129 องคประกอบของการออกแบบงานกราฟก (Element of Design) ภาพประกอบที่ 100 องคประกอบของการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html 1. เสน (Line) คือ จุดหลาย ๆ จุด ถูกนำมาวางตอเนื่องจนกลายเปนเสนรูปทรงตาง ๆ ขึ้นมา รูปทรงของเสนที่จะสื่อออกมาถึงความรูสึกที่แตกตางกันออกไป เชน เสนแนวนอน จะให ความรูสึกสงบ ราบเรียบ เสนตรงแนวตั้ง ใหความรูสึกมั่นคงแข็งแรง เสนทแยง ใหความรูสึกไมมั่นคง รวดเร็ว แสดงถึงการเคลื่อนไหว เสนตัดกัน ใหความรูสึกประสาน แข็งแกรง หนาแนน เสนโคง ใหความรูสึกออนชอย ออนนอม เสนประ ใหความรูสึก โปรง ไมสมบูรณหรืออาจเปนสัญลักษณใน การแสดงสวนที่ถูกซอนไวเสนโคงกนหอย ใหความรูสึกเคลื่อนไหวไมมีที่สิ้นสุด เสนโคงแบบคลื่น ใหความรูสึกถึงการเคลื่อนไหวอยางนิ่มนวล และ เสนซิกแซ็ก ใหความรูสึก นากลัว อันตราย เปนตน ภาพประกอบที่ 101 เสนในการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html
130 2. รูปราง (Shape) คือ เกิดจากการนำเสนแบบตาง ๆ มาตอกันจนไดรูปราง 2 มิติที่มี ความกวางและความยาว (หรือความสูง) ซึ่งในทางศิลปะจะแบงรูปรางออกเปน 2 แบบคือ รูปรางที่ คุนตา เห็นแลวรูวาคืออะไร เชน ดอกไมหรือคน และอีกแบบหนึ่งจะเปนรูปรางแบบฟรีฟอรม กลาวคือ เปนแนวที่ใชรูปรางสื่อความหมายที่ จินตนาการไวออกมา ไมมีรูปทรงที่แนนอน แตดูแลว เกิดจินตนาการถึงอารมณที่ตองการสื่อไดรูปรางแตละชนิดมีความหมาย ดังนี้ เชน วงกลม (Circle) เปนศูนยกลาง ปกปอง ศูนยรวมความสนใจ สี่เหลี่ยม (Square) วางตามแนวตั้งฉาก จะใหความรูสึก สงบ มั่นคง เปนระเบียบ สามเหลี่ยม (Triangle) รูปรางสามเหลี่ยมในภาพจะไดความรูสึกหยุดนิ่ง มั่นคง แตที่สวนปลายมุมทั้ง 3 ดาน ใหความรูสึกถึงทิศทาง ความเฉียบคมและมีแรงผลักดัน หกเหลี่ยม (Hexagon) ใหความรูสึกถึงการเชื่อมโยง รูปรางธรรมชาติ(Organic) จะใหความรูสึก ลื่นไหล อิสระ ไมมีกฎเกณฑ 3. รูปทรง (Form) คือ เกิดจากรูปรางที่มีมิติเพิ่มขึ้นมา และกลายเปนงาน 3 มิติซึ่งมี ความลึกเพิ่มเขามาดวย นอกเหนือความกวางและความยาว 4. น้ำหนัก (Value) คือ เกิดจากการเติมสีเงาลงไปที่ตัวรูปทรง ทำใหเกิดความรูสึกมีมวล ความหนาแนนทำใหรูสึกถึงความหนักเบา ทึบหรือโปรงแสง ในการทำงานกราฟก รูปรางจะมีผล อยางมากตออารมณของงาน เชน ถาตองการงานที่อารมณผูหญิงจัด ๆ เพียงแคใสรูปของดอกไมลงไป ก็จะสามารถแสดงอารมณไดอยางชัดเจน หรือในงานที่ตองการใหมีมิติเพิ่มมากยิ่งขึ้น ก็อาจจะเปน รูปทรงของ ดอกไมในมุมมองที่แปลกตา ก็จะสามารถสื่ออารมณที่ตองการออกไปไดพรอมกับเปน การสรางความนาสนใจเพิ่มขึ้นมาอีกดวย ภาพประกอบที่ 102 รูปราง รูปทรง น้ำหนัก ในการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html 5. พื้นผิว (Texture) คือ สวนที่ชวยสื่อสารอารมณของงานออกมาไดชัดเจนมากยิ่งขึ้น เชน ถาเลือกพิมพงานลงในกระดาษ Glossy ที่มีลักษณะเงาและมันวาว งานนั้นจะสื่อออกไปไดทันทีวา “หรูหรา มีระดับ” หรือ ถาใสลวดลายที่ดูคลาย ๆ สนิม ไมเกา หรือ รองรอยเปอนลงไปในงานก็ สามารถสื่อสารใหเห็นไดทันทีถึง “ความเกา”
131 ภาพประกอบที่ 103 พื้นผิวในการออกแบบกราฟก ที่มา : บานและสวน. (2563). 5 วัสดุปดผิว เทๆ ผิวสัมผัสไมธรรมดา สืบคนจาก https://www.baanlaesuan.com/110475/ideas/house-ideas/5-wallpaper-materials 6. ที่วาง (Space) คือ อาจจะจะเกิดจากความตั้งใจหรือไมตั้งใจ ของนักออกแบบก็เปนได ที่วางนั้น ไมไดหมายความถึง พื้นที่วางในงานเพียงอยางเดียว แตหมายถึงรวมไปถึงพื้นที่ที่ไมสำคัญ หรือ Background ดวย ในการออกแบบงานกราฟกที่วาง จะเปนตัวชวยในงานดูไมหนัก จนเกินไป และถาควบคุมพื้นที่วางนี้ใหดีๆ ที่วางก็จะเปนตัวที่ชวยเสริมจุดเดนใหเห็นไดชัดเจนมากขึ้น ภาพประกอบที่ 104 พื้นที่วางในการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html 7. สี(Color) คือ หัวใจหลักของการออกแบบงานกราฟก เพราะการเลือกใชสีจะแสดงถึง อารมณที่ตองการไดชัดเจนมากกวา สวนประกอบอื่น ๆ ทั้งหมด เชน สีโทนรอน สาหรับงานที่ตองการ ความตื่นเตน ทาทาย หรือสีโทนเย็นสาหรับงานตองการใหดูสุภาพ สบาย ๆ
132 ภาพประกอบที่ 105 สีสันในการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html การกำหนดสี การกำหนดสีของตัวอักษรในการจัดนิทรรศการนั้น ตองใชจิตวิทยาในการดูดวยวาควรใช อยางไรใหเหมาะ ในงานนิทรรศการนั้น ๆ เชน การใชสีตางกันกับรองพื้นใหสีตัดกันทำใหตัวอักษรเดน ออกมาถาตัวอักษรเปนสีออนก็ควรติดบนพื้นที่มีสีแก สำหรับอักษรทึบก็ควรใช สำหรับหัวเรื่อง สวน รายละเอียดของเรื่องก็ควรใชสีใหเหมาะกับพื้นไมควรใชสีที่สวางจนเกินไป (สีสะทอนแสง) เพราะจะ ทำใหอานยาก การอานไดหรือไมไดนั้นขึ้นอยูกับการตัดของอักษรกับพื้นฉากหลัง ถามีการตัดกันมากก็ สะดวกในการอานมากขึ้น อักษรสีดำบน พื้นขาว อานไดงายที่สุดงายกวาอานอักษรขาวบนพื้นดำและ ทำใหตาไมลามากดวย พื้นหลังสีจาง ๆ หรือการใชอักษรสีออนบนพื้นสีดำ หรือเขม ไมคอยเปนปญหา สำหรับการอานไดหรือไมได แตถาอักษรหรือพื้นหลังเขมแลวมักทำใหมองเห็นไดไมดี ถาอักษรสีดำ อยูบนพื้น ฉากหลังที่ใส หรือผาแตทวาโปรงแสงแลว มักตัดกันจัดเกินไปดังนั้นจำเปนตองใชไฟฟาแรง ต่ำมาก สีที่ใชในการจัดนิทรรศการ สีที่ใช จัดนิทรรศการ การใชสีในการจัดนิทรรศการนับวามี ความสำคัญยิ่งในการชักจูงหรือดึงดูดความสนใจจากผูไดมาก การใชสีที่เหมาะกับ เรื่องราวจะทำให นิทรรศการนั้นนาสนใจมากยิ่งขึ้น สีที่นำมาใชไมควรเกิน 3-4 สี ซึ่งอาจจะใชโดยวิธีการใหสีตัดกัน หรือกลมกลืนกัน ชนิดใดชนิดหนึ่ง ทั้งนี้แลวแตความเหมาะสมของเรื่องที่จัดแสดง ตัวอยาง เชน ถาเปนเรื่องเกี่ยวกับความราเริง สนุกสนานก็ควรใชสีเรียบ ๆ กลมกลืนกัน เปนตน การใชสีในการจัดนิทรรศการ : สีกลมกลืนกันในวงแผนสี (HARMONY) แดง – เงิน / แดง – ทอง / สม – มวงแดง / เขียว – ครีม / น้ำเงิน – น้ำตาล / มวง - กุหลาบ แดง - ดำ – สม / สม-ขาว- น้ำเงิน / แดง - ดำ - เหลือง / เขียว- ขาว – เงิน / แดง - ขาว - มวงดำ การใชสีในการจัดนิทรรศการ : สีตัดกันในวงแผนสี (COMPLEMEN TARY) เหลือง - มวง / แดง - เขียวใบไม/ สม – น้ำเงิน / แสด-เขียวคราม / มวงแดง - เขียวออน / เหลืองแก - มวงคราม
133 จิตวิทยาของสี - สีแดง ทำใหเกิดความรู สึกตื่นเตน เราใจ - สีออน- แก ของสีกุหลาบ ใหความรูสึกสดชื่น รื่นเริง - สีเขียวและสีคราม ทำใหรูสึกสุขุม เยือกเย็น ใหความชุมฉ่ำเย็นสบาย - สีเทาปานกลาง ใหความรูสึกเงียบสงบ สีขาวและดำ อยูดวยกัน ทำใหขรึม เศราสลด - สีขาว ใหความรูสึกบริสุทธิ์สะอาด พื้นหลังของแผนปายนิทรรศการ (Background) ควรเปนสีเขม เชน เขียวแก เทาแก สีกรมทา ทั้งนี้เพื่อตองการจะปองกันความสกปรก แตพื้นที่เปนสีออน ๆ ก็ใชไดผลดีเชนกัน วัสดุหรือภาพที่นำมาจัด ควรใหมีสีแตกตางกันกับสีพื้น แตถาหากจำเปนตองใชภาพหรือวัสดุที่มี สีใกลเคียงกับสีพื้นดังกลาวขางตน ควรใชแผนรองหลังภาพเสียกอน สีออนจะทำใหหองแคบ ๆ ดูกวาง หากทาเพดานจะทำใหดูสูงกวาปกติสีเขมจะทำใหหองกวางดูแคบลงถาใชทาเพดาน จะทำให เพดานดูเตี้ยลง สีของตัวอักษรและพื้นที่มีประโยชนตอการอานมากหากสีของตัวอักษรและพื้นหลัง ติดกันมาก เชน สีดำทับขาว เขียวกับขาว จะสะดวก ในการอานมาก แตจะตองเปนตัวอักษรดำ บนพื้นขาวจะอานงายกวาสีขาวบนพื้นดำ (ไชยยงคกงศรี, 2540) 8. ตัวอักษร (Text) คือ สวนที่สื่อความหมายของงาน ซึ่งในงานกราฟกที่ดีบางงาน นักออกแบบอาจจะใชเพียงแคตัวอักษรและสีเปนสวนประกอบเพียงสองอยาง เพื่อสรางสรรคงานที่ สามารถสื่อความหมายออกมาไดในดีไซนที่สวยงาม ซึ่งแบบตัวอักษรสามารถบอกอารมณไดกลุมของ ตัวอักษรมีหลายแบบใหเลือกใชใหเกิดความเหมาะสมกับการจัดสิ่งแสดงการเลือกสีตัวอักษร และสี พื้นมีความสำคัญตอความชัดเจนในการอาน โดยเฉพาะเนื้อหาที่มีปริมาณมากควรใชสีของตัวอักษร และสีพื้นที่ตัดกัน เชน ตัวอักษรสีขาวบนพื้นสีสม หรือตัวอักษรสีดำบนพื้นสีออน และควรหลีกเลี่ยง ฉากหลังที่เปนภาพที่มีน้ำหนักของสีตางกันมาก ๆ แตถาตองการฉากหลังที่มีภาพประกอบควรใชภาพ ที่มีการไลน้ำหนักลงบางเล็กนอย (Jack’tnp, 2561) ภาพประกอบที่ 106 ตัวอักษรในการออกแบบกราฟก ที่มา : Jack'tnp. (2561). องคประกอบงานกราฟก (Element of Design). สืบคนจาก https://base.jacktnp.com/graphico/category/theory/5.html
