คู่มือการเรียนการสอนเพศศึกษาและทักษะชีวิต

คูมือการเรียนการสอน àÃ×èͧ à¾ÈÈÖ¡ÉÒáÅзѡÉЪÕÇԵ㹹ѡàÃÕ¹ẺºÙóҡÒÃ

ค่มู ือการเรียนการสอน

เพศศึกษาและทักษะชีวิต
ในนักเรียนแบบบูรณาการ

Handbook for Integrated
Sex Education and life Skills

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

คเรู่ม่อื งือเใกพนารเศนรยี ศนกั กกึ าเรรษสยีอานนแแลบะทบกับษรู ณะชาวี กติ าร

SHaenxdEbdouockaftoiornInantedgrLaifteedSkills

สำ� นกั อนกำรมมยัอกนำำรมเจยั รญิ พนั ธ์ุ

¤èÙÁÍ× ¡ÒÃàÃÂÕ ¹¡ÒÃÊ͹àÃèÍ× §à¾ÈÈ¡Ö ÉÒáÅз¡Ñ ÉЪÕÇµÔ ã¹¹Ñ¡àÃÕ¹ẺºÃÙ ³Ò¡ÒÃ

คูม่ ือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศึกษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ

Hคaู่มnือdกbาoรoเkรยี foนrกIาnรtสeอgนraเtรe่อื dงเSพeศxศEึกdษuาcแaลtiะoทnกั aษnะdชีวLิตifใeนนSkักiเllรsยี นแบบบรู ณาการ

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

รำยนำมท่ีปรกึ ษำ
ร ำยนำม• ทดี่ปรร.นึกาษยำแพทย์พรเทพ ศิรวิ นารังสรรค์
• นดาร.ยนแาพยทแพย์ณวทชยริรงพ์ ะคร ์เพ ทสง็พาจ ยัน วศทงริศิว์ นารังสรรค์
• นายแพทยณ์ รฐั งพคร์ สวางยษวศ์ งุทศธ์ ิภากร
• นายแพทย์ณยงฐั ยพทุ รธ ววงงษศศ์ ์ภุทริ ธมภิ ยา์ศการนต์ิ
• นผาศย.นแาพยทแยพย์ ทงยพ์ทุ ันธ ธ ์ศวกังดศิ์ ภ ริศมกุ ยร์ศะฤานกษติ์
• นผาศย.นแาพยทแยพว์ ทิวยัฒพ์ นนั ์ ธ โศ์ รักจดนิ์ พ ศิทกุยราะกฤรก ษ์
• นายแพทยก์วิวตัฒติพน ์ง ศโ์ ร จแนซพ่เจิทง็ ย ากร
• นายแพทยก์บิตญุ ตฤพิ ทงธศ์ ิ ์ สแขุ ซรเ่ตั จน็ง์
• นางยสแาพวทสยิรมิบ์ ุญน ฤ ทวไิธลิ์ ร สัตุขนร์ ัตน ์
• นางสาวสริ มิ น วไิ ลรตั น์
บรรณำธิกำร
บรรณำ•ธ กิดำรร.ละมยั ม่นั คง
• ดนาร.ยลวะชั มรยั า ก รม ั่น เครงยี บร้อย
• นายวชรั ฒุรา ก รโย ธเารียบร้อย
• นว่าทยี่รว้อรฒุยต ร โีภยัทธราพงศ ์ ชเู ศษ
• ว่าท่รี ้อยตรีภทั รพงศ ์ ชเู ศษ
ข้อมูลทางบรรณานุกรมของส�านกั หอสมดุ แห่งชาติ
Nขอ้aมtioูลnทaาlงLบibรrรaณryานofกุ Tรมhaขiอlaงnสdา� นCกัaหtaอloสgมinุดgแiหnง่ Pชuาbตlิication Data
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data
ค่มู ือการเรียนการสอนเรื่องเพศศกึ ษาและทักษะชีวิตในนกั เรียนแบบบรู ณาการ.--นนทบรุ ี:
ค ู่ม อื สก�าานรักเรอียนนากมายั รกสาอรนเจเรรือ่ ญิ งพเพนั ศธศุ ์ กึ รษมาอแนลาะทมกัย,ษ 2ะ5ช5วี 8ิต.ใ น16น9ัก เหรยีนนา้ .แบบบูรณาการ.--นนทบรุ ี:
1ส.�า นเพักศอศนกึาษมาัย-ก-ากราเรจศรึกิญษพาันแธลุ ์ะกกรามรอสนอานม. ัย ,I .2 5ล5ะม8.ัย 1 ม69น่ั คหงน. า้ .II. ชือ่ เรื่อง
1. เพศศึกษา--การศกึ ษาและการสอน. I. ละมัย ม่ันคง. II. ช่ือเรอ่ื ง
613.95
6IS1B3N.9 5978-616-11-2522-6
ISBN 978-616-11-2522-6
พมิ พ์ครัง้ ที ่ 1 พฤษภาคม 2558
จพ�ามิ นพว์คนรท้งั ่ีพทิมี่ 1พ ์ ม7พ0นีฤ0าษ คภเลมาม่ ค2ม55 29558
พจ�าิมนพวท์น่ี ทพ่ี มิ พ ์ 27ศ,0ูน00ย0 ส์0เลื่อเ่มแลล่มะสง่ิ พมิ พแ์ กว้ เจา้ จอม กรงุ เทพฯ
พจดั มิ พพมิ ์ทพ ี่ แ์ ละเผยแพร่ ชสศ�าุมนู นนยกัส์มุ อ่ืสนแหาลกมะรสยั ณงิ่ก์กพาาริมรเพจเกรแ์ ญิษกตพว้ รเนัจแธา้หจุ์ ง่กอปรมรม ะอกเทนรงุาศเมไททยั พย ฯถจ.ตำ� ิวกาดั นนท์ ต.ตลาดขวญั
จดั พมิ พ แ์ ละเผยแพร่ อสา�.เนมักอื อง นจา.มนยันกทาบรรุเจี 1ร1ญิ 0พ00นั ธ์ุ กรมอนามัย ถ.ตวิ านนท ์ ต.ตลาดขวัญ
สนบั สน นุ การจัดพมิ พ์โดย อส�า.เนมักืองา นจ.กนอนงทบุนุรสี น11บั 0ส0น0นุ การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.)

สนบั สนนุ การจัดพิมพ์โดย ส�านักงานกองทุนสนับสนนุ การสร้างเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.)

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

คา� นา�

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา การด�าเนินชีวิตของวัยรุ่นไทยได้เปล่ียนแปลงไปอย่างรวดเร็วตาม
การเปล่ียนแปลงทางดา้ นเทคโนโลยกี ารสื่อสารท่พี ัฒนาไปอยา่ งไมห่ ยดุ นิง่ ไดแ้ ก่ การตดิ ต่อสอ่ื สารทางสังคม
ออนไลน์ การทอ่ งโลกอินเทอรเ์ น็ต การเลยี นแบบเพือ่ ให้ทนั ยคุ สมัยท่ีเน้นวัตถนุ ิยมมากกวา่ จิตใจ จากผลของ
การเปลี่ยนแปลงไปนี้ ท�าให้เด็กในวัยเรียนและวัยรุ่นมีแนวโน้มท่ีจะมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร ส่งผลให้
เกดิ การต้ังครรภ์ไม่พร้อม การปว่ ยด้วยโรคติดต่อทางเพศสัมพนั ธ์ รวมทงั้ การทา� แท้งที่ไม่ปลอดภยั จนกลาย
เป็นวิกฤตของประเทศไทยไปแล้ว จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่าสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการไม่ได้คุมก�าเนิด
หรือการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกันและขาดความรู้ในเรื่องเพศศึกษา ปัจจุบันมีหลักสูตรการเรียนการสอน
เพศศึกษาท่ีหลากหลาย แต่อุปสรรคส�าคัญของการสอนเร่ืองเพศศึกษาในโรงเรียนมีหลายประการ เช่น
เวลาเรียนไม่พอ เน้ือหาวิชาทีเ่ รยี นมีมากเกนิ ไป ไมส่ อดคลอ้ งกบั ความต้องการของกลุม่ เป้าหมาย นอกจากนี้
ยังมีความคิดเห็นท่ีแตกต่าง โดยฝ่ายหนึ่งเห็นว่าเป็นสิ่งจ�าเป็นท่ีเด็กจะต้องได้เรียนเพ่ือให้รู้เท่าทันและเป็น
เกราะคมุ้ กนั สว่ นอกี ฝา่ ยมองวา่ เปน็ การชี้โพรงใหก้ ระรอก อาจเปน็ การสง่ เสรมิ ใหม้ กี ารชงิ สกุ กอ่ นหา่ ม จงึ ทา� ให้
มคี รจู า� นวนหนงึ่ ไมก่ ลา้ สอนหรอื ขาดความมนั่ ใจในการสอนเพศศกึ ษา นอกจากเรอื่ งเพศศกึ ษาแลว้ ทกั ษะชวี ติ
ก็มีสว่ นสา� คัญเพราะเป็นกจิ กรรมทีส่ ง่ เสรมิ ให้วัยรุ่นเกิดการเรียนรู้และเปน็ การพฒั นาข้ันพ้ืนฐาน เปน็ ทักษะที่
มคี วามเหมาะสมกับนกั เรียนและวยั รุ่น ซ่ึงนอกจากจะชว่ ยในการแก้ไขปัญหาในสถานการณ์วิกฤตแล้ว ยังใช้
เปน็ แนวทางในการป้องกนั ปญั หาที่อาจเกดิ ข้ึนไดใ้ นอนาคต ส�านักอนามยั การเจรญิ พนั ธ ุ์ กรมอนามยั จงึ ได้
พัฒนาคู่มือและสื่อการเรียนการสอนท่ีจ�าเป็นส�าหรับนักเรียนและวัยรุ่น เพ่ือเป็นแนวทางการสอนให้กับครู
และเจา้ หนา้ ทท่ี ่เี ก่ียวขอ้ ง โดยบูรณาการงานส่งเสรมิ สุขภาพแบบองค์รวม ซึ่งจะช่วยในการแก้ไขปัญหาของ
นกั เรียนและวัยร่นุ ในการปรบั ตวั เพอ่ื เตรียมความพรอ้ มในการเป็นผใู้ หญ่ที่มีคุณภาพต่อไป
ส�านกั อนามยั การเจรญิ พันธ์ุ
กรมอนามยั

ก

ค¤ู่มÙèÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวÔµิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ค�าแนะน�าการใช้คมู่ ือ

คมู่ อื การเรยี นการสอนเรอื่ งเพศศกึ ษาและทกั ษะชวี ติ ในนกั เรยี นแบบบรู ณาการ จดั ทา� เพอื่ ใหค้ ร ู อาจารย ์
นักวิชาการ เจ้าหน้าท่ีสาธารณสุข หรือผู้รับผิดชอบงานเร่ืองเพศศึกษาและอนามัยการเจริญพันธุ์ในวัยรุ่น
ทั้งภาครฐั เอกชน รวมถึงหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกยี่ วข้อง ใช้เปน็ แนวทางในการสอนเร่ืองเพศศกึ ษาและทกั ษะ
ชีวติ ใหก้ ับนักเรียน นกั ศกึ ษา และกลุ่มวยั รุ่นทั่วไป เน่ืองจากปจั จบุ ันสังคมออนไลน์ท�าให้วัยรุ่นสามารถเขา้ ถงึ
สื่อต่าง ๆ โดยเฉพาะสือ่ ทางเพศศึกษาที่ไมเ่ หมาะสม ท�าให้เดก็ วัยเรยี นและวัยร่นุ มเี พศสัมพนั ธ์กอ่ นวัยอันควร
สง่ ผลใหเ้ กดิ ปญั หาตามมามากมาย อาทเิ ชน่ การตง้ั ครรภ์ไมพ่ งึ ประสงค ์ การปว่ ยดว้ ยโรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พนั ธ ์
รวมทงั้ การทา� แทง้ ท่ไี มป่ ลอดภยั ปจั จบุ นั มหี ลกั สตู รการเรยี นการสอนเพศศกึ ษาทหี่ ลากหลาย แตอ่ ปุ สรรคสา� คญั
ของการสอนเรื่องเพศศึกษาในโรงเรียนมหี ลายประการ เชน่ เวลาเรยี นไมพ่ อ เน้ือหาวิชาทเี่ รียนมีมากเกนิ ไป
ไม่สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย ครูไม่กล้าสอนหรือขาดความม่ันใจในการสอนเพศศึกษา
คู่มือฉบับน้ี ได้บูรณาการเนื้อหาเรื่องเพศศึกษาและทักษะชีวิตเข้าด้วยกัน โดยคัดเลือกเฉพาะประเด็นที่
เหมาะสมสา� หรบั เดก็ วยั เรยี นและวยั รนุ่ ในแตล่ ะระดบั ชนั้ ทค่ี วรร ู้ และรวมทกุ ระดบั ชน้ั ไวด้ ว้ ยกนั เพราะบางโอกาส
เดก็ ชน้ั ประถมศึกษาอาจต้องเรยี นในหวั ขอ้ ของช้ันมัธยมศกึ ษา ตัวอยา่ งเช่น ในเรอ่ื งการจัดการอารมณ์เพศ
และการปอ้ งกนั การตั้งครรภ ์ (ในกรณีทเี่ ด็กอยู่ในกลมุ่ เสีย่ งหรือมีการเจริญเตบิ โตเรว็ กวา่ ปกติ) นอกจากนี้ยังได้
จัดท�าสื่อ animation ประกอบคู่มือฯ เพื่อช่วยในการสอน รวมถึงเนื้อหาประกอบการสอน อันจะก่อให้เกิด
ประโยชนก์ บั ผใู้ ชค้ ู่มอื สามารถนา� ไปปรบั ใช้ในการเรียนการสอนไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพตอ่ ไป

กระบวนกำรสอน
ใช้การเรยี นรแู้ บบมีส่วนร่วม / เกมส์ / ยกตัวอย่างสถานการณป์ ระกอบและบรรยาย ซงึ่ จะทา� ใหผ้ เู้ รียน
สามารถเข้าใจเน้อื หาและกจิ กรรมได้อยา่ งมปี ระสิทธภิ าพ

อุปกรณท์ ่จี ำ� เป็นส�ำหรบั กำรสอนและชม animation
1. เคร่ืองเล่นวซี ดี ี 5. แผ่นดวี ีดีในแตล่ ะระดับชน้ั
2. โทรทศั น์หรือเครอ่ื งคอมพิวเตอร์ 6. กระดาษ flip chart
3. เครอ่ื งฉาย (LCD) 7. ปากกาเคมี
4. ล�าโพง

กอ่ นเขำ้ สูก่ ิจกรรม / ชม animation
1. วทิ ยากร / ผนู้ า� กจิ กรรม ควรชม animation เรอื่ งทจี่ ะฉายกอ่ น เพอื่ ทา� ความเขา้ ใจกบั เนอ้ื หา หรือ
ศกึ ษาจงั หวะตา่ ง ๆ เพื่อกระตนุ้ ใหผ้ ฟู้ งั หรือผ้ทู จ่ี ะศกึ ษาสนใจมากยง่ิ ข้ึน
2. ก่อนท่ีจะมีการฉาย animation ควรมีการตรวจสอบอุปกรณ์ที่จะใช้ฉายว่าอยู่ในสภาพที่พร้อม
ใช้งานหรือไม ่
3. การจดั ทน่ี งั่ ใหเ้ หมาะสม สอดคลอ้ งกบั สถานท ่ี และเพยี งพอตอ่ ผเู้ รยี น ไมค่ วรจดั เรยี งแนน่ จนเกนิ ไป
4. กอ่ นจะเริ่มบทเรยี นหรือชม animation เรอื่ งนนั้ ๆ ควรมีการเกริน่ นา� เร่อื งย่อ หรือคา� ถามกอ่ น
บทเรียนทเ่ี กยี่ วเน่ืองกับสงิ่ ทจ่ี ะฉาย เพ่ือกระตุ้นให้ผเู้ รียนสนใจ

ข

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

หลังจบกิจกรรม / ชม animation
1. วิทยากร / ผนู้ �ากจิ กรรม ต้องสังเกตปฏิกิริยาความรสู้ ึกหรอื ท่าทขี องผูช้ ม / ผู้เรยี น
2. ตัง้ คา� ถามชวนคุยเพอ่ื กระตุ้นให้เกดิ การเกราียรนเรยีู้ นร้ ู
3. สรปุ ประเด็นสา� คัญท่ีเกยี่ วเน่ืองกับ animation และเนื้อหาในบทน้ัน ๆ พร้อมทงั้ บรรยายความรู้
เพม่ิ เตมิ
4. วิทยากร / ผนู้ า� กิจกรรมควรทบทวนวา่ ระหว่างดา� เนินกิจกรรมมอี ปุ สรรคหรอื ข้อสงั เกตใด ๆ บ้าง
และควรจะปรบั ปรงุ แกไ้ ขอยา่ งไรหากต้องใชค้ มู่ อื เล่มน้ีในคราวตอ่ ไป
5. แบ่งกลุม่ ท�ากจิ กรรมอน่ื ๆ เชน่
- การแสดงบทบาทสมมุติในหัวข้อนั้น ๆ - ตง้ั เวทีโต้วาทีโดยแบ่งผูช้ มออกเปน็ 2 ฝั่ง
- เล่นเกมส์ - ยกตวั อยา่ งสถานการณ์
หมำยเหตุ กจิ กรรมสามารถปรับได้ตามความเหมาะสม
6. วทิ ยากร / ผนู้ �ากจิ กรรม ใหผ้ ู้เรียนแสดงความคิดเหน็ / แลกเปล่ียนความคดิ เห็นเกยี่ วกบั กจิ กรรม
หรือหลงั จากชม animation

วิทยำกร / ผู้นำ� กจิ กรรม
• ต้องมีทัศนคติท่ีดี ไม่ต�าหนิ หรือมีอคติ ถ้านักเรียนมีความคิดเห็นท่ีแตกต่างออกไปหรือ

มคี วามคิดเห็นในดา้ นลบ
• ตอ้ งศกึ ษารายละเอยี ดเนอ้ื หาของแตล่ ะกจิ กรรมใหเ้ ขา้ ใจกอ่ นทกุ ครง้ั เพราะเมอ่ื ผเู้ รยี นถามจะไดไ้ ม่
ประหมา่ หรอื ไม่กลา้ ทจ่ี ะตอบ
• สรา้ งบรรยากาศการเรยี นการสอนใหเ้ ปน็ แบบสบาย ๆ ไมเ่ ครยี ด เพอ่ื ใหเ้ ดก็ มสี ว่ นรว่ มและรสู้ กึ สนกุ

ผเู้ รียน
• นักเรยี น นกั ศกึ ษา วยั รนุ่ ท่ัวไป

ระยะเวลำ
• 30 - 60 นาที ต่อกิจกรรม (สามารถปรับได้ตามความเหมาะสม)
• ถ้าจัดแบบเข้าคา่ ย ใชร้ ะยะเวลาประมาณ 3 วนั (สามารถปรับได้ตามความเหมาะสม)

สถำนที่
• ในห้องเรียน ห้องประชุม หรือสถานท่ีที่มีบรรยากาศสบาย ๆ และมีอุปกรณ์ประกอบการสอน

ไมค่ วรมเี สียงรบกวน

กำรประเมินผล
• จากการสังเกตพฤตกิ รรม / การมสี ว่ นรว่ มในการทา� กิจกรรรม
• การตอบใบความรู้
• การแลกเปล่ยี นแนวคิดและข้อคิดเห็นต่าง ๆ

ค

ค¤ู่มÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร หนำ้
ก
สารบญั ข
ง
คำ� น�ำ ชซ
คำ� แนะน�ำใกนากรใำชรค้ใชูม่ ้คือ่มู ือ ฌ
สำรบัญ
สำรบญั ตำรำง 1
สำรบัญสถำนกำรณ ์
บทที่ 1 กิจกรรมชดุ กำรเรียนกำรสอนเรื่องเพศศกึ ษำตำมระดบั ช้ัน 3

ช้ันประถมศกึ ษำตอนปลำย (ป.4 - ป.6) 6
1. กจิ กรรมท่ี 1 พัฒนำกำรทำงเพศและสุขอนำมัยทำงเพศ 8
10
เรื่อง การเปล่ยี นแปลงทางดา้ นรา่ งกายของเด็กชายและเด็กหญงิ /
การดแู ลรักษาความสะอาด 12

2. กิจกรรมที่ 2 พฤติกรรมทำงเพศ
เรือ่ ง การแสดงออกทางเพศทเี่ หมาะสม / การแยกแยะ /
การหลกี เล่ียงการสัมผสั ร่างกายท่ีผดิ ปกติ

