คู่มือครู เอกสารประกอบการสอนวิชาชีพ ช่วงชั้นที่ 2 (ป.4-ป.6) เล่ม 2

195 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลกั สตู รวิชาชพี ระยะสนั้

สาขาวชิ า คหกรรมธุรกจิ จำนวน 30 ชว่ั โมง
ช่ือวิชา การจับจีบผา้ ประอาคาร และ ประดับโต๊ะ
เรอ่ื ง การจับจบี ผา้ ประดบั อาคาร

วธิ ีการสอน/ขนั้ ตอนการปฏบิ ัติ
การจับจบี เฟ่ืองท้องชา้ ง
ขั้นตอนที่ 1 จับจบี ปลายผา้ ดา้ นกว้างทบไปทบมาเหมอื นการทำดอก จนหมดความกว้างของหน้าผา้

ขน้ั ตอนท่ี 2 ใชล้ วดมัดตดิ กับโครงสรา้ ง ราว หรือรตูปะภปูทาเ่ีพราตอกไว้กอ่ น ตามจดุ ไว้ แล้วมัดผา้ ตดิ

โครงสรา้ ง

รปู ภาพ

ขนั้ ตอนท่ี 3 ใช้มอื ขวา จบั ส่วนถัดไปเทา่ กบั ความกวา้ ง ส่วนทีจ่ ะยึดในช่วงที่ 2 ใชม้ ือซา้ ย จบั จีบ ช่วง
ล่างให้กวา้ งกว่าช่วงบนทบไปทบมาจนถงึ จุดท่ีมือขวาจับรวมเขา้ ดว้ ยกัน

รูปภาพ

196 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลักสตู รวิชาชีพระยะสนั้

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กจิ จำนวน 30 ชวั่ โมง
ชือ่ วิชา การจบั จีบผ้าประอาคาร และ ประดบั โต๊ะ
เรื่อง การจับจีบผา้ ประดบั อาคาร

ข้ันตอนท่ี 4 มัดตดิ กับราว หรือตะปู จดุ ท่ี 1 ท่ีเราตอก และ มัดลวดทิ้งไว้ก่อนแลว้

ขน้ั ตอนที่ 5 การทำช่วงต่อ ๆ ไป ทำลกั ษณะเชน่ รเูปดียภวากนัพจนถงึ จดุ ตำแหน่งความยาวทเ่ี ราต้องการ

จะประดับ

รปู ภาพ

วิธกี ารสอน/ขั้นตอนการปฏบิ ัติ
การจับจบี เฟ่ืองเกลด็ ปลา
ลำดับแรกต้องวดั ระยะห่างของโครงสร้างทเี่ ราจะมัดให้มีระยะห่างประมาน 50 เซนตเิ มตร แล้วนำ
ลวดมามดั แตล่ ะจุดไวก้ ่อนใช้ผ้า 2 สีสลบั กัน เพ่ือความสวยงาม ส่วนสผี า้ แลว้ แต่โอกาสงาน และ
ความชอบ
ขั้นตอนที่ 1 นำผา้ ผนื ท่ี 1 มา จับจีบปลายผา้ ด้านกวา้ ง ทบไปทบมาจนหมดหน้ากวา้ งของผ้า เสร็จ
แลว้ ให้นำไปมัดกบั โครงสร้าง ทเ่ี ราตอกปะปูแลว้ มัดลวดไวแ้ ลว้ มดั ให้แน่น เสร็จแล้ว จบั จบี ทบ ทำพู่
ลดหลนั่ กัน ( จะก่ชี นั้ ก็ได้แล้วแต่ชอบ หรือแบบของงาน )

รูปภาพ

197 ประเภทวิชา คหกรรม
หลักสตู รวิชาชีพระยะสัน้

สาขาวิชา คหกรรมธุรกจิ จำนวน 30 ชว่ั โมง
ชือ่ วิชา การจับจีบผ้าประอาคาร และ ประดบั โต๊ะ
เรอื่ ง การจบั จบี ผา้ ประดบั อาคาร

ขั้นตอนท่ี 2 ใชม้ ือขวาจบั จีบผา้ ส่วนถัดไป ทำเหมือนการทำแบบ ท้องชา้ ง แลว้ นำไปมัดติดกับจุดที่เรา
มดั ลวดไว้ จุดท่ี 3

ขัน้ ตอนท่ี 3 นำผ้าผืนที่ 2 มาจีบจบี ทบไปทบมาตราปู มภดา้านพกว้างของผา้ แลว้ นำไม้มัดตดิ กบั จดั ทเี่ รา

ตอกตะปู หรอื ทมี่ ัดลวดไว้ ในจดั ท่ี 2 แล้ว มัดใหแ้ น่น เสรจ็ แล้ว จับจบี ทบ ทำพู่ ลดหล่ันกัน ( จะกีช่ ั้น
กไ็ ด้แลว้ แต่ชอบ หรือแบบของงาน )

ข้นั ตอนท่ี 4 ใช้มือขวาจบั จบี ผา้ สว่ นถดั ไป ทำเหมรือปู นภกาารพทำแบบ ทอ้ งชา้ ง แล้วนำไปมัดติดกับจดุ ทเ่ี รา

มัดลวดไว้ จุดที่ 4 ดูผ้าใหส้ ลบั กนั

รูปภาพ

198 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลักสูตรวิชาชพี ระยะสน้ั

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กิจ จำนวน 30 ชั่วโมง
ชอ่ื วิชา การจบั จีบผา้ ประอาคาร และ ประดับโต๊ะ
เรอ่ื ง การจับจีบผ้าประดับอาคาร

ขนั้ ตอนท่ี 5 ให้ทำลักษณะน่ี ตอ่ ไปเร่ือย โดยใหส้ ผี า้ สลบั กันดงั ภาพ จนถงึ จุดทีเ่ ราตอ้ งการ จับจบี และ
ตกแตง่ ความเรยี บรอ้ ย ให้ดสู วยงาม

ระยา้ รูปภาพ

เปน็ ส่วนประกอบของรูปแบบผลงานรองจากดอก และ เฟื่อง เพ่ือเป็นการเสริมดอกใหด้ เู ดน่
สวย ยงิ่ ข้นึ
1. ระย้า ช้ันเดียว

2. ระย้า 2 ชน้ั รปู ภาพ

รูปภาพ

199 ประเภทวิชา คหกรรม
หลกั สตู รวิชาชพี ระยะสน้ั จำนวน 30 ชวั่ โมง

สาขาวชิ า คหกรรมธุรกจิ
ช่อื วิชา การจับจบี ผา้ ประอาคาร และ ประดับโต๊ะ
เรื่อง การจับจบี ผา้ ประดับอาคาร

3. ระย้า 3 ชั้น

วธิ กี ารสอน/ข้ันตอนการปฏิบัติ การจบั จีบและกรารูปปภระากพอบระย้า

ขน้ั ตอนที่ 1 จีบปลายผ้าด้านกวา้ งทบไปทบมาทบั กนั กวา้ งประมาณ 2 1/2 น้วิ จนหมด แล้วนำไป
มัดกบั ลวดท่จี ดุ เราต้องการ

ข้นั ตอนท่ี 2 จับผา้ ในส่วนถัดไป กะความยาวตามรคปู วภามาตพ้องการ แล้วทบขึ้นมัดกับจุดเดิม ซึง่ ระยา้ ช่อ

แรก จะเป็นชอ่ ทอี่ ย่ลู ่างสุด

รปู ภาพ

200 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลักสตู รวิชาชพี ระยะสนั้