134 การประดิษฐตัวอักษรในการจัดแสดงนิทรรศการ : การจัดนิทรรศการนั้น ตัวอักษร คือ หัวใจสำคัญที่จะสื่อความหมาย ใหผูชมไดทราบความเปนมาและเขาใจอันดีตามวัตถุประสงคของผูจัด การอานงาย ความสะอาด ความเปนระเบียบเรียบรอย และอื่น ๆ จะทำใหการจัดแสดงนิทรรศการนั้น มีคุณคา และในดานการใชขนาดของตัวอักษรและสีที่ใช มีความสัมพันธกับผูอานลักษณะ ความกลมกลืนของเรื่องและภาพที่จัดนิทรรศการนั้น ๆ เชน การจัดนิทรรศการเกี่ยวกับตนไม ใบหญา อาจใชวัสดุจากตนไมใบหญานั้นมาประดิษฐเปนตัวอักษร หรืออาจใชกระดาษสีสติ๊กเกอร มาตัดเปนตัวอักษร ปดทับบนโฟม ที่มีความหมาย เพื่อใหเกิดมิติ (Dimension) แกตัวอักษรนั้น เชน ตัวสีออนควรปดบนพื้นสีเขม หรือ ตัวอักษรสีเขมควรปดทับพื้นสีออน เปนตน 1. การเขียนดวยมือ (Free-hand Letter) คือ การเขียนตัวอักษรที่ใชมือเกือบทั้งหมด ซึ่ง วิธีดังกลาว จำเปนตองอาศัยการฝกฝนอยูเสมอ จนเกิดความชำนาญจึงจะเขียนไดดี เชน 1.1 เขียนดวยปากกาสักหลาด ซึ่งมีอยูหลายชนิด และหลายขนาดชนิดปลายกลมและ ปลายแบน มีหลายสีใหเลือกใช 1.2 เขียนดวยปากกาสปดบอล ใชจุมหมึกเขียนไดงายและรวดเร็ว แตมีขอจำกัด คือ ตองใชเวลาฝกฝนกอนการเขียน ก็สามารถเขียนได 1.3 เขียนดวยพูกัน ใชจุมหมึกหรือสีเขียน ซึ่งตองอาศัยความชำนาญมากกวา 2 แบบ แรกเขียนไดดี เพราะแปรงพูกันมีความนุม ซึ่งทั้ง 3 วิธีดังกลาว เหมาะสำหรับจัดทำปายนิเทศ 2. การเขียนดวยวิธีตัดแบบ (Cutout Letter) คือ การตัดตัวอักษรออกมาเปนตัว ๆ จาก กระดาษที่ไดรางแบบไวกอนแลว เพื่อนำไปติดเปนปายนิทรรศการ อาจทำเปนปายชนิด 2 หรือ 3 มิติ แลวแตวัสดุที่ใช เชน กระดาษสีติดบนโฟม ซึ่งเปนที่นิยมใชกันมาก เพราะมีคุณภาพดี ราคาถูก น้ำหนักเบา สะดวกในการตัดเพียงแตรางแบบตามที่ตองการ แลวใชใบมีดตัดตามแบบ หรือใชเครื่อง ตัดโฟมตัด แลวนำไปติดบน พื้นที่แข็ง เชน ไม หรือ ผนังตึก โดยใชเทปกาวสองหนาติดไดทันที การติดบนผามานนิยมใชเข็มหมุดตึงดานขาง หรือดานหลัง 3. การเขียนดวยเครื่องเขียนตัวอักษร (Letter Machine) มีอยูดวยกันหลายแบบ แตมีสิ่ง หนึ่งที่เหมือนกัน คือ มีตัวอักษรตัวฉลุในชุดของมัน ดวยตัวอักษรดังกลาว สามารถเขียนตัวเอียงเล็ก และตัวใหญได โดยการปรับระดับและขนาดปากกาที่เขียน แตสวนมากนิยมใชไมบรรทัดฉลุ ซึ่งมี ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพราะราคาถูกมีหลายขนาดใหเลือกใชตามตองการ และยังสามารทำ ใชเองไดโดยเขียนแบบตัวอักษรบน วัสดุ เชน พลาสติก , กระดาษแข็ง หรือแผนฟลมเอ็กซเรย แลวใช เลื่อยหรือใบมีดฉลุตัวอักษรออกใชปากกาหรือดินสอเขียนลงไป ยังตัว อักษรฉลุนั้น เหมาะสำหรับ เขียนคำอธิบายภาพ (Caption) ในแผนปายนิทรรศการ 4. อักษรสำเร็จ (Lettering Set) มีใหเลือกใชตามความเหมาะสม แตมีราคาแพง ไดแก 4.1 อักษรลอก (Letter Press) เปนแผนอักษรที่มีกาวอยูในตัวเมื่อจะใชก็วางแผน อักษรทาบลงไป โดยใชปลายดินสอดำถูไป - มา บนอักษร ที่ตองการ มีทั้งภาษาไทย และ ภาษาอังกฤษ และขนาดตางกัน 4.2 อักษรสำเร็จรูป (Paste Press) มีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ มีทั้งพลาสติก และกระดาษสติ๊กเกอร ผลิตเปนตัว ๆ เพื่อนำไปใช ประกอบเปนคำและประโยค ตามตองการเหมาะ สำหรับปายนิทรรศการขนาดเล็ก
135 5. อักษรจากคอมพิวเตอร (Computer) การผลิตตัวอักษรนับวันที่จะงาย สะดวกและ รวดเร็ว เพราะคอมพิวเตอรมีศักยภาพ ที่จะชวยผลิต ตัวอักษร ไดอยางดี ซึ่งมีโปรแกรมสำเร็จหลาย โปรแกรมที่ผลิตตัวอักษรไดดี อาทิAdobe Photo Shop, Image Styler, MS PowerPoint และ โปรแกรมอื่นๆ อีกมากมาย ขึ้นอยูกับความถนัดของผูออกแบบจัดแสดงนิทรรศการในการเลือกใช (ไชยยงค กงศรี, 2540) เกณฑกำหนดตัวอักษรและขนาดความสูงของตัวอักษร เพื่อใหผูเขาชมนิทรรศการ สามารถอานไดงาย และมีความชัดเจนในเนื้อหาสาระ โดยมีสวน สัมพันธกันดังนี้ ระยะของผูอาน ขนาดความสูงของตัวอักษร 8 ฟุต 1/4 นิ้ว 16 ฟุต 1/2 นิ้ว 32 ฟุต 1 นิ้ว 64 ฟุต 64 ฟุต ภาพประกอบที่ 107 เกณฑกำหนดตัวอักษรและขนาดความสูงของตัวอักษร ที่มา : ไชยยงค กงศรี. (2540). เอกสารประกอบการสอนหลักการและเทคนิคการจัดนิทรรศการ. สืบคนจาก https://home.kku.ac.th/kchaiy/361-471Exhibition/lesson1ex.html
136 สรุป ศิลปะการจัดวาง เปนหลักการสำคัญ ที่ทำใหการจัดแสดงเพื่อบรรลุวัตถุประสงค 1. วัตถุที่จัดแสดง (Object) ตองคำนึงถึงลักษณะของตัววัตถุจัดแสดงนิทรรศการ วามีขนาด เทาไร และตองการเสนอในรูปแบบไหน สไตลคอนเซ็ปตเปนแบบใด 2. พื้นที่สำหรับจัดแสดง (Display Area) ตองคำนึงถึงลักษณะขอดี-ขอเสีย ของพื้นที่จัด แสดง วาจุดพื้นที่ตั้งนั้นเปนอยางไร เหมาะสมหรือไมกับสิ่งจัดแสดง หรืออยูในจุดที่ผูเขาชมงาน นิทรรศการมองเห็นหรือไม รวมทั้งศึกษาขอจำกัดพื้นที่ดวย 3. ของตกแตง (Prop) ตองคำนึงถึงลักษณะของตกแตง หรือวัสดุที่จะใชรวมในการตกแตง และสงเสริมบรรยากาศใหไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อดึงดูดความสนใจของผูชมงาน 4. แสง (Lighting) ตองคำนึงถึงลักษณ ะแสงไฟประดิษฐ ที่จะใชกับตัววัตถุใหมี ความเหมาะสมและสงเสริมใหเกิดความสวยงาม 5. แผนปาย (Signage) ตองคำนึงถึงการบอกเนื้อหาสาระที่สำคัญ เพื่อใหผูเขาชมงานได ทราบขอมูล เพื่อชวยในการรับรูตามวัตถุประสงคการจัดงาน ซึ่งผูออกแบบควรใหกระชับ เรียบงาย และอยูในตำแหนงที่สามารถเห็นไดชัดเจน งานกราฟก ประกอบการจัดแสดงนิทรรศการ อาจแบงออกไดเปน 3 แบบ คือ 1. การภาพวาดดวยเครื่องมือชนิดตาง ๆ เชน ดินสอ ปากกา สีไมสีน้ำ และคอมพิวเตอร โดยใหผลงานออกมาเปนรูปแบบงานที่แตกตางกันออกไป ทั้งเหมือนจริงจนถึงแนวการตูนขึ้นอยู ลักษณะของการจัดนิทรรศการ 2. ภาพถาย ซึ่งมักนิยมใชกับ การจัดแสดงนิทรรศการในกรณีที่ไมสามารถหาของจริงมาจัด แสดงไดจึงใชภาพถายแทน แตก็ยังใหรายละเอียดไดดี 3. ตัวอักษร มักเลือกชนิดและหนาตาที่เขากัน เชน พิพิธภัณฑเด็ก มักใชตัวอักษรลายมือของ เด็ก โดยทั้งหมดมักถูกนำมาใชรวมกัน โดยจัดองคประกอบใหมีความสวยงาม รวมกับการจัดแสดง ชนิดตาง ๆ ………………………………………………………………………………………………………………………………………. แบบฝกหัดทายบทที่ 8 1. ใหอธิบายความสำคัญในการออกแบบ ศิลปะการจัดวางในงานนิทรรศการ 2. อธิบายสาระการนำเสนอรูปแบบงานกราฟกในงานนิทรรศการ 3. นำเสนอรูปแบบศิลปะการจัดวางและงานกราฟกในนิทรรศการ (กรณีศึกษา 1 ตัวอยาง)
บทที่ 9 การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ
138 แผนการสอนครั้งที่ 9 หัวขอ การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ ผูสอน อาจารยดร.สืบสาย แสงวชิระภิบาล เวลา 4 ชั่วโมง จุดประสงค เพื่อใหนิสิตมีความรูดานการวางแผนและการดำเนินงาน ในการจัดแสดงนิทรรศการ รูปแบบตาง ๆ เชน การวิเคราะหประชากรกลุมเปาหมาย การใชสื่อเพื่อสื่อสารกับผูเขาชมงาน สอดคลองกับหลักจิตวิทยาของการรับรูและการวางแผนสำหรับนิทรรศการ เพื่อใหผูชมไดรับรูขอมูล ที่ถูกตองตามวัตถุประสงคโดยการนำเสนอผลงานการออกแบบนิทรรศการอยางสรางสรรค เนื้อหา 1. การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ 2. การดำเนินงานในการจัดแสดงนิทรรศการ 3. ประยุกตใชศาสตรดานตาง ๆ เชื่อมโยงความสัมพันธหระวางสิ่งจัดแสดงและผูเขาชมงาน 4. สรุป การจัดประสบการณการเรียนรู 1. บอกวัตถุประสงคและเนื้อหาโดยรวม 15 นาที 2. บรรยายเนื้อหาหัวขอตาง ๆ 60 นาที 3. สาธิตและฝกปฏิบัติ 150 นาที 4. ซักถาม 15 นาที สื่อการเรียนการสอน 1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ 2. ไฟลนำเสนอภาพนิ่งผานโปรแกรม ไมโครซอฟต (พาวเวอรพอยต) 3. หนังสือ ตำรา หรือนิตยสาร ที่เกี่ยวของกับการออกแบบการจัดแสดง 4. โมเดล (อาจมีเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม) การวัดผลประเมินผล 1. สังเกตจากพฤติกรรมของผูเรียน 2. ประเมินผลจากกิจกรรมในชั้นเรียน 3. ประเมินผลจากแบบฝกหัดทายบท หนังสือและเอกสารอางอิง ไชยยงค กงศรี. (2540). เอกสารประกอบการสอนหลักการและเทคนิคการจัดนิทรรศการ. สืบคนจาก https://home.kku.ac.th/kchaiy/361-471Exhibition/lesson1ex.html
