สื่อประกอบการสอน วิชางานเครื่องยนต์ดีเซล

ครูเกียรติ วก.บางแก้ว

1

หลกั การใช้เคร่ืองมือเบื้องต้น
และการใช้เครื่องมือวดั ในงานช่างยนต์

สาระการเรียนรู้ หลกั การใช้เคร่ืองมือ จุดประสงค์การเรียนรู้
เบื้องต้น และการใช้
1. กฎความปลอดภยั ในการใชเ้ คร่ืองมือ เครื่องมือวดั ในงาน 1. บอกกฎความปลอดภยั ในการใชเ้ คร่ืองมือได้
2. เครื่องมือวดั ละเอียดสาหรับงานช่างยนต์ 2. บอกการใชเ้ คร่ืองมือวดั ละเอียดสาหรับงานช่าง
ช่างยนต์
ยนตไ์ ด้
3. ใชเ้ ครื่องมือไดถ้ ูกตอ้ งและเหมาะสมกบั ลกั ษณะ

งาน

สมรรถสนมะรปรรถะนจะาปหรนะ่วจยาหน่วย

1. แสดงความรู้เก่ียวกบั กฎความปลอดภยั ในการใชเ้ คร่ืองมือ
2. แสดงความรู้เก่ียวกบั หลกั การใชเ้ ครื่องมือ
3. ใชเ้ ครื่องมือไดถ้ ูกตอ้ งเหมาะสมกบั ลกั ษณะงาน
4. ปฏิบตั ิงานปรับต้งั ระยะห่างกา้ นลิ้นเครื่องยนตด์ ีเลล

