OBECQA

เกณฑรางวัลคุณภาพ

แห‹งสํานกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพืน้ ฐาน

ป‚ 2559-2560

สาํ นกั บริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย
สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพ้นื ฐาน

เกณฑรางวัลคุณภาพ

แหง‹ สาํ นักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพ้ืนฐาน
OBECQA ป‚ 2559-2560

ปท่พี มิ พ พ.ศ. 2559
จาํ นวนพมิ พ 3,500 เลม
ผูจัดพมิ พ สาํ นกั บรหิ ารงานการมธั ยมศึกษาตอนปลาย

สาํ นักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

พิมพท ่ี โรงพมิ พช มุ นมุ สหกรณก ารเกษตรแหงประเทศไทย จํากัด
79 ถนนงามวงศว าน แขวงลาดยาว เขตจตจุ กั ร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0-2561-4567 โทรสาร 0-2579-5101
นายโชคดี ออสวุ รรณ ผพู ิมพผูโฆษณา

สารเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร โดยสาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐาน ไดข บั เคลอื่ น
โรงเรียนมาตรฐานสากล มาตั้งแตปการศึกษา 2553 มีเปาหมายเพ่ือพัฒนานักเรียนใหมี
คณุ ภาพเทยี บเคยี งมาตรฐานสากล โรงเรยี นมาตรฐานสากลจงึ เปน นวตั กรรมการจดั การศกึ ษา
ท่ีสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน นํามาใชเปนมาตรการในการยกระดับ
คุณภาพการศึกษา โดยมีองคประกอบหลัก 2 สวน ไดแก การจัดการเรียนการสอนเทียบ
เคียงมาตรฐานสากล และการบรหิ ารจดั การดวยระบบคณุ ภาพ

เพ่ือใหการขับเคล่ือนดังกลาวเปนไปตามเปาหมายสําคัญ “คุณภาพการบริหาร
จัดการท่ีเปนเลิศ” สํานักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย สํานักงานคณะกรรมการ
การศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐาน จงึ ไดจ ดั ทาํ เกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา
ข้ันพื้นฐาน OBECQA ป 2559-2560 ตามเกณฑรางวัลคุณภาพแหง ชาติ (Thailand Quality
Award : TQA) ข้นึ สําหรับใหโ รงเรยี นนําแนวทางของเกณฑไปประยกุ ตใ ช โดยเทยี บเคยี ง
ใหเหมาะสมกับบริบทการบริหารจัดการของโรงเรียนไดอยางมีประสิทธิภาพและ
เกิดความมุงม่ันท่ีจะพัฒนาตนเองสูความเปนเลิศอยางตอเน่ือง ท้ังน้ี สํานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ถือเปนนโยบายสําคัญในการใหโรงเรียนในสังกัด
นาํ เกณฑรางวลั คณุ ภาพแหง สํานกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พ้นื ฐาน OBECQA ของ
โครงการโรงเรยี นมาตรฐานสากล ป 2559-2560 ไปใชข บั เคลอื่ นการบรหิ ารการจดั การศกึ ษา
ใหโ รงเรยี นมีคณุ ภาพเทยี บเคยี งมาตรฐานสากล และมีสมรรถนะในการแขงขันสเู วทีโลก

สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ขอขอบคุณสถาบันเพ่ิมผลผลิต
แหงชาติ ผูทรงคณุ วฒุ ิ ผูเชี่ยวชาญ ผูบรหิ าร ครู และนักวิชาการศกึ ษาท่รี ว มกันดําเนนิ การ
ทาํ ใหเ อกสารฉบบั นสี้ าํ เรจ็ ลลุ ว งไปดว ยดี เกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการ
การศึกษาขน้ั พน้ื ฐาน OBECQA ป 2559-2560 ฉบบั น้ี จะเปนประโยชนสําหรับสถานศกึ ษา
ในการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การท่ีเปนเลิศสืบไป

(นายการณุ สกลุ ประดิษฐ)
เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน

สารรองเลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน

เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน OBECQA
ป 2559-2560 ฉบบั น้ี ไดพัฒนาปรับปรุงมาจากเกณฑป  2557-2558 มกี ารใชภ าษาท่ชี ดั เจน
และสอดคลองกับวงการทางการศึกษา เพื่อใหโรงเรียนมีความรูความเขาใจเนื้อหาสาระ
และแนวทางการใชเกณฑไดงายข้ึน และสามารถนําแนวทางของเกณฑไปประยุกตใช
โดยเทียบเคียงใหเหมาะสมกับบริบทการบริหารจัดการของโรงเรียนไดอยางมีประสิทธิภาพ
และประสิทธิผล

สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน มีความเช่ือม่ันวาโรงเรียน
ที่นําเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน OBECQA
ป 2559-2560 ไปใชในการขับเคล่ือนและพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนจะไดรับ
ประโยชนในทุกขั้นตอน ผูบริหารโรงเรียน ครู และบุคลากรจะทราบสภาพท่ีแทจริงวา
ระบบการบริหารจัดการของตนยังขาดตกบกพรองในเร่ืองใด แลวสามารถกําหนดวิธีการ
และเปาหมายเพื่อการพัฒนาดวยกระบวนการและความรวมมือ จะสามารถทําใหผูเรียน
มคี วามเปน เลศิ ทางวชิ าการ มคี วามสามารถทางดานสอ่ื สารสองภาษา ลา้ํ หนา ทางความคดิ
ผลติ งานอยา งสรา งสรรค และรว มกนั รบั ผดิ ชอบตอ สงั คมโลก ซงึ่ เปน คณุ ลกั ษณะทปี่ ระเทศชาติ
ตอ งการ

คุณลักษณะผูเรียนดังกลาวขางตน จะนําพาประเทศไทยกาวสูศตวรรษที่ 21
ไดอยางมั่นคงและย่ังยืน สามารถพัฒนาขีดความสามารถในการแขงขันในเวทีโลกได
ซ่งึ เปน เปาหมายสําคญั ของเกณฑฉบบั นี้ ที่มุงใหบรรลพุ ันธกิจของสาํ นกั งานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐานท่ีจะพัฒนาคุณภาพการบริหารและจัดการศึกษาดวยระบบคุณภาพ
สูมาตรฐานสากล

(นายพะโยม ชณิ วงศ)
รองเลขาธิการคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พน้ื ฐาน

คํานํา

ในการพัฒนาประเทศใหเ จริญทดั เทียมนานาอารยประเทศ จําเปน ตอ งพฒั นาระบบ
การจัดการศึกษาของประเทศใหทันสมัย มีคุณภาพตอบสนองความตองการของสังคม
และเปนสากล กลยุทธหน่ึงท่ีสํานักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลายไดรับมอบหมาย
จากสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน นํามาใชขับเคลื่อนและยกระดับ
คณุ ภาพการจดั การศกึ ษาของโรงเรยี น คอื เกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการ
การศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน OBECQA ป 2557-2558 ซงึ่ สาํ นกั บรหิ ารงานการมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
ไดพัฒนามาจากเกณฑรางวัลคุณภาพแหงชาติ (Thailand Quality Award : TQA) ของ
สถาบันเพ่ิมผลผลิตแหงชาติ นํามาใชเปนเกณฑประเมินโรงเรียนท่ีพัฒนาอยางเขมขน
(Intensive School) ไปแลว นน้ั

เพ่ือใหการขับเคลื่อนการพัฒนาและยกระดับคุณภาพโรงเรียนสูมาตรฐานสากล
เปนไปท้ังระบบ ตอเนื่องและทันตอการเปล่ียนแปลง สํานักบริหารงานการมัธยมศึกษา
ตอนปลาย จึงไดจัดทําเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา
ขนั้ พน้ื ฐาน OBECQA ป 2559-2560 ขนึ้ ซง่ึ มวี ตั ถปุ ระสงคใ หโ รงเรยี นสามารถนาํ ไปประยกุ ต
และพฒั นาระบบการจดั การศกึ ษาของโรงเรยี นใหม คี ณุ ภาพมปี ระสทิ ธผิ ลและประสทิ ธภิ าพได

ขอขอบคุณคณะทํางานผูจัดทําเอกสาร และผูขับเคลื่อนโรงเรียนมาตรฐานสากล
และหวังเปนอยางยิ่งวาเอกสารนี้ จะเปนประโยชนตอโรงเรียนและผูมีสวนเกี่ยวของ
ทกุ ระดบั

(นายไพรัช แสงทอง)
ผอู ํานวยการสํานกั บริหารงานการมธั ยมศึกษาตอนปลาย



สารบญั

หนา

สารเลขาธกิ ารคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พื้นฐาน
สารรองเลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พ้นื ฐาน
คํานาํ
สวนที่ 1 เกณฑร างวลั คณุ ภาพแหงสาํ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พน้ื ฐาน 12
OBECQA ป 2559-2560
กรอบความคดิ ของเกณฑ 18
โครงสรางเกณฑร างวัลคณุ ภาพแหงสํานกั งานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พน้ื ฐาน 19
เพือ่ ผลการดาํ เนนิ งานทเ่ี ปนเลิศ (Criteria for Performance Excellence Structure)
หัวขอของเกณฑ 21
คาํ อธบิ ายเพ่ือการอา นเกณฑ 22
บทนาํ : โครงรางองคกร (Organizational Profile) 23
1. ลกั ษณะองคก ร (Organizational Description) 24
ก. สภาพแวดลอมขององคก ร (Organizational Environment) 24
ข. ความสัมพนั ธร ะดบั องคกร (Organizational Relationships) 25
2. สภาวการณข ององคก ร (Organizational Situation) 27
ก. สภาพแวดลอ มของการแขงขนั (Competitive Environment) 27
ข. บรบิ ทเชงิ กลยุทธ (Strategic Context) 27
ค. ระบบการปรับปรุงผลการดําเนินงาน (Performance Improvement System) 27
หมวด 1 การนาํ องคก ร (Leadership) 29
1.1 การนําองคก รโดยผูน าํ ระดับสงู (Senior Leadership) 29
ก. วิสยั ทศั น พนั ธกิจ และคา นยิ ม (Vision, Mission and Values) 29
ข. การสื่อสารและผลการดําเนินการของโรงเรยี น 31
(Communication and Organizational PERFORMANCE)
1.2 การกํากบั ดูแลองคกรและความรับผดิ ชอบตอสงั คม (Governance and Societal Responsibilities) 34
ก. การกาํ กับดูแลโรงเรยี น (Organizational GOVERNANCE) 34
ข. การประพฤติปฏิบัติตามกฎหมายและมจี ริยธรรม (Legal and ETHICAL BEHAVIOR) 35
ค. ความรบั ผิดชอบตอสงั คม (Societal Responsibilities) 36
หมวด 2 กลยทุ ธ (Strategy) 38
2.1 การจัดทํากลยุทธ (Strategy Development) 38
ก. กระบวนการจดั ทาํ กลยุทธ (Strategy Development PROCESS) 38
ข. วตั ถปุ ระสงคเ ชงิ กลยุทธ (STRATEGIC OBJECTIVES) 40
2.2 การนํากลยทุ ธไ ปปฏิบัติ (Strategy Implementation) 44
ก. การจัดทาํ แผนปฏบิ ตั กิ ารและการถา ยทอดสกู ารปฏิบัติ 44
(ACTION PLAN Development and DEPLOYMENT)
ข. การปรับเปลย่ี นแผนปฏบิ ตั ิการ (ACTION PLAN Modification) 45

สารบญั (ตอ‹ )

หมวด 3 นกั เรียนและผมู สี วนไดสว นเสยี (Student and Stakeholder) หนา
3.1 เสียงของนกั เรียนและผมู ีสว นไดส วนเสีย (VOICE OF THE STUDENT and Stakeholder) 47
47
ก. การรบั ฟงนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส วนเสยี (STUDENT and Stakeholder Listening) 47
ข. การประเมนิ ความพึงพอใจและความผกู พนั ของนกั เรยี นและผมู สี วนไดส ว นเสยี 48
50
(Determination of STUDENT and Stakeholder Satisfaction and ENGAGEMENT) 50
3.2 ความผกู พนั ของนักเรียนและผมู สี ว นไดสวนเสีย (Student and Stakeholder Engagement) 51
53
ก. หลักสูตรและการสนับสนนุ นกั เรียนและผมู ีสว นไดสว นเสยี 53
(Product Offerings STUDENT and Stakeholder Support) 53
54
ข. การสรา งความสัมพนั ธก บั นักเรยี นและผมู สี วนไดสว นเสยี 55
(Building STUDENT and Stakeholder Relationships) 57
57
หมวด 4 การวัด การวเิ คราะห และการจดั การความรู 58
(Measurement, Analysis and Knowledge Management) 60
4.1 การวดั การวเิ คราะห และการปรบั ปรงุ ผลการดําเนินการของโรงเรยี น 60
60
(Measurement, Analysis and Improvement of Organization Performance) 61
ก. การวดั ผลการดําเนนิ การ (PERFORMANCE MEASUREMENT) 64
ข. การวเิ คราะหและทบทวนผลการดาํ เนินการ (PERFORMANCE ANALYSIS and Review) 64
ค. การปรับปรุงผลการดาํ เนินการ (PERFORMANCE Improvement) 65
4.2 การจดั การความรู สารสนเทศ และเทคโนโลยสี ารสนเทศ 67
(Knowledge Management, Information and Information Technology) 67
ก. ความรูขององคกร (Organization Knowledge) 67
ข. ขอมลู สารสนเทศ และเทคโนโลยสี ารสนเทศ 68

(Data, Information and Information Technology)
หมวด 5 บคุ ลากร (Workforce)
5.1 สภาพแวดลอ มของบุคลากร (Workforce Environment)

ก. ขีดความสามารถและอตั รากาํ ลังบคุ ลากร (WORKFORCE CAPABILITY and CAPACITY)
ข. บรรยากาศการทาํ งานของบุคลากร (WORKFORCE Climate)
5.2 ความผกู พันของบคุ ลากร (Workforce Engagement)
ก. ความผกู พันและผลการปฏบิ ัติงานของบคุ ลากร

(WORKFORCE ENGAGMENT and PERFORMANCE)
ข. การพัฒนาบคุ ลากรและผูนํา (WORKFORCE and Leader Development)
หมวด 6 การปฏบิ ัติการ (Operations)
6.1 กระบวนการทาํ งาน (Workforce Process)
ก. การออกแบบหลกั สตู รและกระบวนการ (Product and PROCESS Design)
ข. การจัดการกระบวนการ (PROCESS Management)

สารบญั (ตอ‹ )

