະບວນການພດ ທະນາຊນົນະບດົຕ ຼັ້ງແຕ່ເລ ່ມຕົນຼັ້ ຈນົເຖງ ຜນົ ສໍາເລດ . ງ) ກ່ ຸມຄົນພາຍນອກ ແມ່ ນກ່ ຸມຄນົ ທ ່ ຢ່ ນອກຊຸມຊົນ ຫ ກ່ ຸມຄົນທ ່ ຢ່ ຕ່ າງປະເທດ ແລະ ຄົນລາວຢ່ ຕ່າງປະເທດທ ່ມສ າຍພວົພນ , ມຈ ດ ໃຈໃຫກຼັ້ ານຊ່ວຍເຫ ອ ຢາກພດ ທະນາບນ ດາປະເທດທ ່ດອຼັ້ ຍພດ ທະນາໃນໂລກ. 8. ຂອບເຂດການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ຄນົໃນຊນົນະບດົມສ ່ວນຮ່ ວມໃນການພດ ທະນາໄດມຼັ້ ຂ ອບເຂດດ ່ງລ່ ຸມນ: ກ) ມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການຄົນຼັ້ຫາບນ ຫາ ແລະ ສາເຫດຂອງບນ ຫາ ໃນແຕ່ ລະທອຼັ້ງຖ ່ນ ຖາຼັ້ຄນົໃນຊນົນະບດົສາມາດເຂົ ຼັ້າໃຈບນ ຫາຂອງຕນົ ເອງ, ເຂົ ຼັ້າໃຈສາເຫດຂອງບນ ຫາແລວຼັ້ ຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົນະບດົມປ ະສດ ທພ າບດຂ ຶ ຼັ້ນ ດວຼັ້ຍເຫດນ ຼັ້ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ຈາໍ ຕອຼັ້ງມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນ ການ ຄົນຼັ້ຫາສາເຫດຂອງບນ ຫາຮ່ວມກບ ພະນກ ງານຂອງລດ ແລະ ພນ ທອຼັ້ງຖ ່ນ. ຂ) ການມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການວາງແຜນດໍາເນນ ງານ ການວາງແຜນດໍາເນນ ງານນ ຼັ້ວ່ າ ແມ່ນຂະບວນການເລ ່ມຕົນຼັ້ ຂອງການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຫາກມຄ ນົຊນົນະບດົ ເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ວນຮ່ວມຈະເຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າຮຽນຮ ຂຼັ້ ນຼັ້ ຕອນຂອງການດໍາເນນ ງານ, ວທ ກ ານ ແລະ ຕດ ສນ ໃຈຢ່ າງມເ ຫດຜນົ ແຕ່ ເນ ່ອງຈາກຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ມຄ ວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ການວາງແຜນໜອຼັ້ ຍການມສ ່ ວນ ຮ່ວມຢ່ ໃນຂອບເຂດຈາໍກດ .

85 ຄ) ການມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການລງົທນຶ ແລະ ການດໍາເນນ ງານ ເຖງ ແມ່ນວ່າຄນົໃນຊນົ ນະບດົມຄ ວາມທຸກຈນົ ແຕ່ ກໍຍງ ມຊ ບ ພະຍາກອນທ ່ ສາມາດເຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນ ການລງົທນຶ ແລະ ປະຕບ ດ ງານໄດໂຼັ້ດຍມແ ຮງງານ ໃນການເຂົ ຼັ້າຮ່ ວມນ ນຼັ້ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ຕອຼັ້ ງມຄ ວາມຫວງ ເຖງ ຄຸນຄ່າຂອງຄວາມເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງການຮ່ວມລງົທນຶ ແລະ ປະຕບ ດ ງານ. ງ) ການມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການຕດ ຕາມ ແລະ ປະເມນ ຜນົ ຕອຼັ້ງພະຍາຍາມໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົມສ ່ວນຮ່ວມໃນການຕດ ຕາມ ແລະ ປະເມນ ຜນົ ເພ ່ອຮ ຜຼັ້ ນົ ໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ເສຍ. ການມຜ ນົປະໂຫຍດ ແລະ ການເສຍຜນົປະໂຫຍດພອຼັ້ມທງ ອຸປະສກ ທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນຈາກການມສ ່ວນຮ່ ວມດ ່ງກ່າວ ກງົກນ ຂາຼັ້ມຖາຼັ້ຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ບໍ ່ ດໍາເນນ ງານດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງກໍຈະເຮດ ໃຫກຼັ້ ານດໍາເນນ ງານໃນກດ ຈະກໍາຕໍ ່ ໄປຈະ ປະສບົຄວາມຫຍຸງຼັ້ຍາກລໍາບາກ ເພາະຄນົໃນຊນົນະບດົບໍ ່ ໃຫກຼັ້ ານຮ່ວມມ 9. ຜນົ ຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ການທ ່ ຄົນໃນຊນົ ນະບົດໄດເຼັ້ຂົ ຼັ້າມາມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການພ ດທະນາຊນົ ນະບົດນ ນຼັ້ ພວກເຮາົສາມາດ ສະຫຸ ບ ຜນົໄດດຼັ້ ່ງລ່ ຸມນ ຼັ້ : ກ) ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ຈກ ຊ່ ວຍຕນົ ເອງ ແລະ ເພ ່ ງຕນົ ເອງ ເນ ່ອງຈາກວ່າຄນົ ໃນຊນົນະບດົມຈ ດ ປະສງົ ເປົ ຼັ້າໝາຍຂອງການພດ ທະນາ ແລະ ເຫນ ຜນົ ປະໂຫຍດທ ່ ກໍ ່ ໃຫເຼັ້ກດ ມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ໃນຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງຫ າຍຂ ຼັ້ນ. ສ ່ ງເຫົ ່ານ ຼັ້ຈະເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ຈກ ຊ່ ວຍ ຕນົ ເອງ, ມກ ານຮ່ ວມກ່ ຸມຕ່າງໆ, ມກ ານຮ່ ວມມເ ຮດ ກດ ຈະກໍາ, ມກ ານປຶກສາຫາລ ແລກປ່ ຽນຄວາມຄດ ເຫນ ກນ ແລະ ກນ . ຂ) ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ສາມາດກໍານດົຄວາມຕອຼັ້ງການໃນທອຼັ້ງຖ ່ນເຂາົເຈົ ຼັ້າໄດຼັ້ ເພ ່ ອຢາກໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ສະພາບຄວາມເປ ນຈງ ໄດກຼັ້ ໍຕໍ ່ ເມ ່ອເຂາົເຈົ ຼັ້າມໂ ອກາດໃນການຄົນຼັ້ ຫາ ແລະ ວເ ຄາະບນ ຫາ, ມໃ ຫໂຼັ້ອກາດວາງແຜນຮ່ ວມກນ , ມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນຂະບວນການບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ຂອງຕນົ ເອງ. ຄນົໃນຊນົນະບດົກໍຈະສາມາດກໍານດົຄວາມຕອຼັ້ງການໄດຢຼັ້່ າງຖກ ຕອຼັ້ງ ແລະ ການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ກໍຈະມໂ ອກາດຕອບສະໝອງຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງທອງຖ ່ນໄດ.