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กจิ จำนวน 30 ช่วั โมง
ช่ือวิชา การจับจบี ผ้าประอาคาร และ ประดับโตะ๊
เรอื่ ง การจบั จีบผ้าประดบั อาคาร

ขนั้ ตอนท่ี 3 การทำระยา้ ชนั้ ที่ 2 และ ๓ จะใช้วธิ ีเดียวกนั กบั การจับจบี ชนั้ และ แต่ ต้องใหช้ ายระย้า
ลดหล่นั กนั ไป จากระย้าชอ่ ที่ 1 จะยาวสุด ชอ่ ที่ ที่ 2 3 สั้นลดหล่นั กันไป ตามภาพ

ลายทอ้ งชา้ งชัน้ เดียวพร้อมพู่ 1 ชัน้ รูปภาพ

ลายท้องช้าง 2 ชั้น พร้อมพู่ 2 ชน้ั

ลายทอ้ งชา้ ง ๓ ช้นั พรอ้ มพู่

รปู ภาพ

201 ประเภทวิชา คหกรรม
หลักสตู รวิชาชพี ระยะสั้น

สาขาวิชา คหกรรมธุรกจิ

ชื่อวิชา การจบั จบี ผา้ ประอาคาร และ ประดับโตะ๊ จำนวน 30 ชั่วโมง

เรือ่ ง การจบั จบี ผ้าประดบั อาคาร

แบบทดสอบหลังเรยี น

จงทำเครื่องหมาย หนา้ ตวั เลือก ก. ข. ค. ง. ที่ถกู ต้องท่สี ุดเพียงข้อเดยี ว

๑. ปัจจุบัน การจดั ตกแต่งอาคารในพธิ ีตา่ งๆ นยิ มใชผ้ า้ แทนวัตถุธรรมชาติเพราะอะไร

ก. ราคาถกู ข. หาซือ้ ไดง้ ่าย

ค. ประหยดั เวลา ง. ถกู ทกุ ข้อ

๒. ข้อไหน คือองค์ประกอบของการจีบจีบผา้ ประดับอาคาร

ก. ดอก ๒ช้ัน ดอก ๓ ชนั้ และระยา้

ข. คีม ค้อน ลวด

ค. ดอก เฟือ่ ง ระยา้

ง. ตะปู ตลับเมตร เข็มหมดุ

๓. ผา้ ชนิดใดทีไ่ มน่ ยิ มนำมาใช้สำหรับการจบั จีบผา้

ก. ผ้าไนลอ่ น ข. ผา้ อชเิ ตท

ค. ผา้ โพลีเอสเตอร์ ง. ถูกทกุ ข้อ

๔. ราชพธิ ีหมายถึง

ก. พิธีทางศาสนา

ข. พิธขี องพระมหากษัตรยิ แ์ ละราชวงค์

ค. พิธรี ดนำ้ หวั ในวนั สงกรานต์

ง. ไม่มีข้อใดถกู

๕. ระย้า หมายถงึ สว่ นใด

ก. ส่วนที่เช่ือมโยงระหวา่ งดอกต่อดอก

ข. ส่วนยอ้ ยท่ีอย่ใู ต้ดอก

ค. สว่ นทมี่ ัดรวมกันเป็นดอก

ง. สว่ นของกลีบดอก

202 ประเภทวิชา คหกรรม
หลกั สูตรวิชาชีพระยะส้นั

สาขาวชิ า คหกรรมธรุ กิจ จำนวน 30 ชั่วโมง
ชอื่ วิชา การจับจีบผา้ ประอาคาร และ ประดับโตะ๊
เรือ่ ง การจับจีบผา้ ประดบั อาคาร

๖. สผี า้ ท่เี หมาะสมกับงานมงคล คือสีอะไร
ก. สีดำ และ สขี าว
ข. ใชไ้ ด้ทุกสี ไม่จำกัด
ค. สีออ่ นทุกสยี กเวน้ สีดำ
ง. ถูกทุกข้อ

๗. ข้อใดไม่ใชอ่ ุปกรณใ์ นการจบั จีบผ้า
ก. ฝา้ ย เขม็ ดา้ ย
ข. ตะปู ลวด คอ้ น
ค. ผ้า ตลบั เมตร ลวด
ง. คมี ผ้า คอ้ น

๘. ผ้าท่ถี ูกนำมาใช้แลว้ ควรเก็บอยา่ งไร
ก. นำมาใส่รวมกันในถุงดำ
ข. นำมาคัดแยกสีและใส่ในถุงดำ
ค. นำมาทำความสะอาด ตากให้แห้งในกรณีเปียกน้ำ แยกสี พับเก็บใหเ้ รียบรอ้ ย
ง. ขอ้ ก. และ ข ถูก

๙. จุดเรมิ่ ต้นของการทำชิน้ งาน แตล่ ะชิน้ คืออะไร
ก. การจับจีบ
ข. การมัด
ค. การคล่ี
ง. การรดี

๑๐. เข็มหมดุ หัวมกุ ใช้ทำอะไร
ก. มดั ผา้ ตดิ กับตะปู หรอื โครงสร้าง
ข. ใชว้ ดั จุดระยะห่างของดอก
ค. ใช้ยดึ ผลงานให้คงรูป เชน่ ยึดกลีบดอก และ ระยา้
ง. ใช้ยดึ ผา้ ให้ตดิ กบั โครงสร้าง

203 ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 30 ช่ัวโมง
หลกั สตู รวิชาชพี ระยะสน้ั

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กจิ
ช่อื วิชา การจับจบี ผา้ ประอาคาร และ ประดบั โต๊ะ
เรอ่ื ง การจบั จบี ผา้ ประดบั อาคาร

แบบประเมนิ ความสามารถในการปฏิบตั ิงาน
เรอื่ ง การจับจีบผ้าประดบั อาคาร

ชอ่ื ผู้ปฏิบตั ิ............................................................................

ขนั้ ปฏบิ ัติการ คะแนน เกณฑ์ คะแนนทไ่ี ด้
1. เตรยี มวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการปฏิบัตงิ าน 10 เกณฑการใหคะแนน
2. การวางแผนออกแบบชนิ้ งาน 10 แตละข้อ
3. อธิบายขัน้ ตอนในการทำงานได้ 10 (5) ปฏบิ ัตไิ ดดีมาก
4. ดาํ เนินการตามขัน้ ตอนการทํางาน 10 (4) ปฏิบัตไิ ด
5. ความมงุ ม่นั ขยนั และอดทน 10 (3) ปฏิบตั ิพอใช
6. มคี วามคลองแคลวในการทํางาน 10 (2) ปฏบิ ตั ปิ รบั ปรงุ
7. มคี วามรับผิดชอบในการทํางาน 10 (1) ปฏิบัตไิ มได
8. ปฏิบัตงิ านดว้ ยการคำนงึ ถึงความปลอดภยั 10
9. ผลงานมคี วามรเิ ริม่ สรางสรรค์ 10 คะแนนรวมท้ังส้นิ
10. การประยุกต์ใชช้ ิ้นงานในชีวติ ประจำวัน 10 รอ้ ยละ
100
รวมทั้งสน้ิ

ลงชื่อ
................................................

