รายงานการประมวลและสังเคราะห์องค์ความรู้ด้านสุขภาพทางเลือกด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ภายใต้โครงการพัฒนาดูแลระบบสุขภาพทางเลือกสำหรับผู้ติดเชื้อ.ผู้ป่วยเอดส์

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-37

ชื่อพ้อง '.Syzygium cumini (L.) Skeels
ชอื่ ทอ้ งถน่ิ :หวา้ ขแี้ พะ ห้าข้แี พะ มะหา้ Jambolan
วงศ์ ■.Myrtaceae

สว่ นที่ใช้ ะ'ใบ เปลือกตน้ เมลด็

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมย้ นื ต้นขนาดกลาง ใบเดยี่ ว รปู ไข่ปลายแหลมค่อนขา้ งหนาผิว

มน้ สเี ขยี วเข้ม ดอก เล็กเปน็ ช่อ ผลรูปไขเ่ ป็นพวง แกส่ ุกสมี ว่ งถึงดำ ขนาดโตเทา่ ปลายนว้ิ กอ้ ย (วฒุ ิ
วุฒิธรรมเวช12540)
3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคุณและวิธีใช้ (พเยาว์ เหมอื นวงศญ์ าติ, 2537):

ใบ ะแกบ้ ิดมกู เลือด ตม้ ชะลา้ งบาดแผล ดำทาแกโ้ รคผิวหนัง
เปลือกต้น ะแก'้ ท้องร่วง แก้บดิ ตม้ ชะลา้ งบาดแผล

เมล็ด ะแก้บดิ ท้องรว่ ง อหิวาตกโรค

วธิ แี ละปริมาณใชจ้ รงิ ะไม่มขี ้อมูล

4. รายงานการวิจัย

ฤทธต้ี า้ นเชื้อแบคทีเรีย ะสารสกัดจากใบดว้ ยเอธานอล 70% สามารถยับย้งั การเจรญิ ของเชอื้ ร.

dysenteriae และ E. coli (Ahmad and Beg, 2000)

สารสำคญั ะเมือ่ แยกกลุ่มสารสำคญั ในใบหวา้ พบสารกลุ่ม phenols, tannins และ

saponins (Ahmad and Beg, 2000)

ความเปน็ พิษ ะไม่พบรายงานความเป็นพษิ

2.3.6 นา้ํ นมราชสนี ์

1. ขอ้ มูลทว่ั ไป

ชอื่ สามัญ ะนาิ้ นมราชสหี ์

ช่ือวิทยาศาสตร์ -.Euphorbia hirta Linn.

ชอื่ ท้องถ่ิน ะนมราชสีห์ หญ้านิ้าหมึก หญา้ หลงั อ่ึง แชเท่งเช่า ผกั โขมแดง Garden

spurge

วงศ์ ะEuphorbiaceae

สว่ นทใี่ ช้ ะทัง้ ต้น

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะ พืชล้มลกุ ขนาดเลก็ ตน้ ยาว 15-40 ซม. มีทงั้ ตงั้ ขนึ้ และแผอ่ อก

รอบๆ ตามก้านสีแดงเรื่อ ๆ มขี นสนี าํ้ ตาลปนเหลอื ง ใบเดี่ยว เรียงเป็นคู่ตรงขา้ มก้น รูปรี หรือ รีแกม

ขา้ วหลามคดั เบ้ียวเล็กนอ้ ย ปลายใบแหลมส้นั ฐานใบสอบเบย้ี วเล็กน้อย ขอบใบหยกั เล็กๆ แบบฟนั

เล่อื ย เส้นใบออกจากโคน 3-5 เสน้ ทก่ี ลางใบมจี ุดสีม่วงแดง ด้านล่างใบมีขนสนี ิ้าตาลอมเหลอื ง ดอก

ออกเป็นช่อตามงา่ มใบ ดอกมีจำนวนมาก ออกชดิ แน่นเป็นกระจกุ กลมๆ สีเขยี วปนม่วงแดง ดอกไม่

มีก้านดอก หรอื มีแต่สน้ั มาก เกสรผู้มี 5 อัน เกสรเมยี 1 อัน รงั ไขร่ ปู กลมแกมสามเหลี่ยม มีกา้ นย่ืน

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องค์ความรู้ด้านสขุ ภาพทางเลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-38

ออกมาจากกลางดอก ท่อรงั ไข่ 3 อนั ผลกลมแกมสามเหล่ียมยาวประมาณ 1.5 มม. มีรอยแยก 3

รอย (ลนี า ผพู้ ฒั นพงศ,์ 2530)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคณุ และวธิ ีใช้ (วฒุ ิ วฒุ ิธรรมเวช, 2540):

ทัง้ ตน้ ะแก่ไข้ปา่ แก้บิด แก้ปสั สาวะข่นุ ขน้ แกร้ ้อนใน ขับปสั สาวะ ขบั 'นานม

แกพ้ ษิ แกบ้ วม แก้ผดผน่ื คัน แกห้ นองใน แก่ไอ

วธิ แี ละปรมิ าณใช้จรงิ :ใชท้ งั้ ตน้ แหง้ 6-10 กรมั (สด 30-60 กรัม) ต้มนากนิ (สำลี ใจดี และคณะ,

2522)

4. รายงานการวจิ ัย

ฤทธี้ตา้ นเชือ้ แบคทีเรีย ะสามารถยบั ย้ังการเจรญิ ของเชอ้ื ร. flexneri ทคี่ วามเขม้ ข้น 31.25 mcg/ml

(Tona et at., 1999) สารสกดั จากสว่ นดอกดว้ ย methanol สามารถยบั ยัง้ การเจรญิ ของเช้อื ร.

dysentenae และ ร. flexneriไดท้ ี่ความเข้มขน้ 200 และ 100 mcg/ml ดามลำดับ (Vijaya etal.,

1995)

ฤทธิ้ต้านเชือ้ โปรโตซัว ะสามารถยับยั้งการเจรญิ ของเชือ้ Entamoeba histolytica ไต้ โดยท่ีสาร

สกดั จากใบ และทง้ั ต้นสามารถยับยัง้ การเจรญิ ไต้ท่ีความเขม้ ข้น 250 และ 31.25 mcg/ml ตามลำดบั

(Tona et al„ 1998) สารสำคญั ที่ออกฤทธ■ี่ ต้านการทอ้ งเสียคอื สารกลุม่ polyphenols เมือ่ นำมา

ทดสอบฤทชใ้ื นการยับยงั้ การเจรญิ ของเชื้อ E. histolytica พบวา่ สามารถยบั ยัง้ การเจรญิ ของเชอ้ื ดงั

กลา่ วไต้ท่ีความเขม้ ขน้ น้อยกวา่ 10 mcg/ml (Tona et a!., 2000) ในการทดสอบฤฑธต้านการทอ้ ง

เสยี ของสาร quercitrin ท่แี ยกมาจากสารสกดั ช้นั นา้ํ ในหนู พบวา่ ที่ความเขม้ ข้น 50 mg/kg สามารถ

ต้านการทอ้ งเสียไต(้ Galvez etal., 1993)

สารสำคญั ะทงั้ ตน้ ประกอบด้วยสาร gallic acid, quercetin, phenolics, triacontane,

cetyl alcohol, euphosterol, phytosterol, phytosterolin, jambulol, melissic acid, hydrocyanic

acid, triterpenoid, palmitic, linolic 1oleic acid 1 1-inositol และ alkaloid anthorhamnin (ลีนา ผู้
พฒั นาพงศ์, 2530) flavonoid, tannin, sterol, triterpenoid และ saponin (Tona et al., 1999) ใน

ใบประกอบด้วยสาร gallic acid, quercitrin, myricitriu, 3,4-di-0-galloylquinic acid, 2,4,6-tri-O-

galloyl-D-glucose และ1,2,3,4,6-penta-O-galloyl-beta-D-glucose (Chen, 1991)

รายงานผลทางคลนิ ิค ะแกบ้ ดิ จากแบคทีเรยี โดยใช้ท้ังตน้ วันละ 30-160 กรัม ตม้ นํ้าแบง่ ใหก้ ิน 3

ครัง้ หรือทำเปน็ ยาเมด็ กนิ ครงั้ ละ 5 เม็ด วนั ละ 3-4 คร้ัง หรือใช้ทำเปน็ ยาฉดี ( 1 มล. เทียบเทา่ ยา

สด 5 กรัม) ฉีดเขา้ กลา้ มเนื้อครั้งละ 2 มล. วันละ 3 คร้ัง มีบางรายงานวา่ ใชต้ น้ น้รื ่วมกับ เออ้ื งเพด็ มา้
(Polygonum chinensis L.) และ หง่ บวยเขา่ (Pteris multifida Poir., พวกเทเิ รํนเงนิ ) อยา่ งละ 16

กรัม ทำเป็นตำรับยา ต้มสกัดเอานํ้ามาเคีย่ วใหข้ น้ นำไประเหยใหแ้ หง้ บดเปน็ ผงทำเปน็ ยาเม็ด ( 1

เม็ด มเี นือ้ ยา 0.6 กรัม) ผู้ใหญใ่ ห้ กนิ คร้งั ละ 3 เม็ด เด็กอายุ 7-12 ขวบ ครง้ั ละ 2 เม็ด เด็กอายุตํ่า

กว่า 7 ขวบ คร้ังละ 1 เมด็ กินวนั ละ 4 คร้ัง ตดิ ตอ่ ก้น 5 วนั เปน็ 1 รอบของการรักษา

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องคค์ วามรู้ด้านสุขภาพทางเลือกด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-39

จากการรกั ษาคนไข้ 2,000 ราย ทีเ่ ปน็ บดิ จากแบคทเี รียอย่างเฉยี บพลันและลำไสอ้ กั เสบ ได้

ผลประมาณ 90 %

จากการรักษาคนไขเ้ ปน็ บิดจากแบคทเี รียจำนวน 1,743 ราย อาการอุจจาระเป็นมูกเลอื ดจะ

หายในระยะเวลาท่ีส้ันทสี่ ดุ 1 วัน ระยะนานท่สี ุด 9 วนั ทห่ี ายภายใน 3 วนั มีจำนวน 78 %

ระยะเวลาที่ใข้ลดเป็นปกติเร็วท่ีสดุ 6 ชั่วโมง ระยะนานท่ีสุด 4 วัน ท่อี าการไขล้ ดภายใน 1

วนั มจี ำนวน 68%

อจุ จาระเปน็ ปกติอย่างเร็วทสี่ ดุ 2 วัน อยา่ งข้าท่ีสุด 10 วัน หากหลังการกินยาแลว้ ยงั คง

ถา่ ยไมห่ ยดุ ให้กินยาเพิ่มขนึ้ อกี ได้ ยงั ไมพ่ บอาการข้างเคยี ง (สำลี ใจดี และคณะ, 2522)

ความเปน็ พิษ ะทดสอบความเป็นพษิ ตอ่ หนูของสารสกดั ทัง้ ตน้ ช้นั นํา้ โดยการฉีดเขา้ ไปใน

ซ่องทอ้ งของหนู mouse ทงั้ 2 เพศ พบวา่ ท่ีความเขม้ ข้น 6.0 mg/kg ไมก่ ่อให้เกดิ พิษ (Lanhers et

a/., 1990)

2.3.7 มังคุด
1. ขอ้ มูลทวั่ ไป

ช่อื สามัญ ะมงคดุ

ช่ือวิทยาศาสตร์ :Garcinia mangostana Linn.

ชอ่ื ทอ้ งถิ่น แเมงคุด

วงศ์ :Guttiferae

ส่วนทีใ่ ข้ แปลือกผลแหง้

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมย้ นื ต้น สูง 10-20 เมตร ทรงพุ่มเป็นรูปเจดีย์ ม'ี นกยางสเี หลอื ง

ใบเดีย่ วออกตรงข้าม รูปรแี กมขอบขนาน ปลายใบแหลมหรือเปน็ ต่ิง โคนใบมนหรือแหลม ขอบใบ

เรยี บ เน้อื ใบหนาสีเขยี วเขม้ เป็นมัน เส้นใบจำนวนมาก กา้ นใบอว้ น ดอกออกเด่ยี ว ๆ หรือเปน็ คูต่ าม

ปลายก่งิ กลบี เลี้ยงมี 4 กลบี หนา งอเป็นกระพงุ้ ติดทนจนเป็นผล กลีบดอกมี 4 กลีบ สีออกเหลือง
ขอบกลบี สชี มพู เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ก้านเกสรเลก็ โคนกา้ นแบน หรอื อาจจะเชอ่ื มติดกนั เล็ก รัง

ไข,รูปไข่ ผวิ เรียบ ผลกลม เปลือกสมี ่วง หนา มยี างเหลือง ท่ีปลายผลมียอดเกสรเพศเมยี ตดิ อยู่ แยก

เปน็ 4-7 แฉก ที่ช้ัวผลมกี ลีบเลี้ยง 4 กลีบตดิ อยู่ ภายในมเี นื้อสีขาว 4-7 กลีบ รสหวาน เมลด็ มีเพยี ง

0-3 เมลด็ ส่วนใหญ่เมล็ดลืบ (ถอ่ งกานดา ชยามฤต, 2540)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ (มาลี บรรจบ และ สธุ ีดา ไชยราช, 2541):

เปลือกต้น ะรักษาโรคท้องเสยี เรื้อรัง และโรคลำไสย้ าแก้ทอ้ งร่วง ทอ้ งเดนิ

ะยาแกบ้ ิด (ปวดเบ่งและมมี ูก และอาจมีเลือดด้วย) เป็นยาคุมธาตุ

ะรสฝาด สมานแผล ใช้ชะลา้ งบาดแผล แกแ้ ผลเ!เอย แผลเปน็ หนอง

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องค์ความรดู้ า้ นสขุ ภาพทางเลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-40

วิธีและ!]ริมาณท่ีใช้

1. รกั ษาโรคทอ้ งเสียเรือ้ รงั และโรคลำไส้ ใชเ้ ปลือกมงั คดุ คร่ึงผล (ประมาณ 4-5 กรมั ) ตม้ กบั น้ําใหม้ ี

ความแรง 1 ใน 10 รับประทานครง้ั ละ 1 ถ้วยแก้ว หรอื ทำเปน็ ยาดองเหล้า ความแรง 1 ใน 10 รับ

ประทานคร้งั ละ 1 ช้อนชา

2. ยาแก้อาการท้องเดน ทอ้ งร่วง ใช้เปลือกผลมงั คดุ ตากแหง้ ผสมกบั นาํ้ ปนู ใส หรอื ฝนกับนํ้ารับ

ประทาน ใช้เปลือกต้มนาํ้ ให้เด็กรับประทานครงั้ ละ 1-2 ชอ้ นชาทกุ 4 ชั่วโมง ผใู้ หญ่ครงั้ ละ 1 ชอ้ น

โตะ๊ ทุก 4 ช่ัวโมง

3. ยาแก้บิด (ปวดเบ่งและมมี ูกและอาจมเี ลอื ดด้วย) ใชเ้ ปลอื กผลแห้งประมาณ □ ผล (4 กรัม) ยา่ ง

ไฟใหเ้ กรยี ม ฝนกบั นาํ้ ปูนใสประมาณครง่ึ แก้ว หรอื บดเป็นผง ละลายน้าํ สกุ รับประทานทกุ 2 ชั่วโมง

4. รายงานการวจิ ัย

ฤทธี่■ต้านเชือ้ แบคทเี รีย :สารสกัดจากเปลอื กผลมฤี ทธีย้ ับย้งั การเจริญของเชอ้ื ร. dysenteriae, ร.

flexnen, ร. sonnei และ ร. boydii (Praserdsook and Sukchotiratana, 1986), E. coli

(Chaiyasothi and Reksopha, 1975) และ V. cholerae ทคี่ วามเขม้ ขน้ 5 mg/disc (Gritsanapan

and Chulasiri, 1983) สาร mangostin มปี ระสิทธิภาพสงู ในการต้านเชอ้ื ทง้ั แบคทีเรยี และเชอื้ รา สาร

isomangostin มปี ระสทิ ธิภาพสงู ในการต้านเชื้อแบคทเี รยี สว่ นสาร 3-O-methyl mangostin

สามารถต้านเช้อื ราไต้อย่างดี (Sundaram et al., 1983)

สารสำคัญ แปลือกผลมงั คุดประกอบดว้ ยสาร mangostin, calabaxanthone, 2-

(gamma,gamma-dimethylallyl)-1,7-dihydroxy-3-methoxyxanthone,

demethyIcalabaxanthone,2,8-bis-(gamma,gamma-dimethylallyl)-1,3,7-trihydroxyxanthone,

gartanin (Mahabusarakam et al., 1987) garcimangosone A, garcimangosone B,

garcimangosone c และ garcimangosone อ (Huang et al., 2001) mangostenol,

mangostenone A และ mangostenone B, trapezifolixanthone, tovophyllin B, alpha-mangostin,
beta-mangostin, garcinone B, mangostinone, mangostanol และ epicatechin (Suksamrarn et

al., 2002) ะพบวา่ ไม่มพี ษิ เฉยี บพลัน แต่ควรระวงั เร่ืองการใช้เพราะสารสำคัญใน
ความเป็นพิษ

เปลือกมังคุดมีฤฑช้กื ดประสาทสว่ นกลางและเพม่ิ ความตน้ เลอื ด (สำนักงานคณะกรรมการการสา

ธารณสขุ มลู ฐาน, 2537)

2.3.8 เจตมูลเพลงิ แดง
1. ข้อมูลทวั่ ไป

ชือ่ สามญั แจตมูลเพลิงแดง

ชอ่ื วิทยาศาสตร์ -.Plumbago indica Linn.

ชอื่ พ้อง -.Plumbago rosea Linn.

ชื่อท้องถ่ิน ะคยุ วู่ ตัง้ ชโู ว้ ปีดปวี แดง ไฟใตด้ นี อุบะกูจ๊ะ

โครงการ การประมวลและสงั เคราะหอ์ งคค์ วามรูด้ า้ นสุขภาพทางเลือกดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-41

วงศ์ :Plumbaginaceae

สว่ นทใ่ี ช้ ะราก

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ไม ้พ่มุ ยอดออ่ นสีแดง ลำตน้ กลมเรยี บ มสี แี ดงบริเวณ'ชอ้ ใบเด่ียว

เรียงสลบั รูปไขแ่ กมวงรี ดอกขอ่ ออกทปี่ ลายกง่ิ กลบี เลยี้ งมตี อ่ มซ่งึ เม่อื จบั จะรสู้ กึ เหนยี ว กลีบดอกสี

แดง ผลเป็นผลแหง้ แตกไต้ (นันทวนั บณุ ยะประภศั ร, 2539)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวิธีใช้ ะรากแก้ท้องร่วง ปวดศรีษะ ชว่ ยยอ่ ยอาหาร ทำใหแ้ ทง้ ลกู แกร้ ิดสดี วงทวาร

ปวดบวม แก้โรคผิวหนงั กลากเกล้อื น ขบั ประจำเดอื น (พร้อมจติ ศรลมั พแ์ ละคณะ, 2535)

วิธแี ละปรมิ าณใชจ้ ริง ไม่มีขอ้ มูล

4. รายงานการวิจัย

ฤทธี้ต้านเช่ือแบคทเี รยี ะสารสกัดจากรากด้วยปโิ ตรเลยี มอเี ธอร์ คลอโรฟอร์ม และเอธานอล

สามารถยบั ยงั้ การเจรญิ ของเชอื่ ร. flexneri ทค่ี วามเขม้ ขน้ 10 mg/disc (Pongpan etal., 1982)

สารสำคัญ ไนรากเจตมูลเพลิงแดงพบสารกล่มุ quinones ได้แก่สาร plumbagin, 1-4

naphthoquinone, alpha-hydroxy naphthoquinone (Dinda and Chel, 1992)

ความเป็นพษิ ไนการศกึ ษาความเปน็ พิษเฉยี บพลันของสารสกัดจากรากเจตมูลเพลิงแดง

ดว้ ยเอธานอล ในหนู พบวา่ ค่า LD50 ในเวลา 24 ชม. เมอ่ื ให้แกห่ นู mice โดยฉีดเข้าทางเยอื่ บุข่อง

ท้องเทา่ กับ 239.88 mg/kg และ เม่ือให้โดยการกินเท่ากบั 1148.15 mg/kg เมื่อศกึ ษาความเปน็ พิษ

เรื้อรังโดยใหส้ ารสกดั ดังกล่าวแกห่ นู rat ทีค่ วามเข้มข้นขนาด 50 mg/kg โดยฉดี เข้าทางเย่อื บุข่อง

ทอ้ งทุกวัน เป็นเวลา 30 วนั พบว่าไม่ท่าให้หนตู าย แต่จะท่าให้ นํ้าหนกั ไม่เพมิ่ ขน้ึ และจะท่าให้นา

หนักของตบั ไดของหนเู พศผู้ลดลง (Solomon etal., 1993)

2.3.9 ฝร่งั

1. ขอ้ มูลท่ัวไป

ช่อื สามัญ ะฝร่ัง

ช่ือวทิ ยาศาสตร์ .‘Psidium guajava Linn.
ชอื่ ท้องถ่ิน :■จมุ่ โป ชมพู่ มะกัวยกา มะมั่น ยะมูบเุ ตบนั ยา ยะรงี ยา่ มู สดี า มะกวั ย

มะกา มะจนี ยะมูบุเตบันยา ยามุ ยาหมู Guava

วงศ์ :Myrtaceae

ส่วนทีใ่ ช้ ■.ใบ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ไม้ยืนต้น สงู 3-10 เมตร เปลอื กตน้ เรียบ ใบเดยี่ วเรียงตรงขา้ ม รู

ปวงรีหรีอรปู วงรีแกมขอบขนาน ดอกเดยี่ วหรือขอ่ 2-3 ดอก ออกทซี่ อกใบ กลีบดอกสีขาว รว่ งงา่ ย

เกสรตวั ผู้จำนวนมาก ผลเป็นผลสด (นันทวนั บุณยะประกศั ร, 2542)

3. ประโยชนท์ างยา (มาลี บรรจบ และ สธุ ีดา ไชยราช, 2541)

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องคค์ วามร้ดู า้ นสขุ ภาพทางเสือกด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-42

สรรพคณุ และวิธใี ช้ ะใบแกท้ ้องเสยี ทอ้ งร่วง ทอ้ งเดนิ (ท่ีไมใ่ ชบ่ ิด หรืออหวิ าตกโรค) เปีนยา

หา้ มเลอื ดใสแ่ ผลสด ใชใ่ บ 2-3 ใบ เคยี้ วระงบั กลนิ่ ปาก แกฝ้ ่ เปน็ ยาลา้ งแผล ดูดหนองและถอนพิษ

บาดแผล แกเ้ หงอื กบวม แก้พษิ เรือ้ รงั ผลอ่อนแกท้ ้องเสีย ท้องรว่ ง ท้องเดิน ระงับกลิ่นปาก แก้บิด