ຼັ້ ຄ) ເຮດ ໃຫມຼັ້ ກ ານປະຫຍດ ຊບ ພະຍາກອນໄດຫຼັ້ າຍດາຼັ້ນ ການໃຊຊຼັ້ບ ພະຍາກອນພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກກໍຈະໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ປະໂຫຍດດເ ພາະວ່າຊບ ພະຍາກອນທ ່ມ ຄຸນຄ່ າຫ າຍທ ່ ສຸດຂອງການບໍລ ຫານງານພ ດທະນາຊົນນະບົດນ ນຼັ້ ແມ່ ນຊ ບພະຍາກອນມະນຸດເຮົາເອ ຼັ້ນວ່ າ ຊບ ພະຍາກອນບຸກຄນົ ຖາຼັ້ຄນົໃນຊນົນະບດົຫາກມໂ ອກາດດມ ສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນຂ ນຼັ້ ຕອນທໍາອດຈນົ ເຖງ ຂ ນຼັ້ ສຸດທາຍຼັ້ ຈະເຮດ ໃຫມຼັ້ ກ ານປະເມນ ຊບ ພະຍາກອນ ,ງບົປະມານ, ຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ພະນກ ງານ ແລະ ອຸປະກອນ ຕ່າງໆ ງ) ເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ຊນົ ນະບດົ ເກດ ມຄ ວາມຮ ສຼັ້ ກຶ ເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງ ແລະ ມຄ ວາມພາກພ ມໃຈໃນຜນົ ສໍາເລດ ຂອງ ການດໍາເນ ນງານພດ ທະນາຊົນນະບົດ ໝາຍຄວາມວ່ າ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນການບໍລຫ ານພດ ທະນາ ຊນົນະບດົ ຕ່າງແຕ່ເລ ມຼັ້ ຕົນຼັ້ຈນົສຸດທາຼັ້ຍມນ ຈະເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົ ນະບດົ ເດມຄ ວາມສກ ເປ ນເຈົ ຼັ້າຂອງ, ເກດ ມຄ ວາມ ພາກພ ມໃຈເພ ່ອການດໍາເນນ ງານໄດຮຼັ້ບ ຜນົ ເກດ ມຄ ວາມສຸກນ ນຼັ້, ຄວາມຮກ ຄວາມຫວງແໝຄວາມເປ ນຂອງສ່ ວນ, ເຮດ ໃຫເຼັ້ກ ດມຄ ວາມຄດ ໃນທາງປະຕບ ດ ລະບຽບກດົ ເກນໃນການດ ແລຮກ ສາການພດ ທະນາການ ໃຫມຼັ້ ຄ ວາມ ສາມາດຕອບສະໜອງຜນົປະໂຫຍດສ່ວນລວມຂອງຊນົນະບດົ

86 10. ການສົ ່ງເສມ ການມສ ່ ວນຮ່ ວມ ກ) ການສາຼັ້ງສາຍພວົພນ ທ ່ບໍ ່ ຕອຼັ້ງຍດຶຖຄ ວາມສດ ທາຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເປ ນຫ ກ ທຸກໆຝ່ າຍຕອຼັ້ ງມ ການຍອມຮ ບເອງກ ນ ແລະ ກ ນ, ຍອມນໍາຄວາມອາດເປ ນກນ ແລະ ກ ນ ຮ່ ວມ ຮ່ວມທໍາງານ, ຮ່ວມສກຶ ສາ ແລະ ຮ່ວມ ແກບຼັ້ນ ຫາ ແມ່ນການປະສານງານທຸກໜ່ ວຍງານ, ທຸກອງົການ ເພ ່ອໃຫເຼັ້ກດ ການປະຕບ ດ ທຸກຢ່ າງທ ່ ເປ ນທາງການ ແລະ ບໍ ່ ເປ ນທາງການ ຂ) ການສາຼັ້ງອຸດມົ ການ ພວກເຮາົຈະເຫນ ໄດວຼັ້່າອຸດມົ ການແມ່ນເລ ່ອງຂອງນາມມະທໍາ, ການສາຼັ້ງຕາມການເປ ນນກ ສໍາຄນ ໃນການ ບໍລຫ ານງານພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ເພ ່ອໃຫຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ມສ ່ ວນສະໜບ ສະໜ ນໃນນະໂຍບາຍ ແລະ ເປົ ຼັ້າໝາຍ ຂອງການພດ ທະນາ. ດ ່ງນ ນຼັ້ ການສາຼັ້ງຄານຍ ມົ ,ຄວາມສດ ທາຕອຼັ້ງດໍາເນນ ໄປພອມຼັ້ ໆກນ ກບ ຮ ບປະທໍາສາຼັ້ງແຮງຈງ ໃຈ ໃຫເຼັ້ກດ ອຸດມົ ການກບ ຄວາມພະຍາຍາມຢ່ າງເປ ນລະບບົ ແລະ ມຂ ນຼັ້ຕອນ. ຄ) ການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ຂະບວນການໃຫກຼັ້ ານອບົ ຮມົ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງນ ນຼັ້ເປ ນສ ່ ງຍອມຮບ ກນ ທົ ່ວໄປ, ແມ່ນການພດ ທະນາຄວາມ ຄດ , ພດ ທະນາຊາດ, ພດ ທະນາຄຸນະພາບຂອງຄນົ . ດ ່ງນ ນຼັ້, ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາອບົຮມົ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງການສົ ່ງເສມ ການ ມສ ່ວນຮ່ວມຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ ເປ ນການສົ ່ງເສມ ຄວາມຄດ ໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ ກ ຕນົ ເອງຫ າຍຂຶ ຼັ້ນ, ຮ ຈຼັ້ ກ ຄຸນຄ່າຂອງຕນົ ເອງ ແລະ ຄຸນຄ່າຂອງຜ ອຼັ້ ່ນແລວຼັ້ເກດ ຄວາມສໍາພນ ການສກຶ ສາອບົຮມົ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງ ຈະເປ ນການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາທ ່ ເປ ນທາງ ການຄວບຄ່ ກບ ການໃຫກຼັ້ ານສກຶ ສາອບົຮມົ ທບົ ເປ ນທາງການກໄໍດຼັ້ ງ) ການເຮດ ວຽກເປ ນກ່ ຸມ ການເຮດ ວຽກເປ ນກ່ ຸມທ ່ ມປ ະສດ ທພ າບນ ຼັ້ຈະເປ ນການກະຕຸນຼັ້ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນຊນົ ນະບດົ ຢາກມສ ່ ວນຮ່ ວມ ແລະ ກໍໃຫເຼັ້ກດ ພະລງ ແນວຄວາມຄດ “ວຽກໜກ ກາຍເປ ນວຽກເບາົຖາຼັ້ພວກເຮາົຊ່ວຍກນ ” ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ຈະນໍາ ພະລງ ຂຶ ຼັ້ນມາຈດ ການ ແລະ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຂອງຕນົ ເອງມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ແລະ ສາມາດສາຼັ້ງພະລງ ອໍານາດໃຫແຼັ້ກ່ ຕນົ ເອງໄດ. ຼັ້ການສົ ່ງເສມ ການມສ ່ວນຮ່ວມຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງມກ ານສົ ່ງເສມ ຢ່ າງຕໍ ່ ເນ ່ອງຈາກທຸກຝ່ າຍ ຜ ນຼັ້ ໍາ ທອຼັ້ງຖ ່ນມສ ່ວນກະຕຸນຼັ້ ໃຫຄຼັ້ນົໃນຊນົນະບດົໃຫມຼັ້ ຄ ວາມໜກ ແໜນຼັ້ໃນການພດ ທະນາຕນົ ເອງ, ມສ ່ ວນຮ່ ວມໃນທຸກ ຂ ນຼັ້ຕອນເພ ່ອຊ່ວຍເຫ ອ ຕນົ ເອງ, ຊ່ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ ໃນຊຸມຊນົນ ນຼັ້ເອງ.