ผู้ประเมนิ

204

หลกั สูตรวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ช่ัวโมง
ชื่อวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบื้องตน้
เรือ่ ง การแกะสลกั ตกแต่งหัวจาน
คำอธิบายรายวิชา

คุณค่าและโอกาสใช้สอยผักและผลไม้ แกะสลัก ปอก คว้าน การเลือก การเตรียม การ
ใช้และดูแลรักษาวัสดุอุปกรณ์ รูปแบบวิธีการ ขั้นตอนการแกะสลัก นำหลักศิลปะมาใช้ในการ
ประดับภาชนะใสอ่ าหาร รบั ประทานในโอกาส ตลอดจนการนำไปใช้ในลกั ษณะพิเศษอ่นื ๆ

การเตรียมการ/อุปกรณ์
อุปกรณ์ครู
- มดี แกะสลกั 1 เล่ม ใช้สำหรับแกะสลักผักผลไมใ้ หไ้ ดล้ ักษณะท่ีสวยงาม มีความยาว
ของใบมีดประมาณ 3-6 น้ิว แนะนำใหซ้ อ้ื ราคาสงู กวา่ ดา้ มละ 80 บาทขน้ึ ไปในการใช้
งาน

- มีดหัน่ 1 เล่ม ใช้สำหรับ ตัด หนั่ และเกลาผกั และผลไม้ ควรมีความคม และมีดหั่นควร
มคี วามยาวของใบมดี 5-7 น้ิว

205 ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ชั่วโมง
หลักสูตรวิชาชีพ

สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ช่ือวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบือ้ งต้น
เรือ่ ง การแกะสลกั ตกแต่งหัวจาน

- เขียง 1 อัน ใช้สำหรับรอง เวลาหัน่ ตัดผกั และผลไม้ควรเลอื กเขยี งไมห้ รือเขยี ง
พลาสติก ที่มขี นาดเหมาะสมในการใชง้ านและมนี ำ้ หนกั เบา

- จานสำหรับจัดตกแตง่ หัวจาน 1 ใบ ใช้เพ่ือวางตกแต่งผลงานที่แกะสลกั เสร็จสนิ้ แลว้

- อ่างผสม 2 ใบใชส้ ำหรับ ใส่น้ำแชผ่ ลงาน 1 ใบและอกี 1 ใบใส่เศษผกั ใช้เป็นอา่ ง
พลาสติกก็ได้

206

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ชอื่ วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอ้ื งต้น
เรื่อง การแกะสลักตกแตง่ หวั จาน

- ช้อนตกั แกงสำหรับควา้ นไส้แตงกวา

- สผี สมอาหาร

- พู่กนั

- มะเขือเทศ 1 ลกู

207 ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
หลกั สตู รวิชาชีพ

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ
ชื่อวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งตน้
เร่ือง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

- ตน้ หอม 2 ต้น

- แครอท 1 หัว

- แตงกวา 1 หัว
- หัวไชเทา้ 1 หัว

208

หลกั สูตรวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ช่ือวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้ืองต้น
เร่อื ง การแกะสลักตกแต่งหัวจาน

อุปกรณ์นักเรยี น
- มีดแกะสลัก 1 เล่ม

- มดี หน่ั 1 เล่ม
- เขียง 1 อนั
- จานสำหรับจัดตกแต่งหัวจาน 1 ใบ
-

209

หลกั สตู รวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ชื่อวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งตน้
เร่ือง การแกะสลกั ตกแตง่ หวั จาน

- อ่างผสม 1 ใบใชส้ ำหรับ ใส่นำ้ แชผ่ ลงานดอกแตงกวา

- ชอ้ นตกั แกงสำหรับคว้านไส้แตงกวา
- สีผสมอาหาร
- พู่กนั

210

หลักสูตรวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ
ช่ือวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งตน้
เร่ือง การแกะสลักตกแตง่ หัวจาน

- มะเขือเทศ 6 ลกู

- ตน้ หอม 5 ตน้
- แครอท 2 หัว
- ฟักทอง 2 ซีก

211

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ
ชื่อวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบื้องต้น
เรอื่ ง การแกะสลักตกแต่งหัวจาน

- แตงกวา 3 หัว

- หวั ไชเท้า 1 หวั

212

หลกั สูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ช่อื วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบ้ืองต้น
เร่ือง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

วิธกี ารสอน
สอนในรูปแบบสาธิตการแกะสลักให้นักเรียนได้ดูหรือจะใช้วิธีการเปิดสื่อวิดีโอให้นักเรียน

ปฏบิ ัติตามการดูสาธิตหรือส่อื วดิ โี อ ระหวา่ งที่นกั เรยี นปฏิบตั ิการแกะสลกั ครูผ้สู อนใชว้ ธิ กี ารสงั เกตการ
แกะสลักของนักเรียน ครูผู้สอนตรวจผลงานครั้งที่ 1 พร้อมกับติชม คำแนะนำ ข้อแก้ไขและวิธีแก้ไข
ผลงานใหด้ ยี ิง่ ข้นึ จากนั้นให้นกั เรียนได้ปฏบิ ัติการแกะสลกั ลวดลายอีกครง้ั ครผู ู้สอนทำการสังเกตและ
สอนระหว่างนกั เรียนปฏบิ ัติตลอดจนการตรวจผลงานปฏิบัติคร้ังที่ 2 ถ้าผลงานที่ออกมายังไม่ดีหรือดี
แล้วแตน่ กั เรียนต้องการฝึกปฏิบัติเพ่ิมเติม สามารถให้นักเรียนปฏบิ ัติการแกะสลักคร้ัง 3 และต่อไปได้
แต่ครผู สู้ อนต้องควบคุมให้อย่ใู นระยะเวลาเรยี น
รายการสอนปฏบิ ตั ิ

1. กุหลาบมะเขือเทศ
2. ตน้ หอมมว้ น
3. ใบไมฉ้ ลุแครอทและฟักทอง
4. ใบไมแ้ ตงกวา
5. ดอกซากรุ ะแครอท
6. ดอกไมแ้ ตงกวา
7. ดอกลลี าวดี

213

หลักสตู รวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชือ่ วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอ้ื งต้น
เร่ือง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

ขัน้ ตอนการปฏิบตั ิการแกะสลกั กุหลาบมะเขือเทศ
1. เลอื กมะเขอื เทศทสี่ ดผิวตึงไมม่ รี อยชำ้ ล้างให้สะอาด เร่มิ เฉอื นเปลอื กมะเขือเทศดา้ นทา้ ย

2. ปอกวนรอบลูกไม่ให้เปลือกมีความบางเกนิ ไปหรือหนาเกินไปปอกวนตามขวางลกู โดยรอบ
ไม่ใหเ้ ปลือกขาดจากกนั ปอกวนถงึ ด้านขวั ของมะเขือเทศแล้วตัดออกจะไดเ้ ปลอื กมะเขือเทศท่ี
เป็นเส้นยาว

3. ม้วนสว่ นปลายของมะเขือเทศใหแ้ หลมทำเป็นเกสรมว้ นวนไปเรอื่ ยๆ จะได้เป็นดอกตมู ม้วน
วนจนถึงปลายอีกด้านหนึ่ง

214

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ชั่วโมง
สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ
ชอื่ วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอ้ื งตน้
เรื่อง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

4. จบั สว่ นปลายสดุ ของมะเขือเทศเปน็ ฐานรองดอก

5. จะไดด้ อกกุหลาบจากมะเขือเทศอาจทำหลายดอกมาจดั รวมกนั กจ็ ะได้กลมุ่ ดอกกหุ ลาบจาก
มะเขือเทศที่สวยงามนำมาจดั ใสจ่ านตกแตง่ ด้วยใบไม้จะดูสวยงามมากข้นึ อาจนำไปตกแตง่ หัว
จานอาหารเพ่ือให้อาหารน่ารับประทานและมีความสวยงามมากขนึ้

