คู่มือการเรียนการสอนเพศศึกษาและทักษะชีวิต

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กิจกรรมท่ี 10 สงั คมและวฒั นธรรม (ชัน้ มธั ยมศึกษำตอนต้น ม.1 - ม.3)

เรือ่ ง กำรรู้เท่ำทันสอื่ / กำรใช้สอ่ื ใหเ้ กดิ ประโยชน์

การรเู้ ทา่ ทันสื่อในยคุ สอื่ เก่า มักพูดถงึ การรเู้ ท่าทนั สอื่ ในแบบ “เท่ำทันผลกระทบ จติ วิทยำ กำรถกู ครอบ
ครอง ครอบงำ� ” และการตงั้ ค�าถามว่าส่อื น้นั ตอ้ งการอะไรจากเรา
ทวา่ การรรเู้ ู้เททา่ ่าททนั ันสสอ่ื ื่อใหใหมม่ใน่ในยคยุ ุคอคนอเนวเอวรอเ์ จร์เน๊ จซ๊นน์ ซนั้ ์น “้ันแต“กแตำ่กงตก่านั ง”ก ันเพ”ราเพะสรอื่ าใะหสม่ือน่ใหน้ั มกา้่นว้ันเขกา้ สวคู่เขว้ามสู่คเปวน็ าม“เโปล็นก
“ขโอลงกผขู้ใอชง้สผ่อื ใู้”ช (ส้uอ่ืse”r (guesneerragtende croantetednct)o ซntึ่งeหnมt)ายซคงึ่ วหามมาวย่าคเรวาาเมปว็น่าทเรั้งาผเู้ชปม็น ทผั้งอู ผา่ ู้ชนม ผูฟ้ ผงัอู้ า่แนละผกฟู้ลาังยเแปล็นะผกคู้ลดิายเขเปียน็
ผบคู้อดิกเลขา่ยี แนชบรอส์ ก่งเตลอ่ า่ อแอชกรส์ไป่งตด่อ้วยออกไปดว้ ย
ดังนั้นกำรร้เู ทำ่ ทันสอ่ื ในยุคปจั จบุ นั จึงควรพดู ถงึ กำรรู้เท่ำทนั “ตวั เรำเอง” มำกกกวำ่
ยุคส่อื ใหม ่ ท่เี ราควรจะเทา่ ทัน มีดังนี้
1. มติ ิพ้ืนที่ (space): เราใชม้ นั บนพน้ื ท่แี บบไหน?
คอื ความตระหนักวา่ พ้ืนที่ของส่อื ใหม่นั้น มิใชพ่ ้นื ทสี่ ่วนตวั หรอื สาธารณะอยา่ งใดอย่างหนงึ่ แต่มัน
คือ “พน้ื ทีส่ ว่ นตัวบนพืน้ ท่ีสำธำรณะ”
เหมือนเรานงั่ ร้านกาแฟในห้างสรรพสินคา้ หรือทานอาหารในรา้ นอาหารสถานท่แี หง่ น้ัน “เรำแค่

มีควำมรู้สึกว่ำเป็นส่วนตัวของเรำ” ทว่าท่ีจริงแล้วไม่ใช่ พื้นท่ีน้ันมีคนสร้างข้ึนมาให้เราใช้ต่างหาก
เราเพยี งแค่รสู้ ึกเป็นเจ้าของเท่านนั้
เพราะฉะนนั้ ทกุ ๆ อยา่ งทเ่ี ราคดิ โพสตข์ น้ึ ไปจงึ ไม่ใช่ในขอบเขตพน้ื ทส่ี ว่ นตวั แตเ่ ปน็ พน้ื ทสี่ าธารณะ
มาร์ค ซักเคอรเ์ บิรก์ เจ้าของเฟซบุ๊ก เคยเขยี นไวว้ ่า “ตอนที่ผมสร้ำงเฟซบุก๊ ข้ึนใหม่ ๆ กค็ ดิ วำ่

