การบริหารจัดการที่ดินทำกินในพื้นที่ป่าอนุรักษ์อย่างยั่งยืนพื้นที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวัดพัทลุง

87

ตารางที่ 3 : ความสัมพนั ธข์ องวิธีการวจิ ยั กบั วตั ถุประสงคก์ ารวิจยั

ลำดับ วิธกี ำรวิจัย วัตถุประสงค์กำรวจิ ยั

ที่

1. เอกสารแนวคดิ และงานวจิ ยั ท่ีเกี่ยวขอ้ ง ส ภ าพ แล ะลัก ษ ณ ะข องก าร

1. สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหา บริหารจัดการท่ีดินทากินและ

ที่ ดิ น ท ากิ น ใน พ้ื น ที่ ป่ าอนุ รั ก ษ์ ส ภ าพ แล ะลั ก ษ ณ ะข อ ง แกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่

การบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ า ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา

อนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

2. กฎหมาย/นโยบายที่เกี่ยวขอ้ งกับการบริหารจดั การที่ดินทากินและ

แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์

3. กฎหมาย/นโยบายที่เก่ียวขอ้ งกับการบริหารจดั การที่ดินทากินและ

แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั

ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

4. ลักษณะและบริบทของพ้ืนที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัด

ประกอบไปดว้ ย 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อนั ได้แก่ตาบลบ้านนาและ

ต าบ ล ล าสิ น ธุ์ อ าเภ อ ศ รี น ค ริ น ท ร์ ต าบ ล ค ล อ ง เฉ ลิ ม

ต าบ ลคลองท รายขาว และต าบ ลกงห รา อ าเภอกงห รา

ตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพ้ืนที่ตาบลทุ่ง

นารีและตาบลหนองธง อาเภอป่ าบอน จงั หวดั พทั ลุง และพ้ืนท่ีอุทยาน

แ ห่ ง ช า ติ เข า ป่ ู เข า ย่ า ป ร ะ ก อ บ ไ ป ด้ ว ย 1 3 ต า บ ล

ในเขต 4 อาเภอ อนั ไดแ้ ก่ ตาบลคลองทรายขาว ตาบลคลองเฉลิม ตาบล

ก ง ห ร า ต าบ ล ช ะ รั ด แ ล ะ ต าบ ล ส ม ห วั ง อ าเภ อ ก ง ห ร า

ตาบลชุมพล ตาบลลาสินธุ์และตาบลบา้ นนา อาเภอศรีนครินทร์ ตาบล

ตะแพน ตาบลเขาย่าและตาบลเขาป่ ู อาเภอศรีบรรพต และพ้ืนท่ีตาบล

เก า ะ เต่ า แ ล ะ ต า บ ล ล า น ข่ อ ย อ า เภ อ ป่ า พ ะ ย อ ม

จงั หวดั พทั ลงุ ตามสภาพของบริบทพ้ืนท่ีในปัจจุบนั

88

ตารางที่ 3 : ความสัมพนั ธข์ องวิธีการวจิ ยั กบั วตั ถปุ ระสงคก์ ารวิจยั (ต่อ)

ลำดับ วธิ ีกำรวิจยั วัตถุประสงค์กำรวิจัย

ที่

การสัมภาษณ์เป็ นการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและ สภาพและลักษณะของการ

การสัมภาษณ์เชิงลึกโดยการใชแ้ บบสัมภาษณ์ บริหารจดั การที่ดินทากินและ

- ขอ้ มูลและขอ้ เท็จจริงท่ีได้จากลงพ้ืนที่ด้วยการสัมภาษณ์ แก้ไขปั ญหาท่ีดินทากินใน

อยา่ งไม่เป็นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึกโดยการใชแ้ บบ พ้ืนที่ป่ าอนุ รักษ์ พ้ืนที่แถบ

สัมภาษณ์กลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั เกี่ยวกบั สภาพและลกั ษณะ เทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั

ของการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดิน พทั ลงุ

ทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ใน

เขตจงั หวดั พทั ลงุ

การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม

- ขอ้ มูลจากการแลกเปลี่ยนขอ้ คิดเห็นและร่วมวิเคราะห์ถึง

สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและ

แก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบ

เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

2. เอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ที่เกี่ยวขอ้ ง วิเคราะห์แนวทางในการบริหาร

1. แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไข จัดการที่ดินทากินและแก้ไข

ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า

บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง อนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา

2. กฎหมาย นโยบายการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ข บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา

บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

3. กฎหมาย นโยบายในการบริหารจัดการท่ีดินพ้ืนที่แถบ

เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงดว้ ยการกาหนดใหเ้ ป็ น

เขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขา

ป่ ูเขายา่

89

ตารางท่ี 3 : ความสัมพนั ธข์ องวิธีการวจิ ยั กบั วตั ถุประสงคก์ ารวิจยั (ตอ่ )

ลำดบั วธิ ีกำรวิจยั วัตถุประสงค์กำรวจิ ัย

ที่

2. เอกสาร แนวคดิ และงานวจิ ยั ท่ีเกี่ยวขอ้ ง วิเค ราะ ห์ แน วท างใน ก ารบ ริ ห าร

4. ลกั ษณะของกลไกการบริหารจดั การที่ดินทากินและ จดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหา

แก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบ ท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุ รักษ์

เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทัดในเขต

การสัมภาษณ์เป็ นการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและ จงั หวดั พทั ลุง

การสัมภาษณ์เชิงลึกโดยการใชแ้ บบสมั ภาษณ์

1. ข้อมูลและข้อเท็จจริ งท่ีได้จากลงพ้ืนที่ด้วยการ

สัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึก

โดยการใช้แบบสัมภาษณ์กลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลักเกี่ยวกับ

การบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทา

กินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดใน

เขตจงั หวดั พทั ลุง

2. ข้อมูลและข้อเท็จจริ งท่ีได้จากลงพ้ืนที่ด้วยการ

สัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึก

โดยการใช้แบบสัมภาษณ์กลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั เกี่ยวกับ

แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหา

ท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั

ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม

1. ขอ้ มูลจากการแลกเปล่ียนขอ้ คิดเห็นและร่วมวิเคราะห์

ถึงการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทา

กินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์

2. ขอ้ มูลจากการแลกเปลี่ยนขอ้ คิดเห็นและร่วมวิเคราะห์

ถึงการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทา

กินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต

จงั หวดั พทั ลุง

90

ตารางท่ี 3 : ความสมั พนั ธ์ของวธิ ีการวจิ ยั กบั วตั ถปุ ระสงคก์ ารวจิ ยั (ต่อ)

ลำดับ วธิ ีกำรวจิ ยั วัตถุประสงค์กำรวิจยั

ท่ี

3. เอกสาร แนวคดิ และงานวจิ ยั ท่ีเก่ียวขอ้ ง รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากิน

1. กฎหมาย นโยบาย แนวคิดหรือแนวทางในการแก้ไข และรูปแบบแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินใน

ปัญหาท่ีดินทากินและการบริหารจดั การที่ดินทากินของ พ้ืนที่ ป่ าอนุ รักษ์ พ้ื นท่ี แถบเทื อกเขา

ภาครัฐภาคประชาชนและองคก์ รชุมชน บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ อยา่ งยงั่ ยนื

2. คน้ ควา้ แนวคิดทฤษฎี เอกสารและงานวิจยั ท่ีเก่ียวขอ้ ง

กบั การแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินและการบริหารจดั การ

ท่ีดินทากินรูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและ

รูปแบบแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์

พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุงอย่าง

ยงั่ ยนื

การสัมภาษณ์เป็ นการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการและ

การสัมภาษณ์เชิงลึกโดยการใชแ้ บบสมั ภาษณ์

1. ข้อมูลและข้อเท็จจริ งท่ีได้จากลงพ้ืนที่ด้วยการ

สัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึก

โดยการใช้แบบสัมภาษณ์กลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั เกี่ยวกับ

รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินและรูปแบบ

แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบ

เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

2. ข้อมูลและขอ้ เท็จจริงท่ีได้จากการลงพ้ืนที่ด้วยการ

สัมภาษณ์อย่างไม่เป็ นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึก

โดยการใช้แบบสัมภาษณ์กลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั เกี่ยวกับ

รู ปแบบในการบริ หารจัดการที่ ดิ นท ากิ นและรู ปแบบ

แก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบ

เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยง่ั ยนื

91

ตารางท่ี 3 : ความสัมพนั ธ์ของวธิ ีการวิจยั กบั วตั ถปุ ระสงคก์ ารวจิ ยั (ต่อ)

ลำดบั วธิ ีกำรวจิ ัย วัตถปุ ระสงค์กำรวิจยั

ที่

การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม รูปแบบในการบริหารจดั การ

- ข้อมูลจากการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นและร่วมวิเคราะห์ถึง ท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ข

รูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ข ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ า

ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา อนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา

บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื บรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุง

อยา่ งยง่ั ยนื

ข้นั ตอนดำเนินกำรวิจัย

เพ่ือให้การวิจยั เรื่องการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษอ์ ย่างยง่ั ยืน พ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้นั เป็ นไปตามกระบวนการและแนวทางในการดาเนินการวิจยั ที่
เป็นไปตามวตั ถปุ ระสงค์ คณะผวู้ ิจยั จึงไดก้ าหนดข้นั ตอนในการวจิ ยั ออกเป็น 7 ข้นั ตอน

1. การทบทวนเอกสารและงานวจิ ยั ที่เก่ียวขอ้ ง
ศึกษาค้นคว้าและวิเคราะห์ ข้อมูลท่ี ได้จากเอกสาร หนังสื อ งานวิจัย บทความ
สื่อสารสนเทศ ตลอดจนเอกสารอ่ืน ๆ ที่เกี่ยวขอ้ งกับสภาพและลักษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน
สภาพปัญหาความขดั แยง้ ด้านท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหา
ที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บังคบั ว่าดว้ ยการแก้ไขปัญหาความ
ขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินและการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพื่อการแกไ้ ข
ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและรูปแบบเพื่อการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษ์อย่างยงั่ ยืน สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต
จงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั
ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าด้วยการแก้ไขปัญหา
ความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินและการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษพ์ ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ใน
เขตจังหวดั พทั ลุง แนวทางและกลไกเพ่ือการแก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุงอย่างยง่ั ยืนตลอดจนการศึกษาจากแนวคิด

92

เกี่ยวกบั แนวคิดเก่ียวกบั การจดั การทรัพยากรธรรมชาติ แนวคิดเก่ียวกบั สิทธิชุมชน แนวคิดเกี่ยวกบั การ
มีส่วนร่วมของประชาชน แนวคิดเกี่ยวกบั การจัดการความขัดแยง้ เอกสารและงานวิจยั เก่ียวขอ้ งกับ
ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ เอกสารและงานวิจยั เก่ียวขอ้ งกบั การแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์และบริบทของพ้ืนที่และสภาพปัญหาและการแก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

2. การกาหนดกรอบแนวคิดการวิจัย กรอบแนวคิดการศึกษาและกรอบแนวคิด
การบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ ศึกษาคน้ ควา้ แนวคิด
เอกสารและงานวิจยั ท่ีเกี่ยวขอ้ งสภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน สภาพปัญหาความขดั แยง้
ด้านท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ า
อนุรักษ์ นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินและการ
แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพ่ือการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่
ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์อยา่ งยง่ั ยืน สภาพ
และลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหา
ความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพ
และลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษพ์ ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พทั ลุง นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ด้านท่ีดินและการ
แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษพ์ ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและ
กลไกเพ่ือการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษพ์ ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง
แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษพ์ ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ใน
เขตจังหวัดพัทลุงอย่างย่งั ยืนตลอดจนการศึกษาจากแนวคิดเกี่ยวกับแนวคิดเกี่ยวกับการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติ แนวคิดเก่ียวกบั สิทธิชุมชน แนวคิดเกี่ยวกบั การมีส่วนร่วมของประชาชน แนวคิด
เก่ียวกบั การจดั การความขดั แยง้ เอกสารและงานวิจยั เก่ียวขอ้ งกบั ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์
เอกสารและงานวิจยั เกี่ยวขอ้ งกับการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์และบริบทของพ้ืนท่ี
และสภาพปัญหาและการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

3. สร้างเครื่องมือในการวิจยั
จากการศึกษาค้นควา้ และวิเคราะห์ข้อมูลท่ีได้จากเอกสาร หนังสือ งานวิจัย บทความ
ส่ือสารสนเทศ ตลอดจนแนวคิดและงานวิจยั ที่เกี่ยวขอ้ งเพ่ือกาหนดกรอบแนวคิดการวิจยั กาหนด
กรอบแนวคิดการศึกษาเรื่องการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์อย่างยง่ั ยืน พ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้ันสามารถนาไปสู่การสร้างเคร่ืองมือที่ใชใ้ นการดาเนินการวิจยั
น้นั ประกอบไปดว้ ยขอ้ คาถามสาหรับนาไปใชใ้ นกระบวนการสัมภาษณ์เชิงลึกและขอ้ คาถามสาหรับ

93

การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม นาไปสู่การดาเนินการสร้างแบบสมั ภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการ
จดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมของคณะผวู้ ิจยั

4. การตรวจสอบคุณภาพของเคร่ืองมือการวิจยั
การประเมินคุณภาพของเคร่ืองมือในการวิจยั เป็ นการตรวจสอบแบบสัมภาษณ์ กรอบการ
ดาเนินการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม แบบบนั ทึกสรุปผลการสัมภาษณ์ดว้ ยการจาแนกและจดั ระบบ
ข้อมูลตามวตั ถุประสงค์ของการวิจัย แบบบันทึกข้อมูลด้วยการจาแนกและจัดระบบข้อมูลตาม
วัตถุประสงค์ของการวิจัยที่สร้างข้ึนโดยขอคาปรึ กษาจากผู้ทรงคุณวุฒิท่ีมีความเชี่ยวชาญ
จานวน 5 ท่าน ตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือในลกั ษณะความเที่ยงตรงเชิงเน้ือหา บริบทของพ้ืนท่ี
เพ่ือนามาสู่การปรับปรุงแกไ้ ขอยา่ งต่อเนื่อง
5. การเก็บรวบรวมขอ้ มลู
สาหรับเก็บรวบรวมขอ้ มูลจากเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ที่เกี่ยวขอ้ ง เป็ นขอ้ มูลเก่ียวกบั
สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน สภาพปัญหาความขดั แยง้ ด้านที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ นโยบาย กฎหมายและ
ระเบียบขอ้ บังคบั ว่าดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินและการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพื่อการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและ
รูปแบบเพื่อการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืน สภาพและลกั ษณะของการ
บริหารจดั การท่ีดินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดิน
ทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพและลกั ษณะของการ
แกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง นโยบาย
กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินและการแกไ้ ขปัญหาที่ดิน
ทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและกลไกเพ่ือการ
แกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทาง
และรูปแบบเพื่อการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลุงอย่างยงั่ ยืน ตลอดจนการเก็บรวบรวมขอ้ มูลจากพ้ืนที่ศึกษา ซ่ึงเป็ นการจดั เก็บรวบรวม
และวิเคราะหข์ อ้ มูลจากปรากฏการณ์ต่าง ๆ ท่ีเกิดข้นึ ในพ้ืนที่ศึกษาดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการจดั
ประชุมแบบมีส่วนร่วม
6. การวิเคราะหข์ อ้ มูล
ดาเนินการวิเคราะห์ขอ้ มูลจะเป็ นการประมวลขอ้ มูลจากผถู้ ูกสัมภาษณ์ การจดั ประชุมแบบ
มีส่วนร่วมและขอ้ มูลเอกสาร โดยใชว้ ิธีการพรรณนาเชิงเน้ือหาเพื่อสรุปและวิเคราะห์ขอ้ มูลท่ีแสดงให้
เห็นถึงการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ ที่นาไปสู่การ