215

หลกั สูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ช่ัวโมง
ชือ่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบื้องตน้
เรอื่ ง การแกะสลกั ตกแตง่ หัวจาน

ขนั้ ตอนการปฏบิ ัติการแกะสลกั ตน้ หอมม้วน
1. ตดั รากของตน้ หอมออก พอประมาณ จากนั้นคดั แยกใบต้นหอมที่ดูไม่สวยออก

2. ตดั ใบตน้ หอมให้มีลกั ษณะเอยี งเล็กน้อย ความยาวตามขนาดทเ่ี ราตอ้ งการนำไปตกแต่ง

3. กรีดตน้ หอมตามแนวยาวแตไ่ ม่ให้ขาดจากกัน (ไมจ่ ำเปน็ ต้องกรีดทุกใบดูตามความสวยงาม
ของตน้ หอมทจ่ี ะนำไปตกแตง่ )

216

หลักสตู รวิชาชพี ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชื่อวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบือ้ งตน้
เรอื่ ง การแกะสลกั ตกแตง่ หัวจาน

4. ใช้มดี แกะสลักบริเวณปลายมดี แนบกบั นว้ิ ชี้ดา้ นทจี่ ับมดี แกะสลัก โดยใหใ้ บต้นหอมด้านนอก
อยู่กับด้านคมมีด ดา้ นในของตน้ หอมอยกู่ ับน้ิวชี้ จากน้นั ค่อยๆขดู มีดแกะสลักไปทางไปปลายใบ
ตน้ หอม ใบต้นหอมจะมลี ักษณะมว้ น งอ จากน้นั นำไปแชน่ ้ำ (ไมจ่ ำเปน็ ต้องขดู เยอะ เพราะเม่ือ
แช่น้ำจะมว้ นมากกวา่ เดิม)

5. หลังจากแชน่ ้ำกอ่ นนำไปตกแตง่ ต้องสะเดด็ นำ้ หรอื ซับน้ำให้แหง้ เลก็ น้อยก่อน

217

หลกั สูตรวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชื่อวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอื้ งต้น
เรื่อง การแกะสลกั ตกแตง่ หัวจาน

ขนั้ ตอนการปฏบิ ัติการแกะสลกั ใบไม้ฉลแุ ครอท
1. เลือกแครอทที่สด ผิวเรียบไม่มีรอยช้ำหรือรอยแมลงกินล้างให้สะอาด ตัดส่วนหัวแครอท
ออก และหั่นแครอทยาวประมาณ 3 นิ้ว ตั้งแครอทขึ้นหั่นเป็นแผ่นบางความหนาเท่าๆกัน จะ
ไดแ้ ครอทเปน็ แผน่ นำแครอทที่ไดม้ าวางไว้บนเขียง

2. กะความกว้างจากกึ่งกลางใช้มีดกรดี ให้โคนมนปลายแหลม ใช้มีดกรีดทั้งสองข้างให้เปน็
ลักษณะเดียวกนั จะได้เปน็ รปู ใบไม้ กรีดรอ่ งกลางใบโดยตงั้ มดี แกะสลกั ใหต้ ้งั ฉากกับเขียงกรีด
ใหเ้ ป็นรปู ทรงเส้นโคง้ 2 เส้นโดยใหป้ ลายเส้นแต่ละข้างบรรจบกัน จากนน้ั นำร่องทีเ่ รากรีดออก
จะเห็นลวดลายเสน้ กลางใบแครอท

3. จากน้นั กรีดเส้นข้างใบฉลโุ ดยทำเหมือนลักษณะร่องกลางแตส่ ้ันกวา่ ห้ามกรีดเกนิ ขอบใบไม้

218

หลกั สูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ชอื่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งต้น
เรอื่ ง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

4. กรีดเส้นใบท้งั 2 ด้านใหเ้ รียบร้อย

5. เซาะลายขอบใบโดยลากเส้นโค้งเข้าหากันจนเห็นเป็นช่วงระหว่างกลางใบและขอบใบเซาะ
ลายใบท้งั สอบข้างกะระยะช่วงลายใบให้เทา่ กนั ก็จะได้ใบฉลจุ ากแครอท

6. ให้นกั เรยี นฝึกแกะสลกั ใบไมฉ้ ลุโดยเปล่ยี นวัตถุดบิ แกะสลักจากแครอท เป็นฟกั ทองเพ่ือฝึก
การขึน้ รูปทรงและฝึกความคุ้นเคย

7. ผลงานสำเร็จ นำมาตกแต่งรวมกับใบไม้ฉลแุ ครอท ฟกั ทอง

219

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชอื่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งตน้
เรอ่ื ง การแกะสลักตกแตง่ หัวจาน

ขนั้ ตอนการปฏิบตั ิการแกะสลัก ใบไมแ้ ตงกวา
1. เลือกแตงกวาที่สด ผิวเรียบไม่มีรอยช้ำล้างให้สะอาด หั่นแตงกวาตามยาวเป็นท่อนยาว
ประมาณ 3 นิ้วหรือตามที่ต้องการนำไปตกแต่ง จากนั้นแบ่งแตงกวาเป็น 3 ส่วนแนวตั้ง ตัด
บรเิ วณเนือ้ เมล็ดแตงกวาออกเลก็ นอ้ ย (ถ้าแกะสำหรับรบั ประทานไม่ต้องตัดออก)

2. เการูปทรงแตงกวาให้เป็นรูปทรงใบไม้ โดยการกรีดจากมุมข้างใดข้างหนึ่ง กรีดโค้งลงไป
จนถึงกงึ่ กลางใบไม้ ทำแบบเดมิ อีกดา้ นของแตงกวา ส่วนแตงกวาทีต่ ดิ กับขว้ั ให้กรีดแคด่ า้ นตรง
ข้ามกับข้นั ใหเ้ ปน็ ลกั ษณะปลายใบแหลม

3. กะตรงกึ่งกลางของแนวใบตามยาว เซาะเป็นร่องเว้นระยะกลางใบเล็กน้อยเซาะอีกร่องโดย
ใหป้ ลายชนกนั ตามรูป

220

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชือ่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้ืองต้น
เร่ือง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

4. เซาะเส้นใบไม้ โดยการเอียงสลับซ้ายขวาให้ร่องที่กรีดมีดลงไปบรรจบกันจะทำให้เกิดลวด
ลายเส้นใบ อย่าให้เกินขอบใบไม้ เหลือขอบข้างใบไม้ไว้ประมาณ 1-2 มิลลิเมตร ทำทั้ง2 ด้าน
ของแตงกวา

5. แกะลวดลายขอบใบไม้ โดยการกรีดจากขอบเข้าไปด้านในระหว่างเส้นใบไม้ทั้งหมด จะได้
ใบไม้แตงกวา การเก็บรักษาแช่น้ำ หรือเก็บใส่บรรจุภัณฑ์ปิดสนิทก่อนนำมาตกแต่งถ้าแช่นำ้ ไว้
ใหส้ ะเด็ดน้ำหรอื ซับนำ้ ใหแ้ ห้งดีกอ่ น

221

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ช่ัวโมง
ช่ือวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบอ้ื งต้น
เรื่อง การแกะสลกั ตกแต่งหัวจาน