ใครจะมำพูดเรื่องส่วนตัวบนเฟซบุ๊ก แต่ในภำยหลังก็เข้ำใจได้ว่ำ ผู้คนต้องกำรพูดเรื่องส่วนตัวน้ัน ๆ
ใหค้ นทง้ั โลก หรอื อยำ่ งนอ้ ยกเ็ พอ่ื น ๆ ในสงั คมเขำไดย้ นิ กนั มเิ ชน่ นนั้ เขำกค็ งไมเ่ ขยี นและโพสตม์ นั หรอก”
2. มิตเิ วลาำ (time)::เเรรำาใใชชัมัมันนั มมำากกนนอ้ อ้ ยยเเพพียียงงใใดด??
มนษุ ย์ในยคุ สงั คมสารสนเทศใช้เวลากับสอ่ื มากขึ้น ท้งั ในพฤตกิ รรมการใช้ส่ือหลากหลายช่องทาง
ในเวลาเดียวกัน และท�ากิจกรรมหลายอย่างพร้อม ๆ กัน (multi-platform & multi-tasking) ดังนั้น
การรู้เท่าทันส่อื ใหมจ่ ึงหมายความว่า “คณุ ร้วู ่าใช้เวลากบั มันมากเกนิ ไป หรือควรรู้ว่าเวลาใดควรใช้หรอื
ควรใส่ใจกบั กจิ กรรมอื่น ๆ บ้าง”
ผ้คู นในโลกสื่อใหม่หลายล้านคนเปน็ โรคเสพติดอนิ เทอรเ์ นต็ ตดิ เกมส ์ ติดแชท และติดเครอื ขา่ ย
สังคม พวกเขา “ใช้เวลำมำกเกนิ ไป” และ “ใช้มนั อย่ำงพรำ�่ เพรอ่ื ” จนลดทอนความส�าคญั ของกจิ กรรม
อ่นื ๆ ในชวี ติ ไปมาก

137

ค¤ูม่ÁÙè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ไม่ใช่แค่น้ัน แต่เรายงั ตอ้ งรู้เท่าทัน “มติ ิเชิงเวลำ” ของมันดว้ ย เพราะสือ่ ใหมไ่ ด้เข้ามากา� หนดความเร็ว
และการแขง่ ขนั ให้ผู้คน “ตกหลุมพรำงควำมเรว็ / ช้ำ” เชน่ รีบกดแชร์ กดไลคห์ รือปล่อยข่าวลือไปเรว็ เพราะ
ตอ้ งการแขง่ กับสือ่ อ่ืน ๆ หรือเพราะเราอยากจะเปน็ สว่ นหน่ึงของการสง่ ต่อข่าวท่เี ราเช่อื วา่ มันจรงิ
บางคร้ังผู้คนก็ช้าท่ีรับรขู้ า่ วสารหน่งึ ที่เกิดขนึ้ มานานแลว้ ยุคสมยั ปจั จบุ ันจึงเปน็ ยุคท่ ี “เวลำกลำยเปน็
ปจั จุบนั ” (now) ท่ีเวลาของผ้คู นไมเ่ ทา่ กนั และเปน็ ปัจจบุ ันกนั ทง้ั หมด
เราจงึ ควรรเู้ ทา่ ทนั วา่ เสน้ แบง่ เวลา และกบั ดกั ความเรว็ นนั้ เหลา่ นม้ี ากา� หนดปจั จยั สา� คญั ของความถกู ตอ้ ง
ของขา่ วสาร และความเรง่ รบี กลวั ตกขา่ วของเราใหเ้ รากระวนกระวายใจ เหมอื นทเ่ี ขาเรยี กวา่ เปน็ โรค “FOMO”
ที่แปลว่า “Fear Of Missing Out” หรอื “โรคกลวั ตกขา่ ว / พลาดข่าว”
3. มติ ิตัวตน (self)::เเรรำาใใชช้ ้มมอองงสสรรำ้ า้ งงปปฏฏบิ บิ ตั ตั ิ ิแแลละะววำางงกกรรออบบตตัวัวตตนนเเรรำาออยย่ำา่ งงไไรร??
อันน้หี มายความว่า::