มกู เลือด มไี วตามนิ ซีมาก

วธิ กี ารใช้ :(1) รบั ประทานสด ใช้สว่ นยอดอ่อนๆ 7 ยอด หรือใบเพสลาดสด 6-8 ใบ

คอ่ ยๆ เค้ยี วให้ละเอียดทีละนอ้ ย คอ่ ยๆ กลนื แลว้ กลนื นาํ้ ตาม ถ้าเคีย้ วทลี ะมากๆ จะฝาดขม ถา้ เคี้ยว

กบั เกลอื เลก็ นอ้ ยจะชว่ ยให้รับประทานงา่ ยข้นึ วิธีนีไ๋ ด้ผลมาก เพราะรบั ประทานทง้ั น้ําและเนอ้ื ของใบ

ฝรั่งจนหมดไดต้ ัวยาครบ หรอื รบั ประทานผลดบิ ครั้งละ 1-2 ผล โดยค่อยๆ เคีย้ วกลืน

(2) ตม้ ดมื่ ใช่ใบเพสลาด 5-10 ใบ หรือเปลอื กตน้ สดๆ 1 ฝ่ามอื ใส่นา้ื 2

ถว้ ยแก้ว ต้มเดอื ดนาน 5-30 นาที เคยี่ วใหเ้ หลือ 1 ถ้วย รบั ประทานครงั้ ละ lA -1 แก้ว วนั ละ 2 ครัง้

รบั ประทานตามอาการหนกั เบาเวลาด่ืมเติมเกลือเลก็ น้อยทำให้ดืม่ งา่ ยขนึ้

(3) ชงนํา้ ร้อนด่มื ใชย้ อดฝรง่ั 7 ยอด หรอื ใบฝร่ัง 6-10 ใบ ชงก้บนืา้ เดือด 2

แกว้ ปิดฝาไว้ 15-20 นาที ด่ืมครั้งละ 1 แกว้ ด่มื บอ่ ย ๆ

(4) ต้มคัน้ เอานา้ื เอาใบฝรัง่ 6-10 ใบ ตำให้ละเอียด ผสมนาื้ สกุ 3-5

ช้อนแกง ต้มใหเ้ ชา้ ก้น กรองด้วยผา้ ขาวบาง เอานืา้ ผสมเกลือเล็กน้อยด่ืมจนหมด

(5) บดผงรับประทาน ใช้ผลฝร่งั ทเ่ี กือบแก่ หน่ั เป็นแวน่ บางๆ ตากแห้ง

บดเปน็ ผง รับประทานครั้งละ V i - 1 ชอ้ นชา โดยผสมน้า วธิ ีน้ีรส'ชาดดี เดก็ ดืม่ ไตง้ ่าย

4. รายงานการวิจยั

ฤทธต้านเชื้อแบคทเี รีย ะสารสกัดจากใบดว้ ยนื้าตา้ นเช้อื ร. dysenteriae (Praserdsook and

Sukchotiratana, 1986) สอดคล้องกับสารสกดั จากเปลือกตน้ ดว้ ยเมธานอลและน้าื สามารถยบั ยงั้

การเจริญของ ร. dysentenae type 1 ทค่ี วามเข้มขน้ 400 และ 1000 mcg/ml ตามลำดบั (All etal.,

1997) สารสกดั จากเปลือกผลฝร่ังด้วยเมธานอลสามารถต้านเชื้อ Vibrio cholerae ได้ (Ghosh etal.,

1993) สารสกดั จากใบตว้ ยเมธานอล สามารถต้านเช้อื ร. aureus โดยให้คา่ MIC เทา่ กับ 4.0 mg/ml

(Rabe and staden., 1997) สารสกดั จากเปลือกตน้ และใบ สามารถตา้ นเชอื้ V. cholerae และ V.

parahaemolyticus ไตท้ ่ีความเข้มขน้ 5 mg/ml (Gritsanapan and Chulasiri, 1983)

ฤฑชื้ตา้ นเชือ้ โปรโตซัว :สารสกดั จากใบและเปลอื กตน้ ยับยั้งการเจรญิ ของเชอ้ื E. histolytica ไตท้ ่ี

ความเข้มข้นเทา่ กบั 62.5 และ น้อยกวา่ หรือเทา่ กบั 7.81 mcg/ml (Tona etal., 1998)

การศกึ ษาทางคลินคิ ะนา้ น้าื ต้มใบฝรงั่ มารักษาผูป้ ว่ ยเด็กออ่ นอายุไมเ่ กิน 2 ปี ทีม่ อี าการทอ้ งร่วง

เน่ืองจากการติดเชอ้ื rotaviral enteritidis โดยการนา้ ผปู้ ว่ ย 62 คน มาแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คอ กลมุ่

ทดสอบที่ให้นื้าตม้ ใบฝร่งั และกลุ่มควบคุมใหน้ ืา้ ตม้ gegen qinlian พบวา่ กลุ่มทดสอบสามารถหาย

จากการทอ้ งรว่ งไตด้ ีกวา่ เมือ่ เทียบกบั ชดุ ควบคมุ อย่างมนี ย้ สำคัญ (Wei etal., 2000) ในการทดลอง
ใช้ใบฝรัง่ แหง้ บดเป็นผง รักษาโรคอจุ จาระรว่ ง กับผู้ป่วย 122 ราย (ชาย 64 ราย หญงิ 58 ราย)

โดยให้รบั ประทานผงใบฝรงั่ 2 แคปซูล ๆ ละ 250 mg รับประทานครัง้ ละ 500 mg ทกุ 3 ชม. เปน็

เวลา 3 วัน และเปรยี บเทยี บกับยาปฏชิ วี นะเตตรัาชยั คลิน สรุปไต้วา่ ใบฝรั่งสามารถลดจำนวน

โครงการ การประมวลแระสังเคราะหอ์ งคค์ วามรูด้ า้ นสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-43

อจุ จาระและลดระยะเวลาของการถา่ ยเหลวได้มากกวา่ ยาเตตราซยั คลนิ และไม่พบอาการข้างเคียง

(สำนกั งานคณะกรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน, 2537)

สารสำคัญ ไบฝรง่ั มี tannins 8-15% เป็นประเภท catechol และ pyrogallol และ มนี า

มนั หอมระเหยซึง่ ประกอบดว้ ยสารหลายชนิดเช่น aromadendrene, beta-bisabolene,

carypphyllene, caryophyllene oxide, longicyclene, tertiary sesquiterpene alcohol (สำนกั งาน

คณะกรรมการการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537) quercetin 3-0-alpha-L-arabinoside(guajavarin),

quercetin 3-0-beta-D-glucoside(isoquercetin), quercetin3-0-beta-D-galactoside(hyperin),

quercetin 3-0-beta-L-rhamnoside(quercitrin) และ quercetin 3-O-gentobioside (Lozoya et at.,

1994) guajavanoic acid, obtusinin และ goreishic acid (Begum etal., 2002)

ความเป็นพษิ ะสาร tannins ทำให้โครโมโซมแตกได้ นอกจากนี้ hydrolysable tannins

ยังมพี ิษต่อตบั และไต แตส่ ามารถลดพษิ ลงได้ดว้ ยการใช้ calcium hydroxide (สำนกั งานคณะ

กรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน, 2537)

2.3.10 ทับทิม
1. ขอ้ มลู ท่วั ไป

ช่ือสามัญ :ทบั ทมิ

ช่อื วทิ ยาศาสตร์ :Punica granatum Linn.
ชอ่ื ท้องถิน่ :เชยี ะลิว้ พลิ า พลิ าขาว มะก่องแก้ว มะเก๊าะ หมากจัง Pomegranate

วงศ์ :Punicaceae

ส่วนท่ีใช้ ะเปลือกผล

2. ลกั ษณะทางพฤกษฬาสตร์ ไมพ้ ุ่ม สูงไมเ่ กนิ 3 ม. ปลายกง่ิ อ่อนห้อยล่ลู ง ปลายก่ิงเล็กมกั

กลายเป็นหนามแหลมๆ ใบเด่ียว ออกเปน็ คู่ ตรงขา้ มกน้ รูปขอบขนานแกมรปู หอกกลบั โคนใบสอบ
แคบ สว่ นท่คี ่อนไปทางปลายใบจะกวา้ ง เนี้อใบเนียนค่อนข้างบางและเป็นมนั ดอกสีแดงออกเป็น

ดอกเดีย่ ว ๆ หรอื รวมเปน็ กระจุกไมเ่ กนิ 5 ดอก ตามปลายกิง่ กลีบรองดอกหนา โคนกลีบผนกึ ตดิ กัน

เป็นหลอด ปลายหลอดจักเปน็ ฟันเล่ือยและปลายหยักจะโคง้ ออก กลบี ดอกมีจำนวนเท่า ๆ กับกลบี

รองกลบี ดอก ร่วงงา่ ย เกสรผ้ตู ดิ อยู่ตามผนังกลีบรองกลีบดอกดา้ นใน รงั ไข่จะจมอยใู่ นฐานดอก ผล

กลมใตผ้ วิ นอกแข็งเปน็ มนั ผลแกจ่ ะแตกอ้าออกเผยให้เหน็ เมลด็ ทมี่ เี นอี้ เยอ่ื ใสๆ สขี าวอมชมพูภาย

ใน (นนั ทวนั บุณยะประภัศร, 2541)

3. ประโยชน์ทางยา
สรรพคณุ และวธิ ีใช้ ะเปลอื กทับทิมใชเ้ ป็นยาแกท้ อ้ งเดินและบิด

วิธแี ละปรมิ าณท่ีใช้ ไชเ้ ปลอื กผลแห้งประมาณ 1 ใน 4 ของผล ฝนกบั นำปูนใสให้ขน้ ๆ รบั

ประทานครั้งละ 1-2 ช้อนแกง หรอื ต้มกบั นาํ้ ปูน'ใสแลว้ ดม่ื นํา้ ที่ต้มก'็ ไต้ (สำนกั งานคณะ

กรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน, 2537)

4. รายงานการวจิ ัย

โครงการ การประมวลและสังเคราะหอ์ งคค์ วามรดู้ า้ นสขุ ภาพทางเลือกด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-44

ฤทธต้ี ้านเชื้อแบคทเี รยี ะสารสกัดจากเปลือกผลด้วยเอธานอลสามารถตา้ นเชอ้ื พM o cholerae, V.

parahaemolyticus สายพันธุ 0068, ร. dysenteriae และ ร. sonnei (Praserdsook and

Sukchotiratana, 1986; Kow etai., 1986.), ร. aureus, V. cholerae, V. parahaemolyticus และ ร.

flexneri ท่ีความเข้มขน้ 5 mg/disc (Gritsanapan and Chulasiri, 1983.) และ E. coli ไต้ (Ahmad

and Beg, 2000)

สารสำคัญ เในเปลอื กผลมีสาร tannins ประมาณ 22-25 % และ gallotannic acid

28% (คณะกรรมการการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537)

ความเป็นพษิ :กองวิจยั ทางแพทย์ กรมวทิ ยาศาสตร์การแพทย์ วิเคราะห์แลว้ พบว่าไมม่ ี

พษิ เฉียบพลนั แต่ถ้าให้ขนาดสงู อาจมพี ษิ ไต้ (LD50 เทา่ กบั 17 g/kg) (คณะกรรมการการสาธารณสขุ

มูลฐาน, 2537)

2.3.11 สมอดีงู
1. ขอ้ มูลทวั่ ไป

ช้อื สามัญ ะสมอดีงู

ชอ่ื วิทยาศาสตร์ ะTerminalia citrina (Gaertn.) Roxb. ex Fleming

ชอื่ ทอ้ งถ่ิน :สมอเหล่ยี ม สมอหมึก

วงศ์ ะCombretaceae

สว่ นท่ีใช้ ะผลดบิ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ :ไมยั นื ต้นขนาดใหญ่ สูง 20-30 เมตร เส้นรอบวง 150-200 ซม.

ผลัดใบ เรอื นยอดแผ่กวา้ ง ทีโ่ คนตน้ มักมีพูพอนขนาดเลก็ เปลอื กเรยี บ สนี าํ้ ตาลแกมเทา กิ่งออ่ นมึรู
หายใจ มขี นนุ่มสีแดงเร่อื ใบ เป็นใบเดยี่ ว ออกตรงขา้ มกัน หรอื กึ่งตรงข้ามกนั รูปรี หรอื รปู รีแกม

ขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบกลม หรือ มน เน้อื ใบคอ่ นข้างหนาคล้ายแผ่นหนัง เกล้ยี ง เสน้ ใบ
มี 9-12 คู่ มตี อ่ ม 1 คู่ ใกล้กบั โคนใบ บางทไี มม่ ี หรอื เหน็ ไม่ชัด ดอก ออกเป็นชอ่ ตามงา่ มใบ หรอื ที่
ปลาย เปน็ ดอกสมบรู ณเ์ พศ กลบี รองกลบี ดอกเชอ่ื มติดกนั ตอนลา่ งเปน็ รปู ท่อ ตอนบนแผ่ออกเป็น
รปู ถ้วยตืน้ ๆ ปลายแยกเปน็ กลบี รปู สามเหลย่ี ม ต้านนอกเกลีย้ ง ตา้ นในมขี น เกสรผู้มี 10 อัน กา้ น
เกสรผู้ รังไข่มึ 2 ชอ่ ง ผล รูปรี หรอื ค่อนขา้ งกลม เกลี้ยง กวา้ ง 0.8-2 ซม. ยาว 2-3 ซม. มีสน้ 5
สน้ เห็นลาง ๆ ตอนยังสดอยู่ พอแห้งสน้ จะเห็นชดั เมลด็ ขรขุ ระ รูปรี กวา้ ง 0.6 ซม. ยาว 1.7 ซม. มี

สน้ 5 สน้ (ก่องกานดา ชยามฤต, 2528)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวิธีใช้ (วรี ะชัย ณ นคร, 2539):

ผลดบิ ะแกโ้ ลหติ เป็นพิษ สมานสำไส้ รักษาโรคทอ้ งรว่ งอยา่ งแรง

วธิ แี ละปรมิ าณใช้จรงิ ะไมม่ ีชอ้ มลู

4. รายงานการวิจยั

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องค์ความรดู้ ้านลขุ ภาพทางเลอื กดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-45

ฤทธี'่ ด้านเชื้อแบคทีเรีย ะสารสกัดผลแหง้ ดว้ ยเอธานอล 95% สามารถยับย้งั การเจรญิ ของเชอื้ ร.

dysentenae และ E. coli ไดท้ ีค่ วามเขม้ ข้น 100 mg/disc (Avirutnant and Pongpan, 1983)

สารสำคญั .•ในผลประกอบด้วยสารกลุ่ม tannins ชนดิ corilagin, punicalagin, 1,3,6-

tri-O-galloyl-beta-D-glucopyranose, chebulagic acid และ 1,2,3,4,6-penta-O-galloyl-beta-D-

glucopyranose โดยที่สาร corilagin สามารถยับยง้ั เชื้อ E. coli จากผ้ปู ว่ ยได้ทคี่ วามเข้มข้น 1024

mcg/ml ส่วนสารอกี 4 ชนิดไม่สามารถยบั ยั้งไดท้ ่ีความเข้มข้นดงั กลา่ ว ขณะท่ยี า ampicillin และ

gentamicin สามารถยบั ยัง้ ได้ท่ีความเข้มขน้ >256 mcg/ml และ 76 mcg/ml ตามลำดบั

(Burapadaja and Bunchoo, 1995)

ความเปน็ พิษ ไม่พบรายงานความเป็นพิษ

สรปุ พืชสมนุ ไพรที่มีความเหมาะสมท่ีจะนำมาใชร้ กั ษาโรคทอ้ งเสียมากท่สี ุด คือ ฝรั่ง

เอกสารอา้ งองิ

ก่องกานดา ชยามฤต. 2528. สมนุ ไพรไทย ตอนท่ี 4. กรมป่าไม้, กรุงเทพฯ.

กอ่ งกานดา ชยามฤต. 2540. สมนุ ไพรไทย ตอนท่ี 6. กรมปา่ ไม้, กรุงเทพฯ.

นนั ฑวัน บุณยะประภัคร. 2539. สมุนไพร ไมพ้ นื้ บา้ น (1). บรษิ ัทประชาชน จำกัด, กรงุ เทพฯ.

นันทวัน บณุ ยะประภัคร. 2541. สมุนไพรไม้พื้นบา้ น (2). บริษัทประชาชน จำกัด, กรุงเทพฯ.

นนั ทวนั บุณยะประภัคร. 2542. สมนุ ไพร ไม้พืน้ บา้ น (3). บรษิ ทั ประชาชน จำกดั , กรุงเทพฯ.

บญั ชียาหลกั แหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 (บญั ชยี าจากสมนุ ไพร). คณะอนกุ รรมการพัฒนาบญั ชียาหลกั แหง่

ชาติ กรุงเทพฯ.

พเยาว์ เหมอื นวงศ์ญาต.ิ 2537. สมุนไพรกา้ วใหม.่ เมติคลั มีเดยี , กรงุ เทพฯ.

พรอ้ มจติ ศรลัมพ1์ อาทร รว้ิ ไพบลู ย์, สมภพ ประธานธุรารกั ษ,์ จุฑามณี จารจุ ินดา และ เพชร

รัตน์ พงษ์เจริญสขุ . 2535. สมนุ ไพรสวนสิรริ กุ ขชาต.ิ อมรนิ ทร์พรนิ้ ติง้ กรุป๊ จำกดั ,

กรงุ เทพฯ.

มาลี บรรจบ และ สุธิดา ไชยราช. 2541. สมนุ ไพรพืน้ บ้านนครราชสีมา. เอส อาร์ พริน้ ต้ิงแมสโปร

ดักส์ จำกดั , กรงุ เทพฯ.

สนี า ผู้พฒั นพงศ์. 2530. สมุนไพรไทย ตอนท่ี 5. กรมปา่ ไม้, กรงุ เทพฯ.

วุฒิ วุฒิธรรมเวช. 2540. สารานุกรมสมนุ ไพร รวมหลกั เภสชั กรรมไทย. โอ. เอส. พริน้ ตงิ๋ เฮา้ ฑ,์

กรงุ เทพฯ.
วีระชัย ณ นคร. 2539. สวนพฤกษศาสตร์สมเดจ็ พระนางเจ้าสริ ิกติ ี้ เล่ม 3. โอ. เอส. พริน้ ต๋งิ เฮาส,์

กรุงเทพฯ.
สำนักงานคณะกรรมการการสาธารณสขุ มลู ฐาน. 2537. ยาสมุนไพรในงานสาธารณสขุ มูลฐาน.

พิมพ์ครง้ั ท่ี 1. องศ์การสงเคราะห์ทหารผา่ นศึก.

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องคค์ วามรู้ดา้ นสุขภาพทางเลอี กด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-46

สำลี ใจดี, รพพี ล ภโววาท, สนุ ทรี วทิ ยานารถไพศาล และ ชยั โย ชัยชาญทพิ ยุทธ. 2522. การใช้
สมุนไพร เลม่ 1. สารมวลชน จำกัด, กรงุ เทพฯ.

อรณุ พร อิฐรัตน์. 2532. สมนุ ไพรไทย-เทศ เล่ม 1. คณะเภสซ้ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลา
นครนิ ทร,์ สงขลา.

Ahmad, I. and Beg, A.z. 2000. Antimicrobial and phytochemical studies on 45 Indian
medicinal plants against multi-drug resistant human pathogens. ป. Ethnopharmacol.,
74: 113-123.

Ali, M.A., Shamsuzzaman, M., Rahman, M.H. and Hoque, M.M. 1997. เท vitro
determination of minimum inhibitory and bactericidal concentration of the extracts of
the bark of Psidium guajava for antibacterial activity. Bangladesh J. Sci. Ind. Res.,
32: 115-123.

Avirutnant, พ. and Pongpan, A. 1983. The antimicrobial activity of some Thai flowers and
plants. Mahidol Univ. J. Pharm Sci., 10: 81-86.

Begum, ร., Siddiqui, B.s. and Hassan, ร.I. 2002. Triterpenoids from Psidium guajava
leaves. Natural Product Letters., 16: 173-177.

Burapadaja, ร. and Bunchoo, A. 1995. Antimicrobial activity of tannins from Terminalia
citrina. Planta.med., 6: 365-366.

Chaiyasothi, T. and Reksopha, พ. 1975. Effect of some medicinal plants. Special
project for the degree of B.Sc.(Pharm), Faculty of Pharmacy, Mahidol Univ.

Chen, L. 1991. Polyphenols from leaves of Euphorbia hirta L. China Journal of Chinese
Materia Medica. 16., 38-39, 64.

Dhawan, B.N., Dubey, M.P., Mehrotra, B.N., Rastogi, R.p. and Tandon, J.s. 1980.
Screening of Indian plants for biological activity. Part IX. Indian.J.Exp.Biol., 18:, 594-
606.

Dinda, B. and Chel, G. 1992. 6-Hydroxyplumbagin, a naphthoquinone from Plumbago
indica. Phytochemistry., 31: 3652-3653.

Fabry, พ., Okemo, p.o. and Ansorg, R., 1998. Antibacterial activity of East African
medicinal plants. J. Ethnopharmacol., 60: 79-84.

Galvez, J., Crespo, M.E., Jimenez, J., Suarez, A. and Zarzuelo, A. 1993. Antidiarrhoeic
activity of quercitrin in mice and rats. J. Pharmacy and Pharmacology., 45: 157-
159.

George, M. and Pandalai, K.M. 1949. Investigations on plant antibiotics. Part IV.
Further search for antibiotic substance in Indian medicinal plants. Indian J. Med.
Res., 56: 81-84.

โครงการ การประมวลและสังเคราะหอ์ งค์ความรู้ต้านสุขภาพทางเลอื กดานสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-47

Ghosh, T.K., Sen, T., Arunima, อ., Dutta, A.S., Chaudhubi, A.K.N. and Nag-C, A.K. 1993.
Antidiarrhoeal activity of the methanolic fraction of the extract of unripe fruits of
Psidium guajava Linn. Phytother. Res., 7: 431-433.

Gritsanapan, พ. and Chulasiri, M. 1983. A preliminary study of antidiarrheal plants ะ I,
antibacterial activity. Mahidol Univ. J. Pharm Sci., 10: 119-122.

Gupta, ร., Choudhry, M.A. and Yadava, J.N.S. 1990. Antidiarrheal activity of
diterpenes of Andrographis paniculata (Kal-Megh) against Escherichia coli
enterotoxin เท vivo models. Int. J.Crude Drug Res., 284: 273-283.

Huang, Y.L., Chen, C.C., Chen, Y.T., Huang, R.L., Shieh, B.J. 2001. Three xanthones and
a benzophenone from Garcinia mangostana. J. Nat product., 64: 903-906.

Hussain, H.S.N. and Deeni, p.p. 1991. Plant in Kano ethomedicine: screening for
antimicrobial activity and alkaloids. Int. J. Pharmacog., 29: 51-56.

Kow, T., Chulasiri, M., Weerawatananethin, K. and Pavaro, J. 1986. Antibacterial activity of
ethanol extracts of pomegranate (Punica granatum) against Shigella spp. Special
project for the degree of B.Sc.(Pharm.), Faculty of Pharmacy, Mahidol Univ.