ขัน้ ตอนการปฏิบัติการแกะสลกั ดอกซากรุ ะแครอท
1. เลือกแครอทที่ยังไมเ่ น่าเสยี นำไปลา้ งให้สะอาด เช็คให้แห้ง จากน้ันนำมาเหลาคล้ายการ
เหลาดินสอ แต่ไม่ตอ้ งทำให้กลม ขณะท่เี หลาให้แหลมนน้ั ใหท้ ำเป็นด้าน โดยแบ่งเปน็ 5 ดา้ น
จะไดด้ อกซากุระทจี่ ะทำ 5 กลีบถา้ ตอ้ งการจำนวนกลีบท่ีมากขึ้น สามารถเพิ่มในขณะท่เี หลาให้
มากกว่า 5 ดา้ นได้

2. จับมีดแกะสลกั ในลักษณะมีดหน่ั โดยใหน้ ิว้ ชม้ี ือทีจ่ บั มดี แกะสลัก แตะประคองงานท่ีปลาย
แครอททเี่ หลา เอยี งมดี ประมาณ 45 องศา ให้ปลายมีดค่อยๆกรดี บางๆ ตามดา้ นท่เี หลา ไล่
ระดบั ขึ้นไปทางปลายแครอททเี่ หลา จนเกือบจะหลดุ แลว้ หยุดมอื ทำไปทีละดา้ นให้ครบ 5
ดา้ นท่ีเหลาไว้

3. จนแตล่ ะด้านท่ีเราเหลาเป็นแผ่นบางๆหลดุ ออกมาครบ 5 ดา้ น ถ้าไม่หลุดออกมาให้กรีดซำ้
ในแตล่ ะดา้ นใหล้ กึ มากข้นึ

222

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ช่ัวโมง
ช่อื วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอื้ งต้น
เร่อื ง การแกะสลกั ตกแตง่ หวั จาน

4. นำดอกซากรุ ะท่ี เหลาออกมาเสร็จมาวางแนบกับเขียงทีละดา้ น จากนัน้ กรดี ให้เปน็ ลักษณะ
ของกลีบดอกปลายเลก็ ให้ครบทั้ง 5 ด้าน จากน้ันให้กรีดเป็น สามเหลีย่ มทีป่ ลายของแตล่ ะ
กลีบอกี ครงั้ ให้มีลักษณะเป็นกลีบดอกซากรุ ะ

5. ดอกซากุระแครอท สามารถปรับเปลี่ยนไม่กรดี สามเหลี่ยมที่ปลายก็ได้ ก็จะได้ดอกไม้ขนาด
เลก็ นำไปจดั ช่อได้ หรอื นำไปจดั ตกแต่งหัวจานเพื่อเพม่ิ ความสวยงามก็ได้ การเกบ็ รกั ษา แช่น้ำ
หรอื เก็บใสบ่ รรจภุ ณั ฑป์ ิดสนทิ ก่อนนำมาตกแต่งถ้าแช่น้ำไวใ้ หส้ ะเดด็ น้ำหรือซบั น้ำให้แห้งดีก่อน

223

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชอ่ื วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอื้ งตน้
เร่ือง การแกะสลักตกแต่งหัวจาน

ขั้นตอนการปฏิบัติการแกะสลัก ดอกไมแ้ ตงกวา
1. เลือกแตงกวาด้านที่เป็นลักษณะสีขาว เพราะจะทำดอกแตงกวาที่แกะออกมากลีบบานได้
งา่ ยกว่า หัน่ ขนาดไม่ตอ้ งยาวมาก เพราะจะทำให้ดอกมีขนาดใหญ่เกินจาน

2. แบ่งออกเป็น 6-8 กลบี ใหเ้ ทา่ ๆ กนั ขณะท่ีแบ่งไมต่ ้องลงมดี ลกึ ให้พอเห็นเปน็ ลางๆพอ

3. กรดี มดี แกะสลกั ลงบรเิ วณทเี่ ปน็ เนอ้ื สีขาวของแตงกวาแตไ่ มถ่ ึงเมล็ดเพือ่ ป้องกันไม่ใหเ้ วลา
แกะสลักมือท่ไี ปจบั บรเิ วณเมลด็ จะได้ไมล่ ื่นเพราะความเละของเมลด็ กรดี ลงไปไม่ต้องให้สุดขั้ว
ให้กรดี ประมาณ คร่ึงของความยาวแตวกวาทีเ่ ราตดั

224

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชอ่ื วิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบื้องต้น
เร่อื ง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

4. ในแต่ละชอ่ งทีเ่ ราแบง่ กลบี ไว้ให้เอียงมีดแกะสลกั กรดี กลีบโคง้ ทลี ะกลีบ จะทำกลีบปลาย
แหลมหรือกลมก็ได้

5. เซาะกลีบชัน้ ที่ 1 บรเิ วณเปลือกสเี ขยี วกับเนื้อสีขาว โดยให้กรีดไม่ต้องบางมาก ประมาณ ½
- 1 มลิ ลิเมตร ลึกจนสดุ ท่ีเรากรดี ไว้ หา้ มกลีบขาดจนครบตามจำนวนกลีบทแ่ี บ่งไว้

6. จากน้ันชนั้ ท่ี 2 ให้ทำลกั ษณะเดิมกบั ชั้นท่ี 1 แต่ทำกบั เนอื้ สขี าวใหห้ นากว่า ไม่ให้กลีบติด
กับเมลด็ เพราะอาจจะทำให้กลีบขาดได้

225

หลกั สูตรวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ช่ือวิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้อื งต้น
เร่ือง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

7. ใช้ด้านขวั้ ของช้อนตกั แกง ควา้ นเอาเมล็ดแตงกวาออกจนหมด จากนัน้ นำไปแชน่ ำ้ จนกลีบ
ดอกแตงกวาบาน

8. ห่ันแครอทออกมาความยาวประมาณ 1/3 ของความยาวแตงกวาที่เราแกะ มาเกาให้เปน็
ลกั ษณะกลมและสามารถยัดใสต่ รงกลางของแตงกวาทเี่ ราคว้านเมลด็ ออก เพ่ือเป็นเกสร

9. นำดอกแตงกวาท่ีแชน่ ำ้ ไวม้ าประกอบกับเกสรแครอทท่เี กาไวด้ ว้ ยไม้จ้ิมฟนั หรือไมก้ ลัด เป็น
อนั เสร็จ การเก็บรักษา ใส่ในบรรจภุ ณั ฑป์ ดิ สนทิ ใสต่ ้เู ย็น

11. ผลงานสำเรจ็ สามารถนำมาตกแต่งรวมกับดอกแตงกวาและตะกรา้ แตงกวา

226

หลกั สูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชอื่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบอ้ื งตน้
เรอ่ื ง การแกะสลกั ตกแต่งหวั จาน

ขัน้ ตอนการปฏบิ ตั ิการแกะสลัก ดอกลีลาวดี
1. ล้างทำความสะอาดหัวไชเท้าและเชค็ ให้แหง้ ไม่ควรแช่หัวไชเท้าก่อนแกะสลักเพราะอาจจะ
ทำให้มองไม่เห็นรอยทลี่ งมีดได้ หั่นแบง่ ระมาณ 1 ½ ถึง 2 นิ้ว

2. เอยี งมีดแกะสลกั ใหป้ ลายของมีดแกะสลักเจาะอยบู่ รเิ วณจุดศูนย์กลางแล้วควา้ นออกเป็น
ลักษณะกรวย