(1) เรำรสู้ กึ วำ่ ตวั ตนทแ่ี ทจ้ รงิ ของเรำนน้ั คอื ตวั ไหน? ระหวา่ งในโลกออนไลน ์ ในเกมออนไลน ์ ในเฟซบกุ๊
หรอื ตวั เราท่เี ป็นตวั เน้อื รา่ งกายท่ีแท้จริง
อนั นี้หมายถงึ “ตัวตน กายเน้ือ กายจิต” เราวางต�าแหน่งแห่งทีม่ นั ไว้ตรงไหนอย่างไร?

(2) เรำมตี วั ตนเดียว หรือ หลำย ๆ ตัวตน? วยั รุ่นสมยั น้ ี หรือผู้ใหญบ่ างคนร้สู ึกวา่ ตนเองสามารถสรา้ ง
ตวั ตนจา� ลอง รา่ งอวตารไดห้ ลาย ๆ ตัว น่นั อาจเป็นข้อดีและข้อเสยี เพราะคนในปจั จบุ ันจะมีอัตลักษณบ์ คุ คล
หลากหลายมากข้ึน ซึ่งมนั แยแ่ น่ ๆ ถ้าคุณเริม่ ทจ่ี ะ “สบั สน” กับการสร้างอตั ลักษณ์ของคุณในเฟซบกุ๊ ถ้ามัน
แตกต่างกันมาก มันกย็ ่อมสง่ ผลเชิงจติ วทิ ยาอตั ลักษณต์ วั ตนของคุณ

(3) เรำมคี วำมสบั สนเรอื่ งอตั ลกั ษณต์ วั ตนหรอื ไม่ ระหวำ่ งตวั ตนทเ่ี รำอยำกจะเปน็ ตวั ตนทคี่ นอน่ื มองเรำ
จริง ๆ ตัวตนท่ีเรำอยำกให้คนอ่ืนมองและตวั ตนที่เรำเปน็ จรงิ ๆ
ผคู้ นในโลกปจั จบุ นั ให้ความสา� คญั วา่ “กำรสร้ำงอตั ลักษณแ์ ละกำรสรำ้ งชือ่ เสียงและสถำนะ” น้นั กลาย
เป็นเรื่องเดียวกัน
อันตรายจึงอย่ทู ีว่ า่ “ตัวตนและชอื่ เสียง สถำนะทำงสงั คมในโลกส่อื ใหมน่ ้ัน อำจกรอ่ นท�ำลำย อัตลกั ษณ์
ที่แท้จริงของควำมเป็นคณุ ”
คนที่ไม่ระมัดระวังเพียงพอจจะะถถูกูก ““ผผู้คู้คนนในในโลโลกกสส่ือ่ือใหใหมม่/ส่/ื่อส่ืสอังสคังมคมครคอรบองบ�ำง”�ำ ”แลแะลคะุณคอุณาอจาจจะพจะยพายามยาทม�า
ท�ำุกทอุกยอา่ งยเา่ พงื่อเพให่ือ้ ให“ค้ “นคอน่นื อืน่ ๆๆทท่ีคุณ่คี ณุ ไมไม่รูจ้่รู้จกั ักชช่ืน่ืนชชออบบ” ”นน่าเ่าสเสยี ียดดาายยททตี่ ตี่ วั ัวคคุณณุ จจะะโโดดนนคครรออบบงงา� ำ� จจาากกคคนนออื่นน่ื คนท่พี วกเขา
เหลา่ นัน้ีก็พกพ็ยายยาายมามสรสา้ รง้าตงวัตตวั นตนหหลอลกอกๆ ๆจ ำ�จลา� อลงอขงน้ึขมึ้นมาเาหเหมมอื นือนกันกัน
ปัญหานย้ี งั มีเร่ืองง่าย ๆ เช่น ผ้คู น “ใชอ้ ัตลกั ษณบ์ ุคคลเทยี ม/นิรนำม” เพ่ือหวงั ผลก่อการร้าย ล่อลวง
และอาชญากรรมอ่นื ๆ ซ่งึ เปน็ สงิ่ ทค่ี ุณควรจะรวู้ ่า “เห็นหน้ำไมร่ จู้ กั ชือ่ เจอกนั ไมร่ ้จู ักใจ” ไวใ้ จใคร ๆ กล็ �าบาก
ในโลกออนไลน์!