87 ບດົທ 13 ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນກບ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການເປ ນຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃນການສກຶ ສາ ຂໍມຼັ້ ນທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ພວກເຮາົໄດພຼັ້ ບົ ເຫນ ຫ າຍບນ ຫາຄ ຜ ນຼັ້ ໍາທາງການປົກຄອງ, ທາງດາຼັ້ນ ເສດຖະກດ , ທາງດາຼັ້ນການພດ ທະນາ ແລະ ຜ ນຼັ້ ໍາທາງດາຼັ້ນອ ່ນໆ. ຝ ນເຫ ົ ່ານ ຼັ້ອາດຈະເປ ນຕົນຼັ້ ແບບ ແລະ ເປ ນທາງ ການ, ພວກເຂາົເຫ ົ ່ານ ຼັ້ລວຼັ້ນແຕ່ເປ ນກນົ ໄກທ ່ສໍາຄນ ໃນການດໍາເນນ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ . ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນ ໝາຍເຖງ ບຸກຄນົທ ່ ເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ເປ ນຜນົ ໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆໃນຊນົ ນະບດົ , ບດົ ບາດການນໍາພາ ເຮດ ກດ ຈະກໍາໃນຊນົ ນະບດົ ກດ ຈະກໍາເຫ ົ ່ານ ຼັ້ແມ່ນກດ ຈະການການປະສານງານລະຫວ່າງຄນົ ໃນອງົການຂອງລດ , ເອກະຊນົ ແລະ ລະຫວ່ າງຊນົ ນະບດົ ດວຼັ້ ຍກນ ບາງທອຼັ້ ງຖ ່ ນມອ ດ ທພ ນົ ຕໍ ່ ທາງກງົ ແລະ ທາງອອຼັ້ ມເຮດ ໃຫຄຼັ້ ນົໃນ ຊນົນະບດົມຄ ວາມນບ ຖເ ກດ ມກ ານຮ່ວມມກ ນ ເຮດ ວຽກງານໃນຊຸມຊນົນ ນຼັ້. 2. ປ ດໄຈໃນການເລອ ກຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ການທ ່ຈະເລອ ກເອາົຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ, ທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງມເ ງ ່ອນໄຂ ແລະ ອຸດມົ ການຕໍ ່ໄປນ ຼັ້ : ກ) ຕອຼັ້ງໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມເຊ ່ອຖຈ າກປະຊາຊນົ ບ ນຫາໃນຊົນນະບົດທ ່ ປະຊາຊົນເລ ອກເອົານ ນຼັ້ ຈະຕອຼັ້ ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ ມ ຄວາມຊ ່ ສ ດ ແລະ ຈງ ໃຈຈາກ ປະຊາຊນົ , ເປ ນຜ ມຼັ້ ຄ ວາມສນົໃຈໃນກດ ຈະກໍາຕ່ າງໆຂອງຊາວບາຼັ້ນທ ່ມຄ ວາມສາມາດມກ ານປະຕບ ດ ວຽກງານມ ຄວາມເສຍສະຫ ະ ຂ) ຜ ນຼັ້ໍາຕອຼັ້ງເປ ນຜ ເຼັ້ຮດ ແທທຼັ້ ໍາຈງ . ຜ ນຼັ້ ໍາບໍ ່ ພຽງແຕ່ ນໍາເອາົສະເພາະເພ ່ ອແຜ່ ເທົ ່ານ ນຼັ້ ແຕ່ ຍງ ຕອຼັ້ ງເອາົທດ ສະດ ໄປນໍາພາປະບດ ຕວົ ຈງ ເຮດ ໃຫຼັ້ ປະຊາຊນົມຄ ວາມໄວວຼັ້າງໃຈ, ມຄ ວາມເຊ ່ອຖຢ ່ ໃນຊຸມຊນົ ແລະ ນອກຊຸມຊນົໃນພະນກ ງານຈາກໜ່ ວຍງານຂອງລດ , ເອກະຊນົ ແລະ ສະຖາບນ ການສກຶ ສາຕ່າງໆ ຄ) ມກ ານພວົພນ ຕດ ກບ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ຢ່ ໃນສງ ຄມົ ຊນົນະບດົມຄ ວາມຈາເປ ນຕອຼັ້ງມສ ໍາພນ ທະພາບອນ ດກ ບ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ແຕ່ ລະບາຼັ້ນມກ ຈະມຄ ວາມຊ່ວຍເຫ ອ ເຊ ່ ງກນ ແລະ ກນ , ເຮາົອາດເວົ ຼັ້າໄດວຼັ້່າການຕອຼັ້ງເລອ ກເອາົຜ ທຼັ້ ່ມມ ະນຸດສໍາພນ ທ ່ດ. ງ) ເປ ນຜ ກຼັ້ າຼັ້ເວົ ຼັ້າແລະກາຼັ້ສະແດງອອກ ຕອຼັ້ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມສາມາດໃນການເວົ ຼັ້າ, ອະທບ າຍ ແລະ ແຈງຼັ້ເລ ່ອງຕ່າງໆຕໍ ່ທາງຊຸມຊນົ , ການຕດ ສນ ໃຈມໄ ຫວພບ ໃນການເວົ ຼັ້າ. ຈ) ມຄ ວາມສາມາດໃນການປະສານງານ ຜ ນຼັ້ ໍາໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນຕອຼັ້ ງມຄ ວາມສາມາດໃນການປະສານງານ ແລະ ມມ ະນຸດສໍາພນ ທດ ມຄ ວາມສາມາດ ຕດ ຕໍ ່ພວົພນ ກບ ບຸກຄນົ ຫ ໜ່ວຍງານພາຍນອກເພ ່ອເຮດ ໃຫເຼັ້ກດ ມຜ ນົດຕ ໍ ່ການປະຕບ ດ ວຽກງານ ສ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈບນ ຫາຂອງຊນົ ນະບດົ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນຕອຼັ້ ງເປ ນຜ ເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃຈບນ ຫາຊວ ດ ຈດ ໃຈ ແລະ ຄວາມທຸກຈນົຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ແລະ ຕອຼັ້ງ ເປ ນຜ ຢຼັ້່ ຮ່ວມກບ ປະຊາຊນົ , ໃກຊຼັ້ດ ຕດ ແທດກບ ຊວ ດ ອນ ແທຈຼັ້ງ ຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ . ຊ) ຜ ນຼັ້ໍາຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າໃຈຫ ກ ການເພ ່ ງຕນົ ເອງ. ຜ ນຼັ້ ໍາຕອຼັ້ ງມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈກ່ ຽວກບ ຫ ກການເພ ່ ງຕນົ ເອງ,ຕອຼັ້ ງມ ຄວາມພະຍາຍາມສົ ່ງເສ ມໃຫຄຼັ້ ົນໃນ ຊນົນະບດົ ຫ ທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ຕນົ ເອງຮບ ຜດ ຊອບມຄ ວາມສາມາດ

88 ໃນການພດ ທະນາການເພ ່ ງຕນົ ເອງໄດຼັ້ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນ ນາຍບາຼັ້ນ ແລະ ຄະນະກໍາມະການຂອງບາຼັ້ນ ກໍຍງ ມຄ ວາມຈໍາເປ ນຕອຼັ້ງມຄ ຸນສມົ ບດ ໃນດາຼັ້ນນ ຼັ້ , ອກ ຢ່ າງໜຶ ່ ງຜ ນຼັ້ າໍ ຕອຼັ້ງເປ ນຄນົ ມອ າລມົ ສຸຂຸມຮ ຕຼັ້ ດ ສນ ບນ ຫາ ດວຼັ້ຍສະຕປ ນຍາ, ມສ ຸຂະພາບຈດ ໝ ນຼັ້ຄງົ ແລະ ຕດ ສນ ບນ ຫາດວຼັ້ຍຄວາມຍຸຕທ ໍາ. 3. ຄວາມສາຄນ ຂອງຜ ນຼັ້ທອຼັ້ງຖ ່ນ ໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົມຄ ວາມຈາໍ ເປ ນຕອຼັ້ງອາໄສກນຫ າຍກ ວ່າການໃຊສຼັ້ ະຕປ ນຍາຂອງຊາວບາຼັ້ນ, ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນ ຕອຼັ້ງເປ ນແບບຢ່ າງທ ່ດໃ ນການດໍາເນນ ກດ ຈະກໍາຕ່າງໆຂອງທອຼັ້ງຖ ່ ນ, ຕອຼັ້ງຢ ນເປ ນກາງລະຫວ່າງກ່ ຸມ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົ ກບ ກ່ ຸມໜ່ ວຍງານຂອງລດ , ເອກະຊົນ ແລະ ໜ່ ວຍງານທ ່ ມກ ານພວົ ພນ ເຖ ງວຽກງານ ການ ພດ ທະນາ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນສາມາດຊຸກຍ ນຼັ້ ກ ພດ ທະນາເຫ ົ ່ານ ນຼັ້ ໃຫມຼັ້ ກ ານຮ່ ວມມເ ພ ່ ອເຮດ ໃຫເຼັ້ກ ດມຜ ົນດ ຕໍ ່ ການ ພດ ທະນາ, ດ ່ງນ ນຼັ້, ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນຈ ່ ງມຄ ວາມສໍາຄນ ຕໍ ່ການພດ ທະນາດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ຮຼັ້່ ວມເຮດ ຕວົ ຈງ ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ປຼັ້ ະຕບ ດ ຮ່ວມກບ ປະຊາຊນົ ແລະ ດໍາເນນ ກດ ຈະກໍານ ນຼັ້ ຕະຫ ອດໄປໂດຍບາງຄ ຼັ້ງ ກໍບໍ ່ ຈໍາເປ ນຕອຼັ້ ງມນ ກ ພດ ທະນາທາງນອກເຂົ ຼັ້າມາເຮດ ວຽກຮ່ ວມກບ ຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເພາະຜົນໃນທອຼັ້ ງຖ ່ ນສາ ມາດມບ ດົບາດນາໍພາເຮດ ໃຫກຼັ້ ດ ຈະກໍາພດ ທະນາຊນົນະບດົກບ ປະຊາຊນົໄດ.