81 การนำเสนอโดยใชเทคโนโลยีมีรูปแบบที่หลากหลายมาก ทั้งการฉายภาพลงบนพื้น บนผนัง ที่มีระบบฉายจากหลายเครื่องที่ผสมกัน เพื่อทำใหผูชมที่เดินผานรูสึกเหมือนเดินไปบนเหตุการณนั้น ๆ เชน การจำลองเหตุการณสภาพแวดลอมตาง ๆ ซึ่งการจัดแสดงนิทรรศการรูปแบบนี้ หากผูออกแบบ มีการวางระบบเสียง สี แสง ประกอบโดยรอบพื้นที่ จะยิ่งทำใหผูชมรูสึกมีความสมจริงมากยิ่งขึ้น ภาพประกอบที่ 63 การนำเสนอโดยใชเทคโนโลยี(2) ที่มา : Marissa Vonesh. (2561). Interactive, Digital Art Museum Opens in Tokyo. สืบคนจาก https://www.smithsonianmag.com/smart-news/interactive-digital-art-museum-openstokyo-180969439/
82 การนำเสนอรูปแบบกิจกรรมทดลองทำ หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการที่สรางโอกาส ใหกับ ผูเขาชมงานนั้น มีสวนรวมกับกิจกรรมตาง ๆ ในสิ่งจะแสดง ดวยการลงมือปฏิบัติการ การทดลองทำ สงผลตอการเรียนรูการคนพบดวยตัวเอง ซึ่งเทคนิคการจัดแสดงนิทรรศการลักษณะนี้ กำลังไดรับนิยมและมีความนาสนใจมากในปจจุบัน เพื่อตองการเราอารมณ ความรูสึก และความสนใจ ของผูเขาชมผลงาน เริ่มตนจากความสงสัย จึงอยากลงมือหรือทดลองทำ เพื่อคนหาคำตอบนั้น ๆ ดวย การนำเสนอในลักษณะรูปแบบนี้จะใหผลการเรียนรูแกผูเขาชมนิทรรศการมาก เพราะทำใหผูเขาชม เกิดความพึงพอใจ รูสึกเพลิดเพลินสนุกสนาน และมีความสุขในขณะที่กำลังทดลองทำกิจกรรมตาง ๆ (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.18) ภาพประกอบที่ 64 การนำเสนอรูปแบบกิจกรรมทดลองทำ ที่มา : The tech interactive. (ม.ป.ป.). Engineer, Build, and Create สืบคนจาก https://www.thetech.org/plan-your-visit/exhibits
83 การนำเสนอรูปแบบกิจกรรมโตตอบ หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการที่นำเสนอรูปแบบ กิจกรรมโตตอบระหวางสิ่งจัดแสดงกับผูเขาชมงาน เพื่อสรางการเรียนรูจากรูปแบบกิจกรรม การเรา อารมณความรูสึก และสรางความสนใจใหแกผูชมงานไดเปนอยางดี โดยเฉพาะกลุมผูเขาชมในวัยเด็ก ซึ่งผูเขาชมงานสามารถเลือกทำกิจกรรมเฉพาะสวนที่ตนเองสนใจได ดวยการออกแบบขอมูลเปนเกม เพื่อใหผูชมงานนิทรรศการมีความเพลิดเพลินในการคนหาขอมูลหรือคำตอบสวนตาง ๆ ดังนั้นผูออกแบบ ควรศึกษาอุปกรณฮารดแวรและซอฟตแวรในการทำกิจกรรมโตตอบ เพื่อใหผูเขาชมงานนิทรรศการสามารถควบคุมการทำงานไดเอง โดยไมตองใชคียบอรดในการควบคุม จากผูจัดงาน เชน รูปแบบกิจกรรมโตตอบ โดยการสัมผัสไปยังที่จอภาพ การสัมผัสไปยังที่จอฉายภาพ จากโปรเจ็คเตอรหรือ การควบคุมโดยการเหยียบลงบนพื้นแปน เพื่อใหเกิดความสนุกสนาน เปนตน (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.20) ภาพประกอบที่ 65 การนำเสนอรูปแบบกิจกรรมโตตอบ (1) ที่มา : The tech. (2558). Tech Support: How Museums Can Help Bridge the Poverty Gap. สืบคนจาก https://medium.com/@TheTech/the-museum-as-a-community-resource-3aeec6267715
84 ภาพประกอบที่ 66 การนำเสนอรูปแบบกิจกรรมโตตอบ (2) ที่มา : Howard Halle. (2566). The best interactive museums in NYC. สืบคนจาก https://www.timeout.com/newyork/museums/best-interactive-museums-cultural-center
85 สรุป การนำเสนอเนื้อหาสาระในการจัดแสดงนิทรรศการ การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ เกี่ยวของกับการจัดการใชพื้นที่ที่มีอยูอยางจำกัดใหเกิด ประโยชนสูงสุดในการจัดแสดงนิทรรศการ โดยการออกแบบสภาพแวดลอมและบรรยากาศใน การนำเสนอสิ่งจัดแสดงที่ตองการจะนำเสนอ เพื่อใหผูเขาชมงานไดสำรวจและเรียนรูตามวัตถประสงค ที่ตั้งไวและตามความสนใจ และจำเปนตองมีบุคคลตาง ๆ ที่เกี่ยวของดวยกันหลายฝายที่เขามารวมกัน ทำงาน จากทุกฝายที่มีหนาที่ ชวยกันกลั่นกรองเนื้อหาสาระ และการเลือกรูปแบบการจัดแสดง นิทรรศการ ที่เหมาะสมกับระยะเวลาและงบประมาณการทำงาน โดยคำนึงถึงผูชมและกลุมเปาหมาย เปนสำคัญ การพัฒนาแนวความคิดในการจัดแสดงนิทรรศการ ประกอบดวย การวิเคราะหเชิงลึก สถานการณทุกอยางที่เกี่ยวของกับการจัดแสดงนิทรรศการ การกำหนดแนวคิดในการนำเสนอ การกำหนดรูปแบบสิ่งจัดแสดง และการกำหนดเปาหมายที่ตองการไดรับ สอดคลองกับการการวางผังบริเวณการจัดแสดงนิทรรศการ เพื่อกำหนดตำแหนงของสิ่งที่ ตองการจัดแสดนิทรรศการ ลงในกรอบพื้นที่บริเวณของการจัดนิทรรศการ สูการนำเสนอเรื่องราว และการนำเสนอเนื้อหาสาระในการจัดแสดงนิทรรศการในรูปแบบตาง ๆ ………………………………………………………………………………………………………………………………………. แบบฝกหัดทายบทที่5 1. ใหอธิบายความสำคัญในการนำเสนอเนื้อหาสาระในการจัดแสดงนิทรรศการ 2. อธิบายสาระการนำเสนอเนื้อหาสาระรูปแบบตาง ๆ ในการจัดแสดงนิทรรศการ 3. นำเสนอรูปแบบการจัดแสดงนิทรรศการ กรณีศึกษา 1 ตัวอยาง
บทที่ 6 เทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ
87 แผนการสอนครั้งที่ 6 หัวขอ เทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ ผูสอน อาจารย ดร.สืบสาย แสงวชิระภิบาล เวลา 4 ชั่วโมง จุดประสงค เพื่อใหนิสิตมีความรูดานเทคนิคการจัดแสดงวัตถุในนิทรรศการ ของรูปแบบตาง ๆ ตามขนาดพื้นที่ในการจัดแสดง เพื่อการนำเสนอสาระสำคัญ รวมทั้งการสรางบรรยากาศที่สวยงาม ดึงดูดผูที่เขามาชมงาน ไดเรียนรูตามวัตถุประสงคเชื่อมโยงองคความรูและสรางความสัมพันธ ระหวางสิ่งจัดแสดง โดยการนำเสนอผลงานการออกแบบนิทรรศการอยางสรางสรรค เนื้อหา 1. เทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ 2. เทคนิคและรูปแบบตาง ๆ ในการจัดแสดงนิทรรศการ 3. สรุป การจัดประสบการณการเรียนรู 1. บอกวัตถุประสงคและเนื้อหาโดยรวม 15 นาที 2. บรรยายเนื้อหาหัวขอตาง ๆ 60 นาที 3. สาธิตและฝกปฏิบัติ 150 นาที 4. ซักถาม 15 นาที สื่อการเรียนการสอน 1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ 2. ไฟลนำเสนอภาพนิ่งผานโปรแกรม ไมโครซอฟต(พาวเวอรพอยต) 3. หนังสือ ตำรา หรือนิตยสาร ที่เกี่ยวของกับการออกแบบการจัดแสดง 4. โมเดล (อาจมีเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม) การวัดผลประเมินผล 1. สังเกตจากพฤติกรรมของผูเรียน 2. ประเมินผลจากกิจกรรมในชั้นเรียน 3. ประเมินผลจากแบบฝกหัดทายบท หนังสือและเอกสารอางอิง มนธิดา สีตะธานี. (2554). แนวทางการออกแบบนิทรรศการทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี. กรุงเทพฯ: บจ.พลัสเพลส