7

1

หลกั การใช้เครื่องมือเบื้องต้น
และการใช้เคร่ืองมือวดั ในงานช่างยนต์

1. กฎความปลอดภยั ในการใช้เคร่ืองมือ

รูปท่ี 1 แสดงการสวมแวน่ ตานิรภยั เม่ือปฏิบตั ิงานกบั แท่นหินเจียระไน

8

1

รูปท่ี 2 แสดงไขควง (Screwdrivers) แบบต่างๆ

9

1

รูปที่ 3 แสดงไขควงปลายชารุดที่ไม่ควรนามาใชง้ าน

รูปท่ี 4 แสดงการแต่งปากไขควง

10

รูปท่ี 5 แสดงคอ้ นแบบต่างๆ 1
รูปท่ี 6 แสดงการใชค้ อ้ นอยา่ งถูกวธิ ี
11

1

รูปที่ 7 แสดงประแจแบบต่างๆ ท่ีตอ้ งเลือกใชอ้ ยา่ งเหมาะสม

รูปที่ 8 แสดงสกดั และเหลก็ ส่งชนิดต่างๆ

12

1

รูปที่ 9 แสดงเคร่ืองมือจบั ดา้ มสกดั - เหลก็ ส่ง

13

1

2. เคร่ืองมือวดั ละเอยี ดสาหรับงานช่างยนต์

1. ไมโครมเิ ตอร์วดั นอก

รูปท่ี 10 แสดงโครงสร้างของไมโครมิเตอร์วดั นอก

14

1

1.1 ขนาดของไมโครมเิ ตอร์วดั นอก

รูปท่ี 11 แสดงสเกลไมโครมิเตอร์วดั นอก

15

1

1.2 การอ่านค่าไมโครมิเตอร์วดั นอก

รูปท่ี 12 แสดงการอ่านค่าบนสเกลไมโครมิเตอร์

16

1

รูปท่ี 13 แสดงการอ่านค่าบนสเกล

17

1

18

1

รูปท่ี 14 แสดงข้นั ตอนการอ่านไมโครมิเตอร์วดั นอก

19

1

2. เวอร์เนียร์คาลเิ ปอร์

รูปท่ี 15 แสดงโครงสร้างของเวอร์เนียร์คาลิเปอร์

20

1

รูปที่ 16 แสดงสเกลของเวอร์เนียร์คาลิเปอร์

21

1

รูปท่ี 17 แสดงการใชเ้ วอร์เนียร์คาลิเปอร์วดั ชิ้นส่วนในลกั ษณะต่างๆ

22

1

2.1 การวดั นอก

รูปท่ี 18 แสดงการใชเ้ วอร์เนียร์คาลิเปอร์วดั นอก

23

1

2.2 การวดั ใน

รูปที่ 19 แสดงการใชเ้ วอร์เนียร์คาลิเปอร์วดั ใน

24

1

2.3 การวดั ลกึ

รูปที่ 20 แสดงการใชเ้ วอร์เนียร์คาลิเปอร์วดั ลึก

25

1

3. นาฬิกาวัดหรือไดอลั เกจ

รูปที่ 21 แสดงโครงสร้างของไดอลั เกจ

26

1

3.1 ทาการยดึ นาฬิกาหรือไดอลั เกจเข้ากบั ขาต้ังก่อนจะวดั เสมอ

รูปที่ 22 แสดงการยดึ ไดอลั เกจกบั ขาต้งั

27

1

3.2 ยดึ หัววดั ของนาฬิกาวดั หรือไดอลั เกจให้ต้ังฉากกบั ผวิ ทวี่ ัดเสมอ

รูปที่ 23 แสดงตาแหน่งของหวั วดั

28

1

3.3 วธิ ีใช้นาฬิกาวดั หรือไดอลั เกจ

รูปที่ 24 แสดงการปรับหนา้ ปัด

29

1

4. ซิลนิ เดอร์เกจ

รูปที่ 25 แสดงชุดลิลินเดอร์เกจ

30

1

ข้ันตอนการใช้ซิลนิ เดอร์เกจ

รูปท่ี 26 แสดงการประกอบไดอลั เกจ

31

1

รูปท่ี 27 แสดงการเสริมชิมปรับความยาว

32

1

รูปท่ี 28 แสดงการปรับต้งั นาฬิกาวดั หรือไดอลั เกจ

33

1

รูปที่ 29 แสดงการปรับต้งั ไมโครมิเตอร์

34

1

รูปท่ี 30 แสดงการใส่ชุดหวั ของลิลินเดอร์เกจเขา้ ไปในปากวดั ของโมโครมิเตอร์วดั นอก

35

1

รูปท่ี 31 แสดงการวดั ความโตกระบอกสูบ

36

1

รูปที่ 32 แสดงการอ่านค่าบนไดอลั เกจ

37

1

5. ฟิ ลเลอร์เกจ

รูปท่ี 33 แสดงฟิ ลเลอร์เกจแบบต่างๆ

38

การบารุงรักษาเครื่องมือวดั 1
1) ไม่นาเคร่ืองมือวดั ไปเกบ็ ไวใ้ นที่ร้อนจดั หรือเยน็ จดั
2) ไม่ทาเคร่ืองมือตกลงพ้นื 39
3) ไม่ใหเ้ คร่ืองมืออื่นหรือของแขง็ ต่างๆ ตกลงมาทบั เครื่องมือวดั
4) ทาความสะอาดและทาการหลอ่ ลื่นเสมอ
5) ไม่เลื่อนเคร่ืองมือวดั บนชิ้นงานที่จะวดั
6) ไม่วดั ชิ้นส่วนท่ีกาลงั หมุนหรือเคล่ือนที่
7) ไม่ใชเ้ คร่ืองมือวดั แทนเครื่องมืออื่นๆ

1

8) เคร่ืองมือวดั บางชนิด เช่น เวอร์เนียร์คาลิเปอร์ ไมโครมิเตอร์ ฯลฯ ถา้
ไม่จาเป็นอยา่ ดึงออกมาอ่านคา่ ขา้ งนอก เน่ืองจากอาจทาใหผ้ ิวงานสึกหรอ

9) ทาความสะอาดหลงั จากเลิกใชง้ าน และแยกเกบ็ ใหเ้ ป็นระเบียบ

40

2

โครงสร้างและหลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ดเี ซล

สาระการเรียนรู้ โครงสร้างและ จุดประสงค์การเรียนรู้
หลกั การทางานของ
1. โครงสร้างและชิ้นส่วนของเครื่องยนตด์ ีเซล เคร่ืองยนต์ดเี ซล 1. บอกโครงสร้างและชิ้นส่วนของเคร่ืองยนตด์ ีเซลได้
2. หลกั การทางานของเครื่องยนตด์ ีเซล 2. บอกหลกั การทางานของเครื่องยนตด์ ีเซลได้
3. คุณสมบตั ิของเคร่ืองยนต์ 3. บอกคุณสมบตั ิของเคร่ืองยนตด์ ีเซลได้

สมสรมรรถรนถะนปะรปะรจะาจหานห่วนย่วย

1. แสดงความรู้เกี่ยวกบั โครงสร้างและหนา้ ที่ของชิ้นส่วนเครื่องยนตด์ ีเซล
2. แสดงความรู้เก่ียวกบั หลกั การทางานของเคร่ืองยนตด์ ีเซล
3. แสดงความรู้เก่ียวกบั คุณสมบตั ิของเครื่องยนตด์ ีเซล
4. ปฏิบตั ิงานถอดประกอบ และตรวจสภาพชิ้นส่วนเครื่องยนตด์ ีเซล