ຼັ້ ຂ) ເປ ນຜ ເຼັ້ສມ ສາຼັ້ງການພດ ທະນາແບບປະຊາທປ ະໄຕ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນເປ ນຜ ເຼັ້ສມ ສາຼັ້ງການພດ ທະນາແບບປະຊາທປ ະໄຕໃນຊນົ ນະບດົ ເພາະວຽກງານພດ ທະນາ ຊນົ ນະບດົ ເປ ນກດ ຈະກໍາທ ່ ຈະຕອຼັ້ ງອາໄສບດົ ບາດຂອງການມສ ່ ວນຮ່ ວມຂອງຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ແລະ ຄນົ ຊນົ ນະບດົ ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນທ ່ໄດຮຼັ້ບ ການແຕ່ງຕ ຼັ້ງເປ ນທາງການນ ນຼັ້ແມ່ນນາຍບານ, ທງ ເປ ນນກ ປົກຄອງ ແລະ ນກ ພດ ທະນາ ທ ່ໄດຼັ້ ສາຼັ້ງປະໂຫຍດໃຫແຼັ້ກ່ຄນົໃນຊນົນະບດົ . ຄ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນແມ່ນຜ ນຼັ້ໍາໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນເປ ນຜ ນຼັ້ ໍາໃຫມຼັ້ ກ ານປ່ ຽນແປງໃນທາງທ ່ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນໃນບາຼັ້ນຂອງຕນົ , ເຮດ ໜາຼັ້ທ ່ ຊ່ ວຍເຫ ອ ລດ ແລະ ອງົກອນເອກະຊນົ , ໂດຍປະສານງານກບ ຄນົໃນຊນົນະບດົຢ່ າງທົ ່ວເຖງ , ດ ່ງນ ນຼັ້, ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນແມ່ນຂວົ ເຊ ່ອມ ຕໍ ່ລະຫວ່າງຄນົໃນຊນົນະບດົກບ ນກ ພດ ທະນາບໍ ່ວ່າພາກລດ ແລະ ເອກະຊນົ . ງ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຕວົກະຕຸນຼັ້ ມນ ກໍທ່ອງຄນົແມ່ນຜ ໜຼັ້ ຶ ່ ງທ ່ ເປ ນຕວົຕາຼັ້ນການກະຕຸນຼັ້ໃຫຄຼັ້ນົຊນົນະບດົມຄ ວາມຕອຼັ້ງການ, ຈດ ຕ ຼັ້ງອງົກອນ ໃນທອຼັ້ງຖ ່ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນກໍາມະບານຂອງບາຼັ້ນເພ ່ອສາຼັ້ງຄວາມເຂ ມຼັ້ ແຂງໃນການພດ ທະນາ, ຈ) ນ ນຼັ້ທອຼັ້ງຖ ່ນເປ ນຜ ເຼັ້ລ ່ມສາຼັ້ງບນ ຍາກາດ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນ ເປ ນຜ ເຼັ້ລ ່ມສາຼັ້ງບນ ຍາກາດການພດ ທະນາພາຍໃນບາຼັ້ນເພາະເປ ນບຸກຄນົທ ່ ໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມ ໃຊບຼັ້ໍ ່ ສະເພາະໃນດາຼັ້ນການພດ ທະນາບາຼັ້ນເທົ ່ານ ນຼັ້ ແຕ່ ໄດຮຼັ້ ບ ຄວາມເຊ ່ອຖ ໃນດາຼັ້ນອ ່ ນໆອ ກດວຼັ້ ຍ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມສາມາດ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ແລະ ຊ່ວຍສາຼັ້ງຄວາມຮກ ແພງສາມກ ຄ, ສາຼັ້ງບນ ຍາກາດ ໃນຊຸມຊນົອກ ດວຼັ້ຍ. ສ) ຜ ນຼັ້ໍາເປ ນຕວົ ແທນໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົໃນການວາງແຜນ ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນມຄ ວາມສໍາຄນ ໃນການເປ ນຕວົ ແທນຊາວຊນົ ນະບດົໃນການວາງແຜນຮ່ ວມກບ ພະນກ ງານ ຂອງລດ ແລະ ເອກະຊນົ ໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນບນ ຫາຕ່າງໆ ເພ ່ອສາຼັ້ງໂຄງການທ ່ ເປ ນປະໂຫຍດຕໍ ່ ຄວາມກາຼັ້ວໜາຼັ້ໃນທອຼັ້ງຖ ່ ນ ຂອງຕນົ ພອຼັ້ມທງ ເປ ນກນ ເອາົຂໍມຼັ້ ນຂ່າວສານ ແລະ ຄວາມຮ ຕຼັ້່າງໆມາເຜຍ ແຜ່ ໃຫແຼັ້ກ່ຊນົນະບດົ ຊ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງເປ ນແບບຢ່ າງທ ່ດ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນຕອຼັ້ ງເປ ນແບບຢ່ າງທາງດາຼັ້ນແນວຄ ດ, ການຕ ດສ ນໃຈເປ ນການທ ່ ມ ການມ ຄວາມ ຮບ ຜດ ຊອບ ແລະ ມແ ນວຄດ ທນ ສະໄໝ, ທນ ຕໍ ່ ເຫດການ, ຍອມຮບ ເຕກ ໂນໂລຊ . ນ) ຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ແມ່ນຜ ຍຼັ້ ອມຮບ ຄວາມສາມາດ ຫ ສະຕປ ນຍາຂອງຕນົໃນຊນົ ນະບດົ , ຄວາມສາມາດ ຂອງແຕ່ລະຄນົທ ່ມຄ ວາມແຕກຕ່າງກນ .

89 4. ຄຸນລກ ສະນະຂອງຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນໃ ນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ກ) ເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມຕ ຼັ້ງ ໃຈ, ມຈ ດ ສໍານກຶໃນການພດ ທະນາ, ມຄ ວາມກະຕລ ລ ົນຼັ້,ມ ຄວາມບາກບ ນຼັ້ ,ກາຼັ້ ສ່ ຽງ ໃນການເຮດ ວຽກງານຢ່ າງມເ ປົ ຼັ້ນໝາຍ,ມຈ ດ ໃຈ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາຢ່ າງແຮງກາຼັ້ໃນການທ ່ ຈະພດ ທະນາ ຊນົນະບດ. ົ ຂ) ເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ວາມພະຍາຍາມໄຝ່ ຫາຄວາມຮ ຼັ້ເຕກ ນກ ວທໃ ໝ່ໆທ ່ມປ ະສດ ທພ າບໃນທອຼັ້ງຖ ່ນຂອງຕນົ ຄ) ເປ ນຜ ທຼັ້ ່ມຄ ຸນນະທໍາ,ຊ ່ສດ ຕໍ ່ຕນົ ເອງ ແລະ ຜ ອຼັ້ ່ນ , ມສ ຸຂະພາບຈດ ດ, ມຄ ວາມເຊ ່ອໝ ນຼັ້ ຕໍ ່ ການນໍາພາ ມ ມະນຸດສໍາພນ ທ ່ດ ແລະ ມຄ ວາມຮ ສຼັ້ກຶ ຄດ ເພ ່ອຄນົໂດຍສ່ວນລວມ. ງ) ມຄ ວາມສາມາດ, ເຄາົລບົ ຄນົ ອ ່ ນ, ບໍ ່ ລບົ ຫ່ ຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ ຂອງຄນົ ຊນົ ນະບດົ ແລະ ຄວາມ ສາມາດສະຕປ ນຍາທ ່ດຂ ອງຄນົຊນົນະບດ. ົ ຈ) ຜ ນຼັ້າໍ ໃນລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ນຕອຼັ້ງເປ ນຜ ເຼັ້ຮດ ໃຫມຼັ້ ບ ນ ຍາກາດດໃ ຫຊຼັຸ້ມຊນົ 5. ຜນົ ປະໂຫຍດທ ່ຄນົ ຊນົ ນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ຈາກຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ຈາກຜົນຂອງການວໄ ຈກ່ ຽວກບ ຜ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ ງຖ ່ ນໄດສຼັ້ ະຫຸ ບຜົນປະໂຫຍດທ ່ ຄນົໃນຊນົ ນະບດົໄດຮຼັ້ ບ ຈາກ ຜ ນຼັ້າໍທອຼັ້ງຖ ່ນດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ໄດຈຼັ້າກແນວຄວາມຄດ ແລະ ແນວທາງ ໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ, ໄດຈຼັ້າກການໃຊຄຼັ້ ວາມຄດ ຫາທາງ ອອກສະແຫວງຫາທາງເລອ ກເພ ່ອພອຼັ້ມກນ ແກໄຼັ້ຂບນ ຫາໃນການປະກອບອາຊບ ຕາມແນວທາງທ ່ກໍານດົໄວ.