สื่อประกอบการสอน วิชางานเครื่องยนต์ดีเซล

3

1.1 ปั๊มป้อนแบบทางานจังหวะเดยี ว

รูปท่ี 16 แสดงการทางานของป๊ัมป้อนแบบทางานจงั หวะเดียว

106

3

1.2 ป๊ัมป้อนแบบทางาน 2 จังหวะ

รูปที่ 17 แสดงส่วนประกอบและการทางานของป๊ัมป้อนแบบทางาน 2 จงั หวะ

107

3

รูปที่ 18 แสดงส่วนประกอบของป๊ัมมือ

108

3

2. ปั๊มฉีดนา้ มันเชื้อเพลงิ

2.1 ลูกปั๊ม (Plunger)

รูปท่ี 19 แสดงการทางานของลูกป๊ัม

109

3

2.2 กลไกควบคุมปริมาณนา้ มนั เชื้อเพลงิ
2.3 ชุดลนิ้ ส่งนา้ มนั (Delivery Valve Assembly)
2.4 ชุดลกู ถ้วย (Tappet Assembly)

110

3

4. ระบบนา้ มนั เชื้อเพลงิ ทใ่ี ช้ปั๊มแบบจานจ่าย

รูปที่ 20 แสดงโครงสร้างของป๊ัมฉีดน้ามนั เช้ือเพลิงแบบจานจ่าย

111

3

1. ส่วนประกอบของป๊ัมฉีดนา้ มนั เชื้อเพลงิ แบบจานจ่าย

รูปที่ 21 แสดงวงจรการทางานของปั๊มฉีดน้ามนั เช้ือเพลิง

112

3

2. การทางานของปั๊มนา้ มนั เชื้อเพลงิ แบบจานจ่าย

การทางานของป๊ัมน้ามนั เช้ือเพลิงแบบจานจ่าย เพลาปั๊มจะถูกขบั เคลื่อนให้
หมุนโดยสายพานหรือขบวนเฟื องของเคร่ืองยนต์ และไปหมุนจานลูกเบ้ียวโดยผ่าน
ขอ้ จานลูกเบ้ียวและลูกป๊ัมจะถูกอดั ติดเขา้ กบั แผน่ รอลเลอร์โดยแรงของสปริงลูกป๊ัม
2 ตวั ลูกป๊ัมจะหมุนตามการเคล่ือนที่ของจานลูกเบ้ียว โดยท่ีจานลูกเบ้ียวหมุนอยบู่ น
แผน่ รอลเลอร์ในเวลาเดียวกนั ทาใหล้ ูกปั๊มหมุนและเคลื่อนท่ีกลบั ไปกลบั มา

113

3

3. การควบคุมความเร็วรอบ

ชุดกาวานาจะติดต้งั อยูก่ บั ไพวอตโบลต์ 2 ตวั ซ่ึงขนั ติดอยูก่ บั เรือนปั๊มสลกั
หวั กลมที่ส่วนลา่ งของชุดกาวานาและสอดเขา้ ไปอยใู่ นรูของปลอกเล่ือนลูกปั๊มท่ีเลื่อน
อยบู่ นผิวส่วนนอกของลาตวั ลูกป๊ัม ส่วนบนสุดของชุดกาวานาคือขาเทนชนั่ สปริงกา
วานาซ่ึงจะสอดเกี่ยวอยโู่ ดยมีสลกั ดึงกลบั เก่ียวอยดู่ ว้ ย ปลายอีกขา้ งหน่ึงของสปริงกา
วานาจะเก่ียวอยกู่ บั แกนของขาคนั เร่ง (Control Lever) ซ่ึงแกนขาคนั เร่งจะสอดอยกู่ บั
รูของฝาครอบกาวานา ขาคนั เร่งถูกติดต้งั เขา้ กบั แกนขาคนั เร่งที่ส่วนบนซ่ึงจะมีสาย
ต่อจากขาเหยียบคันเร่งมาต่อเข้ากับขาคันเร่งอีกที แรงดึงของสปริงกาวานาจะ
เปล่ียนไปตามตาแหน่งของขาคนั เร่งท่ีเปลี่ยนไป และปริมาณน้ามนั จะถูกควบคุมโดย
กาวานา