หนา

ค. การจดั การนวตั กรรม (INOVATION Management) 68
6.2 ประสิทธิผลของการปฏบิ ตั กิ าร (Operational Effectiveness) 70
ก. ประสทิ ธภิ าพและประสิทธผิ ลของกระบวนการ (PROCESS Efficiency and EFFECTIVENESS) 70
ข. การจัดการหว งโซอปุ ทาน (Supply-Chain Management) 70
ค. การเตรยี มความพรอ มดานความปลอดภัยและภาวะฉุกเฉนิ 71
(Safety and Emergency Preparedness)
หมวด 7 ผลลัพธ (RESULTS) 72
7.1 ผลลัพธด า นหลักสตู รและกระบวนการ (Product and Process RESULTS) 72
7.2 ผลลัพธด า นนกั เรยี นและผมู ีสว นไดส วนเสีย (STUDENT and Stakeholder-Focused RESULTS) 76
7.3 ผลลพั ธด า นบุคลากร (WORKFORCE-Focused RESULT) 78
7.4 ผลลพั ธด า นการนาํ องคก รและการกาํ กบั ดแู ลองคก ร (Leadership and Governance Results) 80
7.5 ผลลัพธด านการเงินและตลาด (Financial and Market Results) 84
รายละเอยี ดที่เกย่ี วขอ งกับเกณฑ 85
แนวทางการตอบเกณฑ (How to Respond to the Criteria) 92
อภิธานศัพท (Glossary) 100
จากการเรียนรสู นู วตั กรรม : ตวั อยา งการประยุกตใ ชจ ากการดบั เพลงิ สนู วตั กรรมปองกันอคั คภี ัย 124
ระบบการใหคะแนน 126
การจําแนกหวั ขอและมิติการใหคะแนน 129

สวนท่ี 2 แนวทางการขบั เคลื่อนสคู วามสาํ เรจ็ ตามเกณฑร างวัลคณุ ภาพ 137
แหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพนื้ ฐาน OBECQA ป 2559-2560 138
บทที่ 1 ความเปนมาของโครงการ 145
บทท่ี 2 การบริหารการเปล่ยี นแปลงสูระบบบรหิ ารจัดการดวยระบบคุณภาพ 156
175
ตามเกณฑร างวัลคุณภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพน้ื ฐาน OBECQA 189
บทที่ 3 กลไกสาํ คญั สคู วามสาํ เรจ็ OBECQA 197
บทท่ี 4 การประเมินพัฒนาการโรงเรยี นตามแนวทาง OBECQA 198

School Excellence Framwork
บทท่ี 5 เสนทางความสาํ เรจ็ สรู างวัลคณุ ภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน

OBECQA
บรรณานุกรม
คณะทํางาน



ส‹วนท่ี 1
เกณฑรางวัลคุณภาพ

แหง‹ สาํ นักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พ้ืนฐาน

ป‚ 2559-2560

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-256012

เกณฑร างวัลคุณภาพแหง‹ สํานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน
OBECQA ป‚ 2559-2560
เกณฑเ พ่อื ผลการดําเนินงานท่ีเปนš เลิศ

เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน ขับเคล่ือน
ใหโรงเรียนบรรลุเปาประสงค ปรับปรุงผลลัพธ และเพ่ิมขีดความสามารถในการแขงขัน
กับโรงเรียนในระดบั นานาชาติ

การใชเ กณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน-คา นยิ ม
และแนวคดิ หลัก (หนา 11) เกณฑเพื่อผลการดาํ เนนิ งานท่ีเปนเลศิ (หนา 16) และแนวทาง
การใหคะแนน (หนา 130-131) เพื่อปรบั ปรงุ และใหไดมาซ่ึงผลลัพธทย่ี ั่งยนื โรงเรยี นที่ไดร บั
รางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ไดรับการยอมรับวา
เปนโรงเรียนตนแบบระดับประเทศ โรงเรียนเหลาน้ีไดแลกเปลี่ยนเรียนรูวิธีปฏิบัติท่ีเปนเลิศ
และเปนแรงบันดาลใจใหโรงเรียนอื่นๆ ปรับปรุงการปฏิบัติการและผลลัพธของตนเอง
ซึ่งสงผลดีตอ การพฒั นาคณุ ภาพการศึกษาของประเทศไทย

เกณฑมีเจตจาํ นงที่เรยี บงา‹ ย

เจตจาํ นงของเกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน
คือ การชวยโรงเรียน ไมวาขนาดใดหรืออยูในสังกัดใด ตอบคําถามที่ทาทาย 3 ขอดังนี้ :
1) โรงเรียนดําเนินการไดดีเทาที่ควรเปนหรือไม 2) โรงเรียนรูไดอยางไร และ 3) โรงเรียน
ควรปรบั ปรงุ หรอื เปลี่ยนแปลงอะไร ดว ยวิธกี ารอยา งไร

จากการทาทายตนเองดวยการตอบคําถามของเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงาน
คณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน เพอ่ื ผลการดาํ เนนิ งานทเ่ี ปน เลศิ โรงเรยี นสาํ รวจตนเองวา
ไดด าํ เนนิ การวดั ผลสาํ เรจ็ ในสงิ่ ทสี่ าํ คญั ตอ โรงเรยี นแลว หรอื ไม คาํ ถามของเกณฑค รอบคลมุ
7 ดา นทสี่ าํ คญั ในการจดั การและการดาํ เนนิ การของโรงเรยี น (แบง ยอ ยออกเปน กระบวนการ
6 หมวด และผลลัพธ 1 หมวด) ไดแก

1. การนําองคกร
2. กลยทุ ธ
3. นักเรียนและผมู สี ว นไดสวนเสยี
4. การวัด การวิเคราะห และการจัดการความรู
5. บคุ ลากร
6. การปฏิบตั กิ าร
7. ผลลัพธ

เกณฑส ง‹ เสรมิ ใหเŒ กดิ มมุ มองเชิงระบบ

มมุ มองเชงิ ระบบ หมายถงึ การบรหิ ารจดั การองคป ระกอบทงั้ หมดของโรงเรยี นใหเ ปน
หนง่ึ เดยี วเพอ่ื ใหเ กดิ ความสาํ เรจ็ อยา งตอ เนอ่ื ง โครงสรา งและกลไกการบรู ณาการของระบบ
ไดแก คา นิยมและแนวคดิ หลกั เกณฑ 7 หมวดทม่ี ีการปฏิบัตทิ ่ีเก่ียวเนอื่ งกนั และแนวทาง
การใหค ะแนน

13

ลกั ษณะที่สําคัญของเกณฑ
การม‹งุ เนŒนท่ีค‹านยิ มและแนวคดิ หลัก

เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน มีพื้นฐาน
มาจาก “คา นยิ มและแนวคดิ หลกั 11 ประการ” (หนา 11) ซงึ่ เปน รากฐานสาํ หรบั การบรู ณาการ
ผลการดําเนินการท่ีสําคัญและขอกําหนดการปฏิบัติการภายใตกรอบท่ีมุงเนนผลลัพธ
ซงึ่ จะสรา งพนื้ ฐานสาํ หรับการปฏบิ ัติ ขอมลู ปอ นกลบั และความสําเร็จอยางตอ เนื่อง:

1. มุมมองเชิงระบบ (Systems perspective)
2. การนําองคก รอยา งมีวสิ ัยทัศน (Visionary leadership)
3. ความเปน เลิศทมี่ งุ เนน นกั เรยี น (Student-focused excellence)
4. การใหความสําคญั กับบุคลากร (Valuing people)
5. การเรียนรูระดับองคกรและความคลอ งตัว (Organizational learning and agility)
6. การมุง เนน ความสาํ เรจ็ (Focus on success)
7. การจัดการเพื่อนวัตกรรม (Managing for innovation)
8. การจัดการโดยใชข อมูลจริง (Management by fact)
9. ความรบั ผดิ ชอบตอสงั คม (Societal responsibility)
10. จรยิ ธรรมและความโปรงใส (Ethics and transparency)
11. การสง มอบคณุ คาและผลลัพธ (Delivering value and results)

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-256014

การมุง‹ เนนŒ กระบวนการ

กระบวนการ หมายถึง วิธกี ารตางๆ ทีโ่ รงเรียนใชเ พือ่ ทําใหงานสําเร็จ เกณฑรางวัล
คุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ชวยใหโรงเรียนตรวจประเมิน
และปรบั ปรงุ กระบวนการตาม 4 ปจจัยเหลาน้ี

1. แนวทาง (Approach) หมายถงึ การออกแบบและการเลอื กกระบวนการ วิธกี าร
และตัววดั ท่มี ปี ระสิทธิผล

2. การถายทอดสูการปฏิบัติ (Deployment) หมายถึง การนําแนวทางไปปฏิบัติ
อยา งคงเสนคงวาท่วั ทงั้ องคก ร

3. การเรียนรู (Learning) หมายถึง การประเมินความกาวหนาและการไดมา
ซ่งึ ความรูใ หม รวมทงั้ การเสาะหาโอกาสสาํ หรบั การสรางนวัตกรรม

4. การบูรณาการ (Integration) หมายถึง ความสอดคลองระหวางแนวทางกับ
ความจําเปนขององคกร การทําใหม่ันใจวาตัววัด สารสนเทศและระบบการปรับปรุงเสริม
ซ่ึงกันและกันระหวางกระบวนการและหนวยงาน และสรางความสอดคลองระหวาง
กระบวนการและการปฏิบตั ิการทว่ั ทงั้ องคก รเพอ่ื ใหบรรลเุ ปา ประสงคระดบั องคกรท่ีสําคัญ

15

การมุง‹ เนนŒ ผลลัพธ

เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ช้ีนํา
ใหโ รงเรยี นประเมนิ ผลลพั ธจ าก 3 มุมมอง

• มมุ มองภายนอก (นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี อ่นื มองโรงเรียนอยา งไร)
• มมุ มองภายใน (การปฏบิ ตั กิ ารของโรงเรยี นมปี ระสทิ ธภิ าพและประสทิ ธผิ ลอยา งไร)
• มมุ มองอนาคต (โรงเรียนมกี ารเรยี นรูและการเตบิ โตหรอื ไม)
เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน กําหนด
ใหแ สดงผลลพั ธท ค่ี รอบคลมุ ทกุ ประเดน็ สาํ คญั ของโรงเรยี น เนอื่ งจากองคป ระกอบของตวั วดั
เปนสิ่งที่ทําใหมั่นใจวากลยุทธของโรงเรียนมีความสมดุลระหวางผูมีสวนไดสวนเสีย
ท่ีสําคัญกับวัตถุประสงคตางๆ ตลอดจนเปาประสงคระยะส้ันและระยะยาว เกณฑรางวัล
คุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐานชวยใหโรงเรียนประเมินผลลัพธ
ตาม 4 ปจ จยั เหลาน้ี
1. ระดบั (Level) หมายถงึ ผลการดําเนินการปจ จบุ นั ในมาตรวดั ทีเ่ หมาะสม
2. แนวโนม (Trend) หมายถงึ ทิศทางและอัตราการเปลย่ี นแปลงของผลลัพธ
3. การเปรียบเทียบ (Comparison) หมายถึง ผลการดาํ เนนิ การขององคก รเทียบกบั
องคกรอน่ื ทีเ่ หมาะสม เชน คแู ขงหรอื องคก รที่คลายคลึงกนั และเทียบกบั ระดบั เทยี บเคียง
หรือผนู าํ ทางการศึกษา
4. การบูรณาการ (Integration) หมายถึง ขอบขายของความสําคัญของผลลัพธ
ท่ีองคกรใชติดตามดู และการใชผลลัพธน้ันเพ่ือสนับสนุนเปาประสงคระดับองคกรและ
การปรบั เปลี่ยนแผน

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-256016

การม‹งุ เนŒนการปฏิบัติท่ีเก่ยี วเนอื่ งกนั

การปฏิบัติที่เก่ียวเนื่องกันระหวางเกณฑหมวดตางๆ เปนองคประกอบที่สําคัญ
ของมุมมองเชิงระบบในเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา
ข้นั พน้ื ฐานตัวอยางการปฏบิ ัตทิ ีเ่ กย่ี วเนอื่ งกนั เชน

• การปฏบิ ัตทิ เ่ี กี่ยวเน่อื งกันระหวางกระบวนการและผลลพั ธท่เี กิดขึน้
• ความจาํ เปน ของขอ มลู ในกระบวนการวางแผนกลยทุ ธแ ละการปรบั ปรงุ การปฏบิ ตั กิ าร
• การปฏิบัติทเ่ี กี่ยวเน่ืองกนั ระหวา งการวางแผนบุคลากรกับการวางแผนกลยทุ ธ
• ความจําเปนของความรูเก่ียวกับนักเรียนและตลาดในการสรางกลยุทธและ
แผนปฏบิ ัตกิ าร
• การปฏิบัติที่เกี่ยวเน่ืองกันระหวางแผนปฏิบัติการและการเปล่ียนแปลงท่ีจําเปน
ในระบบงานขององคกร

การมุง‹ เนนŒ การปรับปรงุ

เกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐานชว ยใหโ รงเรยี น
เขาใจและตรวจประเมินโรงเรียนวาไดประสบผลสําเร็จในส่ิงท่ีสําคัญตอโรงเรียนในระดับใด
โรงเรยี นมกี ารถา ยทอดกระบวนการไปสกู ารปฏบิ ตั ใิ นระดบั พฒั นาการใด ผลลพั ธข องโรงเรยี น
ดีในระดับใด โรงเรียนไดเรียนรูและปรับปรุงหรือไม และแนวทางของโรงเรียนตอบสนอง
ความจาํ เปน ของโรงเรยี นไดด ใี นระดบั ใด แนวทางการใหค ะแนน (หนา 130-131) แสดงใหเ หน็
ถงึ มิติของกระบวนการและผลลพั ธท ่อี ธิบายขา งตน

ในขณะที่โรงเรียนตอบคําถามตามเกณฑ และประเมินผลการตอบของตนเอง
กับแนวทางการใหคะแนน โรงเรียนจะสามารถระบุจุดแข็งและโอกาสในการปรับปรุง
ท้ังภายในเกณฑแตละหมวดและระหวางหมวด เมื่อโรงเรียนใชเกณฑรางวัลคุณภาพ
แหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อบริหารจัดการผลการดําเนินการ
ของโรงเรยี น จะเกดิ การทาํ งานประสานกนั ระหวา งกระบวนการทสี่ าํ คญั และขอ มลู ปอ นกลบั
ระหวา งกระบวนการกับผลลพั ธ ซง่ึ จะนําไปสูวงจรการปรบั ปรุง และเม่อื โรงเรียนใชเกณฑน้ี
อยางตอเน่ือง โรงเรียนจะไดเรียนรูเกี่ยวกับตนเองมากข้ึน และจะสามารถระบุวิธีที่ดีที่สุด
ในการเสริมสรางจุดแขง็ ปดชองวา ง และสรา งนวตั กรรม

17 เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560

เกณฑร างวลั คณุ ภาพแห‹งสาํ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พน้ื ฐาน
สามารถปรบั ใชŒไดŒ

เกณฑไมไดกําหนดวาโรงเรียนควรจัดโครงสรางหรือการปฏิบัติการอยางไร
ในโครงรางองคกร (หนา 21-26) โรงเรียนจะอธิบายวาอะไรเปนสิ่งสําคัญตอโรงเรียน
(สภาพแวดลอ มการปฏบิ ตั กิ าร ความสมั พนั ธทส่ี ําคญั สภาพแวดลอ มเชิงแขง ขนั และบริบท
เชิงกลยทุ ธ) เกณฑสนับสนุนใหโ รงเรียนใชแนวทางที่สรางสรรค ปรบั เปลย่ี นไดแ ละยดื หยนุ
ซึ่งจะเอ้ือใหเกิดการปรับปรุงอยางตอเนื่องและอยางกาวกระโดดดวยนวัตกรรม เกณฑ
สนบั สนนุ ใหโ รงเรยี นเลอื กใชเ ครอ่ื งมอื ทเ่ี หมาะสมและมปี ระสทิ ธผิ ลทสี่ ดุ เพอ่ื ชว ยใหโ รงเรยี น
ปรบั ปรุง (เชน Lean, Six Sigma, ISO 9000, Balanced Scorecard, Plan-Do-Check-Act
[PDCA]) หากใชงานอยา งเหมาะสม เครือ่ งมอื เหลานีจ้ ะชวยใหโ รงเรียนบรรลคุ วามเปนเลศิ