94

วิเคราะห์ถึงแนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์
และดาเนินการเสนอรูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื

7. การสรุปผลและการอภิปรายผลการศึกษา
สรุปภาพรวมของผลการวิจยั ท้งั หมด เพื่อแสดงให้เห็นถึงองคค์ วามรู้และขอ้ คน้ พบจากการ
วิจยั และดาเนินการอภิปรายผลของการวิจยั ที่แสดงให้เห็นถึงทิศทางและแนวโน้มในอนาคตของการ
บริหารจดั การที่ดินทากินและการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางในการบริหาร
จดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดิน
ทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากิน
และรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืนที่ก่อให้เกิดการบริหารจดั การที่ดิน
และแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทากินร่วมกนั อยา่ งบูรณาการ

กล่มุ ผู้ให้ข้อมูลหลกั

ในการวิจยั เรื่องการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืน พ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้ัน กาหนดรูปแบบการวิจยั โดยการใช้กระบวนการวิจยั เชิง
คุณภาพ จึงได้กาหนดกลุ่มผูใ้ ห้ข้อมูลหลักซ่ึงเป็ นผูใ้ ห้ข้อมูลสาคัญของวิธีการวิจัยในรูปแบบ
การสัมภาษณ์และการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมกบั เจา้ หนา้ ที่ของรัฐ เจา้ หนา้ ที่ป่ าไม้ ผูน้ าทอ้ งถ่ิน
และผนู้ าทอ้ งที่ ภาคประชาชนท่ีอยอู่ าศยั และทากินและองคก์ รชุมชนท่ีอยอู่ าศยั และทากิน ตลอดจน
มีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลงุ ท่ีอยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุส์ ัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่

การเลือกกลุ่มผูใ้ หข้ อ้ มูลหลกั น้นั คณะผวู้ ิจยั ใชก้ ารเลือกกลุ่มตวั อย่างแบบเจาะจง ซ่ึงเป็ น
การเลือกกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลักโดยพิจารณาจากการตัดสินใจของด้วยการวิเคราะห์ร่วมกันของ
คณะผวู้ ิจยั เอง โดยกาหนดวา่ ในการเลือกกลุ่มผใู้ ห้ขอ้ มูลหลกั แบบเจาะจงน้นั ตอ้ งคดั เลือกจากบุคคล
ท่ีมีความรอบรู้ ความชานาญ มีความเกี่ยวขอ้ งกบั การเลือกกลุ่มผใู้ ห้ขอ้ มูลหลกั น้นั คณะผวู้ จิ ยั ใชก้ าร
เลือกกลุ่มตวั อย่างแบบเจาะจง ซ่ึงเป็ นการเลือกกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั โดยพิจารณาจากการตดั สินใจ
ของดว้ ยการวิเคราะห์ร่วมกนั ของคณะผวู้ ิจยั เอง โดยกาหนดวา่ ในการเลือกกลุ่มผใู้ หข้ อ้ มลู หลกั แบบ
เจาะจงน้ันต้องคัดเลือกจากบุคคลท่ีมีความเก่ียวข้อง มีความรู้ความเข้าใจถึงปัญหาและแนว
ทางแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

95

เกณฑ์ท่ใี ช้ในกำรกำหนดและคดั เลือกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ
ในการกาหนดกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั แบบเจาะจงและการคดั เลือกกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลสาคญั
(Key informant) ท่ีมีส่วนเก่ียวขอ้ งกับการบริหารจดั การที่ดินทากินและแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน
พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยใู่ นพ้ืนท่ีเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั ประกอบ
ไปด้วย 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อันได้แก่ตาบลบ้านนาและตาบลลาสินธุ์ อาเภอศรีนครินทร์
ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว และตาบลกงหรา อาเภอกงหรา ตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่
อาเภอตะโหมด และพ้ืนท่ีตาบลทุ่งนารีและตาบลหนองธง อาเภอป่ าบอน จงั หวดั พัทลุง และพ้ืนที่
อุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่าประกอบไปด้วย 13 ตาบล ในเขต 5 อาเภอ อันได้แก่ ตาบลคลอง
ทรายขาว ตาบลคลองเฉลิมและตาบลสมหวงั อาเภอกงหรา ตาบลชุมพล ตาบลลาสินธุ์และ
ตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลตะแพนและตาบลเขาป่ ู อาเภอศรีบรรพต และพ้ืนที่
ตาบลเกาะเต่าและตาบลลานข่อย อาเภอป่ าพะยอม จังหวดั พัทลุง ตามสภาพของบริบทพ้ืนท่ีใน
ปัจจุบนั คณะผวู้ จิ ยั ไดก้ าหนดเกณฑใ์ นการคดั เลือกกลุ่มผใู้ หข้ อ้ มลู สาคญั ในการศึกษาดงั น้ี

1. เป็ นผูท้ ่ีมีส่วนเก่ียวข้อง มีความรอบรู้ ความเข้าใจ ความชานาญกับการบริหาร
จดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ ที่อยตู่ ้งั
ในเขตรักษาพนั ธุ์สตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

2. เป็ นผูท้ ี่มีส่วนเก่ียวข้องและร่วมดาเนินการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไข
ปัญหาที่ดินทากิน ตลอดจนทากินและอยู่อาศยั ในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ี
อยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

3. เป็นผูท้ ่ีมีส่วนเกี่ยวขอ้ งกบั การบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทา
กิน ตลอดจนทากินและอยู่อาศัยในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั พัทลุงที่อยู่ต้ังใน
เขตรักษาพนั ธุ์สตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

4. เป็นผทู้ ี่มีส่วนเก่ียวขอ้ งและไดร้ ับผลกระทบจากการบริหารจดั การท่ีดินทากินและ
แก้ไขปัญหาท่ีดินทากิน ตลอดจนทากินและอยู่อาศัยในพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต
จงั หวดั พทั ลุงที่อยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่

5. เป็ นผูท้ ่ีมีความรอบรู้ ความเขา้ ใจและมีแนวคิดในการบริหารจดั การท่ีดินทากิน
และแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน ตลอดจนทากินและอยู่อาศัยในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทัดในเขต
จงั หวดั พทั ลุงที่อยู่ต้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดและเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่าท่ี
ก่อใหเ้ กิดความยง่ั ยนื

96
จากเกณฑ์ในการคดั เลือกกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลสาคญั เพื่อนามาใช้ในการเก็บรวบรวมขอ้ มูล
สาหรับการศึกษาคร้ังน้ีสามารถกาหนดรายละเอียดของกลมุ่ ผใู้ หข้ อ้ มูลสาคญั ไดด้ งั น้ี

ตารางท่ี 4 : กลุ่มผใู้ หข้ อ้ มลู หลกั

ลำดับ กล่มุ ผ้ใู ห้ข้อมูลหลกั รำยละเอยี ดของกล่มุ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน : คน

ที่

1. นั ก วิ ช าก ารห รื อ 1. บุคคลที่มีความรอบรู้ ความเขา้ ใจ ความชานาญกบั การ 15

ปราชญช์ าวบา้ น บริหารจดั การที่ดินทากินและแก้ไขปัญหาท่ีดินทากิน

ตลอดจนท ากิ นและอยู่ อาศัยในพ้ื นที่ แถบ เทื อกเข า

บรรทัดในเขตจังหวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์

สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่

2. บคุ คลที่มีแนวคดิ ในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและ

แกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน ตลอดจนทากินและอยอู่ าศยั ใน

พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้งั

ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดและเขตอุทยาน

แห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ ท่ีก่อใหเ้ กิดความยงั่ ยนื

2. เจา้ หนา้ ที่ของรัฐ 1. ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั 12

2. รองผวู้ า่ ราชการจงั หวดั

3. ปลดั จงั หวดั

4. ผบู้ ริหารและเจา้ หน้าท่ีสานักงานทรัพยากรธรรมชาติ

และสิ่งแวดลอ้ มจงั หวดั

5. ผบู้ ริหารและเจา้ หนา้ ที่ของสานกั บริหารพ้นื ท่ีอนุรักษ์

6. ป่ าไมจ้ งั หวดั และทอ้ งถิ่นจงั หวดั

6. นายอาเภอและทอ้ งถ่ินอาเภอ

7. ปลดั อาเภอ

8. เจา้ หนา้ ท่ีดูแลงานดา้ นความมนั่ คง

พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่อยู่ต้งั

ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดและเขตอุทยาน

แห่งชาติเขาป่ ูเขายา่

97

ตารางที่ 4 : กลมุ่ ผใู้ หข้ อ้ มลู หลกั (ตอ่ )

ลำดบั กลุ่มผ้ใู ห้ข้อมูลหลกั รำยละเอยี ดของกล่มุ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน : คน

ที่

3. ผนู้ าทอ้ งถ่ินและผนู้ า 1. นายกองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวดั 25

ทอ้ งท่ี 2. สมาชิกองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวดั

3. นายกองคก์ ารบริหารส่วนตาบล

4. สมาชิกองคก์ ารบริหารส่วนตาบล

5. นายกเทศมนตรี

6. สมาชิกเทศมนตรี

7. กานนั ผใู้ หญบ่ า้ นและผชู้ ่วยผใู้ หญ่บา้ น

พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่อยู่ต้งั

ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดและเขตอุทยาน

แห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

4. เจา้ หนา้ ที่ป่ าไม้ ผบู้ ริหาร พนักงานประจาหรือลูกจา้ งของเขตรักษาพนั ธุ์ 12

สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

5. ประชาชนและผแู้ ทน 1. ประชาชนท่ีไดร้ ับความเดือดร้อนดา้ นที่ดินทากินหรือ 111

จากองคก์ รชุมชน อยู่อาศัยและทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต

จังหวัดพัทลุงที่อยู่ต้ังในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขา

บรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

2. ประธาน สมาชิกหรือผแู้ ทนจากองคก์ รชุมชนที่ไดร้ ับ

ความเดือดร้อนดา้ นท่ีดินหรือเก่ียวขอ้ งกับการบริหาร

จดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน ตลอดจน

ทากินและอยู่อาศยั ในพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต

จังหวัดพัทลุงที่อยู่ต้ังในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขา

บรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

รวม 175

98

1. นกั วิชาการหรือปราชญ์ชาวบา้ นซ่ึงเป็ นผูม้ ีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ข
ปัญหาที่ดินทากินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอย่ตู ้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั
และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ จานวน15คน

2. เจา้ หนา้ ท่ีของรัฐอนั ไดแ้ ก่ รองผวู้ ่าราชการจงั หวดั ปลดั จงั หวดั ผบู้ ริหารและเจา้ หน้าท่ีของ
สานักบริหารพ้ืนที่อนุรักษ์ท่ี 5ผูบ้ ริหารและเจา้ หน้าท่ีของสานักงานทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม
จงั หวดั ป่ าไมจ้ งั หวดั และทอ้ งถิ่นจงั หวดั นายอาเภอและทอ้ งถิ่นอาเภอปลดั อาเภอ เจา้ หน้าท่ีดูแลงานดา้ น
ความมนั่ คงซ่ึงมีความเกี่ยวขอ้ งมีความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่อยู่ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่า
จานวน 12 คน

3. เจา้ หนา้ ที่ป่ าไม้ อนั ไดแ้ ก่ ผูบ้ ริหารพนกั งานประจาหรือลูกจา้ งของเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ า
เขาบรรทดั และอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ จานวน12คน

4. ผูน้ าทอ้ งถ่ินและผูน้ าทอ้ งที่ คือนายกองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวดั รองนายกองคก์ ารบริหาร
ส่วนจงั หวดั สมาชิกองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวดั นายกองคก์ ารบริหารส่วนตาบลสมาชิกองคก์ ารบริหารส่วน
ตาบล นายกเทศมนตรีและสมาชิกเทศมนตรี กานัน ผูใ้ หญ่บา้ นและผูช้ ่วยผูใ้ หญ่บ้านซ่ึงเป็ นผูท้ ่ีมีความมี
ความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พทั ลงุ ท่ีต้งั อยใู่ นเขตรักษาพนั ธุส์ ตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ จานวน 25คน

5. ผแู้ ทนจากองคก์ รชุมชนและภาคประชาชนท่ีอยู่อาศยั และทากินและมีความรู้ความเขา้ ใจถึง
ปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้งั ในเขต
รักษาพนั ธุ์สตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ จานวน 111คน

รวมกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั ในการสัมภาษณ์เชิงลึกนักวิชาการหรือปราชญ์ชาวบา้ น เจา้ หน้าที่ของ
รัฐเจา้ หน้าที่ป่ าไม้ ประชาชนในพ้ืนที่และผูแ้ ทนจากองคก์ รชุมชนรวมท้งั หมด175คนโดยผวู้ ิจยั ไดก้ าหนด
หลกั เกณฑใ์ นการพิจารณาคดั เลือกกลุม่ ผใู้ หข้ อ้ มลู หลกั

สาหรับผูท้ ่ีเข้าร่วมการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมน้ันเป็ นลักษณะของการจดั กระบวนการจัด
ประชุมร่วมกบั เจา้ หนา้ ที่ของรัฐเจา้ หนา้ ที่ป่ าไม้ผนู้ าทอ้ งถิ่นและผนู้ าทอ้ งท่ี ภาคประชาชนที่อยอู่ าศยั และทา
กินและองคก์ รชุมชนที่อยู่อาศยั และทากินตลอดจนมีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหา
ท่ีดินทากินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุส์ ัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขต
อุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่าระดบั ภูมินิเวศน์ 5จงั หวดั (นครศรีธรรมราชพทั ลุงสงขลาสตูลและตรัง)และใน
ระดบั ภาคใต้ ท้งั หมดจานวน 17 คร้ังโดยมีผูเ้ขา้ ร่วมท้งั หมด 2,482 คน จากท่ีแจง้ ความประสงค์เขา้ ร่วมไว้
ท้งั หมดรวม2,975คนคิดเป็นร้อยละ83.42 โดยผทู้ ่ีเขา้ ร่วมประชุมแบบมีส่วนร่วมเป็นกลมุ่ ผใู้ หข้ อ้ มูลในการ
จดั ประชุมดว้ ยการแสดงความคิดเห็นและเขยี นตอบใหข้ อ้ มูล