88 บทที่6 เทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ ……………………………………………………………………………………………………………………….……………… เทคนิคจัดแสดงนิทรรศการ คือ การจัดกลุมหรือประเภทของสิ่งจะแสดงที่เปนตัวอยางวัตถุ โดยในการจัดแสดงนิทรรศการ สามารถจำแนกไดออกเปน 5 กลุมประเภท ดังตอไปนี้ 1. วัตถุธรรมชาติ(Natural object) ไดแก โครงกระดูก ฟอสซิลสัตวดึกดำบรรพสัตวสตาฟ เปลือกหอย ปะการัง แร หิน อัญมณีในธรรมชาติเปนตน 2 สิ่งที่มนุษยทำขึ้น (Artefacts) ไดแก เครื่องมือการดำรงชีวิต อาวุธโบราณ เครื่องประดับ ของตกแตง ภาชนะตาง ๆ เปนตน 3 สิ่งที่จำลองวัตถุจริง (Replica) ไดแก สิ่งจำลองโครงกระดูกมัมมีในอียิปต ซึ่งถูกทำขึ้นใหมี รายละเอียดที่เหมือนจริงเพื่อนำมาจัดแสดง โดยสิ่งจำลองวัตถุจริงในรูปแบบลักษณะนี้คอนขางจะมี รายละเอียดที่สมบูรณมากในทางวิชาการ 4 โมเดล (Model) ไดแกการจำลองอาคาร พื้นที่เมือง ผังบริเวณ สะพานขามแมน้ำ เปนตน เปนสิ่งที่ถูกทำจำลองขึ้น เพื่อนำมาจัดแสดงนิทรรศการแทนของจริง โดยโมเดลที่ถูกจัดแสดง อาจมีขนาดเทาจริง ใกลเคียงของจริง หรือมีขนาดยอสวน หรือมีขนาดที่ขยายเกินจริงก็ได 5 ตัวอยาง (Example) ไดแก เครื่องยนต เครื่องจักร แทนพิมพรถจักรไอน้ำ รถไฟฟา เครื่องบิน เรือรบ หรือ เปนตัวอยางวัตถุขนาดใหญที่จะถูกนำมาจัดแสดงนิทรรศการ เปนตน (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.23) ภาพประกอบที่ 67 เทคนิคการจัดแสดงนิทรรศการ ที่มา : Marta Bausells. (2565). “Designing for our future selves” Milan Design Week to return with sustainability focus สืบคนจาก https://www.designweek.co.uk/issues/21-27-march-2022/designing-for-our-future-selvessalone-del-mobile-returns-to-milan-with-a-sustainability-focus/
89 เทคนิคการจัดแสดงในตูกระจก หมายถึง วัตถุที่ถูกจัดแสดงอยูบริเวณภายในตูกระจก ซึ่งมี ประโยชนมากในการเก็บรักษาวัตถุสิ่งจัดแสดง รวมทั้งดานความปลอดภัย โดยเฉพาะตัวอยางวัตถุที่มี คุณคามาก หรือหาวัตถุชิ้นนี้ไมไดอีกแลว ซึ่งการจัดแสดงวัตถุในตูกระจก นอกจากจะมีความสวยงาม ยังชวยเรื่องปองกันฝุนละอองไดทางหนึ่งดวย ซึ่งการออกแบบตูกระจกสำหรับการจัดแสดงนั้น ผูออกแบบควรศึกษาเรื่องวัสดุและประเภทกระจกในการเลือกใชงาน เพราะนอกจากจะชวยเรื่องของ การควบคุมความเขมของแสงและความชื้นแลว กรณีที่ผูออกแบบตองการจะเนนวัตถุจัดแสดงชิ้นนี้ ตูกระจกก็สามารถชวยสรางคุณคาใหกับวัตถุที่ถูกจัดแสดงเพิ่มมากยิ่งขึ้น การออกแบบการจัดวางสิ่งจัดแสดงในตูกระจก ควรตองอยูในตำแหนงและระดับที่เหมาะสม และมีความสำคัญตอการเขาชมผลงานการจัดแสดง ซึ่งผูออกแบบอาจมีปายหรือแผนบรรยาย ประกอบสิ่งจัดแสดงภายในตู เพื่อสรางการเรียนรูที่ดีแกผูเขาชมงาน เพราะไดเห็นของจริงที่นำมจัด แสดงรวมทั้งมีคำอธิบายประกอบ ซึ่งหากวัตถุที่จัดแสดงชิ้นนั้น ๆ มีรายละเอียดและเนื้อหาขอมูล จำนวนมาก ผูออกแบบนิทรรศการสามารถใชเทคนิคอื่นชวยไดเชน การใชเสียงประกอบการบรรยาย ผนวกกับการทำภาพเคลื่อนไหว (Animation) และการทำโมเดลจำลองเพื่อประกอบการจัดแสดง (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.25) ภาพประกอบที่ 68 เทคนิคการจัดแสดงในตูกระจก (1) ที่มา : Melbourne Museum. (ม.ป.ป.). The Wild exhibition. สืบคนจาก https://museumsvictoria.com.au/melbournemuseum/resources/wild/
90 ภาพประกอบที่ 69 เทคนิคการจัดแสดงในตูกระจก (2) ที่มา : Eduardo Souza. (2565). Why Bespoke Display Cases are Important in Museums. สืบคนจาก https://www.archdaily.com/tag/museums-and-libraries
91 เทคนิคการจัดแสดงบนแทน หมายถึง การจัดสิ่งแสดงนิทรรศการบนแทนวางในขนาด รูปแบบตาง ๆ สามารถทำไดหลากหลายรูปแบบลักษณะ เชน ทั้งในระนาบพื้น หรือระดับที่ยกสูง ขึ้นมาจากพื้นเล็กนอย ซึ่งในกรณีที่เปนสิ่งจัดแสดงบนแทนระดับพื้น ที่มีการจัดแสดงวัตถุแบบลอยตัว การจัดแสดงจำเปนตองมีแนวกั้นสำหรับผูเขาชมงานไวในระยะหนึ่ง เพื่อปองกกันการหยิบจับ หรือ สัมผัสวัตถุ ใหเกิดความเสียหายได หรือเปนแทนจัดแสดงทรงสูง เพื่อปองกันการชำรุด ซึ่งผูออกแบบ อาจกำหนดใหตองมีฝาครอบกระจกหรือพลาสติกใสหุม เปนตน โดยการจัดแสดงนิทรรศการบนแทน ในปจจุบัน มีการนำเทคนิคตาง ๆ มาใชประกอบผลงาน เพื่อใหเกิดความนาสนใจ รวมทั้งสามารถเลา เรื่องราวประกอบเพิ่มไดมากยิ่งขึ้น (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.26) ภาพประกอบที่ 70 เทคนิคการจัดแสดงบนแทน (1) ที่มา : Jasper Morrison and James Irvine. (2554). Kenneth Grange 2011. สืบคนจาก https://graphicthoughtfacility.com/design-museum-kenneth-grange-exhibition/
92 ภาพประกอบที่ 71 เทคนิคการจัดแสดงบนแทน (2) ที่มา : Jasper Morrison and James Irvine. (2554). Kenneth Grange 2011. สืบคนจาก https://graphicthoughtfacility.com/design-museum-kenneth-grange-exhibition/
93 เทคนิคการจัดแสดงแบบแขวนลอย หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการในพื้นที่ หรือสถานที่ ที่มีฝาเพดานสูงโปรง โดยผูออกแบบนิทรรศการสามารถวางแผนสิ่งจัดแสดงใหมีลักษณะแขวนลอยได ซึ่งการออกแบบลักษณะนี้จะชวยดึงดูดความสนใจและสรางความตื่นเตนของผูเขาชมไดเปนอยางดี เชน การแขวนลอยอากาศยานตาง ๆ เรือเหาะ บอลลูน เฮลิคอปเตอรเครื่องบิน เครื่องรอน เปนตน ขอควรระวังการจัดแสดงแบบแขวนลอย คือ เทคนิคการติดตั้งวัตถุจัดแสดง โดยผูออกแบบ จะตองคำนึงถึงความแข็งแรง และความปลอดภัยของผูเขาชมและสถานที่ดวย ดังนั้นควรจะมีที่ ปรึกษาอยางสถาปนิกและวิศวกร เขามารวมทีมศึกษาความเปนไปไดของโครงการ อาทิ สิ่งจัดแสดงที่ มีขนาดใหญ เชน เครื่องบินรบ เรือเดินสมุทร โมเดลขนาดใหญ หรือสิ่งจัดแสดงทรงสูง ที่จัดแสดงขึ้น ไปยังเพดานของอาคารสถานที่ ซึ่งการออกแบบสิ่งจัดแสดงในรูปแบบนี้สวนใหญนั้นจะถูกวางไวในบริเวณโถงกลางของ นิทรรศการ และมีแทนหรือแผนปายอธิบายประกอบการรับชม โดยจะตองมีพื้นที่ในการจัดแสดง นิทรรศการขนาดใหญ มีความกวางเพียงพอใหผูชมสามารถเดินชมไดโดยรอบ เพื่อใหไดเรียนรู รายละเอียดตาง ๆของสิ่งจัดแสดงชิ้นนั้น (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.28) ภาพประกอบที่ 72 เทคนิคการจัดแสดงแบบแขวนลอย (1) ที่มา : Tracey Teo. (2556). National Naval Aviation Museum still flying high at 50. สืบคนจาก https://www.usatoday.com/story/travel/destinations/2013/11/12/national-navalaviation-museum-blue-angels/3498163/
94 ภาพประกอบที่ 73 เทคนิคการจัดแสดงแบบแขวนลอย (2) ที่มา : Johnbo. (2563). Albuquerque Balloon Museum – The History, Science, Sport, and Art of Ballooning. สืบคนจาก https://photobyjohnbo.wordpress.com/2020/03/17/balloon-museum/
