ดอกไม้ใกล้หมอน

ดอกไม้รวมบทกลอน ใกล้หมอน

นภาลัย (ฤกษช์ นะ) สวุ รรณธาดา

ชือ่ หนังสือ: ดอกไม้ใกล้หมอน
ชือ่ ผู้เขียน: นภาลยั (ฤกษ์ชนะ) สุวรรณธาดา
ISBN 978-616-348-328-7

หนงั สือได้รบั รางวัลจากคณะกรรมการพฒั นาหนงั สือแหง่ ชาติ พ.ศ. 2531
พิมพ์คร้ังที่ 9 พ.ศ. 2561

บรรณาธิการ: ชมพร เพชรอนนั ตก์ ุล
ภาพเขียน: ววิ ฒั น์ ณ พัทลงุ

สถานที่พิมพ:์ บริษัท เอเชีย ดิจติ อลการพิมพ์ จากดั
21/19 - 20 ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว
เขตจตจุ กั ร กรงุ เทพ ฯ 10900

ติดตอ่ ส่งั ซือ้ ได้ที่: รองศาสตราจารย์นภาลัย สุวรรณธาดา
50/335 ซอย C9 ถ.บอนด์สตรีท เมืองทองธานี
ต.บางพดู อ.ปากเกรด็ จ.นนทบุรี 11120
E-mail: [email protected]

ราคา 199 บาท

๒ | ดอกไม้ใกล้หมอน

แล้วก็ถึงคร้ังท่ีเก้า

วนั หน่งึ ชมพร เพชรอนันตก์ ลุ รองผู้อานวยการสถาบันสุนทรภู่
และบรรณาธกิ ารดอกไม้ใกลห้ มอนครั้งหลัง ๆ ได้ปรารภว่า ปี ๒๕๖๑ น้ี
จะครบ ๓๐ ปีที่พมิ พ์มาแลว้ ฟังแลว้ ก็ตกใจ ไม่นา่ เชื่อว่า วันเวลาจะผ่าน
ไปเร็วขนาดนน้ั

“ดอกไม้ใกล้หมอน” พิมพ์คร้ังแรกเมื่อปี ๒๕๓๑ เมื่อได้รับ
พระราชทานรางวลั จากสมเด็จพระเทพรัตน์ ฯ จึงมีสานักพิมพ์มาขอซื้อ
ลิขสิทธ์ิไปพิมพ์อีกหลายคร้ัง คร้ังแรกนั้นพิมพ์เมื่อผู้เขียนอายุ ๔๕ ปี
หลงั จากเขียนกลอนสะสมไว้กวา่ ๒๕ ปี ห่างเหินวงการกลอนไป ๑๐ ปี
ที่ไปสอนหนังสืออยู่เกาหลี กลับมาอยู่ มสธ. หลายปี จึงได้คิดรวม
กลอนเลม่ แรก คณุ ประยอม ซองทอง นักกลอนที่ผู้เขียนรักเคารพที่สุด
ได้ตั้งชื่อหนังสือและเขียนคานิยมให้ ถือเป็นต้นกาเนิดหนังสือกลอน
ของผู้เขยี น พระคุณน้จี ะจารึกอยู่ในหัวใจตลอดท้ังชีวติ

หลงั จากน้ันก็มีหนงั สอื กลอนของตนเองตามมาอีก ๖ เล่ม เล่ม
ท้ายสุดคือ “ร่ายฟ้าแรฝัน” แต่เล่มที่คนส่วนใหญ่รู้จักและขายดีที่สุด
คือ “ดอกไม้ใกล้หมอน” ซึ่งพิมพ์ทุกครั้งเกินพันเล่ม ครั้งน้ีเป็นครั้งที่ ๙
บรรลคุ วามฝันที่จะได้อัญเชิญเลขมงคลนมี้ าอยู่เหนือเกล้า ฯ

กลอนในหนังสอื “ดอกไม้ใกลห้ มอน” เป็นที่จดจากันมาเนิ่นนาน
อาทิ เพลงชาติ วันเกิด และมีการนาบทกลอนไปเผยแพร่ทางส่ือต่าง ๆ

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓

อย่างต่อเน่ืองตลอดมา แม้เล่มอื่น ๆ ที่ผู้เขียนคิดว่าดีกว่า และได้รับ
พระราชทานรางวัลอีกหลายเลม่ ก็ตาม แต่ยงั ไม่ขายดเี ท่าเล่มแรก อาจ
เหมือน “รกั ครั้งแรก” ที่คนมักประทับใจก็เป็นได้ แฟนพันธุ์แท้หลายคน
ซือ้ เก็บสะสมไว้ครบทกุ ปก

ขอขอบคุณสถาบันสุนทรภู่ และสาขาวิชาการสอนภาษาไทย
คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ร่วมกันจัดงาน “๓๐ ปี
รวมใจ แดด่ อกไม้ใกลห้ มอน” ในวันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ ซึ่งใกล้กับ
วนั ทีผ่ ู้เขียนจะอายุครบ ๗๕ ปี ถือเป็นมงคลวาระที่ดอกไม้ใกล้หมอน
ฉบบั พิมพ์คร้ังทีเ่ ก้า จะออกมาทกั ทายผู้ร่วมงาน พร้อมกับ “ดอกไม้ -
ใกล้มิตร” และ “ร่ายฟ้าแรฝนั ”

ขอบคุณผู้อ่าน และผู้เป็นกาลังใจให้ผลิตผลงานทุกคน ทุกเล่ม
ขอกุศลเจตนาจงดลบันดาลให้ชีวิตของท่านหอมหวานปานดอกไม้
อบอวลดว้ ยความดีและคนดีรอบตวั ช่ัวกาลนาน 