99

กำรสร้ำงเคร่ืองมือและตรวจสอบคุณภำพของเคร่ืองมือทใี่ ช้ในกำรวจิ ยั

กำรสร้ำงเคร่ืองมือที่ใช้ในกำรวจิ ยั
การวิจยั เร่ืองการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษอ์ ยา่ งยงั่ ยืน พ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้นั มีกระบวนการในการสร้างเครื่องมือเพื่อใชใ้ นการสัมภาษณ์และดาเนิน
เวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม โดยดาเนินการออกแบบแบบสัมภาษณ์ดว้ ยการสร้างแบบสัมภาษณ์
แบบมีโครงสร้างหรือการสัมภาษณ์แบบช้ีนาและกรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมที่มี
การกาหนดโครงสร้างของขอ้ คาถามที่นามาใชอ้ ยา่ งชดั เจน เพียงแต่มีการกาหนดลกั ษณะของขอ้ คาถาม
ที่มีลกั ษณะเปิ ดกวา้ งมีความยืดหยุ่นมาใช้ประกอบในการช้ีนาในกระบวนการสัมภาษณ์และการดาเนิน
เวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม ซ่ึงลกั ษณะของขอ้ คาถามน้ีสามารถที่จะปรับเปล่ียนถอ้ ยคาหรือให้มี
ความสอดคลอ้ งกบั ผูม้ ีส่วนร่วมในการวิจยั หรือผูใ้ ห้การสัมภาษณ์และเขา้ ร่วมประชุมแบบมีส่วนร่วม
ตามสถานการณ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงไป ท้งั น้ีไดม้ ีการกาหนดให้นาแบบสัมภาษณ์และกรอบการดาเนิน
เวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมดงั กล่าวมาดาเนินกระบวนการตรวจสอบความถูกตอ้ งชดั เจนในเชิง
เน้ือหาให้สอดคลอ้ งกบั ประเด็นปัญหาและวตั ถุประสงคข์ องการวิจยั โดยผทู้ รงคุณวุฒิ นกั วิชาการหรือ
บุคคลท่ีมีส่วนสาคญั กบั การศึกษาปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดิน การแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินและการ
บริหารจดั การท่ีดินทากินและอยู่อาศยั และทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ เพื่อท่ีจะนาขอ้ บกพร่องของแบบ
สัมภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมไปดาเนินการปรับปรุงคร้ังสุดทา้ ย
ก่อนที่จะนาไปใชใ้ นการดาเนินกระบวนการสัมภาษณ์และดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมจริง
เพ่ือให้ได้มาซ่ึงขอ้ มูลท่ีมีความถูกตอ้ งสมบูรณ์ อนั มีผลต่อการนาขอ้ มูลที่ได้จากการสัมภาษณ์และ
ดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมไปใชใ้ นกระบวนการประมวลผลขอ้ มูลต่อไป
ข้อคาถามสาหรับนาไปใช้ในกระบวนการสัมภาษณ์เชิงลึกน้ันได้ดาเนินการสร้างแบบ
สมั ภาษณ์ แบง่ ออกเป็น 4 ตอน ประกอบดว้ ย

ตอนที่ 1 ถามเกี่ยวกบั ขอ้ มูลของผูใ้ ห้สัมภาษณ์ ประกอบไปดว้ ย ชื่อ-สกุล ตาแหน่งหรือ
อาชีพและความเกี่ยวขอ้ งกับการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

ตอนท่ี 2 ถามเก่ียวกับสภาพและลักษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและแก้ไข
ปัญหาที่ดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

ตอนที่ 3 ถามเก่ียวกบั แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน
ในพ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

ตอนท่ี 4 ถามเกี่ยวกบั รูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหา
ที่ดินทากินในพ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื

100

สาหรับกรอบการดาเนินเวทีการจัดประชุมแบบมีส่วนร่วมน้ันประกอบไปด้วย 3 ตอน
ประกอบดว้ ย

ตอนที่ 1 ถามเกี่ยวกับสภาพและลักษณะของการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไข
ปัญหาท่ีดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

ตอนท่ี 2 ถามเกี่ยวกบั แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน
ในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

ตอนท่ี 3 ถามเกี่ยวกบั รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหา
ท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยง่ั ยนื

ท้งั น้ีในการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมน้นั ถือเป็ นการทบทวนขอ้ มูลและขอ้ เท็จจริงจากการ
สมั ภาษณ์เชิงลึก อีกท้งั เพื่อเป็นการยืนยนั ถึงขอ้ มูลและขอ้ เทจ็ จริงท่ีไดม้ า ตลอดจนเป็นการหามติร่วมใน
การดาเนินการเพ่ือใหบ้ รรลุผลการวิจยั และพฒั นาองคค์ วามรู้ใหก้ บั ชุมชนในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั
ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุส์ ตั วป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่

กำรตรวจสอบคุณภำพของเคร่ืองมือทใี่ ช้ในกำรวิจัย

1. ทบทวนเอกสารและงานวิจยั ที่เก่ียวขอ้ ง

การตรวจสอบ 2. นาเคร่ืองมือไปปรึกษากบั ผทู้ รงคุณวุฒิ
คุณภาพของเคร่ืองมือ 3. ปรับแกต้ ามคาแนะนาของผทู้ รงคุณวุฒิ
ที่ใชใ้ นการวจิ ยั

4. การวเิ คราะห์และตรวจสอบ

ภาพที่ 8 : การตรวจสอบคณุ ภาพของเคร่ืองมือท่ีใชใ้ นการวิจยั

1. ทบทวนเอกสารและงานวิจยั ที่เกี่ยวขอ้ ง ด้วยศึกษาคน้ ควา้ และวิเคราะห์ขอ้ มูลท่ีได้
จากเอกสาร หนงั สือ งานวิจยั บทความ ส่ือสารสนเทศ ตลอดจนเอกสารอ่ืน ๆ ที่เกี่ยวขอ้ งกบั บริบทของ
พ้ืนท่ีและสภาพสภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดิน สภาพปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทา
กินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ นโยบาย

101

กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั วา่ ดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินและการแกไ้ ขปัญหาที่ดิน
ทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพื่อการแก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์
แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืน สภาพและ
ลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหาความ
ขดั แยง้ ดา้ นที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพและ
ลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พทั ลุง นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั วา่ ดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินและการ
แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทาง
และกลไกเพ่ือการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษพ์ ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พทั ลุง แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทือกเขา
บรรทัดในเขตจงั หวดั พทั ลุงอย่างยง่ั ยืนตลอดจนการศึกษาจากแนวคิดเก่ียวกบั แนวคิดเก่ียวกบั การ
จดั การทรัพยากรธรรมชาติ แนวคิดเก่ียวกบั สิทธิชุมชน แนวคิดเก่ียวกบั การมีส่วนร่วมของประชาชน
แนวคิดเก่ียวกบั การจดั การความขดั แยง้ เอกสารและงานวิจยั เกี่ยวขอ้ งกบั ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษ์ เอกสารและงานวิจยั เก่ียวขอ้ งกบั การแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์เพื่อกาหนด
ประเด็นและข้อคาถามสาคัญที่จะนาไปใช้สร้างเป็ นแนวคาถามของแบบสัมภาษณ์และกรอบการ
ดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมเพื่อใชส้ าหรับการเก็บรวบรวมขอ้ มลู ในเบ้ืองตน้

2. นาเคร่ืองมือแนวคาถามของแบบสัมภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุม
แบบมีส่วนร่วมที่สร้างข้ึนไปปรึกษากบั ผูท้ รงคุณวุฒิที่ทาการตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือในการ
วิจยั ในเรื่องความสอดคลอ้ งของประเด็นที่ใชใ้ นการศึกษากบั กรอบแนวคิดและวตั ถุประสงค์ในการ
วิจยั จากน้ันก็ดาเนินการปรับแก้ตามขอ้ เสนอแนะของผูท้ รงคุณวุฒิที่ทาการตรวจสอบคุณภาพของ
เคร่ืองมือในการวิจยั

3. นาเคร่ืองมือแนวคาถามของแบบสัมภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุม
แบบมีส่วนร่วม ท่ีไดป้ รับแกต้ ามคาแนะนาของผทู้ รงคุณวุฒิที่ทาการตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือ
ในการวิจยั พร้อมท้ังเคา้ โครงของวิจยั จานวน 3 บท ไปให้ผูท้ รงคุณวุฒิพิจารณาและให้ข้อคิดเห็น
จานวน 3 ท่าน เพ่ือพิจารณาตรวจสอบความตรงด้านเน้ือหา (Content validity) โดยเป็ นผูพ้ ิจารณา
ประเด็นสาคญั และความสอดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคข์ องแบบสัมภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการจดั
ประชุมแบบมีส่วนร่วมท่ีใช้ในการเก็บรวบรวมขอ้ มูลและตรวจสอบปรับแก้ตามขอ้ เสนอแนะของ
ผทู้ รงคุณวฒุ ิท้งั 3 ทา่ น

102

4. นาเครื่องมือแนวคาถามของแบบสัมภาษณ์และกรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุม
แบบมีส่วนร่วมที่ได้ปรับแกต้ ามคาแนะนาของผูท้ รงคุณวุฒิมาวิเคราะห์อีกคร้ังด้วยการตรวจสอบ
ความถกู ตอ้ ง ครบถว้ นสมบูรณ์เพ่ือนาไปใชใ้ นการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ต่อไป

ตารางที่ 5 : รายชื่อผทู้ รงคุณวฒุ ิท่ีทาการตรวจสอบคณุ ภาพของเครื่องมือในการวิจยั

ลำดับ ผู้ทรงคุณวฒุ ิ ควำมเช่ียวชำญ
ที่
รัฐประศาสนศาสตร์
1. ศาสตราจารย์ ดร.จกั รกฤษณ์ ระเบียบวธิ ีการวจิ ยั ทางรัฐประศาสนศาสตร์
นรนิติผดุงการ วทิ ยาการวจิ ยั
ภูมิศาสตร์เชิงพ้ืนที่และการจดั การเชิงพ้ืนท่ี การ
2. รองศาสตราจารย์ ดร.ประมาณ วิจยั เพ่อื การพฒั นาพ้ืนที่
เทพสงเคราะห์ วจิ ยั และประเมิน
วิจยั และประเมินผลการศึกษา
3. อาจารย์ ดร.นวลพรรณ วรรณสุธี ระเบียบวิธีการวิจยั ทางสังคมศาสตร์

เคร่ืองมือท่ีใช้ในกำรวจิ ัย

สาหรับเครื่องมือท่ีใช้ในการวิจยั เรื่องการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์
อย่างยงั่ ยืน พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้นั ประกอบไปดว้ ยแบบสัมภาษณ์และ
กรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม

1. กำรเกบ็ รวบรวมข้อมูลกำรวจิ ัยโดยใช้แบบสัมภำษณ์
เพื่อสอบถามขอ้ มูลจากกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั ซ่ึงประกอบดว้ ย นักวิชาการหรือปราชญ์
ชาวบา้ น เจา้ หนา้ ที่ของรัฐ เจา้ หนา้ ท่ีป่ าไม้ ผนู้ าทอ้ งถิ่นและผูน้ า ตลอดจนผแู้ ทนจากองคก์ รชุมชน
และภาคประชาชนที่อยอู่ าศยั และทากิน และมีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหา
ท่ีดินทากินพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้ังในเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่ าเขา
บรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่ โดยจดั ทาแบบสัมภาษณ์เป็น 2 ชุด

1.1 เป็ นชุดคาถามเพ่ือสอบถามขอ้ มูลจากกลุ่มผูใ้ ห้ขอ้ มูลหลกั ที่เป็ นแบบสัมภาษณ์
ผแู้ ทนจากองคก์ รชุมชนและภาคประชาชนที่อย่อู าศยั และทากิน และมีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหา

103

และแนวทางแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่อยู่ต้งั ในเขต
รักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

1.2 เป็นชุดคาถามเพ่ือสอบถามขอ้ มูลจากนกั วิชาการหรือปราชญช์ าวบา้ น เจา้ หนา้ ที่
ของรัฐ เจา้ หนา้ ที่ป่ าไม้ ผนู้ าทอ้ งถิ่นและผนู้ า มีความรู้ความเขา้ ใจถึงปัญหาและแนวทางแกไ้ ขปัญหา
ท่ีดินทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้ังในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขา
บรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

ซ่ึงแบบสัมภาษณ์ท้งั 2 ชุด จะแบง่ ออกเป็น 4 ตอน ประกอบดว้ ย
ตอนที่ 1 ถามเกี่ยวกับขอ้ มูลของผูใ้ ห้สัมภาษณ์ ประกอบไปด้วย ชื่อ-สกุล ตาแหน่ง
หรืออาชีพและความเกี่ยวขอ้ งกบั การบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ี
ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง
ตอนที่ 2 ถามเกี่ยวกบั สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ข
ปัญหาท่ีดินทากินในพ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง
ตอนที่ 3 ถามเก่ียวกบั แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดิน
ทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ
ตอนที่ 4 ถามเกี่ยวกับรูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินและรูปแบบแก้ไข
ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ อยา่ งยง่ั ยนื
ท้งั น้ีแมแ้ บบสัมภาษณ์จะแบ่งออกเป็น 4 ตอนเหมือนกนั แต่เพื่อให้ไดข้ อ้ เทจ็ จริงและ
ขอ้ มูลท่ีเป็ นจริงในการนามาสรุปและวิเคราะห์การศึกษาตามวตั ถุประสงค์ ผูว้ ิจยั ไดป้ รับคาถาม
ในแตล่ ะตอนใหเ้ ป็นคาถามที่มีลกั ษณะเฉพาะของผูใ้ หข้ อ้ มูลในการสมั ภาษณ์เชิงลึก
2. กรอบกำรดำเนินเวทีกำรจดั ประชุมแบบมสี ่วนร่วม
กรอบการดาเนินเวทีการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมในการวิจยั เรื่องการบริหารจดั การ
ที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืน พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั พัทลุงน้ัน
ประกอบไปดว้ ย 3 ตอน
ตอนท่ี 1 ถามเก่ียวกบั สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ข
ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง
ตอนท่ี 2 ถามเก่ียวกบั แนวทางในการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดิน
ทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ
ตอนที่ 3 ถามเก่ียวกับรูปแบบในการบริหารจัดการท่ีดินทากินและรูปแบบแก้ไข
ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้นื ท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื

104

วธิ ีกำรเกบ็ รวบรวมข้อมูล

สาหรับแนวทางและรูปแบบในการเก็บรวบรวมขอ้ มูลที่นามาใช้ในการวิจยั เรื่องการ
บริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์อย่างยง่ั ยืน พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พทั ลุงน้นั ผูว้ ิจยั ไดก้ าหนดแนวทางและรูปแบบในการเก็บรวบรวมขอ้ มูลใน 3 ลกั ษณะ อนั ไดแ้ ก่
การเก็บข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ท่ีเกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์และการจดั
ประชุมแบบมีส่วนร่วม

1. เอกสำร แนวคดิ และงำนวิจัยทีเ่ กยี่ วข้อง
เป็ นขอ้ มูลเกี่ยวกับสภาพและลักษณะของการบริหารจดั การที่ดิน สภาพปัญหาความ
ขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ นโยบาย มาตรการ กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าด้วยการแกไ้ ขปัญหาความ
ขดั แยง้ ด้านท่ีดินและการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพ่ือการ
แกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางและรูปแบบเพื่อการบริหารจดั การท่ีดินทากิน
ในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่างยง่ั ยืน สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินพ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทากินในพ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ า
อนุรักษพ์ ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่า
ดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินและการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่
แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและกลไกเพื่อการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและรูปแบบเพอ่ื การบริหาร
จดั การที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวดั พทั ลุงอย่างยงั่ ยืน
ตลอดจนการศึกษาจากแนวคิดเกี่ยวกบั แนวคิดเก่ียวกบั การจดั การทรัพยากรธรรมชาติของภาครัฐ
แนวคิดเก่ียวกับสิทธิชุมชน แนวคิดเก่ียวกับการมีส่วนร่วมของประชาชน แนวคิดเก่ียวกับการ
จดั การความขดั แยง้ เอกสารและงานวิจยั เก่ียวขอ้ งกบั ปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ เอกสาร
และงานวิจยั เกี่ยวขอ้ งกบั การแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์
2. กำรเกบ็ รวบรวมข้อมูลจำกพื้นทีศ่ ึกษำ
การเก็บรวบรวมขอ้ มูลจากพ้ืนท่ีศึกษาน้นั เป็นการจดั เก็บรวบรวมและวิเคราะหข์ อ้ มูลจาก
ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดข้ึนในพ้ืนที่ศึกษาดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการจดั ประชุมแบบมีส่วน
ร่วม ซ่ึงการสัมภาษณ์ท่ีประกอบไปดว้ ยการสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการและการสัมภาษณ์เชิงลึก
โดยการใชแ้ บบสัมภาษณ์ซ่ึงเป็นลกั ษณะการลงพ้ืนที่เชิงภาคสนามและการเขา้ ร่วมกิจกรรมหรือเขา้
ประชุมร่วมกบั หน่วยงานและองคก์ รต่าง ๆ เพ่ือเขา้ ร่วมกิจกรรมหรือเขา้ ประชุมร่วมกบั กลุ่มองคก์ ร

105

ชุมชน ภาคประชาชนและภาครัฐในโอกาสต่าง ๆ ที่เก่ียวขอ้ งกบั สภาพและลกั ษณะของการบริหาร
จดั การที่ดินทากินและแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน ท่ีนาไปสู่การวิเคราะห์ถึงแนวทางในการบริหาร
จดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินและดาเนินการเสนอรูปแบบในการบริหารจดั การ
ที่ดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื

3. กำรตรวจสอบคุณภำพของข้อมูล
เมื่อผูว้ ิจยั ไดข้ อ้ มูลจากการรวบรวมและวิเคราะห์จากปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดข้ึนใน
พ้ืนท่ี การสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึกการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม ในแต่ละวนั น้ัน คณะผูว้ ิจยั
จะมีการนาขอ้ มูลที่ได้มาตรวจสอบกับผูช้ ่วยนักวิจยั ว่าขอ้ มูลท่ีได้มาน้ันมีความครบถว้ นเพียงพอ
หรือไม่และนามาแยกแยะออกเป็นหมวดหมู่ตามวตั ถุประสงคข์ องการวิจยั จนสามารถตอบคาถาม
การวิจยั ไดค้ รอบคลุมตามกรอบแนวคิดและขอบเขตท่ีตอ้ งการศึกษา ท้งั น้ีผวู้ ิจยั ไดท้ าการตรวจสอบ
ข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) เพื่อความครบถ้วน ครอบคลุมวตั ถุประสงค์ของการวิจัย
โดยมีการตรวจสอบขอ้ มูลดงั น้ี

3.1 การตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าด้านข้อมูล (Data triangulation) โดยการ
ตรวจสอบ แหล่งขอ้ มูลท่ีมา ซ่ึงประกอบดว้ ยไปดว้ ย แหล่งเวลา แหล่งสถานที่ แหล่งบุคคลและ
ตรวจสอบวา่ ขอ้ มลู ที่ไดจ้ ากแหล่งต่าง ๆ เหมือนกนั หรือไม่ ถา้ เหมือนกนั ซ้า ๆ ผวู้ จิ ยั ถือวา่ ขอ้ มูลน้นั
เช่ือถือได้ แลว้ ทาการจดบนั ทึกไว้

3.2 การตรวจสอบแบบสามเส้าดา้ นวิธีการเก็บขอ้ มูล (Methodological triangulation)
ผูว้ ิจยั ใช้การสังเกตการณ์ การร่วมกิจกรรมในพ้ืนที่ การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์
แบบไม่เป็นทางการ ควบคไู่ ปการสัมภาษณ์เชิงลึก พร้อมท้งั ศึกษาขอ้ มูลจากเอกสารประกอบที่ไดม้ ี
การคน้ ควา้ ท้งั น้ีในการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมน้ันถือเป็ นการทบทวนขอ้ มูลและขอ้ เท็จจริงจาก
การสัมภาษณ์เชิงลึกการสังเกตการณ์หรือการร่วมกิจกรรม อีกท้งั เพื่อเป็ นการยืนยนั ถือขอ้ มูลและ
ขอ้ เทจ็ จริงที่ไดม้ า ตลอดจนเป็นการหามติร่วมในการดาเนินการเพ่ือใหบ้ รรลุผลการวจิ ยั

4. กำรเกบ็ รักษำข้อมูล
การวิจัยคร้ังน้ีเป็ นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการพรรณนาเชิงเน้ือหาเพื่อสรุปและ
วิเคราะห์ขอ้ มูลและเอกสารท่ีไดร้ ับจากผทู้ ี่เขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก
ตลอดจนขอ้ มูลที่เก่ียวขอ้ งและดาเนินการขออนุญาตใชช้ ื่อ-สกุล ตาแหน่งงานจริงผใู้ หข้ อ้ มูลสาคญั
ดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึก วนั เวลาและสถานท่ี และช่ือ-สกุลผเู้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วม วนั
เวลาและสถานที่แนบทา้ ยภาคผนวกเพ่ือให้เกิดความน่าเชื่อถือในงานวิจยั ท้งั น้ีเพื่อเป็นการปกป้อง

106

สิทธิและให้เกียรติผูใ้ ห้ขอ้ มูลสาคญั ดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึกและผูเ้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วน
ร่วม สาหรับการวจิ ยั คร้ังน้ีผวู้ จิ ยั ไดด้ าเนินการดงั ต่อไปน้ี

4.1 คณะผวู้ ิจยั ดาเนินการช้ีแจงเกี่ยวกบั การขอขอ้ มูลท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั การวิจยั และช้ีแจง
ถึง ประโยชน์ที่จะได้รับจากการวิจยั ในคร้ังน้ีต่อผูใ้ ห้ข้อมูลสาคญั ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและ
ผเู้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วมทราบและมีความเขา้ ใจท่ีตรงกนั

4.2 คณะผูว้ ิจยั แจ้งต่อผูใ้ ห้ขอ้ มูลสาคญั ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและผูเ้ ขา้ ร่วมการ
ประชุมแบบมีส่วนร่วมทราบว่าจะไม่นาขอ้ มูลที่ได้ไปเผยแพร่และนาไปใช้ท่ีก่อให้เกิดผลลบต่อ
ผใู้ ห้ขอ้ มูลโดยขอ้ มูลท่ีไดท้ ้งั หมดจะมีการปกปิ ดเป็ นความลบั และมีการทาลายหลงั จากที่เสร็จสิ้น
การวิจยั แลว้

4.3 คณะผูว้ ิจยั ดาเนินการขออนุญาตสัมภาษณ์หรือบนั ทึกเสียงหรือจดบนั ทึกและ
ถา่ ยภาพในขณะสัมภาษณ์และจดั การประชุมแบบมีส่วนร่วม

4.4 ระหว่างดาเนินการถอดเทปหรือการสรุปผลการสัมภาษณ์ ผลการประชุมแบบมี
ส่วนร่วม ผูว้ ิจยั ดาเนินการและจดั เก็บ รักษาขอ้ มูลท่ีไดแ้ ละรายละเอียดต่าง ๆ ท่ีเก่ียวขอ้ งโดยมีการ
จดั เกบ็ และรักษาดว้ ยตนเองอยา่ งรอบคอบ

4.5 การจดั การประชุมแบบมีส่วนร่วมน้นั ผวู้ จิ ยั ดาเนินการโดยผทู้ ี่เขา้ ร่วมกิจกรรมน้นั
มีความยินยอมในการเขา้ ร่วมให้ขอ้ มูลดว้ ยความสมคั รใจเพ่ือมุ่งหวงั ให้เกิดการแลกเปล่ียน เรียนรู้
เก่ียวกบั เก่ียวกบั สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแก้ไขปัญหาท่ีดินทากิน ตลอดจน
รูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่อยตู่ ้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขา
ป่ ูเขายา่ อยา่ งยง่ั ยนื ระหวา่ งกนั

4.6 ในขณะดาเนินการวิจัยหากผู้ให้ข้อมูลสาคัญด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและ
ผูเ้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วมมีความประสงค์ท่ีจะขอถอนตวั จากการให้ขอ้ มูลสาคญั และ
ผเู้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วมโดยผูว้ ิจยั ดาเนินการขอให้ผูใ้ หข้ อ้ มูลสาคญั ดว้ ยการสัมภาษณ์
เชิงลึกและผูเ้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วมท่านน้ันแจ้งต่อผูว้ ิจยั ล่วงหน้าเพ่ือที่ให้ผูว้ ิจยั ได้
ดาเนินการประสานงานกบั ผใู้ ห้ขอ้ มูลสาคญั ดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึกและผเู้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบ
มีส่วนร่วมท่านใหม่ต่อไป โดยผูว้ ิจยั ได้ช้ีแจงให้ผูใ้ ห้ข้อมูลสาคัญดว้ ยการสัมภาษณ์เชิงลึกและ
ผูเ้ ขา้ ร่วมการประชุมแบบมีส่วนร่วมทราบก่อนลงพ้ืนท่ีเก็บขอ้ มูลจริงและมีความเขา้ ใจที่ถูกตอ้ ง
ตรงกนั

107

กำรวเิ ครำะห์ข้อมูล

สาหรับกระบวนการในการวิเคราะห์ขอ้ มูลท่ีไดก้ ารสัมภาษณ์และการจดั ประชุมแบบมี
ส่วนร่วมน้ัน คณะผูว้ ิจัยได้นาขอ้ มูลมาใช้ในกระบวนการวิเคราะห์และประมวลผลขอ้ มูลโดย
ดาเนินการร่วมกบั กระบวนการรวบรวมขอ้ มูลจากการศึกษาคน้ ควา้ ขอ้ มูลจากเอกสาร แนวคิดและ
งานวิจยั ท่ีเกี่ยวขอ้ งน้นั เป็ นขอ้ มูลเกี่ยวกบั สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การที่ดินพ้ืนท่ีแถบ
เทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง สภาพปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินทากินในพ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทัดในเขตจังหวดั พทั ลุง สภาพและลักษณะของการแก้ไขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่แถบ
เทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุง นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คับว่าด้วยการแก้ไข
ปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินและการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลุง แนวทางและกลไกเพื่อการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ใน
เขตจงั หวดั พทั ลุง แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การท่ีดินทากินในพ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีอยู่ต้งั ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขา
ป่ ูเขาย่าอย่างย่ังยืน ตลอดจนการศึกษาจากแนวคิดเก่ียวกับแนวคิดเก่ียวกับการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติของภาครัฐ แนวคิดเก่ียวกบั การจดั การทรัพยากรธรรมชาติของภาคประชาชน
แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิชุมชน แนวคิดเก่ียวกับการมีส่วนร่วมของประชาชน แนวคิดเก่ียวกับการ
จดั การความขดั แยง้ เอกสารและงานวิจยั เกี่ยวขอ้ งกบั ปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ เอกสาร
และงานวิจยั เกี่ยวขอ้ งกับการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั
พัทลุงที่อยู่ต้ังในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดและเขตอุทยานแห่ งชาติเขาป่ ูเขาย่า
โดยกระบวนการและวิธีการวิเคราะห์ตามแนวทางการวจิ ยั เชิงคุณภาพ อนั ไดแ้ ก่การวิเคราะห์ขอ้ มูล
โดยพิจารณาประเด็นหลกั หรือแบบแผนหลกั ที่พบในขอ้ มูลท่ีไดร้ ับจากการสัมภาษณ์และการจดั
ประชุมแบบมีส่วนร่วมท้งั หมด จากน้นั จึงนาประเด็นหลกั มาพจิ ารณาแบ่งแยกออกเป็นประเด็นยอ่ ย
และหัวข้อย่อยอันเป็ นกระบวนการวิเคราะห์ โดยการเริ่มต้นจากการวิเคราะห์ภาพรวมไปสู่
การวเิ คราะหป์ ระเดน็ ยอ่ ยของกระบวนการวิเคราะห์ตามแนวทางการวิจยั เชิงคุณภาพ

เทคนิคกำรวเิ ครำะห์ข้อมูลเชิงคณุ ภำพ
การวิเคราะห์ขอ้ มลู ท่ีไดก้ ารสัมภาษณ์และการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม ตลอดจนขอ้ มูล
จากเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ที่เกี่ยวขอ้ งดว้ ยเทคนิคการวิเคราะห์ขอ้ มูลเชิงคุณภาพน้ัน ผูว้ ิจยั
ดาเนินการดว้ ยกระบวนการตอ่ ไปน้ี
1. การจาแนกและจดั ระบบขอ้ มูล (Typology and Taxonomy) เป็นการนาขอ้ มูลท่ีไดจ้ าก
การสัมภาษณ์ การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมและขอ้ มูลจากเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ท่ีเก่ียวขอ้ ง
มาจาแนกและจดั หมวดหมอู่ อกใหเ้ ป็นระบบเพือ่ ตอบวตั ถุประสงคข์ องการศึกษาที่ประกอบไปดว้ ย