ຼັ້ ຂ) ໄດຈຼັ້າກຄວາມຮ ດຼັ້າຼັ້ນເຕກ ນກ ໃນການປະກອບອາຊບ ຮຽນຮ ຼັ້ແລະ ໄດປຼັ້ ະສບົການດາຼັ້ນເຕກ ນກ ໂດຍ ຜ່ ານການເຝ ກອບົ ຮມົ , ສໍາມະນາ, ສກຶ ສາເບ ່ ງວຽກງານ ແລະ ການປະຕບ ດ ຕວົ ຈງ ໃນຊຸມຊນົ ເຊ ່ນ ເຕກ ນກ ການ ລຽຼັ້ງປາ, ການເຮດ ນາ ແລະ ການນາໍ ໃຊຢຼັ້າສະຫມຸນໄພ ເຊ ່ ງຄວາມຮ ຼັ້ແລະ ເຕກ ນກ ເຫ ົ ່ານ ຜຼັ້ ນຼັ້ ໍາທອຼັ້ງຖ ່ ນສາມາດຖ່ າຍ ຖອດໃຫໄຼັ້ດ.ຼັ້ ຄ) ຜນົໄດຮຼັ້ບ ທາງດາຼັ້ນເສດຖະກດ : ເຖງ ແມ່ນວ່າ ຜນົໄດຮຼັ້ບ ໃນການເຮດ ວຽກຂອງຜ ນຼັ້ ໍາບໍ ່ ສາມາດເຮດ ໃຫຼັ້ ຄນົໃນຊນົນະບດົຢ່ ດກ ນ ດໄ ດກຼັ້ ໍຕາມ ແຕ່ ໄດຊຼັ້່ວຍຍກົ ລະດບ ເສດຖະກດ ໃຫຄຼັ້ ນົ ຊນົ ນະບດົ ຢ່ ໃນລະດບ ໃດໜຶ ່ ງ ແລະ ເຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າເຂົ ຼັ້າໃຈເຖງ ຜນົ ຂອງການມໜ ຼັ້ສນ ເປ ນສ ່ ງທ ່ ບໍ ່ ດ, ໃນທ ່ ສຸດກໍສາມາດເຮດ ໃຫເຼັ້ຂາົເຈົ ຼັ້າລດົ ລະເລກ ຈາກ ບນ ຫາອະບາຍຍະມຸກ, ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົຊນົ ນະບດົທຸກພາກສ່ ວນມລ າຍໄດດຂ ຶ ຼັ້ນ, ມເ ງນ ເກບ ອ່ ອມ, ມກ ານເຮດ ກະສກ ໍາ ແບບປະສມົ ປະສານ ແລະ ມກ ານອ່ອມຊບ ເກດ ຂຶ ຼັ້ນ. ງ) ໄດຮຼັ້ບ ການຊ່ວຍເຫ ອ ໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາ ໃນສະເພາະໜາຼັ້, ຖາຼັ້ເກດ ມບ ນ ຫາປ ດຈບຸ ນ ທນ ດ່ ວນນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງໄດແຼັ້ກໄຼັ້ຂຢ່ າງທນ ການ ເຊ ່ນ ເວລາເຈບ ໄຂໄຼັ້ດປຼັ້່ ວຍ, ບໍ ່ມເ ງນ ສ່ ວນກາງ, ຄນົໃນຊນົ ນະບດົກໍຈະມາຊ່ ວຍເຫ ອ ຈາກສ ນ ແລະ ຜ ອຼັ້ ່ນໆ. ຕາຕະລາງທ ່ປະຊາຊນົໄດຮຼັ້ ບ ຜນົ ຈາກຜ ນຼັ້ໍາທອຼັ້ງຖ ່ນ ລ/ດ ສ ່ ງທ ່ໄດຮຼັ້ບ ຈາກຜ ນຼັ້າໍ ສກ ກາຍະພາບຂອງສ ່ ງທ ່ ໄດຮຼັ້ບ ຂະບວນການນາໄປຊຸມຊນົ 1 ຄວາມຄ ດ ແລະ ແນວທາງແກໄຼັ້ຂ ບນ ຫາ ຄວາມຄ ດໃນການເພ ່ ງຕົນເອງ ຊອກຫາແນວທາງແກໄຼັ້ຂບ ນຫາ ໂດຍຂະບວນການກ່ ຸມ,ດໍາເນ ນ ການແກບຼັ້ ນຫາຕາມແນວທາງທ ່ ກ່ ຸມກໍານດົ ປະຊຸມວ ເຄາະບ ນຫາກໍານົດ ທາງເລ ອກຮ່ ວມກ ນ ໂດຍ ອາໄສປະສບົການ ແລະ ສະຕ ປ ນຍາຂອງຄນົຊນົນະບດົ

90 2 ຄວາມຮ ຼັ້ດຼັ້າ ນເ ຕ ກ ນ ກ ໃນກ າ ນ ປະກອບອາຊບ ເຕກ ນກ ວທ ກ ານລາຼັ້ປາ, ເຕກ ນກ ດາຼັ້ນການກະສກ ໍາແບບປະສມົ ປະ ສານ, ເຕກ ນກ ການຈດ ກດ ຈະກໍາ ຮາຼັ້ນຄາຼັ້, ເຕກ ນກ ວທ ກ ານຈດ ກຸມ ອ່ ອມຊ ບ, ເຕ ກນ ກວ ທ ການ ຜະລ ດແລະ ການໃຊຢຼັ້ າສະໝຸນ ໄພ ການອົບຮົມ, ສາມະນາ ທດ ສະນະສກ ສາ ແລະ ລງົມ ປະຕບ ດ ໃນສະຖານທ ່ຈງ 3 ໄດຮຼັ້ບ ຜນົທາງເສດຖະກດ ມ ອາຊ ບ ແລະ ມ ລາຍໄດເຼັ້ສ ມ ປະຢ ດລາຍຈ່ າຍທ ່ ບໍ ່ ຈໍາເປ ນ ຫຸ ດຜ່ ອນພາລະໜ ຼັ້ສນ ,ສະສມົ ເງນ ອ່ ອມມຊ ບ ສນ ຂອງຕນົ ເອງເພ ່ ມ, ມຫ ກ ປະກນ ໄພຊວ ດ ໃ ຫຼັ້ຄົນ ຊົນ ນ ະ ບົດ ລົງ ມ ປະຕບ ດ , ດວຼັ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ຮ່ວມກ່ ຸມຍ່ອຍ ຊບ , ຮາຼັ້ນຄາຼັ້, ເຮດ ການກະສ ກໍາແບບປະສົມປະສານນ ກ ພດ ພນ ນາໆຊະນດ 4 ໄດຮຼັ້ ບການຊ່ ວຍເຫ ອ ໃນການແກຼັ້ ບນ ຫາສະເພາະໜາຼັ້ ການນາໍ ໄປຫາແພດເວລາເຈບ ເປ ນ ການຊ່ ວຍເຫ ອດາຼັ້ນການເງນ , ການຊອກປຸຍມາຈໍາໜ່ າຍ,ການ ຊອກຫາເມດ ພນ ມາໃຫປຼັ້ ະຊາຊນົ ການຕ ດຕໍ ່ ປະສານງານກ ບ ໜ່ ວຍງານທ ່ ກ່ ຽວຂອຼັ້ ງທ ງໃນ ແລະ ນອກຊນົນະບດົ 6. ຍຸດທະສາດໃໝ່ ໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ໃນຍຸດທະສາດການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ຢ່ ປະເທດເຮາົ ແມ່ນສຸມໃສ່ ສາຼັ້ງເສດຖະກດ ຄອບຄວົ ຂອງຊາວ ກະສກ ອນ, ຂະຫຍາຍຄອບຄວົຕວົແບບ ແລະ ສາຼັ້ງໃຫເຼັ້ກດ ມກ ມ ເສດຖະກດ , ສາຼັ້ງວດ ທະນະທໍາ ແຕ່ ໃນນ ນຼັ້ ເພ ່ນ ໄດເຼັ້ນ ນຼັ້ ໜກໃນການ ພດ ທະນາສກ ກາຍຍະພາບຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ ເປ ນເປົ ຼັ້າໝາຍສໍາຄນ ເພ ່ ອເຮດ ໃຫກຼັ້ ານຜະ ລດ ສນ ຄາຼັ້ຂະຫຍາຍຕວົ , ປະຊາຊນົມຄ ວາມຮ ຼັ້ແລະ ມພ າລະນາໄມສມົ ບ ນ ມຊ ວ ດ ການເປ ນຢ່ ທດ ຂຶ ຼັ້ນເທ ່ອລະ ກາຼັ້ວ ຢາກເຮດ ໄດແຼັ້ນວນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງເສມ ຂະຫຍາຍການພດ ທະນາຂອງປະຊາຊນົດ ່ງນ ຼັ້ : ກ) ຍຸດທະສາດພດ ທະນາສກ ກາຍະພາບຂອງຄນົ ແລະຄມົ ການພດ ທະນາສກ ກະຍະພາບຂອງຄນົ ແລະ ສງ ຄມົ ແມ່ນຖ ເອາົການພດ ທະນາຄນົ ເປ ນພນ ໆຄນ ເປ ນ ພເ ສດ, ເບດ ໂອກາດໃຫຜຼັ້ ດຼັ້ ອຼັ້ ຍໂອກາດໄດມຼັ້ ກ ານພດ ທະນາສກ ກະຍະພາບທາງດາຼັ້ນຮ່າງກາຍ, ຈດ ໃຈ ສະຕປ ນ ຍາ ໃຫຄຼັ້ນົມສ ່ວນຮ່ວມຄດ , ຮ່ ວມສາຼັ້ງໃຫກຼັ້ ານຮ່ ວມ, ພດ ທະນາຈດ ສໍານກຶ ຄວາມຮບ ຜດ ຊອບຕນົ ເອງ, ຄອບຄວົ , ຊຸມ ຊນົ , ສງ ຄມົ , ການເມອ ງ ແລະວດ ທະນະທາງຄວາມຄງົທາງສງ ຄມົ ເພ ່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນການພດ ທະນາ ຄນົ . ຂ) ຍຸດທະສາດການພດ ທະນາເສດຖະກດ ການພດ ທະນາເສດຖະກດ ຕອຼັ້ງສອດຄ່ ອງກບ ການພດ ທະນາຄນົ , ການພດ ທະນາຄນົ ຕອຼັ້ງພດ ທະນາທກ ສະ, ຄວາມຮ ຄຼັ້ ວາມສາມາດລວມທງ ການນໍາເອາົຄວາມຮ ທຼັ້ າງວທ ະຍາສາດເຕກ ໂນໂລຢ ຂອງຄນົມາ ໃຊຄຼັ້ ວບຄ່ ກບ ການລງົທນຶໃນໂຄງການບໍລຫ ານຂ ນຼັ້ ພ ຼັ້ນຖານທາງເສດຖະກດ , ມກ ານກະຈາຍໂອກາດ ແລະ ຄວາມຈະເລນ ໄປສ່ ລະດບ ທອຼັ້ງຖ ່ນ, ຊຸກຍ ກຼັ້ານດໍາເນນ ທຸລະກດ ເສລ ໃຫຫຼັ້ າຍຂາດເພ ່ອສະໜບສະ ໜຸນການພດ ທະນາຄນົ .

91 ຄ) ຍຸດທະສາດການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ການພດ ທະນາຊນົນະບດົ ໂດຍການຂະຫຍາຍຄວາມຈະເລນ ໄປສ່ ຊນົນະບດົນ ນຼັ້ ແມ່ນການພດ ທະນາສກ ກາຍຍະພາບຂອງຄນົ ໃນຊນົ ນະບດົ , ສົ ່ງເສມ ເສດຖະກດ ເພ ່ອນໍາໄປສ່ ການພດ ທະນາຄນົໃນຄອບຄວົ . ປ ບປຸງໂຄງ ສາຼັ້ງການກະສກ າ ໃຫຄຼັ້ ນົ ໃນຊນົ ນະບດົ , ອງົກອນ, ທອຼັ້ ງຖ ່ ນມສ ່ ວນຮ່ ວມ ໃນການພດ ທະນາຊນົ ນະບດົ ແລະ ພດ ທະນາຊບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສ ່ ງແວດລອຼັ້ ມເພ ່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນການພດ ທະນາຄນົ ແລະ ສງ ຄມົ ຂອງຊຸມຊນົ ເທ ່ອລະກາຼັ້ວ. ງ) ຍຸດທະສາດການບໍລຫ ານ ການບໍລຫ ານ ແມ່ນການຈດ ການເພ ່ອການພດ ທະນາໃຫຄຼັ້ວາມສໍາຄນ ໃນການສາຼັ້ງຄວາມຮ່ ວມມຂ ອງທຸກ ຝ່ າຍໃນການຮ່ວມຄດ ສາຼັ້ງສນ , ຮ່ວມຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ ໃນທຸກຂະບວນການພດ ທະນາໃນລກ ສະນະສົ ່ງເສມ ຜນົ ດ ຕໍ ່ການພດ ທະນາ ເຮດ ໃຫຄຼັ້ນົໃນສງ ຄມົ ມຄ ວາມສາມກ ຄເ ປ ນອນ ໜຶ ່ ງອນ ດຽວກນ . ຈາກບນ ຫາທ ່ໄດກຼັ້່າວມາຂາຼັ້ງເທງ ນ ນຼັ້ອາດສະຫຸ ບໄດວຼັ້່າ ແມ່ນແນວຄດ ໃໝ່ ເຊ ່ ງເປ ນການເອາົໃຈໃສ່ ພດ ທະ ນາການຕນົ ພດ ທະນາສກ ກາຍຍະພາບຂອງຄນົ ໃຫຫຼັ້ າຍທ ່ ສຸດ. ດ ່ງນ ນຼັ້, ການຮ່ ວມມຂ ອງທຸກຝ່ າຍນ ນຼັ້ເປ ນສ ່ ງທ ່ ຈາໍ ເປ ນໂດຍສະເພາະ ແມ່ນການໃຫຄຼັ້ ວາມສໍາຄນ ໃນການເຮດ ວຽກຮ່ ວມກນ ໂດຍໃຊຫຼັ້ ກ ການລະດມົ ພະລງ ໃນ ການ ພດ ທະນາ.

92 ບດົທ 14 ການສໍາຫ ວດຂໍມຼັ້ ນ 1. ການສກຶ ສາ ແລະ ການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ 1.1 ຄວາມໝາຍຂອງການສໍາຫ ວດບນ ຫາຊຸມຊນົ ການສໍາຫ ວດບນ ຫາຂອງຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ແມ່ນເພ ່ອໃຫມຼັ້ ຄ ວາມຮ , ຼັ້ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈສະພາບຄວາມເປ ນຈງ ຂອງ ຊຸມຊນົ , ສະຖານະການ, ຊບ ພະຍາກອນ, ລະດບ ຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຊຸມຊນົໃນຊນົນະບດົ . ຈາກການສາຫ ວດຈະເຮດ ໃຫພຼັ້ ວກເຮາົສາມາດການແນວທາງ ແລະ ວທ ການໃນການພດ ທະນາໃຫຖຼັ້ ກ ຕອຼັ້ ງຊດ ເຈນ ແລະ ເໝາະສມົ ເພ ່ ອຈະນາໄປປະຕບ ດ ໃຫບຼັ້ ນ ລຸຜົນສໍາເລດ . ຕາມປົກກະຕແ ລວຼັ້ ການພດທະນາ ຊນົນະບດົໃນຂ ນຼັ້ຕອນ ຈະມກ ານເລ ່ມຕົນຼັ້ດໍາເນນ ວຽກງານກໍຕອຼັ້ງມກ ານສໍາຫ ວດເກບ ກໍາຂໍມຼັ້ ນໃນຊຸມຊນົ ເສຍກ່ ອນ ແລວຼັ້ ຈຶ ່ ງດໍາເນນ ເປ ນຕອນການວາງແຜນ, ການວາງໂຄງການ, ມນ ອາດມກ ານປະຕບ ດ ວຽກງານຕາມແຜນ, ຕາມ ໂຄງການ ແລະ ຂ ນຼັ້ ຕອນການຕດ ຕາມປະເມນ ຜນົ ມເ ຫດຜນົໃນການດໍາເນນ ວຽກງານແນວນ ກຼັ້ ໍເນ ່ອງຈາກວ່າເຈົ ຼັ້າ ຂອງຂອງການດໍາເນນ ງານແຕ່ ລະຂ ນຼັ້ ຕອນນ ນຼັ້ ລວຼັ້ ນແຕ່ ອາໄສການສໍາຫ ວດຂໍມຼັ້ ນມາເປ ນຂ ນຼັ້ ຕອນທໍາອດໃນການ ພດ ທະນາຊນົນະບດົ . 1.2 ຄວາມສາຄນ ຂອງການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ ການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົມຈ ດຸ ປະສງົ ເພ ່ອສກຶ ສາຫາຄວາມເປ ນກາງການຕ່າງຂອງຊຸມຊນົ ແລະ ມຄ ວາມສໍາ ຄນ ທ ່ສຸດໃນຂະບວນການພດ ທະນາໂດຍທົ ່ວໄປແລວຼັ້ຖາຫາກການລອງ ຼັ້ ວາງແຜນດໍາເນນ ງານການເຮດ ວຽກຕອຼັ້ງເໝ າະສມົ ຕາມວທ ກ ານແລວຼັ້ກໍຈະຊ່ວຍໃຫມຼັ້ ຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈເຖງ ສະພາບການຕ່າງໆຂອງຊຸມຊນົ ດ ່ງນ ຼັ້ : - ພາໃຫຮຼັ້ ຈຼັ້ກ ແລະເຂົ ຼັ້າໃຈຄນົ , ກ່ ຸມຄນົ , ອງົກອນ ແລະ ນະໂຍບາຍຕ່າງໆ. - ພາໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃຈເຖງ ສະພາບແວດລອຼັ້ມ ແລະ ຊບ ພະຍາກອນທ ່ສາຄນ ຂອງຊຸມຊນ. ົ - ພາໃຫເຼັ້ກດ ມຄ ວາມຮ , ຼັ້ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈທ ່ຖກ ຕອຼັ້ງໃນສະຖານະການດາຼັ້ນເສດຖະກດ , ສງ ຄມົ , ການເມອ ງ ແລະ ການປົກຄອງຂອງຊຸມຊນົ . - ພາໃຫເຼັ້ຂົ ຼັ້າໃຈບນ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອຼັ້ງການທ ່ ແທຈຼັ້ງ ຂອງຊຸມຊນົ . - ພາໃຫຮຼັ້ ເຼັ້ຖ ງ ແນວທາງໃນການແກໄຼັ້ຂບນ ຫາຕ່າງໆ ແລະ ສາມາດວາງແຜນພດ ທະນາໄດຼັ້ຢ່ າງຖກ ຕອຼັ້ ງ ແລະສມົ ເຫດສມົ ຜນົ . ສະະຫຸ ບລວມແລວຼັ້ ຂໍມຼັ້ ນທ ່ໄດມຼັ້ າຈາກການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ ນ ນຼັ້ ໄດຊຼັ້່ ວຍໃຫເຼັ້ກດ ມຄ ວາມເຂົ ຼັ້າໃຈແຈງຼັ້ ກ່ ຽວກບ ສະພາບການຂອງຊຸມຊນົໃນດາຼັ້ນຕ່າງໆເປ ນຢ່ າງດພ ອຼັ້ ມກນ ນ ນຼັ້ກໍແມ່ນຜນົ ປະໂຫຍດທ ່ ສໍາຄນ ໃນການທ ່ ຈະ ສົ ່ງເສມ ໃຫກຼັ້ ານພດ ທະນາດໍາເນນ ການໄປໂດຍໄດຢຼັ້່ າງມປ ະສດ ທພ າບ ແລະ ບນ ລຸຜນົສະເລດ ຕາມວດ ຖຸປະສງົທ ່ ວາງ ໄວ.