95 เทคนิคการจัดแสดงบนแผงบอรด หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการบนแผงบอรด ซึ่ง สามารถเลาเรื่องราวไดมากมาย อีกทั้งยังมีความตอเนื่องในการนำเสนอเนื้อหาสาระของสิ่งจัดแสดง ซึ่งการออกแบบสิ่งจัดแสดงบนแผงบอรด นิยมใชกับนิทรรศการที่มีเนื้อหาที่ตองการนำเสนอมาก แตการจัดแสดงก็ไมควรบรรจุเนื้อหาลงไปในแตละบอรดใหมากจนเกินไป ดังนั้นผูออกแบบควรเลือกเฉพาะสาระที่สำคัญ ๆเทานั้น โดยการจัดแสดงบนแผงบอรดให นาสนใจนั้น จำเปนตองมีความรูทักษะทางดานงานออกแบบกราฟกดวย เพราะจะชวยในเรื่อง การสื่อสารเรื่องราว และการวางองคประกอบทางศิลปะบนแผงบอรด เพื่อใหการนำเสนอในแตละ บอรดเกิดความนาสนใจมากยิ่งขึ้น อีกทั้งยังงายตอการอานและการชมของผูชมงานนิทรรศการดวย ซึ่งการจัดแสดงบนแผงบอรด ในบางกรณีอาจมีการติดตั้งตัวอยางวัตถุ ที่มีฝาครอบกระจกใสปด หรือไมปดนั้น ขึ้นอยูกับสิ่งจัดแสดงที่ติดตั้งบนแผงบอรดวามีความสำคัญมากนอยเพียงไร หรืออาจมี การติดตั้งอุปกรณอื่น ๆ ประกอบการจัดแสดง เชน จอทีวีภาพเคลื่อนไหว จอสัมผัสคอมพิวเตอรหรือ การใชหูฟงประกอบ เปนตน (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.30) ภาพประกอบที่ 74 เทคนิคการจัดแสดงบนแผงบอรด (1) ที่มา : Stirling Lloyd. (ม.ป.ป.). Modular exhibition design. สืบคนจาก https://parker-design.co.uk/case-study/modular-exhibition-design/
96 ภาพประกอบที่ 75 เทคนิคการจัดแสดงบนแผงบอรด (2) ที่มา : walker. (2554). Exhibition Graphic Design: Now in Production สืบคนจาก https://walkerart.org/calendar/2011/graphic-design-now-in-production
97 เทคนิคการจัดแสดงบนผนัง หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการ โดยใชพื้นที่บนผนังเปนสวน หนึ่งในการจัดแสดง ซึ่งนอกจากใชประโยชนของพื้นที่บนผนังแลว สามารถสรางความนาสนใจและ ความตื่นเตนไดมาก ในการจัดแสดงนิทรรศการในพื้นที่ที่มีความสูงหรือมีพื้นที่ขนาดใหญอีกทั้งยังเปน จุดเดนที่ผูเขาชมงานเห็นสวนจัดแสดงผนังนี้กอนสวนอื่น ๆ (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.32) ภาพประกอบที่ 76 เทคนิคการจัดแสดงบนผนัง ที่มา : tiffany jow. (2560). Why Architecture and Design Exhibitions Matter. สืบคนจาก https://www.surfacemag.com/articles/as-seen-architecture-design-book/
98 เทคนิคการจัดแสดงภายนอกอาคาร หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการ จำนวนหลาย ๆ ชิ้น ที่มีขนาดใหญ ดังนั้นผูออกแบบนิทรรศการ จึงจำเปนที่จะตองเลือกนำวัตถุ/ผลงาน ออกมาจัดแสดง อยูที่พื้นที่นอกอาคาร เชน พื้นที่กลางแจงภายนอกอาคาร พื้นที่บริเวณสวนสนามหญา พื้นที่ผนัง ภายนอกอาคาร เปนตน โดยการจัดนิทรรศการที่มีการนำเสนอลักษณะนี้ เปนอีกหนึ่งรูปแบบของการจัดแสดง นิทรรศการที่กำลังไดรับความนิยม เพราะเขาถึงไดงาย ผูเขาชมงานอาจสามารถสัมผัสชิ้นผลงานได โดยผูออกแบบจำเปนตองมีจุดแสดงปายอธิบายสิ่งจัดแสดงเหลานั้นดวย เพื่ออธิบายวาสิ่งจัดแสดงชิ้น นี้คืออะไร มีแนวคิดอยางไร หรือมีสวนประกอบมาจากสิ่งใดบาง (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.33) ภาพประกอบที่ 77 เทคนิคการจัดแสดงภายนอกอาคาร (1) ที่มา : Tiffany Pong. (2564). 12 Outdoor Exhibitions To Catch This Summer. สืบคนจาก https://theartling.com/en/artzine/12-outdoor-exhibitions-catch-summer/
99 ภาพประกอบที่ 78 เทคนิคการจัดแสดงภายนอกอาคาร (2) ที่มา : Tiffany Pong. (2564). 12 Outdoor Exhibitions To Catch This Summer. สืบคนจาก https://theartling.com/en/artzine/12-outdoor-exhibitions-catch-summer/
100 สรุป เทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ การออกแบบจัดแสดงนิทรรศการใหเกิดความนาสนใจและมีความตื่นเตนแกผูเขาชมงานนั้น มีองคประกอบมากมาย และหนึ่งในนั้น คือ เทคนิคการจัดแสดงวัตถุใหมีความเหมาะสมกับพื้นที่และ สิ่งจัดแสดงวัตถุที่ตองการนำเสนอ ผูออกแบบตองจัดกลุมหรือประเภทของสิ่งจะแสดง ที่เปนตัวอยาง วัตถุในเบื้องตนกอน ทั้งวัตถุธรรมชาติ (Natural object) วัตถุสิ่งที่มนุษยทำขึ้น (Artefacts) วัตถุสิ่งที่ จำลองวัตถุจริง (Replica) โมเดล (Model) หรือ ตัวอยาง (Example) เพื่อใหผูเขาชมงานไดสำรวจ และเรียนรูตามวัตถประสงคที่ตั้งไวและตามความสนใจ สอดคลองกับการนำเสนอเนื้อหาสาระในการ จัดแสดงนิทรรศการ โดยเทคนิคการจัดแสดงเองก็มีหลายรูปแบบ ทั้งการจัดอยูในตูกระจก การจัดแสดงบนแทน การจัดแสดงแบบแขวนลอย การจัดแสดงบนแผงบอรด การจัดแสดงบนผนัง และการจัดแสดง ภายนอกอาคาร ขึ้นอยูกับผูออกแบบจัดแสดงนิทรรศการในการเลือกเทคนิครูปแบบใด ใหมี ความเหมาะสมและมีประโยชนมากที่สุดในการเก็บรักษาวัตถุสิ่งจัดแสดง ทั้งในเรื่องของความ ปลอดภัยของวัตถุที่มีคุณคามาก ๆ การปองกันฝุนละออง การสัมผัสวัตถุของผูเขาชม การควบคุม ความเขมของแสงแดดธรรมชาติและแสงไฟประดิษฐ รวมทั้งความชื้นของพื้นที่ที่อาจสงผลกระทบตอ วัตถุที่จัดแสดง รวมทั้งความปลอดภัยของผูเขาชมและสถานที่ดวย ผูออกแบบจะตองคำนึงถึง ความแข็งแรงในการติดตั้งวัตถุจัดแสดงขนาดใหญ ดังนั้นควรจะมีที่ปรึกษาอยางสถาปนิกและวิศวกร เขามารวมทีมเพื่อศึกษาความเปนไปไดของโครงการการจัดแสดงนิทรรศการดวย ………………………………………………………………………………………………………………………………………. แบบฝกหัดทายบทที่ 6 1. ใหอธิบายความสำคัญในการจัดกลุมหรือประเภทของวัตถุในงานจัดแสดงนิทรรศการ 2. อธิบายสาระการนำเสนอเทคนิคการจัดแสดงวัตถุในนิทรรศการประเภทตาง ๆ 3. นำเสนอเทคนิคการจัดแสดงวัตถุในงานนิทรรศการ (กรณีศึกษา 1 ตัวอยาง)
บทที่ 7 เทคนิคการจัดแสดงแสง สี เสียงในนิทรรศการ
102 แผนการสอนครั้งที่ 7 หัวขอ เทคนิคจัดแสดงแสง สี เสียงในนิทรรศการ ผูสอน อาจารยดร.สืบสาย แสงวชิระภิบาล เวลา 4 ชั่วโมง จุดประสงค เพื่อใหนิสิตมีความรูดานเทคนิคการจัดแสง สี เสียงในนิทรรศการ ของรูปแบบตาง ๆ ตามขนาดพื้นที่ในการจัดแสดง เพื่อการนำเสนอสาระสำคัญ รวมทั้งการสรางบรรยากาศที่สวยงาม ดึงดูดผูที่เขามาชมงาน ไดเรียนรูตามวัตถุประสงคเชื่อมโยงองคความรูและสรางความสัมพันธ ระหวางสิ่งจัดแสดง โดยการนำเสนอผลงานการออกแบบนิทรรศการอยางสรางสรรค เนื้อหา 1. เทคนิคในการใชแสง ในการจัดแสดงนิทรรศการ 2. เทคนิคในการใชสีเพื่อสรางบรรยากาศในการจัดแสดงนิทรรศการ 3. เทคนิคในการใชเสียง ประกอบการบรรยายในการจัดแสดงนิทรรศการ 4. สรุป การจัดประสบการณการเรียนรู 1. บอกวัตถุประสงคและเนื้อหาโดยรวม 15 นาที 2. บรรยายเนื้อหาหัวขอตาง ๆ 60 นาที 3. สาธิตและฝกปฏิบัติ 150 นาที 4. ซักถาม 15 นาที สื่อการเรียนการสอน 1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ 2. ไฟลนำเสนอภาพนิ่งผานโปรแกรม ไมโครซอฟต (พาวเวอรพอยต) 3. หนังสือ ตำรา หรือนิตยสาร ที่เกี่ยวของกับการออกแบบการจัดแสดง 4. โมเดล (อาจมีเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม) การวัดผลประเมินผล 1. สังเกตจากพฤติกรรมของผูเรียน 2. ประเมินผลจากกิจกรรมในชั้นเรียน 3. ประเมินผลจากแบบฝกหัดทายบท