Lanhers, M.C., Fleurentin, J., Cabalion, p., Rolland, A., Dorfman, p., Misslin, R. and Pelt,
J.M. 1990. Behavioral effects of Euphorbia hirta L. ะ sedative and anxiolytic
properties. J. Ethnopharmacol., 29: 189-198.

Leelarasamee, A., Trakulsomboon, ร. and Sittisomwong, N. 1990. Undetectable anti­
bacterial activity of Andrographis paniculata (Burma) wall, ex Ness. Journal of the
Medical Association of Thailand., 73: 299-304.

Lozoya, X., Meckes, M., Abou-Zaid, M., Tortoriello, J., Nozzolillo, c. and Arnason, J.T.
1994. Quercetin glycosides in Psidium guajava L. leaves and determination of a
spasmolytic principle. Archives of Medical Research., 25: 11-15.

Luanratana, o. 1988. Studies on the antimicrobial activity of chloroform extract from
the fruits of Ardisia colorata Roxb I. Mahidol Univ. J. Pharm Sci., 15: 81-84.

Mahabusarakam, พ., Wiriyachitra, p. and Taylor, w .c . 1987. Chemical constituents of
Garcinia mangostana. J. Nat Product., 50: 474-478.

Namikoshi, M., Nakata, H. and Saitoh, T. 1987. Homoisoflavonoids from Caesalpinia
sappan. Phytochemistry., 26: 1831-1833

Oh, S.R., Kim, D.S., Lee, I.S., Jund, K.J., Lee, J.J. and Lee, H.K. 1998.
Anticomplementary activity of constituents from heartwood of Caesalpinia sappan.
Pianta.Med., 64: 456-458.

Pleumjai, T. and Sithisomwongse, N. 1990. Antimicrobial activity of Andrographis

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องค์ความร้ดู า้ นสุขภาพทางเลือกด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-48

paniculata Nees. Symposium on Andrographis paniculata, National Institute of
Health, Nonthaburi, Thailand, 22 Oct 1990.
Pongpan, A., Chumsri, p. and Taworasate, T. 1982. The antimicrobial activity of some
Thai medicinal plants. Mahidol Univ. J. Pharm Sci., 9: 88-91.
Praserdsook, ร. and Sukchotiratana, M. 1986. Effect of some medicinal plant extracts
on the growth of dysentery bacteria. Symposium on science and technology, 12th
Bangkok, Thailand, October 20-22, 1986.
Rabe, T. and staden, J. 1997. Antibacterial activity of South African plants used for
medicinal purpose. ป. Ethnopharmacol., 56: 81-87.
Siddiqui, B.S., Afshan, F., Ghiasuddin, F.S., Naqvi, S.N. and Tariq, R.M. 2000. Two
insecticidal tetranortriterpenoids from Azadirachta indica. Phytochemistry. 53: 317-
376
Solomon, F.E., Sharada, A.C. and Devi, p.u. 1993. Toxic effects of crude root extract of
Plumbago rosea (Rakta chitraka) on mice and rats. J.Ethnopharmacol., 38: 79-84.
Suksamrarn, ร., Suwannapoch, N-, Ratananukul, p., Aroonlerk, N. and Suksamrarn, A.
2002. Xanthones from the green fruit hulls of Garcinia mangostana. J.Nat Product.,
65: 761-763.
Sumino, M., Sekine, T., Ruangrungsi, N. and Ikegami, F. 2001. Ardisiphenols A-C, novel
antioxidants from the fruits of Ardisia colorata. Chemical & Pharmaceutical Bullletin.,
49: 1664-1665.
Sundaram, B.M., Gopalakrishnan, c., Subramanian, ร., Shankaranarayanan, อ. and
Kameswaran, L. 1983. Antimicrobial activities of Garcinia mangostana. ป. Nat
Product.,48: 59-60.
Talwar, G.P., Raghuvanshi, p., Misra, R., Mukherjee, ร. and Shah, ร. 1997. Plant
immunodulators for termination of unwanted pregnancy for contraception and
reproductive health. Imunol. Cell. Biol., 75: 190-192.
Tona, L., Kambu, K., Ngimbi, N., Cimanga, K. and Vlietnck, A.J. 1998. Antiamoebic and
phytochemical screening of some Congolese medicinal plants. ป. Ethnopharmacol.,
61: 57-65.
Tona, L., Kambu, K., Mesia, K., Cimanga, K., Aspers, ร., Bruyne, T., Pieters, L. and Toltle,
ป. 1999. Biological screening of traditional preparations from some medicinal
plants used as antidiarrheal in Kinshasa, Congo. Phytomedicine, 6: 59-66.
Tona, L., Kambu, K., Ngimbi, N., Mesia, K., Penge, o., Lusakibanza, M., Cimanga, K., De
Bruyne, T., Apers, A., Totte, ป., Pieters, L. and Vlietinck, A.J. 2000. Antiamoebic

โครงการ การประมวลและสังเคราะหอ์ งคค์ วามรู้ด้านสุขภาพทางเลอื กด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-49

and spasmolytic activities of extracts from some antidiarrhoeal traditional
preparations used in Kinshasa, Congo. Phytomedicine., 7: 31-38.
Vijaya, K., Ananthan, ร. and Nalini, R. 1995. Antibacterial effect of theaflavin, polyphenon
60 (Camellia sinensis) and Euphorbia hirta on Shigella spp. A cell culture study. J.
Ethnopharmacol., 49: 115-118.

z.Wei, L., น, and Chen, B. 2000. Clinical study on treatment of infantile rotaviral enteritis

with Psidium guajava L. Chinese Journal of Integrated Traditional and Western
Medicine., 20: 893-895.
Yadava, R.N. and Nigam, ร.ร. 1987. Constituents on the heartwood of Caesalpinia sapan
Linn. Acta. Cienc. Indica Chem., 13: 87-88.

โครงการ การประมวลและสงั เคราะหอ์ งคค์ วามรู้ดา้ นสุขภาพทางเลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาคโต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-50

2.4 รกั ษาแผลในปาก เช้อื ราในปาก แผลi l l อย พุพอง 11 เริม งูสว้ด

(1) สมนุ ไพรรักษาแผลในปาก เชื้อราในปาก

2.4.1. พญายอ

1. ข้อมลู ท่วั ไป

ชอื่ สามัญ :พญายอ

ชือ่ วิทยาศาสตร์ -.Clinacanthus nutans (Burm. f.) Lindau.
ช่ือท้องถน่ิ .•ผกั มันไก่ ผกั ลน้ิ เขียด (เชียงใหม)่ คงคาเย็น พญาปล้องดำ (ลำปาง)

เสลดพงั พอนตัวเมยี พญาปล้องทอง (กลาง)

วงศ์ ะAcanthaceae
ส่วนที่ใช้ ะใบ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ :ไม้พุ่มแกมเถา ลำต้นและก่งิ กา้ นเกลยี้ งเปน็ มนั สงู ไตถ้ ึง 3 เมตร

ใบเด่ียว เรียงตรงชา้ ม รูปขอบขนานหรือขอบขนานแกมใบหอก โคนใบมน ปลายใบแหลม กา้ นใบ

ยาว 0.5 ซม. ดอกชอ่ ออกเปน็ กระจุกทีป่ ลายยอด กลบี ดอกสีแดงเชอ่ื มตดิ กนั เป็นหลอดยาว ปลาย

แยกเปน็ 2 ปาก ยาว 3-4 ซม. ไม่ติดฝัก (นนั ทวัน บณุ ยะประภศั ร, 2542)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ :ใบพญายอสด 10-15 ใบ ลา้ งใหส้ ะอาด ดำใหล้ ะเอียด เตมิ เหล้าขาวหรอื

แอลกอฮอล์พอท่วมยา ปดิ ฝาและตัง้ ท้ิงไว้ 1 สปั ดาห์ หมั่นคนยาทุกวนั กรอง'นายา เก็บใส่ภาชนะท่ี

สะอาด ทานา้ํ ยาบรเิ วณท่ปี วด หากเปน็ มากใช้กากพอกบรเิ วณท่ีเปน็ ดว้ ย กรณรี ักษาแผลในปาก ให้

ใชย้ าปา้ ยปากท่มี ีสารสกดั พญายอ 2.5-4% ทาบางๆ บริเวณทม่ี อี าการวันละ 3-5 ครั้ง ในบญั ชยี า

หลกั แหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 (บญั ชยี าจากสมนุ ไพร) แนะนำให้รกั ษาเรมิ หรอื งูสวด้ โดย'ใช'้ ครมี ท่ีมีสาร

สกัดพญายอ 4-5% ทาบางๆ บรเิ วณที,มอี าการวันละ 3-5 ครั้ง

4. รายงานการวจิ ัย

สาระสำคัญ ะในใบพญายอประกอบต้วย lupeol, beta-sitosterol, stigmasterol

ฤฑธึ๋ทางเภสชั วทิ ยา ะสารสกดั บวิ ทานอลของใบพญายอสามารถลดการอกั เสบของหนูขาวท่เี กดิ
จากการฉีดสาร carragenin สารสำคญั ทอี่ อกฤฑธลดการอกั เสบคอื ฟลาโวนอยด์ (Chuakul, 1986;

Satayavivad etal., 1996)

พษิ วทิ ยา ะไม่พบรายงานความเป็นพิษเมื่อใชภ้ ายนอก
ข้อมลู ทางคลินิก :มีการใชย้ าท่ีทา่ จากพญายอ ในผปู้ ่วยโรคเริม งสู วด้ และแผลอกั เสบใน

ปาก จำนวนราย 16 พบว่าสามารถรักษาแผล และลดการอักเสบไต้ (สุภาภรณ์ ปตี ิพร และ อไุ ร

วรรณ โชติเกียรต,ิ 2532)

(2) สมนุ ไพรรกั ษาแผลนเ่ี อย พพุ อง แ
2.4.2. เทียนบ้าน
1. ขอ้ มลู ทวั่ ไป

โครงการ การประมวลและรังเคราะห์องคค์ วามรู้ด้านสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-51

ชอื่ สามัญ ะเทยี นบา้ น
ชิอวทิ ยาศาสตร่ ■.Impatiens balsamina Linn.
ชือ่ ท้องถน่ิ :เทยี นดอก เทียนไทย เทยี นสวน

:Balsaminaceae

ส ว น ท พึ๋ .•ใบ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะพชื ลม้ ลกุ ลำต้นสีเขยี วอ่อน อ้มุ นา เนือ้ ใสโปรง่ ใบเดี่ยว เรยี งสลับ

เวียนรอบลำต้น รปู ยาวเรียว โคนใบและปลายใบเรียวแหลม ขอบใบหลักลึกแบบฟันเลือ่ ย ก้านใบสนั้

มีปุมเรยี งเป็นแนวยาว 2 ข้าง ดอกออกเด่ียว ๆ หรือออกหลายดอกอยู่รวมกนั กลบี รองกลบี ดอกมี 3
กลีบ รปู ไขป่ ้อมเล็ก สีเขียว กลบี ดอก 5 กลีบ กลีบบนรูปกลมปลายเวา้ เล็กนอ้ ย กลบี ขา้ ง 2 กลีบ
กวา้ ง กลบี ลา่ งงอ เปน็ กระเปาะ กระเปาะมีจงอยยน่ื ออกมาเป็นหลอดเลก็ ยาว ปลายโคง้ งอข้นึ เล็ก
น้อย กลีบดอกมีหลายสี เขน่ ขาว ชมพู แดง หรือ หลายสผี สมกนั ผลรปู ไข่ หรอื รูปรี มีขนสีขาว แก่
จดั จะแตกเปน็ รว้ิ ๆ ตามยาวของผล และมว้ นขมวด แต่ละขอ่ งมีเมล็ดจำนวนมาก (นน้ ฑวนั บณุ ยะ

ประภัศร12541)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคุณและวิธีใช้ .•ใชใ้ บสดประมาณ 1 กำมือตำใหล้ ะเอยี ด พอกปี หรอื ค้นั น้ําทาบรเิ วณทเ่ี ปน็

ปแี ละแผลพุพอง วนั ละ 3-4 ครัง้ (สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537)

4. รายงานการวิจัย

สาระสำคญั ะในใบและต้นมีสารกลุ่ม naphthoquinones เข่น iawsone และ 2-methoxy-

1,4-naphthoquinone, kaempferol 3-rutinoside, lb-AMP1(20-mer peptide)

ฤทธี้ทางเภสชั วทิ ยา .•ดร.สนั ติ ถงุ สวุ รรณ และคณะ พบว่าสารสกดั ชั้นคลอโรฟอลม์ และสารสกัด

แอลกอฮอลข์ องใบเทียนบา้ นมีฤทธต้านเชื่อ Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes และ

Epidermophyton floccosum ซ่งึ เปน็ สาเหตขุ องโรคกลาก(ring worm) สารสกดั ชนั นา้ และสารสกัด

แอลกอฮอล์ (95%)มีฤทธตา้ นเช้ือ Staphylococcus aureus และ beta-hemolytic Streptococcus

(Farnsworth et al., 1992) สาร lb-AMP1 มฤี ทธ๋ี'ต้านเชอ้ื รา Aspergillus flavus และ Candida

albicans (Lee-DongGun et al., 1999J

เม่ือให้สาร Iawsone และ kaempferol 3-rutinoside 10 mcg/kg สามารถยับยงั การเกาของ NC

mice (a model of atopic dermatitis) ไต้ และเมือให้ยา 100 g/kg/dayuกห่ นูอายุ 4 สปั ดาหท์ ไี มม่

อาการจนอายุ 13 สปั ดาห์พบวา่ สารสกดั สามารถปอ้ งกนั การเกาของ NC mice แสดงว่าสารสกดั มี

ผลในการป้องกนั และรกั ษา atopic dermatitis (Oku and Ishiguro, 2001) จึงใช้ใต้ดใี นโรคผวิ หนัง

โดยเฉพาะโรคกลาก ฮอ่ งกงฟตุ , atopic dermatitis

พิษวิทยา ะดร. ประสาน ธรรมอปุ กรณ์ ไต้ทดสอบความเป็นพิษ พบว่าปริมาณสาร

สกัดทฑี่ ำใหห้ นตู ายครึ่งหน่งึ คอื 0.67 กรัม/กิโลกรมั และพบว่าครมี จากใบเทยี นบา้ นมฤี ทธ้เี สริมการ

ระคายเคอื งต่อผิวหนังกระตา่ ยเน่อื งจากครีมเบส สดใส อีศววไิ ล และคณะ พบว่าหนูตะเภาที่ไต้รับ

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องค์ความรู้ดา้ นสขุ ภาพทางเลือกด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-52

ครมี ใบเทยี นบ้านจะเกดิ การอกั เสบปริเวณที่ฑาและการอกั เสบจะเพม่ิ มากขนึ้ ถ้าบรเิ วณท่ฑี าไดร้ ับ

แสงอุลตราไวโอเลต (Farnsworth etal., 1992)

ขอ้ มูลทางคลนิ กิ :ยังไมม่ ีรายงาน

สรุป ะใบเทยี นบา้ นมศี ักยภาพในการพัฒนาเป็นยารักษาโรคผวิ หนัง แตต่ อ้ ง

พฒั นารปู แบบยาเตรยี มท่ีเหมาะสม และทดสอบทางคลินิก

2.4.3 วา่ นมหากาฬ

1. Tข้อมลทว่ั ไป :วา่ นมหากาฬ

ซอสามัญ

ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ :Gynura pseudochina DC. var. hispida Thv.

ช่อื ทอ้ งถิน่ ะผกั กาดกบ (เพชรบูรณ์) ผักกาดนกเขา (สรุ าษฎร์ธาน)ี คำโคก (ขอนแก่น

เลย-อีสาน) หนาดแท้ง (โคราช)

ช่อื วงศ์ :Compositae

ส่วนทีใ่ ช้ .■ใบและหวั ใตด้ นิ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมล้ งหวั ขนาดเลก็ ลำดน้ สงู 10-30 ซม. เนอ้ื ออ่ นฉ่ําน้าํ ผิวมนั ใส

ใบเหมือนใบผักกาด แต่หนาอวบนํ้า สเี ขียวเข้มลายแดงอมดำ ขอบจกั โต ๆ ดอกเลก็ เปน็ ช่อสเี หลอื ง

ก้านตัง้ สงู เหนือดน้ (วุฒิ วุฒิธรรมเวช, 2540)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ ะใบสดและหวั ใตด้ ิน ลา้ งให้สะอาด ตำพอก!! หรือทาแผลพุพอง หรือใช้หัว

ใตด้ ินฝนกบั น้าํ ปนู ใส ทา!! และแผลพพุ อง วนั ละ 3-4 ครง้ั จนกว่าจะหาย (สำนกั งานคณะกรรมการ

สาธารณสุขมูลฐาน, 2537) รากและใบสดใชด้ ำ พอกแก้ปวดบวมจากแมลงสัตว์กดั ต่อย ถอนพิษปวด

แสบ ปวดร้อน ใช้ใบสดทดลองกบั ผปู้ ว่ ยโรคเรมิ และงสู วัด พบว่าสารสกัดจากใบทำให้อัตราการกลับ

มาเป็นใหม่ของโรคลดลง (http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)

4. รายงานการวจิ ยั ไมม่ ีขอ้ มลู

สรุป ไม่มืขอ้ มลู สารสำคญั พิษวิทยา การทดลองทางคลินกิ น่าจะมืการศึกษาต่อ

ไป

2.4.4 ชมุ เหด็ เทศ
1. ข้อมูลท่วั ไป

ชอ่ื สามัญ ะชุมเห็ดเทศ

ช่ือวทิ ยาศาสตร์ -.Cassia alata Linn.

ช่อื ท้องถน่ิ ะข'ี้ คาก ลับมนี หลวง หมากกะลงิ เทศ (ภาคเหนอื ) สม้ เหด็ (เชียงราย) จมุ

เห็ด (มหาสารคาม) ตะลพี อ (กะเหร่ยี ง-แมฮ่ อ่ งสอน)

วงศ์ :Caesalpiniaceae

โครงการ การประมวลและสงั เคราะหอ์ งค์ความรดู้ ้านสุขภาพทางเลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-53

สว่ นทใี่ ช้ ะใบและกิ่ง

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไม้พมุ่ ใบประกอบแบบขนนก แผน่ ใบยอ่ ยรปู ขอบขนานแกมรปู รี

โคนใบมน ปลายใบมนหรือเวา้ เล็กนอ้ ย ขอบใบเรยี บ มสี ีแดง ดอกออกเป็นชอ่ ใหญ่ ตามงา่ มใบใกล้

ปลายกิ่ง กลีบเลย้ี งมี 5 กลบี กลบี ดอก 5 กลบี สีเหลอื ง รูปไข่ เกือบกลมหรอื รปู ชอ้ น ผลเปน็ ฝักรปู

ไม้บรรทดั ฝักแก่สดี ำและแตกตามยาว เมลด็ เกอื บเป็นรปสเี หลย่ี ม ผวิ ขรขฺ ระ (นนั ฑว้น บุณยะประภั

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ ะใช้ใบและกงิ่ ชุมเหด็ เทศสด 1 กำมอื ตม้ กบั นํา้ พอทว่ ม เคยี่ วให้เหลอื 1 ใน

3 นำมาชะล้างธีเทแ่ี ตกแลว้ หรือแผลพพุ อง วนั ละ 2 คร้ัง เชา้ -เยน็ ถา้ บริเวณทเี่ ป็นกวา้ งมากใช้

สมุนไพร 10-12 กำมอื ตม้ กับนาํ้ ใช้อาบเชา้ -เยน็ จนกวา่ จะหาย ถ้ารกั ษากลากเกลอ้ื นให็ใชใ้ บสด 4-

5 ใบ ดำรวมกบั กระเทยี ม 4-5 กลบี เติมปนู แดงเล็กน้อยทาบรเิ วณทีเ่ ป็นซึง่ ไดใํ ชไ้ มีไผบ่ างๆ ฆา่ เช้อื

แล้วขดู ผิวบริเวณน้นั ใหม้ ีสีแดง ทาวันละ 3-4 ครงั้ จนกวา่ จะหาย และเมอื่ หายแลว้ ใหท้ าต่อไปอกี 1

สปั ดาห์

4. รายงานการวจิ ัย

สารสำคญั ะใบมสี ารกลุ่ม anthraquinones หลายชนดิ รวมทัง้ สารกลุ่มอ่ืนๆ เช่น

sterols และ flavonoids (Farnsworth etal., 1992)

ฤทธที้ างเภสชั วทิ ยา ะสารสกดั แอลกอฮอล์ (95%) ของใบมีฤทธ้ีต้านเช้อื แบคทเี รียบางชนิด เชน่

Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Serratia marcescens, Escherichia coli และ Klebsiella

pneumoniae (Farnsworth et al., 1992) สารสกัดใบด้วยแอลกอฮอล์ มฤี ทธี้ต่อเชอ้ื Tnchophyton

mentagrophytes var. interdigitale, T. mentagrophytes var.mentaorophytes, T. rubrum,

Microsporum gypseum มคี า่ MIC เท่ากับ 125 mg/ml เชอ้ื M. canis มีคา่ MIC เท่ากบั 62.5

mg/ml (Ibrahim and Osman, 1995) สารสกัดชน้ั น้ัานำมาทา่ broth dilution และ agar dilution

methods ตอ่ เชือ้ E. coli เทยี บกบั chloramphenicol พบว่ามคี า่ MIC =1.6 mg/ml, MBC=60

mg/ml และ MIC ของ chloramphenicol = 2 mcg/ml และเชอ้ื Candida albicans เทยี บกับ

amphotericin B พบวา่ มคี า่ MIC=0.39 mg/ml, MFC=60 mg/ml และMIC ของ amphotericin

B=0.58 mcg/ml, MFC=0.98 mcg/ml (Crockett etal., 1992)

พษิ วทิ ยา :Dhawa พบวา่ เมื่อให้สารสกัดใบชุมเห็ดเทศด้วยน้าั กบั แอลกอฮอล์ (1:1)

ในขนาด1 กรมั / น.น.ตัวหนู 1 กก. สามารถทา่ ใหห้ นูตายครึง่ หนึ่งของจำนวนทที่ ดลอง เมือ่ ฉดี สาร

สกดั ด้วยแอลกอฮอลข์ นาด 2 กรัม/กิโลกรัม ไม่พบความเป็นพิษ

ขอ้ มูลทางคลนิ กิ ะไมม่ ีรายงาน

สรปุ ะมีศกั ยภาพในการพฒั นาเปน็ ยาสำหรบั ผปู้ ว่ ยเอดส์ นา่ จะมกี ารศึกษาทาง

คลนิ ิก

โครงการ การประมวลและสงั เคราะหอ์ งค์ความรู้ด้านสขุ ภาพทางเลอื กดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-54

2.4.5 วา่ นหางจระเข้
1. ข้อมูลทวั่ ไป

ชอ่ื สามญั ะวา่ นหางจระเข้

ช่ือวิทยาศาสตร์ :Aloe barbadensis Mill. หรอื Aloe vera (Linn.) Burn. f.