3. แบง่ ออกเป็น 5 กลีบ โดยการกรดี ให้เป็นร่องเล็กๆ ให้พอมองเห็น จากนนั้ ลงมีดแกะสลัก
ตามรอ่ งทแี่ บ่งไว้ความลึกประมาณ ½ ของหัวไชเท้าท่ีเราแกะ จากนนั้ เอียงมีดแกะสลัก แนบไป
กบั รอ่ งท่เี ราควา้ นไว้ตามแนวทแี่ บง่ ไว้ปลายมีดแกะสลกั อยู่ท่ีจุดศูนยก์ ลาง เซะร่องให้กลบี ดา้ น
หนง่ึ สูงเทา่ เดิมส่วนอีกด้านของกลบี มคี วามลึกลงไป เพอื่ ให้ดูเหมอื นกลบี แตก่ ลบี ซ้อนทบั กนั
ทำวนไปจนครบ 5 กลบี

227

หลักสูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ชอื่ วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบอ้ื งต้น
เรือ่ ง การแกะสลกั ตกแตง่ หัวจาน

4. เม่อื วนด้านในเสรจ็ ใหเ้ ริ่มไล่ระดบั มาบรเิ วณกลางกลบี ทำคลา้ ยแบบเดิมแตล่ ักษณะการ
เอยี งมีดตามทรงของกลีบ ให้ครบทงั้ 5 กลีบ

5. สดุ ท้ายของแตก่ ลีบจะเปน็ ลักษณะเหมือนการแกะให้กลบี ลลี าวดีมีความงอโคง้ โดยการแกะ
โคง้ บรเิ วณเปลือกของหัวไชเท้าตามชอ่ งของกลบี ที่แบ่งไว้ ทำจนครบ 5 กลบี

6. เซาะร่องระหวา่ งกลบี ออกใหร้ อบด้าน

228

หลกั สตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ช่ัวโมง
ชื่อวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบอื้ งตน้
เร่ือง การแกะสลักตกแตง่ หวั จาน

7. หลังจากเซาะร่องเสรจ็ ใหต้ ัดบรเิ วณข้ัวท่เี หลอื อกใหห้ มดจะไดเ้ ป็นลักษณะดอกลลี าวดเี ป็น
ดอกลอยตวั

8. ลงสีด้วยสีผสมอาหารสีเหลือง ใช้พู่กันแตะปลายสีเล็กน้อยจากนั้นนำมาลงสีบริเวณจุด
ศนู ย์กลางของดอกลีลาวดี ไมจ่ ำเปน็ ต้องทามาก ลงเพียงปลายพูก่ นั เล็กนอ้ ยสีจะซับไลไ่ ปเอง

9. สามารถลงสีส้มเพื่อเพ่ิมระดบั ให้ดอกลีลาวดมี ากข้ึน วิธีการเก็บรักษา ดอกลลี าวดีหัวไชเท้า
จะไม่สามารถแชน่ ำ้ ได้ ทำได้เพยี งนำใส่บรรจภุ ณั ฑ์ปิดสนทิ เท่าน้นั

10. ผลงานสำเรจ็

229

หลกั สตู รวิชาชพี ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า อาหารและโภชนาการ จำนวน 15 ชั่วโมง
ช่ือวิชา การแกะสลกั ผักผลไม้เบ้ืองตน้
เรอ่ื ง การแกะสลักตกแตง่ หัวจาน

แบบทดสอบหลังเรยี น
1. นักเรียนสามารถปฏิบัติตามขั้นตอนการแกะสลักผักผลไม้รายบุคคลได้อย่างถูกต้อง สะอาด

สวยงามและปลอดภัย
2. นกั เรียนสามารถแกะสลกั มะเขือเทศลวดลายกหุ ลาบได้
3. นักเรยี นสามารถแกะสลักแกะสลกั ตน้ หอมม้วนได้
4. นกั เรียนสามารถแกะสลกั แกะสลักใบไมฉ้ ลุแครอทได้
5. นกั เรียนสามารถแกะสลักแกะสลักใบไม้แตงกวาได้
6. นักเรยี นสามารถแกะสลักแกะสลักดอกซากรุ ะแครอทได้
7. นักเรยี นสามารถแกะสลักแกะสลักดอกแตงกวาได้
8. นกั เรยี นสามารถแกะสลักแกะสลักดอกลีลาวดหี วั ไชเท้าได้
9. นักเรียนสามารถนำผลงานทแ่ี กะสลักมาจัดตกแต่งหวั จานได้อยา่ งลงตวั สะอาดและสวยงาม
10. นักเรียนสามารถจัดเก็บผลงานแกะสลกั และทำความสะอาดหลังปฏิบัติการแกะสลกั เสร็จสน้ิ

อย่างถูกตอ้ งและปลอดภัย

230

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
สาขาวิชา อาหารและโภชนาการ
ชอ่ื วิชา การแกะสลักผักผลไม้เบ้ืองต้น
เรือ่ ง การแกะสลักตกแต่งหัวจาน

แบบประเมินความสามารถในการปฏิบัตงิ าน
เรอื่ ง การแกะสลกั ตกแตง่ หวั จาน

ชือ่ ผปู้ ฏบิ ตั ิ............................................................................

ขนั้ ปฏบิ ตั ิการ คะแนน เกณฑ์ คะแนนที่ได้
1. เตรียมวสั ดุ อุปกรณ์ท่ีใชใ้ นการปฏบิ ตั งิ าน 10 เกณฑ์การให้คะแนน
2. การวางแผนออกแบบชนิ้ งาน 10 แต่ละข้อ
3. อธิบายขัน้ ตอนในการทำงานได้ 10 (5) ปฏิบตั ไิ ดด้ ีมาก
4. ดําเนินการตามข้นั ตอนการทาํ งาน 10 (4) ปฏบิ ตั ไิ ด้
5. ความมงุ่ มน่ั ขยนั และอดทน 10 (3) ปฏิบัตพิ อใช้
6. มคี วามคล้องแคล้วในการทํางาน 10 (2) ปฏิบัติปรบั ปรุง
7. มีความรับผดิ ชอบในการทํางาน 10 (1) ปฏบิ ัติไม่ได้
8. ปฏิบตั ิงานดว้ ยการคำนึงถึงความปลอดภัย 10
9. ผลงานมีความรเิ ริ่มสร้างสรรค์ 10 คะแนนรวมทั้งสิน้
10. การประยุกต์ใช้ช้นิ งานในชีวิตประจำวนั 10 รอ้ ยละ
100
รวมทัง้ สิ้น

ลงชื่อ
................................................

ผู้ประเมิน

231 ประเภทวิชา คหกรรม
หลักสตู รวิชาชพี ระยะส้นั

สาขาวิชา คหกรรมธุรกจิ จำนวน 15 ชวั่ โมง
ชอ่ื วิชา แปรรูปสมนุ ไพรเพือ่ สุขภาพ
เรอ่ื ง การทำลกู ประคบสดด้วยสมุนไพรใกล้ตัว

คำอธิบายรายวชิ า

ลูกประคบ คือการใช้สมุนไพรมาห่อด้วยผ้าเป็นลูก เรียกว่า ลูกประคบ ลูกประคบนำไปนึ่งให้
ร้อนแล้วนำมาประคอบบริเวณที่ปวดหรือเคล็ด ขัดยอก จะช่วยบรรเทาอาการปวดเคล็ด ,ขัดยอก,
ได้สมุนไพรทีใ่ ช้ทำลูกประคบสว่ นใหญ่เป็นสมุนไพรท่ีมีนำ้ มันหอมระเหย เมื่อนึ่งร้อนแล้วนามันระเหย
ซึ่งเป็นตัวยาจะออกมากับไอน้ำและความช้ืน เมื่อประคบตัวยาเหล่านั้น จะซึมเข้าไปในผิวหนังช่วย
รักษาอาการเคล็ด ขัดยอก และอาการปวด นอกจากน้ันแล้วความร้อนจากลูกประคบจะช่วยกระตุ้น
การไหลเวียนของโลหติ ดขี ้ึน ช่วยให้ตัวยาซมึ ผา่ นผวิ หนัง ไดด้ ีขน้ึ ทั้งได้รบั ความหอมจากกล่ินสมุนไพร