3. กิจกรรมท่ี 3 ทกั ษะสว่ นบุคคล
เรอื่ ง การป้องกันการถูกล่วงละเมิดทางเพศ / การขอความช่วยเหลือ

4. กิจกรรมท่ี 4 สัมพนั ธภำพระหวำ่ งบคุ คล
เรื่อง การสอ่ื สารเร่อื งเพศ / สมั พนั ธภาพในครอบครัว

5. กจิ กรรมที่ 5 สังคมและวฒั นธรรม
เรอ่ื ง บทบาทหญงิ ชาย / การเหน็ คณุ ค่าในตนเอง
ช้นั มธั ยมศกึ ษำตอนตน้ (ม.1 - ม.3)

1. กจิ กรรมท่ี 6 พัฒนำกำรทำงเพศและสุขอนำมยั ทำงเพศ
เร่อื ง พัฒนาการทางเพศ / ฝันเปียก / การมปี ระจา� เดือน และการตั้งครรภ์

ง

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

หน้ำ

2. กิจกรรมที่ 7 พฤตกิ รรมทำงเพศ 20
เรอ่ื ง รเู้ ทา่ ทนั อารมณ์ทางเพศ / วธิ ีการจัดการอย่างเหมาะสม / สถานการณ์
และพฤตกิ รรมเส่ยี งทางเพศ

3. กิจกรรมที่ 8 ทกั ษะสว่ นบุคคล 23
เรอ่ื ง ทักษะการปฏเิ สธ / การเจรจาตอ่ รอง / การปอ้ งกันการตั้งครรภ์

4. กจิ กรรมที่ 9 สัมพันธภำพระหว่ำงบุคคล 25
เร่อื ง ความเชอ่ื ที่ผดิ ในเรื่องเพศ / การเขา้ ใจความต้องการของเพศตรงขา้ ม

5. กจิ กรรมที่ 10 สังคมและวัฒนธรรม 28
เรือ่ ง การรเู้ ทา่ ทันส่อื / การใชส้ ื่อให้เกิดประโยชน์

ชัน้ มธั ยมศึกษำตอนปลำย (ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

1. กจิ กรรมที่ 11 พฒั นำกำรทำงเพศและสุขอนำมัยทำงเพศ 31
เรื่อง โรคติดตอ่ ทางเพศสมั พันธ ์ / ความแตกต่างระหว่าง sex and love

2. กิจกรรมที่ 12 พฤตกิ รรมทำงเพศ 33
เรือ่ ง ความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลือก

3. กจิ กรรมที่ 13 ทักษะส่วนบคุ คล 35
เรอ่ื ง การตดั สนิ ใจและการแก้ไขปญั หา / การตระหนักในการมีเพศสัมพันธท์ ี่รบั ผดิ ชอบ

4. กิจกรรมที่ 14 สมั พนั ธภำพระหวำ่ งบคุ คล 37
เรอื่ ง สัมพันธภาพระหว่างเพศ / การเลอื กคคู่ รอง

5. กจิ กรรมที่ 15 สังคมและวัฒนธรรม 39
เรอื่ ง กฎหมายทคี่ วรร้ใู นเรือ่ งเพศ / การสรา้ งเปา้ หมายใหต้ นเอง

บทที่ 2 กำรปรบั แนวคิดเพ่ือพิชติ ปญั หำและสร้ำงทักษะชวี ิต

วธิ กี ำรสอนเรื่องของกำรคดิ 42

ทฤษฎกี ำรเรียนรู้ประสบกำรณต์ นเอง (Cognitive - Experiential Self - Theory) 42

จ

ค¤ู่มÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ทกั ษะชวี ิต หนำ้
กจิ กรรมท่ี 1 แชรป์ ระสบการณ์ 44
กิจกรรมท ่ี 2 ปรบั แนวคิดและความเข้าใจใหต้ รงกนั 45
กจิ กรรมท่ี 3 เก่ยี วข้องกนั ไดอ้ ย่างไร 46
กจิ กรรมท่ี 4 คนเรามีความคิด 2 ดา้ น 49
กิจกรรมที่ 5 ฝกึ เทคนิคการคิดเป็น (เชงิ สร้างสรรค์และเชิงวเิ คราะห์) 532
กิจกรรมที่ 6 เราคอื คนสา� คญั 56
กจิ กรรมท่ี 7 การสอื่ สารที่มปี ระสิทธภิ าพ 58
กจิ กรรมที่ 8 การให้คา� ปรกึ ษา 62
กิจกรรมท ่ี 9 การตดั สินใจและการแกไ้ ขปัญหา 65
กจิ กรรมท่ี 10 การควบคุมอารมณ์ 68
กิจกรรมท ่ี 11 การเข้าใจผูอ้ น่ื และการรบั ผิดชอบต่อสังคม 71
กจิ กรรมที ่ 12 สมาธิ การตระหนกั รู้ในตน 75
กจิ กรรมที่ 13 เทคนคิ การคลายเครยี ด 79
กจิ กรรมที ่ 14 ทักษะการปฏเิ สธ 891
เอกสำรอำ้ งอิง 85
ภำคผนวก 87
95
ภำคผนวก ก เนอื้ หำประกอบกำรสอน
ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ป.4 - ป.6) กิจกรรมท ่ี 1-5 96
ช้ันมธั ยมศึกษาตอนต้น (ม.1 - ม.3) กจิ กรรมท ่ี 6-10 109
ช้นั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (ม.4 - ม.6 และ ปวช.) กจิ กรรมที่ 11-15 142

ฉ

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

หน้ำ

ภำคผนวก ข (บตั รใบ้ค�ำ) 153

ภำคผนวก ค กจิ กรรมท่ี 10 (2) 163

ภำคผนวก ง ภำพกิจกรรมที่ 10 (3) 164

ภำคผนวก จ - รำยชอ่ื องคก์ รภำคเี ครอื ขำ่ ยท่รี ว่ มจดั ทำ� โครงสรำ้ งเนอ้ื หำ 165
เพศศกึ ษำตำมระดับชน้ั
- รำยละเอียดเนอ้ื หำกำรเรียนกำรสอนเพศศึกษำในนกั เรยี นระดบั ช้ันต่ำง ๆ

ภำคผนวก ฉ รำยนำมทีป่ รกึ ษำและคณะผู้จดั ท�ำ 167

ภำคผนวก ช หน่วยงำนให้ค�ำปรึกษำแกว่ ยั ร่นุ เรือ่ งสขุ ภำพทำงเพศและอนำมยั วยั รนุ่ 168

สารบญั ตาราง 2
3
บทที่ 1 5
ตารางที ่ 1 ตวั อย่างบัตรคา� (การเปลี่ยนแปลงทางร่างกายของวัยรนุ่ ) 11
ตารางท ี่ 2 การสมั ผัสในแบบตา่ ง ๆ 14
ตารางที ่ 3 ตวั อยา่ งบตั รค�าพฤติกรรมการลว่ งละเมิดทางเพศ 21
ตารางท ่ี 4 ตัวอยา่ งบทบาทหญงิ ชายและการสรา้ งคุณคา่ ใหต้ นเอง 26
ตารางท่ ี 5 การเปล่ยี นแปลงรา่ งกายเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นในเพศชายและเพศหญิง 27
ตารางท ่ี 6 การประเมนิ ความเส่ียงตามสถานการณ ์
ตารางท ่ี 7 ความเขา้ ใจเรือ่ งเพศ
ตารางท ี่ 8 การเรยี นรู้เพศตรงขา้ ม

ช

คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ คษู่มาือแกลาะรทเกั รษยี นะชกีวาิตรใสนอนนักเเรรอ่ื ยี งนเพแศบศบกึบษรู ณาแาลกะาทรกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ
ค¤ู่มèÁÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

สารบญั สถานการณ์สารบญั สถานการณ์
สถำนกำรสณาท์ ร่ี บญั สถานการณ์
สถำนกำรณ์ที่ หน้ำ
สสถถาำนนกกาำรรณณ์ท์ที่ ่ี 1 พิสจู นส์ สิง่ ถขาอนงก ารณ์ท่ี 1 พิสจู นส์ ิ่งของ หน48ำ้
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ท ่ี่ี 21 คพวิสาจู มนเ์สหสงิ่ น็ถขขาอนองกง เาดร็กณค์ทน ี่ ห2 น่ึง ความเห็นของเด็กคนหนึ่ง 4508
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ท ่ี ่ี 23 คชาวยามศเีรหสษ็นถะลขานา้อนกงเ า/ดร ช็กณา่คท์งนก่ี ห3อ่ นสงึ่ร ้าชงาฝยมี ศือีรดษ ีะ/ ลช้าานย ต/ าชดา่ ีงกอ่ สร้างฝีมอื ด ี / ชายตา55ด40 ี
สถานการณ์ท ่ี 3 กชบัายชศารีย ษตะาลบ้าอนด / ชา่ งก่อสรา้ กงับฝชมี าือยดต ี า/ บชอายดตาด ี 54
สถานการณท์ ่ ี 4 กรถบั เชสายี ยกสตลถาาาบงนอทกดาางร ณ์ที่ 4 รถเสยี กลางทาง
54
สสถถาานนกกาารรณณ์ทท์ ี ่ี่ 54 พรถรเะส 2ยี กสรลถปู าา งนตทกิดาาตงร าณม์ทหี่ ล5ว งป่ชู พารอะอ 2ก ธรดุปู ง คต์ ดิ ตามหลวงปู่ชาออกธุดงค์ 5554
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ที่ ่ี 56 พจะรตะดั 2ส สินรถูปใจา อนตยกดิ ่าตงราไณมรดท์หี ่ล6ว งปชู่ จาะอตอัดกสธนิ ดุ ใจงคอ ์ยา่ งไรด ี 5555
สสถถาานนกกาารรณณ์ทท์ ี่ ่ี 76 ชจะง่ั ตนัดา้� หสสนินถใกั จาชอนา้ ยกง่าา งรไณรดท์ ีี่ 7 ช่งั น้�าหนกั ชา้ ง 5575
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ่ีี ่ 87 ฟช่ังงั นผ�้าิดห สนถกั าชน้ากงา รณท์ ่ ี 8 ฟงั ผดิ 6574
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ีี่ ่ 98 ตฟองั ผนดิท ่ี ส1ถ ทาน�าไกมาถรณงึ ตท์ ้อ ี่ ง9เ ปน็ ฉตนัอดน้วทยี่ 1 ( สทถา� าไนมกถาึงรตณอ้ ล์งเบป /น็ บฉวนั กด) ้วย (สถานกา66ร44ณล์ บ / บวก)
ส ถานการณท์ ี่ 9 ตตออนนทที ่่ ี 12 ทข่า�าวไมหถนึงงั ตส้ออื งพเมิปน็พฉ ์ตนัอดน้วทย ่ี 2 ( สขถา่ าวนหกนางั รสณือล์พบมิ /พ บ ์ วก) 6644
คตวอานมทข่ ี 2ดั แขย่าง้ วทห่เี นกงัดิ สจอืากพกิมาพร์ สคื่อวาสมารข ดั แยง้ ท่เี กิดจากการสอ่ื สาร 64
สถานการณ์ท ่ี 10 คเขว้าาใมจขแสัดตถแ่ไามยน่เ้งขกท้าี่เใกรจณิด จ์ทาี่ ก10ก ารสเข่ือ้าสใาจรแ ต่ไมเ่ ขา้ ใจ
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ท่ี ี่ 1101 เมขปี า้ ัญใจหแสาตไถ่ไมามอ่น่เขยกา้ากใรจณป ร์ทึกี่ ษ11า ใครม ปี ัญหาไมอ่ ยากปรึกษาใคร 67
6677
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ี่ ่ี 1112 มขา่ปี วญั หหนสาังไถสมาืออ่นพยกิมาาพกรณป์ลรูก์ทกึผี ่ ษ1ูอ้ 2า�า ในควรขย า่กวาหรนโดงั ดสตอื กึพติมาพยล์ ูกผู้อ�านวยการโดดตกึ ตาย67 70
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ่ี ่ี 1123 ขน่าาวยหพนกั สังรถสบาอื นพกิมาพรณ์ลูก์ทผ ่ี 1อู้ 3า� นวนยากยาพรโักดรดบต ึกตาย 7703
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ที่ ่ี 1134 นหามยปู พิง้ กั สรถบา นการณท์ ี่ 14 หมปู งิ้ 7733
สสถถาานนกกาารรณณ์ท์ท ่ี่ ี 1145 หเหมตปู เุ กิ้ง ดิ สเถพารนากะใาครรณ ์ท ่ี 15 เหตเุ กดิ เพราะใคร 7734
สสถถาานนกกาารรณณ์ทท์ ่ี ี่ 1156 เใหครตเุเอกาิดสไเปถพ ารนากะใาครรณ ์ท่ ี 16 ใครเอาไป 7745
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ี ่ี่ 1167 ใหคารกเินอางสไ่าปถย าแนตกเ่ สาียรณหาท์ ย ี่ ม17ห าศหาาลก นิ ง่ายแตเ่ สียหายมหาศาล 77556
สสถถาานนกกาารรณณท์ท์ ี่ ่ี 1178 หเดาก็ กชินางยสา่ ขถยาแยนตขกเ่ สวาดียรณห า์ทย่ ี ม18ห าศเาดล็ก ชายขายขวด 7756
สถานการณท์ ่ ี 18 เดก็ ชายขายขวด 76

ฌฌ ฌ

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

สถานการณท์ ่ ี 19 ทหารกลา้ หน้ำ
สถานการณ์ท่ี 20 ท�าอยา่ งไรด ี 7787
สถานการณ์ท ่ี 21 เบอ่ื บ้าน 8843
สถานการณท์ ่ี 22 ไมด่ ีกวา่ 84
86

ญ

ค¤ู่มÁÙè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

บทที่ 1

กิจกรรมชดุ กำรเรียนกำรสอน
เร่ืองเพศศกึ ษำตำมระดับชน้ั

12

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กิจกรรมท่ี 1 พฒั นาการทางเพศและสขุ อนามัยทางเพศ
(ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

เรอื่ ง กำรเปลี่ยนแปลงทำงด้ำนร่ำงกำยของเด็กชำยและเด็กหญงิ
/ กำรดแู ลรักษำควำมสะอำด

• วัตถปุ ระสงค์
เพ่ือให้ผู้เรียยนนมมีคคี ววาามมรรู้คู้คววาามมเขเข้าใา้ จใจเกเก่ียว่ียกวับกเับรเื่อรงอื่ กงากราเปรเลปี่ยลนีย่ แนปแลปงทลงาทงดา้างนร่ารง่ากงกาายยขขอองงเดเด็ก็กชชาายยแแลละเดก็ หญิง /
การดูแลรกั ษาความสะอาด
• สำระสำ� คัญ
เมอื่ เขา้ สวู่ ยั รนุ่ รา่ งกายของเดก็ ชายและเดก็ หญงิ จะมกี ารเปลย่ี นแปลงทงั้ ภายในและภายนอกจากอทิ ธพิ ล
ของฮอร์โมนเพอ่ื เตรยี มพรอ้ มส�าหรับการสบื พนั ธ ์ุ การเขา้ ใจถึงความเปลยี่ นแปลงท่จี ะเกดิ ข้ึนจะช่วยให้วัยร่นุ
ปรับตัวและปฏบิ ตั ิตัวไดเ้ หมาะสมเมื่อการเปล่ยี นแปลงนั้นมาถงึ
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรด�ำเนินกิจกรรม
1. น�าเข้าสู่บทเรียนโดยการสนทนาเร่ืองการเป็นหนุ่มเป็นสาวว่ามีการเปล่ียนแปลงหลายอย่างซ่ึงเป็น
เรอื่ งปกติไม่ใช่เร่อื งนา่ อาย (สนทนาเพอื่ ให้เกิดความผอ่ นคลาย)
2. ขออาสาสมัครชายหญงิ อย่างละ 1 คน ให้วาดภาพ เดก็ ชาย เด็กหญงิ บนกระดานดา� หรอื กระดาษ
flip chart
3. แบง่ กลมุ่ ผเู้ รยี นออกเปน็ กลมุ่ ชาย กลมุ่ หญงิ แจกบตั รคา� “การเปลยี่ นแปลงทางรา่ งกายของวยั รนุ่ ”
กลุ่มละ 1 ชดุ ขอใหช้ ว่ ยกันนา� บัตรค�าไปติดตามสว่ นตา่ ง ๆ ของร่างกายจนหมดทุกใบ
4. จดั กลุม่ แยกนักเรยี นชายกบั นักเรียนหญิง (หน้าหอ้ ง-หลังหอ้ ง) รวมกล่มุ กนั 5-6 คน ใหช้ ่วยกนั
คิดว่าวัยรุ่นชาย-วัยรุ่นหญิง จะดูแลความสะอาดของร่างกายทั่ว ๆ ไป และท�าความสะอาด
อวัยวะเพศของตนเองไดอ้ ย่างไรบ้าง
5. ให้นักเรียนชม animation เร่ือง การเปล่ียนแปลงทางด้านร่างกายของเด็กชายและเด็กหญิง /
การดูแลรกั ษาความสะอาด อยู่ในชุด พฒั นาการทางเพศและสุขอนามัยทางเพศ (ช้ันประถมศกึ ษา

ตอนปลาย ป.4 - ป.6)
6. วทิ ยากรบรรยายเรอื่ ง อวยั วะสบื พนั ธเ์ุ พศชาย-หญงิ และการดแู ลความสะอาดของรา่ งกายทวั่ ๆ ไป
7. ตัวแทนกลุม่ นักเรยี นชายรายงานเร่อื ง “การดแู ลความสะอาดอวยั วะเพศชาย” ต่อจากน้นั วิทยากร
และนกั เรยี นชว่ ยกนั สรปุ (ถา้ ไมม่ กี ารพดู ถงึ เรอื่ งการรดู หนงั หมุ้ ปลายอวยั วะเพศเพอ่ื ทา� ความสะอาด
วทิ ยากรควรถามนา� ) ศกึ ษารายละเอยี ดจากเนอ้ื หาประกอบการสอนของกจิ กรรมท ่ี 1

1

ค¤ูม่èÁÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

8. ตวั แทนกลมุ่ นกั เรยี นหญงิ รายงานเรอื่ ง “การดแู ลความสะอาดอวยั วะเพศหญงิ ” ตอ่ จากนน้ั วทิ ยากร
และนกั เรยี นชว่ ยกนั ใหน้ กั เรยี นเขยี นคา� ถามสว่ นตวั เรอื่ ง วยั รนุ่ มคี วามกงั วลใจเรอ่ื งอะไรบา้ ง (ถา้ ม)ี
9. วิทยากรตอบค�าถามและสรุปว่า เม่อื มีปญั หาวัยรนุ่ ควรถามพ่อแมห่ รือผใู้ หญท่ ่ีไวใ้ จได ้ เด็กหญงิ
อาจถามคณุ แม่หรือครู เด็กชายถามคณุ พ่อหรือคร ู โดยไมต่ อ้ งอาย เพราะสง่ิ เหล่านเ้ี ป็นธรรมชาติ
ของเราทุกคน

• อปุ กรณ์ และสอื่
1. บัตรค�า 2 ชุด (ชายสีฟ้า หญิงสีชมพ)ู
2. แลกเปลยี่ นเรียนรเู้ รื่อง
- การเปลีย่ นแปลงร่างกายเม่อื เขา้ สูว่ ัยร่นุ
- การทา� ความสะอาดอวัยวะเพศชาย-หญิง
3. กระดาษ flip chart ปากกาเคมี กระดาษกาว
4. สือ่ DVD animation เรอื่ ง การเปลย่ี นแปลง
ทางด้านร่างกายของเด็กชายและเด็กหญิง / การดูแลรักษาความสะอาด อยู่ในชุด พพัฒัฒนนาากกาารร

ทางเพศและสขุ อนามยั ทางเพศ (ชนั้ ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

• กำรประเมินผล
สงั เกตการมีสว่ นร่วมในกิจกรรมกลุ่ม และการอภปิ รายแลกเปลย่ี น
ตำรำงที่ 1 ตัวอย่างบัตรคา� (การเปลี่ยนแปลงทางรา่ งกายของวัยรนุ่ )

สีชมพู (หญิง) สฟี ำ้ (ชำย)
ขนในท่ลี บั ขนในที่ลบั
ขนรกั แร้ ขนรักแร้
ผิวมนี า�้ มันมากขนึ้ ผิวมีน�้ามนั มากขนึ้
มกี ลิ่นตวั มีกลน่ิ ตัว
เหงอ่ื มากขึ้น เหงือ่ มากขึ้น
สูงขน้ึ ดูเกง้ ก้าง สูงขึ้น ดูเก้งกา้ ง
เสียงแหลมตา�่ ลง เสียงทุ้มต�า่ (ห้าว)
สะโพกขยายออก ไหลจ่ ะกว้างข้นึ
เต้านมเพ่มิ ขนาด อวัยวะเพศเพิม่ ขนาด อาจแข็งตัวเมอ่ื ถูกกระตุ้น
อาจสงั เกตเห็นตกขาวจากช่องคลอด มีฝนั เปยี ก
มปี ระจ�าเดือน