103 หนังสือและเอกสารอางอิง มนธิดา สีตะธานี. (2554). แนวทางการออกแบบนิทรรศการทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี. กรุงเทพฯ: บจ.พลัสเพลส ไฟฟาพรแสงชัย. (2565). ประเภทของหลอดไฟ. สืบคนจาก https://psc.lighting
104 บทที่ 7 เทคนิคจัดแสดงแสง สี เสียงในงานนิทรรศการ ……………………………………………………………………………………………………………………….……………… เทคนิคการใชแสง หมายถึง เทคนิคการใชแสงประดิษฐในการจัดแสดงนิทรรศการ เพื่อสราง อารมณและความรูสึก ใหเกิดบรรยากาศที่มีความนาสนใจในการจัดแสดง ทั้งนี้ผูออกแบบตองเลือก ชนิดของดวงไฟหรือหลอดไฟใหเหมาะสม ซึ่งการติดตั้งนั้นควรอยูในตำแหนงที่มีพอเหมาะ โดยเฉพาะ ความเขมของแสงประดิษฐที่เลือกใชควรเลือกใหเหมาะสมกับสิ่งจัดแสดงนิทรรศการ ทั้งในแงของ การอนุรักษตัวอยางวัตถุและภาพที่จัดแสดง โดยเฉพาะตัวอยางวัตถุทางธรรมชาติที่มีคุณคามาก ๆ รวมทั้งวัสดุและอุปกรณที่มี ความออนไหวตอแสง นอกจากนั้นการใชแสงในนิทรรศการจำเปนตองคำนึงถึงความงายในการชม นิทรรศการ หรือการอานขอความบนผนังบอรดที่ชัดเจน รวมทั้งควรคำนึงถึงอายุการใชงาน คุณภาพ ดวงโคม การซอมแซมบำรุง และดานความปลอดภัยในพื้นที่ดวย (มนธิดา สีตะธานี, 2554, น.36) ภาพประกอบที่ 79 เทคนิคการใชแสงในนิทรรศการ ที่มา : Christiane Bürklein. (2563). Architecture and video games, Game On exhibition in Madrid. สืบคนจาก https://www.floornature.com/blog/architecture-and-video-games-game-exhibitionmadrid-15552/
105 จุดมุงหมายของการใหแสงสวาง เพื่อใหสามารถเห็นสิ่งของไดงายหรือที่มองเห็นวัตถุไดนั้น เนื่องจากแสงสะทอนจากวัตถุเขามายังตา การที่จะสะทอนออกมาไดตองมีแหลงกำเนิดแสงสวาง ออกไปยังวัตถุสะทอนเขามายังตา และการที่ตาจะมองเห็นชัดเจนเพียงใด ขึ้นอยูกับความเหมาะสม ของแสงที่สะทอนเขามายังตา จากการทดลองเมื่อคอย ๆ เพิ่มแสงสวางขึ้นจะเห็นความงามของ การตกแตงและเครื่องเรือนได ซึ่งในชวงเวลากลางวันจะมีแสงจากธรรมชาติ หองที่ไดรับแสงสวางมาก ควรใชสีเขมเพื่อชวยลดการสะทอนของแสง และสำหรับหองที่ไดรับแสงสวางนอย ควรใชสีออน เพื่อที่จะไดชวยในการสะทอนของแสงใหรูสึกสวางขึ้นได และในชวงเวลากลางคืนที่มีแสงสวาง จากธรรมชาตินอย จำเปนตองเพิ่มแสงประดิษฐขึ้น ดังนั้นไฟฟาจึงมีบทบาทสำคัญในการสรางแสง ประดิษฐไวใชงาน สวนดวงโคมตาง ๆ นั้น จะมีการคิดคนและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา จึงถือไดวาเปน สวนหนึ่งของการตกแตงอีกอยางหนึ่ง การแบงประเภทของแสง แสงธรรมชาติ(Natural Light) เปนแสงสวางที่เกิดจากปรากฏการณทางธรรมชาติไดแก แสงจากดวงอาทิตย ดวงจันทรเปนตน ขอดีของการใชแสงธรรมชาติ คือ มีคุณลักษณะที่ดีตอการ มองเห็นสีที่ไดจากการมองเห็นโดยการสะทอนจากแสงธรรมชาติเปนสีที่มีความสดใสและสวยงาม มีความเขมขนของแสงและชวยประหยัดพลังงาน สวนขอเสีย คือ ไมสามารถควบคุมได ขึ้นอยูกับเวลา และสภาพของภูมิอากาศ ซึ่งหากในชวงเวลากลางวัน ควรระวังการใชรวมกับวัสดุที่มีการสะทอนสูง แสงประดิษฐ (Artificial Light) เปนแสงสวางที่มนุษยประดิษฐขึ้น โดยวิธีทางวิทยาศาสตร แสงประดิษฐจะเกิดคูกับพลังงานความรอน จึงตองมีการควบคุมพลังงานที่เกิดขึ้นดวยเทคนิค การให แสงสวางในอาคารนั้น จะตองพิจารณาระดับความสวางที่ตกลงบนพื้น ขอดีของการใชแสงประดิษฐ คือ เปนแสงที่สามารถควบคุมไดทั้งความเขมความนุมนวลสี ความรอนและการกระจายตัวของแสง ทั้งนี้ตองอาศัยตัวชวยเปนดวงโคมเพื่อความสะดวกในการใชงาน สวนขอเสีย คือ คุณสมบัติในการ มองเห็นสีจะต่ำกวาแสงธรรมชาติ มีอายุการใชงานที่จำกัดและใชทรัพยากรไฟฟา ภาพประกอบที่ 80 แสงธรรมชาติกับ แสงประดิษฐ ที่มา : Tonkin liu. (2551). China Design Now, the V&A’s Spring Exhibition in 2008. สืบคนจาก https://tonkinliu.co.uk/china-design-now
106 จากกระแสตื่นตัวดานการประหยัดพลังงานที่เกิดขึ้นทั่วโลก ทำใหเกิดการพัฒนานวัตกรรม เพื่อกอใหเกิดการประหยัดพลังในดานตาง ๆ อยางมากมาย หลอด LED เปนอีกหนึ่งในอุปกรณ ประหยัดพลังงานที่กำลังไดรับความสนใจในปจจุบัน แตแทจริงแลวมีการเริ่มตนใชในเชิงพาณิชยมา ตั้งแตป ค.ศ. 1962 และไดรับความสนใจเพิ่มสูงขึ้นในป ค.ศ. 1996 หลังจากมีการพัฒนามาอยาง ตอเนื่องจนสามารถนำมาใชทดแทนหลอดไฟประเภทตาง ๆ ไดอยางมีประสิทธิภาพและมีการสูญเสีย การใชพลังงานที่นอยกวา สำหรับในประเทศไทยมีการใชหลอดไฟหลายประเภท บางชนิดก็ใชกันมา หลายสิบป โดยสามารถแบงเปน 4 กลุม ไดแก 1.หลอดไส (Incandescent) 2.หลอดฟลูออเรสเซนต (Fluorescent) หรือที่เรียกกันวา หลอดนิออน 3.หลอดเมทัลฮาไลด หลอดโซเดียม หลอดแสงจันทร 4.หลอดแอลอีดี(LED) (ไฟฟาพรแสงชัย, 2565) ภาพประกอบที่ 81 ประเภทของหลอดไฟชนิดตาง ๆ ที่มา : ไทยโฮมทาวน. (ม.ป.ป.). ใชหลอด LED ทุนสูงแตคุมคา และวิธีประหยัดไฟที่ใคร ๆ ก็ทำไดงาย ๆ. สืบคนจาก https://www.thaihometown.com/knowledge/1007/ 1.หลอดไส(Incandescent) หลอดไฟชนิดนี้ ใชกันมายาวนานกวา 90 ปแลว ภายใน หลอดเปน ไสที่ทำจากทังสเตน ใหความรอนสูงมากระหวาง 100 - 400 องศาเซลเซียส แต ประสิทธิภาพในการสองสวางต่ำ เพียง 10-15 lm/W เมื่อมีความรอนสูงมากระหวางการสองสวางจึง เทากับวามีการสูญเสียพลังงานมากดวยเชนกัน ระยะเวลาการใชงานประมาณ 750 ชั่วโมง หลอดฮาโลเจน เปนหลอดไสชนิดหนึ่ง ไสหลอดทำดวยทังสเตน แตบรรจุสารตระกูลฮาโลเจน เพื่อปองกันการระเหิดตัวของไสหลอด มีประสิทธิภาพดีกวาหลอดไสปกติ 2 - 3 เทา หรือประมาณ 1500 – 3000 ชั่วโมง หลอดประเภทนี้ใชกับงานสองเนน เชน อุปกรณทางการแพทยบางชนิด เครื่องฉายสไลด เปนตน