ชื่อท้องถน่ิ ท่านไฟไหม้ (ภาคเหนือ) หางตะเข้ (ภาคกลาง)

วงศ์ :Liliaceae

สว่ นทใ่ี ข้ ะวนุ้ -จาก

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะพืชขนาดเลก็ ลำตน้ กลมเปน็ ขอ้ ถ่ๆี ตามรอยกาบใบ ส่วนใหญอ่ ยู่

ใตด้ ิน ใบรูปหอกเรยี วปลายแหลม ขอบเปน็ หนามเลก็ ๆ ผวิ เรยี บมนั สเี ขยี วเขม้ มีลายกระเล็กๆ สีขาว

เนอื้ หนาฉ่าํ น้าํ เป็นวุ้นใสๆ ยางสีเหลอื งเค่ยี วใหแ้ ห้ง เปน็ สีนํ้าตาลออ่ นๆ ถงึ ดำ ใชท้ ำยาถา่ ย เรยี กว่า

ยาดำ ดอกรปู ปากเตรสสี ม้ เป็นชอ่ ก้านยาวสูง ตั้งตรง (วุฒิ วุฒิธรรมเวช, 2540)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคณุ และวิธใี ช้ ะใบสดปอกเปลอื กออก ลา้ งน้ํายางสีเหลืองออกใหห้ มด เหลือแตว่ ุ้นดำให้

ละเอยี ด ใชท้ าหรอื พอกบรเิ วณท่เี ปน็ !! แผลพพุ อง หรือตะมอย จะใช้วนุ้ พอก หรอื ทาบ่อยๆ วนั ละ 4-

5 ครัง้ (ส่านักงานคณะกรรมการสาธารณสขุ มูลฐาน, 2537)

4. รายงานการวจิ ยั

สารสำคัญ วุ้นมสี าร Aloe emodin, Aloesin, Aloin, Glycoprotien
ฤฑธ้ที างเภสชั วิทยา ะนาํ้ เมือก (ว้นุ ) จากใบวา่ นหางจระเขใี นความเข้มขน้ 1: 50 มีฤฑธ๋'ี ยบั ย้ัง

การเจรญิ เติบโตของเชอื้ แบคทเี รยี Staphylococcus aureus 1Streptococcus pyrogenes ทีเ่ ปน็

สาเหตขุ องการเป็น!! หรอื แผลพุพอง และ aloctin A ซึ่งเปน็ สารพวก glycoprotein ช่วยสมานแผล

ลดอาการอักเสบ (Farnsworth etal., 1992)

พษิ วิทยา ะนนั ทวนั และคณะ ได้ทดลองความเป็นพิษเฉยี บพลนั ต่อผวิ หนังของวุ้น

สรุปว่าผงวนุ้ แหง้ ท่ใี ข้ความเขม้ ข้น 1 กรัม/90.35 มล. (เพ่อื ใหใ้ ด้ความเข้มขน้ ใกล้เคียงกบั วนุ้ สด) ผล

ของวุ้นสดทผ่ี สมและไม่ผสม methyl paraben, propyl paraben ไมม่ ฤี ทธ้ีเฉียบพลันตอ่ ผวิ หนงั

กระต่ายที่ต่างๆ กนั เมอ่ื ตรวจสอบที่ 24, 48, 72 และ 96 ชว่ั โมง

ข้อมลู ทางคลินิก :ผลิตกัณฑว์ า่ นหางจระเข้ (90%วุน้ ) ในรูปเจล ครมี และช้ผื ึ๋ง โดยใช้

ปริมาณน้ําตาลและโปรตีน ซึ่งเปน็ ส่วนประกอบของไกลโคโปรตนี เอนไซมเ์ ป็นคัวบง่ ชม้ื าตรฐาน

และนำมาทดสอบฤทธ่ี■ในการรักษาโรคผิวหนังในผปู้ ่วยทีม่ อี าการของ Dermatitis, Pityriasis โรค

กลาก เรมิ แผลอกั เสบจากเคมบี ำบดั รวมทัง้ ส้นิ 37 ราย ผลการศึกษาพบว่า ใหผ้ ลดีในราย
Pityriasis capitis และโรคกลากทีม่ อี าการอกั เสบ ส่วนในอาการอ่ืนๆใหผ้ ลปานกลาง และศกึ ษาต่อ
ในผ้ปู ว่ ย Pityriasis capitis 20 ราย และผปู้ ว่ ยท่เี กดิ แผลอักเสบจากรังสีบำบัด 8 ราย พบว่าใหผ้ ลดี

เม่ือเปรยี บเทียบกบั control (สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537)

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องค์ความรู้ด้านสขุ ภาพทางIลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาค'ใต้ ฯ

บทท่ี 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-55

2.4.6 ขมิ้นชัน

1. ข้อมลู ทว่ั ไป

ชอ่ื สามัญ ะขมน้ิ ขน้
ช่อื วทิ ยาศาสตร์' ■.Curcuma longa Linn.

ชอ่ื ท้องถ่ิน ะขมนิ้ ขม้นิ แกง ขมน้ิ หยวก ขมนิ้ หัว (เชยี งใหม)่ ขม๋ี ิน้ หมิ้น(ใต้)

วงศ์ :Zingiberaceae

สว่ นทใ่ี ช้ :เหงา้ ใตด้ ิน

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมล้ ม้ ลุกมีเหงา้ ใต้ดิน เนื้อในสีเหลืองอมสม้ มกี ล่นิ หอม ใบออกเป็น

รศั มตี ดิ ผิวดิน รูปหอก ดอกออกเปน็ ชอ่ ใบประดับสเี ขียวออ่ น หรอื สขี าว รูปหอกเรียงช้อนกนั ใบ

ประดบั 1 มี 2 ดอก ใบประดับย่อยรปู ขอบขนานต้านนอกมีขน กลีบเลย้ี งเช่อื มตดิ กนั เปน็ รูปท่อ มขี น

กลีบดอกสีขาว โคนเชื่อมตดิ กนั เปน็ ท่อยาว ปลายแยกเปน็ 3 ส่วน เกสรผ้คู ล้ายกลีบดอก มีขนอับ

เรณอู ยู่ทใี่ กล้ๆ ปลาย ท่อเกสรเมยี เลก็ ยาวยอดเกสรเมียรูปปากแตร เกลยี้ ง รังไข่มี 3 ชอ่ ง (นนั ทวัน

บุณยะประกัศร, 2539)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวิธใี ช้ ะใชเ้ หงา้ ขม้ินยาวประมาณ 2 น้วิ ฝนกับนาํ้ ต้มสกุ หรือท่าเปน็ ผงผสมน้าื ทา

บริเวณท่เี ป็นปี แผลพุพอง และรักษาโรคผวิ หนังผน่ื คนั

4. รายงานการวจิ ัย

สารสำคญั ะเหงา้ ขมิ้นมีน้าื มันหอมระเหยท่มี ีสาร terpenes หลายชนิด Turmerone,

zingiberene, curcuminoids เข่น curcumin, desmethoxycurcumin (Farnsworth etal., 1992)

ฤทธทางเภสชั วิทยา ะสารสกัดเหง้าขม้นิ ดว้ ยแอลกอฮอล์ นา้ื มนั หอมระเหย และ curcumin มี

ฤทธึ๋'ตา้ นแบคทีเรยี หลายชนดิ เข่น Staphylococcus aureus, Streptococcus faecalis, ร.

pyogenes, Bacillus subtilis, Clostridium botulinum, Pseudomonas aeruginosa (Farnsworth et
al., 1992) ฤทธตา้ นเชอื้ ราของสารสกดั ด้วยแอลกอฮอล์โดยวิธี agar disc diffusion method ตอ่ เช้อื

โรคผิวหนังที่แยกจากผูป้ ่วย 29 สายพันธุ พบวา่ น้ํามันขมน้ิ ชน้ มฤี ทธี■่ ในการยับย้ังการเจริญของเชื้อ
รา inhibition zone อยู่ในชว่ ง 6.1-26.0 mm และมคี า่ MIC= 7.8 mg/ml เปรยี บเทยี บกบั

ketoconazole 200 mg/ml มี inhibition zone = 26.1-46.0 mm (Wuthi-udomler et al., 2000)

สว่ นสกัดท่ีมี curcumin ไม่มฤี ฑชืใ้ นการฆา่ เชื้อราจงึ สรปุ ไตว้ า่ นาื้ มันขม้ินมีฤฑชทื้ ดี่ ใี นการฆ่าเชอื้ รา

พิษวทิ ยา ะสารสกดั ด้วยแอลกอฮอล์ 50 % เม่อื ฉีดเชา้ ช่องทอ้ งหนูในขนาด 500 มก./

กก.ท่าให้หนูตายครึง่ หนึ่งและหนทู นตอ่ สารสกดั นใื้ ตถ้ งึ 250 มก./กก.พิษเฉยี บพลนั มีผู้ทดลองใน
สตั วท์ ดลองชนิดต่างๆ พบวา่ ไมม่ ีพิษเฉียบพลัน เม่ือให้ขม้นิ ในขนาด 2.5 ก./กก. หรอื สารสกดั ด้วย
แอลกอฮอล์ 300 มก./กก. (ก้าวไปกับสมุนไพร)

ข้อมลู ทางคลนิ กิ ะสมพร อาจริยะกุลและคณะ ไต้ศึกษาสรรพคุณของขมน้ิ ข้นในการรักษาโรค

ผิวหนงั พุพองในปว่ ยเด็ก (ลกั ษณะเปน็ ตุ่มหนองและพุพอง) 60 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่ม โดยกลุ่ม

เปรียบเทียบใช้ยาปฏิชวี นะ ผลการศกึ ษาพบว่าภายใน 3 สปั ดาห์หลงั การรกั ษาผปู้ ว่ ยหายทกุ ราย ไม่

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องคค์ วามร้ดู า้ นสุขภาพทางเสือกด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-56

พบความแตกต่างของการรักษาระหว่างผ้ปู ว่ ยทง้ั 2 กลุ่ม และไมพ่ บผลแทรกซอ้ นจากการใชข้ มน้ิ
รกั ษา (สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537)
สรุป :สามารถนำมาใช้รกั ษาโรคแผลพพุ องทางผิวหนังได้

2.4.7 ขอ่ ย

1. ข้อมลู ท่วั ไป

ช่อื สามัญ ะขอ่ ย

ชื่อวทิ ยาศาสตร์ ■.Streblus asper Lour.

ช่ือท้องถนิ่ ะกักไมฝ้ อย (เหนอื ) สม้ พอ่ สม้ ผอ่ (หนองคาย-อีสาน) ปรอย ขนั ตา ขอย

(ไต)้

วงศ์ ะMoraceae

ส่วนทีใ่ ช้ ะเปลือกต้น

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ :ไฟ้ยืนตน้ ขนาดกลางแตกกงิ่ ก้านเป็นพมุ่ ทบึ เปลือกต้นบางเกลย้ี ง

สเี ทาอมเขียว ใบเดยี่ ว รูปไข่ ยาว 4-6 ชม. แผน่ ใบสากคาย ดอกตว้ ผ้อู อกเปน็ ช่อมีกา้ นสน้ั สเี หลือง-

ขาวอมเขียว ดอกตวั เมียออกเป็นคู่ๆ กา้ นยาวสีเขยี ว ผลกลมเลก็ สเี ขยี ว เม่ือสกุ มสี เี หลอื ง เมลด็ แขง็

สขี าวอมเทา ขนาดเทา่ เมลด็ พรกิ ไทยล่อน (วุฒิ วฒุ ิธรรมเวช, 2540)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ ะเปลือกต้น ใชแ้ กโรคผวิ หนังและรักษาแผล โดยใช้เปลอื กตน้ สดหุงเปน็ นํ้า

มนั ทารักษารดิ สดี วงทวาร ในการรักษารำมะนาดจะใชเ้ ปลอื กต้นสดขนาด 1 ฝา่ มอื สับเป็นชิน้ ต้มกบั

นา้ํ และเดมิ เกลือให้ออกรสเคม็ ใชน้ าํ้ ท่ไี ต้อมบอ่ ยๆ (สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสขุ มูลฐาน,

2537; http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)

4. รายงานการวจิ ัย

สารสำคญั ะไม่มรี ายงาน

ฤทธี้ทางเภสชั วิทยา :ตา้ นเชื้อแบคทเี รีย โดย 50% ของสารสกัดช้นั น้ําจากใบมฤี ทธ้ฆี า่ เชอ้ื

Strptococcus ทานtans ทที่ ำให้เกดิ ฟนั ผุ มีค่า MBC = 2 mg/ml (Wongkham etal., 2001)

พษิ วิทยา :ไม่พบรายงานความเป็นพิษ

ขอ้ มูลทางคลนิ ิก :ไมม่ ีรายงาน

สรปุ ะเปลอื กต้นไมน่ ำจะมีผลในการรกั ษาผปู้ ่วยเอดส์

2.4.8 ขน้ ทองพยาบาท

1. ขอ้ มลู ท่วั ไป

ชื่อสามญั ะขันทองพยาบาท

ช่ือวิทยาศาสตร์ ■.รนregada multiflorum Baill.

โครงการ การประมวลและสงั เคราะหอ์ งค์ความรูด้ า้ นสุขภาพทางเลอื กดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : ทารทบทวนวรรณกรรม 2-57

ชอ่ื ท้องถิ่น ะกระดกู ยายปลกู ขนนุ ดง ขอบนางน่งั ชอ้ งรำพัน น้ําขันทอง มะลูก ขา้ ว

ตาก ขนุ ทอง เหมือดโรค ลูกหิน ลกู ไหล ทเุ รียนป่าไฟ ปา่ ขา้ หมอง ยางปลอก มะลกู ดง ฮอ่ สะพาย

ควาย

วงศ์ ะEuphorbiaceae

สว่ นทใ่ี ข้ แปลือกต้น และเนือ้ ไม้

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไม้พุม่ หรอื ไม้ตน้ ขนาดเล็ก สูง 4-15 ม. เปลอื กค่อนขา้ งเกล้ียง

ใบ เด่ยี ว เรียงสลบั กัน รปู ขอบขนาน หรือขอบขนานแกมรูปหอก ปลายใบแหลม หรอื มน ขอบใบ

เรียบ หรือเปน็ คลืน่ เล็กนอ้ ย โคนใบแหลมเป็นครีบ เสน้ แขนงใบมี 5-9 คู่ ใบเกลยี้ งทงั้ สองด้าน มี

ตอ่ มนื้ามันกระจายทวั้ ไป หูใบหลุดร่วงง่าย ดอกออกเปน็ ชอ่ ส้ัน ตรงข้ามกบั ใบ ดอกเพศผู้ และดอก

เพศเมียอยู่ตา่ งดน้ กัน ไม่มกี ลีบดอก ดอกเพศผู้ ก้านช่อดอกยาว 10-15 มม. แตล่ ะชอ่ มีดอก 5-10

ดอก มขี นละเอียด ดอกตูมรปู กลม มีขน มีกลีบรองกลบี ดอกกลม 5 กลีบ เกสรด้วผูม้ มี าก ตดิ อยูบ่ น

ฐานดอกนนู ๆ และมีตอ่ ม ดอกเพศเมียมกี ลบี รองกลบี ดอก 5-6 กลบี ลักษณะเหมือนดอกเพศผู้ รังไข่

มี 3 ช่อง ทอ่ รังไข่ส้ันปลายแยกเปน็ 2 แฉก ผลกลม มีเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางประมาณ 2 ซม. มเี น้อื ผล

อ่อนสีเขยี ว สกุ สเี หลือง เมล็ดคอ่ นขา้ งกลม มีเส้นผ่าศนู ย์กลาง 7-8 มม. เปลอื กมีรอยบมุ ใหญแ่ ตต่ ืน้

(ลนี า ผูพ้ ฒั นพงศ,์ 2530)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณ แนอื้ ไมใ้ ชแ้ ก้ลมพิษ แก้กามโรค เปลือกด้นแกโรคผิวหนังกลากเกลื้อน และ

ใช้เป็นยาบำรงุ เหงอื ก ทำใหฟ้ นั ทน ยาถา่ ยและฆา่ พยาธิ

(http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)

4. รายงานการวจิ ้ย ะไม่มขี อ้ มูล

2.4.9 ขา่

1. ข้อมลู ทั่วไป

ชื่อสามญั ะข่า
ชื่อวิทยาศาสตร์ -.Alpinia galanga รพ.. ชอ่ื พัอง Alpinia nigra (Gaertn.) B.L. Burtt
ชื่อท้องถ่นิ :ข่า ตาแดง ขา่ หยวก (ภาคเหนอื )

วงศ์ :Zingiberaceae

สว่ นที่ใข้ แหง้าใตด้ ิน

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไม้สม้ ลกุ มเี หงา้ ใต้ดนิ ลกั ษณะอวบสีขาวมกี ลิน่ หอม ด้นสงู

ประมาณ 2 เมตร ใบเดี่ยว รูปใบพายปลายแหลม ยาว 20-50 ซม. ขอบเรยี บ กา้ นใบสน้ มีกาบใบหุม้

ลำดน้ บนดิน ดอกออกเปน็ ชอ่ ทยี่ อด ดอกย่อยมขี นาดเล็ก สีขาวอมเขยี ว ผลกลมรีขนาดเลก็ มรี สเผ็ด

เมือ่ เรม่ิ สกุ มีสแี ดงสม้ แลว้ กลายเปน็ สีดำ มเี มล็ด 2-3 เมลด็ (วุฒิ วฒุ ิธรรมเวช, 2540)

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องค์ความเดา้ นสขุ ภาพทางเลอื กดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-58

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ แหงา้ สดใช้ทารกั ษาโรคผวิ หนงั ทีเกดิ จากเชื้อรา เขน่ กลาก เกล้อื น โดยใช้

หัวข่าแกๆ่ ล้างใหส้ ะอาดฝานเป็นแว่นบางๆ หรอื ทุบใหแ้ ตกนำไปแขเ่ หล้าขาวทงิ้ ไว้ 1 คนื ใชน้ ายาท่ี

ไดท้ าบรเิ วณทเี่ ป็นวนั ละ 3-4 ครง้ั (สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสขุ มลู ฐาน, 2537)

4. รายงานการวจิ ยั

สาระสำคัญ :สารทอี่ อกฤฑธีค้ ือนา้ํ มนั หอมระเหย และ 1’-acetoxychavicol acetate

diterpene, (E)-8-beta,17-epoxylabd-12-ene-15,16 dial (Haraguchi etal., 1996)
ฤทธิ้ทางเภสัชวิทยา ะสารสกัดนา้ํ และแอลกอฮอลข์ องเหงา้ ขา่ มฤี ทธี้ตา้ นเช้อื แบคทีเรยี หลายชนิด

เข่น Staphylococcus aureus 6538, ร. aureus 25923, beta-streptococcus group A and B,

Pseudomonas aeruginosa (Chutiyasantayanon etal., 1985) สารสกดั ของเหง้าขา่ มีฤฑธต้านเชือ้

Candida albicans (Haraguchi etal., 1996)

พิษวิทยา ะทดสอบพิษเฉียบพลนั (24 ชม.) ในขนาดยา 0.5, 10 และ 3 g/kg และ พษิ

เรอ้ื รัง (9 0วัน)ในขนาดยา 100 mg/kg/day โดยให้หนูกินสารสกัดชั้น ethanol พบวา่ ขา่ ไม่มฤี ทชก้ื ่อ

กลายพันธแุ ละไม่เปน็ พิษ (Qureshi etal., 1992)

ข้อมลู ทางคลินิก ะไมม่ รี ายงาน

สรปุ แหงา้ ขา่ มฤี ทธในการยับยั้งการเจริญของเชอ้ื ราและแบคทเี รีย นำจะมีการ

ศกึ ษาทางคลินกิ ตอ่ ไป

2.4.10 บวั บก
1. ขอ้ มูลทั่วไป

ชอื่ สามญั ะบวั บก
ช่ือวิทยาศาสตร์ -.Centella asiatica (บทท.) Urban
ช่ืออื่นๆ ะผักแว่น ผกั หนอก (ภาคเหนอื )

วงศ์ :Apiaceae (บทาbelliferae)

สว่ นทใี่ ช้ ะใบและท้ังตน้

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมล้ ้มลุกอายหุ ลายปี เล้อื ยยาวไปตามพน้ื ดิน แตกรากและใบตาม

ข้อ ใบเดย่ี วออกเป็นกระจกุ ทข่ี อ้ ข้อละ 2-10 ใบ รูปไต ขอบใบจักมนๆ ดอกขอ่ คลา้ ยร่มเด่ยี วๆ หรือ

มี 2-5 ข่อ ข่อหน่งึ มกั มี 3-4 ดอก ก้านขอ่ ดอกเมือ่ แรกตง้ั ตรง ต่อไปจะโต้ง ร้ิวประคบั มี 2-3 ใบ กา้ น

ดอกยอ่ ยส้ันมาก กลบี ดอกสมี ่วงอมแตง่ โคนจาง เกสรผูส้ ้ัน ผล แบน (นันทวนั บุณยะประกศั ร,

2541)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวธิ ีใช้ ะใบสดใชเ้ ปน็ ยาภายนอกรกั ษาแผลเปอี ย แผลไฟไหม้นา้ํ รอ้ นลวก โดยใช้ใบ

สด 1 กำมือ ล้างใหส้ ะอาด ตำละเอียด คั้นเอานา้ํ ทาบรเิ วณแผลบ่อยๆ ใช้กากพอกด้วยกิไต้ แผลจะ

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องคค์ วามรูด้ ้านสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-59

สนทิ และเกดิ แผลเป็นชนดิ นูน (keloid) น้อยลง นํา้ ต้มใบสดด่ืมลดไข้ รักษาโรคปากเ!เอย ปากเหม็น

เจ็บคอร้อนในกระหายน้ํา ขบั ปัสสาวะ แกท้ อ้ งเสีย ปจั จุบันมียาเตรยี มชนิดครีมใชท้ ารักษาแผล

4. รายงานการวิจัย

สารสำคญั :สารทอ่ี อกฤทธิคอื กรด madecassic, กรด asiatic, asiaticoside และ

madecassoside ซงึ่ ช่วยสมานแผลและเร่งการสร้างเน้อื เยือ่ ระงบั การเจรญิ ของเช้ือแบคทีเรีย ทท่ี ำ

ใหเ้ กิดหนองและลดการอกั เสบ (http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html; สำนักงานคณะ

กรรมการสาธารณสุขมลู ฐาน, 2537)

ฤฑธทางเภสชั วทิ ยา ะสารสกัดน้าํ ของตน้ และใบบวั บกมีฤทธี้ตา้ นเช้อื Staphylococcus aureus,

beta-streptococcus group A, Pseudomonas aeruginosa (Farnsworth et al., 1992) สาร

asiaticoside 0.2% ให้หนูกนิ วนั ละ 2 ครัง้ เปน็ เวลา 7 วนั เพอ่ื ดูผลการรกั ษาแผล พบวา่

hydroxyproline เพิ่มชื้น 56% tensile strength เพมิ่ ชืน้ 57% collagen content เพมิ่ ช้ืน (Shukla et

a/., 1999)

พษิ วิทยา ะไมพ่ บรายงานความเปน็ พิษ

ข้อมูลทางคลนิ ิก ะการใช้ครมี ใบบัวบก 1% ในผู้ป่วย 22 คนทเ่ี ป็นแผลเรอ้ื รังจากแผลกดทบั

แผลทเ่ี กิดจากอบุ ัตเิ หตแุ ละแผลติดเชอื้ โดยใชว้ นั ละ 1 ครัง้ ทำใหแ้ ผลหายเรว็ ชื้นและการอักเสบลด

ลง

สรุป ะสารสกัดจากใบบวั บกนา่ จะนำมาใชใ่ นผู้ป่วยเอดสไ์ ต้

2.4.11 พุดตาน
1. ขอ้ มูลทัว่ ไป

ชื่อสามญั ะพุดตาน

ชอื่ วิทยาศาสตร์ ■.Hibiscus mutabilis (Roxb.) Linn.