2

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กิจกรรมท่ี 2. พฤตกิ รรมทางเพศ (ชัน้ ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

เรอื่ ง กำรแสดงออกทำงเพศทเ่ี หมำะสม / กำรแยกแยะ / กำรหลกี เลย่ี งกำรสมั ผสั รำ่ งกำยทผี่ ดิ ปกติ

• วัตถปุ ระสงค์
1. เพ่ือให้ผู้เรียนสามารถทราบถึงการแสดงออกทางเพศ และความแตกต่างระหว่างเพศชายและ
เพศหญิง
2. เพ่ือใหผ้ เู้ รยี นสามารถแยกแยะไดว้ ่าสัมผสั แบบใดเปน็ การจงใจล่วงละเมดิ ทางเพศ และแบบใดเปน็
สัมผัสธรรมดาท่ีไมเ่ จตนาแอบแฝง
3. เพ่ือให้ผู้เรียนสามารถบอกวิธีจัดการ วิธีการป้องกัน หากเผชิญกับการกระท�าหรือสถานการณ์ที่
สอ่ เจตนาลว่ งละเมดิ ทางเพศ

• สำระสำ� คัญ
ความอยากรอู้ ยากเห็นในเรื่องเพศเป็นเร่อื งปกติตามวยั แตค่ วรแสดงออกอย่างเหมาะสมและตระหนกั
ถึงสิทธิในร่างกายของตนเองและผูอ้ ่นื การสัมผสั รา่ งกายอาจเกิดข้ึนจากเจตนาหลายแบบ วัยรุ่นจงึ ควรเรยี นรู้
ว่าการสมั ผสั แบบใดเปน็ สง่ิ ท่ีกระทา� ได ้ และแบบใดท่ีควรหลกี เลย่ี งและป้องกนั

• ระยะเวลำ 50 นาที

• ข้ันตอนในกำรดำ� เนินกิจกรรม
1. ช้ีแจงวัตถุประสงค์ของการด�าเนินกิจกรรม การแสดงออกทางเพศ และความแตกต่างระหว่าง
เพศชายและเพศหญิง
2. การแยกแยะสัมผัสที่แสดงถงึ ความหว่ งใย และสมั ผสั ที่มเี จตนาล่วงเกินทางเพศ
3. แบง่ กลุ่มผเู้ รียนออกเปน็ กล่มุ ย่อย กลุ่มละไม่เกิน 7 คน แจกกระดาษ flip chart และปากกาเคม ี
กล่มุ ละ 1 ชุด
4. ใหแ้ ต่ละกลมุ่ แขง่ ขันกนั เขียนคา� ลงในกระดาษ flip chart ที่แจกให้ในตารางหวั ข้อ การแสดงออก
ทางเพศ และความแตกตา่ งระหวา่ งเพศชายและเพศหญิง หากกลุ่มใดเขยี นค�าไดจ้ า� นวนมากท่สี ุด
และถกู ตอ้ ง ถือวา่ เป็นผู้ชนะ
5. ต่อจากนัน้ ผดู้ า� เนินกจิ กรรมแจกบตั รคา� เกย่ี วกบั การสัมผัสในแบบต่าง ๆ โดยแจกทีละใบ และให้
แต่ละกลุ่มวางไว้ในหมวดหมู่ตามท่ีก�าหนด (เช่น อาจจะแบ่งตามตารางที่ก�าหนดให้ หรือจัด
หมวดหมเู่ องตามแตส่ ะดวก) ดงั น ี้ 1. สมั ผสั ทว่ั ไป 2. สมั ผสั ผดิ ปกต ิ และ 3. ไมแ่ น่ใจ หากคา� ตอบ
จากแต่ละกลุ่มต่างกนั ให้ยกตัวอย่างหรือใหเ้ หตุผลว่าเหตุใดจึงวางบตั รนน้ั ไวใ้ นหมวดนัน้ ๆ

ตำรำงท่ี 2 การสมั ผัสในแบบต่าง ๆ

1. สมั ผสั ทัว่ ไป 2. สัมผสั ผิดปกติ 3. ไม่แนใ่ จ

3

ค¤ู่มÙèÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

6. เมอ่ื ครบทกุ บตั รแลว้ ผดู้ า� เนนิ กจิ กรรมชวนดบู ตั รคา� ทจ่ี ดั หมวดหมบู่ นกระดาน แลว้ ชวนคยุ โดยเนน้
บัตรค�าท่ีแต่ละกล่มุ จดั ไว้ในหมวดท่ีแตกต่างกัน โดยใชแ้ นวค�าถามดังน้ ี
- เราใชอ้ ะไรเป็นตวั ตดั สินว่าสมั ผสั แบบใดธรรมดา และแบบใดผดิ ปกติ
- บรเิ วณใดของรา่ งกายทเี่ ราคดิ วา่ คนอน่ื ไมค่ วรสมั ผสั โดยทเ่ี ราไมไ่ ดย้ นิ ยอมพรอ้ มใจ เพราะอะไร
- บางสมั ผัสท่เี ราไมแ่ น่ใจนน้ั คิดวา่ เป็นเพราะอะไร หากจะจดั ใหอ้ ยู่ในหมวดทัว่ ไป หรอื ผดิ ปกติ
จะตอ้ งดูองค์ประกอบอะไรเพ่มิ เติมอีกบ้าง
- หากเกดิ เหตกุ ารณท์ เ่ี ปน็ สมั ผสั แบบผดิ ปกตกิ บั เรา เราจะรสู้ กึ อยา่ งไร และจะจดั การอยา่ งไร คดิ วา่
จะบอกใหใ้ ครร้หู รอื ไม ่ เพราะอะไร
- หากมีเพ่ือนมาปรึกษาว่าพบเจอเหตุการณ์ท่ีเป็นสัมผัสแบบผิดปกติ เราจะให้ค�าแนะน�าและ
ช่วยเหลือเพอ่ื นไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง
- ถ้าไม่ต้องการให้เกิดเหตุการณ์สัมผัสแบบผิดปกติกับตัวเราและเพ่ือน ๆ มีวิธีการป้องกัน
อยา่ งไรบา้ ง
7. ให้นักเรยี นชม animation เร่อื ง การแสดงออกทางเพศที่เหมาะสม / การแยกแยะ / การหลกี เลยี่ ง
การสมั ผัสรา่ งกายท่ีผิดปกติ อยู่ในชุด พฤตกิ รรมทางเพศ (ช้นั ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)
8. สรปุ ประเดน็ ที่ส�าคัญ ดงั น ี้
ศกึ ษารายละเอยี ดจากเนอื้ หาประกอบการสอนของกจิ กรรมท่ ี 2
- การตดั สนิ วา่ สมั ผสั ใดสอ่ เจตนาอยา่ งไร เปน็ การลว่ งละเมดิ ทางเพศหรอื ไม ่ ขน้ึ อยกู่ บั หลายปจั จยั
ทงั้ สถานะของผกู้ ระทา� วา่ มคี วามสมั พนั ธก์ บั เราแบบใด เวลา สถานท ี่ และสภาพแวดลอ้ มทก่ี ระทา�
รวมท้ังการสมั ผสั นนั้ เป็นการยนิ ยอมพรอ้ มใจของท้ังสองฝ่ายจริงหรอื ไม่
- ทุกคนต่างมีสิทธิในเนื้อตัวร่างกายของตนท่ีจะเลือกได้ว่าต้องการให้ตนได้รับการปฏิบัติใน
รปู แบบไหน หากเราอดึ อัด ลา� บากใจ ไมช่ อบการปฏบิ ัติของผอู้ ่ืนทกี่ ระท�ากบั ร่างกายของเรา
หรือแม้เพยี งแค่สบั สน ไม่แน่ใจกับการกระทา� ทเ่ี กิดข้นึ เราก็ควรบอกปฏเิ สธ หรอื แสดงออกให้
ชัดเจนว่าเราไม่ชอบ และไมต่ อ้ งการให้เกดิ ข้นึ
- เมอ่ื เกดิ ความรสู้ กึ ไมส่ บายใจกบั การถกู สมั ผสั ควรปรกึ ษาผใู้ หญท่ ่ีไวใ้ จได ้ และคดิ หาทางปอ้ งกนั
ลว่ งหนา้ เพอ่ื หลกี เลย่ี งสถานการณท์ จ่ี ะทา� ใหเ้ กดิ เหตกุ ารณซ์ า้� เดมิ อกี
- ในทางกลับกัน เม่ือเรารู้ว่าการปฏิบัติแบบใดท่ีเราไม่ชอบ เราก็
ไม่ควรปฏิบัติแบบน้ันกับคนอื่น หากมีเพื่อนบอกเราว่าไม่ชอบการ
ปฏิบัติของเรากค็ วรรบั ฟงั และเคารพสงิ่ ทเี่ พอ่ื นบอกและไมถ่ อื วสิ าสะ
ในการสัมผสั หรือแสดงออกเพียงเพราะสนทิ กัน
• อุปกรณ์ และสือ่
1. กระดาษ flip chart 2. ปากกาเคม ี 3. กระดาษกาว 4. บัตรคา� 27 ใบ
5. ส่ือ DDVVDDa annimimaatiotionnเ รเื่อรงอื่ งก ากราแรสแดสงดองออกอทกาทงเาพงศเพทศ่เี หทมี่เหาะมสามะส/มก า/ร แกยารกแยกะแ/ ยกะา ร/ห กลากี รเหล่ยีลงกี กเลารยี่ สงัมกาผรสั
สร่าัมงผกัสารยา่ ทงผี่กิดายปทกผ่ีตดิ อปยกุ่ใตนิ ชอดุ ยู่ใพนฤชตุดิกพรรฤมตทกิ ารงรเมพทศา(งชเพน้ั ศปร(ะชถัน้ มปศรกึะถษมาตศอกึ นษปาตลอายนปปล.4าย- ป.46)- ป.6)

4

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

• กำรประเมนิ ผล
สังเกตการมีสว่ นรว่ มในกจิ กรรมกลุม่ และการอภิปรายแลกเปลยี่ น
ตำรำงท่ี 3 ตัวอย่างบตั รค�ำาพ พฤฤตติกิกรรรมมกกาารรลล่วว่งงลละะเมเมดิ ดิ ททาางงเพเพศศ

บตั รค�ำ

จบั มอื ไปลบู คล�ำ ตบไหลเบาๆ จับหน้าอก

ซบไหล่ ดงึ ตัวใหน้ ั่งลงบนตกั กระซิบขา้ งหู

ลบู ไล้หัวเขา่ ลูบหลงั ลูบไหล่ เดินเบียดเสียดสสี ะโพก

ใช้อวยั วะเพศถูไถ หอมแกม้ จบุ๊ ทีห่ น้าผาก

ลูบคลำ� อวยั วะเพศ ใชม้ อื แตะหลังระหว่างเดินคู่กัน น่ังเบียด

โอบไหล่ เล่นผม ลูบผม ดงึ ตวั เราเข้าไปกอด

ดึงมือไปวางบนตัก เดนิ คล้องแขนคลอเคลีย จบู ปาก

จบั มอื ไปแตะรมิ ฝีปาก เอามอื พาดหลงั ระหวา่ งนงั่ คกู่ นั ลูบไลแ้ ก้ม

ดงึ มอื ไปวางบรเิ วณอวัยวะเพศ ยนื เบียดด้านหลงั จนชดิ ตัว จับมือ

5

ค¤ูม่ÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กิจกรรมท่ี 3 ทักษะส่วนบุคคล (ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

เร่อื ง การปอ้ งกนั การถูกลว่ งละเมิดทางเพศ / การขอความชว่ ยเหลือ

• วัตถปุ ระสงค์
1. เพื่อใหผ้ ูเ้ รียนทราบวิธปี ้องกันการถูกล่วงละเมดิ ทางเพศในรปู แบบต่าง ๆ ได้
2. เพอ่ื ใหผ้ เู้ รยี นสามารถขอความชว่ ยเหลอื จากผใู้ หญไ่ ดเ้ มอื่ เกดิ เหตกุ ารณท์ ร่ี สู้ กึ วา่ อาจจะไมป่ ลอดภยั
ได้อยา่ งทนั ท่วงที
• สำระส�ำคญั
สถานการณ์หรือเหตุการณ์บางอย่างที่เกิดขึ้นกับนักเรียนอาจน�าไปสู่ภัยอันตราย การถูกล่วงละเมิด
ทางเพศท้ังในเด็กชายและเด็กหญิง โดยที่เด็ก ๆ คาดไม่ถึงและไม่สามารถวิเคราะห์สถานการณ์นั้นได้ว่าจะ
เป็นภัยหรือไม่ การสอนให้นักเรียนเชื่อมั่นในความรู้สึกว่าเหตุการณ์นั้นอาจ
ไมป่ ลอดภัย มคี วามตระหนกั ถงึ ภยั ในเร่อื งน ้ี แล้วรีบขอความชว่ ยเหลอื โดยบอก
แกผ่ ใู้ หญท่ ี่ไว้ใจได้ในทนั ที จะช่วยปอ้ งกันตนเองไม่ให้ตกอยู่ในอันตรายนั้นได ้
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรด�ำเนนิ กิจกรรม
1. วิทยากร / ผู้น�ากิจกรรม น�าเขา้ สบู่ ทเรยี นโดยสนทนาเรือ่ งภัยต่าง ๆ รอบตวั วา่ มอี ะไรบ้าง (อาจจะ
ยกตวั อย่างจากข่าวหรือสถานการณท์ ีเ่ กดิ ขึ้นในปัจจบุ ันประกอบ)
2. วิทยากร / ผนู้ �ากจิ กรรม ช้ีแจงวตั ถปุ ระสงคข์ องการดา� เนนิ กิจกรรม
3. ให้นักเรยี นชม animation เรื่อง การป้องกันการถูกล่วงละเมิดทางเพศ / การขอความช่วยเหลอื
อยู่ในชุด ทักษะสว่ นบุคคล (ช้นั ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)
4. ให้นกั เรียนแลกเปล่ียนความคดิ เห็นเกยี่ วกบั ภัยรอบ ๆ ตวั
5. ให้นักเรียนแบง่ กลมุ่ 3-4 คน แจกสถานการณ์กลมุ่ ละ 1 เรอ่ื ง โดยวิเคราะห์วา่ สถานการณน์ ั้นเป็น
สถานการณท์ ่ปี ลอดภัย หรอื อาจมอี ันตรายอะไรได้บ้าง

ใบงำน ตวั อยำ่ งสถำนกำรณ์สมมตุ ิ
1. หนุงหนิงเดินผ่านชายแปลกหน้าคนหนึ่งท่ีก�าลังถือของหลายถุง ชายคนน้ันจึงพูดขึ้นมาว่า
“หนชู ว่ ยถือของไปสง่ ลุงหน่อยได้มย้ั ลงุ ห้ิวไม่ไหว เดี๋ยวลุงให้ตังค์กนิ ขนม”
2. เก่งยนื อย่หู น้ารา้ นเกมส ์ อย่ ู ๆ ก็มผี ู้ชายคนหน่งึ เดินมาหาแลว้ ถามวา่ “อยากเขา้ ไปเล่นมัย้ หน ู
มาส ิ นา้ จะพาไปเลน่ เดยี๋ วจา่ ยเงินให้เอง”
3. ในขณะท่ีนัทก�าลังน่งั ดูเพ่อื นเตะฟุตบอลอยรู่ มิ สนาม มีชายแปลกหนา้ คนหนึง่ เดินเข้ามาหาแล้ว
บอกว่า “แมข่ องนัทไม่สบายมาก ตอนนี้อยทู่ ่ีโรงพยาบาล พอ่ ใหม้ ารบั ไปเย่ียมแม่”
4. นา้ ชยั ชวนบอยไปเทยี่ วทบี่ า้ น บอยเหน็ วา่ นา้ ชยั เปน็ นา้ ของเพอื่ นเลยตามนา้ ชยั ไป พอไปถงึ บา้ น
ไมม่ ีใครอยูเ่ ลย นา้ ชยั เลยชวนบอยเขา้ ไปในหอ้ งนอนแลว้ บอกว่า “ทา� ตัวตามสบายนะ เดี๋ยวนา้

6

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ขอไปอาบนา้� กอ่ นแลว้ จะมาคยุ ดว้ ย รอเดย๋ี วนะครบั ” พอพดู จบ นา้ ชยั กถ็ อดเสอ้ื ถอดกางเกงออก
จนลอ่ นจ้อน บอยตกใจมากไม่ร้จู ะท�าอยา่ งไรดี
5. ลุงยทุ ธเป็นญาติมาจากต่างจังหวัด มาอยทู่ ่ีบา้ นกุ๊กไกเ่ พอ่ื ทา� ธุระ กุ๊กไก่สนิทกบั ลงุ ยุทธเพราะ
ชอบเลา่ เรอื่ งตลกใหฟ้ ัง บางทีก็มาชว่ ยสอนการบ้าน ค่�าวันหนงึ่ พอ่ แม่ยงั ไม่กลับบา้ น ลุงยุทธ
เข้ามาในห้องกุ๊กไก่ แล้วน่ังลงข้าง ๆ ก้มหน้าลงมาใกล้ ๆ โอบไหล่กุ๊กไก่ และบอกว่า
“เดีย๋ ววนั นีล้ ุงชว่ ยสอนการบ้านใหน้ ะจะ๊ ” กุก๊ ไก่รูส้ กึ อดึ อัดและแปลกใจ ไมร่ ู้จะทา� อย่างไรดี
6. บ้านหลังใหม่สุดซอย มีคนย้ายเข้ามาอยู่ในบ้าน วันหนึ่งแชมป์ถีบจักรยานผ่านไปแถวนั้น
ผูช้ ายทอี่ ยู่ในบ้านนนั้ เรยี กไปสอบถามวา่ “บา้ นหนอู ยู่ในซอยน้ีหรือ เป็นลูกเต้าเหลา่ ใคร พอ่ แม่
ทา� งานท่ีไหน อยดู่ ว้ ยกนั กค่ี น” แลว้ ก็ชวนแชมป์เข้าไปนัง่ เล่นในบ้านกนั ดีกว่า มีขนมใหก้ นิ
เยอะเลย
7. วันอาทิตย์โบวอ์ ยบู่ ้านคนเดียว มีคนมากดกริง่ หนา้ บา้ น โบวว์ ่งิ ออกไปเหน็ ผชู้ ายคนหนง่ึ ยืนอยู่
หนา้ ประตู และทกั โบว์ว่า “ลูกสาวคุณสมชายใชม่ ั้ย” โบว์ตอบวา่ “ใช่คะ่ ” เขาบอกโบว์ว่า
“มาคยุ ธรุ ะกบั คุณพ่อ” โบวต์ อบว่า “คุณพ่อไม่อย่”ู เขาจงึ บอกว่า “เมื่อกอี้ าโทรคยุ กบั คณุ พอ่ แล้ว
คณุ พอ่ ให้อาเขา้ ไปในบ้านก่อน เดยี๋ วคุณพ่อจะตามมา”
6. ให้ตวั แทนกลุ่มอา่ นสถานการณ์ใหเ้ พื่อนฟงั และรายงานขอ้ สรปุ ของกลุ่ม โดยเปดิ โอกาสให้เพอ่ื น
ซักถาม หรือเพม่ิ เติมความคดิ เหน็ ทุกคร้ัง จนครบทุกกลุ่ม
7. วทิ ยากร / ผู้นา� กลมุ่ สรปุ โดยตง้ั คา� ถามวา่ “สถานการณ์แบบไหนที่เป็นภัย” และ “คนแบบไหน

ที่เป็นภัยต่อเด็ก ๆ” โดยสรปุ วา่ เดก็ ๆ ควรระมดั ระวงั ไมไ่ ปไหนกับคนแปลกหนา้ แตบ่ างครง้ั
คนรู้จักกอ็ าจทา� อันตรายเด็ก ๆ ได้เช่นกัน
8. บรรยาย “วธิ ปี ้องกนั ตนเองจากภัยที่ไม่คาดคิด” (ศึกษารายละเอียด
จากเนื้อหาประกอบการสอนของกจิ กรรมท ี่ 3)
9. เปิดโอกาสให้ซักถาม อภิปราย จนไดข้ ้อสรุปที่เขา้ ใจตรงกัน
• อปุ กรณ์ และสอ่ื
1. ใบงานตวั อย่างสถานการณ์สมมุติ
2. สื่อ DVD animation เร่ือง การป้องกันการถูกล่วงละเมิดทางเพศ / การขอความช่วยเหลือ
อยู่ในชดุ ทักษะส่วนบุคคล (ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)
• กำรประเมินผล
สังเกตการมีส่วนร่วมในการแสดงความคิด การวิเคราะห์สถานการณ์ และการอภิปรายแลกเปลี่ยน
ความคดิ เห็น เพอ่ื หาทางออกจากสถานการณท์ ี่ไม่ปลอดภยั