108

สภาพจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ ลกั ษณะของการบริหาร
จดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางในการบริหารจดั การ
ที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ แนวทางในการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ และ
รูปแบบในการบริหารจัดการที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต
จงั หวดั พทั ลุงอย่างยงั่ ยนื และรูปแบบแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยนื

2. การวิเคราะห์ส่วนประกอบ (Componential Analysis) เป็ นการนาขอ้ มูลที่ได้มาจาก
การสัมภาษณ์ การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมและขอ้ มูลจากเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ท่ีเก่ียวขอ้ ง
มาทาการวิเคราะห์แยกออกให้เห็นเป็ นส่วน ๆ ว่าแต่ละส่วนของเหตุการณ์หรื อปรากฏการณ์
ประกอบด้วย สภาพการจดั การท่ีดินทากิน สภาพการแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน ลกั ษณะของการ
บริหารจดั การท่ีดินทากิน ลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน แนวทางในการบริหารจดั การ
ที่ดินทากิน แนวทางในการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน รูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินอยา่ ง
ยงั่ ยืนและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินอยา่ งยง่ั ยืนในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั
ในเขตจงั หวดั พทั ลงุ

3. การวิเคราะห์ขอ้ มูลเอกสารหรือการวิเคราะห์เน้ือหา (Content Analysis) เป็ นการนา
ขอ้ มูลเอกสารต่าง ๆ อนั ประกอบไปด้วยสภาพและลักษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน สภาพ
ปัญหาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ สภาพและลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาท่ีดิน
ทากินในพ้นื ท่ีป่ าอนุรักษ์ นโยบาย มาตรการ กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่าดว้ ยการแกไ้ ขปัญหา
ความขดั แยง้ ดา้ นท่ีดินและการแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ แนวทางและกลไกเพื่อ
การแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ แนวทางและรูปแบบเพ่ือการบริหารจดั การที่ดินทา
กินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์อย่างยงั่ ยืนมาวิเคราะห์พรรณนาและอธิบายปรากฏการณ์ทีเกิดข้ึนกับ
ประกอบด้วย สภาพการจดั การที่ดินทากิน สภาพการแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน ลกั ษณะของการ
บริหารจดั การที่ดินทากิน ลกั ษณะของการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน แนวทางในการบริหารจดั การ
ที่ดินทากิน แนวทางในการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินอยา่ ง
ยง่ั ยืนและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินอยา่ งยงั่ ยนื ในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั
ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

4. การวิเคราะห์สาเหตุและผล (Cause and Effect Analysis) เป็ นการนาขอ้ มูลที่ได้มา
จากการสัมภาษณ์ การจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมและข้อมูลจากเอกสาร แนวคิดและงานวิจยั ท่ี
เกี่ยวขอ้ งมาวิเคราะห์ให้เห็นว่าผลมาจากเหตุคือวิเคราะห์ผลท่ีเกิดข้ึนของสภาพการจดั การท่ีดิน
ทากิน สภาพการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน ลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดินทากิน ลกั ษณะของ

109

การแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน แนวทางในการบริหารจดั การท่ีดินทากิน แนวทางในการแกไ้ ขปัญหา
ที่ดินทากิน รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินอยา่ งยงั่ ยนื และรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากิน
อยา่ งยง่ั ยนื ในพ้นื ที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง

นอกจากน้ีในระหว่างการดาเนินกระบวนการสัมภาษณ์และการจดั ประชุมแบบมีส่วน
ร่วมทางผู้วิจัยได้ดาเนินกระบวนการสะท้อนควบคู่ไปด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดาเนิน
กระบวนการสะทอ้ นในแต่ละช่วงหรือในแต่ละข้นั ตอนควบคู่ไปกับการดาเนินกระบวนการวิจยั
เพื่อเสริมสร้างให้กระบวนการวิจยั เชิงคุณภาพโดยการใชก้ ระบวนการในการวิเคราะห์ขอ้ มูลท่ีได้
จากการสังเกตการณ์หรือการร่วมกิจกรรม การสัมภาษณ์และการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมที่
นามาใชใ้ นการวจิ ยั คร้ังน้ีให้มีความแกร่งและแม่นตรง เพื่อใหก้ ระบวนการวิจยั คร้ังน้ีมีความเขม้ ขน้
มากยงิ่ ข้ึน รวมท้งั คณะผวู้ ิจยั จะไดด้ าเนินกระบวนการในการวิเคราะห์ขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการสัมภาษณ์
และการจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วมโดยการพรรณนาขอ้ มูลตามปรากฏการณ์ร่วมดว้ ย เพื่อแสวงหา
หรือใหไ้ ดม้ าซ่ึงขอ้ คน้ พบ

สาหรับการวิเคราะหข์ อ้ มูลน้นั เนน้ ศึกษาและวเิ คราะห์ขอ้ มลู ในประเดน็ ดงั ต่อไปน้ี
1. สภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินใน
พ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงโดยพิจารณาถึงว่ามีสภาพและ
ลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน สภาพการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน การบริหารจดั การท่ีดินทากิน
และแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่
ต้งั อยู่ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขายา่ ว่ามีลกั ษณะ รูปแบบ
ใดบา้ งและแตล่ ะรูปแบบน้นั มีลกั ษณะอยา่ งไรบา้ ง
2. วิเคราะห์แนวทางในการบริหารจดั การที่ดินทากินและแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงที่ต้งั อยูใ่ นเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขา
บรรทัดและเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่าว่ามีการแก้ไขปัญหาที่ดินทากิน ว่าแนวทางในการ
บริหารจดั การที่ดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากิน นโยบาย กฎหมายและระเบียบขอ้ บงั คบั ว่า
ดว้ ยการแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ในลกั ษณะใดบา้ งและแนวทางในการบริหาร
จดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลุงเป็นเช่นไรและควนดาเนินการอยา่ งไร
3. เสนอรูปแบบในการบริหารจดั การท่ีดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินใน
พ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุงอย่างยง่ั ยืน ที่แสดงให้เห็นถึง
รูปแบบในการบริหารจดั การที่ดินทากินอยา่ งยง่ั ยืนและรูปแบบในการแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินอยา่ ง

110

ยง่ั ยืนในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนท่ีแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงท่ีต้งั อยู่ในเขตรักษาพนั ธุ์
สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยานแห่งชาติเขาป่ เู ขายา่

ท้งั น้ีในการวิเคราะห์ขอ้ มูลจะเป็ นการประมวลขอ้ มูลจากผถู้ ูกสัมภาษณ์ การเขา้ การจดั
ประชุมแบบมีส่วนร่วมและขอ้ มูลเอกสาร ซ่ึงเป็นขอ้ มูลหลกั ในการศึกษาโดยใชว้ ิธีการพรรณนาเชิง
เน้ือหาเพื่อสรุปและวิเคราะห์ขอ้ มูลท่ีแสดงให้เห็นถึงสภาพและลกั ษณะของการบริหารจดั การท่ีดิน
ทากินและแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษท์ ี่นาไปสู่การวิเคราะห์แนวทางในการบริหาร
จดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์และเสนอรูปแบบในการบริหาร
จดั การที่ดินทากินและรูปแบบแกไ้ ขปัญหาที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ เพ่ือก่อให้เกิดการบริหาร
จดั การท่ีดินทากินและแกไ้ ขปัญหาท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลุงท่ีต้งั อยู่ในเขตรักษาพนั ธุ์สัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และเขตอุทยานแห่งชาติเขาป่ ูเขาย่าอย่าง
ยงั่ ยนื

บทท่ี 4

ผลการวเิ คราะห์ข้อมูล

ผลการวิเคราะห์ข้อมูลการวิจัยเรื่องการบริหารจัดการท่ีดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์อย่าง
ย่งั ยืน พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวัดพัทลุงน้ันเป็นการทาวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการ
พรรณนาเชิงเน้ือหาเพ่ือวิเคราะห์และสรุปขอ้ มูลจากผูถ้ ูกสมั ภาษณ์ ผู้เขา้ ร่วมการจัดประชุมแบบมีส่วน
ร่วมและการศึกษาขอ้ มูลเอกสาร เพื่อแสดงใหเ้ ห็นถึงปรากฏการณ์และแสวงหาข้อเท็จจริงเก่ียวกับสภาพ
และลกั ษณะของการบริหารจัดการที่ดินทากินในพ้ืนท่ีป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จงั หวดั พทั ลงุ สภาพและลักษณะของการแก้ไขปัญหาท่ดี ินทากินในพ้ืนท่ีป่าอนรุ กั ษ์ พ้ืนท่ีแถบเทอื กเขา
บรรทดั ในเขตจงั หวัดพัทลุง ท่ีนาไปสู่การวิเคราะห์ถึงแนวทางในการบริหารจัดการที่ดินทากินในพ้ืนที่
ป่าอนุรักษ์ พ้ืนทแ่ี ถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พัทลุง แนวทางในการแก้ไขปัญหาทดี่ ินทากินใน
พ้นื ที่ป่าอนุรักษ์ พื้นท่แี ถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลุง เสนอรูปแบบในการบริหารจัดการที่ดิน
ทากนิ ในพื้นที่ป่าอนรุ ักษ์ พื้นที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวัดพัทลุงอยา่ งย่ังยืนและเสนอรูปแบบ
แก้ไขปญั หาท่ดี นิ ทากนิ ในพื้นทีป่ ่าอนุรกั ษ์ พ้นื ท่แี ถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลุงอยา่ งยงั่ ยืน

พืน้ ท่ีป่าอนุรกั ษ์พื้นที่แถบเทอื กเขาบรรทัดในเขตจังหวัดพัทลุงในพ้ืนท่ีเขตรักษาพันธ์สุ ัตว์
ป่ าเขาบรรทดั ประกอบไปด้วย 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อันได้แก่ ตาบลบ้านนาและตาบลลาสินธ์ุ
อาเภอศรีนคริ นทร์ ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว และตาบลกงหรา อ าเภอกงหรา
ตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพ้ืนที่ตาบลทุ่งนารีและตาบลหนองธง
อาเภอป่ าบอน จังหวัดพัทลุง และพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาปู่เขาย่าประกอบไปด้วย 13 ตาบล
ในเขต 4 อาเภอ อันได้แก่ ตาบลคลองทรายขาว ตาบลคลองเฉลิม ตาบลกงหรา ตาบลชะรัดและ
ตาบลสมหวงั อาเภอกงหรา ตาบลชุมพล ตาบลลาสินธุ์และตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์
ตาบลตะแพน ตาบลเขาย่าและตาบลเขาปู่ อาเภอศรีบรรพต และพ้ืนท่ีตาบลเกาะเต่าและ
ตาบลลานข่อย อาเภอป่ าพะยอม จังหวดั พทั ลุง ตามสภาพของบริบทพ้ืนที่ในปัจจุบนั เป็นพ้ืนท่ีที่
ประสบกับปัญหาที่ดินทากินในพนื้ ที่ป่าอนุรกั ษ์ มาเป็นเวลาอันยาวนานและมกี ารดาเนินการแก้ปัญหา
ทีด่ ินทากินในพน้ื ที่ป่าอนุรกั ษ์ ตลอดจนมีการดาเนินการเสนอแนวทางและรูปแบบในการบริหารจัดการ
ที่ดินและแก้ไขปัญหาความขดั แย้งด้านที่ดิน เสนอแนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ีดินทากินและการ
บริหารจัดการท่ีดินทากินในพื้นที่ป่ าอนุรกั ษ์ รูปแบบแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้านที่ดินและรูปแบบ
การบริหารจัดการทด่ี ินทากินในพื้นทปี่ ่ าอนุรักษ์อยา่ งยง่ั ยืนด้วยวธิ ีการและลกั ษณะต่าง ๆ

112

4.1 การกาหนดพ้นื ท่ีป่ าอนรุ ักษ์ พน้ื ทแี่ ถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจงั หวัดพัทลงุ

สาหรับการกาหนดเขตพ้ืนทป่ี ่ าอนุรักษ์พ้ืนท่ีแถบเทอื กเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลุง
น้ันจากการศึกษาพบว่ามีการกาหนดใหพ้ นื้ ท่บี างส่วนเป็นพนื้ ทปี่ ่าสงวนและพฒั นามาเป็นเขตรักษา
พนั ธสุ์ ัตวป์ ่าเขาบรรทดั และพนื้ ที่บางส่วนกก็ าหนดเป็นพน้ื ที่ป่าสงวนและพฒั นามาเป็นเขตอุทยาน
แหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่า

พัฒนาการของเขตรกั ษาพนั ธ์สุ ัตว์ป่ าเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุง
การกาหนดพ้ืนทปี่ ่ าสงวน และพฒั นามาเป็นเขตรักษาพนั ธุส์ ตั วป์ ่าเขาบรรทดั น้นั เร่ิมข้ึน
ในวนั ท่ี 4 เมษายน พุทธศกั ราช 2501 อาศยั อานาจตามความในมาตราที่ 10 และมาตราท่ี 26 แห่ง
พระราชบัญญัติคุ้มครองและสงวนป่ า พุทธศักราช 2481 ซ่ึงได้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
คุม้ ครองและสงวนป่ า (ฉบบั ท่ี 3) พุทธศกั ราช 2497 กาหนดให้ป่ าเทือกเขาบรรทัด แปลงที่ 1
ตอนท่ี 2 ในท้องทตี่ าบลบ้านนา ตาบลกงหราและตาบลชะรดั อาเภอเมอื ง จังหวดั พทั ลงุ ภายในแนว
เขตตามแผนทแ่ี นบท้ายกฎกระทรวงน้เี ป็นป่าสงวน ซ่งึ มีเหตุผลทว่ี ่าเนื่องจากป่าแห่งน้ีมีไมช้ นิดดีมี
ค่าเป็ นปริมาณมาก เช่น ไม้ยาง ตะเคียน หลุมพอ และอ่ืน ๆ มีเน้ือที่ 96.00 ตารางกิโลเมตร
เหมาะสมท่ีจะสงวนไวเ้ พอ่ื ใหม้ ไี วใ้ ช้ตลอดไป อนั จะเป็นประโยชน์มากย่ิงกวา่ ท่ีจะแผว้ ถางลงเป็นท่ี
เพาะปลูกหรือเพ่ือกิจการอยา่ งอนื่ จึงสมควรสงวนป่ าแหง่ น้ีไวเ้ พื่อประโยชนแ์ ห่งรัฐและประชาชน
(กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 20 พทุ ธศกั ราช 2501 , 2501)