นภาลัย (ฤกษ์ชนะ) สวุ รรณธาดา
พฤศจกิ ายน ๒๕๖๑

๔ | ดอกไม้ใกล้หมอน

พูดจาภาษาดอกไม้

เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๒ สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง ๔ บางขุนพรหม
มีรายการส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมไทย ชื่อ ลับแลกลอนสด โดยคุณ
จานง รังสิกุล หัวหน้าฝ่ายจัดรายการ มุ่งหมายจะให้มีการฟื้นฟูการ
ละเล่นกลอนสดขึ้น รายการน้ีได้รับความสนใจจากผู้ชมมากและส่ิงที่
เปน็ ผลตามมาอย่างสาคัญคือ การที่ได้ค้นพบว่าคนที่มีความสามารถ
เชิงกวีของสังคมเรานั้น เป็นใครอยู่ที่ไหนกันบ้าง กวีเหลา่ น้ันได้เผยตัวสู่
สาธารณชนมาแสดงปฏิภาณกวีโวหาร และมีโอกาสพบปะสังสรรค์กัน
เปน็ จดุ เร่งให้เกิดมีการรวมกลมุ่ ขึ้นมา

ชมรมนักกลอน เป็นกลมุ่ หนง่ึ ที่เกิดจากการรวมตัวของนักกลอน
หนมุ่ สาว ๑๔ คน ทีก่ าลงั โด่งดังในยุคน้ัน เมื่อ ๔ ตุลาคม ๒๕๐๒ และ
หลังจากนนั้ ก็เกิดการรวมตัวเปน็ กลมุ่ ย่อย ๆ ตามท้องถิ่นตา่ ง ๆ ตามมา

แต่กลุ่มทีเ่ กิดตอ่ มาตามสถาบนั การศึกษา นับเป็นกลุ่มที่มีการ
ทางานค่อนข้างได้ผล กลุ่มที่เกิดตามสถาบันการศึกษาน้ีเรียกกันว่า
ชุมนมุ วรรณศิลป์ จากชุมนุมแรกที่เกิด ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ตน้ พ.ศ. ๒๕๐๕ นนั้ นับเปน็ ปึกแผ่นมานานที่สุด คู่กับชุมนุมวรรณศิลป์
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ซึ่งเกิดมาในวาระทีใ่ กล้เคียงกัน

ชมุ นุมวรรณศิลป์ นับว่ามีคุณูปการอย่างมากต่อวงการกาพย์
กลอนไทยช่วงทศวรรษ พ.ศ. ๒๕๐๕ – ๒๕๑๕ ทาให้คนมีฝีมือได้แสดง

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๕

ฝีมือ เพราะมีโอกาสและสนามแสดง มีการแข่งขันระหว่างสถาบัน
ระหว่างคณะ ระหว่างชุมชน ทาให้เกิดการต่ืนตัว มีการฝึกปรือให้
ชานาญ ผลงานของชุมนุมวรรณศิลป์ ผลิตดอกออกผลเป็นคนเด่น ๆ
ในปัจจุบัน หน่ึงในจานวนน้ันคือ นภาลัย ฤกษ์ชนะ เลขานุการ
ชุมนุมวรรณศิลป์จุฬา ฯ ในปีแรกตั้ง รองประธานและประธานชุมนุม
ในปีถัด ๆ มา แม้ข้าพเจ้าจะจากจุฬา ฯ และวงการไปอยู่ชายแดน
ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๐๓ - ๒๕๑๒ แต่กไ็ ม่ห่างเหินเกินไปที่จะได้ทราบว่า
นภาลัย ฤกษ์ชนะ มีกลอนดี ๆ ออกมาอย่างสม่าเสมอ ข้าพเจ้าเคยบอก
เพื่อนที่ได้อ่านกลอนของเธอเป็นคนแรก ๆ ว่า กลอนของเธอ ๑๐ ชิ้น
จะมีทีช่ อบไม่มากอยู่สกั ชนิ้ สองชนิ้

ทีข่ ้าพเจ้ากล่าวเช่นนนั้ เพราะอาศัยหลกั เกณฑ์ในการพิจารณา
ในใจอย่างนอ้ ย ๕ ประการคือ

ประการที่หน่ึง บทกลอนที่ดีนั้นควรถูกต้องตามฉันทลักษณ์
ไม่ว่าจะแต่งเป็นคาประพันธ์ชนิดใด ถ้าเราสามารถเรียงร้อยถ้อยคา
อันงดงาม ได้ความหมายดี ๆ ลงในกรอบฉันทลักษณ์อันเป็นแบบแผน
ที่ดีนั้นได้ ผู้รจนาบทกลอนน้ันจึงจะนับว่าเป็นผู้มีฝีมือควรค่าแก่การ
ยกย่องเป็น “กวี” แต่ทั้งนต้ี อ้ งประกอบดว้ ยลักษณะอืน่ ๆ อีกคือ

ประการที่สอง ใจความหรือเน้ือหาของเรื่องที่ผู้เขียนมุ่งหมาย
จะส่ือถึงผู้อ่านน้ันต้องดีเด่น ชัดเจน มีจุดมุ่งหมายสร้างสรรค์ดีงาม
แม้วา่ สิง่ ที่กลา่ วถงึ นน้ั อาจเป็นเรื่องของความสกปรก โสมม เลวทราม
น่ารังเกียจ ฯลฯ แต่การแสดงออกต้องมีจุดมุ่งหมายที่จะชี้ให้เกิด
ความคิดในเชิงสร้างสรรค์ในทางดีงาม หรือขจัดส่ิงไม่ดีไม่งามนั้นเสีย
นอกจากน้ันยังตอ้ งมี...