7

ค¤ูม่ÙèÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมท่ี 4 สมั พนั ธภาพระหวา่ งบคุ คล (ชนั้ ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

เร่ือง การสอ่ื สารเรื่องเพศ / สมั พันธภาพในครอบครัว

• วตั ถุประสงค์
เพอื่ ใหผ้ เู้ รียนได้เรียนรเู้ รือ่ งการสือ่ สารเรอ่ื งเพศในครอบครัว และการสร้างสัมพนั ธภาพในครอบครัว
• สำระสำ� คญั
การมีความสัมพันธ์อันดีกับผู้อ่ืนเป็นสิ่งจ�าเป็นในการมีชีวิตอยู่ของมนุษย์ พัฒนาการทางสังคมและ
ความคดิ ความเขา้ ใจของบคุ คล บคุ คลจะไดร้ จู้ ดุ เดน่ และจดุ ดอ้ ยของตนเอง รแู้ ละเขา้ ใจถงึ ความแตกตา่ งระหวา่ ง
บุคคล มกี ารยอมรบั และเขา้ ใจสงิ่ ท่เี กิดขึ้นอย่างเป็นจริง
การส่อื สารเร่อื งต่าง ๆ ในครอบครัวน้นั ควรเป็นไปในทาง
สร้างสรรค์ เป็นกันเอง และเปิดให้ทุกคนได้มีโอกาสแสดง
ความคดิ เหน็ ไมค่ วรไปครอบง�าความคดิ ของคนในครอบครัวให้
เหน็ ด้วยกบั ตนเอง แตค่ วรแลกเปลย่ี นความคิดเหน็ ซึ่งกันและกนั
เร่อื งเพศก็เช่นกัน
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรด�ำเนินกิจกรรม
1. วทิ ยากร / ผดู้ า� เนินกิจกรรมชวนพูดคยุ วา่ มีใครเคย
คุยเรอ่ื งเพศกับพ่อ แม ่ หรอื ผปู้ กครองบ้างไหม / สว่ นใหญ่คุยเกย่ี วกับอะไร / ใครรูบ้ า้ งว่าเราเกิด
มาไดอ้ ยา่ งไร
2. วทิ ยากร / ผ้ดู า� เนนิ กิจกรรมช้ีแจงวัตถปุ ระสงค์ของการเรียนรู้
3. ให้ผู้เรียนชม animation เรื่อง การสื่อสารเร่ืองเพศ / สัมพันธภาพในครอบครัว อยู่ในชุด

สัมพันธภาพระหวา่ งบคุ คล (ช้นั ประถมศึกษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)
4. แบง่ นกั เรยี นเป็น 4 กล่มุ เทา่ ๆ กนั แล้วให้ตอบคา� ถาม 4 ข้อ คอื
1. สมั พันธภาพระหว่างครอบครวั มีผลตอ่ การสื่อสารเร่อื งเพศ
ในครอบครัวหรือไม ่ อยา่ งไร
2. ทา� อย่างไรจึงจะสามารถสอ่ื สารเรอื่ งเพศในครอบครัวได้
อย่างสบายใจ
3. หากถกู ถามวา่ หนูเกิดมาได้อย่างไร นักเรียนจะตอบค�าถามนี้
อยา่ งไร
4. นกั เรยี นจะเลอื กปรกึ ษาเรอื่ งเพศกบั ใครเปน็ อนั ดบั แรก เพราะอะไร

8

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

5. ให้แต่ละกลุ่มออกมาน�าเสนอหนา้ ช้นั เรยี น
6. วิทยากร / ผู้ด�าเนินกิจกรรมบรรยายสรุป เรื่องการส่ือสารเรื่องเพศ / สัมพันธภาพในครอบครัว
(ศึกษารายละเอียดจากเน้ือหาประกอบการสอนของกิจกรรมที่ 4 สัมพันธภาพระหว่างบุคคล
(ช้นั ประถมศึกษาตอนปลาย ป.4 - ป.6) เร่ือง การส่อื สารเร่อื งเพศ / สัมพันธภาพในครอบครวั )
• อุปกรณ์ และสอื่
1. กระดาษ flip chart
2. ปากกาเคมี
3. สอ่ื DVD animation เร่อื ง การส่ือสารเรอ่ื งเพศ / สมั พนั ธภาพในครอบครัว อยู่ในชดุ สัมพนั ธภาพ

ระหว่างบุคคล (ชั้นประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)
• กำรประเมนิ ผล
จากการอภปิ รายและการแลกเปล่ยี นแสดงความคิดเหน็

9

ค¤ูม่ÙèÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมที่ 5 สงั คมและวัฒนธรรม (ชั้นประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

เรอ่ื ง บทบำทหญิงชำย / กำรเหน็ คณุ คำ่ ในตนเอง

• วัตถุประสงค์
เพ่ือให้นกั เรียนมคี วามร้คู วามเขา้ ใจเก่ียวกับเรื่อง บทบาทหญิงชาย / การเห็นคุณคา่ ในตนเอง
• สำระสำ� คัญ

บทบำทหญงิ ชำย
เพศสภาวะ หมายถึง เพศทางสงั คม หรอื เพศท่ถี ูกก�าหนดโดยเง่อื นไขทางสงั คมหรอื วฒั นธรรม
ให้แสดงบทบาทหญงิ หรือบทบาทชาย ดงั นน้ั เพศท่ถี กู ก�าหนดโดยสังคมจึงอาจเปลยี่ นแปลงไดใ้ นแต่ละสงั คม
ตามสถานการณ ์ และเงอ่ื นไขของสงั คมทเ่ี ปลย่ี นไป บทบาทหญงิ ชายหรอื บทบาทเพศจงึ เปลย่ี นแปรขนึ้ กบั สงั คม
และวฒั นธรรมแวดลอ้ มอนั ไดแ้ ก ่ สถานะของบคุ คลในสงั คม การศกึ ษา วฒั นธรรมทอ้ งถนิ่ หรอื วฒั นธรรมภมู ภิ าค
เป็นตน้
ความเสมอภาคหรอื ความเทา่ เทียมกนั คอื การทห่ี ญงิ และชายมีความเทา่ เทียมกันในสงั คม โดยท่ี
เง่ือนไขทางสังคมจะเอ้ือต่อการมีและการใช้สิทธิความเป็นมนุษย์ท่ีเท่าเทียมกันท้ังสองเพศ รวมถึงการเอ้ือ
ต่อการมสี ว่ นรว่ มในการสร้างประโยชน์ท้งั ทางด้านเศรษฐกจิ สังคม และการเมอื งท่ีไมแ่ ตกต่างกนั ผ้หู ญงิ และ
ผู้ชาย แม้มีเพศที่แตกต่างกัน ก็ควรได้รับความเป็นธรรมและความยุติธรรมในการเข้าถึงบริการและการใช้
ทรพั ยากรตามความต้องการและการสนองตอบ ทัง้ ในด้านสว่ นตัว ครอบครวั ชุมชน และในระดับประเทศ

กำรเหน็ คุณคำ่ ในตนเอง
การเห็นคุณค่าในตนเองมีความส�าคัญอย่างย่ิงในการปรับตัวทางอารมณ์ สังคม และการเรียนรู้
เพราะเปน็ พนื้ ฐานของการมองชีวติ ยกตวั อยา่ งเช่น บคุ คลทีเ่ หน็ คณุ ค่าในตนเองมกั จะมกี ารประเมินตนเอง
ในด้านดี แต่หากบุคคลใดรสู้ ึกว่าไมม่ ีใครสนใจ ไม่ได้รบั การยอมรบั จะทา� ใหร้ ู้สกึ ว่าตนเองไร้คณุ คา่ เมอ่ื เกดิ
ความรู้สกึ เช่นนี้กจ็ ะท�าใหบ้ คุ คลน้นั ขาดความเชอ่ื ม่ันในตนเอง
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรด�ำเนนิ กิจกรรม
1. น�าเข้าสู่บทเรียนโดยเปิดการสนทนาเร่ือง บทบาทหญิงชายและ
การเหน็ คณุ คา่ ในตนเอง พรอ้ มช้ีแจงวตั ถุประสงค์ของกิจกรรม
2. ใหน้ ักเรยี นชม animation เรอื่ ง บทบาทชหาญยงิ หชญายงิ / การเห็นคุณค่า
ในตนเอง อยู่ในชดุ สงั คมและวฒั นธรรม (ชนั้ ประถมศกึ ษาตอนปลาย

ป.4 - ป.6)

10

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

3. แบ่งกลุ่มนักเรียนเป็น กลุ่มหญิง กลุ่มชาย แล้วให้แสดงความคิดเห็นบนบอร์ดที่จัดให้เกี่ยวกับ
บทบาทหญิงชายท่ีพึงมี และวธิ กี ารสรา้ งคุณคา่ ให้ตนเอง และให้ตัวแทนกลุ่มออกมารายงาน
ตำรำงที่ 4 ตัวอยา่ งบทบาทหญงิ ชายและการสร้างคุณค่าให้ตนเอง

เพศชาย บทบำทเพศหญิงและชำยในอดีต เพศหญงิ

เพศชาย บทบำทเพศหญงิ และชำยในปจั จบุ ัน เพศหญิง

เพศชาย วธิ ีกำรสร้ำงคณุ คำ่ ใหต้ นเอง เพศหญิง

4. วิทยากร / ผูน้ �ากิจกรรม บรรยายสรปุ ความสา� คญั ของบทบาทหญิงชาย และความเสมอภาคของ
หญิงชาย รวมถึงวิธกี ารสรา้ งคุณค่าให้กับตนเอง (ศกึ ษารายละเอียดจากเนอื้ หาประกอบการสอน
ของกิจกรรมที่ 5 สังคมและวัฒนธรรม เรื่อง บทบาทหญิงชายและการเห็นคุณค่าในตนเอง
ในชุดการเรียนการสอนเพศศกีึ ษาชั้นประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6

• อุปกรณ์ และสอื่
1. กระดาษ flip chart
2. ปากกาเคมี
3. บอร์ดขนาดใหญ่ 2 บอร์ด
4. สอ่ื DVD animation เรอื่ ง บทบาทหญงิ ชาย / การเหน็ คณุ คา่ ในตนเอง อย่ใู นชดุ สงั คมและวฒั นธรรม

(ชนั้ ประถมศกึ ษาตอนปลาย ป.4 - ป.6)

• กำรประเมนิ ผล
จากการอภปิ รายและการแลกเปลย่ี นแสดงความคิดเห็น

11

ค¤ู่มÙÁè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมที่ 6 พฒั นาการทางเพศและสขุ อนามยั ทางเพศ
(ชน้ั ม(ชธั ั้นยมัธศยกึ มษศาึกตอษนาตน้อนรตะ้นดบั มช.น้ั1 -มม.1.3-)ม.3)

เรเอื่รอื่งง“พฒั นำากำารทำางเพศ / ฝนั เปียก / กำารมีประจำ� เดอื น และกำารตง้ั ครรภ”์

• วตั ถปุ ระสงค์
1. เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจเรื่องพัฒนาการทางเพศของหญิงชายเม่ือเข้าสู่วัยรุ่น ท้ังด้านร่างกาย จิตใจ
อารมณ ์ สังคม และพฤติกรรม
2. เพ่ือใหผ้ เู้ รยี นเขา้ ใจความหมายการมีประจา� เดอื น ฝนั เปยี ก การมีเพศสมั พันธ์ และการตั้งครรภ ์
• สำระส�ำคัญ
พัฒนาการตามธรรมชาติของมนุษย์เม่ือเข้าสู่วัยรุ่นท้ังหญิงและชายมีการเปล่ียนแปลงหลายด้านท้ังทาง
รา่ งกาย จติ ใจ อารมณ์ สงั คม และพัฒนาการทางเพศ การเปลี่ยนแปลงท่สี ่งสัญญาณการเป็นหนุ่มสาวคือ
ผู้ชายมีฝันเปียก และผู้หญิงมีประจ�าเดือน ซึ่งหมายถึงการเข้าสู่ภาวะเจริญพันธุ์ ซ่ึงหากชายหญิงมี
เพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันก็อาจน�าไปสู่การตั้งครรภ์ ได้ การเข้าใจพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
จะชว่ ยให้บุคคลสามารถดูแลตนเองและด�ารงตนในชว่ งวยั ร่นุ ได้อยา่ งปกตสิ ุขและมสี ขุ ภาวะทางเพศท่ีดี
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรด�ำเนินกจิ กรรม
1. ช้แี จงวตั ถุประสงคข์ องการเรียนรู้กจิ กรรม เพ่ือให้ผู้เรยี นเข้าใจธรรมชาติของการเปล่ยี นแปลงเม่ือ
เขา้ สวู่ ยั รุ่นทงั้ ดา้ นรา่ งกาย จิตใจ อารมณ ์ และความรสู้ กึ เขา้ ใจความหมายการมปี ระจา� เดอื น
ฝันเปียก การมเี พศสัมพันธ ์ และการตั้งครรภ ์
2. น�าเข้าสู่บทเรียน แบ่งกล่มุ ผเู้ รียนตามเพศ (กลมุ่ ละ 5-10 คน) และแจกกระดาษ flip chart หรอื
กระดาษ A4 พรอ้ มปากกาเคม ี ใหก้ ล่มุ ละ 1 ชุด ใหเ้ วลาระดมสมองในเรือ่ งตอ่ ไปน้ี

โจทยส์ ำ� หรับกลมุ่ หญิง
- เมือ่ เข้าสูว่ ยั รุ่นมกี ารเปล่ยี นแปลงอะไรบา้ งในด้านรา่ งกาย จติ ใจ อารมณ์ และสังคม ท่ีท�าให้รูว้ ่า

“เปน็ สาวแลว้ ”
- นักเรยี นรอู้ ะไรเก่ยี วกบั ประจา� เดือน (ความร ู้ และขอ้ ปฏิบตั เิ มอ่ื มปี ระจา� เดอื น)
- ยกตัวอยา่ งพฤตกิ รรมการใชช้ วี ิตในวัยสาวทีต่ ่างไปจากวยั เด็ก

โจทย์สำ� หรบั กลุ่มชำย
- เม่อื เขา้ สู่วัยรุ่นมกี ารเปลี่ยนแปลงอะไรบ้างในด้านรา่ งกาย จติ ใจ อารมณ์ และสงั คม ท่ที �าใหร้ วู้ า่

“เป็นหนมุ่ แลว้ ”
- นักเรียนรู้อะไรเก่ียวกบั ฝนั เปยี ก (ความรู้ และขอ้ ปฏบิ ตั ิเม่ือมีฝนั เปยี ก)
- ยกตวั อย่างพฤตกิ รรมการใช้ชวี ิตในวัยหน่มุ ทต่ี า่ งไปจากวยั เดก็

12

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

3. หลงั จากหมดเวลา ใหต้ ัวแทนกลุ่มนา� เสนอความเหน็ ของกลมุ่ หรอื ขออาสาสมคั รนา� เสนอ 2 กล่มุ
โดยนา� เสนอกลุ่มละ 2-5 นาที
ผดู้ า� เนนิ กจิ กรรมทบทวนประเดน็ หลกั ๆ ทแ่ี ตล่ ะกลมุ่ เสนอ และชวนคยุ โดยใชค้ า� ถามชวนคดิ ดงั น้ี
- วัยรนุ่ หญิงสามารถตัง้ ครรภ์ได้หรอื ไม ่ มปี จั จัยใดเกีย่ วข้องบ้าง
- วัยรุ่นชายสามารถท�าใหผ้ ู้หญงิ ตั้งครรภ์ได้หรือไม ่ มปี จั จัยใดทเ่ี กยี่ วขอ้ งบา้ ง
- วิธีการจดั การอารมณ์เพศของหญิงชายท่เี คยได้ยนิ มอี ะไรบา้ ง
4. จากนั้นให้ผูเ้ รยี นชมม DDVVDDa annimimaatiotionnเ รเอ่ื รง่ืองพ ฒัพัฒนานกาาทรทางาเงพเพศศ / /ฝฝันันเเปปยี ยี กก / /กกาารรมมปี ปี รระะจจา� ำ� เเดดือือนน และ
การตัง้ ครรภ์ อยู่ในชุด พพฒัฒั นนาากกาารรททาางงเเพพศศแแลละะสสุขขุ ออนนาามมัยยัททาางกงเาพรเศพ(ศชนั้(ชมั้นธั มยธัมยศมกึ ศษึกาษตาอตนอตนน้ ตน้ ม.ม1.1- ม- .ม3).3)
5. ผดู้ �าเนนิ กจิ กรรมสรุปการเรียนรู ้ โดยอาจเพมิ่ เตมิ บางประเด็นท่ีไมป่ รากฏในการนา� เสนอ (ศึกษา
รายละเอียดจากเน้ือหาประกอบการสอนของกจิ กรรมท่ี 6)
- การเปล่ียนแปลงทางร่างกายในช่วงวัยรุ่นเกิดจากฮอร์โมนเพศ (โดยใช้โมเดลหรือภาพอวัยวะ
สบื พนั ธปุ์ ระกอบการอธิบาย และ / หรอื แจกใบความรู้เรอื่ งอวัยวะสืบพันธุ์ของชาย-หญงิ และ
วงจรการเกดิ ประจ�าเดอื น)
- ดา้ นจติ ใจ ท้ังวยั รนุ่ ชายและวัยรนุ่ หญิงจะเร่ิมมคี วามสนใจในคนพเิ ศษ และมคี วามรู้สึกทางเพศ
เกิดข้ึน
- การมีประจ�าเดือนในผู้หญิง และฝันเปียกในผู้ชาย เป็นสัญญาณบอกถึงภาวะร่างกายท่ีพร้อม
เจริญพันธุ์ หมายถึงหากหญิงชายมีเพศสัมพันธ์กันโดยไม่มีการป้องกัน จะท�าให้เกิดการ
ตง้ั ครรภ์ได้
- การชว่ ยตนเองถอื เปน็ เรอื่ งปกต ิ และเปน็ ทางออกหนง่ึ ของหญงิ ชายในการผอ่ นคลายความตอ้ งการ
ทางเพศที่ปลอดภัย

• อุปกรณ์ และส่อื
1. โมเดลอวยั วะสบื พันธ์ ุ / ภาพอวยั วะสืบพันธุ์
2. ใบความรู้ (ส�าหรบั นกั เรียนทกุ คน หรือทา� เปน็ แผน่ ขนาดใหญส่ �าหรบั ติดไวท้ หี่ ้อง)
- ใบความร้ทู ่ ี 1 พัฒนาการทางเพศ (การเปลี่ยนแปลงรา่ งกาย
เมือ่ เข้าสู่วยั รุน่ อวัยวะสืบพันธุ์เพศชาย / อวยั วะสบื พนั ธ์เุ พศหญงิ )
- ใบความรู้ท ี่ 2 ประจ�าเดือน
- ใบความรู้ท่ี 3 ฝนั เปยี ก
- ใบความรู้ท ี่ 4 การปฏิสนธ ิ และการต้งั ครรภ์
3. กระดาษ flip chart ปากกาเคมี กระดาษกาว
4. ส่อื DVDD aannimimaatitoionn เรเื่อรื่องงพ พฒั ัฒนานกาาทราทงาเงพเพศ ศ/ /ฝฝันันเปเปียยี กก / /กากรามรมีปปีระรจะจ�า�ำเดเดืออื นน แแลละะกกาารรตต้ังงั้ ครรภ์
อยใู่ นชดุด พพฒั ัฒนนาากการาทรทางาเงพเศพแศลแะลสะุขสอุขนอามนยัาทมายั งทกางรเพศ ((ชช้ัน้ันมมธั ัธยยมมศศกึ ึกษษาตาอตนอตนน้ ตน้ม.1ม-.1ม-.3ม).3)

• กำรประเมนิ ผล
สงั เกตการมีส่วนรว่ มในกิจกรรมกลุม่ และการอภปิ รายแลกเปล่ยี น

13

ค¤ู่มÙèÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ใบควำมรูท้ ี่ 1 พฒั นำกำรทำงเพศ ใบควำมรู้

1.1 กำรเปลย่ี นแปลงรำ่ งกำยเม่อื เข้ำสู่วยั รนุ่
ตำรำงที่ 5 การเปลีย่ นแปลงร่างกายเมือ่ เขา้ สู่วัยรุ่นในเพศชายและเพศหญงิ