114

3

รูปที่ 22 แสดงโครงสร้างชิ้นส่วนควบคุมความเร็วรอบ

115

3

4. การควบคุมจงั หวะการฉีดนา้ มนั เชื้อเพลงิ

ชุดควบคุมจงั หวะการฉีดนา้ มนั เชื้อเพลงิ (Automatic Timer)

รูปท่ี 23 แสดงโครงสร้างชิ้นส่วนชุดควบคุมจงั หวะการฉีดน้ามนั เช้ือเพลิง

116

3

5. ปั๊มป้อน (Feed Pump)

รูปท่ี 24 แสดงโครงสร้างและการทางานของปั๊มป้อน

117

3

6. วาล์วควบคุมแรงดนั นา้ มนั

รูปที่ 25 แสดงโครงสร้างชิ้นส่วนวาลว์ ควบคุมแรงดนั น้ามนั

118

3

7. การทางานของลกู ปั๊ม

รูปท่ี 26 แสดงโครงสร้างและการทางานของลูกปั๊ม

119

3

8. การป้องกนั การหมุนกลบั ของเครื่องยนต์
9. การควบคุมปริมาณการฉีดนา้ มนั เชื้อเพลงิ

รูปที่ 27 แสดงการควบคุมปริมาณการฉีดน้ามนั เช้ือเพลิง

120

3

10. กลไกการทางานของกาวานา

รูปที่ 28 แสดงกลไกการทางานของกาวานา

121

3

10.1 ไทเมอร์ (Automatic Timer)

รูปที่ 29 แสดงการทางานของไทเมอร์

122

3

10.2 วาล์วแม่เหลก็ (Magnet Valve) ทาหนา้ ท่ีเปิ ดและปิ ดทางเดินของน้ามนั
ท่ีจะเขา้ ไปในหอ้ งแรงดนั สูงของป๊ัมทางดูด

รูปท่ี 30 แสดงการทางานของวาลว์ แม่เหลก็

123

3

5. ระบบนา้ มนั เชื้อเพลงิ แบบรางร่วม

รูปที่ 31 แสดงวงจรระบบน้ามนั เช้ือเพลิงแบบรางร่วม

124

3

1. ปั๊มจ่ายเชื้อเพลงิ หรือป๊ัมแรงดนั สูง (Supply Pump)

รูปท่ี 32 แสดงป๊ัมจ่ายเช้ือเพลิง

125

3

รูปท่ี 33 แสดงการทางานของป๊ัมจ่ายเช้ือเพลิง

126

3

2. รางร่วม (Common Rail)

รูปท่ี 34 แสดงรางร่วม

127

3

3. หัวฉีด (Injector)

รูปท่ี 35 แสดงโครงสร้างและการทางานของหวั ฉีดในระบบน้ามนั เช้ือเพลิงแบบรางร่วม

128

3

4. การควบคุมปริมาณการฉีดนา้ มันเชื้อเพลงิ (Fuel lnjection Volume
Control)

4.1 การควบคุมปริมาณการฉีดขณะสตาร์ตจะถูกปรับโดยปริมาณการฉีด
พ้นื ฐาน สอดคลอ้ งกบั สญั ญาณสตาร์ต

4.2 การควบคุมองศาการฉีดขณะสตาร์ต (Injection Timing Control During
Starting) เพ่ือกาหนดองศาการฉีดท่ีถูกตอ้ งสอดคลอ้ งกบั สัญญาณสตาร์ต อุณหภูมิน้า
หลอ่ เยน็ และความเร็วรอบ

4.3 การควบคุมการฉีดแบบ 2 คร้ัง (Pilot Injection Control) ออกแบบมาเพ่ือ
ช่วยฉีดน้ามนั ก่อนที่จะมีการฉีดหลกั