ชือ่ ท้องถิ่น ะดอกสามสี สามผิว

วงศ์ ะMalvaceae

ส่วนท่ีใช้ ะราก

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมพั ่มุ หรือไมย่ นื ตน้ ขนาดเล็ก สูง 1-3 เมตร ก่งิ กา้ นและใบมีขนรูป

ดาว ปกคลุมท่วั ไป ใบเดยี่ วเรียงสลบั รปู ไข่ปอ้ มหรอื รูปไขแ่ กมรูปโล่ ขอบใบเวา้ เป็นแฉกตนื้ ๆ 3-5

แฉก โคนใบรปู หัวใจ ดอกช่อออกเป็นกระจกุ (นันทวัน บุณยะประกัศร, 2542)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธใี ช้ ะรากใชต้ ม้ นํา้ ด่ืมหรือฝนทารกั ษาอาการโรคผวิ หนัง ผื่นคนั เป็นเมด็ ชน้ื

คล้ายผด คนั มกั มีไขร้ ่วมดว้ ย แกป้ วดแสบปวดร้อนตามร่างกาย

(http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)
4.รายงานการวจิ ยั ะไมม่ ขี ้อมลู

โครงการ การประมวลและสังเคราะหอ์ งคค์ วามรู้ดา้ นสขุ ภาพทางเลือกดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-60

2.4.12 มะคำดคี วาย

1. ขอ้ มลู ทว่ั ไป

ชือ่ สามัญ ะมะคำดคี วาย

ชอื วทิ ยาศาสตร์ ะSapindus emarginatus Wall.

ชอ่ื ท้องถน่ิ :ประคำดคี วาย

วงศ์ ะรลpindaceae

ส่วนที่ใช้ ะเน้ือผล

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ไม้ยืนต้นสงู 5-10 ม. เปลอื กตน้ สีนาื้ ตาลแกมเทา ใบประกอบแบบ

ขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 5-9 คู่ รปู ใบหอก เน้อื ใบหนา เกล้ียง โคนใบสอบและเบี้ยว ปลายใบสอบ

เรยี วแหลม ดอกช่อแยกแขนงออกทีป่ ลายกิ่ง กลีบดอกสขี าวหรอื เหลอื งอ่อน ผลสดรูปทรงกลม เสน้

ผา่ ศนู ยก์ ลางประมาณ 2 ซม. เมลด็ รปู ทรงกลม สดี ำ แขง็ มาก (นนั ทวัน บุณยะประภศั ร12542)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวธิ ีใช้ ไซ้ผลทุบให้แตกแช่นํ้าลาั งหน้า รักษาผิว แก้รังแค ชนั นะตุ (โรคผิวหนงั พุ

พองบนศีรษะเดก็ ) (http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)

4. รายงานการวจิ ัย

สารสำคญั ■.เน้อื ผลมีสารกลุ่ม saponins, emarginatonede, O-methyl-saponin ท่ีมฤี ทชื้

ยับย้งั การเจรญิ ของเชือ้ ราที่ทำให้เกิดโรคกลากไดด้ ี

2.4.13 รามใหญ่

1. ข้อมูลทัว่ ไป

ช่ือสามญั :รามใหญ่

ช่อื วิทยาศาสตร์ ■.Ardisia elliptica Thunb.

ชือ่ ทอ้ งถน่ิ ะปีอนา (นราธวิ าส)

วงศ์ ะMyrsinaceae

สว่ นท่ใี ช้ ะสำดน้ และราก

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ไม้พุ่ม สูง 2-4 เมตร ใบเด่ียว เรียงสลับ รปู ใบหอกกลบั ใบหนา

ผวิ เรยี บ ดอกช่อออกทีป่ ลายกง่ิ กลบี ดอกสขี าวแกชมพจู างๆ ผลเปน็ ผลสด เม่ือสกุ สดี ำ (นนั ทวัน

บณุ ยะประภศั ร, 2542)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ ะลำด้นใชแ้ ก้!รคเรื้อน รากใช้แกก้ ามโรคและหนองใส

4. รายงานการวิจัย

สารสำคัญ ไนเปลอื กดน้ พบ เมด็ สี (pigment) สีสม้ ทองชอ่ื rapanone

ฤทธท้ี างเภสชั วทิ ยา แมื่อใช้ทดลองกบั หนูที่ดดี เช้ือโรคเรื้อน โดยใหย้ าตดิ ตอ่ กน้ 6 เดือนถึง 1 ปี

สามารถลดการเพมิ่ จำนวนของเชือ้ ด้งกล่าวได้ (http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbaI.html)

โครงการ การประมวลและสังเคราะหอ์ งคค์ วามร้ดู า้ นสขุ ภาพทางเลอี กดา้ นสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-61

2.4.14 ลำโพงขาวและลำโพงกาสลัก

1. ข้อมูลท่ัวไป

ชือ่ สามญั ะลำโพงขาว

ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ -.Datura metel Linn.

ชอ่ื ทอ้ งถ่ิน ะมะเขอื บา้ Thorn Apple

ชอ่ื สามัญ ะลำโพงกาสลกั

ซอวทิ ยาศาสตร์ -.Datura metel Linn. var. fastuosa Safford

ชือ่ ทอ้ งถน่ิ ะกาสลัก มะเขอื บ้าดอกดำ

วงศ์ :Solanaceae

ส่วนท่ใี ช้ ะเมลด็ และใบ

2. ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ :ลำโพงขาว เปน็ ไมล้ ้มลุกจำพวกมะเขือ อายหุ ลายปี สูง 1-2 เมตร

ใบเด่ยี วสีเขียวอมเหลอื ง รูปหวั ใจ ขอบมีจักหา่ งๆ ใบเรยี บ โคนใบไมเ่ ท่ากนั ดอกโตสีขาวชนั้ เดียว

รูปปากเตร ผลกลมสเี ขยี วมหี นามเนอ้ื อ่อนเป็นต่มุ ๆ รอบ ชว้ั เปน็ แผ่นกลมหนารมิ คม เมล็ดกลมแบน

เหมอื นเมล็ดมะเขอื สว่ นลำโพงกาสลัก มีลกั ษณะท่วั ไปเหมอื นลำโพงขาว แต่ลำต้นสีมว่ งดำมนั ใบสี

เขียวเข้ม ดอกสมี ่วงดำ เปน็ ชั้นๆ มีจาก 2-7 ช้นั แต่กเ็ คยพบชนิดลำต้นสมี ว่ งดำดอกซ้อน เป็นลกู

ผสมของทง่ั สองชนิดนี้ ในการใช้ท่ายานิยมใช้ลำโพงกาสลัก ดอกสีมว่ งดำ ยิง่ ซ้อนมากชน้ั ยิง่ มฤี ทธี้

แรง (วฒุ ิ วฒุ ธิ รรมเวช, 2540)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคุณและวิธีใช้ ะเมลด็ ของลำโพงขาวหรือลำโพงกาสลัก ใชห้ งุ ทา่ นื้ามันใส่แผล แก้กลาก

เกลือ้ น ผ่ืนคนั ใบสดดำพอกปี แก้ปวดบวมอักเสบ ใบและยอดมแี อลคาลอยด์ hyoscyamine และ

hyoscine ใช้แก้ปวดทอ้ งเกรง็ และขยายหลอดลมแก้หอบหดื ไต้

(http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html)

4. รายงาน ,การวิจัย ะไมม่ ีช้อมูล

2.4.15 กระเทยี ม

1. ข้อมูลทัว่ ไป

ช่ือสามญั ะกระเทยี ม

ชือ่ วทิ ยาศาสตร์ -.Allium sativum L.

ชื่อท้องถิ่น :หอมเทยี ม (เหนือ) เทียม หวั เทยี ม (ใต)้ กระเทียมขาว หอมขาว (อุดรธานี)

วงศ์ :Alliaceae

สว่ นทใี่ ช้ :หัว (bulb)

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะพชื ล้มลุกประเภทหวั มกี ลนิ่ แรง มกี ลีบยอ่ ยหลายกลีบติดกน้ แนน่

เน้ือสีขาว ถ้ามีกลีบเดียวเรียก ‘‘กระเทยี มโทน” ใบเดี่ยว แบนยาวรูปขนานเรยี วแหลม ดอกเปน็

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องคค์ วามรู้ดา้ นสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-62

กระจกุ ท่ปี ลายก้าน สีขาวอมเขียวชอบดินรว่ นและอากาศคอ่ นข้างเย็นปลูกได้ดที างภาคเหนอื และ

อีสาน ขยายพันธโุ ดยใช้หัว (บุศบรรณ ณ สงขลา, 2525)

3. ประโยชน์ทางยา

สรรพคณุ และวิธีใช้ ะหัว (bulb) มีฤทธ๋ึในการฆ่าเชอ้ื แบคทเี รีย เชื้อราได้หลายชนิด ในการใช้ให้

ฝานกลีบกระเทียมนำมาถบู ่อย ๆ หรือตำค้นั นำทาบรเิ วณทีเ่ ปน็

4. รายงานการวจิ ยั

สารสำคญั ะAllicin, diallyl trisulfide

ฤทชื้ทางเภสัชวิทยา ะมฤี ทช้ยื บั ย้งั การเจรญิ เติบโตของเชือ้ แบคทเี รยี ทที่ ำให้เกิดหนอง เชือ้ ที่ทำ

ให้เกดิ การอกั เสบในคอและฆา่ เชื้อราที,ทำให้ล้นิ เปน็ ฝืาขาว แกโ้ รคผวิ หนัง สารสกดั ชั้นนา้ํ ทดสอบ

ฤทช้ืในการฆ่าเชอ้ื โรคผิวหนังทแี่ ยกจากผู้ปว่ ย 88 สายพนั ธุ รวมท้ัง เช้ือ Microsporum canis, M.

audouinii, Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, T. violaceum, T. simii, T. verrucosum, T.

erinacei และ Epidermophyton floccosum เปรยี บเทียบคา่ MIC กับ ketoconazole เมื่อเจอื จาง

เป็น 1:150 ยับยัง้ การเจริญของเชอ้ื ได้ 50% และ 1: 100 ยบั ย้ังการเจรญิ ของเช้ือได้ 90% โดยวิธี

agar dilution technique พบวา่ ketoconazone มคี า่ 1 และ 2.5 mcg/ml ตามลำดบั (Venugopal

and Venugopal, 1995)

พิษวิทยา :ทดสอบความเปน็ พษิ ต่อเซลลโํ ดยใช้ fibroblast cell lines 2 ชนดิ

(MASEF, Mastomys natalensis embryo fibroblast และ HEFL-12, human embryo fibroblast)

คา่ ความเข้มข้นสงู สดุ ทีไ่ มเ่ ป็นพิษ คือ 25 mcg/ml (Lun etal., 1994)

ขอ้ มูลทางคลินิก ะไดม้ ีผูท้ ดลองทางคลินิกโดยใหค้ นไข้รับประทานสารสกดั กระเทียมทกุ วนั

โดยใหในขนาดสงู ถึง 25 ซี.ซี พบวา่ ไมส่ ามารถฆ่าเชื้อ Candida และ Cryptococcus ในปสั สาวะได้

การใช้รกั ษาโรคเช้ือราโดยการรับประทานไม่ไดผ้ ล แต่มีศักยภาพในการใช้กับเชื้อราอนั กอ่ ให้เกิด

โรคผวิ หนัง

สรุป ะกระเทยี มมฤี ทช้ฆื า่ เชือ้ ได้หลายชนิดจึงน่าจะใชก้ ้บผปู้ ว่ ย AIDS ได้

(3) สมนุ ไพรรักษาเริม งูสวัด
2.4.16 พญายอ
1. ข้อมูลทว่ั ไป

ช่ือสามัญ ะพญายอ
ชอื่ วิทยาศาสตร์ -.Clinacanthus nutans (Burm. f.) Lindau.

ช่ือท้องถน่ิ ะผกั มนั ไก่ ผักล้ินเขยี ด(เชยี งใหม่) คงคาเย็น พญาปล้องดำ (ลำปาง)

เสลดพงั พอนควั เมีย พญาปล้องทอง (กลาง)
วงศ์ ะAcanthaceae

สว่ นทีใ่ ช้ ไบ

โครงการ การประมวลและสงั เคราะห์องคค์ วามรดู้ ้านสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมนุ ไพรเขตภาคใต้ ฯ

บทที่ 2 : การทบทวนวรรณกรรม 2-63

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ะไมพ้ ุม่ แกมเถา ลำต้นและก่งิ ก้านเกลี้ยงเปน็ มนั สูงไต้ถึง 3 เมตร

ใบเดี่ยว เรยี งตรงขา้ ม รูปขอบขนานหรอื ขอบขนานแกมใบหอก โคนใบมน ปลายใบแหลม กา้ นใบ

ยาว 0.5 ซม. ดอกช่อออกเป็นกระจกุ ทีป่ ลายยอด กลบี ดอกสแี ดงเชือ่ มติดกันเป็นหลอดยาว ปลาย

แยกเปน็ 2 ปาก ยาว 3-4 ซม. ไมต่ ิดฝกั (นนั ทวนั บณุ ยะประภคั ร, 2542)

3. ประโยชนท์ างยา

สรรพคณุ และวธิ ใี ช้ :ใบพญายอสด 10-15 ใบ ลา้ งใหส้ ะอาด ตำให้ละเอยี ด เติมเหล้าขาวหรือ

แอลกอฮอลพ์ อท่วมยา ปิดฝาและตั้งท้งิ ไว้ 1 สปั ดาห์ หม่ันคนยาทุกวัน กรองนายา เก็บใสภ่ าชนะท่ี

สะอาด ทานาํ้ ยาบรเิ วณทปี่ วด หากเป็นมากใชก้ ากพอกบรเิ วณทีเ่ ปน็ ดว้ ย ในบญั ชยี าหลกั แห่งชาติ

พ.ศ. 2542 (บัญชียาจากสมนุ ไพร) แนะนำใหร้ กั ษาเริมหรอื งสู วัด โดยใชค้ รมี ทมี่ ีสารสกดั พญายอ 4-

5% ทาบางๆ บรเิ วณทีม่ ีอาการวันละ 3-5 ครงั้

4. รายงานการวิจัย

สาระสำคญั ะในใบพญายอประกอบดว้ ย lupeol, beta-sitosterol, stigmasterol

ฤทธทางเภสัชวทิ ยา ะสารสกัดบวิ ทานอลของใบพญายอสามารถลดการอกั เสบของหนขู าวท่เี กิด

จากการฉีดสาร carragenin สารสำคัญทอี่ อกฤฑธ๋ึ■ลดการอักเสบคือ ฟลาโวนอยด์ (Chuakul, 1986;

Satayavivad et al., 1996) มีรายงานพบวา่ พญายอสามารถฆา่ เชอื้ ไวรัสทเ่ี ปน็ เช้อื เรมิ (HSV-2) ใน

viro cell ซงึ่ เพาะเลย้ี งในหลอดทดลอง โดยทำลายไวรสั เมือ่ ไวรัสยง้ ไมเ่ ขา้ สเู่ ซลล์ แต่ไมม่ ผี ลเมื่อเขา้

สเู่ ซลลแ์ ล้ว (ชน่ื ฤดี ไชยวสุ และคณะ, 2535; รนพanna etal., 1992)

พิษวทิ ยา ะคนไข้ 51 คนทเี ปน็ vaicellazoster virus infection โดยใหย้ าเตรยี ม

(topical formulation) วนั ละ 5 ครงั้ นาน 7-14 วันหรอื จนแผลหาย ไมพ่ บผลขา้ งเคียง ทุกคนมีผล

เปน็ ทน่ี ่าพอใจ(Sagkitporn etal., 1995)

ข้อมลู ทางคลนิ กิ ะมกี ารใชย้ าทที่ ำจากพญายอ ในผู้ป่วยโรคเริม งูสวดั และแผลอักเสบใน

ปาก จำนวนราย 16 พบว่าสามารถรักษาแผล และลดการอกั เสบไต้ (สุภาภรณ์ ปตี พิ ร และ อไุ ร

วรรณ โชติเกียรติ, 2532) รายงานการรกั ษาผปู้ ว่ ยโรคเริมทอ่ี วัยวะสบื พนั ธชุ นิดเป็นซ่าึ ด้วยยาจาก

สารสกัดพญายอ จำนวน 163 ราย โดยแบง่ ผปู้ ่วยออกเปน็ 3 กลุ่ม ตามชนดิ ของยาทใี่ ชร้ กั ษา ไดแ้ ก่

ยาที่สกัดจากใบพญายอ acyclovir และยาหลอก ผูป้ ว่ ยทกุ รายมาพบแพทยภ์ ายใน 48 ชว่ั โมง หลัง

จากมีตุ่มหรือแผล โดยใหผ้ ปู้ ่วยทายาวนั ละ 4 ครงั้ เป็นเวลา 6 วนั ผลการทดลองพบว่าไม่มีความ

แตกต่าง ในระยะเวลาการตกสะเกด็ ของแผล ผู้ปว่ ยทใ่ี ชย้ าจากสารสกดั ใบพญายอ และ acyclovir

ตกสะเกด็ ภายใน 3 วนั ทงั้ 2 กลมุ่ และแผลหายภายใน 7 วนั ทงั้ 2 กล่มุ เทยี บกบั ยาหลอกพบความ

แตกตา่ ง โดยผปู้ ่วยมแี ผลหายใน 7 วนั เพม่ิ ช้นื อย่างมีนยั สำคญั (Sangkitporn et al., 1993) มีการ

ใช้ยาทีท่ ำจากพญายอ ในผ้ปู ว่ ยโรคเริม งสู วัด และแผลอกั เสบในปาก จำนวนราย 16 พบว่าสามารถ

รักษาแผล และลดการอกั เสบไต้ (สุภาภรณ์ปติ พิ ร และ อไุ รวรรณ โชตเิ กยี รต,ิ 2532)

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องค์ความรู้ดา้ นสุขภาพทางเลือกดา้ นสมุนไพรเขตภาคได้ ฯ

บทที่ 2 ะการทบทวนวรรณกรรม 2-64

เอกสารอ้างอิง

ช่นื ฤดี ไชยวสุ และคณะ. 2535. การศกึ ษาฤทธ้ีของสารสกดั ใบเสลดพงั พอนและใบพญายอต่อเชื้อ
Herpes Simplex Virus Type-2 ในหลอดทดลอง. วารสารกรมวทิ ยาศาสตร์การแพทย,์ 34:
153-158.

นนั ทวัน บณุ ยะประภัศร. 2539. สมุนไพร ไมพ้ ืน้ บ้าน (1). บรษิ ัทประชาชน จำกัด, กรุงเทพฯ.
นนั ทวัน บณุ ยะประภศั ร. 2541. สมุนไพร ไม้พนื้ บา้ น (2). บริษทั ประชาชน จำกดั , กรงุ เทพฯ.
นนั ทวนั บุณยะประภศั ร. 2542. สมุนไพร ไมพ้ ืน้ บ้าน (3). บริษัทประชาชน จำกดั , กรงุ เทพฯ.
บัญชยี าหลักแหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 (บญั ชียาจากสมนุ ไพร). คณะอนกุ รรมการพฒั นาบัญชียาหลกั แหง่
ชาติ,

กรุงเทพฯ.
บุศบรรณ ณ สงขลา. 2525. สมุนไพรไทย ตอนท่ี 1. พิมพค์ รัง้ ที่ 2. กรมป่าไม,้ กรุงเทพฯ.
ลนี า ผู้พฒั นพงศ.์ 2525. สมนุ ไพรไทย ตอนที่ 3. กรมป่าไม,้ กรงุ เทพฯ.
ลีนา ผพู้ ัฒนพงศ.์ 2530. สมนุ ไพรไทย ตอนท่ี 5. กรมป่าไม,้ กรุงเทพฯ.
วุฒิ วุฒิธรรมเวช. 2540. สารานุกรมสมุนไพร รวมหลักเภสัชกรรมไทย. โอ. เอส. พรน้ิ ต๋ิง

เอา้ ฑ์, กรุงเทพฯ.
สภุ าภรณ์ ปตี ิพร และ อไุ รวรรณ โชตเิ กียรต.ิ 2532. รายงานการวจิ ยั เร่อื งการรกั ษาผู้ป่วยโรคเริม

งูสวดั และแผลอกั เสบในปากด้วยยาเสลดพังพอนตวั เมยี (พญายอ).
สำนกั งานคณะกรรมการสาธารณสุขมูลฐาน. 2537. ยาสมุนไพรสำหรับงานสาธารณสุขมูลฐาน.

โรงพมิ พอ์ งศก์ ารสงเคราะหท์ หารผา่ นศึก.
Chuakul, พ . 1986. Chemical study of the antiinflammatory agents from the leaves of

phayaa plong Thong, Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau. M.Sc. Thesis, Faculty of
Pharmacy, Mahidol University, Thailand.
Chutiyasantayanon, c „ Sirikul, ร., Buntaweekul, ร. and Temrattanassirikul, A. 1985.
Medicinal plants used for skin diseases. Special project for the degree of B.Sc.
(Pharm.), Faculty of Pharmacy, Mahidol University.
Crockett, C.O., Guede-Guina, F. 1Pugh, อ., Vangah-Manda, M., Robiuson, T.J.,
Olubadewo, J.o. and Schillo.R.F. 1992. Cassia alata and the preclinical search for
therapeutic agents for the treatment of opportunistic infections in AIDS patients.
Cell. Mol. Biol. 38: 505-511.
Farnsworth, N.R. and Bunyapraphatsara, N., eds., 1992. Thai Medicinal Plants.
Prachachon, Bangkok.
Haraguchi, H., Kuwata, Y., Inada, K., Shingu, K., Miyahara, K., Nagao, M. and Yagi, A.
1996. Antifungal activity from Alpinia galanga and the competition for incorporation
of unsaturated fatty acids in cell growth. Planta Med., 62: 308-313.

โครงการ การประมวลและสังเคราะห์องคค์ วามร้ดู า้ นสขุ ภาพทางเลอื กด้านสมุนไพรเขตภาคใต้ ฯ

UYm 2 : rmnumuTr5mnT53j 2-65

http://www.moph.go.th/gpo/herbal/herbal.html (18 13J.LI. 2545).
Ibrahim, D. and Osman, H. 1995. Antimicrobial activity of Cassia alata from Malaysia. J.