กกำารรเเปปลล่ยี่ยี นนแแปปลลงงรร่ำ่างงกกำายย หหญญิงงิ ชชาำยย
ขน - ในท่ีลบั รักแร้ - ในทลี่ บั รกั แร ้ หนา้ อก หนา้ แขง้ หนวดเครา
ผิว - ผิวและผมมีนา�้ มันมาก บางคนอาจมสี ิว - ผิวและผมมีน�า้ มันมากข้ึน บางคนอาจมีสวิ
กลิ่นตวั - มีกล่ินตัว มีเหงอ่ื มากขึ้น - มีกลน่ิ ตัว มีเหง่อื มากข้นึ
ควำมสงู /น้�ำหนัก - เพม่ิ ข้นึ อยา่ งรวดเร็ว - เพม่ิ ขึน้ อย่างรวดเร็ว
เสียง - เสียงแหลมต�า่ ลง - เสียงทมุ้ ต�่า
รปู รำ่ ง - ไหล่ สะโพก ขยายออก น้า� หนกั ตวั - ไหลจ่ ะกว้างข้ึน น้�าหนักตัวเพ่มิ ขึน้
จะเพิ่มข้นึ จนรูปรา่ งสมสว่ นถ้ารบั ประทาน รปู ร่างสมส่วนถา้ รับประทานอาหาร
อาหารถกู หลักโภชนาการและออกก�าลงั กาย ถูกหลักโภชนาการและออกก�าลังกาย
หนำ้ อก - มีการเปลย่ี นแปลง และเพ่มิ ขนาด - เริ่มมีขนขึน้ ทหี่ นา้ อก
อวยั วะเพศ - แคมของอวยั วะเพศจะใหญ่ขึน้ - เพิม่ ขนาดใหญข่ ึน้ และมีการแขง็ ตัว
เปลี่ยนรูปร่างเลก็ นอ้ ย ภายในของแคม เมอ่ื ถกู กระตุ้น
และช่องคลอดจะเปยี กช้ืนขึ้นกวา่ ตอน
เปน็ เด็กเพราะมนี า้� หล่อลนื่ มากขึ้น
จะเริ่มสงั เกตเหน็ มีตกขาวออกจาก
ช่องคลอด
ประจำ� เดือน (หญงิ ) - เลือดออกจากชอ่ งคลอด เรม่ิ มีตงั้ แต ่ - มีฝนั เปียกเมือ่ เกิดอารมณ์เพศ
(ฝหนั ญเปิง)ยี ก (ชาย) 8-17 ปี ระยะเวลาทม่ี ีประมาณ 2-3 วัน
ฝันเปยี ก (ชำย)

ใบควำมรทู้ ่ี 2 อวัยวะสืบพันธเุ์ พศชำย

ถุงเก็บน้ำ� อสจุ ิ ทอ่ นำ� อสุจิ
กระเพาะปสั สาวะ
ต่อมลูกหมาก
ทวารหนกั องคชาต
ทอ่ ปสั สาวะ

ต่อมขบั เมอื ก กา้ นอณั ฑะ

ถงุ อณั ฑะ

ภาพแสดงอวยั วะสบื พนั ธเุ์ พศชาย
http://www.teenpath.net/content.asp?ID=14#.VQaRNtKUfBk

14

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

องคชำต ลกั ษณะเป็นท่อนยาว อยภู่ ายนอกรา่ งกายของเพศชาย ตรงบรเิ วณหัวหน่าวทา� หน้าทีเ่ ปน็
ทางผ่านของปัสสาวะและน้�ากาม ประกอบไปด้วยกล้ามเนื้อที่ยืดหดตัวได้ ภายในมีหลอดเลือดมากมาย
คล้ายฟองน�า้ 1 คู่ และทอ่ ปัสสาวะบางสว่ น กลา้ มเนอ้ื ลกั ษณะคลา้ ยฟองนา้� น้ที า� หนา้ ท่ีในการกักเกบ็ เลอื ด
เมอ่ื มอี ารมณท์ างเพศ ทา� ใหเ้ กดิ การแขง็ ตวั ขององคชาต เพอ่ื ใหส้ ามารถสอดใสอ่ งคชาตเขา้ ไปภายในชอ่ งคลอด
ของเพศหญิง ที่ปลายองคชาตเป็นจุดรวมของเส้นประสาทซึ่งไวต่อการกระตุ้นความรู้สึกทางเพศ ส่วนนี้
เปรียบได้กับคลิตอรสิ ของเพศหญงิ องคชาตนี้สามารถยืดหดและขยายตัวต้งั ขน้ึ ไดเ้ อง และจะมีขนาดใหญข่ ึน้
ตามการเจริญเติบโตของรา่ งกาย นอกจากนี้เมื่อเข้าสวู่ ัยรุ่นจะมีขนขึ้นมาปกคลุมบริเวณรอบโคนขององคชาต
ขนนจ้ี ะชว่ ยลดการกระแทกและการเสียดสีในขณะที่มีเพศสมั พันธ์

ลกู อัณฑะ มลี ักษณะคล้ายไข่ใบเลก็ มี 2 ขา้ งซึง่ มีขนาดใกล้เคยี งกัน มีหน้าท่ีในการผลติ ตัวอสุจ ิ และ
ฮอร์โมนเพศชาย (androgen และ testosterone) อยู่ภายในถุงอัณฑะท่ีห้อยอยู่ภายนอกร่างกาย ผิวของ
ถงุ อณั ฑะนี้จะบางและเปน็ รอยย่น เพื่อปรับอุณหภูมิให้ตา่� กว่าในชอ่ งทอ้ ง 3-5 องศาเซลเซยี สซงึ่ เปน็ อณุ หภมู ิ
ที่เหมาะกบั การเจรญิ เติบโตของอสุจิ

กำ้ นอณั ฑะ มีลักษณะเปน็ ทอ่ เลก็ ๆ ขดไปมาอยู่ในลกู อณั ฑะ เปน็ ท่ีพักชวั่ คราวของอสจุ ิท่เี จริญเต็มท่ ี
ซ่งึ ผลิตจากอัณฑะกอ่ นท่จี ะเดินทางไปยังท่อนา� อสุจิ

ทอ่ นำ� อสุจิ ม ี 2 ทอ่ อยถู่ ดั จากก้านอัณฑะ ท่อนี้จะผา่ นเข้าส่ชู ่องทอ้ งแล้วออกมารวมกับถุงเก็บน�า้ อสุจ ิ
ผา่ นตอ่ มลูกหมากออกไปต่อกบั ท่อปสั สาวะ ส�าหรับน�าอสจุ ิออกส่ภู ายนอก ซึ่งการท�าหมนั ชายจะผูกทอ่ นา� อสุจิ
จากอณั ฑะท้ัง 2 ข้างไว้

ถุงเก็บน�ำ้ อสุจ ิ เป็นถุงเลก็ ๆ 2 ถงุ อยรู่ ะหวา่ งกระเพาะปสั สาวะและทวารหนัก ท�าหน้าที่ในการสรา้ ง
อสจุ แิ ละน�้ากาม ท่เี ปน็ เมอื กสขี าวข่นุ และข้น นา้� กามท่ีสร้างน้ีจะท�าใหอ้ สจุ เิ คลอื่ นไหวได้

ตอ่ มลกู หมำก ท�าหนา้ ทีส่ รา้ งสารทเี่ ปน็ ด่างอยา่ งอ่อน เพ่อื ปรับความเปน็ กรดด่างเมือ่ ผ่านเข้าภายใน
ชอ่ งคลอด เพ่ือรวมกบั นา้� อสจุ ทิ ่มี ีลักษณะขน้ เหลวสีขาว เพือ่ ช่วยใหต้ วั อสุจิแข็งแรง และเคลอื่ นไหวว่องไว
เข้าไปในท่อปัสสาวะปนกับน�้าเล้ียงอสุจิ น�้าอสุจิท่ีหล่ังออกมาแต่ละครั้งประมาณ 1 ช้อนโต๊ะ จะมีตัวอสุจิ
ประมาณ 200 - 300 ลา้ นตัว

ตอ่ มขบั เมอื ก เปน็ ต่อมทม่ี รี ูปร่างกลมเท่าเมด็ ถ่ัว มีอยู ่ 2 ตอ่ ม มที อ่ ไปคู่กบั ท่อนา� อสจุ โิ ดยอยู่ตอนล่าง
ของต่อมลกู หมากและจะมีรูเลก็ ๆ เปิดเข้าสู่ผนังของท่อปัสสาวะ มหี นา้ ที่ในการขบั น�้าหล่อล่นื เป็นเมือกใส ๆ
ไปยังองงคคชชาาตตเเมม่ือื่อมมคี คี ววาามมรรู้สูส้กึ ึกททางาเงพเพศศท ท�ำใา� หใหไ้ ม้ไม่เปเ่ ็นปอน็ ุปอสุปรสรรครใคนใกนากรามรีเพมเีศพสศัมสพมั นั พธนั์ แธล ์ แะยลงัะทย�ำงั หทน�าห้าทนี่ใ้านทก่ีใานรกชา�ำรชะล�ารา้ ะง
กลรา้ ดงกในรดทใอ่ นปทสั อ่ สปาสัวะสาเวพะอ่ื เไพมือ่ใหไม้เป่ใหน้เอปนั ็นตอรันายตตราอ่ ยอตส่อจุ อิ สจุ ิ

กระเพำะปสั สำวะ ทา� หน้าท่ีบรรจุปัสสาวะ
ทอ่ ปัสสำวะ เป็นทอ่ ตอ่ ออกจากกระเพาะปัสสาวะ และยงั เป็นทอ่ ขบั น�้าอสุจดิ ว้ ย โดยมลี ิ้นปิดเปดิ ไดเ้ มือ่
มีการปัสสาวะหรอื หลัง่ นา้� อสจุ ิ
ทวำรหนัก เปน็ ทางออกของอจุ จาระ

15

ค¤ูม่èÁÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กลไลการหลงั่ อสุจิ

ท่อน้ำ� เชือ้ อสจุ ิ กระเพาะปัสสาวะ

องคชาต เวลาปัสสาวะท่อนจ้ี ะปดิ
ตอนหลงั่ น้ำ� เชอ้ื อสจุ ิ
ทอ่ ปสั สาวะจะปิด
อณั ฑะ

ภาพแสดงกลไกการหลัง่ อสุจิ
http://www.teenpath.net/content.asp?ID=17#.VQZYXtKUfBk
ใบควำมร้ทู ่ี 3 อวยั วะสืบพนั ธ์ุเพศหญงิ
3.1 อวยั วะสืบพนั ธภุ์ ำยนอกเพศหญิง

เนนิ หัวหนา่ ว คลติ อริส
ชอ่ งปัสสาวะ
ปากชอ่ งคลอด แคมนอก

แคมใน

ทวาร

ภาพแสดงอวยั วะสืบพนั ธ์ภุ ายนอกเพศหญิง

อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกเพศหญิง เป็นส่วนของอวัยวะสืบพันธุ์ท่ีอยู่ภายนอกและสามารถมองเห็นได ้
มขี นาดและรปู รา่ งแตกต่างกันตามบคุ คลและเชือ้ ชาติ

เนินอวัยวะเพศ หรือเนินหัวหน่าว เป็นสว่ นที่ตั้งอยู่หนา้ กระดูกหวั หนา่ วใตบ้ รเิ วณท้องน้อย ส่วนนอก
เปน็ ผิวหนงั ภายในเป็นไขมัน มีลกั ษณะเป็นรูปสามเหล่ยี มโดยมีฐานอยู่ด้านบนและยอดอยู่ดา้ นล่าง เม่อื เริ่ม
เขา้ สวู่ ัยรุ่นจะมขี นขึ้นมาปกคลุม

แคมนอก มีลักษณะเปน็ กลีบเน้ือนนู ขา้ งละกลีบตอ่ จากเนนิ หัวหนา่ ว ปกคลมุ ดว้ ยผิวหนังมีขน ใต้ลงไป
ประกอบดว้ ยไขมันจ�านวนมาก และมกี ล้ามเนื้อเรียบ เส้นประสาท เสน้ โลหติ มาเลยี้ งมากมาย แคมนอกปดิ
บรเิ วณปากชอ่ งคลอดเพอื่ ปอ้ งกนั อวัยวะตา่ ง ๆ ทีล่ ะเอยี ดอ่อนภายใน กลบี ทง้ั สองขา้ งน้จี ะเรยี วลงชิดทฝ่ี เี ย็บ

16

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

แคมใน อย่ดู ้านในของแคมนอก บางกวา่ แคมนอก และมผี ิวอ่อนนุ่มไม่มขี น ตอนบนจะบรรจบกนั
และลอ้ มคลิตอริสไว้ สีสนั ของแคมนอกจะแตกต่างกนั ออกไปในแตล่ ะคน ตง้ั แตส่ ีชมพอู ่อนจนถงึ น�้าตาลเข้ม
และผู้หญงิ บางคนอาจมีแคมในห้อยออกมาใต้แคมนอกก็ได้

คลิตอริส เปน็ ตง่ิ เน้ือเลก็ ๆ รปู ร่างคล้ายก้านพลู มผี วิ หนงั โอบห้มุ อยู่สว่ นบนของแคมในที่มาบรรจบกัน
ประกอบดว้ ยเนือ้ แข็งตัวขึ้นได ้ มีเส้นเลอื ด เสน้ ประสาทมาเลย้ี งมากมาย จึงเป็นจดุ ที่ไวต่อความรู้สึก ซ่ึงเทยี บ
ได้กับองคชาตของผู้ชาย

เย่ือพรหมจรรย์ เปน็ เนอื้ เยอ่ื สีชมพูปดิ ปากช่องคลอด ยดื หดได ้ มรี ูอยู่ตรงกลางเพ่อื ใหป้ ระจา� เดือนผ่าน
เย่อื พรหมจรรย์น้ีอาจฉกี ขาดได้จากการเล่นกีฬา การคลอดบุตร หรอื การมีเพศสัมพนั ธ์

ปำกช่องคลอด เปน็ ทางออกของเลือดประจ�าเดือน เป็นบริเวณทรี่ องรับการสอดใสข่ ององคชาตขณะมี
เพศสมั พันธ ์ และเป็นช่องทางออกของทารกหากคลอดตามธรรมชาติ

ชอ่ งปัสสำวะ อยดู่ า้ นหลงั คลิตอริส ใกลป้ ากชอ่ งคลอด หากมีการตดิ เชือ้ ท่ีชอ่ งคลอดเช้อื อาจลามมาติด
ช่องปัสสาวะ

3.2 อวัยวะสืบพันธภ์ุ ำยในเพศหญิง

ท่อนำ� ไข่ มดลูก ทอ่ นำ� ไข่

รังไข่ รังไข่
ผนงั มดลูก
(เยอ้ื บุมดลกู ) โพรงมดลูก

ปากมดลูก

ชอ่ งคลอด

ภาพแสดงอวยั วะสืบพันธภุ์ ายในเพศหญิง

ชอ่ งคลอด เปน็ ท่อยาวประมาณ 3-4 น้ิวจากปากชอ่ งคลอดถงึ ปากมดลูก อย่รู ะหวา่ งทอ่ ปัสสาวะและ
ทวารหนกั มคี วามยืดหยนุ่ ไดด้ ี สามารถยดื หดตัวได้ตามแนวกว้างและแนวยาว ชอ่ งคลอดเปน็ ทางออกของ
ประจำ�าเดดือือนน เปเป็น็นททางาผงผา่ น่าขนอขงอเชงเอ้ื ชอื้อสอจุ สิเขุจ้าิเสขูภ่้าสายู่ภใานยใเนป็น เบปร็นเิ วบณรทิเวร่ี ณองทร่ีรับอกงารรับสกอาดรใสข่ออดงใอสง่ขคอชงาอตงขคณชะามตีเขพณศสะมั พีเพนั ศธ์
สแัมละพเปันน็ธท ์ แาลงผะเ่าปน็นขทอางงเดผก็า่ ตนอขนอคงเลดอก็ ดตอนคลอด

มดลูก มรี ปู รา่ งคล้ายชมพขู่ นาดเท่าก�าปน้ั โดยสว่ นทมี่ ีขนาดใหญจ่ ะอยูข่ า้ งบน ส่วนที่มขี นาดเล็กจะอยู่
ข้างล่างติดต่อกับช่องคลอด มีหน้าที่ส�าคัญคือท�าให้เกิดประจ�าเดือนและเป็นที่ฝังตัวของไข่และเลี้ยงตัวอ่อน
(เมื่อไข่ผสมกับอสจุ ิ) เพ่ือการเจริญเตบิ โตเปน็ ทารกในครรภ์ต่อไป และเมอ่ื มกี ารตัง้ ครรภ ์ มดลูกจะขยายตาม
ขนาดของทารกทีเ่ จริญเติบโตในครรภ์ด้วย

17

ค¤ู่มÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวµÔิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ปีกมดลกู หรอื ท่อนำ� ไข่ มีอยู่ 2 ข้าง ขวา-ซ้าย ออกจากตอนบนของมดลกู ทอดออกไปทางดา้ นข้าง
ยาวประมาณ 3 นว้ิ ตรงปลายมีรูปร่างคลา้ ยนิ้วมอื กางออก ไขจ่ ะเคล่ือนตัวผา่ นเข้ามาทางท่อนา� ไข่ ถา้ มี
อสจุ เิ ขา้ ไปในทอ่ จะเกดิ การปฏสิ นธกิ นั ในบรเิ วณน ี้ จากนน้ั ไขท่ ถี่ กู อสจุ ผิ สมแลว้ จะเคลอื่ นไปฝงั ตวั ทเ่ี ยอื่ บมุ ดลกู
ในโพรงมดลูก สส่ว่วนนไไขข่ท่ท่ีไี่ไมม่ไ่ดรับ้รับกากราผรผสสมมจจะหะหลลุดุดลลออกกอออกกไไปปพพรร้อ้อมมกกับับเเยย่ือื้อบบุดุด้า้านนใในนขขอองงผนังมดลูกกลายเป็น
ประจ�ำาเดอื น
รังไข่ มลี กั ษณะคล้ายเมด็ มะมว่ งหมิ พานต์ ยาวประมาณ 11 นนว้ิ ้ิว ออยยู่ ู่22 ขข้าา้งงขวา-ซ้ายของมดลกู และ
มีเยื่อบางยึดรังไข่ให้ติดกับมดลูกทางด้านหน้า ด้านหลังติดกับผนังช่องท้อง ด้านนอกอยู่ชิดกับปากทอ่ นรัง�ำไข ่
ในรงั ไขจ่ ะมไี ข่เลก็ ๆ จา� นวนมาก เมอื่ เขา้ สวู่ ยั สาวไข่ทเี่ จริญเต็มทจ่ี ะค่อย ๆ แตกปรอิ อกและปล่อยไข่ให้ตก
ออกมาเดอื นละ 1 ฟองเรียกวา่ ระยะไข่ตก ซึง่ จะตรงกบั วันท ี่ 14 ของรอบประจ�าเดือน นอกจากน้รี งั ไขย่ งั มี
หน้าท่ีผลิตฮอร์โมนเพศหญิงที่ท�าให้มีการเปลี่ยนแปลงของเย่ือบุมดลูกให้มีสภาพที่เหมาะสมส�าหรับการฝังตัว
ของไขท่ ี่ได้รับการผสมแล้ว

ปำกมดลูก เป็นสว่ นทเ่ี ล็กท่สี ดุ ของมดลกู มีลกั ษณะเปน็ แท่งเนื้อทีม่ โี พรงเลก็ มากเรียกวา่ ช่องปากมดลกู
ความยาวประมาณ 1-1.5 น้วิ ที่ปลายสดุ มรี ูเปิดตดิ ต่อกบั ช่องคลอด โดยปกตแิ ล้วจะมเี ย่ือมกู จกุ อย่ตู ลอดเวลา
และมกู นจี้ ะเปลยี่ นแปลงตามระดบั ฮอร์โมนของรงั ไข ่ ในระยะเวลาใกลไ้ ขส่ กุ มกู นจี้ ะใสกวา่ ปกต ิ และจะหลดุ ลอก
ออกเฉพาะตอนมปี ระจ�าเดอื น ดังน้ันจงึ ต้องระวงั การติดเช้อื ขณะมปี ระจา� เดือน มกู นจ้ี ะเกดิ ขนึ้ จากตอ่ มต่าง ๆ
ภายในของปากมดลกู ส่วนปลายบนสุดของชอ่ งปากมดลกู ตดิ ตอ่ กับโพรงมดลกู ซง่ึ เวลาปกตจิ ะปดิ และจะเปิด
เมอื่ มปี ระจ�าเดือนและเวลาคลอดเทา่ นัน้