139 บทที่ 9 การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ ………………………………………………………………………………………………………………………..…………… การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ (Planning for the exhibition) หมายถึง การวางแผนการจัดนิทรรศการ เพื่อตองการที่จะสื่อสารกับผูเขาชมงานในรูปแบบตาง ๆ ซึ่งจะไดรับ การตอบรับดีหรือไม ผูออกแบบจัดแสดงนิทรรศการจะตองวิเคราะหประชากร กลุมเปาหมายกอน อยางละเอียดรอบคอบ เพื่อใหสอดคลองกับหลักจิตวิทยาของการรับรูผูที่เขาชมงาน รวมทั้งหลัก จิตวิทยาทางสังคมของกลุมผูรับสารที่มีความตางกัน ซึ่งการวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ ผูออกแบบจะตองพยายามทำใหผูเขาชมงาน ที่เปนกลุมเปาหมาย ไดรับรูขอมูลขาวสารที่ถูกตอง และงายตอการรับรูในดานจิตวิทยาสังคม โดยสิ่งจัดแสดงนั้น จะตองสอดคลองกับอารมณความรูสึก และความตองการของผูเขาชมงานจึงจะเกิดผลดี ดังนั้นการวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ จึงตองคำนึงถึงผูเขาชมงานเปนหลัก ซึ่งเปนสำคัญที่สุดอันดับแรกของการวางแผน เพื่อประกอบการวิเคราะหและพิจารณาในการวางแผน เชน คุณสมบัติผูเขาชมงาน คุณภาพในการจัดงาน ขนาดพื้นที่ ระยะเวลาในการจัด การแสดงรูปแบบ ตาง ๆ ลักษณะการจัดแสดงวัตถุ และทัศนคติของผูชมและการนำเสนอวาควรเปนอยางไร ซึ่งการจัด แสดงนิทรรศการที่ดีและมีคุณภาพนั้น มีสิ่งตาง ๆ มากมายที่ผูออกแบบตองศึกษา วิเคราะหและ พิจารณาในหลายประเด็น ซึ่งความสำเร็จของนิทรรศการนั้น ไมไดขึ้นอยูที่จำนวนผูเขาชมแตอยางใด หากแตอยูที่การจัดแสดงนิทรรศการนั้น ๆ ไดสามารถถายทอดอามรมณและความรูสึกการกระตุนเรา ใหเกิดองคความรูเกิดแนวคิด เกิดประโยชนเกิดความบันเทิงใจ และมีผลกระทบตอสังคม - ชุมชน ในวงกวาง (Social impact) แกผูเขาชม จึงจะถือวาการจัดแสดงนิทรรศการนั้นประสบความสำเร็จ ภาพประกอบที่ 108 การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Science museum. (2559). big data needs big theory too. สืบคนจาก https://blog.sciencemuseum.org.uk/big-data-needs-big-theory-too/
140 การวางแผนเกี่ยวกับผูชม (Planning the audience) หมายถึง การประมาณการ จำนวนผูเขาชมงาน การจัดแสดงนิทรรศการในแตละครั้ง หรือ แตละรอบการจัดแสดง ซึ่งสิ่งที่ ผูออกแบบควรนำมาประกอบการพิจารณาที่เกี่ยวกับผูเขาชมงานนิทรรศการ ไดแก 1. องคประกอบของผูเขาชมงาน หมายถึง อายุ เพศ การศึกษา ระดับการรับรู และประเภท ที่เหมาะสมกับการจัดแสดงในนิทรรศการนั้น ๆ 2. ระยะเวลาในการจัดแสดง หมายถึง การกำหนดระยะเวลาของผูเชาชมงาน โดยอาจมี การทดลองกับกลุมเปาหมายในการชมนิทรรศการกอนเบื้องตน ซึ่งหากมีคาเฉลี่ยที่เขาชมงาน ไมอาจ รับรูสาระสำคัญของนิทรรศการ จากการชมเพียงครั้งเดียวไดผูออกแบบควรเพิ่มคูมือแนะนำการชม งาน หรือ การวางแผนเรื่องเวลาใหมในแตละโซน หรืออาจจะลดขนาดของนิทรรศการลงบางสวน 3. คูแขงของนิทรรศการ หมายถึง เวลาของการจัดแสดงนิทรรศการนั้น บังเอิญไปตรงกับ เหตุการณสำคัญ ๆ ของบานเมือง หรือ บังเอิญไปตรงกับประเพณีที่สำคัญ ๆ ดังนั้นผูออกแบบจัด แสดงนิทรรศการจะตองวางแผนใหม เพื่อใหการจัดตาราง วันเปด - ปด มีความเหมาะสมมากที่สุด 4. เฉลี่ยเวลาที่ใชในการชม หมายถึง ผูออกแบบจัดแสดงนิทรรศการจะตองวางแผนงานและ ประมาณการใหดีเพื่อใหมีระยะเวลาที่ใกลเคียงมากที่สุด เพราะผูเขาชมงาน คือ ตัวตัดสินที่สำคัญใน การจัดแสดงนิทรรศการ ซึ่งการระยะเวลาในการชมนั้น เกี่ยวของกับขนาดของกลุมระดับสติปญญา ทัศนคติ การจัดแสดงสำหรับการชมงาน และความคาดหวังของผูชมงาน (ไชยยงค กงศรี, 2540) ภาพประกอบที่ 109 การวางแผนเกี่ยวกับผูเขาชมนิทรรศการ ที่มา : Dalia Al-Dujaili. (2564). Pentagram’s new interactive design project dedicated to the science of decision-making สืบคนจาก https://www.itsnicethat.com/news/pentagram-mindworks-the-science-of-thinkinggraphic-design-090821
141 การวางแผนเกี่ยวกับสิ่งแสดง (Planning on exhibits) 1. ความเหมาะสมของสื่อและสิ่งของจัดแสดงตาง ๆ หมายถึง สิ่งของที่จะนำมาจัดแสดง ควรมีการประชุมเพื่อพิจารณากอนนำมาจัดแสดงมากมาย อาทิการใชสื่อ ตองมีการตรวจทานดาน สาระความรูวามีความครบถวนของเนื้อหาแลวหรือไม แผงบอรดจัดแสดง หรือขาตั้งจัดแสดง ตองมี การทดสอบในดานคุณสมบัติวัสดุและระบบในการติดตั้งดวย เพื่อใหการจัดแสดงนิทรรศการนั้น ๆ ประสบความสำเร็จและไดผลดีที่สุด (ไชยยงค กงศรี, 2540) การนำหุนจำลอง (Model) มาจัดแสดงนั้น ผูออกแบบจัดแสดงควรคำนึงถึงการขนสงและ การติดตั้งดวย วามีความสัมพันธกับอาคารสถานที่ (Location ) และพื้นที่ (Space) หรือไม รวมทั้ง การตกแตง (Decorate) ในกรณีที่ไมสามารถนำวัตถุของจริงมาจัดแสดงไดการใชรูปภาพจึงถือวาเปน สิ่งจัดแสดงที่มีราคาประหยัดที่สุด แตควรใชภาพถายที่มีความละเอียดชัดเจน และสามารถสื่อสาร เรื่องราวแทนนัยยะความหมายได โดยทั้งหมดนี้ขึ้นอยูกับความสะดวกของผูจัดงานและจุดมุงหมาย ของเรื่อง ซึ่งหุนจำลองอาจใหเนื้อหาขอมูลแกผูเขาชมงาน ไดดีกวาของวัตถุของจริง เพราะสามารถ เนนเนื้อหาสาระไดดีกวา อีกทั้งยังสามรถเก็บรักษาไดแข็งแรง คงทนถาวรกวาของจริง โดยการจัด แสดงบางชนิด จำเปนตองแสดงเปนแผนภูมิ แผนปาย แผนสถิติ และอื่น ๆ เพื่อใหคำอธิบายไดดีกวา รูปถาย ทั้งยังไมสิ้นเปลืองและเสียเวลา ในการทำความเขาใจของผูเขาชมอีกดวย ดังนั้น การใชวัตถุของจริงหรือสิ่งของจำลองตาง ๆ เหลานี้มาจัดแสดงนิทรรศการ ผูออกแบบควรใชดุลยพินิจ เพื่อประกอบการตัดสินใจ วาจะเลือกใชรูปแบบใดที่มีความเหมาะสมกับ ผูชมงาน เพื่อสื่อสารความหมายไดดีที่สุด เพื่อใหผูเขาชมงานทราบถึงรูปราง รูปทรง ขนาด น้ำหนัก พื้นผิว สัมผัส กลิ่น เสียง ภาพประกอบ ภาพเคลื่อนไหว เปนตน ภาพประกอบที่ 110 ความเหมาะสมของสื่อและสิ่งของจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Moma. (2560). Design at MoMA: Exhibition Design with Ingrid Chou. สืบคนจาก https://www.moma.org/calendar/events/3086
142 2. แผงบอรดจัดแสดง หมายถึง แผงบอรดสำหรับการติดสื่อแสดง ประเภท 2 มิติที่มักนิยม ใชในปจจุบัน เชน ภาพถาย แผนภูมิ แผนสถิติ เปนตน ซึ่งการออกแบบแผงบอรดจัดแสดง ผูออกแบบควรคำนึงถึงประโยชนใชสอย ความแข็งแรงมั่นคง มีการประกอบติดตั้งไดงาย และมีขนาด ความสูงที่พอเหมาะอยูในระดับสายตา กับการอานคำบรรยาย รวมทั้งยังตองมีความสวยงามอีกดวย นอกจากนั้นแผงบอรดจัดแสดง จึงเปนสื่อแสดงที่ชวยสงเสริม หรือชวยเพิ่มคุณคาใหกับนิทรรศการ ภาพประกอบที่ 111 แผงบอรดจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Lamatilde. (2559). Temporary exhibition. สืบคนจาก https://archello.com/tag/temporary-exhibition
143 3. แทนตั้งจัดแสดง หมายถึง การใชแทนสำหรับวางสื่อประเภท 3 มิติ โดยฐานตั้งแสดงนั้น มีความสำคัญ เชนเดียวกับ แผงบอรดจัดแสดงนิทรรศการ ซึ่งฐานตั้งแสดงที่สวยงามยอมใหคุณคากับ สื่อแสดงและนิทรรศการ โดยความแข็งแรงของฐานตั้งแสดงนั้น จะตองสามารถรับน้ำหนักของสื่อ แสดงชิ้นนั้น ๆ ไดและมีความสูงพอเหมาะกับสิ่งจัดแสดง ซึ่งองคประกอบตาง ๆ เหลานี้ลวนมีผลตอ ผูเขาชมนิทรรศการเปนอยางมาก และขอควรพิจารณาในการออกแบบแผงตั้งแสดง และฐานตั้งแสดง นอกจากสวยงามและประโยชนใชสอยแลว ผูออกแบบจัดแสดงจะตองคำนึ่งถึงระยะเวลาการใชงาน เงินทุนและงบประมาณ ซึ่งทั้งหมดที่กลาวมานั้นลวนแตมีผลตอการออกแบบทั้งสิ้น ภาพประกอบที่ 112 แทนตั้งจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Zaha hadid architecture. (2565). Vertical Urbanism. สืบคนจาก https://www.zaha-hadid.com/design/vertical-urbanism-exhibition-at-hkdi/
144 4. ปายประกอบนิทรรศการ หมายถึง การออกแบบปายเพื่อประกอบการชมนิทรรศการ โดยเปนการยอเรื่องราวใหไดมากที่สุด แตยังคงไดใจความที่สมบูรณเปนการอธิบายหรือการชี้แจง (Interpretation) ใหแกผูเขาชมงาน ซึ่งผูเขาชมงานบางประเภทตองการรายละเอียดอยางมาก เชน นักวิจัย นักเรียน นักศึกษา เปนตน แตหากเปนประชาชนทั่วไป หรือนักทองเที่ยว อาจจะไมสนใจเรื่อง รายละเอียด เพียงแตตองการทราบคราว ๆ วาประวัติความเปนมาเปนอยางไร สิ่งนี้คืออะไรเทานั้น ดวยเหตุนี้ผูออกแบบจัดนิทรรศการ จึงตองออกแบบปายไวหลายชนิด เชน ปายขนาดใหญ (Title, Caption label) โดยมักจะมีขอความสั้น ๆ ประกอบ ปายนำเรื่อง (Introduction label) เปนปายที่จำเปน และสำคัญมากเพราะเปนปายเรื่องยอ ที่แนะนำเบื้องตนกอนเขาชมนิทรรศการ ปายบรรยาย (Explanatory label) เปนปายประกอบการบรรยายวัตถุจัดแสดง ซึ่งเปนปายที่บอกเลา เรื่องราวของวัตถุที่จัดแสดงเปนตอน ๆ ของสวนจัดแสดง และปายประจำวัตถุ (Individual label) ซึ่งโดยสวนใหญแลว พิพิธภัณฑสถานศิลปะ ที่จัดแสดงวัตถุประติมากรรมตาง ๆ จะตองมีปายประจำ วัตถุติดอยูกับแทนดวย ปายประเภทนี้เปนปายเฉพาะวัตถุ ภาพประกอบที่ 113 ปายประกอบนิทรรศการ ที่มา : Brendan Cormier. (2563). Pandemic Objects: Exhibition. สืบคนจาก https://www.vam.ac.uk/blog/projects/pandemic-objects-exhibition