129

3

กราฟแสดงการควบคุมการฉีดแบบ 2 คร้ัง

130

3

5. การควบคุมแรงดนั นา้ มนั (Fuel Pressure Control)
6. ลนิ้ ควบคุมแรงดนั (Fuel Dischavge)

รูปที่ 36 แสดงลิ้นควบคุมแรงดนั

131

4

งานระบบหล่อล่ืน

สาระการเรียนรู้ งานระบบหล่อล่ืน จุดประสงค์การเรียนรู้

1. หนา้ ท่ีของระบบหล่อลื่น 1. บอกหนา้ ที่ของระบบหล่อลื่นได้
2. ระบบหล่อลื่นเคร่ืองยนตด์ ีเซล 2. บอกหนา้ ที่และส่วนประกอบระบบหลอ่ ล่ืน
3. น้ามนั หล่อล่ืนเครื่องยนตด์ ีเซล
4. การปนเป้ื อนในน้ามนั เครื่องที่เป็ นอนั ตรายกบั เครื่องยนตด์ ีเซลได้
3. บอกสมบตั ิของน้ามนั หล่อลื่นเคร่ืองยนตด์ ีเซลได้
เคร่ืองยนต์ 4. บอกการปนเป้ื อนในน้ามนั เครื่องที่เป็ นอนั ตรายกบั
5. การเลือกน้ามนั เครื่องให้เหมาะสมกบั เครื่องยนต์
เครื่องยนตไ์ ด้
ตามกาหนดของบริษทั ผผู้ ลิตรถยนต์ 5. บอกการเลือกน้ามนั เคร่ืองใหเ้ หมาะสมกบั เครื่องยนต์

สมสรมรรถรนถะนปะรปะรจะาจหานห่วนย่วย ตามกาหนดของบริษทั ผผู้ ลิตรถยนตไ์ ด้
6. ถอดประกอบ และตรวจสภาพชิ้นส่วนของระบบ
1. แสดงความรู้เก่ียวกบั หนา้ ที่และหลกั การทางานของระบบหล่อล่ืน
เคร่ืองยนตด์ ีเซล หล่อล่ืนได้
7. ใชเ้ คร่ืองมือ วสั ดุและอปุ กรณ์ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง และ
2. ปฏิบตั ิการถอดประกอบชิ้นส่วน และตรวจสภาพระบบหล่อล่ืน
เครื่องยนตด์ ีเซล ปลอดภยั
8. มีกิจนิสยั ที่ดีในการทางานดว้ ยความเป็นระเบียบ

สะอาด ประณีต ปลอดภยั และรักษาสภาพแวดลอ้ ม

132

4

งานระบบหล่อล่ืน

1. หน้าทข่ี องระบบหล่อล่ืน

1. หล่อล่ืนแบร่ิงและพื้นผิวหน้าชิ้นส่วนท่ีสัมผัสกัน ป้องกันแหวนติด
ตายในร่องแหวน

2. ถ่ายเทความร้อนออกจากชิ้นส่วนทรี่ ้อน
3. ลดความฝื ดของชิ้นส่วนที่เสียดสีและสัมผสั กนั ในการทางาน
4. กาจดั เขม่าจากการเผาไหม้ รวมท้งั ส่ิงปนเปื้ อนภายในเครื่องยนต์

133

5. ป้องกนั การผุกร่อนของชิ้นส่วน 4
6. มกี ารหล่อล่ืนทดี่ ี เข้าถึงจุดทท่ี าการหล่อล่ืนได้อย่างรวดเร็ว
7. ป้องกนั การรั่วของของไหลได้ดี 134
8. ให้สิ่งปนเปื้ อนแขวนลอยอยู่ในนา้ มนั เคร่ือง
9. ชะล้างทาความสะอาดชิ้นส่วนภายในเครื่องยนต์
10. ป้องกนั การสึกหรอ
11. ป้องกนั การรวมตัวของออกซิเจนกบั นา้ มนั เครื่อง