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-256018

เกณฑรางวัลคณุ ภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พนื้ ฐาน
OBECQA ป‚ 2559-2560
กรอบความคิดของเกณฑ

เกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน OBECQA
เพ่อื ผลการดาํ เนินงานที่เปน เลิศ: มุมมองเชงิ ระบบ

ระบบของการดําเนินการท่ีเปนเลศิ ประกอบดวยเกณฑ 6 หมวดท่อี ยูสวนกลางของ
ภาพซึง่ ระบุกระบวนการและผลลัพธท่ีองคก รบรรลุ

ผลการดาํ เนนิ การทเ่ี ปน เลศิ ตอ งอาศยั การนาํ องคก รทเี่ ขม แขง็ และแสดงใหเ หน็ เดน ชดั
ในภาพ 1 คําวา “บูรณาการ” ทก่ี ลางภาพ แสดงใหเ หน็ วา ทุกองคป ระกอบของระบบเชอ่ื ม
โยงกนั

ลกู ศรแนวนอนตรงกลาง แสดงการเชอื่ มโยงทส่ี าํ คญั ระหวา งกลมุ การนาํ องคก ร (หมวด
1, 2, และ 3) กบั กลมุ ผลลพั ธ (หมวด 5, 6, และ 7) และยงั แสดงถึงความสัมพนั ธโ ดยตรง
ระหวางกลุม การนําองคกรและกลมุ ผลลพั ธ

ลูกศรแนวต้ังที่กลางภาพ แสดงความสัมพันธแบบ 2 ทิศทาง ระหวางพ้ืนฐานของ
ระบบ ซ่ึงใหสารสนเทศและขอมูลปอนกลับสําหรับกระบวนการที่สําคัญกับสภาพแวดลอม
ขององคกร

ภาพประกอบ 1 Criteria for Performance Excellence Framework* : OBECQA

19

โครงสรŒาง เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560
เกณฑร างวัลคุณภาพแหง‹ สาํ นักงานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พ้ืนฐาน

เพ่ือผลการดาํ เนินงานที่เปนš เลิศ
(Criteria for Performance Excellence Structure)

เกณฑทั้ง 7 หมวดประกอบดว ยหัวขอและประเดน็ พิจารณา

หัวขอŒ

เกณฑม ที งั้ หมด 17 หวั ขอ และอกี 2 หวั ขอ ในโครงรา งองคก ร แตล ะหวั ขอ มจี ดุ มงุ เนน
ทีเ่ ฉพาะเจาะจง หัวขอเหลา น้แี บง ออกเปน 3 กลุม ตามประเภทของสารสนเทศทต่ี อ งการ

• โครงรางองคก ร ถามเพ่อื ใหโรงเรียนระบสุ ภาพแวดลอมของโรงเรยี น
• หวั ขอทเี่ ปน กระบวนการ (หมวด 1-6) ถามเพือ่ ใหโ รงเรยี นระบกุ ระบวนการตา งๆ
ของโรงเรยี น
• หวั ขอ ทเี่ ปน ผลลพั ธ (หมวด 7) ถามเพอื่ ใหโ รงเรยี นรายงานผลลพั ธข องกระบวนการ
ตา งๆ ของโรงเรยี น ดหู นา 19 สําหรบั ดูรายชื่อหวั ขอ และคะแนน

หมายเหตขุ องหัวขอŒ

หมายเหตุของหัวขอ มเี พ่อื
(1) อธบิ ายคําหรอื ขอกําหนดของแตล ะหวั ขอ
(2) แนะนําและใหต ัวอยางวิธีการตอบตามขอกาํ หนดของหัวขอ และ
(3) ชใี้ หเหน็ การปฏบิ ัตทิ ่ีเกี่ยวเน่อื งกันที่สาํ คญั กบั หัวขออ่นื ๆ
หมายเหตขุ องหัวขอท่ีใชตวั อกั ษรตัวเอยี ง เปน คาํ อธิบายสําหรับองคก รทไี่ มแ สวงหา
ผลกําไร

ประเด็นพิจารณา

ในแตล ะหัวขอ มปี ระเด็นพจิ ารณาอยางนอยหนง่ึ ประเดน็ (ใชตวั อกั ษร ก., ข. และ ค.)

ขŒอกาํ หนด

ในเกณฑ แสดงดวยคาํ ถามหรือการใหอ ธบิ ายโดยแบง ออกเปน 3 ระดบั
• ขอ กาํ หนดพ้ืนฐาน (Basic requirements) คอื คาํ ถามท่ีตามหลังหวั ขอหลัก
• ขอกําหนดโดยรวม (Overall requirements) แสดงดวยคําถามตัวอักษรเขม
คาํ ถามชนี้ าํ เหลาน้เี ปน จดุ เริ่มตนในการตอบขอ กาํ หนดของเกณฑ
• ขอกําหนดยอย (Multiple requirements) เปนคําถามเดี่ยวๆ ในแตละประเด็น
พิจารณา รวมท้ังคําถามท่ีเปนตัวอักษรเขม คําถามแรกแสดงถึงส่ิงที่สําคัญที่สุดในชุด
คําถามนนั้

เกณฑรางวัลคณุ ภาพแห‹งสาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พ้น� ฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560
20
รปู แบบของหัวขอ

ภาพประกอบ 2 รูปแบบของหัวขอ

21

หวั ขอŒ ของเกณฑ

โครงรา‹ งองคกร
1. ลกั ษณะองคกร
2. สภาวการณข ององคกร
หมวดและหวั ขอตา ง ๆ คะแนน
หมวด 1 การนําองคกร 110
1.1 การนําองคก รโดยผนู ําระดบั สงู 60
1.2 การกาํ กับดแู ลองคกรและความรับผดิ ชอบตอ สังคม 50
หมวด 2 กลยทุ ธ 95
2.1 การจัดทาํ กลยุทธ 45
2.2 การนาํ กลยทุ ธไปสกู ารปฏิบตั ิ 50
หมวด 3 นักเรียนและผูมีสวนไดสว นเสยี 95
3.1 เสียงของนักเรียนและผูมีสวนไดส ว นเสยี 45
3.2 ความผกู พันของนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส วนเสีย 50
หมวด 4 การวดั การวเิ คราะห และการจดั การความรู 100
4.1 การวดั การวิเคราะห และการปรบั ปรุงผลการดําเนินการของโรงเรียน 55
4.2 การจดั การความรู สารสนเทศ และเทคโนโลยสี ารสนเทศ 45
หมวด 5 บคุ ลากร 100
5.1 สภาพแวดลอมของบุคลากร 45
5.2 ความผกู พันของบคุ ลากร 55
หมวด 6 การปฏิบัตกิ าร 100
6.1 กระบวนการทํางาน 55
6.2 ประสทิ ธผิ ลของการปฏิบัติการ 45
หมวด 7 ผลลพั ธ 400 เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-2560
7.1 ผลลัพธด านหลกั สูตรและกระบวนการ 120
7.2 ผลลัพธด านนกั เรียนและผูม ีสวนไดส วนเสีย 75
7.3 ผลลัพธดา นบุคลากร 75
7.4 ผลลพั ธด า นการนาํ องคก รและการกํากบั ดูแลองคก ร 65
7.5 ผลลัพธด านการเงนิ และตลาด 65

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขันพ�้นฐาน OBECQA ป‚ 2559-256022

คาํ อธิบายเพือ่ การอ‹านเกณฑ

1. คําศัพทที่สําคัญ เพ่ือใชในเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขัน้ พน้ื ฐาน สงั เกตไดจ าก

1.1 คาํ ท่ขี ดี เสนใต ในเนื้อหาเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสาํ นักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขน้ั พื้นฐาน

1.2 คาํ ทพ่ี มิ พเ ปน ตวั พมิ พใ หญ คาํ เหลา นส้ี ามารถดคู วามหมายไดจ ากอภธิ านศพั ท
หนา 98

2. หวั ขอ ตา งๆ ในเนอ้ื หาเกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา
ขั้นพนื้ ฐาน แบงออกเปน 3 กลุม ไดแ ก

บทนํา อธบิ ายสภาพแวดลอ มขององคก ร
หมวด 1-6 อธบิ ายกระบวนการตางๆ ของโรงเรยี น
หมวด 7 แสดงผลลพั ธจากกระบวนการตา งๆ ของโรงเรียน
3. คาํ ทเ่ี ปน ตวั เอียงในหมายเหตุ เปน คาํ อธบิ ายสําหรบั องคกรไมแ สวงหาผลกาํ ไร
4. (*) หมายถึง การตอบในประเด็นน้ี ใหพจิ ารณาตามความเหมาะสม
5. ในขอกําหนดตางๆ ของประเด็นพิจารณา ที่มีตัวเลขในวงเล็บ เชน [1.1ก (3)]
ประกอบดว ยคําถามหลายคําถาม คําถามเหลาน้ีมีความสัมพันธเ ก่ียวของกัน และไมจําเปน
ตอ งแยกตอบแตล ะคาํ ถาม คาํ ถามยอ ยเหลา นใ้ี ชเ ปน แนวทางในการทาํ ความเขา ใจวา ตอ งใช
สารสนเทศใดในการตอบ
6. หมายเหตทุ า ยเกณฑแ ตล ะหวั ขอ มีจดุ ประสงค 3 ประการ คอื
(1) อธิบายคาํ หรอื ขอ กําหนดของแตล ะหัวขอใหชดั เจน
(2) แนะนําและใหต วั อยา งวิธีการตอบตามขอ กําหนดของหวั ขอ
(3) ชใ้ี หเ หน็ การปฏิบัตทิ ่ีเกย่ี วเนอ่ื งกนั ทีส่ าํ คญั กับหัวขออนื่
โดยสรุปจดุ ประสงคของหมายเหตุ คอื เพื่อชว ยใหโ รงเรยี นสามารถตอบคําถาม
ตา งๆ ตามขอกาํ หนดของหัวขอไดชัดเจนยิ่งขนึ้

7. หนังสือเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
ป 2559-2560 เลมน้ี จะใชในการดาํ เนินงานในป 2559-2560 สาํ หรบั โรงเรียนที่สนใจสมคั ร
ขอรับรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน สามารถพิจารณา
รายละเอียด ไดจากคูมือการสมัครขอรับรางวัลคุณภาพแหงสํานักงานคณะกรรมการ
การศึกษาข้ันพ้ืนฐานปน้ันๆ โดยขอรับไดท่ีสํานักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย
(สมป.) สํานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพื้นฐาน

23

เกณฑรางวลั คุณภาพแหง‹ สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พน้ื ฐาน Organizational Profile
OBECQA

เร่ิมตนŒ ดวŒ ยโครงร‹างองคกร (Begin with the Organization Profile)

โครงรา งองคก ร คอื ภาพรวมขององคก ร ซงึ่ เปน สงิ่ สาํ คญั ทม่ี อี ทิ ธพิ ลตอ วธิ กี ารดาํ เนนิ งาน
และเปน ความทาทายสําคัญท่อี งคก รเผชญิ อยู

โครงรา งองคก ร จะทาํ ใหเ ขา ใจองคก รลกึ ซงึ้ เกยี่ วกบั ปจ จยั ภายในและภายนอกทสี่ าํ คญั
ซงึ่ กาํ หนดสภาพแวดลอ มดา นการดาํ เนนิ งาน ปจ จยั เหลา น้ี ไดแ ก วสิ ยั ทศั น (VISION) พนั ธกจิ
(MISSION) คานิยม (VALUES) สมรรถนะหลักขององคกร (CORE COMPETENCY)
สภาพแวดลอมดานการแขงขัน ความทาทายและความไดเปรียบเชิงกลยุทธ ผลกระทบตอ
วธิ กี ารดาํ เนนิ งานและการตดั สนิ ใจขององคก ร ดงั นน้ั โครงรา งองคก รจะชว ยใหเ ขา ใจองคก ร
ไดดีข้ึนในบริบทของการดําเนินงาน ขอกําหนดที่สําคัญเพื่อใหบรรลุผลสําเร็จของการจัด
การศึกษา ทั้งในปจจุบันและอนาคต และความยั่งยืนขององคกร รวมท้ัง ความตองการ
โอกาสและขอ จาํ กัดทมี่ ีผลตอ ระบบการจัดการผลการดําเนนิ การขององคก ร

บทนํา : โครงร‹างองคก ร (Organizational Profile)

โครงรางองคกรมี 2 สวน ดงั น้ี
1. ลักษณะองคก ร (Organizational Description)
2. สภาวการณขององคกร (Organizational Situation)

เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขน �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

บท ํนา : โครง ‹รางองคกร 24
1. ลักษณะองคกร (Organizational Description) :
เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 คุณลักษณะท่ีสําคญั ของโรงเรียน คืออะไร
ใหอธบิ ายโดยตอบคําถามตอ ไปนี้
ก. สภาพแวดลอ มขององคก ร (Organizational Environment)
(1) หลกั สตู ร (Product Offerings) โรงเรียนมีหลักสูตรหรือโปรแกรมการจดั
การเรยี นการสอนทสี่ ําคญั อะไรบาง
• ความสาํ คญั เชงิ เปรยี บเทยี บของแตล ะหลกั สตู รหรอื โปรแกรมการเรยี น
การสอนท่ีสง ผลตอ ความสําเรจ็ ของโรงเรียน คอื อะไร
• กลไกที่โรงเรียนใชในการจัดการการเรียนการสอนใหนักเรียนจบ
การศึกษาอยา งมคี ณุ ภาพตามหลกั สูตร คอื อะไร
(2) วสิ ยั ทัศน พนั ธกจิ และคา นยิ ม (VISION, MISSION and VALUES)
วิสัยทัศน พันธกิจ และคานิยม ท่ีโรงเรียนไดประกาศไวคืออะไร
สมรรถนะหลักของโรงเรียน (CORE COMPETENCIES) คืออะไร และ
มคี วามเกี่ยวของอยางไรกบั พันธกิจของโรงเรียน
(3) ลักษณะโดยรวมของบุคลากร (WORKFORCE Profile) ลักษณะ
โดยรวมของบคุ ลากรคืออะไร
• มกี ารจาํ แนกบคุ ลากรออกเปน กลมุ และประเภทอะไรบา ง และกลมุ เหลา นี้
มขี อ กําหนดดา นการศกึ ษาระดบั ใด
• ปจจัยที่สําคัญท่ีทําใหบุคลากรมุงม่ันในการทํางานเพื่อบรรลุวิสัยทัศน
และพันธกิจของโรงเรียนคืออะไร
• มีกลุม อะไรบา งทจ่ี ดั ตง้ั ใหท ําหนาท่ีเจรจาสิทธิประโยชนกับโรงเรียน
• สิทธิประโยชนและขอกําหนดพิเศษดานสุขภาพและความปลอดภัย
ที่สาํ คัญของบุคลากรมีอะไรบา ง
(4) สินทรัพย (Assets) โรงเรยี นมีอาคารสถานท่ี เทคโนโลยี ครภุ ัณฑ และ
อุปกรณทสี่ าํ คัญตอการบริหารจัดการหลกั สตู ร อะไรบา ง
(5) กฎระเบยี บขอ บงั คบั (Regulatory Requirements) โรงเรยี นดาํ เนนิ งาน
ภายใตสภาพแวดลอมดานกฎระเบียบขอบังคับท่ีสําคัญอะไรบางในดาน
ตอ ไปน้ี
• กฎระเบียบดานอาชวี อนามยั และความปลอดภัย
• ขอ กําหนดดานมาตรฐานการประกนั คุณภาพการศึกษา
• กฎ ระเบยี บ เกยี่ วกบั หลกั สตู ร การจดั การเรยี นการสอน และการบรกิ าร
เสริมพเิ ศษ
• กฎระเบยี บเกยี่ วกบั การปฏบิ ตั ิงานทางการศกึ ษา
• กฎระเบยี บขอ บงั คับดานการเงินและสิ่งแวดลอม