145 การวางแผนเกี่ยวกับสถานที่ (Planning on location) หมายถึง การวางแผนการจัดการ เรื่องอาคารและสถานที่ ที่จัดแสดงนิทรรศการ ผูออกแบบควรพิจารณาเรื่องขนาดพื้นที่ใหเหมาะสม กับจำนวนผูเขาชมงาน รวมทั้งจำนวนวัสดุและเนื้อหาที่จะจัดแสดง นอกจากนั้นยังตองคำนึงถึงความ สะดวกสบายของผูชม เชน การถายเทอากาศบริเวณที่จัดงาน การกำหนดทางสัญจรของผูเขาชมงาน ประตูเขา – ออก หรืออาจเปนทางเดียวกันแตแบงเปนดานทางเขา - ทางออก การวางตำแหนงเคานเตอรจำหนายตั๋วเขาชมงาน สถานที่ฝากของ และที่จำหนายเอกสาร และหนังสือ การวางหองจัดแสดงนิทรรศการ ควรติดกับประตูทางเขา มีเนื้อที่กวางขวาง มีฝาเพดาน สำหรับการแขวนไฟสองสวางตามจุดสิ่งจัดแสดง ตลอดจนมีแสงสวางที่เพียงพอ ทั้งแสงธรรมชาติและ แสงประดิษฐตาง ๆที่ใชในการจัดแสดงนิทรรศการ เปนตน โดยยังมีองคประกอบและปจจัย อีกมากมายใหตองคำนึงถึง ซึ่งตองอาศัยประสบการณและการประชุมวางแผนอยางรอบคอบที่สุด ภาพประกอบที่ 114 การวางแผนเกี่ยวกับสถานที่จัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Dima Stouhi. (2565). New Exhibition at the Danish Architecture Center Celebrates Women in Architecture สืบคนจาก https://www.archdaily.com/982139/new-exhibition-at-the-danish-architecture-centercelebrates-women-in-architecture
146 การวางแผนสำหรับวางปายและแผงบอรด ผูออกแบบจัดนิทรรศการควรจะตองศึกษา สถานที่อยางละเอียด เพื่อวางตำแหนงตั้งแตที่จอดรถ ปายบอกทาง ประตูทางเขา โถงตอนรับ เปนตน เพื่อใหมีบรรยากาศที่ตอเนื่อง กอนไดเขาชมในพื้นที่นิทรรศการ โดยมีลักษณะปายตาง ๆ ดังตอไปนี้ 1. การจัดแสดงตามทางเดิน (Display along the corridor) 2. การจัดแสดงแบบตอเนื่อง (Continuous display) 3. การจัดแสดงบอรด เพื่อใหเห็นสิ่งจัดแสดงทั้งสองดาน (Two sided display on board) 4. การจัดแสดงบอรดตอเนื่องไดทั้งสองดาน (Continuous display on two sided board) 5. การจัดแสดงบอรด ที่สามารถแยกออกจากกัน (Separated board setting display) 6. จัดบอรดสลับ (Alternated board setting display) ภาพประกอบที่ 115 การวางแผนเกี่ยวกับสถานที่จัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Andy butler. (2556). buro uebele: innsbruck exhibition centre signage. สืบคนจาก https://www.designboom.com/design/buro-uebele-innsbruck-exhibition-centre-signage/
147 การวางแผนเกี่ยวกับสภาพแวดลอม (Planning the environment) การถายเทอากาศในงานนิทรรศการ สำหรับในอาคารที่จัดแสดงนิทรรศการ ที่ไมมีระบบ เครื่องปรับอากาศนั้น ผูจัดนิทรรศการควรศึกษาพื้นที่นั้น ๆ กอน วาภายในอาคารมีประตูหนาตาง ชองระบายลมหรือไม เพื่อใหอากาศถายเทไดสะดวกและเพียงพอสำหรับผูเขาชมงานนิทรรศการ แตสำหรับภายในอาคาร ที่มีพื้นที่ปดลอม ไมมีประตูหนาตาง ชองแสง ชองระบายลมนั้น ผูจัดงาน นิทรรศการ ควรจัดหาพัดลมสำหรับเปาและดูดอากาศใหเพียงพอ ภาพประกอบที่ 116 การวางแผนเกี่ยวกับสภาพแวดลอมในนิทรรศการ (1) ที่มา : Elke Krasny. (2556). HANDS-ON URBANSIM 1850-2012. THE RIGHT TO GREEN. สืบคนจาก https://achschuh.com/2014/10/10391/
148 การจัดแสงในงานนิทรรศการ การออกแบบจัดแสงในงานนิทรรศการนั้น เปนสิ่งสำคัญมาก ในการจัดงาน เพราะผูเขาชมงานจะมีความรูสึกเพลิดเพลิน ซึ่งการที่ผูเขาชมงานจะใหความสนใจ นิทรรศการหรือไมนั้น ขึ้นอยูกับการออกแบบจัดแสงประกอบ เชน หากแสงสวางภายในพื้นที่ไม เพียงพอ ผูเขาชมงานไมสามารถมองเห็นสิ่งจัดแสดงไดสะดวก หรือไมสามารถอานขอความบรรยายได ก็อาจทำใหมีความเบื่อหนายไดงาย หรือในทางกลับกัน หากผูออกแบบจัดใหมีแสงสวางมากเกินไป อาจทำใหปวดสายตาไดเชนกัน ดังนั้นการออกแบบจัดแสง ควรพิจารณาใหแสงสวางที่เหมาะสมกับสิ่งที่จัดแสดง ซึ่งการจัด แสดงนิทรรศการสวนมาก มักจะมีปญหาจากการออกแบบจัดแสงที่ไมเหมาะสม ไมมีการควบคุมเรื่อง แสงสวางในการจัดงาน เพราะผูจัดงานไมไดวางแผนไวลวงหนา ดังนั้นควรศึกษาและวิเคราะห สภาพแวดลอมของตัวอาคาร แสงแดดจากดวงอาทิตยที่เปลี่ยนแปลงอยูตลอดทั้งวัน เพราะ การควบคุมแสงสวางที่เขามาสูภายในอาคารนั้นมีความสำคัญมากตอการรับชมงาน การจัดนิทรรศการ ควรจัดไวในที่มิดชิดไมมีชองแสงและหนาตาง เพราะเมื่อตองการใชแสง ประดิษฐเขามาชวยนำสายตา ในการชมงานนิทรรศการ หรือตองการใชแสงเพื่ออธิบายหรือสาธิต ใหแกผูเขาชมงานทราบ เชน การดูดวยตา การอานคำอธิบาย เปนตน ภาพประกอบที่ 117 การวางแผนเกี่ยวกับสภาพแวดลอมในนิทรรศการ (2) ที่มา : Alice Bucknell. (2561). Fondation Cartier Exhibition Invites You Into the Whimsical World of Architect Junya Ishigami สืบคนจาก https://metropolismag.com/projects/junya-ishigami-fondation-cartier-exhibition/
149 การจัดระบบสื่อโสตทัศนูปกรณในงานนิทรรศการ การจัดแสดงกิจกรรมประกอบ อาทิ ภาพยนตร ภาพสไลด เทปโทรทัศน (Video Tape Recording) ที่มีเนื้อหาสาระสอดคลองกับ นิทรรศการมาใชรวมกับการแสดง โดยการจัดโปรแกรมและจัดวาง สถานที่ตั้งเครื่องและสถานที่ สำหรับการชม ใหกลมกลืนกันเปนอันหนึ่งอันเดียวกันกับพื้นที่จัดแสดง ทั้งวิธีการสาธิต (Demonstration) วิธีการอภิปราย หรือ การบรรยายประกอบการจัดแสดงนั้น ดังนั้นผูจัดงาน นิทรรศการ จึงไมควรมองขามกิจกรรมประกอบตาง ๆ ดังกลาว เพราะมีสวนชวยทำใหการนำเสนอ ใหมีเนื้อหาสาระขอมูลที่มีมากใหครอบคลุม ทั้งยังเปนประโยชนตอการรับชมงานมากยิ่งขึ้น ขอควรระวังในการใชโสตทัศนูปกรณ ประกอบการจัดแสดงนิทรรศการนั้น คือ เรื่องการจัด โปรแกรมที่แนนอน และควรประกาศใหทราบลวงหนา หากในพื้นที่เดียวกันมีระบบสื่อโสตทัศนูปกรณ หลายจุด ผูจัดงานไมควรจัดแสดงพรอมกัน เพราะจะเปนการแขงกันเอง สรางความรำคาญใจแกผูเขา ชมงานทานอื่น ๆ ภาพประกอบที่ 118 การวางแผนเกี่ยวกับสภาพแวดลอมในนิทรรศการ (3) ที่มา : Corey Timpson. (ม.ป.ป.). Intangible Museum Collections and Dialogic Experience Design. สืบคนจาก https://museum-id.com/intangible-museum-collections-and-dialogic-experience-designby-corey-timpson/
150 สรุป การวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ เปนสำคัญที่สุดอันดับแรก เพื่อทำใหการจัด แสดงบรรลุผลตามวัตถุประสงคที่ตั้งไว โดยผูออกแบบจัดแสดง ควรมีการศึกษาปจจัยตาง ๆ ประกอบการวิเคราะหและพิจารณาในการวางแผน เชน คุณสมบัติผูเขาชมงาน คุณภาพในการจัดงาน ขนาดพื้นที่ ระยะเวลาในการจัด การแสดงรูปแบบตาง ๆ ลักษณะการจัดแสดงวัตถุ และทัศนคติ ของผูชมและการนำเสนอวาควรเปนอยางไร ซึ่งการจัดแสดงนิทรรศการที่ดีและมีคุณภาพนั้น ลวนมีสิ่ง ตาง ๆ มากมายที่ผูออกแบบตองศึกษา วิเคราะหและพิจารณาในหลายประเด็น ซึ่งความสำเร็จของนิทรรศการนั้น ไมไดขึ้นอยูที่จำนวนผูเขาชมแตอยางใด หากแตอยูที่ การจัดแสดงนิทรรศการนั้น ๆ ไดสามารถถายทอดอามรมณและความรูสึก การกระตุนเราใหเกิดองค ความรูเกิดแนวคิด เกิดประโยชนเกิดความบันเทิงใจ และมีผลกระทบตอสังคม ชุมชนในวงกวาง (Social impact) แกผูเขาชมนิทรรศการ จึงจะถือวาการจัดแสดงนิทรรศการนั้นประสบความสำเร็จ ………………………………………………………………………………………………………………………………………. แบบฝกหัดทายบทที่ 9 1. ใหอธิบายความสำคัญของการวางแผนงานในการจัดแสดงนิทรรศการ 2. อธิบายสาระการวางแผนงานรูปแบบตาง ๆ ในการจัดแสดงนิทรรศการ 3. นำเสนอการวางแผนงาน การจัดแสดงนิทรรศการ (กรณีศึกษา 1 ตัวอยาง)
บทที่ 10 การดำเนินงานออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ
152 แผนการสอนครั้งที่ 10-14 หัวขอ การดำเนินงานออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ผูสอน อาจารย ดร.สืบสาย แสงวชิระภิบาล เวลา 20 ชั่วโมง จุดประสงค เพื่อใหนิสิตมีความรูดานการดำเนินงาน การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการในทุก ขั้นตอนการนำเนินงาน ทั้งการวางแผน การเตรียมงานออกแบบ การจัดทำ การประชาสัมพันธ โครงการ การนำเสนอ การประเมิณผลและการสรุปผล เพื่อใหผูชมไดรับรูขอมูลที่ถูกตองตาม วัตถุประสงคที่ตั้งไว เนอหา ื้ 1. การดำเนินงานการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ 2. ขั้นตอนการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ 3. การประเมินผลและสรุปผลของการจัดงาน 4. สรุป การจัดประสบการณการเรียนรู 1. บอกวัตถุประสงคและเนื้อหาโดยรวม 15 นาที 2. บรรยายเนื้อหาหัวขอตาง ๆ 60 นาที 3. สาธิตและฝกปฏิบัติ 150 นาที 4. ซักถาม 15 นาที สื่อการเรียนการสอน 1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ 2. ไฟลนำเสนอภาพนิ่งผานโปรแกรม ไมโครซอฟต (พาวเวอรพอยต) 3. หนังสือ ตำรา หรือนิตยสาร ที่เกี่ยวของกับการออกแบบการจัดแสดง 4. โมเดล (อาจมีเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม) การวัดผลประเมินผล 1. สังเกตจากพฤติกรรมของผูเรียน 2. ประเมินผลจากกิจกรรมในชั้นเรียน 3. ประเมินผลจากแบบฝกหัดทายบท
