e-Book Motorway

OUR
MOTOR

WAY

เชื่อมใจให้ใกล้กัน

» ด่านเขาชีโอน

TOP
TALK

ปี พ.ศ. 2563 หรือ ค.ศ. 2020 เป็นปีที่ กรมทางหลวงครบรอบ 108 ปี
นับจากเมื่อเริ่มสถาปนากรม มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2455 แม้จะไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่
เพราะการครบรอบเป็นสิ่งที่รับรู้นับจ�านวนปีกันได้ แต่การมาถึงวาระ 108 ปี หรือ 9 รอบนั้น
ตัวเลข 108 ท�าให้นึกถึงค�าโบราณที่กล่าวกันว่า “ร้อยแปดพันเก้า” อันหมายถึง
จ�านวนมากมายหลายอย่างต่างๆ กัน คงตรงกับเหตุการณ์ของไทยที่เกิดขึน้ ปีนี้

ที่มีเรื่องมากมายให้ต้องจดจ�าหลายอย่างเช่นกัน
ชีวิตของผม นอกจากหน้าที่การงานที่อยู่กับกรมทางหลวงมาเกือบทั้งชีวิต

งานอดิเรกที่ผมหลงใหล คือการป่ นั จักรยาน ชมภาพยนตร์แล้ว
การอ่านหนังสือก็เป็นสิ่งที่ผมชื่นชอบ ผมจึงตั้งใจท�าหนังสือเล่มนี้เป็นพิเศษ โดยเจาะลึก

เรื่อง ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง หรือ เรียกกันท่ัวไปว่า MOTORWAY
เพื่อร�าลึกถึงวาระครบรอบ 108 ปี กรมทางหลวงของเรา

“OUR MOTORWAY” จึงเป็นหนังสือที่ผมคาดหวังให้เป็นสื่อกลางของทุกคน
ไม่ว่าจะเป็น ผู้บริหาร ผู้ปฏิบัติงานในกรมทางหลวง ผู้ใช้ทาง และผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย

ได้เข้าใจและรับรู้ถึงพัฒนาการความมุ่งมั่นต้ังใจ ผ่านภาพและเรื่องเล่า
ในภาษาที่เรียบง่ายเข้าถึงได้ เพื่อให้เป็นทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง
ที่ไม่เพียงเชื่อมเมือง แต่จะเชื่อมใจทุกคนให้ใกล้กัน คงไม่คิดว่าผมหวังมากเกินไป

ยังไงก็ต้องหวังให้สูงไว้ก่อนตามค�าคมที่ว่า
“จงตั้งเปา้ หมายไว้ทีด่ วงจนั ทร์เพราะถงึ แมว้ ่าคณุ จะไปไม่ถึง คุณกย็ งั ได้อยู่ท่ามกลางหมู่ดาว”

นายสราวุธ ทรงศิวิไล
อธิบดีกรมทางหลวง

» ด่านเขาชีโอน













MOTORWAY

พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2545 และส่วนแก้ไขเพิ่มเติม
ตามพระราชบัญญัติทางหลวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2549 ก�าหนดให้ทางหลวงพิเศษ

คือทางหลวงที่จัดหรือท�าไว้เพ่ือให้การจราจรผ่านได้ตลอดรวดเร็วเป็นพิเศษ
โดยกรมทางหลวงเป็นผู้ด�าเนินการก่อสร้าง ขยาย บูรณะ และบ�ารุงรักษา
รวมท้ังควบคุมให้มีการเข้าออกโดยเฉพาะ

ทางหลวงพิเศษ หรือ MOTORWAY ถูกจัดเรียงหมายเลขวนตามเข็มนาฬิกา
แบ่งตามภาค ได้แก่

เส้นทางเช่ือมภาคเหนือใช้หมายเลข 5
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือใช้หมายเลข 6