25

ข. ความสมั พนั ธร ะดบั องคกร (Organizational Relationships) Organizational Profile
(1) โครงสรา งองคก ร (Organizational Structure) โครงสรา งองคก รและระบบ
การกํากับดูแลองคกร (GOVENANCE system) ของโรงเรียนมีลักษณะ
อยางไร ระบบการรายงานระหวางคณะกรรมการการกํากับดูแลองคกร
ผูนําระดับสูง หนว ยงานตน สงั กัด มีลกั ษณะเชน ใด (*)
(2) นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี (STUDENTS and STAKEHOLDERS)
สวนตลาดหรือเขตพ้ืนที่บริการ (Catchment Area) กลุมนักเรียนและ
ผมู สี ว นไดส ว นเสยี ทสี่ าํ คญั จาํ แนกตามหลกั สตู รของโรงเรยี นมอี ะไรบา ง (*)
• ความตองการและความคาดหวังท่ีสําคัญของกลุมนักเรียนและผูมี
สวนไดสวนเสียตอหลักสูตรและการบริการตางๆ มีอะไรบาง และ
มีความแตกตางกนั อยางไร
(3) ผสู ง มอบและพนั ธมติ ร (Suppliers and PARTNERS) ผสู ง มอบ พนั ธมติ ร
และผูใหความรวมมือ (COLLABORATORS) ที่สําคัญมีประเภทใดบาง
และมีบทบาทอะไรในระบบงานของโรงเรียน โดยเฉพาะอยางยิ่งในสวน
ท่ีเกี่ยวของกับการจัดการเรียนการสอน การจบหลักสูตรของนักเรียน
และการยกระดบั ความสามารถในการแขง ขนั ของโรงเรียน
• โรงเรยี นมกี ลไกทสี่ าํ คญั อะไรในการสอื่ สารแบบสองทศิ ทางกบั ผสู ง มอบ
พันธมิตร และผูใหค วามรว มมือ
• ผูสงมอบ พันธมิตร และผูใหความรวมมือมีสวนรวมอะไรในการ
สรางนวตั กรรมใหแกโ รงเรยี น
• ขอกําหนดท่ีสําคัญของหวงโซอุปทาน (Supply-chain) ของโรงเรียน
คอื อะไร (พจิ ารณาจากระบบการบริหารจดั การหลักสตู ร)

เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขน �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

บท ํนา : โครง ‹รางองคกร 26

เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 หมายเหตุ :
หมายเหตุ 1ก(1)

หลักสูตรหรือผลิตภัณฑ (Product offerings) หมายถึง หลักสูตรสถานศึกษา
ซึ่งประกอบดวยหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551และสาระ
การเรียนรูระดบั ทอ งถิน่

โปรแกรมการจัดการเรียนการสอน หมายถึง แผนงาน/โครงการการจัดการเรียน
การสอนตามหลักสูตรสถานศึกษา เชน โครงการจัดการเรียนการสอนภาคภาษาอังกฤษ
(English Program) International Program หรอื โครงการหอ งเรยี นพเิ ศษท่เี นน เฉพาะดา น
เปน ตน
หมายเหตุ 1ก(2)

สมรรถนะหลักของโรงเรียน (Core Competencies) หมายถึง เรื่องท่ีโรงเรียน
มคี วามเชยี่ วชาญมากทสี่ ดุ เปน ความสามารถเชงิ กลยทุ ธท สี่ าํ คญั ซง่ึ เปน แกนหลกั ในการทาํ ให
โรงเรยี นบรรลพุ นั ธกจิ หรอื ทาํ ใหไ ดเ ปรยี บในสภาพแวดลอ มของการใหบ รกิ ารทางการศกึ ษา
ของตนเอง
หมายเหตุ 1ก(3)

กลุมและประเภทของบุคลากร (รวมถึงกลุมที่ทําหนาท่ีเจรจาสิทธิประโยชนตาง ๆ
เชน ชมรมครู ลูกจางประจํา ลูกจางชั่วคราว) อาจจัดแบงตามประเภทของงาน หรือ
ตามสถานะสภาพแวดลอมในการทาํ งาน และใหร วมถงึ นกั ศกึ ษาฝก ประสบการณ
หมายเหตุ 1ข(2)

ความตองการและความคาดหวังของกลุมนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย หมายถึง
การสงมอบที่ ตรงเวลา การจบช้ันสูงสุดของแตละระดับช้ันเรียนตามที่หลักสูตรกําหนด
เชน ประถมศกึ ษา 6 ป มธั ยมศกึ ษาตอนตน 3 ป มัธยมศึกษาตอนปลาย 3 ป การไดศกึ ษา
ตอตามเสนทางท่ีคาดหวังและเหมาะสมกับศักยภาพของผูเรียนแตละคน ความปลอดภัย
การปอ งกันภยั การจัดสวสั ดิการและการใหบ รกิ ารทม่ี คี ุณภาพ การใชเทคโนโลยีที่เหนอื ช้ัน
การตอบสนองอยา งรวดเรว็ การตดิ ตามผเู รยี นหลงั จบการศกึ ษา และ การจดั เสรมิ ภาษาตา ง ๆ
นอกเหนอื จากภาษาองั กฤษ
หมายเหตุ 1ข(2)

ความตองการของกลุมผูมีสวนไดสวนเสียอาจรวมถึงพฤติกรรมที่แสดงถึง
ความรับผิดชอบตอสังคม และการบริการชุมชน อาจรวมถึงการลดตนทุนของการบริหาร
จดั การ การสง รายงานผลการเรยี นและพฤตกิ รรมของนักเรยี น
หมายเหตุ 1ข(3)

หวงโซอุปทาน (Supply-chain) เปนกระบวนการของการบริหารจัดการทุกข้ันตอน
ทเี่ กี่ยวขอ งกบั ผสู งมอบ (Supplier), ปจจัยนําเขา (Input) เชน นักเรยี น บคุ ลากร เทคโนโลยี
วัสดุอุปกรณ, กระบวนการจัดการเรียนการสอน (Process), ผลลัพธที่ไดจากกระบวนการ
จัดการเรียนการสอน (Output), และสงมอบคุณคาท่ีดีท่ีสุดใหแกนักเรียน (Customer)
(พิจารณาจากอภิธานศัพท Work systems หนา 120)

27

2. สภาวการณข ององคกร (Organizational Situation) : Organizational Profile
สภาวการณเชิงกลยุทธของโรงเรยี น คอื อะไร
ใหอ ธบิ ายโดยตอบคาํ ถามดังตอ ไปนี้ เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขน �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ก. สภาพแวดลอ มของการแขงขนั (Competitive Environment)
(1) ลาํ ดบั ในการแขง ขัน (Competitive Position) โรงเรียนอยูใ นลาํ ดบั ทีเ่ ทาใด
ในการแขง ขนั ใหอ ธบิ ายขนาดและการเตบิ โตของโรงเรยี น เมอ่ื เปรยี บเทยี บ
กับโรงเรียนท่ีมีหลักสูตรลักษณะเดียวกัน หรือตลาดเดียวกัน โรงเรียน
ท่เี ปนคูแขงมจี าํ นวนเทาไร และประเภทอะไรบา ง
(2) การเปลยี่ นแปลงความสามารถในการแขง ขนั (Competitiveness Changes)
ระบกุ ารเปล่ยี นแปลงที่สาํ คัญ (ถาม)ี ซึ่งมผี ลตอสถานการณใ นการแขง ขนั
ของโรงเรียน รวมถึงการเปล่ียนแปลงท่ีสรางโอกาสสําหรับการสราง
นวตั กรรมและความรวมมือ
(3) แหลงขอมูลเชิงเปรียบเทียบ (Comparative Data) ระบุแหลงที่มาสําคัญ
สําหรับขอมูลเชิงเปรียบเทียบ และเชิงแขงขันทางการศึกษา มีอะไรบาง
มีขอจํากัดอะไรบางในการไดมาซ่ึงขอมูลเหลาน้ี หรือมีขอจํากัดอะไร
ในการใชขอ มูลเหลา น้ี
ข. บรบิ ทเชงิ กลยทุ ธ (Strategic Context)
ระบุความทาทายเชิงกลยุทธและความไดเปรียบเชิงกลยุทธท่ีสําคัญดานการ

จดั การหลกั สตู ร ดา นการปฏบิ ตั กิ าร ดา นความรบั ผดิ ชอบตอ สงั คม และดา นทรพั ยากรบคุ คล
ของโรงเรียน

ค. ระบบการปรบั ปรงุ ผลการดาํ เนนิ งาน (Performance Improvement System)
ระบุองคประกอบสําคัญของระบบการปรับปรุงผลการดําเนินการ รวมถึง

กระบวนการของโรงเรียนสําหรับการประเมินผลและปรับปรุงกระบวนการที่สําคัญของ
โรงเรียน

บท ํนา : โครง ‹รางองคกร 28

เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 หมายเหตุ
หมายเหตุ 2ก

ความเขาใจวาคูแขงคือใครมีจํานวนกี่ราย และคุณลักษณะที่สําคัญของคูแขง
เปนสิ่งจําเปนอยางยิ่งในการกําหนดวาอะไรเปนความไดเปรียบเชิงกลยุทธขององคกร
ในการจัดการศึกษาและขอบขายการใหบริการ (ตลาด) โรงเรียนควรศึกษาตัวอยางจาก
โรงเรียนช้ันนําที่มีความเขาใจอยางลึกซึ้งในสภาพแวดลอมดานการแขงขันในปจจุบัน
รวมถงึ ปจ จัยตางๆ ที่อาจมีผลกระทบตอ การดําเนนิ การในอนาคต
หมายเหตุ 2ข

ความทาทายและความไดเปรียบเชิงกลยุทธ อาจเก่ียวของกับเทคโนโลยี หลักสูตร
และกระบวนการเรยี นการสอน การเงนิ โครงสรางและวัฒนธรรมองคกร ขีดความสามารถ
ของสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สํานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา นักเรียน
และตลาด ช่ือเสียงและการเปนท่ียอมรับโรงเรียน การปฏิบัติการ การบริการท่ีสนับสนุน
นักเรียนและผูปกครองรูปแบบการจัดการศึกษาท่ีเกี่ยวของกับโรงเรียน โลกาภิวัตน
หว งโซคุณคา และผทู ี่เกี่ยวของ รวมถึงสงิ่ ที่ทาํ ใหโ รงเรียนมคี วามโดดเดน เชน การเปนผนู าํ
ดานหลักสูตร การพัฒนาหลกั สตู ร การใหบ ริการ อตั ราของการสรา งนวตั กรรม สถานท่ีต้งั
ของโรงเรียน (ความสะดวกในการเดินทางของนักเรียน) รวมถึงระบบการประกันคุณภาพ
การศึกษา สัดสวนตนทุนการบริหารจัดการ ช่ือเสียงในดานการสงมอบ โปรแกรมหรือ
การบริการ และระยะเวลาทร่ี อรับการบรกิ าร
หมายเหตุ 2ค

ระบบการใหค ะแนนของเกณฑร างวลั คณุ ภาพแหง สาํ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา
ข้ันพื้นฐาน พิจารณาการปรับปรุงผลการดําเนินการ ผานการเรียนรูและการบูรณาการ
เปนมิติการประเมินโรงเรียนตามระบบการใหคะแนน เพื่อประเมินความสมบูรณและ
ระดับการพัฒนาการของแนวทางและวิธีการนําไปปฏิบัติ คําถามน้ีชวยใหโรงเรียนและ
ผูประเมินคุณภาพกําหนดบริบทในภาพรวมของแนวทางท่ีใชปรับปรุงผลการดําเนินการ
ของโรงเรียนที่สอดคลองกับแนวทางท่ีเปนระบบตามเกณฑรางวัลคุณภาพแหงสํานักงาน
คณะกรรมการการศกึ ษาขัน้ พ้นื ฐาน

29

หมวด 1 การนําองคก ร (Leadership) (110 คะแนน) Leadership

ในหมวดการนําองคกรนี้ เปนการตรวจประเมินวา การดําเนินการโดยผูนําระดับสูง
ของโรงเรยี นไดกําหนดนโยบายและสงเสรมิ สนบั สนุนใหโ รงเรยี นมกี ารพฒั นาอยางตอ เนือ่ ง
และยงั่ ยืนอยา งไร รวมท้ังตรวจประเมนิ ระบบกาํ กบั ดูแลโรงเรยี น (GOVERNANCE System)
และวิธีการทโ่ี รงเรยี นใชเพ่อื บรรลุผลดา นกฎหมาย จรยิ ธรรม และความรับผดิ ชอบตอ สงั คม

1.1 การนําองคก รโดยผนู าํ ระดับสงู (Senior Leadership) :
ผูนาํ ระดบั สูงนําองคก รอยางไร (60 คะแนน)
กระบวนการ

ใหอ ธิบายโดยตอบคําถามตอไปน้ี เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ก. วสิ ัยทัศน พันธกิจ และคา นิยม (Vision, Mission and Values)

(1) วิสัยทัศน พันธกิจ และคานิยม (Vision, Mission and Values)
ผนู าํ ระดบั สงู (SENIOR LEADERS) ดาํ เนนิ การอยา งไรในการกาํ หนด
วิสัยทัศน พันธกิจและคานิยม ผูนําระดับสูงดําเนินการอยางไรใน
การถา ยทอดวสิ ยั ทศั น พนั ธกจิ และคานิยม สกู ารปฏบิ ตั ิ โดยผานระบบ
การนาํ องคก ร (LEADERSHIP SYSTEM) ไปยงั บคุ ลากร ผสู ง มอบ พนั ธมติ ร
ผใู หค วามรว มมอื ทส่ี าํ คญั นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี (*) การปฏบิ ตั ติ น
ของผนู าํ ระดบั สงู แสดงใหเ หน็ ถงึ ความมงุ มน่ั ตอ คา นยิ มขององคก รอยา งไร

(2) การสง เสรมิ การประพฤตปิ ฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย และการประพฤตปิ ฏบิ ตั ิ
อยา งมจี รยิ ธรรม (Promoting Legal and Ethical Behavior) การปฏบิ ตั ิ
ตนของผูนําระดับสูงแสดงใหเห็นถึงความมุงมั่นตอการประพฤติ
ปฏบิ ตั ติ ามกฎหมายและ การประพฤตปิ ฏบิ ตั อิ ยา งมจี รยิ ธรรมอยา งไร
ผนู ําระดับสงู สรางสภาพแวดลอมในโรงเรียนเพอ่ื สรางส่ิงเหลา น้อี ยา งไร