ຼັ້ 2. ປະເພດຂອງການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ ໃນການຈດ ແບ່ງປະເພດຂອງການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົນ ນຼັ້ໄດແຼັ້ບ່ງອອກເປ ນ 02 ປະເພດ: 2.1 ການສໍາຫ ວດສະເພາະ (Topial surveys) ແມ່ນການສໍາຫ ວດລກ ສະນະໃດລກ ສະນະໜຶ ່ ງເປ ນພເ ສດ ເຊ ່ນ ການສໍາຫ ວດບນ ຫາສຸຂະພາບອະນາໄມ, ການວ່າງງານຂອງຄນົໃນຊນົນະບດົ , ສະພາບຂອງດນ ເສຍຄຸນ ແລະ ອ ່ນໆ. 2.2. ການສໍາຫ ວດທົ ່ວໄປ (general surveys) ແມ່ນການໃຊວຼັ້ທ ສ ໍາຫ ວດທ ່ ກວາຼັ້ງຂວາງກວ່າ ແລະ ແນໃສ່ ສໍາຫ ວດສະພາບການທ ່ທາງສງ ຄມົ ກໍານດົໄວຼັ້ ໃຫເຼັ້ຊ ່ນ ການສໍາຫ ວດເມອ ງຕົນຼັ້ເຂດພດ ທະນາຊຸມຊນົ ແລະ ສໍາຫ ວດກ່ ຽວກບ ຊວ ດ ຂອງຄນົຊນົນະບດົ ເປ ນຕົນຼັ້.

93 ການທ ່ຈະໃຊວຼັ້ທ ກ ານສໍາຫ ວດຊຸມຊນົປະເພດໃດນ ນຼັ້ຍງ ຂຶ ຼັ້ນກບ ວດ ຖຸປະສງົຂອງການສໍາຫ ວດເປ ນບນ ຫາ ສາຄນ ຖາຼັ້ຫາກວດ ຖຸປະສງົຂອງການສໍາຫ ວດນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງການຢາກຮ ເຼັ້ຖງ ຂໍມຼັ້ ນສະເພາະຂອງເຄ ່ອງໂດເລ ່ອງໜຶ ່ ງກໍຕອຼັ້ງ ໃຊກຼັ້ ານສໍາຫ ວດສະເພາະ.ແຕ່ ຖາຼັ້ຫາກວ່ າວ ດຖຸປະສົງຂອງການສໍາຫ ວດຢາກຮ ກຼັ້່ ຽວກ ບຂໍມຼັ້ ນທ ່ ມ ລ ກສະນະ ກວາງຂວາງ ແລະ ຼັ້ ຄວບຄຸມຫ າຍເລ ່ອງກໍຕອຼັ້ງໃຊວຼັ້ທ ສ ໍາຫ ວດປະເພດທົ ່ວໄປ ລກ ສະນະຂອງຂໍມຼັ້ ນທ ່ໄດຈຼັ້າກການ ສໍາ ຫ ວດທ ່ຈະເອາົໄປນາໍ ໃຊຼັ້ໃນການພດ ທະນາຊນົນະບດົໄດດຼັ້ນ ນຼັ້ ຄວນເປ ນຂໍມຼັ້ ນທ ່ມລ ກ ສະນະວ່ານ ຼັ້ . - ມຄ ວາມຖກ ຕອຼັ້ງ (Validity) ແລະ ເຊ ່ອຖໄ ດ.ຼັ້ - ທນ ສະໄໝ ແລະ ປ ດຈບຸ ນ (Up to date) - ບໍ ່ມຂ ໍບຼັ້ກົ ພ່ອງ ແລະ ຜດ ພາດ 3. ເຄ ່ອງມ 3.1 ເຄ ່ອງມທ ່ ໃຊໃຼັ້ນການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົ ການສໍາຫ ວດຊຸມຊນົປະເພດຕ່າງໆນ ນຼັ້ໄດນຼັ້າໍໃຊເຼັ້ຄ ່ອງມໃ ນ 3 ຮ ບແບບດ ່ງນ ຼັ້ : ຮ ບແບບສອບຖາມ (Questionnaire) ກ) ຫ ກ ການສາຼັ້ງແບບສອບຖາມ ການສາຼັ້ງຮ ບແບບສອບຖາມເພ ່ອໃຊເຼັ້ປ ນເຄ ່ອງມໃ ນການສໍາຫ ວດ ແລະ ເກບ ກໍາຂໍມຼັ້ ນຈາກຜ ຼັ້ໃຫຂຼັ້ໍມຼັ້ ນ ໃນ ຊຸມຊນົນ ນຼັ້ ໄດມຼັ້ ຫ ກ ການທ ່ສໍາຄນ ດ ່ງນ ຼັ້ : ຜ ທຼັ້ ່ ຈະສາຼັ້ງແບບສອບຖາມ ຕອຼັ້ ງສກຶ ສາຫາຄວາມຮ ກຼັ້່ ຽວກບ ບນ ຫາທ ່ ຈະສອບຖາມໃຫດຼັ້ ພອຼັ້ ມທງ ມ ຄວາມເຂົ ຼັ້າໃຈພາສາ ແລະ ວດ ທະນະທໍາຂອງຊຸມຊນົ . ຄໍາຖາມທ ່ສາຼັ້ງຂ ຼັ້ນຕອຼັ້ງກະທດ ລດ , ຊດ ເຈນ ແລະ ບໍ ່ຍດຶຍາວ. ພາສາທ ່ ໃຊຕຼັ້ອຼັ້ງເປ ນພາສາທ ່ ງ່າຍໆໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບເຂົ ຼັ້າໃຈດ. ບໍ ່ຕອຼັ້ງໃຊຄຼັ້ໍາຖານຊໍ ຼັ້າອກ . ຕອຼັ້ງຖາມໃນສ ່ ງທ ່ຕອຼັ້ງການສກຶ ສາ. ບໍ ່ຕອຼັ້ງສາຼັ້ງຄໍາຖາມ ແບບຊໍ ຼັ້າຊອນ. ໃນແຕ່ລະຍຊຸດບໍ ່ຄວນສາຼັ້ງແບບສອບຖາມທ ່ຍາວ ຕອຼັ້ງມກ ານຈດ ລຽງລໍາດບ ຂອງຄໍາຖາມໂດຍໃຊຫຼັ້ ກ ການຈດ ຕະວທ ະຍາມາປະກອບ. ຄໍາຖາມທ ່ກ່ ຽວກບ ອຸດມົ ຄະຕບ ໍ ່ຄວນຖາມກງົໆ ແລະ ຄວນມກ ານກວດກາຫ າຍໆຄ ຼັ້ງ. ຄໍາຖາມຕ່າງໆທ ່ ໃຊຄຼັ້ວນເລອ ກໃຫເຼັ້ໝາະສມົ ກບ ຊຸມຊນົໃນຊນົນະບດົ . ຂ) ຂ ນຼັ້ ຕອນໃນການສາຼັ້ງແບບສອບຖາມ. ຂ ນຼັ້ຕອນໃນການສາຼັ້ງແບບສອບຖາມອາດຈະຈາໍແນກອອກເປ ນຂ ນຼັ້ ຕອນດ ່ງນ ຼັ້ : ຂ ນຼັ້ກໍານດົປະເພດ ແລະ ເນ ຼັ້ອໃນຂອງຂໍມຼັ້ ນທ ່ຕອຼັ້ງການ ຂ ນຼັ້ກໍານດົປະເພດຂອງຄໍາຖາມ. ປະເພດຂອງຄໍາຖາມແຍກອອກເປ ນ 02 ປະເພດຄ: ຄໍາຖາມແບບເປ ດ (Open and question) ແມ່ນຄໍາຖາມທ ່ ຜ ຕຼັ້ ອບມສ ດ ໃນການຕອບຢ່ າງເປ ນອດ ສະ ຫ ະ ລະອຽດ ແລະ ເລກ ເຊ ່ ງ. ຄໍາຖານແບບປ ດ (Close and question) ແມ່ນຄໍາຖາມທກ ະກຽມຄໍາຕອບໄວຮຼັ້ ຽບຮອຼັ້ ຍແລວຼັ້ ຖກ ຫ ຜດ . ເລອ ກຄໍາຕອບໃຫສຼັ້ ອດຄ່ ອງກບ ຄວາມຕອຼັ້ງການຂອງຕນົ ຕາມປະເພດນວເ ຄາະງ່າຍ, ມຄ ວາມສະ ດວກໃຫແຼັ້ ກ່ ຜ ຕຼັ້ ອບ ໃນການສາຼັ້ງແບບສອບຖາມປະເພດນ ຼັ້ຍາກແຍກລາຍລະອຽດກ່ ຽວຄໍາຖາມແບບ ເປ ດ. ຂ ນຼັ້ລງົມເ ຮດ ແບບສອບຖາມ.