การเตรียมการ/อุปกรณ์
อปุ กรณ์ครู
- อุปกรณ์การหัน่

- ผ้าดบิ และกรรไกร

232 ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 15 ช่ัวโมง
หลักสตู รวิชาชพี ระยะสั้น

สาขาวชิ า คหกรรมธรุ กิจ
ชื่อวิชา แปรรปู สมนุ ไพรเพอื่ สขุ ภาพ
เรอื่ ง การทำลูกประคบสดด้วยสมุนไพรใกล้ตัว

อุปกรณ์นกั เรียน (สมนุ ไพรท่ีใชน้ ำมาทำลกู ประคบ)
- ข่า

- ขิง
- ตะไคร้
- ขมนิ้

233 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลกั สูตรวิชาชพี ระยะสนั้ จำนวน 15 ชั่วโมง

สาขาวชิ า คหกรรมธุรกิจ
ช่อื วิชา แปรรูปสมนุ ไพรเพอื่ สุขภาพ
เรื่อง การทำลูกประคบสดด้วยสมนุ ไพรใกลต้ วั

- ลกู มะกรดู

- ใบมะกรูด

- ใบเตย
- ใบเปลา้

234 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลกั สตู รวิชาชพี ระยะสน้ั จำนวน 15 ชั่วโมง

สาขาวิชา คหกรรมธุรกิจ
ช่อื วิชา แปรรปู สมนุ ไพรเพอ่ื สขุ ภาพ
เรื่อง การทำลูกประคบสดด้วยสมุนไพรใกลต้ ัว

- ใบหนาด

- ใบมะขาม

- ใบยูคาลปิ ตสั

- ไพล

235 ประเภทวชิ า คหกรรม
หลักสูตรวิชาชพี ระยะส้นั จำนวน 15 ชั่วโมง

สาขาวชิ า คหกรรมธุรกจิ
ช่ือวิชา แปรรปู สมนุ ไพรเพื่อสุขภาพ
เรื่อง การทำลูกประคบสดด้วยสมนุ ไพรใกลต้ ัว

- การบูร

วธิ ีการสอน/ขัน้ ตอนการปฏิบัติ
1. นำสมุนไพรท้ังหมดมาหั่นเป็นชนิ้ เล็ก

2. ผสมสมนุ ไพรที่หั่นเข้าดว้ ยกนั

236 ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ชัว่ โมง
หลักสูตรวิชาชพี ระยะสั้น

สาขาวชิ า คหกรรมธรุ กจิ
ชือ่ วิชา แปรรูปสมุนไพรเพอื่ สขุ ภาพ
เร่อื ง การทำลูกประคบสดด้วยสมนุ ไพรใกลต้ ัว

3. นำสมนุ ไพรทหี่ นั่ นำมาห่อด้วยผ้าดิบ

เนอ้ื หาสาระ
หมอพื้นบ้านหรอื แพทย์แผนไทยนิยมนำสมนุ ไพรแบบสดและแบบแห้งมาเป็นส่วนประกอบท่ี

สำคญั ของลูกประคบสมุนไพร เปน็ สมนุ ไพรท่ีมสี รรพคุณบำบดั อาการของโรคทางกลา้ มเนือ้ เสน้ เอน็
ผวิ หนัง สมนุ ไพรทีค่ ลายอาการเกร็งของกล้ามเนอ้ื และเซลล์ทอ่ี ยู่ใต้ผิวหนงั ลดการตึงเครยี ดทำใหเ้ ส้น
เอ็นหย่อนคลาย บรรเทาอาการปวดเม่ือย ลดการอักเสบ แก้เคลด็ ขัดยอก ฟกชำ้ ดำเขียว บรรเทา
อาการคนั ตามรา่ งกาย บำรงุ ผิว ช่วยรกั ษาเม็ดผดผืน่ คันตามผิวหนงั ลูกประคบสมุนไพรสะท้อนใหเ้ หน็
ถงึ ภมู ปิ ัญญาทางการแพทยแ์ ผนไทยของบรรพบุรษุ ไทยได้อยา่ งน่าทึ่งยิง่ นกั

กระบวนการและวิธีการ
1. เตรียมอปุ กรณ์สำหรับทำลูกประคบ

1.1 ผา้ ดิบสาหรับหอ่ ลูกประคบ ขนาด กว้าง 35 x ยาว 35 เซนตเิ มตร 2 ผืน
1.2 เชอื ก ดา้ ยดิบ หรอื หนงั ยาง
1.3 ตวั ยาท่ใี ชท้ ำลูกประคบ

1.3.1 เหง้าไพล (500 กรัม) สรรพคณุ แกป้ วดเม่ือย ลดอาการอกั เสบ
1.3.2 ผวิ มะกรูด (200 กรัม) สรรพคณุ มนี ามนั หอมระเหย แกล้ มวิงเวียน
1.3.3 ตะไคร้ (200 กรมั ) สรรพคุณ แตง่ กลน่ิ
1.3.4 ใบมะขาม (100 กรัม) สรรพคุณ แก้อาการคันตามร่างกาย ชว่ ยบารงุ ผิว
1.3.5 การบูร (2 ชอ้ นโตะ๊ ) สรรพคณุ แตง่ กลิ่น บารงุ หัวใจ แกพ้ ุพอง
1.3.6 ขม้ินชัน (100 กรัม) สรรพคณุ ชว่ ยลดอาการอักเสบแกโ้ รคผิวหนัง
1.3.7 ใบเตย (100 กรมั ) สรรพคุณ ชว่ ยบารุงผวิ แกโ้ รคผิวหนงั ลดความดนั โลหติ

237

หลักสูตรวิชาชีพระยะส้ัน ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวชิ า คหกรรมธรุ กิจ จำนวน 15 ชวั่ โมง
ชื่อวิชา แปรรปู สมุนไพรเพ่ือสขุ ภาพ
เรอ่ื ง การทำลกู ประคบสดด้วยสมุนไพรใกล้ตวั

1.4 เตา พร้อมหมอ้ สำหรบั น่ึงลูกประคบ
1.5 จานหรือชามอลูมเิ นยี มเจาะรู (เพื่อให้ไอน้ำผา่ นได้) สาหรับรองลูกประคบ
2. ข้นั ดำเนนิ การสอน
2.1. หัน่ หวั ไพล ขม้ินชัน ต้นตะไคร้ ผวิ มะกรูด เปน็ ช้ินเล็กๆ ขงิ ข่า ใบเปล้า ใบหนาด ใบเตย
2.2. นำใบมะขาม ผสมกบั สมุนไพรข้อ 1 เสรจ็ แล้วให้ใส่ การบรู
คลกุ เคลา้ ใหเ้ ปน็ เน้ือเดียว
2.3. นำตัวยาท่จี ดั เตรียมเรียบร้อย แล้วใสผ่ ้าดิบห่อเป็นลกู ประคบประมาณลูกส้มโอ
(นำ้ หนักประมาณ 400 - 500 กรมั ) รดั ด้วยเชือกใหแ้ น่น (ลูกประคบเวลาถูกความร้อน ยา
สมุนไพรจะฝอ่ ลงให้รดั ใหม่ให้แน่นเหมือนเดิม)