หมวด 1 การ ํนาองคกร30
(3) การสรางโรงเรียนที่ประสบความสําเร็จ (Creating a Successful
Organization) ผูน าํ ระดบั สงู ดําเนินการอยางไรในการทาํ ใหโรงเรียน
ประสบความสําเร็จในปจจุบันและอนาคต และดําเนินการอยางไร
ในเรือ่ งตอไปนี้
• สรางสภาพแวดลอมเพื่อใหเกิดการปรับปรุงผลการดําเนินการของ
โรงเรียน ใหบรรลุตามพันธกิจ และวัตถุประสงคเชิงกลยุทธ การเปน
ผนู าํ ในดา นผลการดาํ เนนิ การและการเรยี นรรู ะดบั องคก รและการเรยี น
รขู องบคุ ลากรทกุ กลุม
• สรางวฒั นธรรมการปฏบิ ตั ิงานของบุคลากร เพอื่ สงมอบประสบการณ
ที่มคี ณุ คา สูน กั เรียนอยางตอเน่อื ง และเสริมสรา งความรักความผูกพัน
ของนักเรียนท่มี ีตอ โรงเรียน
• สรางสภาพแวดลอมเพื่อใหเกิดการสรางนวัตกรรมและยอมรับ
ความเสย่ี งทผี่ า นการประเมนิ ผลไดผ ลเสยี อยา งรอบดา น (INTELLIGENT
RISK taking) การบรรลุวัตถุประสงคเชิงกลยุทธ และความคลองตัว
ขององคกร (Organizational Agility)
• การพัฒนาและเสริมสรางทักษะความเปนผูนําใหกับบุคลากร การมี
สวนรวมในการดําเนินงานทุกกิจกรรมของโรงเรียน การวางแผน
ในการพฒั นาบคุ ลากรเพอื่ รองรบั ภาระงานใหมท ไ่ี ดร บั มอบหมาย และ
การพัฒนาผูน ําในอนาคต

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

31

ข. การส่อื สารและผลการดําเนนิ การของโรงเรียน Leadership
(Communication and Organizational PERFORMANCE)
(1) การส่ือสาร (Communication) ผูนําระดับสูง (SENIOR LEADERS) เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ดําเนินการอยางไรในการส่ือสารและสรางความผูกพันกับบุคลากร
(WORKFORCE) ทุกคนในโรงเรียน และดําเนินการอยางไรในเร่ืองดัง
ตอไปน้ี
• กระตุนใหมีการส่ือสารอยางตรงไปตรงมา และเปนไปในลักษณะสอง
ทิศทาง รวมท้ังการใชส่ือสังคมออนไลนอยางมีประสิทธิผลตามท่ีเห็น
สมควร
• ส่ือสารใหทราบถึงการตัดสินใจที่สําคัญและความจําเปนตอการ
เปล่ยี นแปลงของโรงเรยี น
• เพอ่ื เสรมิ สรา งใหม ผี ลการดาํ เนนิ การทด่ี ี และใหค วามสาํ คญั กบั นกั เรยี น
และผูมีสวนไดสวนเสีย โดยมีบทบาทโดยตรงในการจูงใจบุคลากร
ซึ่งหมายรวมถงึ การมีสว นรวมในการใหร างวัลและยกยองชมเชย
(2) การทาํ ใหเ กดิ การปฏบิ ตั อิ ยา งจรงิ จงั (Focus on Action) ผนู าํ ระดบั สงู
(SENIOR LEADERS) ดําเนินการอยางไรใหเกิดการปฏิบัติการ
อยางจริงจังเพื่อใหบรรลุวิสัยทัศน พันธกิจ และคานิยมขององคกร
และดาํ เนินการอยา งไร ในเรื่องดงั ตอไปนี้
• มงุ เนน การปฏบิ ตั งิ านเพอ่ื ใหบ รรลผุ ลการปรบั ปรงุ ผลการดาํ เนนิ การของ
โรงเรยี นอยา งจรงิ จงั
• ทําใหเ กิดการสรา งนวัตกรรมและยอมรบั ความเสี่ยงท่ผี า นการประเมนิ
ผลไดผ ลเสียอยางรอบดา น (INTELLIGENT RISK Taking) และบรรลุ
วิสยั ทศั นของโรงเรยี น
• ระบสุ งิ่ ทตี่ อ งการใหเ กดิ การปฏบิ ตั อิ ยา งจรงิ จงั และการตงั้ ความคาดหวงั
ตอ ผลการดาํ เนนิ การทที่ าํ ใหเ กดิ ความสมดลุ ของคณุ คา (Value) ระหวา ง
นกั เรียนและผูมสี ว นไดส ว นเสยี (Student and Stakeholder)

หมวด 1 การ ํนาองคกร 32

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 หมายเหตุ
หมายเหตุ 1.1

ผลลัพธการดําเนินการขององคกรควรรายงาน ในหัวขอ 7.1-7.5 ผลลัพธดาน
ประสิทธิผลของการนําองคก รและระบบการนาํ องคก รควรรายงานในหัวขอ 7.4
หมายเหตุ 1.1ก(1)

วิสัยทัศนของโรงเรียน ควรเปนตัวกําหนดบริบทของวัตถุประสงคเชิงกลยุทธและ
แผนปฏบิ ตั กิ าร ซง่ึ ไดอธบิ ายไวใ นขอ 2.1 และ 2.2
หมายเหตุ 1.1ก(3)

โรงเรียนที่ประสบความสําเร็จตองมีความสามารถตอบสนองตอความตองการของ
นักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสียในปจจุบัน และดวยการใชความคลองตัวและการบริหาร
จัดการเชิงกลยุทธ โรงเรียนจะตองมีความสามารถในการเตรียมพรอมตอสภาพแวดลอม
ทางการศกึ ษา เศรษฐกจิ สงั คม และการเปลยี่ นแปลงทจี่ ะเกดิ ขน้ึ ในอนาคต การประสบความ
สาํ เรจ็ ในอนาคตอาจตอ งนาํ สกู ารเปลย่ี นแปลงแบบพลกิ โฉมในดา นโครงสรา งและวฒั นธรรม
องคก ร (Transformational Changes) ทง้ั นี้ ควรคาํ นึงถงึ ท้งั ปจจยั ภายในและภายนอกดวย

ปจจัยที่สรางความย่ังยืนใหแกโรงเรียน อาจรวมถึงขีดความสามารถและอัตรากําลัง
ของบคุ ลากร การมีทรพั ยากรพรอ มใชง าน เทคโนโลยี ความรู สมรรถนะหลกั ของโรงเรียน
ระบบงาน สถานท่ี และอุปกรณ ความสาํ เรจ็ ในปจจุบันและในอนาคตอาจไดรบั ผลกระทบ
จากการเปลี่ยนแปลงตางๆ ในดา นตลาดและความช่ืนชอบของนกั เรยี นและผูมีสว นไดส วน
เสีย ในดานการเงนิ และสภาพแวดลอ มดานกฎหมาย กฎระเบยี บและขอ บงั คับ ในบริบท
ของความสําเรจ็ อยางตอ เนอื่ ง แนวคิดเรื่องนวตั กรรมและความกลา เสย่ี งทีผ่ า นการประเมนิ
ผลไดผ ลเสียอยางรอบดาน (Taking Intelligent Risks) ทจ่ี ะทาํ ใหโรงเรียนประสบความสาํ เรจ็
ในอนาคตน้นั รวมถึงนวัตกรรมดานเทคโนโลยีและนวตั กรรมระดบั โรงเรียนดว ย

นอกจากน้ี โรงเรียนที่ประสบความสําเร็จจะตองมีสภาพแวดลอมที่ปลอดภัย และ
มีสวัสดิภาพสําหรับบุคลากรและผูมีสวนไดสวนเสียที่สําคัญ โรงเรียนที่ประสบความสําเร็จ
เปน โรงเรยี นทสี่ ามารถตอบสนองตอ ความเสย่ี งและโอกาสตา งๆ ทเี่ กดิ ขนึ้ จากการพจิ ารณา
ปจจยั สงิ่ แวดลอ มและการเปล่ียนแปลงของสภาวะภมู ิอากาศ

33

หมายเหตุ 1.1ข(1) Leadership
การใชส อ่ื สงั คมออนไลนอ าจรวมถงึ การสง ขา วสารเปน ระยะๆ ทง้ั ภายในและภายนอก

ผานเว็บไซต ทวีต (Tweet) บล็อก (Blogging) และวงสนทนาอิเล็กทรอนิกส (Electronic
Forums) ของบุคลากรนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย รวมท้ังการติดตามเว็บไซตและ
บล็อกภายนอกและตอบสนองกลับตามความเหมาะสม

สําหรับโรงเรียนที่จําเปนตองใชอาสาสมัครมาชวยปฏิบัติงานหรือนักศึกษา
ฝกประสบการณว ิชาชีพครู การตอบคาํ ถามขอ 1.1ข(1) นน้ั ควรจะกลา วถงึ วิธีการท่ีโรงเรยี น
ใชในการส่ือสารและสรางความผูกพันกับอาสาสมัครมาชวยปฏิบัติงานหรือนักศึกษา
ฝก ประสบการณว ชิ าชพี ครดู วย
หมายเหตุ 1.1ข(2)

การมุงเนนการปฏิบัติงานนั้น ใหคํานึงถึงแผนกลยุทธ บุคลากรผูปฏิบัติงาน ระบบ
การทาํ งาน และวสั ดุ ครภุ ัณฑ ท่ีดิน อาคารเรยี นและอาคารประกอบ รวมถึงนวัตกรรมและ
ในสวนของการปรับปรุงพัฒนาที่กําลังดําเนินการอยู ซึ่งสงผลตอการเรียนรูของนักเรียน
เชน การนํานวัตกรรมใหม ๆ มาใชในการจัดการศกึ ษา การนําเทคโนโลยใี หมม าบูรณาการ
ปรบั ปรงุ วธิ กี ารสอน หรอื การสรา งและพฒั นาหลกั สตู รรวมทงั้ โครงการพฒั นาครแู ละบคุ ลากร
นอกจากนก้ี ารมงุ เนน การปฏบิ ตั งิ านยงั รวมถงึ การดาํ เนนิ การอน่ื ๆ เพอ่ื ใหบ รรลวุ ตั ถปุ ระสงค
เชงิ กลยทุ ธข องโรงเรยี นดว ย (ดขู อ 2.2ก(1)) และอาจเกยี่ วขอ งกบั การบรหิ ารการเปลยี่ นแปลง

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

34

หมวด 1 การ ํนาองคกร 1.2 การกํากับดแู ลองคกรและความรบั ผิดชอบตอ สงั คม
(Governance and Societal Responsibilities):
โรงเรียนดาํ เนินการอยา งไรในการกาํ กับดูแล และทําใหบ รรลผุ ล
ดานความรับผิดชอบตอสังคม (50 คะแนน)
กระบวนการ

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 ใหอ ธบิ ายโดยตอบคําถามตอไปนี้
ก. การกํากับดแู ลโรงเรยี น (Organizational GOVERNANCE)

(1) ระบบการกํากับดูแลโรงเรียน (GOVERNANCE System) โรงเรียน
ดําเนินการอยางไรเพื่อใหม่ันใจวามีระบบการกํากับดูแลที่มีความ
รับผิดชอบ โรงเรียนดําเนินการอยางไรในการทบทวนและทําใหประสบ
ความสาํ เรจ็ ในเรอื่ งตา งๆ ทสี่ าํ คญั ในระบบการกาํ กบั ดแู ลโรงเรยี นตอ ไปน้ี
• ภาระความรับผิดชอบในการกระทําของผูนําระดับสูง (SENIOR
LEADERS)
• ภาระความรบั ผิดชอบตอแผนกลยทุ ธ
• ภาระความรบั ผดิ ชอบดา นการเงนิ
• ความโปรง ใสของการดาํ เนินการ
• การสรรหากรรมการในคณะกรรมการกาํ กบั ดแู ลโรงเรยี น และการเปด เผย
ขอมูลเกย่ี วกับคณะกรรมการกํากบั ดูแลโรงเรียน (*)
• การตรวจสอบภายในและภายนอกที่เปน อสิ ระและมีประสทิ ธผิ ล
• การปกปองผลประโยชนของนักเรยี นและผมู สี วนไดส ว นเสยี (*)
• การเตรยี มความพรอ มเพื่อสืบทอดตาํ แหนง สําหรับผนู ําระดับสงู

(2) การประเมินผลการดําเนินการ (PERFORMANCE Evaluation)
โรงเรยี นประเมนิ ผลการดาํ เนนิ การของผนู าํ ระดบั สงู อยา งไร (SENIOR
LEADERS)
• โรงเรียนใชการประเมินผลการดําเนินการเหลาน้ีในการกําหนด
คา ตอบแทนของผูน าํ ระดับสงู อยางไร
• ผูนําระดับสูงและคณะกรรมการกํากับดูแลองคกรใชผลการประเมิน
ขางตนไปพัฒนาตนเองและปรับปรุงประสิทธิผลในการนําองคกร
ของตนเองรวมท้ังระบบการนําองคก รอยางไร

35

ข. การประพฤตปิ ฏิบตั ติ ามกฎหมายและมีจริยธรรม Leadership
(Legal and ETHICAL BEHAVIOR)
(1) การประพฤตปิ ฏิบตั ติ ามกฎหมายและระเบยี บขอบังคับ (Legal and เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
Regulatory Behavior) โรงเรียนไดค าดการณลวงหนา ถงึ ความกงั วล
ของสาธารณะ (Public Concerns) ท่ีมตี อหลักสตู รการจดั การศกึ ษา
และการปฏบิ ตั ิการอยางไร โรงเรียนดาํ เนนิ การอยา งไรในเรอื่ งตอไปน้ี
• การดําเนินการในกรณีท่ีหลักสูตรและการดําเนินงานของโรงเรียน
มีผลกระทบเชิงลบตอ สงั คม
• การคาดการณล ว งหนา ถงึ ความกงั วลของสาธารณะ (Public Concerns)
ที่มีตอหลักสตู รและการปฏบิ ัตกิ ารในอนาคต
• การเตรียมการเชิงรุกตอความกังวลและผลกระทบเหลานี้ ทั้งนี้รวมถึง
การอนุรักษท รพั ยากรธรรมชาติและกระบวนการจดั การหวงโซอุปทาน
ทม่ี ปี ระสิทธิผล (*)
• โรงเรียนมีกระบวนการ ตัววัด และเปาประสงคท่ีสําคัญอะไรเพื่อให
การดําเนินการเปนไปตามระเบียบขอบังคับท่ีกําหนด หรือดีกวา
ทกี่ าํ หนด (*) โรงเรยี นมกี ระบวนการ ตวั วดั และเปา ประสงคท สี่ าํ คญั อะไร
ในการดาํ เนนิ การเรอ่ื งความเสยี่ งทเ่ี กย่ี วขอ งกบั หลกั สตู รและการปฏบิ ตั ิ
การของโรงเรยี น
(2) การประพฤตปิ ฏบิ ตั อิ ยา งมจี รยิ ธรรม (ETHICAL BEHAVIOR) โรงเรยี น
มีการดําเนินการอยางไรในการสงเสริมและสรางความม่ันใจวา
ปฏิสัมพันธท ุกดานขององคกรเปน ไปอยางมีจรยิ ธรรม
• โรงเรยี นมกี ระบวนการ ตวั วดั หรอื ตวั ชว้ี ดั ทส่ี าํ คญั อะไรในการสง เสรมิ และ
กํากับดูแลใหมีการประพฤติปฏิบัติอยางมีจริยธรรมภายใตโครงสราง
ระบบการกํากับดูแลโรงเรียน รวมทั้งการปฏิสัมพันธกับบุคลากร
นักเรียนผูมีสวนไดสวนเสีย โรงเรียนในเขตพื้นที่บริการ อีกทั้งสถาบัน
อดุ มศึกษา สถานประกอบการ หนวยงานท้งั ภาครฐั และเอกชน
• โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการติดตามและดําเนินการในกรณีที่มี
การกระทาํ ทขี่ ัดตอ การประพฤติปฏบิ ัตอิ ยางมจี รยิ ธรรม