๖ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ประการที่สาม ถ้อยคาตอ้ งดเี ดน่ การเลอื กใช้ถอ้ ยคาให้ตรงกับ
สภาวะ – บรรยากาศ – อารมณ์ของเรื่องที่กล่าวถึง ต้องเป็นไปอย่าง
ประณีต คาทกุ คามีความหมายเหมาะกับเน้ือหาตรงนั้น เช่น คาอย่างไร
เหมาะทีจ่ ะใช้กบั การบรรยาย – การพรรณนา – การสาธก หรือใช้ตรง
กับอารมณ์อ่อนหวาน – งดงาม – โกรธ – เกลียด – กระแทกกระท้ัน –
ประชดประชัน – ขัน – อาลัยอาวรณ์ – สะเทือนใจ – ซาบซึ้ง – สร้าง
ภาพพจน์ ฯลฯ การใช้ถ้อยคานั้นถ้าไม่ถูกจังหวะจะโคนแล้วก็เหมือน
เอาแก้วกองลงไปเป็น “กอง ๆ” มิใช่การร้อยกรองอย่างทีเ่ รียกกนั

ประการทีส่ ี่ สานวนโวหารตอ้ งลกึ ซึ้งกินใจ การเขียนอะไรง่าย ๆ
อย่างที่ใคร ๆ ก็เขียนก็พูดกันน้ัน จะทาให้บทกลอน (หรือแม้แต่
ความเรียงร้อยแก้ว) ไม่เป็นที่ “ทึ่ง” ชวนประทับใจใคร ๆ แต่อย่างใด
ตรงข้ามผู้ที่มีสานวนโวหารงดงามลึกซึ้ง มักจะสร้างความประทับใจ
แก่ผู้อ่านได้มาก

ประการที่ห้า ที่ไม่ควรขาดคือ อารมณ์สะเทือนใจ ส่ิงน้ีเป็นส่ิง
ทีส่ ร้างกนั ยาก แต่กวมี ักมองเห็นจุดลกึ ๆ ทีค่ นทั่ว ๆ ไปมองไม่เห็น ถ้า
สามารถหยิบเอาจุดที่อยู่ลึก ๆ นั้นออกมา หาคาดี ๆ ประจงเรียงร้อย
ถ้อยคางาม ๆ นั้นลงไปในบทกลอนได้ บทกวีน้ันก็จะประทับใจ คนอ่าน
เกิดอารมณ์สะเทือนใจ ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์รัก – หวาน – ทุกข์ – ขม –
เศร้า – สขุ – นอ้ ยใจ – เสยี ใจ – ปลาบปล้ืมใจ – ลิงโลด – อหังการ ฯลฯ
อารมณ์สะเทือนใจคือไม้ตายอันยากที่ใคร ๆ จะทาได้เท่าเทียมกัน
คนมีฝีมือเท่านน้ั ที่จะมองเหน็ และประจลุ งไปในบทกลอนได้พอเหมาะ
พอดี โดยเฉพาะในตอนท้าย ๆ ของบทประพันธ์ที่จะกระชากใจผู้อ่าน
ให้หวิวตามด้วยความรู้สึก “ลกึ ๆ”

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๗

ลองประเมินคุณค่าบทกลอนด้วยหลักในใจ ๕ ประการน้ีกับ
บทกลอนของนภาลัย (ฤกษ์ชนะ) สุวรรณธาดา ท่านคงจะเห็นด้วยกับ
ขา้ พเจ้าวา่ เธอมีวรรคทองที่ใคร ๆ จดจาได้มากมาย หากจะขีดเส้นใต้
ก็คงเปรอะไปทั้งหนา้

ขา้ พเจ้าหวังว่า ท่านจะได้กลิน่ หอมรื่นของ “ดอกไม้ใกล้หมอน”
ไม่น้อยกว่าขา้ พเจ้า ซึ่งจดจากล่ินน้ีมานานแสนนาน และจะจาไปอีก
นานเท่านาน...

ประยอม ซองทอง
นายกสโมสรสยามวรรณศิลป์คนแรก
และศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ๒๕๔๗

๘ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เพ่ือ ขวัญ - ขล่ยุ
ผู้ปลูกดอกไม้ในหวั ใจแม่
และเพอื่ ดมี าร์ก - เฟนนิก
ผเู้ ปน็ ความรักอันท่วมทน้

ในหัวใจของยา่

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๙

สารบัญ

 ดอกไมใ้ กลห้ มอน ๑๔ เพลิงชมพู ๕๒
ใยรกั ๑๖ ศักดิแ์ ละสทิ ธ์ิ ๕๔
ดอกปีบ ๑๘ เหรียญ-ตรา ๕๖
ศรีตรงั ๒๐ เทียน ๕๘
ดอกเขม็ สีชมพู ๒๒
จากลานปาริชาต ๒๔  พอ่ -แม่-ลกู ๖๒
พทุ ธชาด ๒๖ ใจโจร ๖๔
ดอกไม้ในความมืด ความผิดของพ่อ ๖๖
พิมพ์พ่อ ๖๘
 ชาติ – ศาสนา ๓๐ แม่ ๗๐
เพลงชาติ ๓๒ ชีวติ หวาน ๗๒
เข้าพรรษา ๓๕ วนั เกิด ๗๔
เสยี งกระซิบจากฮนั กัง ๓๗ แม่ซือ้
จากฮันกังถึงเจ้าพระยา ๓๙ ๗๘
หนาวคิดถึง ๔๑  โลกทรรศน์ ๘๐
สวนธรรม ร้อนกับเยน็ ๘๒
นะ ๘๔
 ครู – บัณฑติ ๔๖ แด่...มาลยั ๘๖
หนโี รงเรียน ๔๘ ไม่บ้ากเ็ มา ๘๘
อีกสามปี ๕๐ คร้ังเดียว
บณั ฑิต แต่งงาน

๑๐ | ดอกไม้ใกล้หมอน

บวั ใต้นา้ ๙๐ เพลงซอ ๑๓๐
น้าตกสาริกา ๙๒
ฉันไม่ได้ “เขยี นกวี” นะ ๙๔ สาหรบั คนที่มีความหลัง ๑๓๒
จากหน้าต่างรถไฟ ๙๖
ที่สถานรี ถไฟ ๙๘ นักธุรกิจทีร่ กั ๑๓๔