41

2

โครงสร้างและหลกั การทางานของเครื่องยนต์ดเี ซล

1. โครงสร้างและชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ดเี ซล

รูปท่ี 1 แสดงโครงสร้างและส่วนประกอบของเครื่องยนตด์ ีเซล

42

2

1. ชิ้นส่วนที่ไม่เคลื่อนที่ของเคร่ืองยนต์

1.1 ฝาสูบ (Cylinder Head) เป็ นส่วนหน่ึงของหอ้ งเผาไหมร้ ่วมกบั เส้ือสูบ
และลูกสูบ ท่ีฝาสูบมีกลไกลิ้นและหัวฉีดติดต้งั อยูด่ ว้ ย ฝาสูบทาดว้ ยเหล็กหล่อหรือ
อะลูมิเนียมผสม

รูปท่ี 2 แสดงฝาสูบเครื่องยนตด์ ีเซล

43

2

1.2 ปะเก็นฝาสูบ (Cylinder Head Gasket) ทาหนา้ ท่ีป้องกนั การรั่วของ
กาลงั อดั แกส๊ จากการเผาไหม้ น้ามนั เคร่ือง และน้าหลอ่ เยน็

รูปที่ 3 แสดงปะเกน็ ฝาสูบ

44

2

1.3 เสื้อสูบ (Cylinder Block) เป็นโครงสร้างที่ซบั ซอ้ น ภายในมีช่องทางเดิน
น้าหลอ่ เยน็ และน้ามนั เคร่ือง

รูปท่ี 4 แสดงโครงสร้างเส้ือสูบ

45

2

รูปที่ 5 แสดงเส้ือสูบชนิดหล่อเป็นชิ้นเดียว

46

2

รูปที่ 6 แสดงเส้ือสูบชนิดมีปลอกสูบแบบเปี ยก

47

2

1.4 อ่างน้ามันเครื่อง (Oil Pan) เป็ นชิ้นส่วนที่ปิ ดส่วนล่างของเส้ือสูบ ทา
หนา้ ท่ีเกบ็ น้ามนั เครื่องรั่วซึม

รูปท่ี 7 แสดงอ่างน้ามนั เคร่ือง

48

2

1.5 ท่อร่วมไอดี (Intake Manifold) คือ ช่องทางการไหลของอากาศไปยงั
หอ้ งเผาไหมข้ องกระบอกสูบผา่ นทางลิ้นปี กผเี ส้ือ

รูปท่ี 8 แสดงท่อร่วมไอดี

49

2

1.6 ท่อร่วมไอเสีย (Exhaust Manifold) ยดึ ติดกบั ฝาสูบตรงกบั ช่องระบายไอ
เสียในแนวเดียวกนั กบั ท่อร่วมไอดี

รูปท่ี 9 แสดงท่อร่วมไอเสีย

50

2

2. ชิ้นส่วนที่เคล่ือนท่ี

2.1 เพลาข้อเหวี่ยง (Crankshaft) ทาหนา้ ที่รับความดนั ของแก๊สท่ีเผาไหม้
แลว้ ซ่ึงเกิดข้ึนในระหวา่ งการทางานของเคร่ืองยนตผ์ า่ นลูกสูบ กา้ นสูบ สู่ขอ้ กา้ นแลว้
เปลี่ยนเป็นกาลงั ขบั ใหเ้ พลาขอ้ เหวยี่ งหมุนถา่ ยทอดกาลงั หรือแรงบิดไปสู่ภายนอก

รูปที่ 10 แสดงเพลาขอ้ เหวยี่ ง

51

2

2.2 แบริ่งก้านสูบและเมนแบริ่ง (Connecting Rod Bearings and Main
Bearings)

รูปที่ 11 แสดงแบริ่งและส่วนประกอบ

52

2

2.3 ลูกสูบ (Piston) ทาหนา้ ที่รับแรงดนั จากการเผาไหม้ ซ่ึงเป็ นการเปลี่ยน
พลงั งานความร้อนให้เป็ นพลงั งานกล แลว้ ส่งพลงั งานผ่านกา้ นสูบไปยงั เพลาขอ้
เหว่ยี ง

รูปท่ี 12 แสดงลูกสูบ

53

2

2.4 แหวนลกู สูบ (Piston Ring)

1) แหวนอัด (Compression Ring) ทาหนา้ ท่ีป้องกนั การรั่วของแก๊ส
ดา้ นบนลูกสูบในหอ้ งเผาไหม้

รูปท่ี 13 แสดงแหวนอดั แบบต่างๆ

54

2

2) แหวนกวาดนา้ มนั (Oil Control Rings) ทาหนา้ ท่ีกวาดน้ามนั หล่อล่ืน

รูปท่ี 14 แสดงแหวนกวาดน้ามนั

55