ภาคตะวันออกใช้หมายเลข 7
ภาคใต้ใช้หมายเลข 8

และเส้นทางวงแหวนใช้หมายเลข 9

» ด่านอู่ตะเภา

SYSTEM

โครงข่ายแห่งการพัฒนา

SYSTEM

» บางนา กม.8

08

OUR
SERVICE

กองทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง กรมทางหลวง
เป็นหน่วยราชการสังกดั กระทรวงคมนาคม มหี น้าที่
บริหารจัดการ MOTORWAY ปจั จุบันเปิดให้
บริการ 2 เส้นทาง คือ

ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7
กรุงเทพฯ - มาบตาพุด

ทางหลวงพิเศษหมายเลข 9
บางปะอิน - บางพลี

MOTORWAY เป็นทางหลวงที่ก่อสร้างด้วย
มาตรฐานช้ันพิเศษ เช่ือมระหว่างเมืองหรือจังหวัด
มีการควบคุมทางเข้า - ออก แบบสมบูรณ์ (FULL
CONTROL OF ACCESS) ตลอดเส้นทางมีร้ัว
กั้นถาวร ท�าให้รถวิ่งได้ด้วยความเร็วสม่�าเสมอ
ไมม่ อี ปุ สรรคหรอื จดุ ตดั ทางแยกใดๆทจี่ ะทา� ใหเ้ กดิ
การหยดุ ชะงกั มคี วามปลอดภยั สูง รวมถงึ จดุ พกั รถ
เป็นระยะพร้อมสิ่งอ�านวยความสะดวกครบครัน และ
MOTORWAY เป็นทางหลวงพเิ ศษทเี่ ป็นทางเลอื ก
การเดนิ ทาง จงึ ตอ้ งมกี ารเกบ็ คา่ ธรรมเนียมผา่ นทาง

สายกรุงเทพฯ- ชลบุรี - พัทยา - มาบตาพุด

ทางหลวงพิเศษ
ระหว่างเมือง
หมายเลข



» ด่านเขาชีโอน

» ด่านเขาชีโอน
» ด่านอู่ตะเภา

» ด่านเโป่ง

11

ทางหลวงพเิ ศษหมายเลข 7 เป็นเส้นทางภาคตะวนั ออก
สายกรุงเทพฯ-ชลบุรี-พัทยา-มาบตาพุด ระยะทางรวม
149 กิโลเมตร มีจุดเริ่มต้นจากถนนศรีนครินทร์
ไปสนามบนิ สุวรรณภมู ิ โดยใหบ้ รกิ ารฟรี จากนั้นจงึ เรมิ่
เกบ็ คา่ ธรรมเนียมตอ่ เน่ืองยาวไปถงึ จงั หวดั ชลบรุ ี และ
ส่วนต่อขยายถึงมาบตาพุด จังหวัดระยอง M7 เป็น
ทางเลือกในการเดินทางที่ส�าคัญ เพิ่มประสิทธิภาพ
การขนส่ง และโลจสิ ตกิ สข์ องภาคอตุ สาหกรรม เตมิ เตม็
โครงข่ายคมนาคมขนส่งในพ้ืนทีเ่ ขตพัฒนาพิเศษภาค
ตะวันออก (EEC) เช่ือมโยงการขนส่งท้ังทางน้�าและ
ทางอากาศ ปจั จุบันการจัดเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง
เป็นระบบปิด คือรับบัตรขาเข้าและจ่ายเงินขาออกตาม
ระยะทางที่ใช้จริง