107 2.หลอดฟลูออเรสเซนต (Fluorescent) หรือ หลอดนิออน หลอดฟลูออเรสเซนต เริ่มกัน ใชตั้งแต ป 1940 จนถึงปจจุบัน อายุเฉลี่ยการใชงานอยูที่ 2 ป มีหลายขนาดโดยหลอดดังกลาว ประกอบไปดวย ตัวหลอด ภายในสูบอากาศออกจนหมดแลวบรรจุไอปรอทและกาซอารกอน เล็กนอย ผิวดานในฉาบดวยสารเรืองแสงชนิดตาง ๆ ไสหลอด ทำดวยทังสเตนหรือวุลแฟรม อยูที่ปลายทั้ง สองขาง เมื่อกระแสไฟฟาผานไสหลอดจะทำใหไสหลอดรอนขึ้น ความรอนที่เกิดขึ้นจะทำใหไอปรอท ที่บรรจุไวในหลอดกลายเปนไอมากขึ้น สตารตเตอร ทำหนาที่เปนสวิตซไฟฟาอัตโนมัติของวงจร โดยตอขนานกับหลอด ภายในบรรจุกาซนีออนและแผนโลหะคูที่งอตัวได เมื่อไดรับความรอน จนทำใหไสหลอดรอนขึ้น ปรอทก็จะเปนไอพอที่นำกระแสไฟฟาไดและบัลลัสต เปนขดลวดที่พันบน แกนเหล็ก ขณะที่กระแสไฟฟาไหลผานจะเกิดการเหนี่ยวนำแมเหล็กไฟฟาทำใหเกิดแรงเคลื่อนไฟฟา เหนี่ยวนำขึ้น เมื่อแผนโลหะคูในสตารตเตอรแยกตัวออกจากกัน จะเกิดวงจรเปดชั่วขณะ กระแสไฟฟา ไหลผานไอปรอทจากไสหลอดขางหนึ่งไปยังไสหลอดอีกขางหนึ่งได แตประสิทธิภาพการใหแสงสวาง ของหลอดชนิดนี้อยูในระดับปานกลาง มีการสูญเสียพลังงานเพราะตองใชสตารตเตอร และบัลลัสต ซึ่งใชไฟสูงถึง 10-12 W 3.หลอดเมทัลฮาไลด หลอดโซเดียม หลอดแสงจันทรเริ่มมีการใชตั้งแตป 1980 จนปจจุบัน นิยมใชในการสองสวางตามทองถนนและโรงงานอุตสาหกรรม หลอดไฟประเภทนี้กินไฟมาก อยู ระหวาง 400-500 W ขึ้นไป อุณหภูมิของหลอดรอนมาก 100-400 องศา อายุการใชงานเฉลี่ย 2-3 ป 4. หลอดแอลอีดี(LED) ยอมาจาก Light Emitting Diode เปนชิ้นสวนอิเล็กทรอนิกส ชนิดหนึ่ง ซึ่งสามารถเปลงแสงสวางเมื่อใหกระแสไฟผานตัวมัน ไดโอดเปลงแสงออกมาไดแบบมีคลื่น ความถี่เดียวและเฟสตอเนื่องกัน และเปลงแสงไดเมื่อจายกระแส ไฟฟาเขาเพียงเล็กนอยเทานั้น หลอด LED มีจุดเดนหลายอยาง คือ ใชพลังงานต่ำแตใหประสิทธิภาพการสองสวางที่สูงมาก ไมมีแสง UV ไมกระพริบขณะเปลงแสง การเปด - ปดหลอดไฟ LED สามารถเปด-ปดไดอยางรวดเร็ว โดยไม ตองเสียเวลารอนานเปนหลอดไฟที่ประหยัดพลังงานมากกวาหลอดไฟประเภทอื่นๆ ที่มีอยูในตลาด ทั้งหมด และการประหยัดเงินคาไฟฟาจากการใชหลอดไฟ LED ตั้งแต 15-75% โดยเฉลี่ยแลวมีอายุ การใชงาน สูงสุดถึง 50,000 ชั่วโมง หรือประมาณ 5 ป ขึ้นไป แมในปจจุบันราคาของหลอดไฟ LED จะมีราคาสูงกวาหลอดทั่วไป แตถาเปรียบเทียบเรื่อง ระยะเวลาการใชงาน นับวาเปนการลงทุนที่คุมคา ซึ่งพอจะสรุปขอดีของหลอดไฟชนิดนี้ในดานตาง ๆ เชน ความประหยัด เพราะใชพลังงานนอยมาก แตใหประสิทธิภาพในการสองสวางสูง ดานความสวาง ที่สามารถสองสวางไดทันทีโดยไมตองกระพริบกอน ทั้งยังไมปลอยรังสี UV ดานความคงทน โดยสามารถทำงานไดยาวนานที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับหลอดชนิดอื่น ๆ และดานสิ่งแวดลอม ถือไดวา หลอดชนิดนี้เปนมิตรตอสิ่งแวดลอม เพราะนอกจากความประหยัดดานพลังงานและความคงทน ที่สามารถใชไดอยางยาวนาน ทำใหปริมาณขยะจากหลอดไฟลดลงดวย การรณรงคสงเสริมใหเปลี่ยน มาใชอุปกรณประหยัดไฟประเภทตางๆ ถือเปนอีกวิธีการหนึ่งเพื่อการอนุรักษพลังงาน
108 ชนิดของหลอดไฟที่มีผลตอความรูสึกในการจัดแสงในนิทรรศการ 1. หลอดไสใหความรูสึกที่อบอุนเปนกันเอง คลายกับที่อยูพักอาศัยและนิยมใชกันทั่วไป 2. หลอดนีออน ใหความรูสึกโปรงโลง หลอดมีความสวางมาก เหมาะกับการจัดแสดงที่มี พื้นที่ขนาดใหญ 3. นีออนดัด ใหความรูสึกสนุกสนาน เพราะมีสีตาง ๆ ที่ใหไดเลือกใชงาน เหมาะกับการจัด แสดงทางเทคโนโลยีและงานทางพาณิชย 4. ไฟสองสวางเฉพาะจุดสปอรตไลตนิยมใชกันมากในจัดแสดงหองนิทรรศการ ที่ตองการ ควบคุมปริมาณของแสง ใหมีปริมาณและความเขมของแสงที่สองลงเฉพาะจุดที่ตองการ และการเนน สองสวางลงวัตถุที่จัดแสดง หรือสองลงที่แผงบอรด หรือผนังขอมูล เปนตน ภาพประกอบที่ 82 แสงสองสวางประเภทของแสงไฟชนิดตาง ๆ ที่มา : Nakashi. (2565). What color temperature is best suited for you? สืบคนจาก https://nakashi.ae/blog/how-to-choose-the-right-color-temperature/ การเลือกสีหลอดไฟใหเหมาะกับการใชงานนิทรรศการ หลอดไฟฟา เปนอุปกรณสองสวางที่มีความสำคัญและความจำเปนตอทุกหอง และทุกสวน ของนิทรรศการ ปจจุบันหลอดไฟไดรับการพัฒนาจนรูปแบบที่หลากหลาย อันเนื่องจากความกาวหนา ของเทคโนโลยี ซึ่งหลอดไฟสามารถแบงไดหลายประเภท แลวแตเกณฑการแบง โดยในที่นี้จะใชสีของ หลอดไฟเปนเกณฑการแบง ไดแก 1.หลอดไฟ Warm White เปนโทนแสงไฟแบบอบอุน โรแมนติก โดยหลอดไฟแบบนี้จะมีสี โทนทองสม เปนแสงสีนวล ๆ ใหความรูสึกสบายและผอนคลาย 2.หลอดไฟ Day Light เปนโทนแสงขาวโทนฟา คอนขางสวางสดใส ทำใหมองเห็นสิ่งตาง ๆ ไดอยางชัดเจน สีสันไมผิดเพี้ยนจากความเปนจริง กระตุนรางกายใหรูสึกกระปรี้กระเปรา ตื่นตัว 3.หลอดไฟ Cool White เปนโทนแสงสีฟาขาวอมสีเหลือง ดูเย็นสบายตา แตสีของวัตถุอาจ ผิดเพี้ยนจากความเปนจริง เพราะมีลักษณะการผสมผสานของคุณสมบัติของหลอดไฟ Warm White และ Day Light เขาดวยกัน
109 การใชแสงเนนสิ่งจัดแสดง หมายถึง การใชแสงเพื่อชวยในการมองเห็นวัตถุจัดแสดงให ชัดเจนมากยิ่งขึ้น รวมทั้งชวยในการเนนสิ่งจัดแสดงใหผูเขาชมงาน มองเห็นรายละเอียด คุณคาหรือ ความสวยงามของวัตถุไดมากยิ่งขึ้น ดังนั้นผูออกแบบควรควบคุมปริมาณหรือความเขมของแสงที่ เหมาะสม ที่สองลงบนจุดแสดงที่ตองการเนนเฉพาะจุด หรือสองลงบนพื้นที่หรือบริเวณที่ตองการ นำเสนอผลงาน เพื่อชวยเพิ่มมิติอรรถรสในการมองของผูชมไดดียิ่งขึ้น ภาพประกอบที่ 83 ประเภทของดวงโคมและหลอดไฟชนิดตาง ๆ ที่มา : L&E. (ม.ป.ป.). Catalogues Product. สืบคนจาก https://www.mydevdemosites.com/th/catalogues ภาพประกอบที่ 84 เทคนิคการใชแสงเนนสิ่งจัดแสดง ที่มา : Tor kjolberg. (2563). The New National Museum in Oslo. สืบคนจาก https://www.dailyscandinavian.com/the-new-national-museum-in-oslo/
110 การใชแสงเพื่อสรางบรรยากาศ หมายถึง การใชแสงเพื่อชวยสรางบรรยากาศ อารมณและ ความรูสึก ใหกับผูเขาชมงานจัดแสดงในนิทรรศการไดเพราะการใชแสง สีชนิดตาง ๆ ชวยเรา ความสนใจและสรางความตื่นเตนใหกับผูชม ดังนั้นการออกแบบใหมีการจัดบรรยายหองที่มีแสงสลัว และมีแสงสวางที่จุดแสดง เปนการเนนเพื่อเราความสนใจ สรางความอยากรูอยากเห็นของผูเขาชม หรือการจัดบรรยากาศ ในหองที่มีแสงสวางจำนวนมาก จะชวยสรางคุณคาใหกับสิ่งที่จัดแสดง ภาพประกอบที่ 85 เทคนิคการใชแสงเพื่อสรางบรรยากาศ ที่มา : Goppion. (2565). National Museum of Art, Architecture and Design. สืบคนจาก https://www.goppion.com/projects/national-museum-of-art-architecture-and-design