โพรงมดลกู เปน็ ชอ่ งทอ่ี ยตู่ รงกลางมดลกู ในโพรงมดลกู มเี นอ้ื ทป่ี ระมาณ 3-4 ลกู บาศกเ์ มตร แต่ในเวลา
ตั้งครรภ์โพรงมดลกู สามารถขยายไดถ้ งึ 3,000-5,000 ลกู บาศก์เมตร

เยื่อบมุ ดลูก มีลกั ษณะบาง ๆ ประกอบไปด้วยต่อมต่าง ๆ เปน็ จ�านวนมาก และมเี ส้นเลือดฝอยมาเลย้ี ง
เมื่อเยือ่ บมุ ดลกู ถกู ทา� ลาย จะมกี ารฉีกขาดของเส้นเลอื ดฝอยท�าให้เลือดไหลออกมาเป็นประจ�าเดือน และจะมี
การเจรญิ งอกขนึ้ มาใหม ่ แตถ่ า้ เกดิ การตง้ั ครรภเ์ ยอื่ บมุ ดลกู จะหนาขน้ึ กวา่ เดมิ หลายเทา่ เพอื่ ใหต้ วั ออ่ นเจรญิ เตบิ โต
ต่อไป
ใบควำมรูท้ ่ี 4 วงจรกำรเกิดประจำ� เดอื น
ผู้หญิงเม่ือเร่ิมเข้าสู่วัยสาว รังไข่ทั้งสองข้างท่ีติดกับมดลูกจะเจริญเติบโตเต็มที่และพร้อมที่จะผลิตไข่
ออกมาทกุ เดือน โดยปกตจิ ะมไี ข่ตกจากรงั ไข่เดอื นละ 1 ฟองสลบั กนั เดอื นละข้าง เมือ่ ไข่ตกจะเคลือ่ นตวั เข้าสู่
ท่อน�าไข่และไปฝังตัวที่ผนังมดลูก ซ่ึงจะมีลักษณะหนาขึ้นเพราะสะสมสารอาหารต่าง ๆ เอาไว้ส�าหรับเล้ียง
ตัวอ่อน หากกไไขข่ไ่ไมม่ไ่ไดด้ผ้ผสสมมกกับับเชเช้ือ้ืออสสุจิุ จ(ิ ซ(ซึ่งอึ่งาอจาเจปเ็นปเ็นพเรพาระาไมะไ่ไมด่ไ้มดีเพ้มีศเพสศัมสพัมันพธั์น หธ์รือหมรีเือพมศีเสพัมศพสันมธพ์โันดธย์โมดีกยามรี
กปา้อรงปกอ้ ันงกานั รกตาั้งรคตรัง้ รคภร์)ร ภจ์)ะจทะ�าทให�ำใ้ผหน้ผังนมังดมลดูกลนกู น้ีเกเี้ กิดิดกกาารรหหลลุดุดลลออกกออออกกมมาาพร้อมกับไข่และจจะะมมีเีเลลือือดดปปนนออออกกมมากาด้วย
เราเรียกว่า “ประจ�าเดือน” ประจ�าเดือนจึงไม่ใช่เลือดเสียที่ร่างกายขับถ่ายออกมาอย่างท่ีหลายคนเข้าใจ
แต่กลับเป็นส่ิงท่ีบ่งชี้ให้เห็นว่า ระบบสืบพันธุ์ของเราท�างานเป็นปกติ รวมท้ังเป็นเครื่องบ่งช้ีให้รู้ว่าเราไม่ได้
ตั้งท้องดว้ ย โดยการเกิดประจ�าเดือนในแต่ละเดือนนนั้ จะมลี กั ษณะเป็นวงจรดงั รูปภาพข้างล่างนี้

18

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

วงจรการเกิดประจำ� เดอื น

1. การตกไข่
เมือ่ มกี ารตกไข่ผนงั มดลูกจะหนาข้ึน

ทอ่ นำ� ไข่

ไขต่ กจากรงั ไข่ รงั ไข่
ผนงั มดลกู มดลกู
หนาข้ึน
ชอ่ งคลอด 2. หลังจากไข่ตกแลว้ 5 วัน
4. หลงั จากหมดประจำ� เดอื น ผนงั มดลูกจะยิ่งทวคี วามหนาข้ึนอีก

ไขผ่ า่ นทอ่ น�ำไข่

ผนังมดลูก 3. ระหว่างชว่ งมีประจ�ำเดอื น
บางลง ผนงั มดลูกสลายตวั หลุดออกมา

ผนังมดลกู สลายตัว
เปน็ เลือดท่ีไหลออกมา

ทางช่องคลอด

ภาพแสดงวงจรการเกดิ ประจา� เดือน
http://www.teenpath.net/content.asp?ID=8#.VQZR3tKUfBk
ขอ้ ปฏิบตั ิเมื่อมปี ระจ�ำเดตอื น
ระหว่างมีประจ�าำเดือนคคววรรจเปะเลป่ียลนยี่ ผน้าผอา้ นอานมาัยมทัยุกทกุ 3 -34-4ช ั่วชโม่ัวโงมงแแลละะทท�ำา� คคววาามมสสะะออาาดดอวัยวะเพศภายนอก
เพื่อปอ้ งกนั กาารรหหมมกั ักหหมมมมแแลละะกกลล่นิ ิ่นไไมม่พ่พงึ ึงปประรสะสงคงค์ เ์ พทรา้ังะนเล้ี ือเดพปรราะจเล�ำือเดดือปนรทะี่อจ�อาเกดมือานกทม่ีอักอจกะมกีามลน่ิักเจมะ่อืมสีกัมลผิ่นัสเมกบั่ือ
อสาัมกผาัสศกภบั าอยานกอากศภ(hาtยtpน:อ//wก w(hwtt.pte:/e/wnpwawth.t.eneent/pcaotnht.ennett./acsopn?teIDn=t.1a0s#p.?VIDQ=Z1T0x#tK.VUQfBZkT)xtKUfBk)

19

ค¤ูม่èÁÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมที่ 7 พฤตกิ รรมทางเพศ (ชนั้ มัธยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3)

เเรรอื่ อื่ งง รรู้เู้ท่าำทันอาำรมณท์ าำงเพศ / วธิ กี ำารจดั กำารอยำ่างเเหหมมำาะะสสมม//สสถถำานนกกำารรณณ์ แ์ ละพฤติกรรมเสย่ี งทำางเพศ

• วตั ถปุ ระสงค์
1. เพอ่ื ให้ผเู้ รยี นสามารถเข้าใจกลไกการเกิดอารมณ์ทางเพศ
2. เพอ่ื ให้ผูเ้ รยี นสามารถบอกวิธจี ดั การเม่อื เกิดอารมณท์ างเพศไดอ้ ย่างเหมาะสมได้
3. เพ่อื ใหผ้ เู้ รยี นสามารถระบุพฤตกิ รรมเสี่ยงทางเพศไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
• สำระส�ำคญั
อารมณเ์ พศเปน็ เรอ่ื งธรรมชาตทิ เ่ี กดิ ในมนษุ ยท์ กุ คนมาชา้ นานตงั้ แตโ่ บราณจนถงึ ปจั จบุ นั และจะมตี อ่ ไป
ในอนาคตตราบท่ยี ังมมี นษุ ยอ์ ย่ ู อารมณเ์ พศเกดิ ข้นึ เพราะเมอ่ื เขา้ สวู่ ยั รุ่น ร่างกายก็จะสรา้ งฮอร์โมนเพศข้นึ
ร่วมกับการกระตุ้นจากภายนอก เช่น เห็นภาพวาบหวาม ได้ยินเสียงไพเราะเสนาะหู ได้รับกลิ่นรัญจวนใจ
การสัมผัสส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ตลอดจนความนึกคิด
จนิ ตนาการตา่ ง ๆ ช่วยกระตุ้นให้เราเกิดความรสู้ ึกทางเพศได ้
• ระยะเวลำ 50-60 นาที
• ข้นั ตอนในกำรด�ำเนินกจิ กรรม
1. ชแี้ จงวัตถปุ ระสงคข์ องการด�าเนนิ กจิ กรรม
2. แจกกระดาษ A4 ให้ทกุ คนตอบค�าถามในกระดาษ
- ความร้สู ึกทางเพศเป็นเร่อื งธรรมชาต ิ หรือผดิ ปกติ พรอ้ มบอกเหตุผล
- สาเหตขุ องการเกิดอารมณท์ างเพศมีอะไรบ้าง
3. วทิ ยากรตรวจสอบคา� ตอบ โดยดูแนวคา� ตอบจากใบความร ู้ หากตอบผดิ มาก ตอ้ งอธิบายให้เข้าใจ
มากยิ่งข้ึน
4. แบ่งกลุม่ เพศเดียวกัน 5-6 คน หรือกลุ่มเดมิ ระดมสมองแลกเปลยี่ นความคดิ เห็นและหาขอ้ สรุป
ในประเด็นตอ่ ไปนี้ แล้วใหต้ ัวแทนแต่ละกลุ่มนา� เสนอ
- เมอื่ เกิดอารมณท์ างเพศจะมีทางออกทเ่ี หมาะสมอยา่ งไร
- หากเลอื กทางออกที่ไมเ่ หมาะสม จะมผี ลกระทบอะไรบ้าง
5. ให้ผู้เรียนชม DVD animation เรื่อง รู้เท่าทันอารมณ์ทางเพศ / วิธีการจัดการอย่างเหมาะสม /
สถานการณ์และพฤติกรรมเส่ียงทางเพศ อยู่ในชุด พฤติกรรมทางเพศ (ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

ม.1 - ม.3)
6. ให้นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิดเห็นหลังจากชม animation เปรียบเทียบความคิดเห็นกับที่
น�าเสนอมา
7. ฝึกการประเมินความเส่ยี งตามสถานการณท์ ี่ก�าหนดให้ตามตาราง ดงั นี ้

20

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ตำรำงที่ 6 การประเมินความเสย่ี งตามสถานการณ์ เส่ียง ไมเ่ สยี่ ง

สถำนกำรณ์
1. อยตู่ ามลา� พงั สองตอ่ สอง
2. ดสู ือ่ ยว่ั ยทุ างเพศ
3. เที่ยวกลางคืน / สถานบนั เทงิ
4. เสพส่ิงเสพตดิ และของมนึ เมา
5. ใส่เส้อื รัดรปู เส้ือสายเด่ยี ว
6. จับมอื ถือแขน
7. ไปในสถานท่ีที่เปลย่ี ว ทห่ี ่างไกลผ้คู น
8. แชทไลน์กบั แฟน
9. ซอ้ื กุหลาบใหก้ ันในวนั วาเลนไทน์
10. แสดงความห่วงใยโดยการกอด

8. วทิ ยากรและนักเรียนร่วมแลกเปล่ียนความคิดเหน็
9. วิทยากรบรรยายสรุป เรื่องการจดั การอารมณ์ทางเพศ ม ี 3 วิธ ี
1. ระงับอารมณ์
2. ส�าเร็จความใครด่ ้วยตนเอง
3. มเี พศสัมพนั ธ์
โดยวธิ ที ่ ี 1 และ 2 เหมาะสมกับวยั รุ่น และวิธที ี่ 3 อาจมีผลกระทบตามมา คอื ตดิ โรคติดตอ่
ทางเพศสัมพนั ธ์ เอดส์ ตั้งครรภ ์ ไมไ่ ด้รบั การยอมรบั จากครอบครัวและสังคม เสยี อนาคตทางการศึกษา ฯลฯ
(ศึกษารายละเอียดจากเนื้อหาประกอบการสอนของกิจกรรมท่ี 7) เรื่อง รู้เท่าทันอารมณ์ทางเพศ / วิธีการ
จดั การอยา่ งเหมาะสม / สถานการณแ์ ละพฤตกิ รรมเสยี่ งทางเพศ อย่ใู นชดุ พฤตกิ รรมทางเพศ (ชน้ั มธั ยมศกึ ษา
ตอนตน้ ม.1 - ม.3)
10. เรยี นรกู้ รณีศกึ ษา เรอื่ งสมศักดแ์ิ ละสมศรี
สมศกั ด์เิ ปน็ นักเรยี นช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 3 ทีม่ ผี ลการเรยี นอยู่ในเกณฑ์ด ี และชอบอ่านหนงั สอื
ทกุ ประเภท สมศกั ดมิ์ แี ฟนช่อื สมศร ี เปน็ นักเรยี นชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 2 โรงเรยี นเดยี วกัน ไปมาหาสูก่ นั เป็น
ประจา� วนั หน่งึ สมศักด์ิไปเจอคลปิ โป๊ ดว้ ยความอยากร้อู ยากเห็นของวยั รุ่น สมศกั ดจ์ิ งึ เปดิ ดูและเกดิ อารมณ์
ทางเพศตาามมมมาา สมศศักกั ดด์ิจจิ์ ึงงึ ชชววนนสสมมศศรรีไปไี ปทที่หหี่ออพพกั กั แ แลละอะออดดออ้ นอ้ จนนจสนมสศมรศีใรจีใอจ่ออนอ่ ยนอยมอมมีเพมเีศพสศมั สพมั นั พธด์นั ว้ธยด์ ว้ หยล หงั จลางั กจนา้นัก
นท้ันงสทอ้งั งสกอ็มงกีเพ็มศีเพสศัมสพมั ันพธนั ์กธันก์ อนั ีกอเีกมเื่อมม่อื ีโมอโี กอากสาส ในในทที่สีสุ่ดุดสสมมศศรรีปีปรระะจจ�ำา� เเดือนขาดหายไป สสมมศศรรีตีตกกใจใจมมาากจึงปรึกษา
สมศักดิ์ สมศกั ดิเ์ องก็ไม่ทราบจะทา� อยา่ งไร จึงคอยหลบหน้า สมศรกี ล้มุ ใจมาก ถา้ นกั เรยี นเป็นสมศรแี ละ
สมศักดิ์จะท�าอยา่ งไร

กลุม่ นกั เรียนชาย
- จะทา� ตวั เหมอื นสมศกั ด์หิ รือไม ่ เพราะเหตุใด
- จะท�าอย่างไรต่อไป เพราะเหตใุ ด

21

ค¤ู่มèÁÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวµÔิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กลุม่ นกั เรยี นหญิง
- จะทา� ตัวเหมือนสมศรหี รอื ไม ่ เพราะเหตใุ ด
- จะหาทางออกอยา่ งไร เพราะเหตใุ ด
11. วิทยากรด�าเนนิ การสรปุ
ปัญหาของสมศักดิ์และสมศรี ถ้าทั้งสองรู้จักหาทางออกทางเพศที่เหมาะสม ผลท่ีตามมาก็คง
สามารถป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาขึ้นได้โดยไม่มีเพศสัมพันธ์กัน หรือมีเพศสัมพันธ์ท่ีปลอดภัย
แต่ในเม่ือมีปัญหาต้องหาทางออกต่อไป ปัญหาทุกอย่างสามารถแก้ไขได้ โดยผู้ประสบปัญหา
ตอ้ งต้ังสติค่อย ๆ คิด ถ้าคิดไม่ได้จริง ๆ กส็ ามารถปรึกษาผู้ร ู้ หาแหลง่ ชว่ ยเหลือใหค้ �าปรึกษาและ
แนะน�าได ้
• อปุ กรณ์ และส่ือ
1. กระดาษ A4
2. ปากกา
3. ใบงาน
4. DVD animation เรอ่ื ง รู้เท่าทนั อารมณ์ทางเพศ / วิธกี ารจดั การ
อยา่ งเหมาะสม / สถานการณ์และพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ อยู่ในชดุ

พฤติกรรมทางเพศ (ช้ันมธั ยมศกึ ษาตอนตน้ ม.1 - ม.3)
• กำรประเมนิ ผล
สังเกตการมีสว่ นร่วมในกจิ กรรมกลุ่ม และการอภปิ รายแลกเปลย่ี น

22

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กกิจิจกกรรรรมมทที่ ่ี88ททักักษษะะสส่ว่วนนบบุคุคคคลล(ช(ชั้นั้นมมัธัธยยมมศศกึ กึ ษษาาตตออนนตต้นน้ มม.1.1-มม.3.3))

เร่อื ง ทกั ษะกำรปฏเิ สธ / กำรเจรจำตอ่ รอง / กำรปอ้ งกันกำรตั้งครรภ์

• วัตถุประสงค์
1. เพ่ือให้ผู้เรียนนมมีทีทักักษษะะกกาารรปปฏฏิเสเิ สธธแแลละกะการาเรจเรจจราจตา่อตร่ออรงองโ ดยโสดายมสาารมถานร�ำถไนปา�ใชไป้ไดใช้เมไ้ ่ือดเ้ กมิด่ือพเกฤิดตพิกรฤรตมิกเรสรี่ยมง
เแสล่ียะงส ถแาลนะกสาถราณนกท์ าี่ไรมณน่ ์ท่าไ่ี วมว้ น่ า่างไใจว้วตา่ งใจๆตา่ ง ๆ
2. เพอ่ื ให้ผู้เรียนมีทักษะการปอ้ งกันการตงั้ ครรภ ์ และสามารถน�าไปใช้ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
• สำระส�ำคัญ
การปฏิเสธเป็นสทิ ธพิ ้นื ฐานของทุกคน การปฏิเสธทดี่ ีและไม่เสยี มติ รภาพม ี 3 ขั้นตอน คอื การบอก
ความรู้สึก การบอกปฏิเสธ และการถามความเห็น การรู้จักปฏิเสธจะช่วยให้สามารถหลีกเล่ียงการมี
พฤตกิ รรมเส่ยี งต่าง ๆ อย่างได้ผล นอกจากนกี้ ารเรียนรกู้ ารป้องกันการตั้งครรภ์
จะชว่ ยลดปัญหาการตงั้ ครรภ์ในวัยรนุ่ ได้
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรดำ� เนนิ กจิ กรรม
1. ช้ีแจงวัตถปุ ระสงคข์ องการดา� เนนิ กจิ กรรม
2. ใหน้ กั เรียนลองคดิ ทบทวนดวู า่ เคยถูกชกั ชวนไปทา� อะไรบ้าง (ใครก็ได้ที่เคยชวน) โดยใชเ้ ทคนคิ
ระดมสมองสอบถามทุกคน ให้ได้สถานการณ์มากท่ีสุดภายในเวลาที่ก�าหนด โดยบันทึกไว้บน
กระดาษ flip chart หรือกระดานดา�
3. ใหร้ วมกลมุ่ 5-6 คน ช่วยกนั วิเคราะหส์ ถานการณท์ ี่คิดไว้ โดยแยกเปน็ 3 กล่มุ คอื “ทำ� ได้”

“ไมแ่ น่ใจ” และ “ไมค่ วรท�ำ”
4. วิทยากร / ผู้น�ากิจกรรมควรตรวจสอบสถานการณ์ตามกลุ่มที่แยกไว้ โดยพิจารณาดูว่าถูกต้อง
หรือไม่ หากมีสถานการณ์เสี่ยงรวมอยู่ในกลุ่ม “ท�ำได้” “ไม่แน่ใจ” ผู้สอนควรอธิบาย (ตาม
ใบความร้)ู และช่วยจดั หมวดหมู่ใหถ้ กู ตอ้ ง
5. ใหผ้ เู้ รยี นชม DVD animation เรอ่ื ง ทกั ษะการปฏเิ สธ / การเจรจาตอ่ รอง / การปอ้ งกนั การตงั้ ครรภ์
อยู่ในชุด ทกั ษะส่วนบุคคล (ชั้นมัธยมศกึ ษาตอนตน้ ม.1 - ม.3)
6. วิทยากร / ผู้นา� กิจกรรมตง้ั ค�าถาม “กรณที ่ีไมค่ วรทำ� เรำจะปฏิเสธ

เพ่ือนอย่ำงไรไม่ให้เพื่อนโกรธ” โดยยกสถานการณ์มา 1 ตัวอย่าง
ให้ทุกกล่มุ ชว่ ยกันคดิ ประโยคปฏเิ สธ และบันทึกประโยคปฏเิ สธของ
ทุกกลุ่มไวบ้ นกระดาษ flip chart หรือบนกระดานดา�
7. บรรยาย “หลกั กำรปฏิเสธ” พร้อมยกตัวอยา่ งประโยคปฏิเสธ (ศกึ ษา
รายละเอียดจากเน้ือหาประกอบการสอนของกจิ กรรมท ่ี 8 ))