หมวด 1 การ ํนาองคกร 36
ค. ความรบั ผิดชอบตอ สังคม (Societal Responsibilities)
เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 (1) ความผาสุกของสังคม (Societal Well-Being) โรงเรียนคํานึงถึง
ความผาสุกและผลประโยชนของสังคมที่เปนสวนหน่ึงในกลยุทธ
และการปฏิบัติการประจําวันอยางไร โรงเรียนมีสวนในการสราง
ความผาสุกแกสังคมอยางไร โดยผานระบบส่ิงแวดลอม สังคม และ
เศรษฐกิจของโรงเรียนที่มีอยู
(2) การสนับสนุนชุมชน (Community Support) โรงเรียนดําเนินการ
สนับสนุนและการสรางความเขมแข็งใหแกชุมชนที่สําคัญ (KEY
communities) ของโรงเรียนอยางไร
• โรงเรียนมีวิธีการกําหนดกิจกรรมท่ีใชประโยชนจากสมรรถนะหลักของ
โรงเรยี น (CORE COMPETENCIES) เขาไปมีสวนรวมสนบั สนุน และ
สรา งความเขมแขง็ ใหแ กชมุ ชนที่สําคญั อยางไร
• ชุมชนที่สําคัญของโรงเรียนมีอะไรบาง และมีวิธีการอยางไรในการ
กาํ หนดชุมชนทสี่ ําคญั ดังกลา ว
• ผนู าํ ระดับสูงและบคุ ลากร รว มมือกนั ในการพฒั นาชมุ ชนน้ันอยางไร

หมายเหตุ :
หมายเหตุ 1.2

ควรนําเรื่องความรับผิดชอบตอสังคมในประเด็นที่มีความสําคัญอยางยิ่งตอ
ความสําเร็จดานการประชาสัมพันธในปจจุบันของโรงเรียนไปใชในการจัดทํากลยุทธ
(ขอ 2.1) และการจดั การกระบวนการ (หมวด 6) ดว ย ในหัวขอผลลพั ธดานการนําองคกร
และความรับผิดชอบตอสังคม ควรประกอบดวยผลลัพธท่ีสําคัญ เชน ผลการปฏิบัติ
ตามระเบียบ ขอบังคับ และกฎหมาย (รวมถึงผลการตรวจสอบดานการเงินตามขอบังคับ)
การลดผลกระทบตอสภาพแวดลอม การปรับปรุงส่ิงแวดลอม โดยใชเทคโนโลยีที่เปนมิตร
ตอ สงิ่ แวดลอ ม (Green Technology) การอนรุ กั ษท รพั ยากร หรอื วธิ กี ารอนื่ ๆ หรอื การปรบั ปรงุ
ผลกระทบตอสังคมโดยกิจกรรมการมีสวนรวมระหวางชุมชนและโรงเรียน ควรรายงาน
เปน ผลลัพธข องหมวดการนําองคกร (ขอ 7.4)

หัวขอน้ีไมครอบคลุมเร่ืองสุขอนามัยและความปลอดภัยของบุคลากรผูปฏิบัติงาน
จงึ ควรอธิบายเรอื่ งนีใ้ นหวั ขอ 5.2 และ หัวขอ 6.2

37

หมายเหตุ 1.2ก(1) Leadership
กระบวนการควบคุมภายในของระบบธรรมาภิบาล ควรครอบคลมุ เร่ืองความโปรงใส
เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ในการทาํ งานของคณะกรรมการสถานศกึ ษา ขอ 1.2ก(1) สาํ หรบั โรงเรยี นทท่ี าํ หนา ทด่ี แู ลรกั ษา
เงินกองทุนสาธารณะ ตองเนนความสําคัญในเร่ืองการดูแลรักษาเงินกองทุนเงินสาธารณะ
และความโปรงใสในการดาํ เนนิ การ
หมายเหตุ 1.2ก(2)

การประเมินผลการดําเนินการของผูนําระดับสูง อาจใชขอมูลท่ีไดจากการประเมิน
โดยผูรวมงาน การประเมินการดําเนินการของผูบริหารอยางเปนทางการ การประเมิน
โดยคณะกรรมการที่ปรึกษาจากภายนอก รวมทั้งขอมูลปอนกลับและผลการสํารวจ
ของบคุ ลากรและผูมสี ว นไดส วนเสียอนื่ ๆ ท่ที ําอยางเปน ทางการหรือไมเปน ทางการ
หมายเหตุ 1.2ข(1)

ควรอธบิ ายถงึ วธิ กี ารทโี่ รงเรยี นดาํ เนนิ การตามกฎหมายและขอ กาํ หนดตา ง ๆ รวมทงั้
มาตรฐานทใ่ี ชในการกํากับกจิ กรรมการระดมทุน
หมายเหตุ 1.2ข(2)

ตัวชี้วัดหรือตัวบงชี้ของการประพฤติปฏิบัติที่มีจริยธรรม อาจใชผลการรายงานกรณี
ทมี่ กี ารกระทาํ ทขี่ ดั ตอ จรยิ ธรรม และการจดั การตอ กรณเี หลา นนั้ ผลการสาํ รวจความคดิ เหน็
ของบคุ ลากรตอ จรยิ ธรรมของโรงเรยี น การใชโ ทรศพั ทส ายดว นเฉพาะสาํ หรบั เรอ่ื งจรยิ ธรรม
การมีคณะกรรมการจริยธรรม รวมท้ังผลการทบทวนและการตรวจสอบดานจริยธรรม
นอกจากนี้อาจรวมถึงหลักฐานซ่ึงแสดงใหเห็นวาโรงเรียนมีนโยบาย มีการเปดเผยขอมูล
ตอสาธารณะ มีการพัฒนาบุคลากร และมีระบบการกํากับดูแลในเรื่องตางๆ ไดแกเรื่อง
ผลประโยชนทับซอน การใชเทคโนโลยีอยางเหมาะสม การบริหารเงินกองทุนท่ีให
ผลประโยชนสูง หรือการคัดเลือกผูสงมอบอยางเหมาะสม ตัวชี้วัดหรือตัวบงชี้อื่นๆ
อาจรวมถึงความนาเช่ือถือไดของระบบการสอบรับรองวิทยฐานะของบุคลากร และ
ความเทา เทียมกันในการเขา ถึงทรพั ยากร
หมายเหตุ 1.2ค

การชวยเหลือสังคมและการสนับสนุนชุมชนท่ีสําคัญ อาจรวมถึงการท่ีโรงเรียนทํา
เพอ่ื สรา งความเขมแข็งใหงานบริการสงั คมทม่ี ีอยแู ลว การศึกษาของชมุ ชน สภาพแวดลอม
รวมท้ังกิจกรรมความรวมมือในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดลอม และ
การดําเนนิ การของสมาคมวิชาชพี ตาง ๆ

หมวด 2 กล ุยท ธ 38

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 หมวด 2 กลยทุ ธ (Strategy) (95 คะแนน)

ในหมวดกลยุทธน้ี เปนการตรวจประเมินวาโรงเรียนมีการจัดทําวัตถุประสงค
เชิงกลยุทธและแผนปฏิบัติการของโรงเรียนอยางไร และการนําแผนปฏิบัติการไปปฏิบัติ
มีการปรับเปล่ยี นเมือ่ สถานการณเ ปลีย่ นไป และมีการวดั ผลความกา วหนา อยางไร

2.1 การจัดทาํ กลยทุ ธ (Strategy Development):
โรงเรียนมวี ิธีการในการจัดทํากลยทุ ธอยางไร (45 คะแนน) กระบวนการ
ใหอ ธบิ ายโดยตอบคําถามตอไปนี้
ก. กระบวนการจัดทํากลยุทธ (Strategy Development PROCESS)
(1) กระบวนการวางแผนกลยทุ ธ (Strategy Planning PROCESS) โรงเรยี น
มีวธิ กี ารอยา งไรในการวางแผนกลยทุ ธ ข้นั ตอนท่สี าํ คัญของการจัดทํา
แผนกลยุทธมีอะไรบาง และผูท่ีเกี่ยวของท่ีสําคัญมีใครบาง กรอบเวลา
ของการวางแผนระยะส้ันและระยะยาวคืออะไร โรงเรียนมีวธิ กี ารอยา งไร
ในการทาํ ใหก ระบวนการวางแผนกลยทุ ธม คี วามสอดคลอ งกบั กรอบเวลา
ดงั กลา ว กระบวนการวางแผนกลยทุ ธไ ดค าํ นงึ ถงึ ความจาํ เปน ทอ่ี าจเกดิ ขนึ้
ในโรงเรียนในเร่อื งตอ ไปนีอ้ ยา งไร
• การเปลี่ยนแปลงแบบพลิกโฉม และลําดับความสําคัญของแผนงาน
ตางๆ ใน การเปลีย่ นแปลง
• ความคลองตวั (Organizational Agility)
• ความยืดหยนุ ในการปฏบิ ัติการ (Operational Flexibility)
(2) นวตั กรรม (INNOVATION) กระบวนการจดั ทาํ กลยทุ ธข องโรงเรยี นกระตนุ
และทาํ ใหเ กดิ นวัตกรรมอยางไร
• โรงเรียนกําหนดโอกาสเชิงกลยุทธ (STRATEGY OPPORTUNITIES)
อยา งไร
• โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการตดั สนิ ใจวา จะเลอื กโอกาสเชงิ กลยทุ ธแ ละ
ความเส่ียงท่ีผานการประเมินผลไดผลเสียอยางรอบดานเรื่องใดบาง
ทีจ่ ะดําเนนิ การ
• โอกาสเชงิ กลยทุ ธท่ีสาํ คญั ของโรงเรียน คืออะไร

39

(3) การวเิ คราะหแ ละกาํ หนดกลยทุ ธ (Strategy Considerations) โรงเรยี น Strategy
มวี ธิ กี ารอยา งไรในการรวบรวม วเิ คราะหข อ มลู และพฒั นาสารสนเทศ
ในกระบวนการวางแผนกลยุทธ ในการรวบรวมและวิเคราะหขอมูลนี้
โรงเรียนคํานึงถึงองคประกอบตอ ไปน้อี ยางไร
• ความทาทายเชงิ กลยุทธ และความไดเปรยี บเชิงกลยทุ ธ
• ความเสย่ี งทีค่ ุกคามตอความสาํ เรจ็ ในอนาคตของโรงเรียน
• ความเปลีย่ นแปลงท่ีมโี อกาสจะเกดิ ขนึ้ ดานกฎระเบยี บ ขอ บังคับ
• จดุ บอดทอี่ าจเกิดขึ้นในกระบวนการวางแผนกลยทุ ธแ ละสารสนเทศ
• ความสามารถของโรงเรียนในการนาํ แผนกลยทุ ธไปปฏบิ ตั ิ

(4) ระบบงานและสมรรถนะหลกั ของโรงเรยี น (WORK SYSTEMS and
CORE COMPETENCIES) ระบบงานทส่ี าํ คญั ของโรงเรียนคอื อะไร
• โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการตัดสินใจเรื่องระบบงานเพื่อชวยให
โรงเรยี นบรรลวุ ตั ถุประสงคเชิงกลยทุ ธ
• โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการตัดสินใจวากระบวนการท่ีสําคัญใด
จะดําเนินการโดย ผูสงมอบและพันธมิตร การตัดสินใจเหลานี้
ไดค าํ นงึ ถงึ สมรรถนะหลกั ของโรงเรยี น (CORE COMPETENCIES) และ
สมรรถนะหลกั ของผูสงมอบและพันธมิตรทม่ี ศี ักยภาพอยางไร
• โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในกําหนดสมรรถนะหลัก (CORE
COMPETENCIES) และระบบงานในอนาคตของโรงเรยี น

เกณฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขนพ�้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

หมวด 2 กล ุยท ธ40
ข. วตั ถปุ ระสงคเ ชิงกลยุทธ (STRATEGIC OBJECTIVES)
(1) วตั ถปุ ระสงคเชงิ กลยทุ ธท ีส่ ําคัญ (KEY STRATEGIC OBJECTIVES)
วัตถุประสงคเชิงกลยุทธที่สําคัญของโรงเรียนมีอะไรบาง ใหระบุ
ตารางเวลาท่จี ะบรรลวุ ตั ถุประสงคเ หลานนั้
• เปาประสงค (GOALS) ท่สี ําคัญท่ีสุดของวัตถุประสงคเชงิ กลยทุ ธเ หลา
น้นั มอี ะไรบา ง
• การเปล่ยี นแปลงท่ีสําคัญ (ถา มี) ในดานหลกั สตู ร นกั เรยี นและผูมสี วน
ไดส วนเสีย ผสู งมอบและพันธมิตร และการปฏบิ ตั กิ ารทไี่ ดว างแผนไวมี
อะไรบาง
(2) การพิจารณาวัตถุประสงคเชิงกลยุทธ (STRATEGIC OBJECTIVES
Considerations) วัตถุประสงคเชิงกลยุทธของโรงเรียนสามารถ
สรางสมดุลท่ีเหมาะสมระหวางความตองการท่ีหลากหลายและ
แขง ขนั กนั เองในโรงเรยี นไดอ ยา งไร วตั ถปุ ระสงคเ ชงิ กลยทุ ธข องโรงเรยี น
ดาํ เนนิ การเรือ่ งตอไปนี้อยา งไร
• ตอบสนองความทา ทายเชงิ กลยทุ ธ ใชป ระโยชนจ ากสมรรถนะหลกั ของ
โรงเรยี น ความไดเ ปรยี บเชงิ กลยทุ ธ และโอกาสเชงิ กลยทุ ธ
• สรางความสมดุลระหวา งกรอบเวลาระยะสัน้ ระยะยาว
• สรา งความสมดลุ ระหวา งความตอ งการของผมู สี ว นไดส ว นเสยี ทส่ี าํ คญั
ทงั้ หมด

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

41

หมายเหตุ : Strategy
หมายเหตุ 2.1
เกณฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขนพ�้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
หวั ขอ นก้ี ลา วถงึ กลยทุ ธโ ดยรวมขององคก ร ซง่ึ อาจรวมถงึ การเปลยี่ นแปลงในหลกั สตู ร
และกระบวนการสรา งความผกู พนั กบั นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี อยา งไรกต็ าม โรงเรยี น
ควรอธบิ ายยทุ ธวธิ กี ารออกแบบหลกั สตู รและการสรา งความผกู พนั กบั นกั เรยี นและผมู สี ว นได
สวนเสยี ในหัวขอ 3.1, 3.2(*) และ 6.1