4

12. ป้องกนั การเปลย่ี นแปลงความหนืดอย่างรวดเร็วเมื่อเคร่ืองร้อน
13. ป้องกนั การเกดิ ฟองอากาศในนา้ มันเครื่อง
14. ป้องกนั การเกดิ คราบไขนา้ มัน
15. ลดการเกดิ เถ้าของนา้ มนั ทกี่ ระทบกบั ความร้อน (นา้ มันท่ีไหม้)
16. ลดเสียงดงั ที่เกดิ จากการทางานชิ้นส่วน
17. ช่วยให้ฟิ ล์มนา้ มัน (Oil Film) เกาะผวิ ชิ้นส่วนแน่น
18. ป้องกนั กาลงั อดั ร่ัว

135

4

2. ระบบหล่อล่ืนเคร่ืองยนต์ดเี ซล

รูปท่ี 1 แสดงวงจรระบบหล่อล่ืนเคร่ืองยนต์

136

4

รูปที่ 2 แสดงการแทรกตวั ของโมเลกลุ น้ามนั เครื่องระหวา่ งชิ้นส่วน

137

4

ส่วนประกอบของระบบหล่อล่ืน

1) ปั๊มนา้ มันเคร่ือง (Oil Pump)
(1) ปั๊มแบบฟันเฟื อง (Gear Type)

รูปที่ 3 แสดงปั๊มน้ามนั เครื่องแบบฟันเฟื อง

138

4

(2) ปั๊มแบบโรเตอร์หรือแบบโทรชอยด์ (Trochoid Type)

รูปท่ี 4 แสดงป๊ัมน้ามนั เคร่ืองแบบโรเตอร์

139

4

รูปท่ี 5 แสดงตวั ปรับแรงดนั น้ามนั และลิ้นระบาย

140

4

2) กรองนา้ มันเคร่ือง (Oil Filter)

รูปท่ี 6 แสดงโครงสร้างของกรองน้ามนั เคร่ือง

141

4

3) อุปกรณ์ระบายความร้อนนา้ มนั เครื่อง (Oil Cooler)

รูปท่ี 7 แสดงการทางานของออยลค์ ูลเลอร์แบบแผน่ กระจายความร้อน

142

4

รูปที่ 8 แสดงการทางานของออยลค์ ูลเลอร์แบบท่อระบายความร้อน

143

4

3. นา้ มนั หล่อล่ืนเคร่ืองยนต์ดเี ซล

1. ลดความเสียดทาน (Reducing Friction)
2. ประหยัดนา้ มนั เชื้อเพลงิ (Reducing Fuel Consumption)
3. ป้องกนั การสึกกร่อน (Protection Against Wear)
4. ทนทานต่อการฉีกขาดของฟิ ล์มนา้ มัน (Oil Film Tearing Strength)
5. ไม่ทาลายผวิ หน้าชิ้นส่วน (Non Destructive Surface)

144

4

6. สมดุลของอุณหภูมิที่เกิดปฏิกิริยาของสารปรุงแต่ง (Balance
Reaction Temperature of Additive)

7. ความสามารถในการทาสภาพเป็ นกลางของน้ามันเครื่อง
(Neturalization Capacity)

8. การยดึ เกาะของฟิ ล์มนา้ มนั (Adhesiveness)

9. การคงทนต่อความร้อน (Thermic Stability)

10. การคงทนต่อปฏกิ ริ ิยาออกซิเดชัน (Oxidation Stability)

11. ความหนืดทอ่ี ุณหภูมิสูง (High-temperature Viscosity)

145

4

12. ความหนืดทอี่ ุณหภูมติ า่ (Low-temperature Viscosity)

13. การชะล้างหรือทาความสะอาดเครื่องยนต์ (Detergent Effect)

14. ไม่มกี ารพอกตดิ บนแหวนลกู สูบ สิ่งตกค้าง (Residue)