ภาพท่ี 9 : ป่าเทือกเขาบรรทดั แปลงท่ี 1 ตอนที่ 2

113

ภาพที่ 10 : ป่าเทือกเขาบรรทดั แปลงท่ี 1 ตอนท่ี 3
ต่อมาในวนั ที่ 28 ธันวาคม พุทธศกั ราช 2502 อาศยั อานาจตามความในมาตราที่ 10 และ
มาตราท่ี 26 แห่งพระราชบัญญัติคุม้ ครองและสงวนป่ า พุทธศกั ราช 2481 ซ่ึงได้แก้ไขเพ่ิมเติม
พระราชบัญญัติคุ้มครองและสงวนป่า (ฉบบั ท่ี 3) พทุ ธศกั ราช 2497 กาหนดให้ป่ าเทือกเขาบรรทดั
แปลงท่ี 1ตอนที่ 3ในท้องที่ตาบลกงหราและตาบลชะรัด อาเภอเมืองตาบลตะโหมดอาเภอเขาไชยสน
และตาบลป่าบอน อาเภอปากพะยนู จังหวดั พัทลุงภายในแนวเขตตามแผนที่แนบทา้ ยกฎกระทรวง
น้ีเป็ นป่ าสงวน ซ่ึงมีเหตุผลท่ีว่าเน่ืองจากป่ าแห่งน้ีมีไม้ชนิดดีมีค่าเป็ นปริมาณมาก เช่น ไม้ยางยูง
สยา ตะเคียน มเี น้ือท่ี 257.00 ตารางกิโลเมตร เหมาะสมท่ีจะสงวนไวเ้ พื่อให้มีไวใ้ ช้ตลอดไป อนั จะ
เป็นประโยชนม์ ากยง่ิ กวา่ ทจี่ ะแผว้ ถางลงเป็นท่ีเพาะปลกู หรือเพอื่ กิจการอยา่ งอ่นื จึงสมควรสงวนป่ า
แห่งน้ไี วเ้ พ่อื ประโยชน์แหง่ รฐั และประชาชน (กฎกระทรวง ฉบบั ท่ี 65 พุทธศกั ราช 2503 , 2503)

114

ภาพที่ 11 : พ้นื ทข่ี อบเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทดั
กระทงั่ ในวนั ท่ี 22 สิงหาคม พทุ ธศักราช 2518 มีพระราชกฤษฎกี ากาหนดบริเวณท่ีดิน
ป่ าเข าบรรทัดในท้องท่ีตาบลบ้าน นา ตาบลกงหรา ตาบลคล องเฉลิม อาเภอเมือ งพัทลุง
ตาบลตะโหมด อาเภอเขาไชยสน ตาบลป่ าบอน อาเภอปากพะยูน จงั หวดั พัทลุงให้เป็นเขตรกั ษา
พันธ์ุสัตว์ป่ า พุทธศกั ราช 2518 อาศัยอานาจตามความในมาตรา 192 ของรัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย พุทธศกั ราช 2517 และมาตรา 19 แหง่ พระราชบญั ญตั ิสงวนและคมุ้ ครองสตั วป์ ่ า
พ.ศ. 2503 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯให้ตราพระราชกฤษฎีกาข้นึ ไว้ ด้วยเหตุผลทว่ี ่าเนื่องจากป่ า
เขาบรรทดั ในท้องท่ี ตาบลบา้ นนา ตาบลกงหรา ตาบลคลองเฉลมิ อาเภอเมอื งพทั ลงุ ตาบลตะโหมด
อาเภอเขาชัยสน ตาบลป่ าบอน อาเภอปากพะยูน จังหวดั พทั ลุงมีสภาพภูมิประเทศและสิ่งแวดลอ้ ม
โดยทว่ั ไปเป็นเทือกเขายาว ประกอบดว้ ยภเู ขาสูงชนั สลบั ซับซอ้ นเป็นป่าดงดิบ มีต้นน้าลาธารไหล
หลอ่ เล้ยี งลาห้วยตลอดปีหลายสาย มีแหลง่ น้าและแหลง่ อาหารของสัตว์ป่าอย่างอดุ มสมบูรณ์ และมี

115

สัตวป์ ่ าหลายชนิดอาศัยอยู่ ประกอบกับกรมป่ าไม้ได้จัดต้งั ศูนยศ์ ึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่ าใน
บริเวณป่ าเขาช่อง ซ่ึงเป็นส่วนหน่ึงของป่าเขาบรรทัดอีกด้วย ฉะน้ันเพื่อให้เป็นท่อี ย่อู าศยั ของสัตว์
ป่าโดยปลอดภยั และรกั ษาไวซ้ ่ึงพันธุ์ของสัตว์ป่าเพ่ือการศึกษาคน้ ควา้ และขยายพนั ธุ์สัตว์ป่าและ
เพือ่ เป็นการช่วยบรรเทาอุทกภยั โดยป้องกันรักษาตน้ น้าลาธารและป่ าไมใ้ ห้คงอยูต่ ลอดไป สมควร
กาหนดบริเวณทีด่ ินดังกล่าวให้เป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า ตามพระราชบญั ญัติสงวนและคุ้มครอง
สัตวป์ ่า พุทธศกั ราช 2503 จึงจาเป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกาน้ขี ้นึ

ท้งั น้ีในการกาหนดพื้นที่ป่าสงวนน้นั เร่ิมข้นึ ในช่วงพุทธศกั ราช 2501 ถงึ ปีพุทธศกั ราช
2502 โดยอาศยั อานาจตามความในมาตราที่ 10 และมาตราท่ี 26 แหง่ พระราชบญั ญตั ิคุม้ ครองและ
สงวนป่ าพทุ ธศกั ราช 2481 ซ่ึงได้แกไ้ ขเพ่ิมเติมพระราชบญั ญัติคมุ้ ครองและสงวนป่ า (ฉบับท่ี 3)
พทุ ธศกั ราช 2497 และพฒั นามาเป็นเขตรักษาพนั ธส์ุ ตั ว์ป่าเขาบรรทดั วนั ท่ี 22 สิงหาคม พุทธศกั ราช
2518 อาศยั อานาจตามความในมาตรา 192 ของรฐั ธรรมนญู แห่งราชอาณาจักรไทย และมาตรา 19
แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครอ งสัตว์ป่ า พุทธศักราช 2503 พร้อมท้ังแสดงให้เห็นว่า
การกาหนดพ้ืนที่ป่าอนุรกั ษต์ ้ังแต่ป่ าสงวนและพฒั นามาเป็นเขตรกั ษาพนั ธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทดั น้ัน
กาหนดแนวเขตในลักษณะวงกว้างและไม่ได้ลงพน้ื ท่ีเพือ่ สารวจการครอบครองและทากินเดมิ ของ
ประชาชน จึงนาไปสู่การทบั ซ้อนกบั พนื้ ท่ีทากินและอย่อู าศยั เดมิ ของประชาชนในพ้นื ที่

พัฒนาการของเขตอทุ ยานแห่งชาตเิ ขาป่ ู-เขาย่าในเขตจังหวดั พทั ลงุ
การกาหนดเขตหวงห้ามท่ีดนิ กาหนดพื้นที่ป่าสงวน ป่าสงวนแห่งชาติและพฒั นามาเป็น
เขตอทุ ยานแหง่ ชาตเิ ขาปู่-เขายา่ เริ่มข้ึนในวนั ที่ 4 เมษายน พุทธศกั ราช 2501 อาศยั อานาจตามความ
ในมาตราที่ 10 และมาตราที่ 26 แห่งพระราชบญั ญัตคิ มุ้ ครองและสงวนป่า พุทธศกั ราช 2481 ซ่งึ ได้
แก้ไขเพิ่มเตมิ พระราชบัญญัติคุ้มครองและสงวนป่ า (ฉบบั ท่ี 3) พุทธศกั ราช 2497 กาหนดให้ป่ า
เทือกเขาบรรทัด แปลงท่ี 2 ตอนที่ 3 ในท้องที่ตาบลตะแพน ตาบลเขาปู่และตาบลเกาะเต่า
อาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุงเป็ นป่ าสงวนด้วยเหตุผลท่ีว่าป่ าแห่งน้ีมีไม้ชนิดท่ีมีค่าเป็ นปริมาณมาก
เช่น ไม้หลุมพอ ไมย้ าง ไม้ตะเคียน ไมน้ าคบุตร มีเน้ือที่ 243.15 ตารางกิโลเมตร เหมาะสมที่จะ
สงวนไว้ใช้ตลอดไป อันจะเป็นประโยชน์มากกว่าแผ้วถางลงเพาะปลูกหรื อเพื่อกิจการอื่น
จึงสมควรสงวนป่ าแห่งน้ีไวเ้ พ่ือประโยชน์แห่งรัฐและประชาชน (กฎกระทรวง ฉบับท่ี 14
พทุ ธศกั ราช 2501,2501)

116

ภาพท่ี 12 : ป่าเทือกเขาบรรทดั แปลงท่ี 2 ตอนที่ 3
ในวนั ท่ี 29 กนั ยายน พุทธศกั ราช 2501 อาศยั อานาจตามความในมาตราท่ี 10 และมาตรา
ที่ 26 แห่งพระราชบัญ ญัติคุ้มค รองและสงวน ป่ า พุทธศัก ราช 2481 ซ่ึงได้แก้ไขเพิ่มเติม
พระราชบญั ญตั คิ ุม้ ครองและสงวนป่า (ฉบับท่ี 3) พทุ ธศกั ราช 2497 กาหนดใหป้ ่ าเทือกเขาบรรทัด
แปลงที่ 2 ตอนท่ี 2 ในท้องท่ีตาบลบ้านนา ตาบลโคกชงาย อาเภอเมืองพัทลุง ตาบลตะแพน
อาเภอควนขนุน จังหวัดพทั ลุงเป็นป่ าสงวนด้วยเหตุผลท่ีว่า ป่ าแห่งน้ีมีไม้ชนิดที่มีค่าเป็นปริมาณ
มาก เช่น ไมย้ าง ไม้หลุมพอ ไม้นาคบุตร มเี น้ือท่ี 150 ตารางกิโลเมตร เหมาะสมที่จะสงวนไวใ้ ช้
ตลอดไป อนั จะเป็นประโยชน์มากกว่าแผว้ ถางลงเพาะปลูกหรือเพ่ือกิจการอืน่ จึงสมควรสงวนป่ า
แห่งน้ไี วเ้ พ่ือประโยชน์แหง่ รฐั และประชาชน (กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 31 พทุ ธศกั ราช 2501,2501)

117

ภาพท่ี 13 : ป่าเทือกเขาบรรทดั แปลงที่ 2 ตอนท่ี 2
ในวนั ที่ 5 มถิ นุ ายน พุทธศกั ราช 2502 อาศยั อานาจตามความในมาตราที่ 10 และมาตราท่ี
26 แหง่ พระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองและสงวนป่า พุทธศกั ราช 2481 ซ่ึงไดแ้ กไ้ ขเพมิ่ เตมิ พระราชบญั ญตั ิ
คุม้ ครองและสงวนป่ า (ฉบับท่ี 3) พุทธศักราช 2497 กาหนดให้ป่ าเทือกเขาบรรทดั แปลงท่ี 2
ตอนท่ี 1 ในท้องท่ีตาบลบ้านนา อาเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุงเป็นป่ าสงวนด้วยเหตุผลท่ีว่า
ป่ าแห่งน้ีมีไม้ชนิดที่มีค่าเป็ นปริมาณมาก เช่น ไม้หลุมพอ ยาง ไข่เขียว ตะเคียนสามพอน
ตะเคียนทราย จวง มีเน้ือท่ี 49.20 ตารางกิโลเมตร เหมาะสมที่จะสงวนไว้ใชต้ ลอดไป อนั จะเป็น
ประโยชน์มากกว่าแผว้ ถางลงเพาะปลูกหรือเพ่ือกิจการอ่ืน จึงสมควรสงวนป่ าแห่งน้ีไวเ้ พื่อ
ประโยชนแ์ หง่ รฐั และประชาชน (กฎกระทรวง ฉบบั ท่ี 42 พทุ ธศกั ราช 2502,2502)

118

ภาพท่ี 14 : ป่าเทอื กเขาบรรทดั แปลงท่ี 2 ตอนท่ี 1
ในวนั ท่ี 5 มถิ ุนายน พทุ ธศกั ราช 2502 อาศยั อานาจตามความในมาตราที่ 10 และมาตราท่ี
26 แห่งพระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองและสงวนป่า พุทธศกั ราช 2481 ซ่ึงได้แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ พระราชบญั ญตั ิ
คุ้มครองและสงวนป่ า (ฉบับที่ 3) พุทธศักราช 2497 กาหนดให้ป่ าเทือกเขาบรรทดั แปลงท่ี 1
ตอนที่ 1 ในท้องท่ีตาบลบ้านนา อาเภอเมืองพทั ลุง จังหวัดพัทลุงเป็นป่ าสงวนด้วยเหตุผลท่ีว่า
ป่ าแห่งน้ีมีไม้ชนิดที่มีค่าเป็ นปริมาณมาก เช่น ไม้หลุมพอ ยาง ไข่เขียว ตะเคียนสามพอน
ตะเคียนทราย จวง มีเน้ือที่ 61.41 ตารางกิโลเมตร เหมาะสมที่จะสงวนไวใ้ ช้ตลอดไป อนั จะเป็น
ประโยชน์มากกว่าแผ้วถางลงเพาะปลูกหรือเพ่ือกิจการอ่ืน จึงสมควรสงวนป่ าแห่งน้ีไวเ้ พื่อ
ประโยชน์แหง่ รัฐและประชาชน (กฎกระทรวง ฉบบั ท่ี 42 พุทธศกั ราช 2502,2502)

119

ภาพท่ี 15 : ป่าเทือกเขาบรรทดั แปลงที่ 1 ตอนที่ 1
กระทง่ั ในวนั ที่ 27 พฤษภาคม พุทธศกั ราช 2525 มีพระราชกฤษฎกี ากาหนดบริเวณทด่ี ิน
ป่ าเทือกเขาบรรทัดในท้องท่ีตาบลตะแพน ตาบลเขาปู่และตาบลเกาะเต่า อาเภอควนขนุน
ตาบลบ้านนา ตาบลโคกชงาย อาเภอเมืองพทั ลุง จังหวัดพัทลุง ใหเ้ ป็นอทุ ยานแห่งชาติเขาปู่เขาย่า
พระราชบัญญตั ิอุทยานแหง่ ชาตพิ ุทธศกั ราช 2504 มาตรา 6 ท่วี ่า “ เมื่อรฐั บาลเห็นสมควรกาหนด
บริเวณท่ีดินแหง่ ใดท่มี ีสภาพธรรมชาติ เป็นที่น่าสนใจใหค้ งอยใู่ นสภาพธรรมชาติเดิมเพอื่ สงวนไว้
เป็นประโยชน์แกก่ ารศึกษาและรื่นรมยข์ องประชาชนก็ให้มีอานาจกระทาได้โดยประกาศพระราช
กฤษฎีกาและให้มแี ผนที่แสดงแนวเขตแห่งบริเวณที่กาหนดน้ันแนบท้ายพระราชกฤษฎกี าด้วย
บริเวณท่ีกาหนดน้ีเรียกว่า “อุทยานแห่งชาติ ” ท่ดี ินท่จี ะกาหนดให้เป็นอุทยานแห่งชาติน้ัน ตอ้ งเป็น
ท่ีดินที่มิได้อยู่ในก รรมสิ ทธ์ ิหรื อครอบครองโดยชอบด้วยกฎห มายของบุคคลใดซ่ ึ งมิใช่ท บวง
การเมือง” น้ันหมายความว่าที่ดินของเอกชนที่เจา้ ของมีกรรมสิทธ์ใิ นที่ดินแล้ว เชน่ เป็นที่ดนิ ท่ีมี