ลา ๑๓๖

สะใจ ๑๓๘

 ความรัก ฝาก ๑๔๐
แก้แค้น
ตาย ๑๐๒ จนั ทร์เจ้าขา ๑๔๒
ทางผ่าน ๑๐๔
เสียดาย ๑๐๖ นา้ กับฟ้า ๑๔๔
สมน้าหน้า ๑๐๘
คิดถึง ๑๑๐  ภาษา
เรามีสิทธ์ิ ๑๑๒
เพลงเก่าทวี่ ังตะไคร้ ๑๑๔ ๒๐๐ ปี รตั นโกสินทร์ ๑๔๘
เพราะอารมณ์ ๑๑๖
โลกของเรา ๑๑๘ ลายสอื ไทย ๑๕๐
พรุ่งนี้ ๑๒๐
โลกทีค่ ้นไม่พบ ๑๒๒ วิวฒั นาการของภาษา ๑๕๒
ขอเพียงแค่น้ี ๑๒๔
บ้าน ๑๒๖ สมัยพระนารายณ์มหาราช ๑๕๓
๑๒๘
สมัยรัตนโกสินทร์ ๑๕๕

ภาษาศาสตร์ ๑๖๐

ความสาคญั ของภาษาไทย ๑๖๓

ลักษณะของภาษาไทย ๑๖๕

บทสง่ ท้าย ๑๖๗

 ประวตั ิผูเ้ ขียน ๑๖๘

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๑๑

๑๒ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ดอกไม้ใกลห้ มอน

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๑๓

ใยรกั

บุปผาหนึง่ ซ้ึงทรวงสีมว่ งขาว
ร้อยให้ยาวโยงอบุ ะแสนสะสวย
บชู าพระ ประดับกับเกล้ามวย
ช่างแชม่ ช้อยห้อยย้วยเยน็ เยน็ ตา

ท้ังหญงิ ชายหมายค่าผกานี้
ว่าสง่ ศรีสูงศักด์เิ ปน็ หนกั หนา
ด้นิ จะเดด็ มาดอมย้อมชีวา
นามมาลา ดอกรัก จาหลักใจ

มี ยางรกั ไหลหลอ่ เล้ยี งช่อช่นื
ให้รกั รื่นโลมจิตพิสมัย
ยางสขี าวบริสุทธิ์ดจุ หทัย
ขาวกระไรเมื่อรกั เริ่มเจิมกมล

๑๔ | ดอกไม้ใกล้หมอน

มีสิ่งหนึง่ ซง่ึ ใครมักไม่เห็น
ดว้ ยมันเร้นสีรบั กลนื กับต้น
ถ้าแม้นใครได้เห็นเปน็ มงคล
นนั่ คือ ผลรกั เรียวสีเขียวคลมุ

เด็ดผลรักมาแยกน่าแปลกหนอ
ขาวลออเสน้ ละเอียดเบียดเป็นกลุ่ม
คือ ใยรัก มากหลายเป็นสายรุม
นุ่นแสนนุ่มเนียนลา้ กว่าสาลี

ดอกรักทีเ่ ธอให้ซึ้งใจแสน
ขอตอบแทนดว้ ยใยรกั เป็นสกั ขี
เผือ่ ดอกรักโรยร้างยางไมม่ ี
ใยรกั นจ้ี ักได้เหนย่ี วใจเรา
๒๕๒๕

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๑๕

ดอกปีบ

ลาต้นแข็งแกร่งเพียงจะเคียงฟ้า
แผ่สาขากิ่งใบใหญก่ ว้างขวาง
แตด่ อกเอ๋ยดอกปีบเจ้ากลีบบาง
ไมส่ มร่างสงู ใหญ่กระไรเลย

กลางดนิ แดงแรงร้อนอ่อนระโหย
กลีบเจ้าโปรยสดู่ นิ กลน่ิ ระเหย
ครน้ั สายฝนหลน่ รินให้ดนิ เชย
ปีบเจ้าเอ๋ยหลน่ ตามเมื่อยามเย็น

แม้ต้นใหญ่ไพศาลสักปานไหน
แตห่ วั ใจอบั เฉาเขาไม่เหน็
แม้กิ่งแขง็ แกร่งกลา้ ท้าลาเค็ญ
แตซ่ ่อนเรน้ กลีบอ่อนถอนหายใจ

๑๖ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เมือ่ ดอกปีบโปรยมาตรงหนา้ ตา่ ง
เธอคิดอย่างฉนั คิดสกั นิดไหม
วา่ ดอกปีบกลีบเปือ้ นนีเ้ หมือนใคร
ความยิ่งใหญ่น้นั ซ่อนความออ่ นแอ
เก็บดอกปีบกลีบบางไว้ข้างหมอน
ประคองช้อนช่อนอ้ ยลบรอยแผล
ความเจ็บปวด ชอกช้า ความพ่ายแพ้
คงมีแต่สองเราทีเ่ ข้าใจ
๒๕๒๖

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๑๗

ศรตี รงั

ศรีตรัง...
ดอกสะพรั่งเป็นพวงม่วงไสว
งามเกสรอ่อนหวานทั้งก้านใบ
กลีบใสใสสี่แฉกงามแปลกตา

เพียงลมพล้วิ ผิวแผ่วกลบี แก้วเกลื่อน
ตรงหน้าเรอื น ชวน เชิญเพลนิ หนกั หนา
ดังชอ่ ฟ้ามาสพู่ สุธา
ชะลอฟา้ ฝากเคียงในเวียงวงั