15. การป้องกันการเกิดสลัดจ์ที่อุณหภูมิสูง (Prevention of Hot
Sludge)

16. การป้องกนั การเกดิ สลดั จ์ท่อี ุณหภูมิต่าหรือเม่ือเย็น (Prevention of
Cold Sludge)

17. การระเหยต่า (Low Volatility)

146

4

4. การปนเปื้ อนในนา้ มนั เคร่ืองทเี่ ป็ นอนั ตรายกับเคร่ืองยนต์

1. ผงฝ่ ุนต่างๆ
2. เศษเขม่าแข็ง
3. เขม่าดา
4. โคลนในนา้ มนั เคร่ือง
5. นา้ มันเชื้อเพลงิ

147

4

5. การเลือกนา้ มนั เคร่ืองให้เหมาะสมกบั เครื่องยนต์

1. คุณภาพของน้ามันเคร่ืองตามมาตรฐาน เอ.พี.ไอ. (A.P.I. :
American Petroleum Institute)

2. ความข้นใสของน้ามันเคร่ืองตามมาตรฐานของ S.A.E. (Society of
Automobile Engineering)

148

3. ประเภทของนา้ มนั เครื่อง 4

3.1 น้ามนั แร่ (Mineral Oil) 149
3.2 น้ามนั พืช (Vegetable Oil)
3.3 น้ามนั เคมีสังเคราะห์ (Chemical Synthetic Oil)
3.4 น้ามนั ก่ึงสงั เคราะห์ (Semi-synthetic Oil)

4

รูปที่ 9 แสดงองคป์ ระกอบการกาหนดมาตรฐานน้ามนั เคร่ือง

150

5

งานระบบระบายความร้อน

สาระการเรียนรู้ งานระบบระบาย จุดประสงค์การเรียนรู้
ความร้อน
1. ความร้อนของเครื่องยนต์ 1. บอกผลของความร้อนต่อการทางานของเครื่องยนต์
2. การทางานของระบบระบายความร้อน ได้
3. ส่วนประกอบของระบบระบายความร้อน
2. บอกหลกั การทางานของระบบระบายความร้อนได้
3. บอกหนา้ ที่การทางานของส่วนประกอบในระบบ

ระบายความร้อนได้

สมสรมรรถรนถะนปะรปะรจะาจหานห่วนย่วย

1. แสดงความรู้เก่ียวกบั หลกั การทางานของระบบระบายความร้อน การ
ทางานของส่วนประกอบของระบบระบายความร้อน

2. ปฏิบตั ิการถอดประกอบ และตรวจสภาพชิ้นส่วนระบบระบายความร้อน

151

5

งานระบบระบายความร้อน

1. ความร้อนของเครื่องยนต์

ความร้อนท่ีเกิดข้ึนจากการเผาไหมข้ องน้ามนั เช้ือเพลิงในกระบอก
สูบ จะทาให้ชิ้นส่วนต่างๆ บริเวณห้องเผาไหมข้ องเครื่องยนตร์ ้อนข้ึน ถา้
ชิ้นส่วนเหล่าน้ีไม่ได้รับการหล่อเย็นอย่างถูกต้อง อุณหภูมิภายใน
เครื่องยนตจ์ ะสูงข้ึนอยา่ งรวดเร็วและร้อนจดั ซ่ึงทาใหก้ าลงั เครื่องยนตต์ ก

152

5

2. การทางานของระบบระบายความร้อน

1. ระบบระบายความร้อนด้วยอากาศ

รูปท่ี 1 แสดงการระบายความร้อนดว้ ยอากาศ

153

5

2. ระบบระบายความร้อนด้วยนา้

รูปท่ี 2 แสดงวงจรระบายความร้อนดว้ ยน้า

154

5

3. ส่วนประกอบของระบบระบายความร้อน

1. หม้อนา้

รูปที่ 3 แสดงโครงสร้างของหมอ้ น้า

155