Ethnopharmacol., 45:151-156.
Lun, Z.R., Burri, C., Menzinger, M., and Kaminsky, R. 1994. Antiparasitic activity of diallyl

trisulfide (Dasuansu) on human and animal pathogenic protozoa ( Trypanosoma sp.,
Entamoeba histolytica and Giardia lamblia) in vitro. Ann.Soc.Belg.Med. Trap., 74:
51-59.
Oku, H. and Ishiguro, K. 2001. Antipruritic and antidermatitic effect of extract and
compounds of Impatiens balsamina L. in atopic dermatitis model NC mice.
Phytother. Res. 15: 506-510.
Qureshi, S., Shah, A.H. and Ageel, A.M. 1992. Toxicity studies on Alpinia qalanqa and
Curcuma longa. Planta Med., 58: 124-127.
Sangkitporn, S., Polehan, K., Thawatsupa, P., Bunchok, M. and Chawalitthumrong, P. 1993.
Treatment of recurrent genital Herpes simplex virus infection with Clinacanthus
nutans extract. Bull. Dept. Med. Serv., 18: 226-231.
Sangkitporn, S.,Chaiwat, S., Balachandra, K., Dechatiwongse Na Ayudthaya T.,Bunjop,
M.,and Jayavasu.C. 1995. Treatment of herpes zoster with Clinacanthus nutans
(Bi Phaya Yaw) Extract. Journal of the Medical Association of Thailand 78(11):
624-627.
Satayavivad, J., Bunyapraphatsara, N., Kitisiripornkul, S. and Tanasomwant, W. 1996.
Analgesic and anti-inflamatory activities of extracts of Clinacanthus nutans (Burm.f.)
Lindau. Thai J. Phytomedicine, 3: 1-12.
Shukla, A., Rasik, A.M. Jaih, G.K., Shankar, R., Kulshrestha, D.K. and Dhawan, B.N. 1999.
In vitro and in vivo wound healing activity of asiaticoside isolated from Centella
asiatica. J. Ethnopharmacol., 65: 1-11.
Suwanna, V., Kanchana, D. and Risara, J. 1992. Antiviral drug activity of Clinacanthus
nutans (Burm.f.) Lindau. to human Herpes type 2 in viro cells. Mahidol University Annual
Research Abstracts, Jan 1-Dec 31, 1992: 20-21.
Venugopal, P.V and Venugopal, T.V. 1995. Antidermatophytic activity of garlic (Allium
sativum) in vitro. Int.J. Dermatol., 34: 278-279.
Wongkham, S., Laupattarakasaem, P., Pienthaweechai, K., Areejitranusorn, P.,
Wongkham, C. and Pechanitiswad, T. 2001. Antimcrobial activity of Streblus asper
leaf extract. Phytother. Res., 15: 119-121.

unf) 2 : mTmjrnmnninTnj 2-66

Wuthi-udomler, M., Grisanapan, W., Luanratana, O. and Caichompoo, W. 2000. Antifungal
activity of Curcuma longa grown in Thailand. Southeast Asian J. Trop. Med. Public
Health, 31: 178-182.

Im-jrm nTsiJisjjmiasRjmnzwo-jflmnjn9J^nua1rumMm-JiHanmuHSUulmnmmfi’U'

unvi 2 : mTmjmu'mturmjj 2-67

2.5 a%im lm iin iln jf ia
2.5.1 A nm an aTa?

1. ffl<aujjsnralij :Yhm anulm
flaanuty

•ffannunfinasif \Andrographis paniculata (Burm. f.) Nees.

faiim fiu :unanuw m au vhyizanu (n-somvn) vstynmw (suuan) vheru (vma

u a jj) luoenyynufiau (T v m n u ) anuauG (fama@) uj^Yisanu (assn) vhasrrm (v T n ^ )

I ’Jfi :Acanthaceae
a n u v iW Auuasm aau

2 . a n & m s r m v i1a n t K m ® ? it flu lu a u*a n anern G u sm e b u ila n u m if lu a m a y u va^ s1 -2 via
aifiyn liJiQ ymv lviam la n iJa n y im a u N o iS u u u ila ijim jy n e ian ian «Ji I m n S u f l u a u n ^ i i l u
via a e n Ja n a u u n 5 n a u i2 u 7ViJiJn n u u iia s a n > j w aVn iJ m s a n u n a u u n n ily n a n iy i iS a iirto s iia n
a a m f l u a a ^ n lJa n iS u lu ib s flij uasyinan (naj Q a i m u r a , 2540)

3. lh s t& ttu rm E n

arsw am iT.u iTm a n via m ivu 'ria w .a . 2542 (u fu § u n in n a jju lm ) u u tu n ln K

wVlmiazauflnmanuTmnnHnannn?ti)imaTuas: 3-6 m u iiim iJibsYnunuas: 4 m<ma-a

a n v n u ia s ria u u a u (nmna 250 u n . a ra a r 2 u a i k a Tw as 4 m-a vsa-aanvrnuazriauuau)

4. riE J'3 'm m rja a

en?ananj :a n n n a u lactone aa andrographolide, deoxy-andrographolide,

neoandrographolide, dihydroadrograholide

tiriiYmirisfanyiun tan^anflflnmiaanaaa^wwauijfoi^aiiiiflmTomSuaniviejTiailTf)

tfa^vm asTTfirn-Jiim vnaU) (a n u h rm a m s m tu n n n a n F im ^ u a g n u , 2537)

winviyn ^nritanuTm dwtt'uaujjnn ( a w u aVnwwOTuna, 2528) Turn?

yiaaauwmaauwauluviuiiasn^sa'ioTaa'l'aariTanafiialojjanriliJ 20 nfuuazun 600 ua. lw

imna 10 ua./nn. (Chantasutra etal., 1989) vilalwaunuw-a'liJiWJTiuna 3 mu/nn. (George

et a/., 1949) w in n ’tjjibnngannnyw y Tiunaon^TnnWaaTViaaa-aanoa^-aviU'aiSa'l'aYin-aiJnn

uasamtfnwnviiMmmnfljjnnnnn 15 mu/nn. th u lu n ^tu a a m ^a jiTa o S u m a 14.98 nfu/nn.

(George etal., 1949) irnuanmna uasatus (2533) ’laViaaa-aiiHoiJiYiouHan'iTTrmi
Tjauam-aaaun

anm?vlm asiaiJaaTam iJlaiJi9oiJm j paracetamol TNinnnaufiT.flunUt'imnfl 6 nfu/nu u

annTj'lmiati^uaaaaa-a'luTU^ 3 T.^n n n n a u 9 1 m ii paracetamol m a y]nvitan ulmlum una

3 nnj/Tu lunn-janunTam w nm m m w uW tty uasatus: (2538) ^a'layiaaaNHiHoumtJUwa

n n m n ttn a n n n n w iJfla Ttvm ^n m a n u Tm n m w u u fa a u i Ta o m Ta n ym iim randomized

double-blind controlled clinical trial w a multicenter lunaufloath-JHiby 114 n y (any

Tfinrm nTsiJ'stjJiauBtH'jifinr'WG-jnfnnjjfmuErumvim-jiaBn^iusfjJu'lwsiTj^/nfil^ i
si % 1

urmA„2: rmnumuiTjnirmu 2-68

■stvsino 8-60 il)
naw^Wiiaivl'iYita'ial^iTuasmuufaauT ifauwijinjjnrirm 75% vnaibtmasjnnrrin 15%
danrmfrau

lansm arua*
iTnj!fanvtanuvi<mp) in.pi. 2542 (tfnjfaninnswjulm). amsaun??jjm?mJuniJnj§anvianuvl<i

mei, nr<iainvn.
m n m m n fw a w ? n ), n i i J n e m m m , i J?e skiiJ ffa vifl'm ityT , D Tstn a V n a 'm 'fla , rauimn H

item, q?iwi( mmuunsa. 2538. 7n^^nunn?Q^nn?Hv5ivi£a'iaTiiiTnwia'im?i?uaa
lllla iJl^a u m Jm u u ^a S u T. (A comparative study between Anhydrographis

paniculata and penicillin-V on their bactericidal effect on sorethroat patients),
unrifisj 2536-unrmjj 2538 (33 v\uh).
Twm m a S im uas htjji wqniJTnln&i. 2533. m^nwnfiris^riuiiija^ilaTja'iEtJJu'lmvln
ntanulm. tm piTm , 42:431-434.
'i*flj iH& iiiTJum . 2540. snrm1rrjjjer1ijulm 77jjvm nin^fm jjvlYi£j. Ta. taer. mufto
iintf,*rn*om vn.
£t1indu aVtirntfrun*a. 2528. vhnssnaUn i*ifmTauQiJ 9. Ifi?<mn7m1julmmam7w$mi,0'3.
lafmu lvntgt Tibema,*n T*jm m .
sniih'3'mamtn773jm7jnrn7m0i^,D}Wjad5»nu. 2537. anff%Nulm^vtfiunujnrnmcr1ayila"inu.
T7^^3JiNa4am7^ifi7'is'i(Yiv\n7mu«n.
Chantasutra, V. and Limpapanichkul, S. 1989. Acute antiinflammatory activity of

Andrographis paniculata Nees in rats. The eighth Conference, Faculty of Pharmacy,

Chulalongkorn University, Bangkok.
George, M. and Pandalai, K.M. 1949. Investigations on plant antibiotics part IV. Further

search for antibiotic substance in Indian medicinal plants. Indian J. Med. Res. 24:
49-53.

Tfrc-jrm mnJ-rcinauR£H-ainn£wa-3flfl^u!«nuOTmwnn-aiaBn#mHJJulmiiJ»irnfAw h

urm 2 : mTmjmvnTimrmjJ 2-69

2.6 a a*m lm iim iia a n v m
2.6 .1 asu?n

1. s ja jja rn lil ‘.Azadirachta indica A. Juss. var. siamensis Valeton
4J

Sainanfriaaf

"i-aa :Meliaceae
shunt# :aan uaraaaaau

2. a n i*fu rm 3 n f)fm e n g fa f iljjauauim naria'iT' iiJIkn au sh h an a iianm nnusnin In

ib rn a n 1uaao7iJvian Llanaiiatlauuw ajj u a u w w 'jilauaw ia'j a n la ^ a u lila n u n a -a ia n

u a a a a m a n n a n a im iflu s a T a w anasn u u n a iJ a ia u in a a aiiiaQ iSauriaivtaa-a rxt*ai in£i

ETJJJmf, 2540)

3. Lbrlasm yndan

a T jfN a1 m iia r js l# raanuaraaaaaujbsnjjj K iflu w n a Q n Tn ib rn n u m a a ja 'ivm That#

m n j a iv i T J (a n u n ^ n u a fu r n r s a m s s n E n m a s n a jm , 2537) i i r H t f l w i u l n 2-3 rh S a £\iM

•v

ta a a u iu 5-10 unn anao-ain

4. n a o n w n n 'n a a

tins ufjalnnufnibrnnuanvm wajjm aariaria'i (12.5%) sm m fiw iJTm

nn-anuna-a glutathione S-transferase (G S T) 'M iilu phase II detoxification enzyme tuanvm

l a 2.7 irin ijjainannuvm najjfnuajj uaraaTmri'i'nuua-a hepatic P450-dependent

monooxygenases n a rm i 2 "tfuaaa lauhfa aniline hydroxylase liar aminopyrine-A/-

demethylase (Kusamran etal., 1998)

2.6 .2 m w a n

1. v a u a iriL l ‘.Cassia siamea Britt.
M

fainanenaaf

• <=Jo«/ :Caesalpiniaceae
snunw I n a a u u a r a a n a<suj

2. a n » m r m jy if in » p n a a 's :liTauaimnaiarm>3nan'3 anaunnaa^aifluiljj iila a n a im m u n

anaan n-aaauSa'iaa'nja'n uarm m ariaaausij 1,nibrnanaaafui ‘Inaaausihianuu'm ahunu
inaa-a anush-ajhmujj aanijaa'iviaaoaaanjJiJanafio waifluflminuanQsuinaa^ifluia’ifjfT

1 41

aan isjaasiftai a rm n u a ih a n a a e u isa-aaianinm-a (u u n r u n m a rib rn a ? , 2539)

3. ib sTu «w n 'io £ n

sm vifim iiarjfl# Inaam iataanaijibarinj K ib -u flu a n vrn (itfu u m n rn ) m a r a
1 U1 "

anvm ?nnana4 uarsialnuaunanria'im (anum nuam rnrsnm sanrim aiiNarm ,

2537)

Tram's msdssjnauar&iiras'HBjnmnjJwmsnjmvmn^aanmuaimTmnjwrnfi'U' i
<U 4 4

umvi 2 : nTsnumvnTjmrmjj 2-70

4. 7n£J<JTWfn7ia£l

aTJanani iTiJaauuasaanaySarmfniiJ ISU chromones uat anthraquinones

(Ahn etal., 1978)

tins :tmanauaanaaaa (25%) Tja^luTiqamjj^nqsmiflijri'ija-iria'isj
mailainia^nmiasamj iiatmwnnsnpipn'ua^iauiaapinij (Arunluksana, 1949)

fm jjifluvm :en7ermi,lijmvsSn2fl'njJiiluwi*wi T^yiflanpiaa^nnunuenisfm ilu

“inna 76 n?3J/nn. viijqn’ljjmpia'im^iNwaul.Piuanii'inn'iT.n-iq^uau ehum^naaa^ufluyiim

7JwnpianniJaaPinal,um77ijiJ7snnnu<?ias:aT3aq7aa‘lu“i}q^ 4-8 niu (0.08-0.16 rmi/nn.)

(Farnsworth etal., 1992)

2.6.3 ajs'stslun

1. a a jja n n 'lil

TJaqntnpnffflf :Momordica charantia L.

na :Cucurbitaceae
fb u n K :wa (w a ra tn )

2 . a n i * m t m j n r ) n w n ? f ( n 7 I’l j J t t n S S a i m s l u i l o i i l a - j a a i j i i l d n S a u a i j I i j m i i l v u i a n

an 5 -7 n a n a a n ia t n a a n y k a n ln im n m a a tin u a u ia tn n u n a u a a n im a a -j ■jibssfa wa

ifluw aaa TiJnsstna w tusdss: abauu (u u n q u u m o n b zn V rj, 2542)

3. ibtTsjsm yn atn

a rn vm m iia n tH iiuawaiTJtnererjsrajjj u n w a a a a n a q n fiJib zn n u m a jja n w s n T a a ;: 5-
s

10 wa s q a ln m tu a n n n T ijn ^ u n lu ^ n T ia ^ jn iJ iia s m j (a n u n v n u n m s n 773 jm 7£ n tn m a im a

j m , 2537)

4.

ern a n a n j iw anjoqSanThfaarajJJ (bitter cucurbitacin glycosides) a a

momordicoside K lias momordicoside L (Okabe et a!., 1982) Liat0<iVJlJa'i7auanvia'ia,Sua

(Raman etal., 1996)
qyis iLflalnnuTnibsmuanmTwawwviuaowai^tn (12.5%) snim a m u

m ^ni^TUTJa^ glutathione S-transferase (G S T) Nttlllu phase II detoxification enzyme lu a il
nula 1.6 ivh ijjamaijmjvmnasjfnijfijj uasaein'nri'imnia-a hepatic P450-dependent

monooxygenases nantn 2 *ffuaaa lautaftf aniline hydroxylase lias aminopyrine-A/-

demethylase (Kusamran etal., 1998)

pmsjiiluwy :waa1niiasijjaaurijj,nu- wiiniJibsn'm

Im-jrm m'sibrjJiaiiasH-aiBnswa-affainsjfmuH'umwm-Jiaon'fhuauu'lmi.'tmrnfilw h

unnd 2„ : msnumuTTjmrmu 2-71

2.6.4 N tinoieisa

1. #aa*1jam liJ -.Solarium trilobatum Linn.
:Solanaceae
sannananaaf

s'

n^Pl

s n u n ltf :wa (w aisan)

2. a n H fu tn n tfn fifm e fo a a s ilm aaa Snunjjanjjfhnnu In ia a n ila^aaii sills s a n ln m

S n u n s ja n m a u ln a a n s a a a n n iJa n a fK ) u a r s a n ln n a n a a n a i m w a iilu w a s ra«suiln a jj w a in
itisanSanaannanniSaanaua^ (uunTW n m a rib rn a s , 2542)

3. ils t T n a u m o m

assw am iiarnsK i w a a a f b a s N ih T J u n a irn la s n i a i m r (Medicinal Plant Trade

Association, 1983) K w a is a n a ^ a n w a n l u u n m n n l a n u i f l u w n a a i m a a u n m n s b m u sty

anvns

4. snm nun nsTo a

ans a n ity :was3ans tomatidenol (Buckingham, 1994) a n s n a n alkaloids u a r

glycosides (Karunyavanich etal., 1949)

tin s lu ijs rin a a u ia a la u n a n s a n a iin -js a ^ a 'iu in u a fiu (In a u aan wa)

s a ^ n rim ia s a n a iilu w N in s s u iia iJs a a r 300 Saansiu liln a a a n n n m h a s n a iia rn a k a n a

1V H vs

srvm >3 18 -5 0 tl % u flu T s a n a n n a s u a liiT U its ^ (mild to moderate asthma) s h i m 20 a u

•v

n n n n if j a s n ib r n n u a n a s - iia a i (single dose, 300 mg) a n n n s fitfn a a a a n n n s n a m s tfija ’aviaaa

asJ (bronchospasm) l a T a a S fin forced vital capacity (FVC), forced expiratory volume in first

second (FENA), peak expiratory flow rate (PEFR) liar forced expiratory flow rate between
25% and 75% of FVC (FEF25_75%) m asuaanjSuychafyna^sijiJsrnnuun 1-2 # n lm Taa

finsana^aalaunu 6-8 snliM n^unnnnansananrin^iasajjfinssanaviaaaaijiiaraaannns

mjjsiaoiaauiwiuviaaaajj wii ihanuanlaaiiarm nnannnsw nnsaannnsm w nsra^aim m na
00 300 fjaansa (Govindan etal., 1999)

2.6.5 u a srm ia

1. # a u a m t iJ

sannanenaas \Tinospora crispa Miers ex Hook. f. & Thoms.

n-ia :Menispermaceae

anunl# :anau (im )

2. a n »fu rnn <m fifm fin aa s :ln im anaunaniJnnnliJ suinnrinanannauljj jjnSsnn

annnaaanaisamauiannaaaaaa^iniil'uana Iniaansiflnna nsasilnnlu aainm nau Tau

Irarm msilsrinaussa^i.fisiriiBJBfmjj'smusunTwm.HRanmuHjjuT'wsi'mamfilw' «i
41 4 4

umi 2 : rmrnjmmTKunrni 2-72

lu v m n m a n iJanutuviunnamSKiioau6) m m ibrilanuiiauluiim u Aanianaiviaaoaau aan

Tiunuiflutfam uiJm iaoEhflu ■mnaiMFianuarnauTa^nau^ianuaun^as 6 nau wanaul u

m a m a u m 6) m nuafl (u u rn u u m u rik rn m , 2539)

3. ib rla s m y n o s n

a m n nqm iia n f M rimCba'iJuifa ”ffnum nvjaivn? iflu m iS w ro u m n u fa u u n n w le rm

’I'ijv m iin tm v m a l i m n T ? n u m n u a o ln m -s n u untnryin'tfu^i u m o m a o i h W l v l F i f l u n ia u lu
qq qq

unaran (taluu n w u m a Q , 2522) Tem K im aeim oar 2 r a r a (30-40 n?u) m nvuanui^u

m a a u v im u 6) mjnnun 3 anmn m inim a a 1 aTU luriauanvn? nuar 2 mo m -k S u (aniih

m u n m rn m u n m a n in m a TJu a jm , 2537; Thai Herbal Pharmacopoeia, 1998)

4. n t m u m n r o m

am anmy :tinosporine, tinosporidine, picroretin, N-frans-feruloyl tyramine, N-c/s-

feruloyl tyramine, tinotuberide, borapetoside A, borapetol A, ceryl alcohol, sterols,

flavonoids, aporphine alkaloids, furanoid diterpenes (Bisset etal., 1983; Fukuda etal., 1983,

1986; Cavin etal., 1998)

q n tm o in a in Y im :umuonuni7«nHnt)UEa^Hniaoan7amii)nn<Buun‘ijaoan'aviua?sin5i
m v m T m m fiw n n m fn u n lv u n m T jm m flm im n a u fl *uun<?i 0.6 ua./$n n u T ia r ja n e iu a 'jr in fl

qi qj qj

nun® 300, 200, 100 un./nn. unvmneh m um naflW @ viao9aum ?an@ ua?rinfltu#iTjJon

1, 2 tiar 3 m uanrnj iiriib r a n S m n aa u n m iia a ln ru (unjm uu noflnm nrna itarfimr,

2537)

fn iu iilu fm m n n m fln u n n u iS u u n a u Tja o a m a n m a rm a a Tia o iu a m ia sch flu U iu

Q ,^ m ”Baonaovi?aWwnvi'UOsi)aovi'ul'u<2JUi'fi 10 nfu/nn. lu ilm n ^ a n m n n u (Mokkhasmit et

ai., 1971) kSaM am an@ m m ainuaaTjaoan0uua?rin0m oihniiriviuouw j n u T ilu im s i 4

nfu/tlnviunviu 1 nn. m am um m nuanm ukno 28.95 nfu/nn. Ijjv h lm m a n n m n u U i«)

(Chavalittumrong et ai, 1997) m nm w nuinuifafouaoan7am im uLam uaaT$iun'nn7an

an?ami<iiaoua7tkn(auu'i^«ii'ioei urivivnm fi@<aamuiluiian 6 i@au n u m m^arniUnmnst
* qj

0.02 n?u/unviunvm 1 nn./TU (g/kg/day) ^N n u u iyh n m m n a n l'ftu fm luSwasianmiimiJ

liulflvilanmrma'ivnTijaoviu kkatlumlmn^fmuw^iJn^DaomYnoTanmYiEn n la m m o
qj

■ n t n m j a - m u T n u n o 'ljjm ’l m n ^ n m t a m n 'u a o a n u n s m u 'l u m o *) i f la iiJ lu u m a u m j n a u

fnufju ikflvmnlmuamanaT,UTm<a 1.28 g/kg/day Vila 64 krin •uaoDun^nl'Slunu uaVm

n m in fl bile duct proliferation lia r focal liver cell hyperplasia T iu n o u m 'u a o ta v i'l'fiu alkaline
phosphatase lia r alanine aminotransferase l ia r f h m a r fl U U a o n m n a U f n u f iJ J

(Chavalittumrong et al., 1997) Iiam lm w um am an flua 7rin@ lu,uun0m inmnmn@YiKU4fm

lu m lttifk n m u w fliJn flU i«) ‘lua^nvuiiaao ik?iT,vi*iJU'i^uaoa'ii)ml,nin^fim3J»^iJnfi*i)aom?

m o n u iia o flu iia rV lfl

Tram? nn-5iJ'5£jj'3auaEa:'-3ifiriri(a-]fifmjJ'5#iUEnjm,wm-3iaanfhuBf3Ju'lmnj?imfil^' *i
SI s *

uvivl 2 : rrvmuvnvmmrmu 2-73

tansma-wad

uurnu uniEJsihrnffj. 2539. arajulviT lig n u m (1). uwmJ'jsinifu frinfl, n « iy i« i.

uuvnu ufuasibznerj. 2542. Ewulm Isjwuirm (3). m u ru b sTim i shnsi, nwinw').

ljtumujj fuflhflfl-jsna, -join ifiwfmiiiTmna, 7am annaiTaiu, su/U ufiTtfo uatfnfi

nu rnsih^. 2537. Tnan^mawiaren jjvmyitnaa

uweia, 21:1-6.

iimi Qfljirrjjjmf. 2540. snrmiTVJjijarjJulm 7'iuvianmauTTJ7iivlna. la. taw. m ufu
ifrn, rrwinvn.

lalajj vumjnrjaGi, 2522. ImneuSa-alym: £n7VNfituDa^aninf(iiasoilna, irmuimtunu,

T^owjJVNniioiru, TV1Mmm.

a,nuh'nuamtn77Sjm7£nn7merajja5Tu. 2537. □najju^m m m im ufninm fnjjjfm u. I 7-3
1 «U " S H V «»

w jJvTa^am ^ia^n nC Yivm m ufln .