23

ค¤ูม่ÁÙè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

8. มอบหมายใหแ้ ตล่ ะกลุม่ เลือกสถานการณ์กล่มุ ละ 1 ตัวอย่าง เช่น แฟนขอมีเพศสมั พนั ธ์ดว้ ย
แฟนชวนไปเท่ียวบ้านตอนไม่มีคนอยู่ และช่วยกันคิดประโยคปฏิเสธ โดยฝึกทักษะการปฏิเสธ
ในกลมุ่ และผลดั กนั เปน็ คนชวน - คนปฏเิ สธ คนที่สังเกตการณ์คอยประเมินการฝึกของเพือ่ น
(เปิดโอกาสใหท้ กุ คนในกลุ่มฝึกโดยเวยี นกันจนครบทกุ คน)
9. ส่มุ 1 กล่มุ ใหอ้ อกมาแสดงบทบาทสมมุติหนา้ ชั้นเรียน เมอ่ื แสดงจบแลว้ ให้มกี ารประเมินว่า
ปฏิเสธไดถ้ กู ต้องตามขัน้ ตอนหรือไม่
10. วิทยากร / ผู้น�ากิจกรรมสรุปขั้นตอนการปฏิเสธและบรรยายเพ่ิมเติมเรื่อง “กำรหำทำงออก

เม่ือถกู เซ้ำซ”้ี ยกตวั อย่างการหาทางออกโดยใช้สถานการณ์เดมิ ช่วยกันสรปุ ขั้นตอนการปฏิเสธ
และหาทางออกโดยเปิดโอกาสให้ซกั ถามและปดิ การสอน
• อุปกรณ์ และส่ือ
1. กระดาษ flip chart หรอื กระดานด�า
2. ปากกาเคมี หรือชอลก์
3. สอื่ DVD animation เรอื่ ง ทกั ษะการปฏเิ สธ / การเจรจาตอ่ รอง / การปอ้ งกนั การตงั้ ครรภ ์ อย่ใู นชดุ

ทกั ษะสว่ นบคุ คล (ชัน้ มัธยมศกึ ษาตอนตน้ ม.1 - ม.3)
• กำรประเมินผล
สงั เกตการรแแสสดดงงคคววาามมคคดิ ิดเหใน็นกในลกมุ่ ล มุ่กากรฝารึกฝปกึ ฏปบิ ฏัติบิใตันิใแนตแ่ลตะ่ลกะลกุ่มล ุ่มแลแะลกะการาแรแสสดดงงบบททบบาาททสสมมมมุตุตหิ หิ นน้าชนั้ เรยี น
ท่ถี กู ตอ้ ง
เทคนิคระดมสมอง คือ การรวบรวมความคดิ เหน็ อย่างรวดเรว็ โดยให้ทกุ คนตอบ โดยไมม่ กี ารอภิปราย
หรอื ตัดสิน

24

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กจิ กรรมท่ี 9 สมั พนั ธภาพระหวา่ งบคุ คล (ชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ ม.1 - ม.3)

เร่ือง ควำมเชื่อท่ผี ดิ ในเรอ่ื งเพศ / กำรเขำ้ ใจควำมตอ้ งกำรของเพศตรงขำ้ ม

• วตั ถุประสงค์
เพ่ือปรบั ทศั นคต ิ ความเชื่อทผี่ ิด ๆ ในเรือ่ งเพศของผเู้ รยี น และเรยี นร้คู วามต้องการของเพศตรงข้าม
• สำระสำ� คญั
ในปจั จุบนั พบพวบ่าวเดา่ เ็กดวก็ ัยวรยั ุ่นรชุ่นาชยาแยแลละหะหญญิงงิสส่วว่นนใหใหญญ่ยย่ ังงั มมีคคี ววาามมเข้าใจผิดในเร่อื งเพพศศออยยมู่ ู่มาากก สาเหตุอาจ
เน่ืองมาจากการท่ีไม่ได้รบั การสอนเร่ืองเพศศึกษาอย่างครอบคลมุ และถูกต้อง อายไม่กลา้ ปรึกษาใคร พ่อแม่
หรอื ครอบครัวจะตา�ำหนไิ ด้หากปรึกษษาาเเรรื่อ่ืองงเเพพศศ เป็นต้น คคววาามมเเชช่ืออ่ื ทท่ีผี่ผิดดิ ใในนเเรรื่อื่องเพศส่งผลกระทบอย่างรุนแรง
ต่อสังคมไทยในปัจจุบัน เช่น การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น อาจเป็นเพราะความเช่ือผิด ๆ และความประมาทที่ว่า
หากมเี พศสัมพนั ธ์ก์กนั ันแแลละะหหลลง่ั ่ังนนออกกจจะะไไมม่ต่ตัง้ ้ังคครรภรภ์ ์ หหรรอื ือ ททั้งห้งั หญญิงแงิ แลละะชชาายยตต้ออ้ งงถถึงึงจจุดดุ สสุดดุ ยยออดดทท้ัง้งั คคู่ถู ึงจะต้ังครรภ์
เป็นต้น ดังนัน้ การปลกู ฝงั หรอื การใหค้ �าำแนะน�าำที่ถูกต้องจะช่วยแก้ปญั หาเรอ่ื งการต้ังครรภ์ในวยั ร่นุ ได้
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขั้นตอนในกำรดำ� เนินกิจกรรม
1. วทิ ยากร / ผูด้ �าเนินกิจกรรมตง้ั คา� ถาม “ใครเคยมคี วามสงสัยหรือไม่เข้าใจในดา้ นใดเกีย่ วกบั เรอ่ื ง
เพศบา้ ง” (บางครงั้ เกย่ี วกบั เรอื่ งเพศกอ็ ธบิ ายยาก เพราะสงั คมเราในปจั จบุ นั บางกลมุ่ ยงั ไมเ่ ปดิ กวา้ ง
มากนักในเรอื่ งนี้) ชี้แจงวตั ถุประสงค์ของการท�ากจิ กรรมรว่ มกนั ในวันน้ี
2. ให้ผ้เู รียนชม DVD aannimimaattioionn เรเรื่ออื่ งง คกวารมเเชช่อื ือ่ ททีผ่ ี่ผดิ ิดใในนเเรรอื่ ่อื งงเเพพศศ / การเขา้ ใจความตอ้ งการของเพศ
ตรงขา้ ม อยู่ในชุด สัมพนั ธภาพระหว่างบุคคล (ชั้นมธั ยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3)
3. ให้นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิดเหน็ กันเก่ียวกับเรือ่ งทีช่ มไป
4. ผู้ดา� เนนิ กิจกรรมแบง่ นกั เรียนออกเป็น 2 กลมุ่ ใหญ ่ โดยแบ่งเปน็ หญงิ 1 กลุ่ม และชาย 1 กลมุ่
5. ผดู้ า� เนนิ กจิ กรรมแจกใบงานและปากกาเคมที จ่ี ดั เตรยี มไวใ้ หแ้ ตล่ ะกลมุ่ โดยใหแ้ ตล่ ะกลมุ่ ตอบคา� ถาม
หรอื แบบใบงานท่จี ัดเตรียมไว้ให้ เม่ือครบเวลาทก่ี �าหนดแลว้ ผดู้ า� เนินกิจกรรมให้สญั ญาณและให้
แตล่ ะกลมุ่ สง่ ตวั แทนออกมานา� เสนอใบงานความเขา้ ใจเรอื่ งเพศ ผเู้ ขา้ รว่ มกจิ กรรมทเี่ หลอื สามารถ
แสดงความคิดเห็นในสว่ นของตนเองได้
6. ให้แตล่ ะกล่มุ ออกมาสรปุ ภาพรวมของกทลีมุม่ ตตนนเอเองง
7. วิทยากร / ผูน้ า� กิจกรรมบรรยายสรปุ ความเชือ่ ทผ่ี ดิ ในเร่ืองเพศ / การเข้าใจความต้องการของ
เพศตรงขา้ ม (ศึกษารายละเอยี ด จากเนอ้ื หาประกอบการสอนของกจิ กรรมที ่ 9)

25

ค¤ูม่èÁÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ตำรำงท่ี 7 แคสวดามงคเขวา้ ใมจเขร้าือ่ ใงจเเพรศ่อื งเพศ ใช่ ไมใ่ ช่

เร่อื ง
ผชู้ ายไม่ควรแสดงอารมณแ์ ละความร้สู ึกเกีย่ วกับความรกั
การถูกเนื้อต้องตวั จะนา� ไปสกู่ ารมีเพศสมั พนั ธ์
การมเี พศสมั พนั ธ์ทีร่ ุนแรงจะน�าไปสู่การสขุ สมท่มี ากกว่า
การมีความสมั พันธ์ทางเพศก็คอื การรว่ มรกั
ผ้ชู ายควรเป็นผู้น�าในการรว่ มรกั
ผู้หญิงไมค่ วรจะเปน็ ฝา่ ยเร่ิมตน้ กอ่ น
ผ้ชู ายนึกถงึ แต่เรอ่ื งเซ็กส์ตลอดเวลา
ผู้หญงิ ตอ้ งพรอ้ มเสมอทจ่ี ะมเี ซ็กส์
เซก็ สเ์ ปน็ เรอ่ื งธรรมชาติ
เซ็กส์เป็นเรอื่ งธรรมชาติ ไม่ตอ้ งเรียนรู้
ผู้หญิงจะตอ้ งไม่ทา� ...ตอ้ งไม่ช่วยตนเอง
การมเี ซ็กส์จะตอ้ งไปถึงจดุ สดุ ยอดทกุ ครั้ง
การหลง่ั นอกป้องกันการตั้งครรภ์ได้
การมีประจ�าเดือนเป็นอาการผดิ ปกติหรือเปน็ โรคอยา่ งหนงึ่ ของผหู้ ญงิ
ถา้ เซ็กส์ไมด่ แี ลว้ สมั พันธภาพจะไม่ดีตามไปดว้ ย
หากมีเพศสมั พนั ธก์ นั โดยสวมถุงยางอนามัยจะรู้สึกวา่ ไมส่ นกุ
หากไม่มีการระบายออกของอารมณเ์ พศจะทา� ให้จติ ใจผิดปกติ
การได้มีความสมั พันธ์กับสาวรุ่นบรสิ ทุ ธจิ์ ะท�าใหอ้ ายยุ ืนยาว
ผหู้ ญงิ ท่ีไมม่ ีคนรกั จะสูญเสยี อารมณ์เพศไป
อวยั วะเพศชายจะแข็งตวั ไดด้ ้วยการถูกกระตุน้ 2 ทาง กระตุน้ ท่สี มองและ
กระตุ้นโดยตรงทีอ่ งคชาต
การชว่ ยตนเองบอ่ ย ๆ ส�าหรบั เพศชายทา� ให้มอี วยั วะเพศใหญแ่ ละยาวข้ึน
การช่วยตนเองบอ่ ย ๆ สา� หรบั เพศหญิงทา� ให้นอ้ งสาวหรืออวัยวะเพศมี
ขนาดใหญข่ นึ้
จุดสุดยอดของผหู้ ญิงมไี ดห้ ลายครั้ง
ชายหนุม่ ท่ีมหี นวดเคราขน้ึ นอ้ ย แสดงวา่ มีความร้สู กึ ทางเพศหรือ
กามารมณ์น้อย
หญงิ สาวที่มหี นา้ อกหรือทรวงอกใหญ่แสดงว่ามคี วามรู้สกึ ทางเพศหรอื
กามารมณส์ ูงมาก

26

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ตำรำงท่ี 8 การเรยี นรูเ้ พศตรงขา้ ม

คดิ วำ่ เพศตรงขำ้ มเรำมนี ิสัยอยำ่ งไร และเรำควรวำงตัวกบั เพศตรงขำ้ มอยำ่ งไรจึงจะเหมำะสม
อปุ นิสยั การวางตวั ต่อเพศตรงขา้ ม

เล่นจู๋ เล่นจิ๋ม กรรมจรงิ ๆ เรา...ทำ� ไม
ผิดปกติหรือเปล่า? สวิ มันข้นึ ได้ขนึ้ ดี ไอ้เราก็ใช้
ธรรมะ ถล่ม ตณั หา อยูแ่ ล้วนะน่ี

ตอ้ งเขา้ ใจวา่
ความเปน็ จรงิ แลว้
สิวกบั ความรสู้ ึกทางเพศ
ไม่มีความสมั พนั ธ์อะไรกนั เลย

• อปุ กรณแ์ ละสือ่
1.1 . กระดการษะ ดfliาpษ chart หรือกระดานด�า
2.2 . ปากกปาาเกคกมา ี เหครมือี ชอลก์
3. ส่อื DVD animation เรื่อง ความเชอ่ื ท่ีผิดในเร่ืองเพศ / การเข้าใจความตอ้ งการของเพศตรงข้าม
อยู่ในชุด สมั พันธภาพระหวา่ งบุคคล (ช้ันมัธยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3)
• กำรประเมินผล
จากการอภปิ รายและการตอบคา� ถามของนกั เรียน

27

ค¤ู่มèÙÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมท่ี 10 สงั คมและวัฒนธรรม (ชัน้ มัธยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3)

เรอื่ ง กำรรู้เท่ำทนั สอ่ื / กำรใช้ส่ือให้เกิดประโยชน์

• วตั ถุประสงค์
เพื่อใหผ้ ู้เรยี นมคี วามรู้ความเข้าใจในเรอ่ื งการใชส้ อ่ื ในยุคดจิ ิตอล

• สำระส�ำคัญ
ในปัจจุบัน พพบบวว่า่เาทเทคคโนโนโลโลยยีเขีเข้า้ามมาามมีบีบททบบาาททตต่อ่อชชีวีวิติตปปรระะจจ�ำ�าววันันเเปป็น็นออยย่า่างงมมาากก ไไม่ว่าจะเป็นการใช้เพ่ือ
การตดิ ต่อสือ่ สาร หาข้อมูล ฟังเพลง ดูภาพยนตร์ และอืน่ ๆ แตถ่ ึงอยา่ งไรทกุ สิ่งทุกอย่างยอ่ มมที งั้ ข้อดแี ละ
ข้อเสีย บางคนใช้เทคโนโลยีในการหาข้อมลู ด้านการศึกษา แต่บางคนใชเ้ ทคโนโลยีในการหาส่ือลามก หรือใช้
ในทางทผี่ ดิ กฎหมายซึง่ บางครัง้ ผู้ใชเ้ ้เอองงไไมม่ร่รู้ตู้ตวั ัวเเลลยยดด้ว้วยยซซ�้า้�ำ เหตุเพราะรไู้ ม่เทา่ ทันสอ่ื อ และมีข้อมูลไม่เพียงพอ
และมขี ีดจ�าำกัดดา้ นภาษาอยู่

• ระยะเวลำ 60 นาที

• ขน้ั ตอนในกำรด�ำเนินกจิ กรรม
1. วิทยากร / ผู้ด�าเนินกิจกรรมถามนักเรียนว่ามีใครรู้บ้างถ้าจะดูหนังโป๊ต้องเข้า web อะไร (ดูว่า
มีนกั เรียนมากน้อยเทา่ ใดทตี่ อบคา� ถาม)
2. วิทยากร / ผดู้ า� เนินกจิ กรรมช้ีแจงวัตถุประสงคก์ ารเรียนร้แู ละการใชส้ ่ือในยุคดจิ ติ อล
3. ใหน้ กั เรยี นชม animation เรื่อง การร้เู ท่าทนั สอ่ื / การใช้สอ่ื ให้เกิดประโยชน ์ อยู่ในชดุ สังคมและ

วัฒนธรรม (ชน้ั มัธยมศึกษาตอนตน้ ม.1 - ม.3)
4. ให้นักเรียนแลกเปล่ยี นความคดิ เหน็ กันเกย่ี วกับเรอื่ งทชี่ มไป

กิจกรรมที่ 1
- แบง่ กล่มุ นกั เรยี นออกเปน็ 3 กลุม่ โดยให้จ�านวนนักเรยี นเปน็ เลขค่ี พรอ้ มทัง้ แจกปากกาเคมีและ
กระดาษ flip chart
ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทน 2 คน มาใบ้ค�าจากบัตรค�าหรือบัตรรูปภาพ โดยใช้เวลาแต่ละ
บตั รค�าไม่เกนิ 10 วินาท ี เป็นจา� นวน 20 บัตรคา� โดยผู้ใบ้คา� จะไดเ้ ห็นข้อความหรอื รูปในบตั รคา�
พร้อมกนั และตอ้ งสอื่ สารพร้อมกนั โดยไม่ใช้เสียง ส่ือสารด้วยท่าทางอยา่ งเดยี วเทา่ น้ัน นกั เรยี นที่
เหลอื ในกล่มุ เขียนค�าตอบลงไปในกระดาษ flip chart ท่แี จกไว้ให้

ตวั อยำ่ งคำ� กิจกรรม อยใู่ นภำคผนวก ก.

คนใบ้คำ� / คนสง่ สำร กลุ่มตอบค�ำใบ้ / คนรบั สำร

2
1

28

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

- หหลลงั งั จจาากกเสเสรรจ็ จ็สสน้ิ ้นิกกจิ กจิ รกรรมรมว ิทวยทิ ายการกร/ ผ/ ู้ดผ�ำูด้ เนา� เนิ นกนิ จิ กิจรรกมรรเกมบ็ เกรวบ็ บรรววบมรกวรมะกดราะษดาflษip fclihpa rcthaในrtแ ตใน่ลแะกตลล่ มุ่ ะ
แกละมุ่ ป รแะลกะาปศรผะกลาคศะแผนลคนะพแรนอ้ นมพสร้อปุ มผสลรกุปิจผกรลรกมิจกรรม

กจิ กรรมที่ 2
- วิทยากร / ผูด้ า� เนินกิจกรรมอธิบายรูปแบบกิจกรรมท ่ี 2
แบง่ กลมุ่ นกั เรยี นออกเปน็ 3 กลมุ่ โดยแต่ละกลมุ่ นงั่ เรยี งแถวกระดาน โดยใหจ้ �านวนนกั เรยี นใน
แถวเป็นเลขคี่ หรือจะเปน็ กลุม่ เดมิ จากกิจกรรมที่ 1 ก็ได้
ให้ตัวแทนที่อยู่หัวแถวและท้ายแถวออกมารับบัตรค�า (แต่ละกลุ่มจะได้บัตรค�าไม่เหมือนกัน)
ผทู้ อี่ ยหู่ วั แถวสง่ สารในบตั รคา� ไปใหค้ นทอี่ ยถู่ ดั ไปจนถงึ คนกลาง และผทู้ อี่ ยทู่ า้ ยแถวสง่ สารในบตั รคา�
ใหก้ บั คนท่อี ยู่ถดั ไปจนถงึ คนกลาง เมื่อคนกลางได้รับสารในบัตรคา� ทง้ั 2 ด้านแล้วให้ออกมาเขียน
บน flip chart
หมายเหต ุ : ถ้าจะเล่นรอบตอ่ ไปให้สลบั เปลยี่ นต�าแหนง่ คนทนี่ ง่ั ตรงกลาง

ผู้สง่ สำร (หัวแถว) ตวั อย่ำงค�ำกิจกรรมอยใู่ น ภำคผนวก ข ผสู้ ง่ สำร (ท้ำยแถว)

รปู แบบกจิ กรรมที่ 2

คผน้รู กบั ลสาำรง (คผนรู้ กบั ลสาำงร))

*แตล่ ะกลมุ่ จะได้รับบัตรค�าไม่เหมือนกนั
**คนกลางจะเป็นคนรับสาร
***ต้องมกี ารเปลีย่ นแปลงคนรับสารและคนสง่ สารทกุ รอบ

- วทิ ยากร / ผู้ดา� เนนิ กิจกรรมประกาศผลคะแนนพร้อมสรุปผล

29

ค¤ูม่èÙÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวµÔติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมท่ี 3
- ผู้ด�าเนินกิจกรรมอธิบายรูปแบบกิจกรรมท่ี 3
แบ่งกลุ่มนกั เรียนออกเป็น 3 กลุม่ หรอื จะเปน็ กลมุ่ เดิมจากกิจกรรมท ี่ 1 ก็ได ้ น�าบตั รภาพ
วางไวก้ ลางหอ้ ง โดยให้แตล่ ะกลมุ่ มาคดั เลอื กไป 2 บัตร หลงั จากทนี่ กั เรียนในทีมชว่ ยกันคิดแลว้
ส่งตัวแทนกลุ่มละ 1-2 คน มาน�าเสนอว่าภาพที่เลือกไปสามารถน�าไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อ
ชีวิตเราได้อย่างไร และผดู้ า� เนนิ กจิ กรรมสรปุ ผล

ตัวอย่ำงภำพกจิ กรรมอย่ใู นภำคผนวก ค
บตั รภำพ

• กำรประเมนิ ผล
จากการอภิปรายและการตอบคา� ถามของนกั เรยี นเก่ยี วกับการรบั รขู้ องบคุ คลต่อภาพปริศนา
วทิ ยากร / ผูน้ �ากจิ กรรมบรรยายสรุปเกย่ี วกบั กิจกรรมทเี่ ล่นเร่ืองการส่อื สาร ยังมีข้อผิดพลาดได้
หลายกรณี ดงั น้นั การใชส้ อ่ื ควรจะตอ้ งระวังและท�าความเขา้ ใจใหถ้ กู ตอ้ ง (ศกึ ษารายละเอยี ดจากเนือ้ หา
ประกอบการสอนของกิจกรรมที ่ 10)
• อปุ กรณ์ และสอื่
1. กระดาษ flip chart หรือกระดานด�า
2. ปากกาเคม ี หรือชอล์ก
3. บตั รคา� หรือรูปภาพ
4. สื่อ DVD animation เรื่อง การรู้เท่าทันสื่อ / การใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ อยู่ในชุด สังคมและ