111 เทคนิคการใชสีสรางบรรยากาศ หมายถึง การใชสีในการออกแบบจัดแสดงนิทรรศการ เพราะอิทธิพลของสีที่สงผลตออารมณความรูสึก สีสันเปนสิ่งสำคัญที่สื่อใหเห็นถึงบุคลิก สไตลและ สามารถสงผลกระทบตอผูชม ทั้งในดานอารมณและความรูสึก ตอบรรยากาศรอบตัว ทำใหความรูสึก ตอพื้นที่เปลี่ยนแปลงไป สอดคลองกับโรเบิรต เจอรราด (Robert Jerard) นักวิจัยเรื่องอิทธิพลของสี (ชาวสวิตเซอรแลนด) ไดบันทึกไววา ทั้งจิตใจและ รางกายของมนุษยจะรูสึกกระฉับกระเฉงขึ้น เมื่อ ความยาวคลื่นของแสง เพิ่มมากขึ้น เชน สีแดง สีสม สีเหลือง โดยธรรมชาติแลวจะทำใหรูสึกตื่นตัว มากกวาสีโทนเย็น ไดแก สีฟา สีเขียว และสีมวง โดยยังระบุวา สีฟาเปนตัวชวย เสริมในการบำบัด ทำใหคนคลายความเครียด เปนตน จิตวิทยาของสีที่สงผลกระทบตอความรูสึกในการออกแบบ ภาพประกอบที่ 86 จิตวิทยาของสีที่สงผลตอความรูสึกในการออกแบบ ที่มา : สืบสาย แสงวชิระภิบาล. (2565). ชื่อสี สี ลักษณะทางอารมณที่มีตอสี สีแดง ความกาวราว รอนแรง ตื่นเตน และความกลาหาญ สามารถดึงดูดสายตา สีชมพู ความรูสึกออนโยนแสดงถึงความรักการมองโลกแงดีความราเริง บริสุทธิ์ สีเหลือง ความสุข สติปญญา และพลังงาน ในทางจิตวิทยา สีเหลืองชวยเชื่อมตอ ความคิดในจิตใตสำนึกของเรา และเปนสีที่สงพลังงานออกไปสูสมองของเรา ไดไวที่สุดอีกดวย สีเหลืองกระตุนความราเริง กระตุนกิจกรรมทางจิตใจ สีสม ความกระตือรือรน ความหลงใหล ความสุข ความคิดสรางสรรค ความมุงมั่น ความสำเร็จ การใหกำลังใจ และการกระตุน สีเขียว ความสงบ มีสมาธิความรูสึกที่สดชื่น มีชีวิตชีวา และมีความเปนธรรมชาติ สำหรับสายตามนุษยสีเขียวเขมชวยในเรื่องการมองเห็น และนอกจากนั้นยัง ชวยใหจิตใจภายในสงบ ชวยพัฒนาอารมณ และพฤติกรรม สีน้ำเงิน ความลึก ความมั่นคง ความจงรักภักดีความเชี่ยวชาญ ภูมิปญญา และ ความมั่นใจ สีที่มีประโยชนตอจิตใจกอใหเกิดความรูสึกปลอดภัย มั่นคง สีมวง ความเยือกเย็น สงบเงียบ บางครั้งดูลวงตา สีขาว ความบริสุทธิ์ ความงาย ความสะอาด สันติภาพ ดีงาม สีดำ ความเงียบเหงา เศราใจ ความกลัว ความตาย ความมืด สีน้ำตาล ความอบอุน แหงแลง มั่นคง เศรา
112 ภาพประกอบที่ 87 เทคนิคการใชสีเพื่อสรางบรรยากาศ ที่มา : Mel Studach. (2566). Maison & Objet 2023: An AD PRO Essential Guide. สืบคนจาก https://www.architecturaldigest.com/story/ad-pro-guide-to-maison-and-objet
113 เทคนิคการใชเสียงประกอบการบรรยาย หมายถึง การใชเสียงบรรยายเพื่อชวยใน การสื่อสารเนื้อหาขอมูลไปยังผูเขาชมงาน ใหไดรับสารสาระและในการจัดแสดงนิทรรศการ การใช เสียงบรรยายจึงเปนเทคนิคหนึ่งในการจัดแสดงที่สำคัญ เพื่อชวยใหผูชมไดรับรูขอมูลที่สะดวกและ รวดเร็วมากยิ่งขึ้น แตขอควรระมัดระวังของผูออกแบบจัดแสดง คือ เรื่องเสียงรบกวนที่สงผลตอผูชม อื่น ๆ จากจุดกำเนิดเสียง เพราะในบริเวณที่จัดงานนิทรรศการนั้น อาจมีการติดตั้งจุดกำเนิดเสียงไว อยูจำนวนมากในพื้นที่บริเวณที่ใกลๆ กัน เชน เสียงจากนิทรรศการ เสียงการแสดงโชวและการแสดง สาธิต หรือการแสดงบนเวทีซึ่งอาจจะควบคุมเสียงที่รบกวนตอผูชมทานอื่นไดยาก การติดตั้งอุปกรณอิเล็กทรอนิกสทั้งจอภาพเคลื่อนไหวและหูฟง สำหรับฟงบรรยาย หรือ การติดตั้งลำโพงขนาดเล็กในโทรศัพทเพื่อใชฟงเสียงบรรยาย จึงเปนหนทางในการแกไขที่ดีทางหนึ่ง ในการจัดแสดงนิทรรศการในปจจุบัน เพราะเมื่อผูเขาชมงานเห็นสิ่งจัดแสดงที่มีหูฟงหรือโทรศัพท ติดตั้งอยู ก็มักจะหยิบขึ้นมาฟงดวยความสงสัยใครรูซึ่งเทคนิคการใชเสียงบรรยายลักษณะรูปแบบนี้ เปนที่นิยมและใชกันทั่วไปในการจัดแสดงนิทรรศการ เพราะราคาไมแพงมากนัก น้ำหนักเบา ทนทาน และมีอายุการใชงานยาวนาน อีกทั้งยังสามารถดูแลรักษางายอีกดวย ภาพประกอบที่ 88 เทคนิคการใชเสียงประกอบการบรรยาย (1) ที่มา : Blackbox. (ม.ป.ป.). How do I create an Audio Exhibit? สืบคนจาก https://www.blackboxav.co.uk/project/single-cup-headphones-formula-d-interactive/
114 ภาพประกอบที่ 89 เทคนิคการใชเสียงประกอบการบรรยาย (2) ที่มา : Essays. (2561). Listen: 140 Years of Recorded Sound: exhibiting sonic jewels from the British Library Archive for the first time สืบคนจาก https://objectsofsound.com/2018/02/02/listen-140-years-of-recorded-sound-exhibitingsonic-jewels-from-the-british-library-archive-for-the-first-time/
115 ในปจจุบันมีเทคนิคการใชเสียงแบบใหมคือ การใชโทรศัพทมือถือสวนตัว สองไปที่ใหสแกน รหัส QR CODE เพื่อรับฟงขอมูลเสียงบรรยายกับหูฟงสวนตัว หรือสามารถยืมชุดอุปกรณหูฟงจาก เจาหนาที่ภัณฑารักษ ดานหนาโถงทางเขานิทรรศการก็ได ซึ่งเทคนิคการใชเสียงลักษณะนี้ชวยสงผลดี ในการสื่อสารเรื่องราวสูผูเขาชมงาน รวมทั้งยังชวยใหสิ่งจัดแสดงนิทรรศการสวยงาม และมีความเปน ระเบียบเรียบรอยมากยิ่งขึ้น เพราะไมตองตออุปกรณสายไฟฟาตาง ๆ เหมือนในอดีต ภาพประกอบที่ 90 เทคนิคการใชเสียงประกอบการบรรยาย (3) ที่มา : Staci Ho. (2556). MET AUDIO GUIDE สืบคนจาก http://www.pacolink.com/portfolio/met-audio-guide
116 สรุป เทคนิคการจัดแสดงแสง สี เสียงในนิทรรศการ การออกแบบจัดแสดงแสง และสี ในงานนิทรรศการ ซึ่งเปนเทคนิคที่มีความสำคัญตอ การสรางบรรยากาศ ในการกระตุนความรูสึกของผูเขานิทรรศการอยางมาก ทั้งนี้ผูออกแบบตองเลือก ชนิดของดวงไฟหรือหลอดไฟใหถูกตอง ซึ่งการติดตั้งนั้นควรอยูในตำแหนงที่มีพอเหมาะ โดยเฉพาะ ความเขมของแสงประดิษฐที่เลือกใชควรเลือกใหเหมาะสมกับสิ่งจัดแสดงนิทรรศการ ทั้งในแงของ การอนุรักษตัวอยางวัตถุและภาพที่จัดแสดง โดยเฉพาะตัวอยางวัตถุทางธรรมชาติที่มีคุณคามาก ๆ รวมทั้งเทคนิคการจัดแสดง เสียงในนิทรรศการ ที่มีความสำคัญไมแพกัน เพราะการนำเสนอ เนื้อหา สาระความรูเพื่อใหผูเขาชมงานไดสำรวจและเรียนรูตามวัตถประสงคที่ตั้งไวและตาม ความสนใจใหเกิดประโยชนสูงสุดเปนสำคัญ ………………………………………………………………………………………………………………………………………. แบบฝกหัดทายบทที่ 7 1. ใหอธิบายความสำคัญในการออกแบบจัดแสดงแสง สี เสียง ในงานนิทรรศการ 2. อธิบายสาระการนำเสนอรูปแบบการจัดแสดงนิทรรศการประเภทตาง ๆ 3. นำเสนอรูปแบบการจัดแสดงนิทรรศการ (กรณีศึกษา 1 ตัวอยาง)
บทที่ 8 ศิลปะการจัดวางและงานกราฟกในการจัดแสดงนิทรรศการ
118 แผนการสอนครั้งที่ 8 หัวขอ ศิลปะการจัดวางและงานกราฟกในการจัดแสดงนิทรรศการ ผูสอน อาจารยดร.สืบสาย แสงวชิระภิบาล เวลา 4 ชั่วโมง จุดประสงค เพื่อใหนิสิตมีความรูดานศิลปะการจัดวาง และงานกราฟกในนิทรรศการ รูปแบบ ตาง ๆ ไดเรียนรูตามวัตถุประสงคเชื่อมโยงองคความรูและสรางความสัมพันธระหวางสิ่งจัดแสดง เพื่อการนำเสนอสาระสำคัญ รวมทั้งการสรางบรรยากาศที่สวยงาม ดึงดูดผูที่เขามาชมงาน ตามขนาด พื้นที่ในการจัดแสดง โดยการนำเสนอผลงานการออกแบบนิทรรศการอยางสรางสรรค เนื้อหา 1. แนวทางการจัดแสดงศิลปะการจัดวาง ในงานนิทรรศการ 2. องคประกอบพื้นฐานทางศิลปะการจัดวางในงานนิทรรศการ 3. งานกราฟกในการจัดแสดงนิทรรศการ 4. สรุป การจัดประสบการณการเรียนรู 1. บอกวัตถุประสงคและเนื้อหาโดยรวม 15 นาที 2. บรรยายเนื้อหาหัวขอตาง ๆ 60 นาที 3. สาธิตและฝกปฏิบัติ 150 นาที 4. ซักถาม 15 นาที สื่อการเรียนการสอน 1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชา การจัดแสดงนิทรรศการงานออกแบบผลิตภัณฑ 2. ไฟลนำเสนอภาพนิ่งผานโปรแกรม ไมโครซอฟต (พาวเวอรพอยต) 3. หนังสือ ตำรา หรือนิตยสาร ที่เกี่ยวของกับการออกแบบการจัดแสดง 4. โมเดล (อาจมีเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม) การวัดผลประเมินผล 1. สังเกตจากพฤติกรรมของผูเรียน 2. ประเมินผลจากกิจกรรมในชั้นเรียน 3. ประเมินผลจากแบบฝกหัดทายบท