Ahn, B.Z., Degen U., Lienjayetz, C., Panchaly, P. and Zymalkowski, F. 1978. Constituents

of Cassia siamea. Arch. Pharm. (Weinheim, Ger.), 311: 569-578.

Arunluksana, U. 1949. Pharmacological study of Cassia siamea leaves. Siriraj Hosp Gaz,

Thailand, 1(9): 435-444.

Bisset. N.G. and Nwaiwu, J. 1983. Quaternary alkaloids of Tinospora species. Planta Med.,

48: 275-279.

Buckingham, J. ed., 1994. Dictionary of Natural Products. Chapman & Hall, London.

Cavin, A., Hostettmann, K., Dyatmyko, W. and Potterat, O. 1998. Antioxidant and lipophilic

constituents of Tinospora crispa. Planta Med. 64: 393-396.

Chavalittumrong, P., Attawish, A., Chuthaputti, A. and Chuntapet, P. 1997. Toxicological

study of crude extract of Tinospora crispa Mier ex Hook.f. &Thoms. Thai J. Pharm

Sci., 21: 199-210.

Farnsworth, N.R. and Bunyapraphatsara, N., eds., 1992. Thai Medicinal Plants.

Prachachon, Bangkok.

Fukuda, N., Yonemitsu, M. and Kimura, T. 1983. Studies on the constituents of the stems

of Tinospora tuberculata Beumee. I. N-frans-and N-c/s Feruloyl tyramine, and a new

phenolic glycoside, tinotuberide. Chem. Pharm. Bull., 31:156-161.

Fukuda, N., Yonemitsu, M. and Kimura, T. 1986. Studies on the constituents of the stems

of Tinospora tuberculata Beaumee. Chem. Pharm. Bull., 34: 2868-2872.

SI 1 s

urm 2 : mTnumuTTJwnTnj 2-74

Govindan, S., Viswanathan, S., Vijayasekaran, V. and Alagappan, R. 1999. A pilot study on
the clinical efficacy of Solanum xanthocarpum and Solanum trilobatum in bronchial
asthma. J. Ethnopharmacol., 66: 205-210.

Karunyavanich, P. and Suvagondha, C. 1949. Primary investigation for the insulin-like
constituent of mawaeang berries. J. Pharm. Assoc. Siam, 11(4): 151-158.

Kusamran, W.R., Ratanavila, A. and Tepsuwan, A. 1998. Effects of neem flowers, Thai and
Chinese bitter gourd fruits and sweet basil leaves on hepatic monooxygenases and
glutathione S-transferase activities, and in vitro metabolic activation of chemical
carcinogens in rats. Food Chem. Toxicol. 36: 475-484.

Medicinal Plant Trade Association. 1983. Thai traditional medicine, traditional pharmacy.
Khunthin Aksornkit Press, Bangkok.

Mokkhasmit, M., Sawasdimongkol, K., Sartravaha, P. 1971. Toxicity study of some Thai
medicinal plants. Bull. Dept. Med. Sci. Thailand, 12(2): 36-65.

Okabe, H., Miyahara, Y. and Yamauchi, T. 1982. Studies on the constituents of Momordica
charantia L. IV. Characterization of the new cucurbitacin glycosides of the immature
fruits. (2). Structures of the bitter glycosides, momordicosides K and L. Chem.
Pharm. Bull. 30: 4334-4340.

Raman, A. and Lau, C. 1996. Antidiabetic properties and phytochemistry of Momordica
charantia L. (Cucurbitaceae). Phytomedicine 2: 349-362.

nd

Thai Herbal Pharmacopoeia 1998. Vol. 1 .2 ed. Department of Medical Sciences, Ministry
of Public Health, Nonthaburi.

2.7 ^»JulYi'3^5fins(anui#a#nt,r?fi

(luTam fi)

onynpner«ifucisinfiTulamivi-3,Bnli (snnu.) (Mycobacterium

tuberculosis) 2,000 # ia tr a

^07OT^^stniin7ryijy-3nn?mfyiia.3i^aTimT'yfivl# (minimal inhibitory concentration Vila MIC)

%3nflffautuviaaGmflaa-3#7thi’ Microplate Alamar Blue Assay (MABA) w u in tm a m m n

m r m (Alpinia galanga Sw. 70fl Zingiberaceae) S riv ifa iJ^ rii^ m n j'ija ^ w a m T ^ fi'l^ iJin

Tflavifh MIC iilu 0.1 mcg/ml uanunnua<iSH3Julvi?aninj'ifu<a^3fin MIC iilu 25 mcg/ml 1#

itri smjmflluvpfnfrm'l ( Canna indica Linn. 7-34 Cannaceae) rnafW limsriTG) (Citrus

hystrix DC. 7-afl Rutaceae) uasfm snflanflUJjaiftim a (Solanum trilobatum Linn. 7 ^

Solanaceae) (7T5fm 7orm tn 2(35): 35-36, 2544) u«i#aijaiv\a7Uifl'umEJvin77^ny7iijaj#u

Tram-s m,5iJ«jnaua£H-3iraswa-sBmimmummwm-Jiaonmu£»}JuTmwmmf)T?)' •)
4J 4 4

unn 2 : mTmjmu'mturmu 2-75

m nuu ?<ifi77i)^nwnmjJi^jj,l'ua'j;i7ri5iaa'3uasYi'i^aauntvla5uouTiriBlum7wiui4a7mT7fi

VI . 4 "

uaoajjulm iviaiu

lan em aruad
'm a n 'n o rm tn (The Medicine Journal) tlri 2 a m m 35 t u n 1-15 m n ia u 2544 vivh 35-36.

IfiTirm mTil^uiauaEa-aifinswQ-jfTfmuTOnuEnimwYnoiRan^msraju'liN'snjsirnfil.w *i
SI s *

unvi 2 : mTnummTJwnmj 2-76

3. g*3JMlM7^Sqii5n7£CTUVi7am3JfjSRijn,M.7ia^7n>)nn£j (Immunomodulating Activity)

3.1 frssm au

1. B a u41a m liJ ■.Allium sativum L.
uaiutnenam

:Alliaceae

:U7 (bulb)

2. afa»m tm <m qn»fn? i<a7 im a ija n ib tm n im S n lu a a o u a n yn a u lfln m m u m a lu m

t r m n l m f i t n n a n “n7sm £jajTuu” lu ilm im u m m iJ u u n u n E J 'n m a iJ eiam ilurvjsDnviiJEna
4J 1

nnulum auium uautum m iazannnflflauum m u ilanT.lflumnnmuviaiiazaa'i'u utnam iE
4J s

Tatnm (u m m r n tu §Muan, 2525)

3. il7tTu?m rnd£n

E m w 4a m u a n f H i T h i m a i n m u u u q%n i l a f l l f l a u n m t m y j j 5 -7 n l u u f l l u a a a a f l i l u i h

nuantju 2 u a u U k in la u a tu n ^ n a w ^ viu a a w ffijH m Tm m a<uaTunljj (m a u v n ija ljja ,

2522) u la tiw s m y jJiJa m iJa a n uniaw nnuaTu 5 n lu flaaluatiaaei fu ib tn n u n u ih u a -a

anv>H7rinuaimiJ7(aiTa<ia'ivin7'ijjEjau (a ia m fll^ u , 2523) Iw m T r m 'in a 'in m a a u lm h

n 7 s m us j j j n u i f l u u m l n 6] u l a u f l t u i i u a n yjannwQvm -a u a i i b m a w n i N m m a K u n u a a m

uaa 20 u n i in u n a a n u a ia m m a in a s a ifl u n m m -iS u iilu ib zm n n Q U (ajjnfuiaM ifm ru

m a u f l T i i u t n 'l v i i H , 2 5 2 2 )vi1a u 'i,lu S 5 i3 Jo u < ? iH 7vn w l7U ^ Lilu m a a u ‘l,« y i a i l a ^ f } j u l r m

a u n i ’ll! v h n m u u n T W 10 T u r b s v n a ( I n n l a i l a T m , 2529)

4.

nIu t :Allicin fln1n tn 7 s l<1u n<US m4jn u Ifla m tlu4n m u a -a a m tumor necrosis
factor (TN F ) lias nitric oxide inn macrophage lu lh n n it dose-dependent (Kang et at.,

2001)

fiT m fl'u v m :lu u u«un u m 7 a n Q n 7 S L n a w m a a i r a 7 u u n Q 2-4 n f u u4n T u i i l m i m 3

n il m u l u w u m d w u l a m j u n b lei e ia u v u n n le i j j i u I m a a f l (Kumar etal., 19 8 1) m a ila u

amanei^tmyuehuwaanaaaa 95% urivu«unm w n e n n l lijmjannmfitt ('De
Torrescasana, 1946) idaleim 7ane)n7anayudlum l3jdnau asanatfn iNUTidfiutaei

lltsnnum aiuajj v m41d a n m 7 n 7 t 7 u n 7 m a i f i u vl3j«i70 i n l a u l v n u n iia -m e ia n n m lfu h

l J t u n m u u 'i 'l u u u4Jm a m o u u o l a 2 2 2 d a a n 7 u / u n u u n e h 1 n la n T ii iS a lm u h u a a e iia a e i
1n v

m r^iiEJ Temriaa*) w m m n a 100-200 £ m afm i% unm m aaj

7 z iu t im n e i 0 .75 5 u .u .A h u u n e n 1 n ia n 73 J n i T m n e i a 'i m ? ^ (Perrin etal., 19 2 4 ) cm an ei

n 7 t i u a u m u u n , u a a n a a a a u la a s f T e m v h lm n e ia n n m u w lu fm (Van Ketal and De Hann,

1 9 7 8 ; Cronin, 19 8 7) d n m u e ia a ^ u a m a n e m a a n a a a a u u 'ie i 0 .75 5 S a a n T U u r m t e h a n m

Tm-arm mTibsjjmiRs&iiaTiniajfl^ninQnumjmiNvraiRanmuKNulmiTOjrif/Wr s
si s s

unfi 2 : rmmjvnu'mtunmj 2-77

viaaeuaa$i n u m m lw ifm a n n m n irflu n m v n u l.iifla u u in a a u n m Q a n n m n m riJiiv n u li) uar
?ruuvnutiiauivianTuYia$i iS a yifla a o tw a m a n flU fV u in tim u fiflm iyn m n m m m u za e ir m
u u m ij a o in W ia r v m s il.u f ia f l iif f l a n n m n u a r m W l ^ f l u n m a n o i n U ) u a r m m caffeine us

qq

T h u a f l a i n m n w l m n o g n u g n u adrenaline l u l m i a u e iiS a K ’ atropine a r u u u o n u l f l a u m m
gnT^uim nsm au *) iirm T.n via a ^a n u n iin Trm u u ^u u n m n m a iiim TU ijm iSjactaamanmih

v ia a m a a s irn re h u i i z n i i a n i r m h o 6) w u im n ^ 10 u a a a m Y h l m m t a i m u m n u n a 4

u a a a m m flannm flm u@ uIafifla@ ao# nflr'n iiam un® 8 S a a a m uriyim num nuefuTanfl
uazgivmaulmnu (Uemori, 1929)

3.2 'n u vn o a 's u ii

1. ■uaqiuam til •.Aloe vera (Linn.) Burm.f.
Tfannunenam

noa :Liliaceae

ghuviH n u m nlu
q

2. anHmrmonfinM-pneiei? :wuuneuan an^unauiilu^an6] (mu-jaumulij gnulunjau

Im m lunJuamluiilanuimau •uamiluvm'iuiari5) wniluuuuaiTJuni'uuuanumrLari') a im

iv i t/

luaviunaTun iflu iula6) umainaaoiaunttfimo ifluavhmaaau') nosh Kvhu'ifhu ilu nri

unsh «iarniJiJnmmaajJi9uifa rrmumao siomo (i&i iftJFmuTtf, 2540)
qi qj v q q 7

3. lb sTa flw m o sn

am nam uansK :ib rIu im u a tifH AurnmnunanrimiTaownlunl^iantnoinnliJ
q qi

muvino^nri^uninunlno'i5iuovlTlm3ui)rvl<anaua^'i (unsh) anmiJanutfauinifluvhifiasi 1

gnu fmlwara'iu ilm uibrYnum oar 1 ifeum wlvitiniJihrYnumoa:: 2 flaum riauuau
qj v

(In n flailamn, 2529) ‘lunmTnmuwa ll Inunluasmilamanusnun uasileimwa ninuma

Tsmsmufau Im inntn/nuTu 24 ■riTuo arYhlnmT5nwnT.a«asi (Tmonmajjulmiviarm

nosmiao, 2527; anau^ ifnjavma, 2517) inrm'ia'iTminjj vlnih aniau uuaonsisiau iTultf

Huiaum nnum m ananuinm viuannm m nam (TmonmauuWinarmnosmiao, 2527)

4. riu o n u n m ia a

f]nii :A/oe vera gel warn small molecular weight immunomodulators Ua

G1C2F1 ^oanumtillaonu UVB-induced immune suppression lu rn n u o lsf (Lee etal., 1999)

fm u iilu vm ilum Tn sia a o n u ia u u n a u u a rn n n a ioija o iu m u vn om ti^siu lm h

iSanmoihnnimulu'ims) 1, 4, 16, 64 uaamu/ihvmnsh 1 nlanfu iflunan 2 t u l.uvhltf
qj

S G O T, SGPT, BUN ulaTrm j creatinine iiJauu (Wattanasrisin, 1988) nmYisiaaovmiauiJ

nau TsiuKmuvnomrmTuvmfiuqmuazvmTnnuimno'im'iG) 20 mu/nlarnu ’Umua'inTJ
qj qj

r a (Jirakulchaiwong etal., 1990)lumimsiaaonunoiiaifo TsiuUnnumomritfnuvmnuwn

Ifn-arm m'nJ'rcu^uHEH.ainmswB.iflmnufwnusramwm-aiRBnfl'mHiJulmiTJflmfilw •)
si s s

urm 2 : rmnumuTrsrurrs-ssj 2-78

u a z v m 'm n u f m u o f l 5 n 7jj/n la n 73 j i f lu n a o 45 n u l a m m y (Hashimoto, 1930) f i u K n

iilu ln fifto o u i S a 'l # h j m 7 7 n y 7 ”u u 7^ 1 n f jj • u a ^ a o v iw a s ju o o o w n lijn o u v n w z i,# (tn e h )

T n ju o i s n uasmuwei ilfo ^ n flm a ^ u o n ih ltfflijn n n o a o y jjojj tfn ln u a n Ja e i

(Hashimoto, 1930) u o a o ^ a iv ia a w n lijn o u u o < in ? :u # a o n iilu a o m 0 hypersensitivity l u n u

(Morrow etal., 1980)

3.3 vlnyisanaTu^

1. #a&41jam lil :Andrographis paniculata (Burm, f.) Nees.
#a nvm fna fflf

i <=t«1 v :Acanthaceae
:luuarm #u
0TTUV1b

2. anttm zm dw nn1iM ngffl's uilultfawain ao#u#3sm fhuiJaoafuiLluaiviaHjj a«uu 1-2 vi1ei
a b a n lm fio m*1lv ia m ltn iJaotmviajj wniiluuuiloijaiTltn flaniannJ ffoonSiifljjffoj'Miilu
■naaflilaommn 5 nail iiluTuiliInnuuuasa'Ki waani xJnnsanynauyooiltnavijtn iSaurintuein
aanifluaa-3#n ila nifluljJib tQ ij uazvrmo (n<S najirnum f, 2540)

3. lhsTutitfonoEn

srnvifiim iianSl# :7n»nanm7iTa<uaa Im m ib*ua iia ^ lijflo m a o y T n i'im o fl 250

Saanfu uouou 2 u m b a f u ih s m u 4 nTj$iaou (Nakanishi etal., 1965) nmnaonoVtauas

iuijnal#unlijylnrisanylu7a^«innim^lu7jj nfliiluw-janaafl tfojjoifuiilutjoannaau duoa
Hi

iJanounnaaw-aajjImmo fu ib rn o u 3-6 i l k nuas 4 fno via-aaovnT 3 nan uazriauuau

vtlaH iiniba'uaim luvhm sanyTu-j ‘uunei 250 Saannsj nounu 2 uaitoa Tijibrnounua:: 4
HI HI

fiTJua'ianvnTuatnau'uau (chum ou#auaaajuTm , 2531) 7nwnl11#unliJfiau#n-3imiJ7S3jnru.

1 no2 a iiaunaa 3 i£k wajJsmnjjnulunnnwaanayafuaoanofn^nnEJ'in unfi7'3#au‘ffn la
H

7n}jajliJnulm#nnu^7uunfiufiaunna'Kn nonmviaawammatluaniaoNoasaoflwuln wan

Ivisj5) n z|in ih m a n u a tj (In ^ n o n a jJu lm iw a n o Tw s m a ^ , 2527)

4. nsM O unorjugj

tjriff m n in ^a a d u viu wuioao7arnirhnsaofjTu7#OEJ ethanol uassm

diterpene andrographolides fnjJOTon'Srmi antibody uasnntfflU delayed type hypersensitivity

(fifla u a u a ^a iu flia a flu ^u a ^u n ::) l#adn^2uaanmii (Puri et al., 1993) flonraot/Unfjqvm

n7t#un2flouvnu*i]a<iru n n y anuuttjnaa^nn^nimaiua^unnlnTa (Deng etal., 1982)

nonyiflaa^Yrunaun :2nn7nnwniiJlyuinyuwann77nwnannn7l#iiasiuuna Tflm illm j

m yunuw n^nm njjaaw innnasjnbTuanuun^i 6 nnimanu uanno?luuaznoniuijflaafla^ Lu

nun 3 l#Hnnnnauunl#7iiv1nnsanyIn7 3 nfu/nu n7al#7iJWoyueff«njjaa ueivia-j 7 t u wa
nn77nHnljjimn«inonu (Thamlikitkul et al., 1991) imwannngjniuaimnnila auvuiluaoivssi

Irarm nmibsjnauas^iBriswajflflmsj'smuOTmvmmiaBnmusrajuTmiTJflnnflTtt i
41 4 4

A„ 2-79
uyiti 2 : r m m i m u T r s r u r m i J

ua^nn^ituaa'Ui'llwa (Sutarjadi et al., 1991; tu rn m w auem a uas apn nfirm uolnal,

2533)

a rm iiluwu m rn a a a u w m c m im a u TeiaHuunuwolmiu^uunei 2 n?sj/nTan?jj
4J

a n T a m m m ia a n a a a a 2.4 m u /n la n ? jj ulaw ^luuunei 3 nfjj/nTarn jj Id w u w u la u u r n a a ^

4J

wei (George and Pandalai, 1949) iSjaflavumana 50% enaiiaanaaaTunmnei 15 titsj/

nTarvnj 'U jw ija ifm w tt uuneiuunluneiiueiaa^maat^uu^idaluvi'iNiiJnnii.ataeimwi

vm-a duunemnnrnn 15 mjj/nlanfsj uasnnufum^aeimuaauaaduunei 14.98 mu/nTarnaj

(Dhammaupakorn and Chaichantipyuth, 1989) n n Tn n V i^n usana liiTm l'um am riuaa-ili

(1:1) idaleimuaauaauuneifiuiMneiQrieiaaaeinaaTauwaSmjjnririm 1 m a/nlarm j

(Sithisomwongse etal., 1989) m Tu e ia a im u m n a Tj idaluwalijluuunei 200 uas 400 n?sj/

nlarnu nununui2uinan4 niJenuljjmimnuLieinmainnnfijjmijmj uanm nunm lwunnu
44 4J

Inuuneieina6) l a 50, 100, 150 daamu/niafniJ n u n u n u iilunan 14 aiJm u Id n u u m T m

nu v s n u llru 150 daanfu/nTarni) ^s d a a rn rla ih a m a n u a E J (George and Pandalai,
1949)

3 .4 sfsienauiiiiEj

1. u a w a m liJ

uanyitnenaen ■.Azadirachta indica A. Juss.
m l" :Meliaceae

Imiaziuaei

2. a n » m s m d ‘Wiin»en?i<n7 lU S u a rn m n e m a r iianmnnuanuninri ‘luib sna ij ‘hjaatmJ

uan iia m ia s ilm m n n ra s im ijh u uauim dnllm auliJm uum ianitaEJ eianianaunniiJu

VI

u a w a n a in uuneiiJanim nnaa S lu m id au riS iu a a a (n®3 n a i m y n u , 2540)

3. lb tT a ff unna an

am n am iiasn fK luiiatiiJaan lu H lisjIaiin lu

4

4. ria < n u n n ra a a

t]Yif :nn7amnnni3jaemas‘lijua-3ntienauiladi]yimil,w immunomodulator

Teiom rl'ulm nei TH1 type response (Talwar et al., 1997), iia s n u ra n ^ a n a rm iJ a a n liu j

t|Ylt human complement activation lias PMN leucocytes activation (Labadie etal., 1989)

3.5 t\ m :Caesalpinia sappan L.
1. u a u a m liJ :Caesalpiniaceae

41

uannanenaeif
m l"

Ifiiorm rmiliru'jRURER-Jifinrwo-jnfmjJ'ifl'iujnirmNm-JiRon^iuHJJuIvN'inifimfilw s
SJ S 1

unvi 2 : nTsnummTimrmjj 2-80

cbuviH iiualtfuarimu

2. anu-mrmonqnu'pnasi? :T,^umnmnsinam ao 6-9 uim aoflfuSvm'iu luibrnaijuiiij

Vl

imunaaoim "Baluuau 8-12 si uvmnuviiniimTfm “lijuau 10-18 si ^lhiauluimnu Tnulu
qj qj qj

iijejt lJanuuu m m uaum n siamrauununuo aannuanluuarilanuno sianuauaiviaao lu

ibrmniflijvian waifluftmibammiurntn imu wouu Imism iiJaarum luasiauosnafj 3-
qj qj

4 ujasi (uuynu um uribrnm , 2542)