94 ການເຮດ ຮ່າງແບບສອບຖາມຄ ຼັ້ງທໍາອດ ນ ຼັ້ ເປ ນວຽກທ ່ຍາກເພ ່ອເຮດ ໃຫຮຼັ້່າງຂອງແປສອບຖາມກວມລວມ ບນ ຫາທ ່ ຕອຼັ້ງການຢາກໃຫຄຼັ້ ບົຖວຼັ້ ນ. ໃນຂ ນຼັ້ ຕອນນ ຜຼັ້ ເຼັ້ຮດ ຮ່າງຈະຕອຼັ້ງໄດອຼັ້ງ ໃສ່ ການສາຼັ້ງແບບສອບຖາມຕະຫ ອດ ເວລາ. - ຂ ນຼັ້ກວດກາ ແລະ ປ ບປຸງແກໄຼັ້ຂ. ຫ ງ ຈາກເຮດ ຮ່າງແບບສອບຖາມສາເລດ ແລວຼັ້ເຮດ ຮ່າງຕອຼັ້ງກວດກາ ແລະ ຄວາມຍາວຂອງບນ ຫາຖາມ ໃຫຖຼັ້ ກ ຕອຼັ້ງຕາມຫ ກ ການທ ່ ໄດກຼັ້ ໍານດົໄວ.ຼັ້ - ຂ ນຼັ້ທດົລອງໃຂແບບສອບຖາມ. ເມ ່ອມກ ານປ ບປຸງ ແລະ ແກໄຼັ້ຂທ ່ ເຫນ ວ່ າ ມຄ ວາມສມົ ບ ນ ແລວຼັ້ ຈຶ ່ ງເອາົແບບສອບຖາມນນ ໄປ ກໍຖາຼັ້ ຫາກຍງ ມບ ກົ ພ່ອງຕອຼັ້ງມກ ານປ ບປຸງແກໄຼັ້ຂຕໍ ່ ໄປ. - ຂນ ຮຽບຮຽງ ແລະ ຈດ ພມ . ຫ ງ ຈາກມກ ານປ ບປຸງ ແລະ ແກໄຼັ້ຂທ ່ ມຄ ວາມສມົ ບ ນແລວຼັ້ ກນ ເອາົແບບສອບຖາມນ ນຼັ້ ໃຫຜຼັ້ ຮຼັ້ ຽບຮຽງ ກວດ ຄນ ອກ ເທ ່ອໜຶ ່ ງເປ ນຄ ຼັ້ງສຸດທາຼັ້ຍ ແລະ ກໍຈດ ພມ ອອກນາໍ ໄປໃຊ.ຼັ້ ຄ) ລກ ສະນະຂອງແບບສອບຖາມທ ່ດ. ແບບສອບຖາມທ ່ດຄ ວນມລ ກ ສະນະດ ່ງນ ຼັ້ : - ຂໍຄຼັ້ ວາມ,ຄໍາຖາມ ແລະ ຄໍາຕອບທ ່ຈະໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບຖແ ບບສອບຖາມເລອ ກເອາົນ ນຼັ້ ຕອຼັ້ງມຄ ວາມໝາຍ ຊດ ເຈນ ສ ນຼັ້ ແລະ ບໍ ່ຍດ ຍາວ. - ຄໍາາເວົ ຼັ້າໄດໃຼັ້ນຄໍາຖາມຕອຼັ້ງມຄ ວາມໝາຍກວມລວມ. - ຄວນຫ ກ ເວ ນຼັ້ການຮຽບຮຽງປະໂຫຍກບໍ ່ ໃຫກຼັ້ ານຊໍ ຼັ້າຊອຼັ້ ນກນ . - ຄໍາຖາມບາງຂໍຕຼັ້ ອຼັ້ງມກ ານອະທບ າຍເພ ່ອໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບມວ ທ ທ າງໃນການພຈາ ລະນາຕດ ສນ ໃຈໃຫຄຼັ້ໍາຕອບ. - ບໍ ່ຕອຼັ້ງໃຊຄຼັ້ໍາເວົ ຼັ້າແບບຟ ມເພ ່ອຍ. - ຄໍາຕອບທ ່ກໍານດົໄວໃຼັ້ຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບເລອ ກຕອບນ ນຼັ້ຕອຼັ້ງເຂົ ຼັ້າໃຈງ່າຍ - ເນ ຼັ້ອໃນຂອງຄໍາຖາມຕອຼັ້ງພວົພນ ກບ ຄວາມຈງ ໃນສ ່ ງທ ່ ຢາກຖາມ - ຫ ກ ເວ ນຼັ້ການຖາມຄວາມຄດ ຄວາມເຫນ - ຫ ກ ເວ ນຼັ້ການໃຊຄຼັ້າຖາມທ ່ຜ ຕຼັ້ ອບມຄ ວາມຮ ສຼັ້ກຶ ລໍາບາກ ແລະ ອດຶອດ ໃຈໃນເວລາຕອບ. - ບໍ ່ຄວນໃຊຄຼັ້ໍາຖາມໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບມຄ ວາມສບ ສນົ ຖາຼັ້ຈາໍເປ ນຕອຼັ້ງໃຊກຼັ້ ໍຕອຼັ້ງແຍກອອກເປ ນຄໍາຖາມຍ່ອຍໆ. - ຫ ກ ເວ ນຼັ້ການໃຊຄຼັ້ໍາເວົ ຼັ້າພເ ສດມາຂະຫຍາຍເຊ ່ນ ສະຫ າດ, ໂງ່, ມສ ນ ລະທໍາ ແລະ ອ ່ນໆ ເພາະວ່າຜ ຼັ້ຕອບ ແຕ່ລະຄນົຕຄ ວາມໝາຍຂອງຄໍາເວົ ຼັ້າເທົ ່ານ ນຼັ້ແຕກຕ່າງກນ . ງ) ສ່ ວນປະກອບຂອງແບບສອບຖາມ ແບບສອບຖາມທົ ່ວໄປຕອຼັ້ງປະກອບດວຼັ້ ຍບນ ຫາດ ່ງນ ຼັ້ : - ມໜ ງ ສ ແລະ ຈດົໝາຍແນະນໍາ ເພ ່ອເຮດ ໃຫມຼັ້ ນ ເອາົແບບສອບຖາມໄປໃຊໄຼັ້ດຈຸ ຼັ້ ດໝາຍຂອງແບບສອບ ຖາມ. - ຫວົຂໍ ຼັ້ເລ ່ອງທ ່ຈະສອບຖາມ. - ຈດຸ ມຸ່ງໝາຍຂອງການສກຶ ສາ. - ບຸກຄນົ ຫ ໜ່ວຍງານທ ່ຮບ ຜດ ຊອບໃນການສກຶ ສາ. - ຊ ່ ແລະ ທ ່ຢ່ ຂອງບຸກຄນົຫ ໜ ່ວຍງານຂອງຜ ທຼັ້ ນົ ເອາົແບບສອບຖາມໄປນໃຊ.ຼັ້ - ຄໍາຖາມ ຈ) ຄໍາເວົ ຼັ້າທ ່ຄວນການດົລງົໃນແບບສອບຖາມເພ ່ອກະຕຸນຼັ້ ໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບ ເພ ່ອ ໃຫຜຼັ້ ຕຼັ້ ອບຮ່ວມມໃ ນການຕອບຄວນການດໍາເວົ ຼັ້າດ ່ງຕໍ ່ໄປນໃສ່ ໃນແບບສອບ