โอศ้ รตี รังมาลีศรเี มืองใต้
ประทบั ใจยามยลเหมือนมนต์ขลัง
โอ้ศรตี รงั ศรกี มลของคนตรงั
เมืองคนดงั คนดีมีน้าใจ

๑๘ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เมืองที่มรี อยยิม้ อยู่พริม้ หน้า
มีวาจาต้อนรับไม่ขับไส
มีทุ่งนาป่ากว้างสวนยางไทย
เปน็ หนึง่ ในทกั ษิณถน่ิ แดนทอง
เก็บศรีตรงั วางไว้ใกล้ใกลห้ มอน
ยามจะนอนแนบใจให้คลายหมอง
ฝากอาลัยฝากรักฝากคากรอง
จากใจของคนที.่ ..รักศรตี รงั
๒๕๒๖

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๑๙

ดอกเข็มสีชมพู

ดอกเข็มสีชมพู...
เจ้าบานอยไู่ กลไกลใครจะเห็น
กลีบละเอียดเบียดอ่อนดงั ซ่อนเรน้
ไมอ่ วดเดน่ แดงเข้มเหมือนเข็มแดง

กลีบทั้งสีส่ ีชมพูดูอ่อนหวาน
แตก่ ล้าหาญท้าตะวันไมห่ วัน่ แสง
ไมเ่ คยรอนอ่อนล้มแม้ลมแรง
ดนิ ระแหงเป็นผงยังคงทน

ดอกเข็มสีชมพู...
เจ้าจะอยู่อยา่ งนีอ้ ีกกี่ฝน
เมือ่ ดนิ แดงแล้งไร้น้าใจคน
จะผจญแตช่ ้าและลาเคญ็

๒๐ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ถึงเข้มแขง็ แกร่งกลา้ กว่าเขาอืน่
ความขมขื่นซ่อนไว้มิให้เห็น
แตค่ วามทกุ ขร์ ุกไลอ่ ยู่ไม่เว้น
ย่อมรเู้ ย็นรู้ร้อนรู้อ่อนใจ

เรากเ็ ป็นเช่นเจา้ เราจึงรู้
ถึงยิม้ ส้แู ล้วก็ตอ้ งแอบรอ้ งไห้
ไมม่ ีเพือ่ น ไมม่ ีพี่ ไมม่ ีใคร
เก็บความนัยเงียบงาไมร่ า่ รอ้ ง

มาพบเข็มดอกหนึ่งจงึ ซงึ้ จิต
เปน็ เขม็ ทิศนาทางให้ห่างหมอง
ความเข้าใจลา้ ลึกเมื่อตรึกตรอง
เหมือนพบพ้องแสนหวานมานานเนา

เก็บเขม็ น้อยค่อยวางไว้ขา้ งหมอน
ประคองช้อนเชญิ ไว้มิให้เฉา
เมื่อดอกเข็มบานในหวั ใจเรา
โลกทีเ่ ศร้าบัดนี้...สชี มพู
๒๕๒๙

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๒๑

จากลานปาริชาต

สีเขียวเขม้ เตม็ ใบใสและสด
สีทองหยดหยาดเนน้ ทุกเส้นสาย
มรกตแกมทองดูผ่องพราย
ทองหลางลายร้ัวมหาสถาบนั

เมือ่ ลมหนาวพราวพดั กก็ วดั กง่ิ
สลัดท้ิงทุกใบมิไหวหวน่ั
เจ้ายืนหยัดอดทนจนวนั น้ัน
ช่อสวรรค์ปาริชาตดาษดา

เปรยี บชวี ิตบณั ฑิตไมผ่ ิดแผก
จากวันแรกทีเ่ ราเข้าศึกษา
สลัดสุขทุกอย่างกางตารา
ปรญิ ญาจึงไดช้ มสมดังใจ

๒๒ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เราพบกันลานฟ้าปาริชาต
เมือ่ ได้กลิ่นก็อาจราลกึ ได้
แว่วแว่วเพลง เขียวทองผ่องอาไพ
สโุ ขทยั สามัคคี มีพลัง

จนถึง วนั อาลา น้าตาหยด
ราลกึ รสอาลยั ในความหลัง
ลมื ตาตืน่ สะอื้นหาพะว้าพะวัง
ภาพทีช่ งั แตช่ ัด คือปัจจบุ ัน

ทั้งเหน็ดเหนื่อยเมือ่ ยล้าในอาชีพ
ทั้งเร่งรีบยือ้ แยง่ และแข่งขัน
ปรญิ ญากีใ่ บ ช่วยไมท่ ัน
เราบากบั่นยากเหลอื นีเ้ พื่อใคร

ดอกไมบ้ านลานฟ้าปารชิ าต
เหงือ่ ทุกหยาดบัณฑิตอทุ ิศให้
เพื่อทกุ คนดอกไม้บานลานหวั ใจ
สงั คมไทยทกุ ข์ท้อ...เขารอเรา
๒๕๓๐

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๒๓

พทุ ธชาด

เมื่อตะวนั ฉานฉายบ่ายวันหนึ่ง
ความซาบซึง้ อ่อนหวานกฉ็ านฉาย
กลบความแรงแสงร้อนให้ผ่อนคลาย
ใบไม้ร่ายเพลงร่าระบาใบ

ปลาสเี งินเพลนิ เหยือ่ เมือ่ โปรยป้อน
เกล็ดสะท้อนแสงรวียิ่งสีใส
แตท่ ีง่ ามยามสะท้อนอ่อนละไม
คือตาใครทีต่ ้องหลบเมื่อสบตา

โน่นแนะ่ ไมโ้ กสนปะปนสี
พบคนดดี ว้ ยกศุ ลดลหนกั หนา
เขม็ ชมพูดูเดน่ กว่าเหน็ มา
งามเพราะว่ามีใครชวนให้มอง