ทางหลวงพิเศษ
ระหว่างเมือง
หมายเลข

ถนนกาญจนาภิเษก
ช่วงบางปะอิน - บางพลี



» ด่านทับช้าง



» MOTORWAY M9

14

ทางหลวงพเิ ศษหมายเลข 9 เป็นเส้นทางสายวงแหวน
รอบนอกดา้ นตะวนั ออก บางปะอนิ -บางพลี มรี ะยะทาง
64 กิโลเมตร เริ่มจากถนนพหลโยธิน มุ่งหน้าไปทาง
ทศิ ตะวนั ออกเฉียงใต้ ไปบรรจบทางหลวงหมายเลข 34
สายบางนา-ตราด อา� เภอบางพลี จงั หวดั สมทุ รปราการ
มีบทบาทส� าคัญต่อการคมนาคมขนส่ งระหว่าง
กรุงเทพมหานคร และพ้ืนที่บริเวณชายฝ่ งั ทะเล
ภาคตะวันออกซึ่งเป็นแหล่งเป้าหมายการลงทุนที่
ส�าคัญแห่งหนึ่งของประเทศ ปจั จุบัน การจัดเก็บค่า
ธรรมเนียมผ่านทางยังคงเป็นระบบเปิดคือจ่ายเงิน
เม่ือผ่านด่านตามอัตราที่ก�าหนดแบบคงที่

Back home

Choose
from

the menu

M TRAFFIC

เพอื่ ยกระดบั การใหบ้ รกิ ารในยคุ digital ใหผ้ ใู้ ชท้ าง
ได้รับความสะดวกและรวดเร็วในการเดินทางยิ่งขึ้น
ขอแนะน�าให้ใช้ Application “M TRAFFIC” ซึ่ง
สามารถตรวจสอบข้อมูลต่าง ๆ ได้แก่สภาพจราจร
จากกล้องวงจรปิดแบบ Real Time ปริมาณจราจร
ตา� แหน่งอบุ ตั เิ หตุ ความผดิ ปกตบิ นเส้นทาง ตา� แหน่ง
ด่านเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง ราคาค่าธรรมเนียม
ตา� แหน่งจดุ พักรถ และ Service Area รวมทง้ั Update
ข้อมูลข่าวสาร ของ Our Service โดยสามารถ
ดาวนโ์ หลด M TRAFFIC ทงั้ ในระบบ iOS และ Android

ดร.อรรถสิทธิ์ สวัสดิ์พานิช
วิศวกรใหญ่ด้านวิจัยและพัฒนา
ผอู้ า� นายการกองทางหลวงพเิ ศษระหวา่ งเมอื ง
พ.ศ. 2560 - 2561

MOTORWAY

ต้องได้
มาตรฐานสากล

ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง เป็นทางเลือก
ก า ร เ ดิ น ท า ง น อ ก เ ห นื อ จ า ก ท า ง ห ล ว ง ที่ มี
ครอบคุลมทั่วประเทศ การให้ผู้ใช้ทางสนใจ
มาใช้เส้นทางพิเศษ การบริการต้องมีระดับ
สะดวกสบาย และมีความแตกต่างจากทาง
ประเภทอ่ืน เทคโนโลยีที่ก้าวหน้าและเป็น
มาตรฐานสากล ช่วยยกระดับการบริการให้
แตกต่างได้

ส�าหรับ MOTORWAY มีการพัฒนา ระบบ
การบริหารจัดการด้วยเทคโนโลยีมาเป็น
ล�าดับ ท้ังการช�าระเงินด้วย M-Pass ระบบ
การบอกเส้นทาง M-Map และการรายงาน
จราจร M Traffic ผมเห็นว่า ทั้ง 3 ระบบ
เป็นการอ�านวยความสะดวกให้แก่ผู้ใช้ทาง
จงึ ควรยกระดบั ใหใ้ ชง้ านไดง้ า่ ยยง่ิ ขนึ้ จงึ เสนอ
ให้ปรับปรุงทั้ง 3 ระบบเป็น application
เดียวกันสามารถใช้งานได้บนมือถือ เพื่อให้
ขอ้ มลู และความสะดวกในยคุ digital นับเป็น
การก้าวสู่ความเป็นสากลท�าให้ การเดินทาง
บน MOTORWAY มคี วามคลอ่ งตวั เชอ่ื มตอ่
ข้อมูล ม่ันใจ ปลอดภัย เพิ่มความพึงพอใจ
ให้กับผู้ใช้ทาง

» ด่านอู่ตะเภา

» ด่านลาดกระบัง





คุณอรนุช ไชยวงศ์น้อย
ผู้อ�านวยการฝ่ายบริหารงานท่ัวไป
กองทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง

คา่ ธรรมเนยี ม
.ไ.ป. ไหน

เราเป็นหน่วยราชการ การเกบ็ เงนิ คา่ ธรรมเนียม
การใช้เส้นทางของ MOTORWAY และเงิน
ที่ได้รับจากค่าปรับต้องปฏิบัติตามพระราช
บัญญัติก�าหนดค่าธรรมเนียมการใช้ยานยนต์
บนทางหลวงและสะพาน พ.ศ. 2497 รวมทง้ั
ร ะ เ บี ย บ ก ร ม ท า ง ห ล ว ง ว่ า ด้ ว ย เ งิ น ทุ น ค่ า
ธรรมเนียมผา่ นทาง พ.ศ. 2549 เงนิ ทจี่ ดั เกบ็ ได้
ต้องน�ามาใช้จ่ายเพื่อบ�ารุงรักษาและบริหาร
จัดการ MOTORWAY ให้อยู่ในสภาพ
ที่ ส ม บู ร ณ์ เ พี ย ง พ อ ต่ อ ก า ร ใ ห้ บ ริ ก า ร ที่
ประชาชนเลือกใช้เส้นทาง โดยยอมจ่ายเงิน
ตามขอบเขตของ พ.ร.บ. เท่าน้ัน เมื่อได้รับ
ค่าธรรมเนียมแล้ว จะต้องน�ามาฝากไว้ที่
กระทรวงการคลังทุกวันท�าการ ชื่อบัญชี
“เงินทุนค่าธรรมเนียมผ่านทาง”

กองทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองจะน�ามาใช้
ต้องจัดท�างบรายรับรายจ่ายเป็นประจ�าทุกปี
ชแี้ จงตอ่ ผบู้ รหิ าร ในรปู โครงสรา้ งการบรหิ าร
เงินทุนฯ มีท่านอธิบดีกรมทางหลวงเป็น
ประธาน ผ่านคณะกรรมการบริหารเงินทุน
ซึ่งมีทั้งผู้แทนจากภายในกรมทางหลวง
ผู้แทนจากกระทรวงการคลัง และผู้บริหาร
กองทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง พอสิ้นปี
ง บ ป ร ะ ม า ณ ต้ อ ง จั ด ท� า บั ญ ชี ใ ห้ ส� า นั ก ง า น
ตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบด้วย ดังนั้นการ
ใช้เงินจากค่าธรรมเนียมผ่านทาง จึงต้องมี
เหตุผล ความจ�าเป็น มีความชัดเจน รัดกุม
อย่างมาก

รู้ไว้ไม่ลืม

หากใครลืมเงินทอนค่าผ่านทาง ให้ไป
ขอรับเงินทอนได้ภายใน 30 วัน หลังจาก
วันที่ผ่าน โดยให้แจ้ง 1586 กด 7

ส่วนคนที่เงินไม่พอ อย่ากังวล เราสามารถ
แจ้งเจ้าหน้าที่ และบันทึกรายละเอียดกับ
ศูนย์ควบคุมด่าน และน�าเงินมาช�าระภายใน
7 วัน

19

» ด่านอู่ตะเภา

» ด่านลาดกระบัง

20

ฝุ่น PM 2.5

ปญั หาของมลภาวะอย่าง ฝุ่น PM 2.5
มีผลกระทบ ในระดับวิกฤต MOTORWAY
ได้จัดการปญั หาเพ่ือลดระดับฝุ่นที่เกิดขึ้น
จากการใช้รถยนต์ ด้วยการปล่อยฝอย
ละอองน้�าความดันสูง เพื่อดักจับฝุ่นละออง
บริเวณทางเข้าด่าน