“การจัดทาํ กลยุทธ” (Strategy Development) หมายถึง วธิ หี รือแนวทางของโรงเรียน
ท่ีจะเตรียมการสําหรับอนาคต การจัดทํากลยุทธอาจจะใชการคาดการณ การคาดคะเน
ทางเลือก สถานการณจําลอง ความรู (ดู ขอ 4.2ก เก่ียวกับความรูของโรงเรียน) หรือ
วิธีการอื่นๆ ท่ีชวยใหเห็นภาพในอนาคต เพื่อการตัดสินใจ และการจัดสรรทรัพยากร
การจดั ทาํ กลยทุ ธอ าจเกยี่ วขอ งกบั ความรว มมอื ของผปู กครอง นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี

คําวา “กลยุทธ” ควรตีความใหค รอบคลมุ อยา งกวางๆ กลยทุ ธอ าจมาจากหรอื นําไป
สสู ่งิ ตอ ไปนี้ ไดแ ก

- การเพ่ิมหรืองดบริการทางการศึกษาและหลกั สูตร
- การปรับปรงุ วิธกี ารสอน
- การใชเทคโนโลยี
- การเปลย่ี นแปลงวธิ กี ารทดสอบ หรือการนํามาตรฐานใหมมาใช
- การใหบริการทางการศึกษาแกนักเรียนกลุมใหม กลุมท่ีกําลังเปลี่ยนแปลงและ
กลมุ ทม่ี ีลกั ษณะเฉพาะ
- สมรรถนะหลกั ของโรงเรยี น
- ความทาทายเชิงภูมิศาสตร
- เงนิ อดุ หนนุ และเงนิ บริจาค
- การจดั ลาํ ดบั ความสําคญั ของการวิจัย
- การมีคูความรว มมือทีเ่ ปน ทางการและพนั ธมติ รใหม
- การสรางความสัมพนั ธกบั ผูป ฏบิ ัตงิ าน ทงั้ คณาจารย บุคลากร และอาสาสมคั ร
- การมงุ ตอบสนองตอความตอ งการใหมๆ ของชุมชนหรือสงั คม
- การบรหิ ารจดั การทใี่ ชตนทนุ ตํา่

หมวด 2 กล ุยท ธ 42
หมายเหตุ 2.1ก(2)
เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 โอกาสเชงิ กลยทุ ธเ กดิ จากการคดิ นอกกรอบ การระดมสมอง การใชป ระโยชนจ ากโอกาส
ทเ่ี กดิ ขึน้ โดยบงั เอญิ การวจิ ยั และกระบวนการสรา งนวตั กรรม การคาดการณสง่ิ ทจี่ ะเกิดขนึ้
จากสถานการณปจจุบันดวยวิธีการท่ีไมใชเชิงเสนตรง และแนวทางอื่นๆ เพ่ือจินตนาการ
อนาคตทแี่ ตกตา งออกไป การสรา งแนวคดิ ทนี่ าํ ไปสโู อกาสเชงิ กลยทุ ธเ กดิ จากสภาพแวดลอ ม
ที่กระตุนใหเกิดการคิดอยางอิสระ การเลือกวาจะดําเนินการตามโอกาสเชิงกลยุทธใด
เกี่ยวของกับการพิจารณาถึงความเสี่ยงที่สัมพันธกัน กลาวคือ การเงิน และอ่ืนๆ จากน้ัน
จงึ ตดั สนิ ใจเลอื กดาํ เนนิ การ (ดอู ภธิ านศพั ท “Intelligent Risks ความเสยี่ งทผี่ า นการประเมนิ ผล
ไดผลเสยี อยางรอบดา น”)
หมายเหตุ 2.1ก(3)
ขอมลู และสารสนเทศท่ีเกี่ยวขอ งกับ
- นักเรียน
- ความตอ งการ ความคาดหวงั และโอกาสของนกั เรยี นและผูมีสว นไดส ว นเสยี
- โอกาสของโรงเรยี นในการสรา งนวตั กรรม และมผี ลการดาํ เนนิ การทเี่ ปน แบบอยา งทด่ี ี
- สมรรถนะหลกั ของโรงเรียน
- สภาพแวดลอมดานการแขงขัน และสมรรถนะของโรงเรียนเม่ือเปรียบเทียบกับ
คแู ขง ขนั และโรงเรียนทเ่ี ทียบเคียงกนั ได
- การปฏริ ปู การศกึ ษา
- นวัตกรรมดานเทคโนโลยีและดานอื่นๆ ท่ีสําคัญ หรือการเปลี่ยนแปลงท่ีอาจ
มีผลกระทบตอหลักสูตร บริการทางการศึกษา และวิธีปฏิบัติการ รวมท้ังอัตราการสราง
นวตั กรรม
- ความตองการดา นผูปฏบิ ตั ิงาน และทรพั ยากรอ่นื ๆ
- ความสามารถในการใชความหลากหลายใหเปนประโยชน โอกาสในการผัน
ทรพั ยากรท่ีมีอยูไปใชก บั หลักสูตร บริการทส่ี งเสรมิ การเรียนรแู ละบริการทางการศึกษาหรอื
ดา นอืน่ ๆ ที่มีความสําคญั กวา
- ความเส่ียงและโอกาสในดานการเงิน งบประมาณ สังคม จริยธรรม กฎระเบียบ
ขอบงั คับ เทคโนโลยี การรักษาความปลอดภัย และความเสย่ี งอ่นื ๆ ทอ่ี าจเกดิ ข้นึ
- ความสามารถของโรงเรียนในการปองกัน และตอบสนองตอภาวะฉุกเฉิน รวมท้ัง
ภัยพบิ ตั ิทางธรรมชาตแิ ละอ่ืนๆ
- การเปลยี่ นแปลงทางเศรษฐกิจในระดับทอ งถิน่ ประเทศ หรอื ระดบั โลก

43

การวางแผนเชิงกลยุทธของโรงเรียน ควรคํานึงถึงความสามารถของโรงเรียนในการ Strategy
ระดมทรพั ยากรและความรทู จ่ี าํ เปน ในการนาํ กลยทุ ธไ ปปฏบิ ตั ิ และควรคาํ นงึ ถงึ ความสามารถ
ของโรงเรยี นในการดาํ เนนิ การตามแผนฉกุ เฉนิ หรอื ความสามารถใชก ารปรบั เปลย่ี นแผน และ
การนาํ แผนใหมหรือแผนที่เปลี่ยนแปลงไปปฏบิ ตั ิอยา งรวดเร็ว ในกรณที สี่ ถานการณบังคบั
หมายเหตุ 2.1ก(4)

การตัดสินใจเร่ืองระบบงาน เปนการตัดสินใจระดับกลยุทธ การตัดสินใจน้ีเปนเรื่อง
ท่ีเก่ียวของกับการปกปองทรัพยสินทางปญญา การใชประโยชนจากสมรรถนะหลักของ
องคกรและการบรรเทาความเส่ียง การตัดสินใจในเร่ืองนี้จะสงผลตอการออกแบบ
และโครงสรา ง ขนาด แหลง ทตี่ ง้ั และความยง่ั ยนื ขององคก ร ตวั อยา งเชน โรงเรยี นอาจกาํ หนด
ระบบงานท่ัวๆ ไปออกเปน 3 ดาน ไดแก ดานหลักสูตรหรือบริการ ดานความผูกพันกับ
นักเรยี น และดา นสนบั สนนุ การจดั การเรียนการสอนและสนับสนุนความผกู พนั กับนักเรียน
หมายเหตุ 2.1ข(1)

วัตถุประสงคเชิงกลยุทธที่มุงเนนตอบสนองความทาทายและความไดเปรียบ
ที่สําคัญ อาจรวมถึงการตอบสนองท่ีรวดเร็ว การจัดกิจกรรมสงเสริมการเรียนรูใหตรงตาม
ความตอ งการของนักเรยี นเฉพาะราย/กลุม คคู วามรว มมือที่เปน ทางการ ขีดความสามารถ
และอัตรากําลัง การรวมทุน ความเขาใจการเปล่ียนแปลงของตลาดการศึกษา นวัตกรรม
ท่ีรวดเร็ว การจัดการสารสนเทศ และการดําเนินการในเรื่องที่แสดงถึงความรับผิดชอบ
ตอสังคม การตอบขอ 2.1 ควรเนนความทาทายและความไดเปรียบท่ีเปนลักษณะเฉพาะ
ของโรงเรียน ซึ่งสําคัญท่ีสุดตอความสําเร็จของนักเรียนและสงเสริมความเขมแข็ง
ของสมรรถนะหลักโดยรวมของโรงเรยี น

เกณฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขนพ�้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

44

หมวด 2 กล ุยท ธ 2.2 การนาํ กลยุทธไ ปปฏิบตั ิ (Strategy Implementation): กระบวนการ
โรงเรียนนํากลยทุ ธไ ปปฏบิ ัติอยางไร (50 คะแนน)

ใหอ ธบิ ายโดยตอบคําถามตอ ไปนี้
ก. การจัดทําแผนปฏบิ ัตกิ ารและการถา ยทอดสกู ารปฏบิ ัติ

(ACTION PLAN Development and DEPLOYMENT)
(1) การจดั ทาํ แผนปฏบิ ตั กิ าร (ACTION PLAN Development) แผนปฏบิ ตั ิ

การทั้งระยะส้ันและระยะยาวของโรงเรียนมีอะไรบาง แผนดังกลาว
มคี วามสมั พนั ธก บั วตั ถปุ ระสงคเ ชงิ กลยทุ ธอ ะไรบา ง และโรงเรยี นมวี ธิ กี าร
ในการจดั ทําแผนปฏบิ ตั ิการอยางไร
(2) การนําแผนปฏิบัติการไปปฏิบัติ (Action PLAN Implementation)
โรงเรียนมีวิธกี ารอยางไรในการถายทอดแผนปฏิบัตกิ ารสกู ารปฏิบัติ
โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการถา ยทอดแผนปฏบิ ตั กิ ารสกู ารปฏบิ ตั ไิ ปยงั
บคุ ลากร ผสู ง มอบ และพนั ธมติ รทส่ี าํ คญั (*) โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรเพอ่ื
จะทําใหม่ันใจวาผลการดําเนินการท่ีสําคัญตามแผนปฏิบัติการจะบรรลุ
วัตถุประสงคเ ชงิ กลยทุ ธท ่สี ําคัญและมีความยัง่ ยนื
(3) การจัดสรรทรัพยากร (Resource Allocation) โรงเรียนทําอยางไร
ใหม่ันใจวามีทรัพยากรดานการเงินและดานอ่ืนๆ พรอมใชในการ
สนับสนุนแผนปฏิบัติการจนประสบความสําเร็จและบรรลุพันธะ
ผูกพันในปจจุบัน โรงเรียนมีวิธีการจัดสรรทรัพยากรเหลานี้อยางไร
เพอ่ื สนับสนนุ แผนปฏบิ ัติการ โรงเรียนจัดการความเสย่ี งตางๆ ทีเ่ ก่ียวกบั
แผนดงั กลา วอยา งไร เพอื่ ทาํ ใหเ กดิ ความมน่ั ใจถงึ ความมน่ั คงทางการเงนิ
ของโรงเรียน

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560

45 Strategy

(4) แผนดานบุคลากร (WORKFORCE Plans) แผนดานบุคลากรท่ีสําคญั เกณฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขนพ�้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ที่สนับสนุนวัตถุประสงคเชิงกลยุทธ และแผนปฏิบัติการทั้งระยะส้ัน
และระยะยาวมีอะไรบาง แผนดังกลาวไดคํานึงถึงผลกระทบตอ
บุคลากร ความเปลี่ยนแปลงท่ีอาจเกิดขึ้นที่เกี่ยวของกับความตองการ
ดานขดี ความสามารถและอตั รากาํ ลงั บุคลากรอยา งไร

(5) ตัววัดผลการดาํ เนนิ การ (PERFORMANCE MEASURES) ตวั วดั หรือ
ตวั ชวี้ ดั ผลการดาํ เนนิ การทสี่ าํ คญั (KEY PERFORMANCE MEASURES
or INDICATORS) ท่ีใชติดตามความสําเร็จและประสิทธิผล
(EFFECTIVENESS) ของแผนปฏบิ ัตกิ ารมีอะไรบาง โรงเรียนมวี ิธกี าร
อยางไรเพื่อทําใหระบบการวัดผลโดยรวมของแผนปฏิบัติการเสริมสราง
ใหองคกร ดาํ เนนิ การสอดคลองไปในแนวทางเดยี วกนั (ALIGNMENT)

(6) การคาดการณผ ลการดาํ เนนิ การ (PERFORMANCE PROJECTIONS)
การคาดการณผลการดําเนินการตามกรอบเวลาของการวางแผน
ทงั้ ระยะสน้ั และระยะยาวของโรงเรยี นตามตวั วดั หรอื ตวั ชว้ี ดั ทร่ี ะบไุ ว
มีอะไรบาง ผลการดําเนินการที่คาดการณไวของตัววัดหรือตัวช้ีวัด
เหลา นเี้ ปนอยา งไร เมื่อเปรียบเทียบกับผลของคูแขง (Competitors) หรือ
ของโรงเรียนในระดับท่ีเทียบเคียงกันได และเม่ือเปรียบเทียบกับระดับ
เทียบเคียงท่ีสําคัญ (KEY PERFORMANCE) (*) โรงเรียนจะทําอยางไร
หากพบวามีความแตกตางเมื่อเปรียบเทียบกับคูแขงหรือกับโรงเรียนใน
ระดับทเี่ ทียบเคยี งกันได

ข. การปรับเปล่ยี นแผนปฏิบตั ิการ (ACTION PLAN Modification)
โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการปรับเปล่ียนและนําแผนปฏิบัติการ

ไปปฏบิ ตั ิในกรณที สี่ ถานการณบังคบั ใหตองปรับแผนและนาํ ไปปฏบิ ัตอิ ยา งรวดเรว็

หมวด 2 กล ุยท ธ 46

เกณ ฑรางวัลคุณภาพแ ‹หงสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น �พ้นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 หมายเหตุ
หมายเหตุ 2.2

การจัดทํากลยุทธและแผนปฏิบัติการ รวมทั้งการถายทอดสูการปฏิบัติท่ีเก่ียวของ
กบั หวั ขอ อ่ืน ในเกณฑ ดงั ตอไปน้ี

• หัวขอ 1.1 ผูนําระดับสูงสุดของโรงเรียนกําหนดและสื่อสารทิศทางของโรงเรียน
อยา งไร

• หมวด 3 การรบั ฟง นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี ความรดู า นตลาดและการแขง ขนั
เปนปจจัยในการวางแผนกลยุทธและแผนปฏิบัติการตลอดจนการปรับกลยุทธ
ใหเหมาะสม

• หมวด 4 เรอ่ื งวธิ กี ารวดั การวิเคราะหขอมลู และการจัดการความรู เพ่ือตอบสนอง
ความตอ งการดา นสารสนเทศทส่ี าํ คญั เพอื่ สนบั สนนุ การจดั ทาํ กลยทุ ธข องโรงเรยี น
เพ่ือเปนพ้ืนฐานท่ีเหมาะสม (Effective Basis) ในการวัดผลการดําเนินการ และ
เพือ่ ติดตามความกา วหนาในการบรรลวุ ัตถปุ ระสงคเ ชงิ กลยทุ ธแ ละแผนปฏบิ ัตกิ าร