3. lh slEjtfu m o En

im vifinm arim rimuhfinTuavifl iwvsaulu msvnaui unne-arM unlearns laaci
q q

rinisn unla mjrhmsi unttf unnau iimh vlanlansi lualulmmiTaoiau imflsi rinlmbrih
q

ifiaiunsmjiJnsi un'liT LiluuTUiJTtsiatinoim
qi

i f H :urmrho 3-9 n?u miniiih 2 tnmmomuolmviaa 1 thu im bzvnu

moatmomu vilaKiirmfho 1 §nu uarih 20 aiumna ao 15 m 9 fuib rrm m o a:: 2-4

V S’ ev

Tfaulsir

4. n i w i w r m i3 £ i

tins :am brazilin 4ufluamv\anmmnlmnnd''io uririflum im unununu

lu v m n n n m H / iu a u n u u n m a o m u halothane (Choi etal., 1997)
qj qj qi q ''

3.6 cmiifaortTa

1 . q jqai u a m l i J ■.Calendula officinalis L.
^ainm anam

aI iu n Lifrf*l 4/ :Compositae

<is v

:nosm

2. ana-tusvnonqnM-sn^si? iluajjana'iavmoil no 0.3-0.5 jj. unauviauusmnoTrminnfi
* qq qj

T fm rn i l u l u S m u l i J TnuT.ufiautfnoTauansm u a u l u i l u i i iilu a a u m a ^ m f lu f l $ u v h o «) a

i^ u o a a u u s ia u m rT o a a o m u ‘lu a n o 6) iilu iiJ ^ a u ila n u u n vm anau u m m o u fio u v s a u a u 6)

tV ll

I ijiju 6) jih ia u im u ilanuumiiviauau siamflumtim aamfitn6) uilanuuasi siarrauan

iflusianmaLuu uviantno nausianqni jifeuimjjijaijim'm lJaouimflu'Bvfunau 3 qj um 1.5-
2.5 euaj. siamoliuiJusiamnaw nausian&mibrinm 5 jjsj. lamfaufisiTmifluviaauiJa'iu

qj

immiluuan 5 uo,n uwaan (riaomusn umutisi, 2528)

3. lh sTaflU Yn o En

a m w a m iia rifH I'no^'u'saujjfau Kmimoa unaniauu m w E m in m in suma nuiilu
q

mqfoumaiuaasmao (riaomusn utmiris), 2528)

Tfiurm mtibESjmiREaoinriEwaoflmnjnanusramvmnoiaanflnuHim'lvmTm/rifTlfl's
•US 1

UTTM2 : rmYUJmmrsmrmjj 2-81

4. vu ia o u n o rju a v v v «!1 eH **d uracn
tins ^nTan^n^^um a^ania'iniTa-ipJTJW finiirins^unSnjJTm (In n
I 1u i
anna uatamt, 2543) '

3 .7 7J3JUBM

1. #aa41jannliJ Curcuma longa L.
#anyiao?naaf

■ «i'<| v Zingiberaceae
anun b ivm laau

_^ (* VI i / i / <ai v q v a ^ q «* «a v a' q
2. a n sn tsrn d w q n H fn ftG n n iLuauan u iv u o b a u lualum w aaiajjarij unauviajj Luaan

tflunaSaaw nfm iilvian aanaam fluba tijib sa ija n jyn a a u v tla a im n ik a m la ^ a u n u
41 41

‘l u i b z a u 1 U r n 2 a a n l i J i b s a i j a a y n i b a m m o u a o u u a n m m n a m a a ^ b a j ja a n u if lu 'n J r i a

41 41

m m n a u a a n ffo m Tau i^ajjaam uiluYiaaon ilaoaiiaruilu 3 fb u m anwaanariaiiaari m m

4J

a u n m a a n l n a 6] lia n a v ia m a n u ja ia n a o n y a a in a ? u jy ? iJiJo m i$ rj maa-a r a liiS 3 ila ^ ( n u n

nu ljm asib sn V rj, 2539)

3. lb zTsjffu m d a o

anw anu iasoft# ifnw nannnTuuuuniaa^lw l'S'w ^'iiSu^iJTTuluuaiJ'DaTijiJntYinu 3

4 4 4 41

v *> . »/ ^ v rf qv v ^ v v^

u m b a n u a t 4 fira nnnraijuufnw nanrinn'na^iaa n s b w M 2 u # u w a im o m iIu iflu y o a n n a a u
41 41

fu ib s v n u v ia ^ a o v m iia zria u u a u a ria s 3-5 u k nuas 3 n a n lu n o n n in iiw a iiu a -im k a a

k fl# r m S m 1 # a u la s w a w u o a m m m o n vila ih m vm 2-3 #auTas laananalvlaan® ) fim u

u n u u n a n a iilu tiv ia a i H u n im w la la im a vinaunuSvwjnanjlwasana uananuuasiaaaauian

uolauw a m a lan'uSum iw ajjm juniJulaianuaauasw ajjannnjJvilafiuiJTsan w a n m n n m

41

iilmmauasimiaaa'uViaan lumnTnwnnanninaau IwwajJw^iiSumj'unuanvinijnntuwiilu

nanmnaau 2 a r k a n u (m a m k aiauw uasfims, 2535; Saralamp etal., 1996; Farnsworth

and Bunyapraphatsara, 1992; http://www.welcome.to/medplant)

4. riu o o u fm n a u

tin's’ :an?amnj2uanaunrnsau NF-J3 uasnnsaunnnmnsliaiia-i
, « i

peripheral neutrophils aa human umbilical vein endothelial cell (Madan etal., 2001)

fiTu n ilu w y ^o n m n w a a a u a n o m flu w ylu vm im wunnruuSuuas curcumin lu
41

uuoa’nauinnont#lufm 1.25-125 trio 'Ijjdw aaannm ilaauuiJa^uanum nm n"naiiTa uas

nsauannmSluiaaa nn7waaaijwmaaijwauluviui2aliviiunaan>3«] luw uflno jjfkilnfka vm

iSafkflownul#niiQaa<)Yrufiaun 30 n a T.jjwuannnnwailnfi iSaT# sodium curcuminate

luuuna 500 Saannu/nTanfu vn-nJon lawTuiw matfa^mu Isjwuauema iirinockm
viaaaiaaausi.iluwu' wnlwaanwaaa^ana'la anunnnluriaaaiJWHmi.uaiJwau'ljjwiiww liiS

Trarm m-j:JT£maua£ar<iLfiri£WQ<iBfim}ji?hucnjmwri'i-3iaBn?husfjJu’lvi-5iTJsimfil«ii' 4
41 4 4

uvifi 2 : miniiTnmTjmnTnj 2-82

f|UEriananamiE: id a u e ia a o lu Salmonella typhimurium a n a w u f T A 98 uas TA 100 uasn-3
u d u u a s curcumin Id ria n a n a n u m d 'a w a u lu a o u m u u 0.5 nas 0.015% enua'ieTu (n fa u te i
fnaJJW liasfim s, 2535; Saralamp et al., 1996; Farnsworth and Bunyapraphatsara, 1992;
http://www.welcome.to/medplant)

3.8 if m a a iiJ la d

1. jUauanVliJ

uaTnmennei? \Derris scandens (Roxb.) Benth.
:Leguminosae

:anau (itn)

2. amttmtnmntifmenacm :ldmniaaauuneiT,unj aaeiaaudumijj tuibsnamiiJiJTmun
• V^

ita o a a u l i m a t m A u u l a i i l n r e ia m te a a n m a n tu eiantiatm Jeiarm n n a u e ia n lfo m wa
4J <U 4J

iflu ffn (u u v it u u m h s ib s n V n , 2541)

3. ib s T u u u n m m

a rw a m u a n fW :irm a illa u Is n u ib s n n u tn m a u n ia m s u h uiiiJaam s unueuilu

w o m H u a jj u o unljjum auia unm ? u m S a o u u e n u r^m a ihmma-a (i&i i S m u n K ,
2540)

4. r a m u fm m u

ru f :hydroalcoholic extract ua^innnam iHa^dnufn7saunSaanu Teia
1 7 1 4 4J 4
< ■

r m i r a NK cell activity uasnTsaumnuao IL-2 r n peripheral blood mononuclear cell

(Sriwanthana and Chavalittumrong, 2001)

3.9 m u n

1. a au au n lil

u a in tn e n a e if -.Centella asiatica (Linn.) Urban

annul/# :Umbelliferae

v

Im iazu-alu

2. A d'a u a n a n a u a n m lia ayym liJm u n u fiu ueifm nuasliienjj
I s4

u a Im lm n iJle ia a m fln n n s ^ n u u a u a a s 2-10 l u u a u lijn n jju *) e ia m te a a n tm jifitn 6] u l a d

2-5 u a u a u ita d h d 3-4 eian m n u a e ia m d a u n rim e im eia'libtTffo r n b r e T u d 2-3 l u t n u

e ia n a a a a u jjn n n a u e ia n a d m a m im T fiu iim m a n w a u w a u im (n u u n u u m a zib s fiV rj, 2541)

Tfiurm rmiJTruiRURSR-oifinrwB-jfffmjj'fwnuEnixnvim-JiRQnwiuinjulmnjwmfiW*i
MS S

urnJ 2„ : rmnnmuTrjmnrjjj 2-83

3. ib t T u f lu m o m

a n w f l4m i i a s i f l # i f n y i a n n n t a m a m u a w m m a k k a o ‘lwl#lua<?iuayn u a s H f n m

u w a a f l l f l o l ^ l i r n k n a n a o ^ w a m m a n u a s 2 fira ( m s m w ia ja T a ja , 2522; ilIojj unjostaG),

2515)

o i T i i i b s v n u l i f t w a # u 1 r h 2 a a i m t n u 6) # u n iiu n 2 aers I m la f lu n u n T k n T a j a T u i b s v n u

v

1 im n iu a s 3 nf-a r ia u a n v m

4. r n a n u m r a u a

anTananj iw-a# u 2 anyflan aim® b u asiaticoside, madecassoside, brahmoside,

brahminoside, centelloside, indocentelloside, oxyasiaticoside, thankuniside, isothankuniside,

other glycosides, asiatic acid, centellic acid, madecassic acid, other acids, centellose, other

sugars, carbohydrates, alkaloids, resins, kaemferol, other sterols, terpenes, hydrocotyline,

phellandrene, vitamin C, linamalase (Farnsworth etal., 1992)

tin s :a i7a ik lm ia s a n flu $ n m 3 jriu a a 2r|vm n 7s# un2fm nu (in n u t d u t

in n a uasanis, 2543)

fm u iilu w y :lu m 7 tf@ a a k fla n 7a fk # n m ia a n a a a a iia n h (1:1) mtfa-awa-avm fiu

un7Winnvmnuumnunnl#n-a 250 SaSrvfaj/nTnn'nj (Adesina, 1982) wijqnaflumiu@T,uvm

nu urn (Dutta and Busa, 1968; Matsu etal., 1971) iann^^sialjjl'WVityaSfii^nnul'U'iJU'i^yi

sun

41 J

o ex *

3.10 UnttUTlfiaVl

1. tfajjairaliJ

faiyitnenaen ■.Euphorbia hirta Linn.

l «4<| V :Euphobiaceae
m-aem
s n u rib

2. nn»nt.svnowfim fpnaw7 :v b a a ja n u u n a ia n m i n i 15-40 «H3J. f i y i k r D u u a s im a a n

T a i l 6] m a jfn u m ifl-a tla 6] u im a u is n a ilu iv ia a -a l u i f l t n i l o ^ i f l u f i s n k n j j n u 7 i J i V ila i u m j

#nnvian3JW ?im mianuao lJantAu uviaijau jn u W a m d o iia n u a o u a u lim m u a n ') u u u vlu

ia a o la u liia a n u n n lfiu 3-5 la u finan<)lij2u0a3hm i<?u # nushVlij2*im aihflnaajJiviaa>3 eian
4

a a m ilu is a s n a jh a jlu < a a n 2 u n u im n n a a n f fln u iiu u iilu n T t u n n a a J 6) a b tn ilu s b o iifl-a

^ a n la iS m u ^ a n vs ia S ib a u a n n im n w 2 5 a u m arjujo 1 a u ra'lti^ilnauum im uiviaoaj 2
41 4J

i h u o u a a m n m n n a n - a ^ a n riaralnj 3 a u w a n a a jiim ia m v ia o jj t m i b s a n n i 1.5 jjsj. 2 7 a o

non 3 ?aa (aun w m m w -afl, 2530)

3. ib s U jf lw i'u y n

Irarm nmibrumia^myisnajnnmuimummnnmiaanfl'mHJJuTvmTJeirnfiT.fl 4
41 4 4

urm 2: 2-84

|/ t/

arsw arouanSK irfom nathfl H n u u n ^ u a tm u n u jj tvm aaei u m k m i n 7fla<?ra
1 H
^ t O-J
| ^^

y h t j imHivm-awufm u n e m u (7$u l a m u n t , 2540)

4. tn a m u n m ia ij

tins :an?amiW as:anflUQQyim at: hydroalcoholic SriYifn^fluniiflim u
(In n firocratnna uasfiros, 2543)

fm ajiflwRy :afl1Sfl7?ntminijibzYn'w

3.11 tniviaatf

1 . ^ a a<uj n m l i l :Glycine max Merr.
■aaiyitnfnaers

:Papilionaceae

s n u n lif :uia@

2. nn»nttvn>3'wnnHPfngf^f :vteajjan§M 0.5-2 u r n liiibsnaimliJLiatJ 3 In Imiasaiuj
1 s *j

uu sianfim m aim uenim m an waiiluflnwmiastfaainnanfm “lurJnS 3-5 iua® wafrail

T/ii a iia 4 iJja @ S lm i< )e] n u f f r u f i m a i m i n j E n a m v i a a j i u f l n i J u u 'm a ( u u r n u u n iu s ib s n

« ! , 2541)

3. lh sTH flu vn o sn

smvm1miia iiflrtf :iaaa?ajJUi]n?43Tnjj lb ^ iilu a n v m ih ^ r u n n t j m iila e m r ib a
is s

7rinmTa-j unflfi Tnuoiiwa vmao lvijjiaafi (7«i la iB Tn jm , 2540)

4. n s m u rn T ja a

qyiB :0nT peptide ^arniiinniuafitm4iJa4tniVfaa4flt)yiOT7s^un£iajjnu

lias tauUfJJ alkaline invertase YrUmnsnUTia-J sprouting hypocotyls jjqyimwjj rabbit

polyclonal antibody (In n q yacn tn na uatnm s, 2543)

3 .12 n ? s iv m

1 . a a uua m 'l i J Ocimum sanctum Linn.
faiYiEnfm aerf

i «l«1 %/ Labiatae
Bnun hf lu u a s a a fi

2. an»ms;yn^viqn»fl3efgi‘5 I'liTauan th f l u e n t a-j 30-60 ‘Ksj. sn u a n flu ua sn oS u u T a u

a u i i m s t m S n a u v ia u im l u iJ it n Banera-whii 7*ui B v ra a lfia rm -a tm D a m ia n v s 1a $ n v m t'i
S u u n a a a -a fh u d D U in n e n m a u tu m u a m lu a lu m -a m1j R iD a ia jj^ -a iifl-a a an a a m ilu tfa fi
aaei vraafhJanafvj am 8-10 <m nauaan f im a io m vraaa3j74iDaajifmmilu?il7£,&i

llanauamiluihn lhnimSjuanjJu*) 4 uctn Dum nam vhnu lbnam lfhaj uuu uauilau

Tfn-arm m?ihrw™uasR4ifmswo4nnTiJjiflnu{njmwrmia0nflnumjuT.miii«/nfrt« *i
*1 1 1

urm 2 : rrmrnvrjvnTjnumjj 2-85

m a im p m u 2 si fiu u u m n rific h o m um enr'liisisinu riT fiu m u fiim fllio a u u a r S u u waian
qj -u <u «u qj

tm ib r a n n i 1.2 u u . lJanuuum aEJO (r ia o m u m ‘fftn u q si, 2540)

3. ib rla u u m o s n

a m w a m iia rifK nnm annm iiuwDruausi K H lu iia ru a s i 1 rhlja (unvm nasiibrinm

vi

25 m u vm aiiw oibrjnai 4 n fu ) fluianihsiu iv m riflu y m T u a u m vm jiffo (naoliTuvnorm

u v m u , 2526) iflu u i'u iia u lu m n E ia u u fia a s i'l'm 'iQ 2-3 i u ItfW lija s ) 3 \n w a u in aa u s/b i'

ariausiaranuunanvsla'unw oviuasilm lnaa'unu (in ? la u s jm m tu , 2518) n u lu ririw ria s m n
? u q h u ? n m I ? fm ? r iY n r vl@ ( i n ? l a u u i n i n m , 2 5 18 )

4. n tio iu rm ia u

tirm :a i? a m rtm itto s h E J methanol lia r i h u u v i a i n r m u Srivm n ? rm 4
o u a u n u (Ia n l i w i m n a u a ra m r, 2543)

firm iiluw u :fh l d 50 i)aoamansmo<au<a?miaanafiaa 70% iflaflaulwwuaiiqTi?

aa 4.5 n?u/n lan ?u vilaasim isaoiiao'im nsi aa 3.24 nfu/nlam u (Bhargava and Singh,

1981) iS a a s ia m a n s m n lu s h u iia a ria a a a 50% m is a o iT a o v m fim rn 'im is i 1 n?jj/nTan?jj

lijv iijf m u if lu $ i!t (Dhar et al., 1968) iia riu a a s ia m m ls m o v iu o 10 n?3J/nTan?3J vU m u

a n n m w m tfu ifim m i (Mokkasmit et ai, 1971) a m a n s A u a s im u im a u im n s i 0.5 qsA/disc

'lu u r iy ifr ia n a 'iu m iflu Bacillus subtilis ana H-17 (REC+) lia r M-45 (R EC -) (Ungsurungsie

et ai, 1982) a m a n s ifliu in lM m n s i 100 liar 200 2aan?u/nTan?u iflu w u s ia s h a a u u a rs n u

nm tfom ijaom aauluvm 'im (Vohdra et ai, 1969) g n u a m a n siflm u u ^u l.u im si 200
u a a rn jj iilu ^ u s ia s h a a u (Batia and Santhakumari, 1970) u a r u ^ n m l u v m i m v n jr ia m
a n s iS ls m a u u a iE a ? iia ta m a n s is h u ih u in si 100 uaa n ? u/n lan ? u u a ru a a n a a a a (1:1) 1 u
m n s i 150 uaan?u/nTan?u luiSuvm siashaau (Prakash etal., 1978)

3.13 s n y rn m n a s n n a o

1. v a uua ir iliJ \SpiruUna platensis
?fa?VlLnpnasi?

lo a :Oscillatoriaceae

«/ i/

:vusm

2. anu-m rvnow finu’pnasi? uiluanvi'snuai^uiimjjiinioumsma'imqjaaiimsiian anum r

ifluiauflsishiiluinatn u s m u t m ih r in m 50-500 'lusnau n r m b r j n m 3 - 80 vUja?au

wuoiqiaaljjSiqiaaTaa usiu chlorophyll a iiat?ofi?smaiisioiiataihiou im m iu ls ils ilm pH

8.5-11 amvrnu 35-37 aosni^anjua viul.uririaanuunmauT.uiiJsifauYh'liJ im s m ih in K
q qj

lh rTu m flm n n lia Spirulina platensis liar S. maxima (p rtrn m arm ! sisi, 2540)

3. lb z T a flt t r m in

Ifn-jrm mTibrjnRURERJifiriEtfaoflfnojjftfnusnjmwYnoiRonfl'iuKJJulmnjflmfi'U' •)
si s s

nnnA 2„ : rmmjvnuTsmrmsj 2-86

a77W flnuiasi#lfl iiiluw afinm ^uafiuanvn-j la iu lib e m Tjsm u u A , B complex, D , E

lias K iia s fn k h u a u u a a a 7 s 7 7 u fu a n 7 m u n u r m v n u ta fi

4 41 41

4. T n a n u n n rju ij

firm ifirnauu’laun (Immulina) ^ H ilu n if iijlm ^ f l'lu n a u high molecular

weight polysaccharide viarW lflunnaliblaun u q m m 7 s# u n u m jTm ru m o k o n -js m irm

Thrm fla^iflaaium aaflim flU fl monocytes uas macrophages luuuw o u n o n u n T n iQ a a o

n n ^H a lib la ih iflu a n u n Tia iu lu lri vmuasuun w innanun7nm unu#iuniuI?nluafliVu
41 41 41

fnufluei Tflo w in n a lib W n a a n fin m w u ib sa n im n w m ^ m riu fla m fla m u m fta flfln n flU G i

macrophages uas NK-cell uanunnuok7no^nuinan7an@ aliblaun#7dim auur|nm wunu
r iu r n u b f it u n u Tflmwum7afn<m7iinuun-auiflarl-jau (gamma-interferon) uasiwuibs
nnlrn nw nn irinrm fla^flaaiw m aa rim (Al-Batshan et al., 2001; Qureshi and Ali, 1996;
Qureshi etal., 1996; Pugh etal., 2001)

3.14 sjsts^mn

1. # a jja rn liJ :Momordica charantia L.
41

fla in tn fn a m

7-Jfl :Cucurbitaceae
i «i(q v :wauasiua@
s n u y ib

2. anM-fusm>3Wfina-pnaei7 : lu m n u u ai r n s lu iU o n iltu a a u 7iJeh u a fla u lu iT iiilu iia n

an 5 -7 n a n @ a nif)tn a a n f b a n lu iinniwei a n u u m u fltn n u n a u ia a n a ivia a j 7ibs<au wa

41 41

ifluwaaa pJm sano n th Tins Cbaflu (u u v iiu ijmosibsnVrj, 2542)

3. lb s t a f lu r m E n

anr^w nnuiasiflfl :w aifl£m arusj ‘s b a n m u a 'iv n ? i r v u u n l u n n s a flu n iria lu ia a 'a fla ^ w
4 v 41 41

i b m i n v m u k o K w a iflo n rin ii^ u fliilu p u UTSuiifiiba 500 un. iiiib s n n u m a u a n v m
4 41

V V VV IV V

firaas 2 umJfla iu a s 2-3 nra ttlanuununnw aifloia^ufiraas 60-120 ua. iu a s 1 nra
41

TibHumniuaiafla^waan (TBGP29) urintouo-Jiautau HIV-1 reverse transcriptase nuiflu

unonH aiunon^w ibokm aflanraas 10 ua. iu a s 1 nra (flauaunn-nuiiofla^ 7fl.en. i n n

uiuaitnna nmsmaflpnasif u vn in tn a o u ik a )

4. 7n a o n u m 7 iu ij

an^annnj :protein fla MAP-30, momordin, momordicoside a, momordicoside b,

charantin, alpha- and beta-momorcharins
tins :alpha- and beta-momorcharins fl<iiiluah7anWlibfluunniuaflUs,js

flunufinflm s^unununu (Ng et al., 1992) ai^arn im jo -jn niim kifla^ifla HIV-1 iiasaim-j

n n k m 'm fla m a u lflu HIV-1 integrase (Lee-Huang et al., 1995) unnm TW flaaVluHihm in

Iranrs m,5iJ-5£jj'iai.ia£ar-3i,firi£W0-3B6msjTOnuenjmvim<iia0n5riusrjJuT'iN'5iu«imflT^' *i
41 4 4