๒๔ | ดอกไม้ใกล้หมอน

พทุ ธชาด...วาสนาได้มาเห็น
ดงั นา้ เยน็ ชโลมใจที่ไหม้หมอง
อยากเก็บดอกน้อยน้อยมาร้อยกรอง
ประจงคลอ้ งหัวใจใครคนนน้ั

คนที่มหี วั ใจใสสะอาด
เปรยี บประดุจพุทธชาดช่อสวรรค์
คนทีม่ นี ้าใจจะให้กัน
ในโลกอนั แล้งร้อนจนอ่อนใจ

ตะวนั รอนอ่อนฉายเมื่อบ่ายคล้อย
หัวใจพลอยรอนรอนให้อ่อนไหว
พุทธชาดกลิน่ รา่ มาราไร
หอมอยู่ในความฝนั เท่านั้นเอง...
๒๕๓๑

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๒๕

ดอกไม้ในความมืด

เมือ่ บหุ งาบาหลี คลี่กลบี แก้ว
สว่างแพรวแต้มสีราตรีศิลป์
ดังช่อดาววาวระยับประดบั ดิน
หอมรินรินเย็นระรื่นชืน่ อุรา

ชมนาด สขี าวกลน่ิ ข้าวใหม่
หอมไกลไกลกิง่ ทอดยอดพฤกษา
เหมือนท้าทายไกวยอ้ ยห้อยระย้า
อยากจะคว้าก็ได้แต่ชะแง้งัน

ดอก ราตรี คลีบ่ านบนลานหญา้
ปรารถนาคลี่บานบนลานฝนั
ชอ่ แฉลม้ แยม้ ผลิ มะลิวัลย์
ถึงฝ่าฟันหรอื จะชมได้สมใจ

๒๖ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ชมแตก่ ลิ่น ดอกโมก เมื่อโศกเศร้า
มนุษยเ์ ราจะเดนิ ทางไปขา้ งไหน
ในความมืดยืดยาวเราก้าวไป
ใครเลา่ ใครเขาจะมาเอือ้ อาทร
เพียง พะยอม หอมเยน็ มาเปน็ เพื่อน
เหมือนให้เรอื นให้รักให้พักผ่อน
ในความมืดคืนนีจ้ ึงมพี ร
ให้คนจรเดนิ มุ่งสู่พรุ่งนี้
๒๕๓๑

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๒๗

๒๘ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ชาติ - ศาสนา

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๒๙

เพลงชาติ

ธงชาติไทยไกวกวัดสะบดั พล้วิ
แลริว้ ร้ิวสลบั งามเป็นสามสี
ผ้าผืนน้อยบางเบาเพียงเท่านี้
แตเ่ ปน็ ที่รวมชวี ิตและจิตใจ

ชนรุ่นเยาว์ยืนเรียบระเบียบแถว
ดวงตาแน่วนิง่ ตรงธงไสว
“ประเทศไทยรวมเลอื ดเนอื้ ชาติเช้อื ไทย”
ฟงั คราวใดเลอื ดซ่านพลา่ นท้ังทรวง

ผืนแผ่นดนิ ถิน่ นีท้ ี่พานัก
เราแสนรักและแสนจะแหนหวง
แผ่นดนิ ไทยไทยต้องครองทั้งปวง
ชีพไมล่ ว่ งใครอยา่ ลา้ มาย่ายี

๓๐ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เธอร้องเพลงชาติไทยม่ันใจเหลอื
พลชี ีพเพื่อชาติที่รกั ทรงศักดิศ์ รี
เพลงกระหึม่ กอ้ งฟ้ากอ้ งธาตรี
แม้ไพรีได้ฟงั ยังถอนใจ

แตส่ ่งิ หนึ่งซ่งึ ไทยร้าวใจเหลอื
คือเลอื ดเนอื้ เป็นหนอนคอยบ่อนไส้
บ้างหากินบนน้าตาประชาไทย
บ้างฝักใฝล่ ทั ธชิ ัว่ น่ากลัวเกรง

ทุกวันน้ีศึกไกลยังไม่ห่วง
แต่หวั่นทรวงศึกใกล้ไล่ข่มเหง
ถ้าคนไทยหันมาฆ่ากันเอง
จะร้องเพลงชาติไทยให้ใครฟัง
๒๕๑๐

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓๑

เข้าพรรษา

พระจันทรเ์ พ็ญเด่นสรวงด่ังดวงแก้ว
พรุ่งนแี้ ล้วจะเปน็ วันเข้าพรรษา
ราตรีนีอ้ าสาฬหบูชา
วนั ปฐมเทศนาน่าจดจา

ธมั มจกั กปั ปวัตนสูตร
ได้ดึงดูดดวงใจให้ด่มื ด่า
อญั ญาโกณฑัญญะประจกั ษ์ธรรม
สบิ ห้าคา่ เดอื นแปดแวดจนั ทร

วิสาขะ สาคัญวันพทุ ธะ
วนั มาฆะ วันพระธรรมคาส่ังสอน
อาสาฬหะ วันพระสงฆ์ทรงศีลพร
ครบบวรไตรรัตน์แต่บดั ดล

๓๒ | ดอกไม้ใกล้หมอน

แว่วเสยี งสวดจากวดั ถัดจากบ้าน
อธิษฐานจาพรรษาในหน้าฝน
แม้บาลที ีฟ่ งั เรายงั จน
แตเ่ สยี งมนต์จบั จิตให้คิดตาม

เห็นสงฆ์ฝ่าฝนพราโปรดสา่ สัตว์
ยินพระพุทธดารสั บัญญัติห้าม
ในวัสสาอย่าค้างห่างอาราม
เดอื ดร้อนยามยา่ นาข้าวกลา้ ตาย

เสยี งสวดแซงแปรง่ บ้างบางขณะ
นวกะยงั มคิ ล่องท่องแลว้ หาย
นึกวนั ก่อนตอนเป็นนาคกระดากอาย
แทบจะขายหน้าวันบรรพชา