119 หนังสือและเอกสารอางอิง ไชยยงค กงศรี. (2540). เอกสารประกอบการสอนหลักการและเทคนิคการจัดนิทรรศการ. สืบคนจาก https://home.kku.ac.th/kchaiy/361-471Exhibition/lesson1ex.html ทรูปลูกปญญา. (2562). นักออกแบบกราฟก. สืบคนจาก https://www.trueplookpanya.com/explorer/occupation-step3/27 IT Genius. (2558). ประวัติความเปนมาของงานกราฟก. สืบคนจาก https://www.itgenius.co.th/article/ TON Tact. (2563). ศิลปะจัดวาง. สืบคนจาก https://medium.com/@tontact.21/interactivedesign-and-computing-f465e4ebc367
120 บทที่ 8 ศิลปะการจัดวาง และ งานกราฟกในนิทรรศการ ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ศิลปะการจัดวาง (Installation arts) หมายถึง ประเภทของงานศิลปะที่มีที่ตั้งเฉพาะจุด หรือเปนผลงานสามมิติ เพื่อที่จะแปรสภาพการรับรูของสิ่งแวดลอม (Perception of a space) โดยทั่วไปแลว “ศิลปะจัดวาง” หมายถึง ศิลปะภายในตัวสิ่งกอสราง ถาตั้งอยูบริเวณภายนอกอาคาร ก็มักจะเรียกวา “ศิลปะภูมิทัศน” (Land art) และศิลปะทั้ง 2 ประเภทนี้ถูกคาบเกี่ยวกันอยูบาง ศิลปะจัดวางอาจจะเปนไดทั้งศิลปะที่ติดตั้งอยางถาวรหรือเพียงชั่วคราว ศิลปะจัดวางไดรับการติดตั้งในการแสดงงานนิทรรศการศิลปะ เชน ในพิพิธภัณฑหรือหอศิลป หรือในบริเวณทั้งที่เปนของสวนบุคคลและของสาธารณชน ซึ่งประเภทของผลงานมีความครอบคลุมไป ตั้งแตการใชวัสดุตาง ๆ ที่มักพบเห็นไดทั่วไป ศิลปน/นักออกแบบ มักจะเลือกสรรจากวัสดุที่สามารถ เปรียบเปรย สื่อสารอารมณความรูสึกใหผูชม มีความสะเทือนอารมณ รวมไปถึงการเลือกวัตถุ สมัยใหมมาถายทอดผลงาน เชน การใชวีดีโอ การใชระบบเสียง ศิลปะการแสดง ความเสมือนจริง แบบดื่มด่ำ (Immersive virtual reality) และระบบอินเทอรเน็ต ศิลปะจัดวางหลายชิ้นเปนศิลปะ เฉพาะที่ (Site-Specific Art) ซึ่งหมายความวาเปนงานที่ออกแบบใหติดตั้งตรงตำแหนงหรือสถานที่ ที่สรางงานศิลปะโดยเฉพาะเทานั้น (TON Tact, 2563) ภาพประกอบที่ 91 ศิลปะการจัดวางในนิทรรศการ ที่มา : Scandinaviandesign. (2564). 1970s High & Low in Swedish Furniture Design. สืบคนจาก https://www.scandinaviandesign.com/1970s-high-low-in-swedish-furniture-designmobeldesignmuseum-until-26-september/
121 แนวทางการจัดแสดงศิลปะการจัดวาง(Guidelines for Exhibition Installation arts) หลักการสำคัญที่ทำใหการจัดแสดงเพื่อบรรลุวัตถุประสงค 1. วัตถุที่จัดแสดง (Object) ตองคำนึงถึงลักษณะของตัววัตถุจัดแสดงนิทรรศการ วามีขนาด เทาไร และตองการเสนอในรูปแบบไหน สไตลคอนเซ็ปตเปนแบบใด 2. พื้นที่สำหรับจัดแสดง (Display Area) ตองคำนึงถึงลักษณะขอดี-ขอเสีย ของพื้นที่จัด แสดง วาจุดพื้นที่ตั้งนั้นเปนอยางไร เหมาะสมหรือไมกับสิ่งจัดแสดง หรืออยูในจุดที่ผูเขาชมงาน นิทรรศการมองเห็นหรือไม รวมทั้งศึกษาขอจำกัดพื้นที่ดวย 3. ของตกแตง (Prop) ตองคำนึงถึงลักษณะของตกแตง หรือวัสดุที่จะใชรวมในการตกแตง และสงเสริมบรรยากาศใหไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อดึงดูดความสนใจของผูชมงาน 4. แสง (Lighting) ตองคำนึงถึงลักษณ ะแสงไฟประดิษฐ ที่จะใชกับตัววัตถุใหมี ความเหมาะสมและสงเสริมใหเกิดความสวยงาม 5. แผนปาย (Signage) ตองคำนึงถึงการบอกเนื้อหาสาระที่สำคัญ เพื่อใหผูเขาชมงานได ทราบขอมูล เพื่อชวยในการรับรูตามวัตถุประสงคการจัดงาน ซึ่งผูออกแบบควรใหกระชับ เรียบงาย และอยูในตำแหนงที่สามารถเห็นไดชัดเจน องคประกอบพื้นฐานทางศิลปะการจัดวางในนิทรรศการ พื้นฐานเบื้องตนทางดานศิลปะที่ใชในการประกอบการจัดแสดงนิทรรศการ ใหมี ความสวยงามทั้งการจัดวางและภาพรวมของสีสัน เพื่อดึงดูดผูเขาชมงานนิทรรศการ ประกอบไปดวย 1. เอกภาพ (Unity) หมายถึง การเลือกวัตถุจัดแสดง มาประกอบการจัดแสดงนิทรรศการ และจัดวางไปในทิศทางเดียวกัน เชน การจัดวางในกลุมของสะสม (Collection) ประเภทเดียวกัน หรือเปนกลุมจัดแสดงอื่น ๆ ที่มีวัสดุคลายกันเปนตน ภาพประกอบที่ 92 ศิลปะการจัดวาง เปนเอกภาพ ในงานนิทรรศการ ที่มา : Michael Schluder, Murat Tabanlıoğlu. (2561). HOUSE OF AUSTRIA EXHIBITION DESIGN. สืบคนจาก https://www.theplan.it/award-2018-specialprojects/house-of-austria-exhibition-design-1
122 2. ความสมดุล (Balance) หมายถึง การจัดวัตถุจัดแสดง มาประกอบการจัดแสดง (Display) ใหมีความสมดุลเพื่อความนาสนใจ โดยการออกแบบไมใหหนักไปดานใดดานหนึ่ง ซึ่งในเชิง ของการออกแบบความสมดุล ยังสามารถแบงออกเปน 2 ลักษณะ คือ ความสมดุลแบบสมมาตร (Symmetrical Balance) คือ การสมดุลที่เทากันทั้งสองดาน ซาย-ขวา หรือบน-ลาง และความสมดุล แบบอสมมาตร (Asymmetrical Balance) คือ การสมดุลที่มองไมเหมือนกันทั้ง ดานซาย-ขวา หรือ บน-ลาง แตเมื่อสายตามองไปที่จัดแสดง จะมีความรูสึกวามีน้ำหนักทั้งสองดานสมดุลกัน สวนใหญใน การจัดแสดงลักษณะนี้จะใชหลักการนี้ในศิลปะการจัดวาง เพราะลักษณะการจัดวางแบบนี้สามารถ ดึงดูดความสนใจไดมากกวา ภาพประกอบที่ 93 ศิลปะการจัดวางความสมดุล ในงานนิทรรศการ ที่มา : Adrian Madlener. (2019). Exhibitecture: Architects apply their expertise to exhibition design. สืบคนจาก https://aninteriormag.com/exhibitecture/
123 3.การเนน (Emphasis) หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการ โดยใหมีการเนนจุดเดนเพื่อให เกิดความนาสนใจ ดวยวิธีการตาง ๆ เชน การใชสีสัน เพื่อใหโดดเดนและดูแตกตาง หรือ การใช จำนวนของวัตถุจัดแสดงมาจัดเปนจำนวนมาก หรือ การใชวัตถุจัดแสดงมาจัดนิทรรศการ โดยใหมี ขนาดและรูปรางแตกตางกันเพื่อความชัดเจน ภาพประกอบที่ 94 ศิลปะการจัดวางโดยการเนน ในงานนิทรรศการ ที่มา : Real studio. (ม.ป.ป.). The ideal partner in the creation of extraordinary experiences สืบคนจาก https://www.realstudios.co.uk/