238

หลกั สูตรวิชาชพี ระยะสั้น ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กจิ จำนวน 15 ชว่ั โมง
ชือ่ วิชา แปรรูปสมนุ ไพรเพอ่ื สุขภาพ
เรือ่ ง การทำลกู ประคบสดด้วยสมนุ ไพรใกล้ตัว

แบบทดสอบหลังเรยี น
1. นกั เรียนอธบิ ายถงึ สรรพคุณของสมนุ ไพรทีน่ ำมาทำลูกประคบว่าสมุนไพรแตล่ ะชนิดที่นำมาทำลูก
ประคบมีสรรพคุณอะไร

2. นักเรยี นอธบิ ายวธิ ีทำหน่ั สมนุ ไพรท่นี ำมาทำลกู ประคบ

3. นักเรยี นอธิบายวิธหี อ่ ลูกประคบ

4. นักเรียนอธิบายถงึ ประโยชน์การนำลูกประคบมาใชป้ ระคบ

239 ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 15 ชัว่ โมง
หลักสตู รวิชาชีพระยะสนั้

สาขาวิชา คหกรรมธรุ กิจ
ช่อื วิชา แปรรูปสมุนไพรเพอื่ สุขภาพ
เร่อื ง การทำลกู ประคบสดด้วยสมนุ ไพรใกล้ตัว

แบบประเมินความสามารถในการปฏิบัตงิ าน
เรอื่ ง การทำลกู ประคบสดดว้ ยสมุนไพรใกล้ตวั

ช่ือผปู้ ฏบิ ตั ิ............................................................................

ขน้ั ปฏบิ ัตกิ าร คะแนน เกณฑ์ คะแนนที่ได้
1. เตรียมวสั ดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการปฏิบตั งิ าน 10 เกณฑการใหคะแนน
2. การวางแผนออกแบบช้นิ งาน 10 แตละข้อ
3. อธิบายข้นั ตอนในการทำงานได้ 10 (5) ปฏิบตั ไิ ดดีมาก
4. ดําเนินการตามข้นั ตอนการทาํ งาน 10 (4) ปฏบิ ัตไิ ด
5. ความมงุ มน่ั ขยนั และอดทน 10 (3) ปฏิบัติพอใช
6. มคี วามคลองแคลวในการทํางาน 10 (2) ปฏบิ ัตปิ รับปรงุ
7. มคี วามรับผดิ ชอบในการทํางาน 10 (1) ปฏิบตั ไิ มได
8. ปฏบิ ตั ิงานด้วยการคำนงึ ถึงความปลอดภยั 10
9. ผลงานมีความริเร่ิมสรางสรรค์ 10 คะแนนรวมทงั้ ส้นิ
10. การประยุกตใ์ ช้ชิ้นงานในชีวติ ประจำวัน 10 รอ้ ยละ
100
รวมท้ังสิ้น

ลงช่ือ
................................................

ผู้ประเมนิ

240

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวิชา คหกรรม

สาขาวชิ า คหกรรมศาสตร์ทว่ั ไป จำนวน 12 ชั่วโมง
ช่ือวิชา การนวดนำ้ มัน (Oil Massage)
เร่อื ง การนวดขาด้านหลัง

คำอธบิ ายรายวิชา

ปฏิบัติเกี่ยวกับเทคนิคการนวดขาด้านหลัง ขั้นตอน วิธีการนวดขาด้านหลัง การเปิดผ้าคลุม
และการปิดผ้าคลุมขาท่ีถูกต้อง การเตรียมขาด้านหลังก่อนการนวดด้วยน้ำมัน ท่ายนื ของผู้ให้บริการท่ี
ถกู ตอ้ งและเหมาะสม

การเตรียมการ/อุปกรณ์
อุปกรณ์ครู
- เตยี งนวดสปา

- ผา้ ขนหนู

- ผ้าปเู ตยี ง

241

หลกั สตู รวิชาชพี ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 12 ชั่วโมง
สาขาวชิ า คหกรรมศาสตร์ท่วั ไป
ชือ่ วิชา การนวดน้ำมัน (Oil Massage)
เร่อื ง การนวดขาดา้ นหลงั

- สำลี

- แอลกอฮอล์

- น้ำมนั

- ถว้ ยใส่น้ำมนั

242

หลกั สูตรวิชาชพี ประเภทวิชา คหกรรม
จำนวน 12 ชั่วโมง
สาขาวิชา คหกรรมศาสตรท์ ่วั ไป
ชอ่ื วิชา การนวดน้ำมนั (Oil Massage)
เร่อื ง การนวดขาดา้ นหลงั

อปุ กรณ์นกั เรียน
- ผ้าขนหนู

- ผ้าปูเตียง
- สำลี
- แอลกอฮอล์

243

หลักสตู รวิชาชีพ ประเภทวชิ า คหกรรม
จำนวน 12 ชั่วโมง
สาขาวชิ า คหกรรมศาสตรท์ ั่วไป
ชือ่ วิชา การนวดน้ำมนั (Oil Massage)
เรอ่ื ง การนวดขาด้านหลัง

- นำ้ มัน

- ถว้ ยใส่น้ำมนั

244

หลักสูตรวิชาชพี ประเภทวชิ า คหกรรม

สาขาวิชา คหกรรมศาสตร์ทว่ั ไป จำนวน 12 ชั่วโมง
ชื่อวิชา การนวดน้ำมัน (Oil Massage)
เร่อื ง การนวดขาดา้ นหลงั

วิธกี ารสอน/ข้ันตอนการปฏิบตั ิ
1. เร่ิมขาดา้ นซ้าย เปดิ ผา้ เฉพาะขาด้านซ้ายข้นึ ไปถึงบรเิ วณก้น สว่ นอกี ข้างยังคลุมไว้เพื่อความ
อบอุ่น ทำทลี ะข้าง
2. ใช้หมอน หรอื ผา้ ขนหนมู ้วน สอดไว้ใต้ขอ้ เท้าลูกคา้ เพ่ือชว่ ยรองรบั การลงน้ำหนกั ขณะทำการนวด
3. เทน้ำมันใสฝ่ า่ มือ แลว้ วนในมอื เพ่ือใหเ้ กดิ ความอบอุ่น หลงั จากนนั้ ลูบลงบนขาลูกค้า
4. ลูบตลอดทงั้ ขา วางมือท้ังสองขา้ งลงบนข้อเท้า โดยใหฝ้ ่ามอื แนบผิวลูกค้า วางมือเรยี งกนั
นิว้ ทง้ั หมดต้องชดิ ตดิ กัน แลว้ ลูบข้ึนไปตามแนวกลา้ มเน้ือน่องขึ้นไปจนถงึ บริเวณก้น แยกมอื
ออกไปดา้ นข้างลากลงมายังข้อเท้า

5. ลูบตลอดท้งั ขา โดยวางมอื ข้างเดยี วลงบนข้อเท้า โดยใหฝ้ า่ มอื แนบผิวลูกค้า วางมอื เรียงกนั
นิว้ ทั้งหมดต้องชดิ ตดิ กัน แลว้ ลบู ข้นึ ไปตามแนวกลา้ มเนื้อน่องขนึ้ ไปจนถงึ บรเิ วณกน้ แยกมอื
ออกไปดา้ นขา้ งลากลงมายงั ขอ้ เท้า