กว่าเสรจ็ การขานนาคยากไฉน
ท่องไมไ่ ด้ยิง่ สะทกตกประหม่า
ออกจากโบสถพ์ อดพี บสกี า
ต้องหลบตาแลต่าอย่างจาใจ

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓๓

อีกสามเดอื นแตร่ ุ่งวนั พรุ่งนี้
ละโลกทีท่ ุกข์โศกสู่โลกใหม่
บวชให้ผู้มีพระคุณอุ่นหทัย
และบวชให้ความดีในชีวิต

ผู้ทีเ่ ป็นฆราวาสอาจหวังว่า
ถือศีลห้าสามเดอื นหมั่นเตือนจิต
บ้างถอื ศีลข้อห้าสุราฤทธิ์
ปีหนึง่ ติดด่มื เหลา้ เพียงเก้าเดอื น

เสยี งสวดสิน้ กังวานไปนานแล้ว
ดวงโคมแก้วค่อยค่อยลอยลบั เลื่อน
แสงไรไรใกลเ้ วลาอษุ าเยือน
กเ็ หมือนเหมอื นทกุ วนั ทีผ่ ่านมา

ดวงตะวันจนั ทราในราศี
ใชจ่ ะมีแต่วันเข้าพรรษา
เฉกความช่ัวความดีในชวี า
ทาเมื่อนเ้ี มือ่ หน้าคา่ เทา่ กนั
๒๕๑๓

๓๔ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เสยี งกระซิบจากฮนั กงั

ลดเล้ยี วหลากจากที่เกาหลเี หนือ
งดงามเหลอื คือลา แม่น้าฮ่นั
จากเขาเพชรสง่าคร้ึม คึมกงั ซนั
ปันมนุ จอม หรือจะกั้นธารหทัย

ยังไหลซ่านผ่านไปไม่หยดุ ยั้ง
จนถึงฝั่งธรณีเกาหลใี ต้
สดุ ส้นิ ที่ อินชอน มิย้อนไป
สายน้าใจไม่เวียนไมเ่ ปลย่ี นแปลง

จะแผ่นดินของใครไมร่ ับรู้
จะศตั รหู รือมิตรไม่คิดแหนง
ใครจะถูกใครจะผิดไมค่ ิดแคลง
กระแสแรงหลั่งมาทงั้ ตาปี

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓๕

สายธารทองล่องไหลลูบไล้จติ
เล้ยี งชีวิตชาวเราทั้งเกาหลี
กระซิบสัง่ หวงั รกั สามคั คี
คลายฤดีเดอื ดไอไฟสงคราม
ฝากหัวใจในแม่น้าแห่งความหลงั
ฝากความหวังว่าแผ่นดนิ จะส้ินหนาม
ตราบ ฮันกัง ยงั มิแห้งมแิ ล้งงาม
ยังคอยยามเยือนรินแผ่นดินเดยี ว
เซอลู ๒๕๑๓

๓๖ | ดอกไม้ใกล้หมอน

จากฮนั กังถงึ เจ้าพระยา

ริมฝ่ังแม่น้าฮนั คืนวนั หนาว
หิมะพราวพรฟู ้าลงมาสุม
ฮนั กงั ขาวราวคลส่ี าลีคลมุ
หิมะนุ่นนิ่มเท้าเมื่อก้าวไป

ขณะเพื่อนสุขสันต์คืนวนั นี้
คนอยทู่ ี่ฮนั กังน่งั ร้องไห้
หวั ใจลิ่วปลิวฟ้ากลับมาไทย
คิดถึงไออุ่นเหย้าเจ้าพระยา

“อารี รงั อารีรงั อารารี โย
อารีรงั โคแกโร นอมอคันดา
นารึล บอรี โกคา ชีนนึ นีมึน
ชิมนี โด โมด้ กาซอ พลั เบียงนนั ดา

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓๗

....อารีรังเนินเขาในหัวใจภกั ดิ์
มียอดรกั เราจะไปไกลหนักหนา
แม้นทิ้งฉนั เดนิ เดยี วเปล่ยี วอรุ า
เหมือนเสยี ขา จะข้ามไปอย่างไรกัน...”

เพลงรักชาวเกาหลมี ีมนต์ขลัง
ท้ังฮนั กังก็งามเหมือนความฝนั
มีเสียงเพลงสายน้าตามผูกพัน
ไฉนนัน่ มิปล้มื จนลมื ใคร

เม่ือฮันกังฝังกายใตห้ ิมะ
ใจเราจะฝงั ลงทีต่ รงไหน
เม่ือยังขาดวาสนาจะมาไทย
ฝากหัวใจฝังเหยา้ เจ้าพระยา
เซอลู ๒๕๑๓

๓๘ | ดอกไม้ใกล้หมอน

หนาวคิดถงึ

เมื่อฟ้าเธอสฟี ้าพาให้ฝนั
ฟ้าของฉันมืดมนหมอกหม่นหมอง
เมือ่ แผ่นดนิ เธอมีขา้ วสที อง
แผ่นดนิ ของฉันมีสีน้าตาล

เมื่อเธอเริงรับลมทีพ่ รมชื่น
ฉนั ขมขน่ื เมือ่ คราวลมหนาวผ่าน
เมื่อเธอว่ายสายน้าเย็นสาราญ
ฉนั มองธารน้าแข็งหนาวแทงใจ

เมื่อเธอปาดหยาดฝนยลหยาดฟ้า
ฉันลบู หน้าปาดหิมะน้าตาไหล
เมือ่ เธออยู่บนถิ่นแผ่นดนิ ไทย
ฉนั อยู่ไกลจากถ่นิ แผ่นดนิ ทอง