» ด่านลาดกระบัง

A
MEMORABLE
HISTORY

ตราไว้ในความทรงจ�า

A MEMORABLE HISTORY

» พิพิธภัณฑ์กรมทางหลวง

ย้อนอดีต 22
ด่านเก็บเงิน

ประเทศไทย เริ่มมีการเก็บเงินค่าธรรมเนียม
การใช้ทางหลวง ต้ังแต่ปี พ.ศ.2497 เพื่อน�าเงิน
ที่จัดเก็บได้ไปชดใช้เงินกู้จากต่างประเทศ และ
บูรณะทางหลวง โดยอาศัยอ�านาจพระราชบัญญัติ
กา� หนดคา่ ธรรมเนียมการใชย้ านยนตบ์ นทางหลวง
และสะพาน พ.ศ. 2497 ทางหลวงทเี่ คยมดี า่ นเกบ็ เงนิ
มีกระจายอยู่ตามถนนสายหลักของทางหลวง
แผ่นดิน เช่น

ถนนพหลโยธิน ช่วงประตูน้�าพระอินทร์
เริ่มต้ังด่าน ปี พ.ศ. 2501 ยกเลิกด่านปี พ.ศ. 2507
เนื่องจากจะขยายถนนถึงสระบุรี

ถนนมิตรภาพ ช่วงสระบุรี - โคราช
เคยมดี า่ นเกบ็ เงนิ 4 ดา่ น ยกเลกิ เน่ืองจากมโี ครงการ
ขยายถนน

ถนนสายเอเชีย (ทางหลวงหมายเลข 32)
เคยมีด่านเก็บเงินมากถึง 4 ด่าน

อัตราค่าผ่านทางของทุกด่านในสมัยนั้น ส�าหรับ
รถยนต์ คันละ 3 บาท จึงเป็นที่มาของค�าว่า
“ด่าน 3 บาท” แต่ละด่านมีการต้ังและยกเลิกไป
เป็นล�าดับ จนกระท่ังในปี 2537 เป็นปีที่ยกเลิก
ด่านเก็บเงินท้ังหมด เน่ืองจากเห็นว่าทางหลวง
ที่มีการต้ังด่านเก็บเงินไม่เหมาะสม เพราะไม่มี
การควบคมุ ทางเขา้ ออก และการเกบ็ เงนิ ชว่ ยบรู ณะ
ทางและจ่ายเงินกู้หมดความจ�าเป็นแล้ว

» สะพานข้ามแม่น้�าบางปะกง

» M7 สุวรรณภูมิ

» ส�านักงานบ�ารุงทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง

ประวัติสายทาง
M7

MOTORWAY สาย 7
เส้นทางกรงุ เทพฯ - ชลบรุ สี ายใหม่ เป็นทางหลวง
พิเศษระหว่างเมืองสายแรกของไทย เปิดให้
บริการเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2541 เป็นเส้นทาง
ทสี่ �าคญั ตอ่ การพฒั นาพนื้ ทชี่ ายฝ่ งั ทะเลตะวนั ออก
ช่วยแก้ไขปญั หาจราจรคับค่ังบนถนนสุขุมวิท
และเพอ่ื รองรบั การเดนิ ทางสู่สนามบนิ นานาชาติ
สุวรรณภูมิ

ประวัติสายทาง
M9

MOTORWAY สาย 9
เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2542 เป็น
เส้นทางทเี่ ชอื่ มตอ่ กนั เป็นวงแหวนลอ้ มรอบตวั เมอื ง
กรุงเทพมหานคร จังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี และ
สมทุ รปราการ รวมถงึ ผา่ นจงั หวดั พระนครศรอี ยธุ ยา
ดว้ ย อาจเรยี กชอื่ วา่ เป็น ถนนกาญจนาภเิ ษกดา้ น
ตะวันออก สร้างข้ึนเพื่อแก้ปญั หาการจราจรที่
ติดขัดในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่มี
ปริมาณการจราจรและการขนส่งเพิ่มขึ้น อันเป็น
ผลจากความเจรญิ เตบิ โตทางเศรษฐกจิ และเป็น
ทางเลี่ยงเมืองกรุงเทพมหานครที่เป็นตัวเช่ือม
ทางสายหลักเข้าไปสู่ทุกภาคของประเทศ