120
โฉนดที่ดนิ หรือเจา้ ของมีสิทธคิ รอบครองโดยชอบดว้ ยกฎหมาย เช่น มี น.ส. 3 หรือ ส.ค. 1 โดยชอบ
ทปี่ ระเภทน้กี ระทรวงเกษตรและสหกรณ์การเกษตรจะประกาศเป็นเขตอุทยานแห่งชาตไิ ม่ได้ แตถ่ ้า
ทีด่ ินมีโฉนดหรือ น.ส. 3 อยู่ในครอบครองของทบวงการเมืองใด เช่น เป็นทร่ี าชพสั ดแุ ละทนี่ ้ันมี
สภาพธรรมชาตเิ ป็นทีน่ ่าสนก็จะประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติได้)

ภาพที่ 16 : ขอบเขตพน้ื ที่อุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่า

121

ท้งั น้ีในการกาหนดพ้ืนท่ีป่ าสงวนน้ันเริ่มข้ึนในช่วงระหว่างพุทธศกั ราช 2501 ถึงปี
พุทธศักราช 2502 โดยอาศัยอานาจตามความในมาตราท่ี 10 และมาตราที่ 26 แหง่ พระราชบญั ญตั ิ
คมุ้ ครองและสงวนป่ าพุทธศกั ราช 2481 ซ่ึงได้แก้ไขเพ่ิมเตมิ พระราชบญั ญตั ิคุ้มครองและสงวนป่ า
(ฉบับท่ี 3) พุทธศักราช 2497 และพฒั นามาเป็นอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ ในวนั ที่ 27 พฤษภาคม
พุทธศักราช 2525 อาศัยอานาจตามความในมาตรา 159 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พทุ ธศกั ราช 2524 และมาตราท่ี 6 แหง่ พระราชบญั ญตั ิอทุ ยานแห่งชาติ พทุ ธศกั ราช 2504

สาหรับพฒั นาการในการกาหนดพ้ืนท่ปี ่าอนรุ ักษ์ต้งั แตป่ ่าสงวนและพฒั นามาเป็นอทุ ยาน
แห่งชาติเขาปู่-เขายา่ น้ันกาหนดแนวเขตและขอบเขตของพ้ืนท่ีในลกั ษณะวงกวา้ ง กาหนดตามแนว
เขตพนื้ ที่ป่าไมซ้ ่ึงมองวา่ มคี วามอดุ มสมบูรณ์ ท้งั ๆ ท่เี ป็นพนื้ ที่ทากินและอยู่อาศยั เดมิ ของประชาชน
ซ่งึ มวี ถิ กี ารดารงชพี ที่พ่งึ พาและอยรู่ ่วมกับผืนป่าได้อยา่ งสมดุล ประกอบกับไม่ได้มกี ารลงพน้ื ทีเ่ พื่อ
ทาการสารวจการครอบครองและทากนิ เดมิ ของประชาชนให้เกิดความแน่ชัดจงึ นาไปสู่การทบั ซ้อน
กับพ้ืนท่ีทากินและอยู่อาศยั เดมิ ของประชาชนในพื้นท่ี รวมท้งั การปล่อยปะละเลยในการบงั คบั ใช้
กฎหมายที่ก่อให้เกิดช่องว่างในการขยายพื้นที่และบุกรุกพื้นทป่ี ่ าไมเ้ พิม่ เติมของประชาชนท้งั ใน
พ้นื ท่ีและจากต่างถน่ิ จงึ ก่อให้เกดิ ปญั หาความขดั แยง้ ดา้ นที่ดนิ ทากินในรูปแบบตา่ ง ๆ ข้นึ ในพื้นที่

4.2 สภาพพน้ื ทีป่ ่ าอนุรกั ษ์ พืน้ ที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขตจังหวัดพทั ลงุ ในปัจจุบนั

การกาหนดพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลุง ต้ังแต่ป่ า
สงวน ป่าสงวนแห่งชาติและพฒั นามาเป็นเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทดั และอุทยานแหง่ ชาติเขา
ปู่-เขาย่าน้ัน จากการศึกษาพบว่าสภาพพื้นที่ป่ าอนุรักษ์ พ้ืนที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต
จังหวดั พัทลุงในปัจจบุ ันน้ันมสี ภาพพื้นที่เปล่ียนแปลงไปตามสภาพพฒั นาการของชุมชนที่มีการ
ขยายตวั และระบบการแบ่งเขตการปกครองใหมใ่ นเขตรักษาพนั ธส์ุ ัตว์ป่าเขาบรรทดั และเขตอทุ ยาน
แห่งชาตเิ ขาปู่-เขาย่า ซ่งึ ส่งผลให้เขตพ้นื ที่ของพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์พื้นที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขต
จังหวดั พทั ลุงมีความคลาดเคลื่อนและก่อให้เกิดการทับซ้อนกับพื้นท่ีทากินและอยู่อาศยั ของ
ประชาชนในพ้นื ที่แถบเทือกเขาบรรทดั

จากการศึกษาสภาพพ้นื ที่ป่าอนุรักษ์ พ้ืนทแี่ ถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลุงแสดง
ให้เห็นถึงสภาพพ้นื ที่ในปัจจบุ นั ทีเ่ ปลี่ยนแปลงไปท้งั ในดา้ นกายภาพและสภาพแวดลอ้ มของพื้นท่ี
เขตรักษาพนั ธุส์ ัตว์ป่าเขาบรรทัดและอุทยานแหง่ ชาตเิ ขาปู่-เขาย่า สืบเนื่องมาจากระบบการพฒั นา
และพัฒนาการของชุมชนท่ีมีการขยายตวั อย่างรวดเร็วเพื่อพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐาน
สาธารณูปโภคตา่ ง ๆ และพฒั นาคณุ ภาพชีวิตของประชาชนในพ้นื ท่ีและการปรับเปล่ียนระบบการ

122
บริหารของภาครัฐด้วยการแบ่งเขตการปกครองใหส้ อดคลอ้ งกบั สถานการณ์ความคล่องตวั ในการ
บริหารจดั การท่ีก่อให้เกดิ ประโยชนส์ ูงสุดตอ่ ประชาชนในพ้ืนท่ี

ภาพที่ 17 : เขตพนื้ ท่ีของอทุ ยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขายา่ และพนื้ ท่ีทบั ซอ้ น
จากการศึกษาพบว่าเดิมน้ันพื้นท่ีอุทยานแห่งชาติเขาปู่เขายา่ เดิมน้ันอยู่ในเขต 5 ตาบล
ของ 3 อาเภอ ที่ประกอบไปด้วยตาบลตะแพน ตาบลเขาปู่และตาบลเกาะเต่า อาเภอควนขนุน
ตาบลบ้านนา ตาบลโคกชงาย อาเภอเมืองพทั ลุง จงั หวดั พทั ลงุ แต่เขตพนื้ ท่ตี ามสภาพความเป็นจริง

123

ในปัจจุบัน ประกอบไปด้วย13ตาบล ในเขต 4อาเภอ อันได้แก่ ตาบลคลองทรายขาวตาบลคลองเฉลิม
และตาบลสมหวงั อาเภอกงหรา ตาบลชมุ พล ตาบลลาสินธุ์และตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์
ตาบลตะแพน ตาบลเขาย่าและตาบลเขาปู่ อาเภอศรีบรรพต และพื้นที่ ตาบลเกาะเต่าและ
ตาบลลานข่อย อาเภอป่ าพะยอม จังหวัดพัทลุง จานวน 166,760 ไร่ รวม 4 อาเภอ ประกอบด้วย
อาเภอป่าพะยอม รวมเน้ือที่ 59,030 ไร่ อาเภอศรีบรรพต รวมเน้ือที่ 52,855 ไร่ อาเภอศรีนครินทร์
รวมเน้อื ที่ 34,050 ไร่ และอาเภอกงหรา รวมเน้อื ที่ 20,825 ไร่

ตารางที่ 6 : เขตพน้ื ท่ขี องอุทยานแหง่ ชาตเิ ขาปู่-เขายา่ และพนื้ ทท่ี บั ซ้อน

การกาหนดพนื้ ท่เี ขตป่ าสงวน ป่ าสงวน เขตพ้ืนท่ขี องอุทยานแห่งชาติเขาป่ ู-เขาย่าในปัจจบุ ัน

แห่งชาติและเขตพน้ื ท่ีของอุทยานแห่งชาติ

เขาป่ ู-เขาย่าเดิม

เดมิ ครอบคลมุ พื้นที่ตาบลตะแพน ตาบลเขา ครอบคลุมพืน้ ท่ีตาบลคลองทรายขาว ตาบลคลองเฉลิม

ป่แู ละตาบลเกาะเต่า อาเภอควนขนุน ตาบล และตาบลสมหวัง อ าเภอก งหรา ต าบล ชุ มพ ล

บ้านนา ตาบลโคกชงาย อาเภอเมืองพัทลุง ตาบลลาสินธ์ุและตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์

จังหวดั พทั ลงุ ต าบ ล ต ะแ พ น ต าบ ล เข าย่ าแล ะ ต าบ ล เข าปู่

อ าเภอ ศรี บรรพต และพ้ื น ท่ี ต าบล เกาะเต่ าแล ะ

ตาบลลานข่อย อาเภอป่ าพะยอม จังหวดั พทั ลุง รวมเป็น

พ้ืนที่ท้งั หมด 13 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ

สาหรบั พื้นท่ีเขตรักษาพนั ธ์ุสตั ว์ป่ าเขาบรรทัดเดิมน้นั อยใู่ นเขต 5 ตาบล ของ 3 อาเภอ
ท่ปี ระกอบไปดว้ ยตาบลบา้ นนา ตาบลกงหรา ตาบลคลองเฉลมิ อาเภอเมืองพทั ลุง ตาบลตะโหมด
อาเภอเขาไชยสน ตาบลป่ าบอน อาเภอปากพะยูน จงั หวัดพัทลุง แต่เขตพ้ืนที่ตามสภาพความเป็น
จริงในปจั จุบนั ประกอบไปด้วย 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อันได้แกต่ าบลบา้ นนาและตาบลลาสินธ์ุ
อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว และตาบลกงหรา อาเภอกงหรา
ตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพื้นที่ตาบลทุ่งนารีและตาบลหนองธง
อาเภอป่าบอน จังหวดั พทั ลุง จานวน 265,625 ไร่

124
ภาพท่ี 18 : เขตพืน้ ที่เขตรกั ษาพนั ธสุ์ ัตว์ป่าเขาบรรทดั และพน้ื ทท่ี บั ซ้อน

125

ตารางที่ 7 : เขตพน้ื ที่ของเขตรักษาพนั ธุส์ ัตวป์ ่าเขาบรรทดั และพืน้ ที่ทับซ้อน

การกาหนดพน้ื ทเ่ี ขตรักษาพันธ์สุ ัตว์ป่ า เขตพ้นื ที่เขตรกั ษาพนั ธ์สุ ัตว์ป่ าเขาบรรทดั ในปจั จุบนั

เขาบรรทดั เดิม

เดิมครอบคลุมพื้นท่ี ตาบลบ้านนา ครอ บค ลุ มพ้ื น ที่ ต าบล บ้ าน น าแล ะต าบลล าสิ น ธุ์

ต าบล ก งหรา ต าบ ล ค ล อ งเฉ ลิ ม อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว

อาเภอเมืองพัทลุง ตาบลตะโหมด และตาบลกงห รา อ าเภอกงหรา ตาบลตะโหมดและ

อ าเภอเขาไชยสน ต าบล ป่ าบอ น ตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพื้นท่ตี าบลทุ่งนารีและ

อาเภอปากพะยนู จังหวดั พทั ลงุ ตาบลหนองธง อาเภอป่ าบอน จังหวัดพทั ลุง รวมเป็นพ้ืนท่ี

ท้งั หมด 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ

พ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พัทลุงในปัจจุบันที่ประกอบด้วย
เขตพนื้ ท่ีของอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่าตามสภาพความเป็นจริงในปจั จุบนั น้ันประกอบไปดว้ ย 13
ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อันได้แก่ ตาบลคลองทรายขาว ตาบลคลองเฉลิมและตาบลสมหวัง
อาเภอกงหรา ตาบลชุมพล ตาบลลาสินธ์ุและตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลตะแพน
ตาบลเขาย่าและตาบลเขาปู่ อาเภอศรีบรรพต และพื้น ท่ีตาบลเกาะเต่าและตาบลลาน ข่อย

อาเภอป่าพะยอม จังหวดั พทั ลุง และในเขตพื้นที่เขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทดั ตามสภาพความ
เป็นจริงในปัจจุบันน้ันประกอบไปด้วย 9 ตาบล ในเขต 4 อาเภอ อันได้แก่ ตาบลบ้านนาและ
ตาบลลาสินธุ์ อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว และตาบลกงหรา
อาเภอกงหรา ตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพื้นที่ตาบลทุ่งนารีและ

ตาบลหนองธง อาเภอป่าบอน จังหวดั พัทลุง น้ันกอ่ ใหเ้ กิดการทบั ซ้อนกบั ทีท่ ากินและทอี่ ย่อู าศยั เดิม
ของประชาชนในพื้นท่ี ซ่งึ ก่อให้เกิดปัญหาความขดั แยง้ และความระแวงต่อกนั ของภาคประชาชน
และหน่วยงานภาครฐั สืบเนอ่ื งมาจากภาครฐั มงุ่ ดาเนินการและส่งั การผ่านนโยบายและขอ้ กฎหมาย
เพื่อใหห้ น่วยงานในระดบั พื้นท่ีบงั คับใชก้ บั ประชาชนในพน้ื ที่ ซ่งึ ก่อให้เกดิ ผลกระทบต่อการดารง
ชีพและการอย่อู าศัยทผ่ี ิดกฎหมาย ท้ัง ๆทไ่ี ด้ทากินและอยู่อาศัยมากอ่ นที่ภาครัฐจะเข้ามาบริหาร
จัดการท่ีดิน นาไปสู่การรวมตวั กันของภาคประชาชนเป็นองค์กรภาคประชาชน เครือข่ายภาค
ประชาชนสู่การจดั ต้งั เป็นองคก์ รชุมชนในพ้นื ทต่ี ่าง ๆแถบเทอื กเขาบรรทดั ในเขตจังหวดั พทั ลงุ เพื่อ
เรียกร้องสิทธ์ิและความเป็นธรรมในฐานะของพลเมอื งที่ได้ทากินและอยู่อาศยั มาก่อนการเขา้ มา
บริหารจดั การทีด่ นิ ของภาครัฐ พรอ้ มท้งั ขบั เคลือ่ นแนวคดิ ภาคประชาชนในการบริหารจดั การท่ดี ิน
และแกไ้ ขปัญหาท่ีเกิดข้นึ ในพนื้ ที่