153 หนังสือและเอกสารอางอิง ไชยยงค กงศรี. (2540). เอกสารประกอบการสอนหลักการและเทคนิคการจัดนิทรรศการ. สืบคนจาก https://home.kku.ac.th/kchaiy/361-471Exhibition/lesson1ex.html ปริญญา ตันสกุล. (2550). ศาสตรแหงการเปนผูนำ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพจิตจักรวาล. ผูจัดการออนไลน. (2565). การสรางแรงบันดาลใจในการทำงาน. สืบคนจาก https://mgronline.com/daily มนธิดา สีตะธานี. (2554). แนวทางการออกแบบนิทรรศการทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี. กรุงเทพฯ: บจ.พลัสเพลส สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565). การวิเคราะหสถานที่ตั้งโครงการจัดแสดง นิทรรศการ, การวิเคราะหทิศทางแดด ลม ฝน ที่ตั้งโครงการจัดแสดงนิทรรศการ, การวิเคราะหกลุมเปาหมาย, การวิเคราะหการเดินชมงานการจัดแสดงนิทรรศการ, การวิเคราะหความสัมพันธของพื้นที่และขนาดพื้นที่, การวิเคราะหพฤติกรรมการใชงาน, การนำเสนอแรงบันดาลใจ (Inspiration), การนำเสนอความคิดรวบยอด (Concept), การออกแบบวางผัง (Lay-out Plan), การรางแบบสเก็ตซภาพ3 มิติ, การออกแบบ ทัศนียภาพ3 มิติดวยโปรแกรมคอมพิวเตอรในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ : เอกสาร ประกอบการสอน การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ
154 บทที่ 10 การดำเนินงานออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ……………………………………………………………………………………………………………………………………… การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ การออกแบบนิทรรศการ คือ การใชพื้นที่ที่มีอยูอยางจำกัดใหเกิดประโยชนสูงสุดในการจัด แสดงนิทรรศการ โดยการออกแบบสภาพแวดลอมและบรรยากาศในการนำเสนอสิ่งจัดแสดงที่ ตองการจะนำเสนอ เพื่อใหผูเขาชมงานไดสำรวจและเรียนรูตามวัตถประสงคที่ตั้งไวและตาม ความสนใจ ซึ่งการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการที่ดีนั้น จะตองสามารถเชื่อมโยงและสราง ความสัมพันธระหวางสิ่งจะแสดงตาง ๆ แกผูเขาชม โดยการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ผูออกแบบ จะตองมีทักษะความรูดานการออกแบบพื้นที่สาธารณะ และศักยภาพในการใชความคิดสรางสรรค ผลงาน ซึ่งเปนสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอยางยิ่งการประยุกตใชศาสตรดานตาง ๆ มาผสมผสานกัน กอเกิดเปนผลงานที่ชวยยกระดับคุณภาพชีวิตและจิตใจของผูเขาชมงาน ภาพประกอบที่ 119 กราฟกการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Temple university. (ม.ป.ป.). GRAPHIC & INTERACTIVE DESIGN. สืบคนจาก https://tyler.temple.edu/programs/graphic-interactive-design การออกแบบนิทรรศการ จำเปนตองมีบุคคลตาง ๆ ที่เกี่ยวของดวยกันหลายฝาย ที่เขามา รวมกันทำงาน เชน ฝายวิชาการ ที่คอยดูแลเนื้อหาเรื่องสาระของงาน ฝายออกแบบ ที่ชวยทำใหการ จัดนิทรรศการ มีความนาสนใจดึงดูดผูคนใหเขามาเยี่ยมชมงาน ฝายการศึกษา ที่ตองวัดและประเมิน ผลกระทบของผูคนที่มาเยี่ยมชมงาน ไดรับความรูอะไรกลับไปบาง ฝายการสื่อสาร ที่ชวยดานการ ออกแบบกราฟกนิทรรศการ การประชาสัมพันธและโฆษณา และฝายเทคนิค ที่ดูแลเรื่องเทคโนโลยี ในการจัดนิทรรศการ และการปฏิสัมพันธโตตอบ สื่อสารระวางผูเขาเยี่ยมชมงาน เปนตน
155 เพื่อรวมกันทำงานจากทุกฝายที่มีหนาที่ชวยกันกลั่นกรองเนื้อหาสาระ และการเลือกรูปแบบ จัดแสดงนิทรรศการ ที่เหมาะสมกับระยะเวลาและงบประมาณการทำงาน โดยคำนึงถึงผูชมและ กลุมเปาหมายเปนสำคัญ อีกทั้งยังตองคำนึงถึงผลลัพธที่ตองการไดรับ เชน วัตถุจัดแสดง อุปกรณ และเครื่องมือที่นำมาจัดแสดง รวมทั้งวัสดุที่ใชในงาน วิธีการทำ การประกอบสราง หรือการผลิตใน สวนตาง ๆ ของการจัดแสดงนิทรรศการ ภาพประกอบที่ 120 การทำงานออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : SFMOMA. (2561). How Exhibitions Happen: Inside SFMOMA's Miniature Museum. สืบคนจาก https://www.sfmoma.org/read/inside-sfmomas-miniature-museum/ การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการที่ดีตองแสดงคุณภาพของนิทรรศการทั้งในดาน การนำเสนอเนื้อหาสาระทางวิชาการ และภาพบรรยากาศโดยรวมของการจัดแสดงนิทรรศการ โดยสิ่งจัดแสดงตองมีคุณสมบัติแข็งแรงทนทาน ที่สามารถใชงานไดตลอดระยะเวลาการจัดแสดง หรือการนำไปจัดแสดงตอในสถานที่อื่น ๆ ได ทั้งนี้นอกจากจะมีความสวยงาม เพื่อดึงดูดสายตาและ ความสนใจของผูชมงาน นักออกแบบจำเปนตองคำนึงถึงปลอดภัยของผูชมงานในนิทรรศการอีกดวย
156 แนวทางในการพัฒนาแนวความคิดในการจัดแสดงนิทรรศการ 1.การวิเคราะหเชิงลึก สถานการณทุกอยางที่เกี่ยวของกับการจัดแสดงนิทรรศการ ไดแก กลุมเปาหมาย สถานที่ และพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการ หัวเรื่อง หัวเรื่องยอย กรอบเนื้อหาสาระสำคัญ เปาหมายของสิ่งที่ตองการนำเสนอ เปาหมายที่ตองการใหผูชมไดรับสิ่งที่นำมาจัดแสดงประกอบ เชน รูปภาพ สื่ออุปกรณและกิจกรรมในนิทรรศการ 2. การกำหนดแนวคิดในการนำเสนอ เชน ตองการเนนการแสดงตัวอยางวัตถุตองการเนน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากอดีตจนถึงปจจุบัน ตองการเนนเรื่องราวบางเรื่อง ตองการจำลอง สถานการณตองการแสดงสาธิต และตองการใหผูชมมีสวนรวม 3. การกำหนดรูปแบบสิ่งจัดแสดง เชน การจัดแสดงแบบโชวตัวอยางวัตถุ โดยมีภาพและใช มัลติมีเดียประกอบการจัดแสดง เหตุการณที่ผูชมเขาไปในสถานการณนั้น การจัดแสดงเปน 3 มิติ และการจัดแสดงที่ผูชมทดลองหรือลงมือทำได 4. การกำหนดเปาหมายที่ตองการไดรับ เชน สรางใหผูชมสนใจ หรือตระหนักในเรื่องที่จะ แสดงสรางใหผูชมเรียนรูโดยการลงมือทำ สื่อสารใหผูชมไดรับขอมูล สรางจินตนาการและแรงบันดาล ใจแกผูชม หรือการรณรงคใหผูชมปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เปนตน ภาพประกอบที่ 121 การพัฒนาแนวความคิดในการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Meraki Designers. (2561). WHY YOU NEED AN INTERIOR DESIGNER In Navi Mumbai?. สืบคนจาก https://merakidesigners.in/blog/why-you-need-an-interior-designer-navi-mumbai/
157 การวางผังบริเวณการจัดแสดงนิทรรศการ (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.7) การกำหนดตำแหนงของสิ่งที่ตองการจัดแสดนิทรรศการ ลงในกรอบพื้นที่บริเวณสวนตาง ๆ ของนิทรรศการนั้น เพื่อสรางเปนแนวคิดออกเปนภาพราง (Sketch floor plan) ในการนำเสนอ เรื่องราว ซึ่งการออกแบบวางผังนิทรรศการนั้น ตองสอดคลองกับวัตถุประสงคแนวความคิดใน การนำเสนอผลงาน และตองมีความสัมพันธกับเรื่องราวในทางวิชาการดวย ซึ่งการนำเสนอผลงานนั้น มีองคประกอบปจจัยหลายอยางที่นักออกแบบจัดนิทรรศการควรตองคำนึงถึง ไดแก 1. การกำหนดรูปแบบและแนวคิดในการนำเสนอผลงานสรางสรรคนิทรรศการ 2. การกำหนดรูปแบบและลักษณะของสิ่งจัดแสดง เชน การจัดแสดงโมเดลจำลอง การจัดแสดงลักษณะแขวนลอย การจัดใหมีกิจกรรมที่ผูชมสามารถลงมือไดการแสดงสาธิต และการ จัดแสดงภาพ หรือการใชจอภาพดิจิทัลขนาดใหญ มาเปนสวนประกอบจัดแสดง เปนตน 3. การศึกษาและวิเคราะหขนาดพื้นที่และความสูง ของบริเวณที่จะจัดแสดงนิทรรศการ 4. การศึกษาและวิเคราะหตำแหนงของพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการ เชน อยูพื้นที่ภายในอาคาร พื้นที่ภายนอกอาคาร หรือ เปนพื้นที่บริเวณสวนโถงกวางของอาคาร เปนตน 5. การศึกษาสภาพแวดลอมของสวนบริเวณที่จะจัดแสดงนิทรรศการ เชน มีผนังกระจกใส มีฝาเพดานสูงเทาไหร หรือ มีพื้นที่ลักษณะแคบหรือไม เปนตน 6. กำหนดทิศทางการเดินชมนิทรรศการและการเคลื่อนที่ของผูชมในพื้นที่แตละสวน 7. การระบายอากาศภายในพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการ 8. การจัดการ การควบคุมแสง สี แสง ภายในนิทรรศการ 9. การติดตั้งสิ่งจัดแสดงอุปกรณและเครื่องมือตาง ๆ 10. ความปลอดภัยและสิ่งจะแสดงและความปลอดภัยของผูชมนิทรรศการ ภาพประกอบที่ 122 ภาพรางการวางผังบริเวณจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : John Maeda. (2542). Exhibition Design and Floor plans. สืบคนจาก https://acg.media.mit.edu/events/adc/ACGatADC/plans/index.html