• หมวด 5 เรอ่ื งวธิ กี ารตอบสนองความตอ งการของโรงเรยี นดา นขดี ความสามารถและ
อตั รากาลงั บคุ ลากร เรอื่ งการระบคุ วามตอ งการและการออกแบบระบบการพฒั นา
และการเรียนรูของบุคลากร และเรื่องการดําเนินการเปล่ียนแปลงดานบุคลากร
ซง่ึ เปนผลจากแผนปฏบิ ัติการ

• หมวด 6 เรื่องวธิ ีการตอบสนองตอ การเปล่ียนแปลงกระบวนการทาํ งานซึ่งเปน ผล
จากแผนปฏิบตั กิ าร

• หัวขอ 7.4 เรื่องการบรรลุวตั ถปุ ระสงคเ ฉพาะทเ่ี กยี่ วขอ งกบั กลยทุ ธและแผนปฏบิ ตั ิ
การของโรงเรียน

หมายเหตุ 2.2ก(2)
การนําแผนปฏิบัติการไปปฏิบัติและการถายทอดสูการปฏิบัติ อาจทําใหตองมี

การเปลี่ยนโครงสรางองคกรหรือรูปแบบการปฏิบัติการ ความสําเร็จของแผนปฏิบัติการ
เปนผลมาจากชยั ชนะท่ีมองเห็นไดในระยะสนั้ และการดาํ เนินการในระยะยาว
หมายเหตุ 2.2ข

ความคลองตัวขององคกร ตองอาศัยความสามารถในการปรับตัวตอสถานการณ
ท่ีเปลยี่ นแปลง ทง้ั ภายในและภายนอก

47

หมวด 3 นักเรียนและผมŒู ีสว‹ นไดŒสว‹ นเสยี (Student and Stakeholder) Student and Stakeholders
(95 คะแนน)

ในหมวดนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี น้ี เปน การตรวจประเมนิ ถงึ วธิ กี ารสรา งความ
ผกู พนั กบั นกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี เพอ่ื ความสาํ เรจ็ ดา นตลาดในระยะยาว ครอบคลมุ
ถงึ วธิ กี ารรบั ฟง “เสยี งของนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี ” สรา งความสมั พนั ธก บั นกั เรยี นและ
ผูมีสวนไดส วนเสีย และใชส ารสนเทศเกี่ยวกบั นักเรียนและผูมสี ว นไดส วนเสีย เพื่อปรบั ปรงุ
และคน หาโอกาสในการสรางนวัตกรรม

3.1 เสยี งของนักเรยี นและผมู ีสวนไดสว นเสีย กระบวนการ
(VOICE OF THE STUDENT and Stakeholder):
โรงเรียนมวี ิธีการอยางไรในการรวบรวมขอ มลู สารสนเทศ
จากนกั เรียนและผมู สี วนไดส ว นเสยี (45 คะแนน)

ใหอ ธิบายโดยตอบคาํ ถาม ดงั ตอไปน้ี เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขน �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
ก. การรบั ฟงนักเรยี นและผมู สี วนไดส วนเสีย

(STUDENT and Stakeholder Listening)
(1) นักเรียนปจจุบันและผูมีสวนไดสวนเสีย (Current STUDENTS and

Stakeholders) โรงเรยี นมวี ธิ กี ารในการรบั ฟง มปี ฏสิ มั พนั ธแ ละสงั เกต
นักเรียน เพื่อใหไดมาซึ่งขอมูลสารสนเทศท่ีสามารถนําไปใชตอได
อยางไร วิธีการรับฟงเสียงดังกลาวมีความแตกตางกันอยางไร ระหวาง
นกั เรยี น กลุม นักเรยี น หรือสว นตลาด
• มีวิธีการอยางไรในการใชส่ือทางสังคมออนไลนและเทคโนโลยีบน

เว็บไซตตา ง ๆ ในการรบั ฟง นักเรียน (*)
• วิธีการรับฟงมีความแตกตางกันอยางไรภายในชวงเวลาของการเปน

นกั เรียน
• มวี ธิ กี ารอยา งไรในการคน หาขอ มลู ปอ นกลบั จากนกั เรยี นอยา งทนั ทว งที

และสามารถนําไปใชต อ ไดใ นเร่อื งคณุ ภาพของหลักสตู ร การสนับสนุน
นักเรยี นในเร่อื งการบริการทางการศึกษา และการทําธรุ กรรม
(2) นกั เรยี นในอนาคตและผมู สี ว นไดสวนเสีย (Potential STUDENT and
Stakeholders) โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการรบั ฟง สยี งจากนกั เรยี น
ในอนาคต และผมู สี ว นไดส ว นเสยี เพอ่ื ใหไ ดส ารสนเทศทน่ี าํ ไปใชต อ ได
• มีวิธีการอยางไรในการรับฟงเสียงนักเรียนในอดีต นักเรียนในอนาคต
ผูมีสวนไดสวนเสีย นักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสียของคูแขง เพ่ือให
ไดสารสนเทศท่ีสามารถนําไปใชตอไดเก่ียวกับหลักสูตร การสนับสนุน
นักเรยี นในเรื่องการบริการทางการศึกษา และการทาํ ธรุ กรรม (*)

หมวด 3 ันกเ �รยนและผŒู ีม ‹สวนไดŒ ‹สวนเ ีสย 48
ข. การประเมนิ ความพึงพอใจและความผกู พนั ของนกั เรียน
เกณฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขัน ้พ�นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 และผมู ีสวนไดสว นเสีย (Determination of STUDENT and Stakeholders
Satisfaction and ENGAGEMENT)
(1) ความพึงพอใจ ความไมพึงพอใจ และความผูกพัน (Satisfaction,
Dissatisfaction and ENGAGEMENT) โรงเรียนมีวิธีการอยางไร
ในการประเมนิ ความพงึ พอใจ ความไมพ งึ พอใจ และความผกู พนั ของ
นกั เรยี นและผมู ีสวนไดส วนเสีย
• วิธีการประเมินเหลานี้มีความแตกตางกันอยางไรระหวางกลุมนักเรียน
และสวนตลาด (*)
• การประเมินดังกลาวใหสารสนเทศที่นําไปใชไดในการตอบสนอง
ความตอ งการใหเ หนอื ความคาดหวงั และสรา งความผกู พนั กบั นกั เรยี น
และผูมสี ว นไดสว นเสยี ในระยะยาวไดอ ยางไร
(2) ความพึงพอใจเปรียบเทียบกับคูแขง (Satisfaction Relative to
Competitors) โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการเสาะหาสารสนเทศดา น
ความพึงพอใจของนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย ที่มีตอโรงเรียน
เปรียบเทียบกับโรงเรียนอ่ืน โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการเสาะหา
สารสนเทศดานความพึงพอใจของนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสียท่ีมีตอ
โรงเรยี น โดย
• เปรียบเทียบกับระดับความพึงพอใจของนักเรียนและผูมีสวนไดสวน
เสยี ทมี่ ตี อคแู ขง
• เปรยี บเทยี บกบั ระดบั ความพงึ พอใจของนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี
ทม่ี ตี อ หลกั สตู รทคี่ ลา ยคลงึ กนั หรอื ระดบั เทยี บเคยี ง (BENCHMARKS)
(*)

หมายเหตุ :
หมายเหตุ 3.1

“การรบั ฟง เสียงของนกั เรียนและผมู ีสว นไดสวนเสีย” หมายถงึ กระบวนการคดั กรอง
สารสนเทศท่ีเก่ียวของกับนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย กระบวนการเหลานี้ควรจะเปน
เชิงรุกและสรางสรรคอยางตอเน่ือง เพ่ือใหไดความตองการ ความคาดหวัง และ
ความปรารถนา ทง้ั ท่รี ะบุอยางชัดเจน ไมไ ดร ะบชุ ัดเจนและท่คี าดหมายไว ของนกั เรียนและ
ผมู สี ว นไดส ว นเสยี โดยมเี ปา หมายเพอื่ ใหไ ดค วามผกู พนั ของนกั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี
การรับฟงเสียงของนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย อาจรวมถึงการรวบรวมและบูรณาการ
ขอมูลชนิดตางๆ ของนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย เชน ขอมูลการสํารวจ ขอมูลจาก
การสนทนากลมุ (Focus Group Findings) กลองรบั ความคดิ เหน็ และขอมลู จากสอื่ สงั คม
ออนไลนอื่นๆ ขอมูลความพึงพอใจและขอรองเรียนท่ีมีผลกระทบตอการตัดสินใจสมัคร
เขาเรยี นของนักเรยี นและผมู ีสวนไดสว นเสยี กบั โรงเรียน

49

หมายเหตุ 3.1ก(1) Student and Stakeholders
การใชส่ือสังคมออนไลนและเทคโนโลยีบนเว็บไซตตางๆ เพื่อรับฟงนักเรียน
เกณ ฑราง ัวลคุณภาพแห‹งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา ั้ขน �้พนฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560
วิธีการใหมๆ ในการรวบรวมขอมูลเชิงลึกกับนักเรียน ใชสื่อสังคมออนไลน การตรวจสอบ
กลอ งขอ ความ สอ่ื สงั คมอสิ ระ เชน วกิ พิ เี ดยี เวบ็ ไซตต า งๆ กลอ งแสดงความคดิ เหน็ ออนไลน

ชว งเวลาของการเปน นกั เรยี น หมายถงึ เรม่ิ ตง้ั แตก ารเขา มาเปน นกั เรยี นไปจนกระทงั่
จบการศกึ ษาจากโรงเรยี น
หมายเหตุ 3.1ข

การประเมนิ ความพงึ พอใจ และความไมพ งึ พอใจของนกั เรยี น อาจรวมถงึ การใชว ธิ กี าร
บางอยางหรือทุกวิธีดังตอไปน้ี คือ การสํารวจ ขอมูลยอนกลับทั้งที่เปนทางการและ
ไมเปนทางการ อัตราการลาออกกลางคัน การขาดเรียน ขอมูลเก่ียวกับความขัดแยง
ของนักเรียนตลอดจนขอรองเรียน โรงเรียนอาจรวบรวมสารสนเทศเหลานี้ไดจากเว็บไซต
จากการตดิ ตอ โดยตรง จากกลมุ บคุ คลทสี่ าม หรอื ทางไปรษณยี  การประเมนิ ความไมพ งึ พอใจ
ของนกั เรยี นควรพจิ ารณามากกวา เพยี งแคก ารดคู ะแนนความพงึ พอใจทไ่ี ดน อ ย และควรถกู
ประเมินแยกตางหากเพื่อวิเคราะหถึงสาเหตุรากเหงาของความไมพึงพอใจและสนับสนุน
การแกไขอยา งเปนระบบเพ่อื หลีกเลย่ี งความไมพงึ พอใจในอนาคต
หมายเหตุ 3.1ข(2)

สารสนเทศเก่ียวกับการประเมินความพึงพอใจของนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย
เชิงเปรียบเทียบ อาจไดจากการเปรียบเทียบกับคูแขง หรือกับโรงเรียนท่ีมีหลักสูตรท่ี
คลา ยคลงึ กนั แตม ใิ ชเ ปน คแู ขง ขนั นอกจากนี้ สารสนเทศเกย่ี วกบั การประเมนิ ความพงึ พอใจ
เชิงเปรียบเทียบอาจรวมถึงการคนหาสารสนเทศวาทําไมนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย
จงึ เลอื กคูแ ขงมากกวา โรงเรียนของตน

50

หมวด 3 ันกเ �รยนและผŒู ีม ‹สวนไดŒ ‹สวนเ ีสย 3.2 ความผูกพันของนักเรยี นและผูมีสว นไดส วนเสีย
(Student and Stakeholder Engagement) โรงเรยี นมวี ิธีอยางไร
ในการสรา งความผูกพันกบั นักเรยี นและผมู สี วนไดส วนเสีย
โดยตอบสนองความตอ งการและสรางสมั พนั ธกบั นกั เรยี น
และผมู ีสวนไดส ว นเสีย (50 คะแนน)
กระบวนการ

เกณฑรางวัลคุณภาพแห‹งสํา ันกงานคณะกรรมการการศึกษา ้ขัน ้พ�นฐาน OBECQA ‚ป 2559-2560 ใหอ ธิบายโดยตอบคาํ ถามตอไปน้ี
ก. หลักสตู รและการสนบั สนนุ นักเรียนและผมู ีสว นไดสวนเสีย

(Product Offerings STUDENT and Stakeholder Support)
(1) หลกั สตู ร (Product Offering) โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการกาํ หนด

หลักสตู ร และดําเนินการอยางไรในเรือ่ งตอ ไปนี้
• กาํ หนดความจาํ เปน และความตอ งการของนกั เรยี น ผมู สี ว นไดส ว นเสยี

และตลาดสําหรบั หลักสูตรและบริการ
• กําหนดและปรับหลักสูตรเพ่ือตอบสนองความตองการ และทําให

เหนือกวาความคาดหวังของกลุมนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย และ
สวนตลาด (ตามท่รี ะบุไวในโครงรางองคก ร)
• คน หาและปรบั หลกั สตู รเพอื่ เขา สตู ลาดใหม เพอ่ื ดงึ ดดู นกั เรยี นกลมุ ใหม
และสรา งโอกาสในการขยายความสัมพันธกบั นกั เรียนปจ จุบนั (*)
(2) การสนับสนุนนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย (STUDENT and
Stakeholder Support) โรงเรียนมีวิธีการอยางไรในการสนับสนุน
ใหนักเรียนสามารถสืบคนสารสนเทศ และรับการสนับสนุน และ
โรงเรยี นดาํ เนนิ การอยางไรในเรือ่ งตอไปนี้
• โรงเรียนมีวิธีการสนับสนุนนักเรียนและผูมีสวนไดสวนเสียท่ีสําคัญ
อะไรบาง
• วิธีการเหลานี้และกลไกการส่ือสารที่สําคัญมีความแตกตางกันอยางไร
ระหวา งนกั เรียน กลมุ นักเรียนหรอื สว นตลาด
• โรงเรยี นมวี ธิ กี ารอยา งไรในการทาํ ใหน กั เรยี นและผมู สี ว นไดส ว นเสยี ทาํ
ธุรกรรมกบั โรงเรียน
(3) การจําแนกนักเรียน (STUDENT Segmentation) โรงเรียนมีวิธีการ
อยางไร ในการจําแนกนักเรียน โรงเรียนดําเนินการในเรื่องตอไปนี้
อยางไร
• ใชสารสนเทศเกี่ยวกับนักเรียน ตลาด และหลักสูตร เพ่ือจําแนก
กลมุ นักเรยี น และสว นตลาดปจจุบนั และอนาคต
• นํานักเรียนของคูแขง นักเรียน และตลาดอื่นๆ ที่พึงมีในอนาคต
มาประกอบการพิจารณาดังกลาว
• กําหนดวานักเรียนใด กลุมนักเรียนใด และสวนตลาดใด ท่ีโรงเรียน
จะใหความสําคญั และทาํ ตลาดเพื่อการเตบิ โตของโรงเรยี น