วฒั นธรรม (ชั้นมธั ยมศึกษาตอนต้น ม.1 - ม.3)
• กำรประเมินผล
จากการอภิปรายและการตอบค�าถามของนักเรียน

30

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กจิ กรรมท่ี 11 พฒั นาการทางเพศและสขุ อนามัยทางเพศ
(ชั้นมัธยมศกึ ษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เร่อื ง โรคติดต่อทำงเพศสมั พนั ธ์ / ควำมแตกต่ำงระหวำ่ ง sex and love

• วัตถุประสงค์
เพอ่ื ให้นักเรยี นมีความรคู้ วามเข้าใจเกย่ี วกับเรื่องโรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พนั ธ์ และความแตกตา่ งระหว่าง
sex and love
• สำระสำ� คัญ
อารมณ์เพศเป็นปฏิกิริยาตามธรรมชาติของมนุษย์ที่เกิดจากการเปล่ียนแปลงฮอร์โมนในร่างกาย
หากปลอ่ ยใหอ้อาารรมมณณท์ ท์ าางงเพเพศศเตเตลลดิ ิดไปไปไกไกลล จนน�ำาไปสกู่ ารมเี พศสมัมพพนั ันธธ์โ์โดดยยขขาาดดกกาารรไไตตรรต่ ต่รอรอง ง ขาดการปอ้ งกนั
และขาดความพร้อมของวัยแล้ว จะตามมาด้วยปัญหาต่าง ๆ มากมาย ท้ังการต้ังครรภ์ไม่พึงประสงค์
การท�ำาแท้ง และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ซ่ึงเราไม่มีสิทธิ์รู้เลยว่า เขา หรือ เธอ คนนั้นที่เราก�าำลังจะมี
เพศสัมพันธ์ด้วย แมห้ น้าตาจะสวย หล่อ ใสซ่ือ จริงใจ หนา้ ตาและเนื้อตวั สะอาดสะอา้ น แข็งแรง สขุ ภาพดี
อาจจะมีเชอื้ โรคติดตอ่ ทางเพศสัมพนั ธ์ ซง่ึ ก่อใหเ้ กดิ โรคหนองใน / ซฟิ ลิ สิ / เรมิ / แผลรมิ อ่อน / หูดหงอนไก่
/ ฝีมะม่วง แแลละะเ อดเอสด์ดสัง์ น้ันดังจนึงไ้นั ม ่คจวึงรไพมา่คตวนรพเอางตไนปเออยงู่ใไนปภอายวู่ในะเภสา่ียวงะใเนสกยี่ างรในมกีเพารศมสีเัมพพศันสธัม์ พหนั าธก ์ หหลาีกกเลห่ียลงกี ไเมล่ไยี ดง้
คไมว่ไรดปค้อวงรกปันอ้ โดงกยันใชโด้ถยุงยใชาถ้งอุงยนางมอยั นามยั
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ข้ันตอนในกำรด�ำเนินกิจกรรม
1. นา�ำเข้าสู่บทเเรรียียนนโโดดยยเเปปิดิดกกาารรสสนนททนนาาเรเื่อรื่อง ง ถถ้า้าฉฉนั ันจจะะมมรี ีกัรักเสเสีย่ ่ียงไงหไหมม โดโดยยใหใหน้ ้นักักเรเยีรนียน ชช่ว่ ยกันแสดง
ความคดิ เหน็
2. ให้นักเรียนชม aannimimaatitoionn เรเือ่รอ่ืงงโ รคโรตคดิ ตตดิ อ่ ตท่อาทงาเพงเศพสศัมสพัมนัพธนั ์ /ธ์ ค/ว าคมวแาตมกแตตา่ กงตระา่ หงรวะ่าหงวs่าeงx saenxd laonvde
lอoยvู่ใeน ชอุดยู่ในพชัฒุดน าพกฒั ารนทาากงาเรพทศาแงลเพะสศุขแอลนะสาขุมอัยนทามงเัยพทศาง(เชพน้ั ศมัธ(ชยน้ัมมศัธึกยษมาศตึกอษนาปตลอานยปมล.า4ย-มม.4.6- แมล.6ะ

ปแลวะช.ป) วช.)
3. แบง่ กลมุ่ นผักเู้ รเรยี ียนนออออกกเเปปน็ น็ กกลลมุ่ มุ่ ชชายาย กกลลมุ่ ุ่มหญหงิญ ใิงหใแ้ หตแ้ ล่ตะ่ลกะลกมุ่ลุม่ แสแดสงดคงควาวมามคคดิ ิดเหเหน็ ็นขขอองงตตนนเเอองงบนบอรด์
ท่จี ดั ให้ ในหวั ข้อความแตกต่างระหว่าง sex and love และใหต้ ัวแทนกลุม่ ออกมารายงาน
4. วิทยากรบรรยายสรุป เรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ควรรู้ โดยศึกษารายละเอียดจากเน้ือหา
ประกอบการสอนของกจิ กรรมที่ 11 พร้อมยกตวั อยา่ งภาพของโรคตดิ ต่อทางเพศสมั พันธ์ให้นักเรยี น
ดเู พอ่ื สรา้ งความตระหนกั ในการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
5. ใหน้ กั เรยี นแสดงความคดิ เหน็ อกี รอบ เร่ืองถ้าฉันจะมรี กั เสยี่ งไหม (ดูว่าเหมือนหรือต่างจากครงั้ แรก
อยา่ งไร)

31

ค¤ู่มÁÙè ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวµÔติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

6. วิทยากรบรรยายสรุป เรื่องความแตกต่างระหว่าง sex and love ความรัก คือความรู้สึก
ดา้ นจติ ใจทปี่ รารถนาดตี อ่ ทกุ ส่งิ ให้เกดิ ความสงบสุข และสรา้ งสรรคส์ ิ่งสวยงามเกิดขึ้นบนโลก และ
ในความรักของคู่รกั คอื การแสดงออกซ่งึ ความจรงิ ใจ หว่ งใย ช่วยเหลอื เกื้อกลู และอยากใกลช้ ดิ
คอยให้กา� ลงั ใจซง่ึ กนั และกัน ในขณะท ่ี sex คอื อารมณท์ างเพศ หรอื ความใคร่ท่ีติดใจในรปู กาย
สัมผัส ต้องการปลดปล่อยอารมณ์ทางเพศซ่ึงจะแสดงโดยการมีเพศสัมพันธ์ และส่วนใหญ่จะ
ตามมาดว้ ยปัญหาท้องไม่พรอ้ ม ทา� แทง้ ตดิ เช้อื โรคตดิ ต่อทางเพศสัมพันธ์ และอาจท�าให้หมด
อนาคตได้
• อุปกรณ์ และสื่อ
1. บอร์ดขนาดใหญ่ 2 บอร์ด
2 กระดาษ flip chart ปากกาเคม ี กระดาษกาว
3. ส่ือ DVD animation เร่อื ง โรคติดต่อทางเพศสมั พนั ธ์ / ความแตกตา่ งระหว่าง sex and love
อยู่ในชดุ พัฒนาการทางเพศและสุขอนามัยทางเพศ (ช้ันมธั ยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ

ปวช.)
4. ตวั อย่างภาพโรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พันธ์

โรงติดตอ่ ทางเพศสัมพนั ธ์
โรคแผลรมิ อ่อน

โรคเรมิ

โรคซฟิ ลิ ิส
เอดส์ หดู หงอนไก่

• กำรประเมินผล
สงั เกตการมสี ่วนร่วมในกิจกรรมกลุม่ และการอภปิ รายแลกเปล่ียน

32

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กจิ กรรมท่ี 12 พฤตกิ รรมทางเพศ
(ชัน้ มัธยมศกึ ษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เร่ือง ควำมหลำกหลำยทำงเพศ / เพศทำงเลือก

• วตั ถุประสงค์
เพือ่ ให้นกั เรียนมีความรคู้ วามเขา้ ใจเก่ียวกบั เรอื่ งความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลือก
• สำระสำ� คญั
ความหลากหลายทางเพศเป็นการแสดงออกทางเพศตามค่านิยม ความเช่อื และโลกทัศน์ ทีห่ ลอ่ หลอม
ให้มนุษย์แสดงอัตลักษณ์ทางเพศ ความแปรปรวนในเอกลักษณ์ททาางงเเพพศศขขอองงตตนนเเอองงนน้ันั้น พพูดูดงง่า่ายย ๆ ก็คือ
การที่คน ๆ นน้ันั้นมีพฤติกรรมทางเพศที่ไม่ตรงกับเพศของตนเองตั้งแต่ก�ำาเนิด เช่น ชายอยากเป็นหญิง หรือ
หญิงอยากเป็นชาย ซ่ึงสงั คมปัจจบุ ันพบวา่ มมีมีมาากกขขึน้ ้ึน ดดงั ังนนั้น้ัน กกาารรทท�ำา� คคววาามมเเขข้าา้ ใใจจ ““คคววาามมหหลากหลายทางเพศ”
จึงเป็นส่ิงท่ีมีความส�าำคัญเพราะจะช่วยใหห้เ้เขข้า้าใใจจถถึงึงคคววาามมแแตตกกตต่า่างงทท่ีมี่มีอีอยยู่จู่จรริงิง นนออกกจจาากกนนี้ ้ีวงการแพทย์และ
นักจิตวิทยาต่าง ๆ ให้ความเห็นตรงกันเป็น็นสสาากกลลแแลล้ว้ววว่า่า กกาารรเเปป็น็นเเกกยย์ ์ ททออมม ดด้ี ี้ เเลลสสเเบบี้ย้ี น กะเทย ไม่ใช่
ส่ิงผดิ ปกติ สามารถมีเพ่อื น และมคี วามรักท่ีจรงิ ใจได้
• ระยะเวลำ 40 นาที
• ข้นั ตอนในกำรด�ำเนนิ กิจกรรม
1. นา� เขา้ สบู่ ทเรยี น (ใหน้ กั เรยี นลองนกึ ถงึ เพอ่ื น ๆ หรอื คนรจู้ กั
ทเ่ี ปน็ เพศทางเลอื ก และใหบ้ อกขอ้ ดขี องเขา) ชว่ ยกนั แสดง
ความคดิ เห็น
2. ให้นักเรียนชม animation เร่อื ง ความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลือก อยู่ในชดุ พฤติกรรม

ทางเพศ (ชน้ั มัธยมศกึ ษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)
3. ใหน้ กั เรยี นแสดงความคดิ เหน็ ของตนเองบนบอรด์ ทจี่ ดั ใหใ้ นหวั ขอ้ คดิ อยา่ งไรกบั ความหลากหลาย
ทางเพศ คดั เลอื กตัวแทน ผชู้ าย 1 คน ผ้หู ญงิ 1 คน ออกมาสรปุ

33

ค¤ูม่ÁÙè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

4. ให้นกั เรยี นบอกรายชอ่ื ผูท้ ีเ่ ป็นเพศทางเลือกแลว้ ประสบความส�าเรจ็ ในชีวิต วทิ ยากรบรรยายสรปุ
เรอ่ื งความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลอื ก
สาเหตขุ องการเบย่ี งเบนทางงเเพพศศออาาจจเเกกดิ ดิ จจาากกกกาารรออบบรรมมเลเลย้ี ี้ยงงดด ู ู/ การมีบคุ ลิกภาพทแ่ี ปรปรวนอนั เนอื่ งมา
จากจิตใต้ส�าำนึกของตนเอง เช่น การมีปมด้อยเรือ่ งใดเรื่องหนึ่ง / ความรสู้ กึ เกบ็ กดทางเพศ / สภาพแวดล้อม
/ การเลียนแบบพฤตกิ รรมที่แสดงออกถงึ การเปล่ียนแปลงทางเพศ หรอื เปน็ รสนิยมทางเพศของตนเอง ตาม
ค่านยิ ม ความเชอื่ และโลกทัศน์ ทหี่ ล่อหลอมให้มนษุ ยแ์ สดงอัตลักษณ์ทางเพศ นอกจากน้วี งการแพทยแ์ ละ
นกั จติ วทิ ยาตา่ ง ๆ ใหค้ วาามมเเหห็น็นตตรรงงกกนั ันเเปปน็ ็นสสาากกลลแแลลว้ ้ววา่ ่า กกาารรเป็นเกย์ ทอม ดี้เลสเบ้ียน กะเทย ไม่ใชเ่ รอื่ ง
ผิดปกต ิ สามารถมเี พอื่ นและมคี วามรักที่จรงิ ใจได้ สามารถทา�ำงานสรา้ งชอื่ เสยี งให้กับตนเอง ครอบครวั และ
ประเทศชาตไิ ด้ ดังจะเหน็ ไดจ้ ากบุคคลตา่ ง ๆ ในสังคมบ้านเรา นักเรียนควรใหก้ ารยอมรบั และควรมีท่ีให้
กบั บุคคลเหลา่ นี้ได้อยู่ในสังคมอย่างมีศักดิศ์ รรเี ีเชช่น่นเเดดียียววกกับับคคนนททวั่ ่ัวไไปป (รายละเอียดศึกษาได้จากเน้ือหาประกอบ
การสอนกิจกรรมชดุ ท ี่ 12)
• อุปกรณ์ และสือ่
สื่อ DVD animation เรื่อง ความหลากหลายทางเพศ / เพศทางเลอื ก อยู่ในชดุ พฤตกิ รรมทางเพศ
(ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)
• กำรประเมนิ ผล
สงั เกตการมสี ว่ นร่วมในกจิ กรรมกลมุ่ และการอภปิ รายแลกเปล่ียน

34

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กิจกรรมที่ 13 ทักษะสว่ นบคุ คล
(ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เรอ่ื ง กำรตัดสนิ ใจและกำรแกไ้ ขปญั หำ / กำรตระหนกั ในกำรมเี พศสมั พันธท์ ่รี ับผิดชอบ

• วตั ถุประสงค์
1. เพื่อให้นกั เรยี นมคี วามรคู้ วามเขา้ ใจเกย่ี วกบั การตัดสนิ ใจและการแกไ้ ขปญั หา รวมถึงการตระหนกั
ในการมีเพศสมั พันธ์ทีร่ ับผิดชอบ
2. เพอื่ ใหน้ กั เรยี นมที กั ษะดา้ นการตดั สนิ ใจและการแกไ้ ขปญั หาในเรอื่ งการมเี พศสมั พนั ธก์ อ่ นวยั อนั ควร
• สำระส�ำคัญ
การตัดสินใจท่ีหุนหันพลันแล่น อยู่ในภาวะอารมณ์สับสน รู้สึกกังวลและหวาดระแวง ท�าให้ขาดสติ
ไตร่ตรองแนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างรอบคอบ จึงเลือกตัดสินใจไปยังทางออกที่คิดว่าเร็วที่สุด หรือจบ
ปัญหาเร็วที่สุด ดังนั้นเมื่อนักเรียนเกิดปัญหา การตัดสินใจเลือกแนวทางหรือวิธีการแก้ปัญหาท่ีดีท่ีสุด
ตอ้ งอาศยั ความมเี หตผุ ล ความละเอยี ดรอบคอบในการตดั สนิ ใจ
การตดั สนิ ใจใดกต็ ามทกุ ครง้ั จะมผี ลตอ่ ชวี ติ ของผตู้ ดั สนิ ใจเสมอ
เพราะฉะนน้ั การตดั สนิ ใจจงึ มคี วามสา� คญั มาก และการตดั สนิ ใจ
ทดี่ คี วรเปน็ การตดั สนิ ใจทรี่ อบคอบเปน็ กระบวนการ โดยคา� นงึ ถงึ
ผลดผี ลเสยี อยา่ งละเอยี ด เพอ่ื จะไดเ้ ลอื กทางแกป้ ญั หาใหก้ บั ชวี ติ
ตนเองได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
• ระยะเวลำ 50 นาที
• ขัน้ ตอนในกำรดำ� เนินกจิ กรรม
1. นา� เขา้ ส่บู ทเรียนโดยให้ชมวีดิทศั น์ เรอ่ื งการท�าแทง้
2. ให้นักเรยี นร่วมแสดงความคดิ เห็นเก่ยี วกับการตัง้ ครรภ์ในนักเรยี น
3. ใหน้ กั เรยี นชม animation เรอ่ื ง การตดั สนิ ใจและการแกไ้ ขปญั หา / การตระหนกั ในการมเี พศสมั พนั ธ์
ทรี่ บั ผิดชอบ อยู่ในชุด ทกั ษะสว่ นบุคคล (ช้นั มัธยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)
4. ให้นกั เรียนหาวิธกี ารหลกี เลี่ยงการมเี พศสมั พนั ธ์โดยใหเ้ ขียนลงกระดาษแลว้ แปะติดทบ่ี อร์ด
5. ให้นักเรียนยกตัวอย่างการปฏิเสธการมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร โดยให้เขียนลงกระดาษแล้ว
แปะตดิ ที่บอรด์
6. ขออาสาสมัครในการแสดงบทบาทสมมตุ ิวธิ ีการปฏเิ สธการมีเพศสัมพันธก์ ่อนวัยอนั ควร
7. วิทยากรบรรยายสรุปเร่ือง การตัดสินใจและการแก้ไขปัญหา / การตระหนักในการมีเพศสัมพันธ์
ทร่ี ับผดิ ชอบ

35

ค¤ูม่èÙÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวµÔิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

วยั รุน่ จะมแี รงขบั ทางเพศ (sex drive) ซ่ึงเกดิ ข้นึ ตามธรรมชาตอิ ยแู่ ลว้ ถา้ ไมร่ จู้ ักควบคุมตนเองทง้ั
ทางร่างกายและจิตใจจะท�าให้เกิดปัญหาตามมาได้ การมีแนวทางในการตัดสินใจที่ดีจะช่วยคลี่คลายปัญหา
ใหห้ นกั เปน็ เบาได ้ แตก่ ารตดั สนิ ใจใดกต็ าม ทกุ ครง้ั จะมผี ลตอ่ ชวี ติ ของผตู้ ดั สนิ ใจเสมอ เพราะฉะนนั้ การตดั สนิ ใจ
จึงมีความส�าคัญมาก นอกจากน้ีการมีเพศสัมพันธ์ที่รับผิดชอบและปลอดภัยเป็นเร่ืองที่วัยรุ่นควรตระหนัก
ใหม้ าก ๆ เพราะเมอื่ มีปัญหาต่าง ๆ เกิดขึ้นมา ผ้ชู ายสว่ นใหญ่มกั จะหนปี ญั หา สว่ นผ้หู ญงิ จะมีความกลมุ้ ใจ
และความกงั วลสูง เช่น อาจนา� ไปสู่การท�าแทง้ หรอื เกิดปญั หาลูกไมม่ ีพอ่ หรือกลายเปน็ ภาระใหก้ ับพ่อแม ่
ญาติผู้ใหญ่ ที่ต้องช่วยเลี้ยงดูเด็กท่ีคลอดมาจากความไม่พร้อมของวัยรุ่นหญิงชาย หรืออาจติดโรคติดต่อ
ทางเพศสัมพันธ์ได้ ท้ังหมดน้ีฝากเตือนใจไว้ให้นักเรียนได้คิดไตร่ตรองกันให้ดีก่อนคิดจะมีเพศสัมพันธ์กัน
(รายละเอียดศึกษาไดจ้ ากเนอื้ หาประกอบการสอน กิจกรรมชดุ ท ี่ 13 )
• อปุ กรณแ์ ละสอื่
1. ภาพยนตส์ ้ันเรือ่ งการท�าแทง้ ใน Youtube (เลือกมา 1 เรื่อง)
2. กระดาษปอนส์ส ี ตัดเปน็ ส่ีเหลีย่ ม ใช้ส�าหรบั เขยี นขอ้ ความ
3. บอร์ดขนาดปานกลาง - ใหญ่ ใชส้ �าหรับตดิ ขอ้ ความ 2 บอร์ด
4. สื่อ DVD animation เรือ่ ง การตดั สินใจและการแกไ้ ขปญั หา / การตระหนกั ในการมเี พศสัมพันธ์
ท่ีรบั ผดิ ชอบ อยู่ในชุด ทักษะสว่ นบคุ คล (ชนั้ มธั ยมศึกษาตอนปลาย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)
• กำรประเมนิ ผล
สังเกตการมีสว่ นรว่ มในกิจกรรมกล่มุ และการอภิปรายแลกเปลย่ี น

36