158 การดำเนินการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ (Design exhibition) มีอยู3 รูปแบบ คือ 1. การจัดแสดงนิทรรศการแบบกำหนดทางเดิน หมายถึง การกำหนดทางสัญจร การเดิน เขา - ออก และการกำหนดลำดับของการชมอยางตอเนื่องของการจัดแสดงนิทรรศการ เพื่อทำใหผูชม งานสามารถเคลื่อนที่ไปยังทิศทางที่ผูออกแบบกำหนดไวหรืออาจเปดพื้นที่บางสวนเพื่อใหสามารถ เดินผานในสวนที่ตองการใหผูชมงานนิทรรศการไดเห็นเปนพิเศษ ซึ่งสามารถจำกัดจำนวนผูชมตาม ความเหมาะสมของพื้นที่หรือสถานที่ไดรวมทั้งยังสามารถนับจำนวนผูเขาชมงานไดสะดวก โดยการ กำหนดผังทางสัญจร การเดินเขา-ออก นั้น ผูออกแบบจะตองมีการกำหนดทิศทางการเดินชมงาน อาจใชพื้นที่ในการจัดแสดงนิทรรศการ หรือการวางสิ่งของกีดขวางโดยการใชเชือกกั้น ซึ่งหากใน บริเวณพื้นที่ที่มีผูชมจำนวนมาก อาจทำพื้นที่จุดสำหรับยืนชมลดหลั่นเปนลักษณะเหมือนขั้นบันได 2. การจัดแสดงนิทรรศการแบบเปด หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการที่เปดโอกาสใหผูเขา ชมงานนิทรรศการ สามารถเดินชมผลงานไดอยางอิสระ และไมไดกำหนดทางสัญจร การเขา-ออก ซึ่งการออกแบบจัดแสดงลักษณะนี้อาจมีความตอเนื่องในเนื้อหาสาระ หรือไมมีความตอเนื่องก็ได สวนขอดีของการจัดแสดงนิทรรศการในรูปแบบนี้คือ สามารถจัดเปนกลุมอิสระเฉพาะเรื่องได หรือสามารถจัดผูเขาชมเปนหมูตามความสนใจ โดยการจัดนิทรรศการแบบเปด มีขอเสียที่สำคัญ คือ ผูเขาชมงานนิทรรศการ อาจมีจำนวนมากในจุดที่เปนสาระสำคัญของงาน 3. การจัดนิทรรศการแบบผสม หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการแบบกำหนดทางเดิน และ แบบเปดผสมกัน เชน การจัดแสดงสวนที่ตองการใหผูชมงาน มองเห็นสิ่งจัดแสดงตามลำดับเนื้อหา สาระที่มีความตอเนื่องกัน และเปนการจัดแสดงแบบปด โดยการกำหนดเสนทางสัญจร ใหผูชมงาน เขา-ออก คนละทางเพื่อไมใหเดินสวนทางกัน ซึ่งในสวนบริเวณที่ไมจำเปนตองการจัดแสดง แบบตอเนื่อง ผูออกแบบสามารถจัดสรรพื้นที่ในนิทรรศการเปนแบบเปดได โดยสิ่งที่นำมาใชใน การกำหนดทิศทางเดินนั้น สามารถใชบอรดหรือแผงจัดแสดงนิทรรศการได หรืออาจจะใชวัสดุอื่น ๆ ไดเชน เชือกกั้น ตนไมประดับสถานที่ฯลฯ (ไชยยงค กงศรี, 2540) ภาพประกอบที่ 123 การกำหนดทางสัญจร ในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Jane Levere. (2564). This Must-See Van Gogh Installation Is Expanding. สืบคนจาก https://www.architecturaldigest.com/story/this-captivating-van-gogh-installation-isexpanding-for-its-new-york-debut
159 ภาพประกอบที่ 124 การกำหนดทางสัญจร เขา-ออก ในนิทรรศการ ที่มา : ศูนยการเรียนรูธนาคารแหงประเทศไทย. (2566). นิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย. สืบคนจาก https://www.botlc.or.th/museum/exhibition ตัวอยาง : การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย โถงตอนรับกอนเขาสูหองเรื่องเลาธนาคารแหงประเทศไทย (The BOT Story) ชั้น 2 ที่ นำเสนอภาพยนตร Animation Mapping Screen 360 องศา ในรูปแบบ Realistic เพื่อบอกเลาถึง ความสำคัญและความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สะทอนภารกิจการดำเนินงานของธนาคารแหงประเทศไทย
160 ภาพประกอบที่ 125 ตัวอยางพื้นที่ทางเขานิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย ที่มา : ศูนยการเรียนรูธนาคารแหงประเทศไทย. (2566). นิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย. สืบคนจาก https://www.botlc.or.th/museum/exhibition นิทรรศการบทบาทหนาที่ธนาคารแหงประเทศไทย แนะนำบทบาทหนาที่และ ความรับผิดชอบในฐานะธนาคารกลางของประเทศ ตั้งแตการกอตั้งขึ้นทามกลางสงครามโลกครั้งที่ 2 ตลอดจนบทบาทซึ่งพัฒนาอยางตอเนื่องมาตลอด 75 ป ทามกลางการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจไทย และเศรษฐกิจโลกที่เปลี่ยนแปลง ภาพประกอบที่ 126 ตัวอยางโถงกลางนิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย ที่มา : ศูนยการเรียนรูธนาคารแหงประเทศไทย. (2566). นิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย. สืบคนจาก https://www.botlc.or.th/museum/exhibition นิทรรศการโรงพิมพธนบัตร ที่บอกเลาเรื่องราวการจัดตั้งโรงพิมพธนบัตร ทั้งขั้นตอนการผลิต และเทคนิคการผลิตธนบัตร ที่มีความประณีต รวมทั้งการออกแบบที่สะทอนถึงเอกลักษณของ ความเปนไทยไดอยางลงตัว
161 ภาพประกอบที่ 127 ตัวอยางพื้นที่ภายในนิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย (1) ที่มา : ศูนยการเรียนรูธนาคารแหงประเทศไทย. (2566). นิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย. สืบคนจาก https://www.botlc.or.th/museum/exhibition นิทรรศการเงินตรา พายอนเวลาไปเรียนรูวิวัฒนาการของเงินตราและเรื่องราวทาง ประวัติศาสตรเศรษฐกิจจากอดีตเขาสูยุครัตนโกสินทรจนถึงปจจุบัน รวมทั้งมีการจัดแสดงธนบัตรไทย ไวมากที่สุด รวมถึงธนบัตรที่จัดพิมพขึ้นในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระบรมชนกธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยไดเชิญภาพพระราชกรณียกิจที่สำคัญมาจารึกไวบนธนบัตรรุน ตาง ๆ ซึ่งสะทอนถึงเอกลักษณแหงสถาบันพระมหากษัตริยและความเปนไทย อันเปนความภาคภูมิใจ ของธนาคารแหงประเทศไทย ดวยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอยางหาที่สุดมิได ภาพประกอบที่ 128 ตัวอยางพื้นที่ภายในนิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย (2) ที่มา : ศูนยการเรียนรูธนาคารแหงประเทศไทย. (2566). นิทรรศการพิพิธภัณฑธนาคารแหงประเทศไทย. สืบคนจาก https://www.botlc.or.th/museum/exhibition
162 ขั้นตอนและการดำเนินงานจัดแสดงนิทรรศการ 1. การวางแผน หมายถึง ขั้นตอนแรกในกระบวนการคิดและวิเคราะหการดำเนินการจัด แสดงนิทรรศการทั้งหมดภายในโครงการ เริ่มตนตั้งแตการหาชื่อเรื่องนิทรรศการ การเลือกทำเลที่ตั้ง การตั้งวัตถุประสงคและจุดมุงหมายสาระสำคัญของการจัดงาน การวางแผนเรื่องงบประมาณ ดำเนินงาน การสำรวจและศึกษาสถานที่ การเลือกเทคนิคจัดแสดงนิทรรศการ การติดตั้งผลงาน ตลอดจนถึงขั้นตอนสุดทายของการจัดแสดงนิทรรศการ คือ การประเมินและสรุปผล ซึ่งในขั้นตอน แรกของการวางแผนนั้น ตองใชคนจำนวนมากจากหลายภาคสวนมารวมประชุมวางแผนงาน ภาพประกอบที่ 129 ตัวอยางการวิเคราะหสถานที่ตั้งโครงการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565). ภาพประกอบที่ 130 ตัวอยางการวิเคราะหทิศทางแดด ลม ฝน ที่ตั้งโครงการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
163 ภาพประกอบที่ 131 ตัวอยางการวิเคราะหกลุมเปาหมาย ที่เขาชมโครงการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565). ภาพประกอบที่ 132 ตัวอยางการวิเคราะหการเดินชมงานการจัดแสดงนิทรรศการในโซนตาง ๆ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
164 ภาพประกอบที่ 133 ตัวอยางการวิเคราะหความสัมพันธของพื้นที่และขนาดพื้นที่ในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565). ภาพประกอบที่ 134 ตัวอยางการวิเคราะหพฤติกรรมการใชงาน ในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