124 4.ความกลมกลืน (Harmony) หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการ โดยการคัดเลือกเปน หมวดหมูตาง ๆ ของวัตถุจัดแสดง ใหมีความสอดคลองและสัมพันธกัน เชน เปนวัตถุจัดแสดงลักษณะ ประเภทเดียวกัน หรือ การจัดหมวดหมูของสิ่งจัดแสดงตามสีสัน ขนาด รูปราง หรืออาจะเปนการใช งานลักษณะประเภทเดียวกันก็ได ภาพประกอบที่ 95 ศิลปะการจัดวาง ความกลมกลืน ในงานนิทรรศการ ที่มา : Andreea Cutieru. (2565). ZHA's 'Future Cities' Exhibition Examines the Firm's Innovations in Urban Design. สืบคนจาก https://www.archdaily.com/978265/zhas-future-cities-exhibition-examines-the-firmsinnovations-in-urban-design
125 5.ความแตกตาง (Contrast) หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการ โดยการคัดเลือกหมวดหมู ของวัตถุจัดแสดง ใหมีความแตกตางกัน เชน การเลือกหมวดหมูของสี ขนาด รูปราง รูปทรง หรือ ลักษณะการใชงานที่แตกตางกัน เพื่อใหผูเขาชมงานเกิดความนานาสนใจ โดยการออกแบบจัดแสดง สามารถสรางความแตกตางในการจัดองคประกอบที่เกิดขึ้นไดซึ่งในลักษณะความแตกตางไมเกิน 20% ของภาพรวมทั้งหมดในนิทรรศการ ภาพประกอบที่ 96 ศิลปะการจัดวาง ความแตกตาง ในงานนิทรรศการ ที่มา : Nissen richards. (ม.ป.ป.). Exhibition design. สืบคนจาก https://www.nissenrichardsstudio.com/studio/exhibition-design/
126 6.จังหวะ (Rhythm) หมายถึง การจัดแสดงนิทรรศการใหมีจังหวะ หรือการจัดเวนชองไฟ ใหมีความสวยงาม ทั้งในระนาบพื้น ผนัง หรือฝาเพดาน ก็สามารถออกแบบใหมีจังหวะ สัมพันธกับ ตำแหนงวางสิ่งจัดแสดง เพื่อไมใหเกิดความนาเบื่อของนิทรรศการ โดยการจัดวางเพื่อใหวัตถุจัดแสดง นั้นควรคำนึงถึงระยะในการชม และการจัดจังหวะใหพอดี-พอเหมาะกับการจัดแสดงนิทรรศการดวย ภาพประกอบที่ 97 ศิลปะการจัดวางจังหวะในงานนิทรรศการ ที่มา : Geneviève Angio-Morneau. (2565). How to design an exhibition. สืบคนจาก https://www.museumnext.com/article/designing-exhibition-5-tips-mantra/
127 ประวัติศาสตรงานกราฟก มีความเปนมาอยางยาวนาน ซึ่งตามหลักฐานในอดีต เมื่อมนุษย เริ่มรูจักการขีดเขียน และขุดแผนจารึกเปนรองรอย ใหปรากฏเปนหลักฐานในปจจุบัน ดังนั้นการ ออกแบบงานกราฟกสมัยกอนประวัติศาสตรจึงเปนการเริ่มตนการสื่อความหมายดวยการวาดเขียน และตอมาประมาณ 9000 ปกอนคริสตกาล ชาวสุเมเรียน (Sumerien) ในแควนเมโสโปเตเมีย ไดเริ่ม เขียนตัวอักษรรูปลิ่ม และตัวอักษร Hieroglyphic ของชาวอียิปต จากนั้นงานกราฟกเริ่มไดรับการยอมรับมากขึ้นเมื่อไดคิดคนกระดาษและวิธีการพิมพในป ค.ศ.1950 การออกแบบไดชื่อวา Typographical Style โดยเปนการพัฒนาจากนักออกแบบชาว สวิตเซอรแลนดตั้งแตสมัยหลัง สงครามโลกครั้งที่ 2 เปนตนมา การออกแบบงานกราฟกไดพัฒนา และขยายขอบเขตงานออกไปอยางกวางขวาง และไมจำกัดอยูแตในสิ่งพิมพเทานั้น แตยังไดเขาไปอยู ในกระบวนการสื่อสารอื่น ๆ เชน ในวงการภาพยนตรโทรทัศนวีดิทัศนการถายภาพ การโฆษณา เปนตน (IT Genius, 2558) ภาพประกอบที่ 98 งานกราฟกตัวอักษรของชาวอียิปต(Hieroglyphic) ที่มา : patrick j. kiger. (2564). Hieroglyphic writing is linked to elite tombs. สืบคนจาก https://www.history.com/news/hieroglyphics-facts-ancient-egypt กราฟก หมายถึง ภาพลายเสนหรือภาพที่เกิดจากการวัด จากการขีดเขียนที่แสดงดวยตาราง หรือแผนภาพ การวาด เขียนหรือการระบายสีการสรางงานศิลปะบนพื้นระนาบหรือ กระบวนการ ออกแบบตาง ๆ ในสิ่งที่เปนวัสดุ2 มิติคือ มีความกวางและความยาวเทานั้น เชน งานออกแบบบาน ของสถาปนิกในการเขียนแบบ ตัวภาพ และรายละเอียดบนแปลนบาน เรียกวาเปนงานกราฟก การออกแบบภาพโฆษณาของนักออกแบบ การออกแบบฉลาก ลวดลาย ภาพประกอบ ตัวอักษร ที่ปรากฏบนฉลากสินคา บนตัวสินคา หรือบนภาชนะบรรจุภัณฑสินคา ฯลฯ การออกแบบ หมายถึง การวางแผนสรางสรรครูปแบบ โดยการวางแผนจัดสัดสวนประกอบ ของการออกแบบใหสัมพันธกับประโยชนใชสอย วัสดุและการผลิตสิ่งของที่ตองการออกแบบนั้น ซึ่งเปนองคประกอบทางความงาม และคำนึงถึงประโยชนในการใชสอยดวย ดังนั้นการออกแบบที่ดี ควรจะตองคำนึงถึงปจจัยตาง ๆ ดังตอไปนี้เชน รูปแบบที่สรางสรรค มีความงามที่นาสนใจ มีความสัมพันธกับประโยชนใชสอย เหมาะสมกับวัสดุและสอดคลองกับการผลิต
128 คอมพิวเตอรกราฟก คือ การสรางสรรคและการจัดการกับภาพกราฟก โดยใชคอมพิวเตอร และโปรแกรมตาง ๆ ที่มีอยูในปจจุบันมาใชทำงาน เชน กราฟกกับงานสื่อสิ่งพิมพในรูปแบบตาง ๆ โดยสิ่งสำคัญที่จะทำใหการประยุกตใชงานคอมพิวเตอรกราฟก เปนไปอยางมีประสิทธิภาพ คือ ผูออกแบบจะตองมีความเขาใจ กับชนิดของภาพในงานคอมพิวเตอรกราฟก และรูปแบบของไฟล กราฟกที่ใชกับงานออกแบบสิ่งพิมพ ซึ่งการออกแบบกราฟกในปจจุบัน เปนยุคของอิเล็กทรอนิกสนวัตกรรมและเทคโนโลยีไดนำ เครื่องมือ เครื่องใชวัสดุอุปกรณมาชวยในการออกแบบกราฟกไดอยางมีประสิทธิภาพ เชน การใช คอมพิวเตอร มีโปรแกรมดานการจัดพิมพตัวอักษรที่นิยมมากคือ Microsoft Word และยังมี โปรแกรมอื่น ๆ ที่สนับสนุนงานกราฟกอีกมากมาย เชน Adobe Photoshop, Illustrator, InDesign, CorelDraw, 3D studio, LightWave 3D, AutoCad ฯลฯ ดังนั้น สรุปความหมายการออกแบบงานกราฟก ไดวา เปนกระบวนการทางความคิด สรางสรรคที่ใชความรูศิลปะรวมกับหลักการออกแบบ และเทคโนโลยีเพื่อผลิตผลงาน ซึ่งงานนั้น สามารถถายทอดและสื่อความหมายไปยังผูรับสารไดเขาใจอยางตรงกัน เพื่อใชในการสื่อสาร ความหมายดวยการใชศิลปะและศาสตรทางการใชเสน เชน ภาพวาด ภาพเขียน แผนภาพ ตลอดจน สัญลักษณทั้งสีขาว-ดำ ซึ่งมีลักษณะที่เห็นไดชัดเจนและ สามารถเขาใจความหมายไดทันที ตรงตามที่ ผูสื่อสารตองการ โดยสมาคมนักออกแบบเรขศิลปไดสรุปความหมายของคำวา “การออกแบบเรขศิลป (Graphic Design)” ไวในระเบียบวาระของสมาคมฯ ป พ.ศ. 2553 ไววา “กระบวนการสรางสรรค หรือการออกแบบเพื่อใชในการสื่อสาร อันเกิดจากการผสมผสานของ แนวความคิด ศิลปะ เทคโนโลยี หรือขอมูล ผานทางสื่อในรูปแบบตาง ๆ โดยมีองคประกอบที่ใชในการทำงานอันประกอบดวยภาพ และหรือ ตัวอักษร เปนสำคัญ ผูออกแบบอาศัยทักษะ ทฤษฎี หลักการ หรือ กระบวนการคิด มาชวย ในการแกปญหา เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสื่อสาร การเขาถึงขอมูลตางๆ หรือในการรับรู” (ทรูปลูกปญญา, 2562) ภาพประกอบที่ 99 การออกแบบคอมพิวเตอรกราฟก ที่มา : Computer science. (ม.ป.ป.). What is Graphic Design สืบคนจาก https://www.computersciencedegreehub.com/faq/what-is-web-graphic-designprogramming/