126

ภาพที่ 19 : เขตพืน้ ท่ขี องอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ และพื้นทท่ี บั ซ้อนของตาบลเกาะเต่า
อาเภอป่าพะยอม จงั หวดั พัทลุง

ภาพท่ี 20 : เขตพน้ื ที่ของอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขายา่ และพน้ื ที่ทบั ซ้อนของตาบลลานขอ่ ย
อาเภอป่ าพะยอม จังหวดั พทั ลุง

127

ภาพที่ 21 : เขตพ้นื ที่ของอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ และพื้นท่ีทบั ซอ้ นของตาบลเขาปู่
อาเภอศรีบรรพต จังหวดั พัทลุง

ภาพที่ 22 : เขตพ้นื ทข่ี องอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ และพนื้ ทท่ี ับซอ้ นของตาบลเขายา่
อาเภอศรีบรรพต จงั หวดั พทั ลุง

128

ภาพท่ี 23 : เขตพนื้ ท่ขี องอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่าและพื้นท่ีทบั ซ้อนของตาบลตะแพน
อาเภอศรีบรรพต จังหวดั พทั ลงุ

ภาพท่ี 24 : เขตพื้นทข่ี องอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขายา่ และพื้นท่ีทับซอ้ นของตาบลชุมพล
อาเภอศรีบรรพต จงั หวดั พทั ลุง

129

ภาพท่ี 25 : เขตพน้ื ที่ของอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ พ้นื ท่ีเขตรกั ษาพนั ธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทดั
และพนื้ ทีท่ ับซอ้ นของตาบลลาสินธ์ อาเภอศรีนครินทร์ จังหวดั พทั ลุง

ภาพที่ 26 : เขตพื้นที่ของอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขายา่ พน้ื ที่เขตรักษาพนั ธส์ุ ัตว์ป่าเขาบรรทดั
และพืน้ ที่ทบั ซอ้ นของตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์ จงั หวดั พัทลุง

130

ภาพท่ี 27 : เขตพนื้ ทขี่ องอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่า พ้นื ที่เขตรักษาพนั ธส์ุ ตั ว์ป่าเขาบรรทดั
และพนื้ ที่ทบั ซอ้ นของตาบลคลองเฉลิมอาเภอกงหรา จงั หวดั พัทลุง

ภาพท่ี 28 : เขตพ้ืนทข่ี องอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่า พ้ืนท่ีเขตรักษาพนั ธุส์ ตั ว์ป่าเขาบรรทดั
และพ้ืนที่ทบั ซ้อนของตาบลคลองทรายขาวอาเภอกงหรา จงั หวดั พัทลงุ

131

ภาพท่ี 29 : เขตพน้ื ที่ของอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขาย่า พนื้ ที่เขตรกั ษาพนั ธส์ุ ัตว์ป่าเขาบรรทดั
และพืน้ ที่ทับซอ้ นของตาบลกงหราอาเภอกงหรา จงั หวดั พัทลุง

ภาพท่ี 30 : เขตพ้นื ทข่ี องอุทยานแหง่ ชาติเขาปู่-เขายา่ และพ้นื ทที่ บั ซอ้ นของตาบลสมหวงั
อาเภอกงหรา จังหวดั พทั ลงุ

132

ภาพท่ี 31 : เขตพน้ื ทขี่ องอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขายา่ และพ้ืนทีท่ บั ซ้อนของตาบลชะรัด
อาเภอกงหรา จังหวัดพทั ลงุ

ภาพที่ 32 : เขตพ้นื ท่ีเขตรกั ษาพนั ธสุ์ ตั ว์ป่าเขาบรรทดั และพนื้ ที่ทบั ซอ้ นของตาบลตะโหมด
อาเภอตะโหมด จังหวดั พทั ลงุ

133

ภาพท่ี 33: เขตพน้ื ท่ีเขตรักษาพนั ธ์สุ ัตวป์ ่ าเขาบรรทดั และพื้นท่ที บั ซ้อนของตาบลคลองใหญ่
อาเภอตะโหมด จังหวดั พทั ลุง

ภาพท่ี 34 : เขตพ้นื ที่เขตรักษาพนั ธสุ์ ัตว์ป่าเขาบรรทดั และพืน้ ท่ที บั ซ้อนของตาบลหนองธง
อาเภอป่าบอน จังหวดั พทั ลุง

134

ภาพที่ 35 : เขตพ้นื ท่ีเขตรักษาพนั ธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทดั และพนื้ ที่ทับซ้อนของตาบลทุ่งนารี
อาเภอป่าบอน จังหวดั พทั ลุง

ดว้ ยบริบทของพ้ืนท่ีป่ าอนุรกั ษ์ในแถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจังหวัดพทั ลุงท่ีเปลี่ยนแปลง
ไปก็นาไปสู่การเกิดปัญหาในการบริหารจัดการท่ีดินในพื้นท่ี จากการศึกษาพบว่าการกาหนดพื้นที่เขต
ป่ าสงวน และเขตพื้นท่ีของอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า เดิมน้ันครอบคลุมพ้ืนท่ีตาบลตะแพน
ตาบลเขาปู่และตาบลเกาะเต่า อาเภอควนขนุน ตาบลบ้านนา ตาบลโคกชงาย อาเภอเมืองพัทลุง
จังหวัดพัทลุง แต่ในสภาพปัจจุบนั น้ันครอบคลุมพื้นท่ีตาบลคลองทรายขาว ตาบลคลองเฉลิมและ
ตาบลสมหวัง อ าเภอกงหรา ตาบลชุมพล ตาบลลาสินธ์ุและตาบลบ้านนา อาเภอศรีนครินทร์
ตาบลตะแพนและตาบลเขาปู่ อ าเภอศรีบรรพต และพ้ืนท่ีตาบลเกาะเต่าและตาบลลานข่อย
อาเภอป่ าพะยอม จังหวัดพัทลุง และสาหรับการกาหนดพ้ืนท่ีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัดเดิม
ครอบคลุมพื้นท่ีตาบลบ้านนา ตาบลกงหรา ตาบลคลองเฉลิม อาเภอเมืองพัทลุง ตาบลตะโหมด
อาเภอเขาไชยสน ตาบลป่ าบอน อาเภอปากพะยูน จังหวดั พัทลุง แต่ในสภาพปัจจุบนั น้ันครอบคลมุ พืน้ ท่ี
ตาบลบ้านนาและตาบลลาสินธุ์ อาเภอศรีนครินทร์ ตาบลคลองเฉลิม ตาบลคลองทรายขาว และ
ตาบลกงหราอาเภอกงหราตาบลตะโหมดและตาบลคลองใหญ่ อาเภอตะโหมด และพื้นทีต่ าบลทุ่งนารี
และตาบลหนองธง อาเภอป่าบอน จังหวดั พทั ลงุ

135

ท้งั น้ีสืบเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงไปของบริบทของพื้นท่ีท้ังทางด้านกายภาพและแนวเขต
ทางดา้ นการปกครองนาไปสู่การเกิดปัญหาความขัดแยง้ ด้านท่ีดินทากินและอยู่อาศยั เดิมของประชาชน
เพอื่ แนวเขตของพ้ืนที่ป่ าอนุรกั ษเ์ ดิมทีเ่ คยกาหนดและประกาศตามแผนที่แนบท้ายกฎหมายการกาหนด
เขตพ้นื ทีป่ ่ าอนุรักษน์ ้ันเกิดการทบั ซ้อนกบั ทีท่ ากินและอยู่อาศยั เดมิ ของประชาชน ในขณะเดียวกนั น้ัน
การกาหนดแนวเขตพน้ื ท่ีป่าอนุรกั ษ์พื้นที่แถบเทือกเขาบรรทดั ในเขตจงั หวดั พทั ลุงน้ันจากการศกึ ษา
พบว่ามีการกาหนดให้พน้ื ท่ีบางส่วนเป็นพ้ืนท่ีป่าสงวนและพฒั นามาเป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตวป์ ่ าเขา
บรรทดั และบางส่วนเป็นการกาหนดพน้ื ที่ป่ าสงวนและพัฒนามาเป็นเขตอุทยานแห่งชาตเิ ขาปู่-เขา
ย่าน้นั ไมไ่ ด้ดาเนินการกาหนดและวดั แนวเขตอย่างชัดเจน จงึ นาไปสู่การบริหารจัดการทด่ี ินที่เป็น
ปัญหาและก่อให้เกิดปัญหาความขัดแยง้ ดา้ นที่ดนิ ทากินข้นึ ระหว่างภาครัฐกับภาคประชาชนและ
เครือข่ายองค์กรชุมชน

4.3 การบริหารจัดการท่ีดินทากินในพ้ืนที่ป่ าอนุรักษ์ พื้นที่แถบเทือกเขาบรรทัดในเขต

จังหวัดพัทลุง

สำหรับกำรบริหำรจัดกำรที่ดินทำกนิ ในพ้ืนที่ป่ ำอนุรักษ์ พื้นท่ีแถบเทือกเขำบรรทัดในเขต
จังหวดั พทั ลุงพื้นที่เขตรกั ษำพนั ธส์ุ ัตว์ป่ ำเขำบรรทดั ประกอบไปด้วย 9 ตำบล ในเขต 4 อำเภอ อนั ได้แก่
ตำบลบ้ำนนำและตำบลลำสินธุ์อำเภอศรีนครินทร์ ตำบลคลองเฉลิมตำบลคลองทรำยขำวและตำบลกงหรำ
อำเภอกงหรำ ตำบลตะโหมดและตำบลคลองใหญ่ อำเภอตะโหมด และพื้นท่ีตำบลทุ่งนำรีและ
ตำบลหนองธง อำเภอป่ ำบอน จังหวดั พทั ลุง และพ้ืนท่ีอุทยำนแห่งชำตเิ ขำปู่เขำย่ำประกอบไปด้วย 13
ตำบล ในเขต 4 อำเภอ อันได้แก่ ตำบลคลองทรำยขำว ตำบลคลองเฉลิม ตำบลกงหรำ ตำบลชะรัดและ
ตำบลสมหวงั อำเภอกงหรำตำบลชมุ พล ตำบลลำสินธ์แุ ละตำบลบำ้ นนำอำเภอศรีนครินทร์ ตำบลตะแพน
ตำบลเขำย่ำและตำบลเขำปู่ อ ำเภอศรีบรรพต และพ้ื นที่ ตำบลเกำะเต่ำและต ำบลลำน ข่อย
อำเภอป่ำพะยอม จงั หวดั พทั ลงุ ตำมสภำพของบริบทพ้นื ที่ในปัจจุบนั

จำกกำรวิเครำะห์และสรุปขอ้ มูลจำกผูถ้ ูกสมั ภำษณ์ ผู้เขำ้ ร่วมกำรจดั ประชุมแบบมีส่วนร่วม
และขอ้ มูลเอกสำรท่ีเก่ียวขอ้ งน้ันพบว่ำกำรบริหำรจัดกำรที่ดินทำกินในพ้ืนที่ป่ ำอนุรักษ์ พื้นที่แถบ
เทือกเขำบรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุง ควำมอุดมสมบูรณ์ของเทือกเขำบรรทัดน้ันก็ให้เกิดกำรก่อต้ัง
ชมุ ชนอยู่เรียงรำยไปตำมเชิงเทือกเขำบรรทดั ท่ีสำมำรถเชื่อมต่อระหว่ำงพนื้ ที่ฝ่งั คำบสมุทรอ่ำวไทยและ
คำบสมุทรอันดำมัน จำกหลกั ฐำนทำงประวัติศำสตร์ท่ีคน้ พบในชุมชนต่ำง ๆ ท่ีต้งั อยู่บริเวณเชงิ เทอื กเขำ
บรรทัดน้ันสำมำรถสรุปได้ว่ำหลำยชุมชนเป็ นชุมชนขนำดใหญ่มำต้ังแต่ช่วงกลำงสมัยอยุธยำ
(รำวพุทธศกั รำช 1899 - 2031)เป็นอย่ำงน้อยโดยสำมำรถพิจำรณำถึงควำมเก่ำแกข่ องชุมชนต่ำงได้จำก
อำยุของพระพุทธรูปและวดั ตลอดจนสิ่งของเครื่องใช้ต่ำง ๆ ที่ค้นพบในชุมชน สำหรบั ชุมชนใหม่ที่
เกิดข้ึนก็เป็นผลมำจำกแยกครัวเรือนของประชำชนในชุมชนเดิมที่ขยำยเพิ่มเติม กำรออกมำแสวงหำ
ท่ดี นิ ทำกินเพ่ิมเติมและกำรอพยพเพื่อหนีโรคระบำดต่ำงๆ ที่เกิดข้นึ ในแตล่ ะช่วงของพนื้ ท่ี อีกท้งั อำจจะ
เกิดจำกกำรหลบหนีหลีกภยั จำกศึกสงครำมและเป็นที่ส่องสุมของกลุ่มกองโจรต่ำง ๆ ในอดีต เพรำะ
พื้นที่จังหวัดพทั ลุงถือเป็นพื้นชุมโจร โดยเฉพำะพ้ืนท่ีแถบเทือกเขำบรรทดั ในเขตจังหวัดพัทลุงก็ต้อง
กลับกลำยเป็นที่ส่องสุ่มและท่พี กั ของกลุ่มโจรกองต่ำง ๆ กำรเข้ำมำต้ังถิ่นฐำนของชุมชนแถบเทอื กเขำ
บรรทัดในเขตจังหวดั พัทลุงในอดีตน้ันประชำชนเข้ำมำทำกำรแผ้วถำงพื้นท่ีป่ ำไม้ซ่ึงมีควำมอุดม
สมบรู ณ์เป็นลกั ษณะของผืนป่ ำท่ีอุดมไปด้วยพนั ธ์พืชและสัตว์ป่ ำ กำรแผว้ ถำงพื้นที่ป่ ำไมก้ ็เผ่ือจับจอง
ท่ีดินทำไร่ปลูกข้ำวไร่และปลูกพืชผักจำพวกเผือก มัน แตงไร่ ถ่ัวไร่และพืชผักเพ่ือยังชีพ ซ่ึงมี
จดุ มุ่งหมำยเพียงเพือ่ ทำไร่ปลูกข้ำวและปลูกผักในกำรยงั ชีพในพื้นทไี่ มก่ วำ้ งมำกนัก โดยมกี ำรทำไร่อยู่
ไม่เกิน 3 ปี และไมค่ ำนึงถึงกำรจบั จองครอบครองในท่ีดิน ซ่ึงเม่ือมีกำรเก็บเกี่ยวผลผลิตกำรเกษตรท่ีได้