165 2. การเตรียมการในงานออกแบบ : หลังจากมีมติในที่ประชุม เรื่องการวางแผนและกำหนด โครงการ การจัดแสดงนิทรรศการเปนที่เรียบรอยแลว จากนั้นจะเปนขั้นการเตรียมการและออกแบบ ซึ่งในขั้นการเตรียมการนั้น ผูออกแบบจะตองเตรียมการ เริ่มตนตั้งแตเนื้อหาสาระสำคัญของโครงการ การรวบรวมขอมูลเอกสารและวัตถุสิ่งของสำหรับจัดแสดงตาง ๆ ที่จะถูกนำมาจัดแสดง ซึ่งจะตองมี การจัดลำดับความสำคัญ และมีการแบงประเภท หรือหมวดหมูตามเนื้อหาความสัมพันธของสาระ จากนั้นจึงจัดเอกสาร เชน ชื่อผลงาน ทะเบียนประจำวัตถุ และคำบรรยายสิ่งตาง ๆ วามีเนื้อหา ถูกตองครบถวนหรือไม และเปนไปตามวัตถุประสงคกับจุดมุงหมายที่กำหนดไว เมื่อการรวบรวมวัตถุ สิ่งของตาง ๆ ที่จัดแสดงนิทรรศการครบถวนแลว จะทำใหผูออกแบบทราบถึงขนาดพื้นที่ของการจัด แสดงนิทรรศการเบื้องตน วาจะตองใชพื้นที่จัดแสดงขนาดเทาไร รวมทั้งตองใชแผงกั้น แทนวางวัตถุ ฐานตั้ง ตูกระจก โตะและอื่น ๆ สำหรับในการจัดแสดงจำนวนเทาใด จากนั้นผูออกแบบจะนำขอมูลตาง ๆ ดังกลาว มาทำการจัดวางแผนผังการออกแบบพื้นที่ ภายในนิทรรศการบนกระดาษราง กอนทำแบบขนาดสัดสวนจริงและตามบริบทของสถานที่นั้น ๆ โดยผูออกแบบจะตองคำนึงถึงความสำคัญในจัดแสดง เริ่มตนตั้งแต ผูเขาชมงาน ควรเริ่มดูจากจุดใด ไปสูจุดใด การกำหนดเสนทางสัญจรของผูเขาชมนิทรรศการ การประมาณพื้นที่จัดแสดงเพื่อใหมีเนื้อ ที่เหมาะสม เพียงพอกับที่ผูเขาชมงานสามารถดูสิ่งของไดทั่วถึง การกำหนดตำแหนงการจัดแผงบอรด แทนวางวัตถุ ฐานตั้ง ตูกระจก ฯลฯ เปนตน รวมทั้งการเนนขอมูลสาระตาง ๆ วาพื้นที่ใดเปนจุดเดน ของเรื่องและสิ่งใดเปนจุดรอง ทั้งนี้เพื่อใหการออกแบบการจัดแสดงนั้น สามารถเรียงลำดับเนื้อหา สาระสำคัญ ตามวัตถุประสงคและจุดมุงหมายที่ตองการนำเสนอ สูแรงบันดาลใจในการสรางสรรค ภาพประกอบที่ 135 ขั้นตอนการออกแบบวางผังพื้นที่ ในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : ATELIER BRÜCKNER. (2563). SHENZHEN PLANNING EXHIBITION. สืบคนจาก https://www.atelier-brueckner.com/en/projects/shenzhen-planning-exhibition
166 แรงบันดาลใจ (Inspiration) หมายถึง พลังอำนาจในตนเองชนิดหนึ่ง ที่ใชในการขับเคลื่อน การคิดและการกระทำใด ๆ ที่พึงประสงค เพื่อใหบรรลุผลสำเร็จไดตามตองการ โดยไมตองอาศัย สิ่งจูงใจภายนอก กอใหเกิดแรงจูงใจขึ้นภายในจิตใจเสียกอน เพื่อที่จะกระตุนใหเกิดการคิดและ การกระทำในสิ่งที่พึงประสงคเหมือนเชนปกติวิสัยของมนุษยสวนใหญ ไมวาสิ่งที่ตนกระทำนั้นจะยาก สักเพียงใด ตนก็พรอมที่จะฝาฟนอุปสรรคทั้งหลายสูความสำเร็จที่ตองการใหจงได แมจะตองเสียสละ บางสิ่งของตนเองไป ก็พรอมที่จะเสียสละไดเสมอ ถาจะชวยนำมาซึ่งผลสำเร็จที่ตองการนั้นไดจริง มนุษยสวนใหญที่ใชพฤติกรรมทางอารมณนำหนาสติปญญา หรือยังไมอาจเขาถึงการใช ปญญาญาณได จะมีโอกาสรูจักกับอำนาจแหงแรงบันดาลใจของตนเองนอยมาก สวนใหญมักจะ เกิดขึ้นเองโดยมิไดจงใจเจตนาเสียมากกวา มนุษยจึงไมรูวาแรงบันดาลใจ คือ อำนาจภายในตนเองที่ ยอดเยี่ยมอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งเสริมอำนาจการเปนผูนำของตนไดเปนอยางดี เพราะไดแตตกเปนทาสของ สิ่งแวดลอม ตกเปนทาสของสิ่งเรา และตกเปนทาสของเงื่อนไขที่ผูอื่นจัดวางเอาไวตลอดเวลา เพราะ ไมอาจควบคุมอารมณ ความรูสึกนึกคิดและความตองการที่แทจริงของตนเองได อำนาจทางการคิด และการกระทำใด ๆ ในชีวิต ลวนถูกจูงใจดวยสิ่งเราแทบทั้งสิ้น ดวยเหตุนี้จึงพอจะชี้ใหเห็นความแตกตางของที่มาของคำไดอยางชัดเจน ระหวางคำวา “แรงจูงใจ” กับคำวา “แรงบันดาลใจ” โดยดานของแรงจูงใจ คือ อำนาจ รับรูสิ่งเราที่เปนเงื่อนไข อารมณที่เกิดขึ้นนั้นจะเปนตัวบงการใหเกิดพฤติกรรมภายนอก สวนดานของแรงบันดาลใจ คือ อำนาจอันเกิดจากจิตวิญญาณซึ่งเปนแกนแทของตนเอง โดยใชเงื่อนไขภายในจิตใจของตนดวยตัวเอง ซึ่งเรียกวา “การสำนึกรู” ภาพประกอบที่ 136 ตัวอยางการนำเสนอแรงบันดาลใจ Inspiration ในออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
167 การสรางแรงบันดาลใจในการทำงาน 1. มีความเชื่อมั่นในตนเอง มีความเชื่อมั่นในตนเอง ตองเชื่อวาผลสำเร็จที่ตองการจะไดรับ จากการคิด หรือจากการกระทำนั้น สามารถพิชิตมันไดอยางแนนอน โดยตองไมมีความวิตกกังวล ความลังเลใจ ความสับสนสงสัย และความไมมั่นใจในตนเองเขามาสอดแทรกในระหวางการคิดคำนึง หรือในขณะที่กำลังลงมือกระทำสิ่งนั้นอยูโดยเด็ดขาด เพราะมันจะเปนตัวการลดทอนหรือบอนทำลาย ความเชื่อมั่นในตนเองจนหมดสิ้น เมื่อพลังแหงความเชื่อมั่นสูญสิ้นพลังความคิด พลังจิต และพลังกาย ก็จะพลอยถดถอยตามไปดวย สอดคลองกับ ปริญญา ตันสกุล (2550, น.145–147) ไดกลาวไววา ผูนำที่มีพลังอำนาจใน การกระทำสิ่งใด ๆ ไดสำเร็จ แมเปนสิ่งยากก็เหมือนงาย ลวนมีความเชื่อมั่นในตนเองสูงดวยกันทั้งสิ้น 2. มีความมุงมั่นในการลงมือทำ หมายถึง ความตั้งใจที่เปยมลนในอันที่จะทำสิ่งใด ๆ เพื่อให บรรลุผลสำเร็จใหได ไมวาจะตองทุมเทแรงกาย แรงใจ และกำลังสติปญญามากนอยแคไหน หรือไม วาจะตองเปลืองเวลาเนิ่นนานสักเทาใด และ ไมวาจะยากสักปานใด ก็จะไมยอทอโดยเด็ดขาด ซึ่งพลัง อำนาจแหงความมุงมั่น จะแสดงตัวออกมาภายนอกผานพฤติกรรมของการมีมานะพยายาม ความยาก บั่นหมั่นเพียร ความอดทนตอความเหนื่อยลา และความกลาหาญตอการฟนฝาอุปสรรค หรือปญหา ซึ่งจะชวยใหสามารถทำงานใด ๆ ไดอยางตอเนื่อง จนกวาจะประสบผลสำเร็จ 3. มีความศรัทธาในผลสำเร็จที่มุงหวัง หมายถึง การมองเห็นผลสำเร็จที่จะไดจาก การกระทำที่มีคุณคาสูงสุดและมีความรูสึกวา ถาเขาถึงมันไดจะเปนสิ่งที่นาทาทายที่สุดในชีวิต ภาพประกอบที่ 137 การสรางแรงบันดาลใจในการทำงาน ที่มา : ผูจัดการออนไลน. (2559). 15 Quotesโดนๆ จากคนดัง “สรางแรงบันดาลใจ” สืบคนจาก https://mgronline.com/daily/detail/9590000083999
168 ความคิดรวบยอด (Concept) หมายถึง ความรูความเขาใจลักษณะเฉพาะรวมของสิ่งเรา (วัตถุ, สถานการณ, เหตุการณ, ปรากฏการณ ฯลฯ) กลุมใดกลุมหนึ่ง ซึ่งความคิดรวบยอดนี้เปน พื้นฐานที่สำคัญที่จะใชในเรียนรูและเขาใจสิ่งตาง ๆ ในการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการจึงตองการให เกิดความคิดรวบยอดที่ถูกตอง มิฉะนั้นแลวผูเขาชมงาน ก็จะไมสามารถเรียนรูหรือเขาใจสิ่งตาง ๆ ไดอยางแทจริง อาจจะรูหรือเขาใจเฉพาะกรณีเทานั้น เปนตน ความคิดรวบยอด หรือ Concept จึงเปนแนวทางที่ผูออกแบบจะนำเสนอโครงการจัดแสดง นิทรรศการเรื่องราวนั้น ๆ ซึ่งมักจะเปนแนวคิดหลักที่เปนศูนยกลาง ในการคิดวางแปลนผังพื้นที่ และ การกำหนดรูปทรงอาคาร พื้นที่ กำหนดการใชวัสดุ หรือกำหนดการวางตำแหนงพื้นที่ใชสอย (Functions) ตาง ๆในโครงการได โดยความคิดรวบยอดไมใชคำจำกัดความ และไมใชขอสรุปของสิ่งเราใด ๆ แตเปนแกนแท ของกลุมสิ่งเราแตละกลุม ความคิดรวบยอดจะเกิดขึ้นได (จากการสรางขึ้น) โดยการพิจารณา ความคลายคลึงและความแตกตางของสิ่งเราที่ตองการเรียนรูเปนสำคัญ เชน ผูออกแบบตองการให เกิดความคิดรวบยอด “ผลงานสรางสรรคการจัดแสดงนิทรรศการ” ใหพิจารณานิทรรศการ วาเรื่องใด ควรมีเนื้อหาอยางไร มีสิ่งใดแสดงถึงนัยยะสิ่งนั้นไดหรือไม หลังจากนั้นทดลองนำสิ่งอื่น ๆ ที่ไมเกี่ยวของกับเรื่องราว มาพิจารณาดูวามีความสอดคลองกับเรื่องราวหรือไม เปนตน ซึ่งหาก ทดลองทำลักษณะนี้ไปเรื่อย ๆ ผูออกแบบจะสามารถจัดประเภทของการจัดแสดงนิทรรศการ และ แยกประเภทสิ่งที่ไมใชการจัดแสดงนิทรรศการออกจากกันไดอยางชัดเจน เชน การจัดแสดงนิทรรศการดวยแนวคิด The traditional Thai house Exhibition ถือได วาเปน Concept เพราะมีเนื้อหาขอมูลกินความกวางขวางมาก และถูกใชมากมายในหลักทางวิชาการ เพราะคำวา Traditional Thai house หมายถึง เรือนไทย บานพักอาศัยของคนไทยในอดีต ที่อยูใน เขตรอนชื้น ดังนั้นการออกแบบอาคารและการตกแตงสไตลนี้จึงเนนการตกแตงดวยวัสดุธรรมชาติ และการประยุกตวิธีการใหเขากับประเทศที่มีภูมิอากาศรอนชื้น โดยการเลือกใชโทนสี หรือ การใช วัสดุที่มาจากธรรมชาติ จึงไดรับความนิยมมากในอดีต และการใชโทนสีที่พบในงานจึงเปนโทนสีที่ สะทอนองคประกอบตาง ๆ รวมทั้งการจัดสวนตามธรรมชาติ นอกจากนี้การสรางอาคารเรือนไทยใน อดีต ยังมีการคำนึงถึงทิศทางแดด ลม ฝน และแสงสวางที่เพียงพอกับการใชงานภายในอาคารเปนตน ซึ่งจากความคิดรวบยอด (Concept) นี้เอง ทำใหการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการนั้น ๆ มีทิศทางที่ชัดเจน มีแนวคิดที่เปนพื้นฐานของงานออกแบบเรื่องราวหรือสาระสำคัญที่ถูกซอนอยู ไมใชวานิทรรศการนั้นสวยหรือไมสวย นอกจากนั้นยังสามารถสื่อสารดวยตัวมันเอง เชน การจำลอง บรรยากาศในพื้นที่นั้น ๆ หรือใหผูคนในปจจุบันไดสัมผัสกับความเปนธรรมชาติของบานไทยในอดีต การกำหนดรูปทรงตัวอาคารที่จะจัดแสดง ตำแหนงการวางอาคาร ตำแหนงในการวางหองจัดแสดง ตาง ๆ ที่สอดคลองกับสภาพแวดลอมภายในนิทรรศการ เปนตน เพื่อออกไปสูสาธารณะชนได ทั้งยัง มีเรื่องราว (Story) ซึ่งทำใหเจาของผลงานสรางสรรคนั้น สามารถนำไปเลาหรือถายทอดตอไปสูผูอื่น ไดโดยเขาใจงายเพิ่มมากยิ่งขึ้น
169 ภาพประกอบที่ 138 ตัวอยางการนำเสนอความคิดรวบยอด Concept ในนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
170 ภาพประกอบที่ 139 ตัวอยางการออกแบบวางผัง Lay-out Plan ภายในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
171 ภาพประกอบที่ 140 ตัวอยางการรางแบบสเก็ตชภาพ 3 มิติพื้นที่ภายในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ (1) ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธเสียงเพราะ. (2565).