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๓๙

โอ้ร่มใจไตรรงค์ธงทีร่ กั
ผู้พานักเชดิ หนา้ สงา่ ผยอง
ผู้พลัดพรากจากไกลใครคุ้มครอง
ก้มหนา้ มองแผ่นดนิ เขาเหงาอรุ า
ฝากหวั ใจว่ายฟ้ากลบั มาบ้าน
ฝากวิญญาณวา่ ยนา้ ข้ามมาหา
แต่ตวั ยังอยูไ่ กล...ว่ายน้าตา
จะกลบั มาเมื่อไรยังไมร่ ู้
เซอูล ๒๕๑๓

๔๐ | ดอกไม้ใกล้หมอน

สวนธรรม

มีสวนหนึ่งซง่ึ สถิตทิศอีสาน
งามตระการกว้างราวห้าสิบไร่
กระถินณรงค์สง่ กลิ่นประทิ่นไกล
ดอกไสวเหลอื งลออชชู ่อชม

ชือ่ สวนธรรมธรรมใดอยู่ในสวน
ที่แลล้วนหลากไมท้ ี่ให้ร่ม
เมื่อยามค่านา้ ค้างกพ็ ร่างพรม
หริ่งระงมราวจะถามถึงความจรงิ

ว่าสวนธรรม ธรรมแฝงอยู่แห่งไหน
ในป่าใหญย่ ามหนาวน้ันหนาวยิ่ง
ถึงยามรอ้ นร้อนนักเกินพักพิง
แม้นได้อิงธรรมะคงจะคลาย

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๔๑

กระถินณรงค์สง่ กลิ่นระรินตอบ
ทีร่ ายรอบสวนนีม้ ีความหมาย
มีความมืดที่สว่างอยู่ขา้ งกาย
มีความวายว่างทกุ ขว์ ่างสขุ ปวง

กายานุปสั สนาสติปัฏฐาน
กายสงั ขารรางับเพื่อดับห่วง
กาหนดลมหายใจอยู่ในทรวง
หรือเพ่งดวงแก้วไดห้ ลายวิธี

เวทนานปุ ัสสนาสติปฏั ฐาน
รู้สังขารเวทนาพาเส่อื มศรี
ปีตสิ ขุ เกิดแทนแสนยินดี
ใจดวงนีร้ างับทุกข์ดบั ลง

๔๒ | ดอกไม้ใกล้หมอน

จติ ตานปุ ัสสนาสติปัฏฐาน
เห็นอาการจติ นีท้ ี่สงู ส่ง
จิตปราโมทยต์ ั้งไว้ให้ม่นั คง
ส้นิ ลมุ่ หลงเริ่มสว่างทางปญั ญา

ธมั มานปุ สั สนาสติปฏั ฐาน
จิตสังขารจางคลายไมห่ มายค่า
อนิจจงั ทกุ ขัง อนตั ตา
ลว้ นเกิดมาตงั้ ม่ันแล้วผนั ไป

โอส้ วนธรรมนาทางกระจ่างจติ
มิต้องคิดคน้ หาว่าอยู่ไหน
ทั้งทุกขส์ ขุ ทกุ อยา่ งอยกู่ ลางใจ
เกดิ ที่ใดดบั ทีน่ น่ั ...นริ ันดรก์ าล
๒๕๓๐

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๔๓

๔๔ | ดอกไม้ใกล้หมอน

ครู – บณั ฑติ

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๔๕

หนีโรงเรียน

เสยี งไมเ้ รียวเควีย้ วขวบั นบั ไดส้ บิ
แสบยบิ ยบิ แทบว่านา้ ตาไหล
คนยืนดูมากมายละอายใจ
ถ้าแทรกไดผ้ มคงแหวกแทรกแผ่นดนิ

เสยี งครใู หญป่ ระกาศไมข่ าดเสียง
“อย่าเอาเยี่ยงอย่างให้ใครติฉนิ
โรงเรียนนีม้ ีชื่อลอื ระบิล
มาเสอ่ื มส้ินเพราะศิษย์ชนิดเธอ

พกั กลางวนั ห้ามใครไปข้างนอก
กลับปีนออกนอกประตตู อนครูเผลอ
อ้างว่าไปกนิ อาหารขันจริงเออ
ถ้าครเู จออีกเมื่อไร...ไล่ออกพลัน !”

๔๖ | ดอกไม้ใกล้หมอน

เสร็จทาโทษตอนเช้าผมเข้าห้อง
ไมก่ ล้ามองหน้าเพ่อื นสะเทือนขวัญ
ตั้งใจจาทาดลี า้ งหนีท้ ัณฑ์
ตกกลางวนั กลับคิดจิตกระจยุ
มองซ้ายทีขวาที ปร่ปี ีนรวั้
ยอมทาชัว่ เพราะชินกับกล่นิ ฉยุ
คน้ กระเป๋าก่อนสั่งแล้วน่งั พ้ยุ
ข้าวตม้ กุย๊ ชามหน่ึง...สลึงเดียว
๒๕๐๙

ดอกไม้ใกล้หมอน | ๔๗

อกี สามปี

เมือ่ พีเ่ ป็นน้องใหม่ในปีนั้น
พีใ่ ฝฝ่ ันจะเป็นพี่อยปู่ ีสอง
ผ่านปีสามปีส่ี พีแ่ อบมอง
ชดุ ฉลองปริญญางามน่ารัก

เด๋ยี วน้ีมปี รญิ ญามาตอ่ ชื่อ
น่าจะถอื ตนว่าสงา่ ศักดิ์
โลกแห่งการงานที่พี่ฝนั นัก
พี่ควรจักชืน่ ชมให้สมฤทยั

กลับคิดถึงจุฬาเมือ่ ฟ้าพลบ
อยากจะหลบคนผองมาร้องไห้
เบือ่ โลกเหลอื เบอื่ ตวั เบือ่ หัวใจ
เสยี ดายวยั และวนั อันลบั ตา

๔๘ | ดอกไม้ใกล้หมอน