172 ภาพประกอบที่ 141 ตัวอยางการรางแบบสเก็ตชภาพ 3 มิติพื้นที่ภายในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ (2) ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
173 ภาพประกอบที่ 142 ตัวอยางการออกแบบทัศนียภาพ 3 มิติพื้นที่ภายในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ (1) ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
174 ภาพประกอบที่ 143 ตัวอยางการออกแบบทัศนียภาพ 3 มิติพื้นที่ภายในโครงการจัดแสดงนิทรรศการ (2) ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล, อิทธิพัทธ เสียงเพราะ. (2565).
175 3. การจัดทำ : เมื่อผูออกแบบไดเตรียมการจัดทำผลงานการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ เรียบรอยแลว ตอไปคือขั้นลงมือจัดทำ ซึ่งในขั้นนี้ตองใชบุคคลากรจากฝายตาง ๆ จำนวนมาก เชน นักวิชาการ ที่ตองตรวจดูเนื้อหาขอมูลที่ถูกตอง และมีเนื้อหาที่ครบถวนในการจัดแสดง, ชางเทคนิค สำหรับการติดตั้งวัตถุจัดแสดงและอุปกรณสื่อโสตฯ ในการนำเสนอ รวมทั้งฝายชางศิลปในการสราง และติดตั้งผลงานอื่น ๆ อีกมากมาย โดยบุคคลากรจากฝายตาง ๆ นั้น ตองมารวมมือกันปฏิบัติงาน ตามลักษณะงานที่ตนเองถนัดและชำนาญ เริ่มตนตั้งแต การจัดทำแผงบอรดนิทรรศการ การทำแทนวางวัตถุการทำฐานตั้ง การทำตู กระจก การเขียนตัวอักษร การจัดไฟแสงสวาง การประดับตกแตงหอง การจัดวางหรือการติดตั้ง ผลงาน การแขวนวัตถุสิ่งของที่จะจัดแสดงนิทรรศการ และอื่นๆอีกจำนวนมาก ซึ่งในการจัดทำนั้น ผูออกแบบอาจวางแผนงานในการดำเนินงานกอสราง เชน หากเปนนิทรรศการถาวร (Permanent Exhibition) ที่ตองการความละเอียดและความประณีตสูง ก็สามารถประกอบสรางในสถานที่ที่จัดงาน แสดงนิทรรศการได เพราะมีระยะเวลาในการทำงานมาก หรือ หากเปนนิทรรศการชั่วคราว (Temporary Exhibition) ที่มีระยะเวลาในการทำงานนอย ก็สามารถจะจัดสรางทำที่ใดที่หนึ่งให เรียบรอยกอน จากนั้นจึงทำการขนยายไปยังสถานที่ที่จัดแสดงนิทรรศการไดหรืออาจจะไปจัดทำ บริเวณภายในหองที่ใชจัดแสดงนิทรรศการก็ได โดยทั้งนี้ขึ้นอยูกับระยะเวลาและประเภทของ นิทรรศการ หรือขึ้นอยูกับความสะดวกของผูจัดงานเปนตน ภาพประกอบที่ 144 ขั้นตอนการจัดทำประกอบสราง ในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Expo Exhibition Stands (ม.ป.ป.). Exhibition Build Service. สืบคนจาก https://www.expoexhibitionstands.com/100-pre-built-guarantee/
176 4. การประชาสัมพันธ: เปนสิ่งที่สำคัญมากอีกขั้นตอนหนึ่ง เพราะการประชาสัมพันธเปน การโฆษณาเพื่อเชิญชวนผูคนตาง ๆ ที่สนใจเขามาชมงานจัดแสดงนิทรรศการ หรือเพื่อเปนชองทางใน การแจงขาวสารใหทราบขอมูลตาง ๆ ที่เกี่ยวของกับการจัดแสดงนิทรรศการ เชน ภายในงาน นิทรรศการมีการจัดแสดงอะไรบาง วัตถุที่จัดแสดงที่มีความสำคัญอยางไร มีคุณคามากนอยแพงใด งานจัดขึ้นโดยหนวยงานใด งานจัดขึ้นในชวงวัน/เวลา เทาไร มีการบรรยายโดยใคร มีการจัดอบรม หรือมีของสมนาคุณแจกหรือไม รวมทั้งมีการเก็บเงินคาผานประตูหรือไม เปนตน โดยในการใชสื่อประชาสัมพันธนั้น ผูจัดงานควรมีแผนงานระยะเวลา สำหรับ การประชาสัมพันธลวงหนากอนวันจัดงานแสดงนิทรรศการ โดยประมาณ 1-2 เดือน เปนอยางนอย ซึ่งหากเปนงานจัดแสดงนิทรรศการ(ขนาดใหญ) ผูจัดงานควรจะประชาสัมพันธ ควรทำลวงหนา โดยประมาณ 3-6 เดือน ซึ่งการใชสื่อในการประชาสัมพันธนั้น มีอยูมากมายหลายชองทางทั้ง ออนไลน(Online) และ ออฟไลน(Offline) โดยความแตกตางอยูที่การทำสื่อออนไลน จะทำอยูบน อินเทอรเน็ต และใชเทคนิคตาง ๆ มากมาย เขามาชวยในการสื่อประชาสัมพันธงานนิทรรศการ สวนออฟไลนจะเกี่ยวของกับกิจกรรมทางสื่อโฆษณาประเภทตาง ๆ ซึ่งเปนการใชสื่อประชาสัมพันธ ที่มองเห็นและจับตองได(ไมเกี่ยวกับอินเทอรเน็ต) Offline Marketing เปนการทำประชาสัมพันธแบบเกา ไมมีการใชอินเตอรเน็ตเขามาชวย เนนไปที่การสื่อสารดานเดียว เชน สื่อสิ่งพิมพวิทยุ โทรทัศนปายประกาศ แผนภาพโฆษณา รูปลอก เอกสาร สูจิบัตร ไปรษณียบัตร หรือสงบัตรเชิญ หรือจดหมายเชิญชวนไปยังที่บานของกลุมเปาหมาย ซึ่งอาจจะเปนการทำการตลาดแบบเฉพาะเจาะจงในพื้นที่นั้น ๆ ซึ่งการใชสื่อประชาสัมพันธแบบ ออฟไลนเหมาะกับการจัดแสดงนิทรรศการบางประเภทที่ตองการความนาเชื่อถือ Online Marketing เปนการใชสื่อประชาสัมพันธใหมบนกลุมเปาหมายใหม ๆ มีการพูดคุย เสนอขาวสารใหกับผูสนใจเขาชมงานแสดงนิทรรศการ ไดหลายชองทาง ทั้งทางขอความ ภาพ เสียง วีดีโอ กราฟก และเรายังสามารถติดตามผูที่สนใจไดทาง Social Media ตาง ๆ เชน Facebook Twitter, Instagram หรือ IG, Fan Page , Line , E-mail และชองทางอื่น ๆ ซึ่งจะชวยประหยัดเวลา และคาใชจายในการทำสื่อประชาสัมพันธรวมทั้งในการเดินทางลงพื้นที่ไปยังกลุมเปาหมายแตละครั้ง โดยการทำสื่อประชาสัมพันธ-การตลาดออนไลน ทำใหสามารถเขาถึงกลุมผูที่สนใจไดงายขึ้น ประหยัดเวลา สะดวกสบายและสามารถเขาถึงไดรวดเร็ว เพียงแตตองรูจักใชเครื่องมือทางออนไลน โดยสรุปในการใชสื่อเพื่อประชาสัมพันธการจัดแสดงนิทรรศการใหไดผลดีเพื่อใหตรงตาม วัตถุประสงคและจุดมุงหมายที่ตั้งไวนั้น ผูจัดงานควรเลือกใชสื่อที่ผสมผสานทั้งออนไลน (Online) และ ออฟไลน(Offline) และควรคำนึงถึงแนวทางการสื่อสารอยางสรางสรรคตามหลัก 7C’s of Communication ไดแก Clear (ชัดเจน) Correct (ถูกตอง) Complete (ครบถวน) Concrete (หนักแนน) Concise (กระชับ) Coherent (สมเหตุสมผล) และ Courteous (มีมารยาท) เพราะการใชสื่อประชาสัมพันธหลากหลายรูปแบบ จะชวยทำใหกลุมเปาหมายเห็นกิจกรรมและ รายละเอียด การจัดแสดงนิทรรศการที่กำลังจะถูกจัดขึ้น
177 ภาพประกอบที่ 145 ชองทางการประชาสัมพันธในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : ELIZABETH HARR. (2565). 5 Offline Marketing Strategies that Support Your Online Brand. สืบคนจาก https://hingemarketing.com/blog/story/7-offline-marketing-strategies-that-support-youronline-brand
178 5. การนำเสนอ : การใหเขาชมงานไดเขารวมทำกิจกรรมตาง ๆ ที่ผูจัดแสดงนิทรรศการ ไดจัดทำขึ้นในโครงการ ซึ่งในขั้นของการนำเสนอนี้ มีกิจกรรมเริ่มตนตั้งแต การลงทะเบียนเขางาน การเขารวมพิธีเปดนิทรรศการ การจัดแสดงสาธิต การบรรยาย การฉายสไลด การฉายภาพยนตร การอธิบายและตอบคำถามของผูเขาชม การประชาสัมพันธงานจัดแสดงนิทรรศการ การอำนวย ความสะดวกดานตาง ๆ เชน การแนะนำสถานที่จัดแสดง การนำเสนอนิทรรศการในแตละโซน ที่จัดแสดง โซนใดจัดแสดงเนื้อหาสาระเรื่องอะไรบาง และการจัดพื้นที่กิจกรรมตาง ๆ เชิงโตตอบ (Interactive) ซึ่งเปนการดึงใหผูคนที่เขามาดูงานนิทรรศการ ไดมีสวนรวมในกิจกรรมมากขึ้น หากกิจกรรมนั้น ๆ เปนสิ่งแปลกใหมที่ไมเคยมีใครทำมากอน ก็จะยิ่งไดรับความนิยมและ ความนาสนใจเพิ่มมากยิ่งขึ้น ซึ่งความนาตื่นตาตื่นใจนี้ทำใหงานที่จัดแสดงมีความโดดเดนมากยิ่งขึ้น รวมทั้งนำเสนอการรักษาความปลอดภัยในพื้นที่จัดแสดงโซนตาง ๆ ดังนั้นในขั้นตอนนี้ผูจัด งานแสดงนิทรรศการจะตองจัดเตรียมบุคคล ยืนประจำตามจุดที่ที่มีการจัดแสดง และตองแจงจุด ทางออกฉุกเฉิน พรอมรับมือกับเหตุการณไมคาดฝนที่เกิดขึ้น พรอมทั้งนำเสนอพื้นที่จุดปฐมพยาบาล เบื้องตนในพื้นที่จัดงานแสดงนิทรรศการดวย ภาพประกอบที่ 146 การนำเสนอกิจกรรมเชิงโตตอบ Interactive ในการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Robbie Jones. (2561). 10 of the best interactive museum exhibition ideas for curators. สืบคนจาก https://www.katapult.co.uk/10-of-the-best-interactive-museum-exhibition-ideas-forcurators/