138

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

4. มติ คิ วาำมเป็นจริง (reality):: คคุณณุ รรู้ ู้ แนใ่ จหรอื ว่ำาท่ีคณุ รบั ร้นู ้ันคอื ควำามจรงิ ขอ้ เท็จจริง หรือควำามเป็นจริง?
ในโลกของสื่อเก่า 3 ค�าข้างต้นคือส่ิงท่ีนักรู้เท่าทันส่ือต้องเร่งเรียนรู้เท่าทัน เพราะส่ือเก่าน้ันมีอ�านาจ
ประกอบสรา้ งความจรงิ ไดอ้ ยา่ งรา้ ยกาจ สง่ิ ทคี่ ณุ รนู้ น้ั อาจไม่ใชค่ วามจรงิ แตเ่ ปน็ ขอ้ เทจ็ จรงิ บางสว่ นทปี่ ระกอบ
สรา้ งความเป็นจรงิ ข้ึนมากลอ่ มเกลาคุณใหห้ ลงเชอื่ เช่น ขา่ วหรือโฆษณาตา่ ง ๆ น่นั เอง
แต่ในโลกของส่อื ใหม่ ต้องบอกวา่ “มันยากยิ่งข้ึนไปอีก” เพราะความจรงิ ในโลกคอมพิวเตอร์ คอื
ความจริงเสมือนแบบหนึ่ง (virtuality) เช่น ภาพกราฟฟิกจ�าลองคอมพิวเตอร์ หรือเกมส์โลกออนไลน์ต่าง ๆ
ที่พาคุณเข้าไปสจู่ ินตนาการเหลอื เชอื่
หรอื มากไปกว่า เรากจ็ ะอยู่ในโลก “ความจรงิ เพม่ิ ขยาย” (augmented reality) เชน่ แวน่ ตากเู ก้ลิ หรือ
กลอ้ งโทรศพั ทม์ ือถอื ท่ีเพ่ิมเติมขอ้ มลู จากภาพหนา้ จอเข้าทบั ซอ้ นกบั โลกจริง ๆ เขา้ ด้วยกนั
และมากไปกวา่ นั้น ลองนึกถงึ โลกของความจริงเหนอื จรงิ (surrealism) เชน่ เราเป็น “นโี อ” ในหนงั
เดอะเมทรกิ ซ ์ ที่เราอาจจะตายจรงิ ๆ ถ้าเราตายในเกมส ์ หรือ โลกภาพยนตร์ “inception” ที่เราเขา้ ไปสู่โลก
แห่งความฝนั ผจญภยั ล้วงลกึ กอ่ ความรกั และอาชญากรรมกระท่งั สร้างความฝัน ปมขดั แยง้ ในชวี ิตสู่โลก
ของตวั คณุ จริง ๆ
สื่อใหม่ไดท้ า� ให้ความจรงิ มหี ลายช้นั ซบั ซ้อนและเป็นความจรงิ เสมอื นจรงิ ทบั กนั วนุ่ วายไปหมด ปญั หา
ก็คือ คณุ เสพติดความจรงิ แบบไหน ระดบั ใดอย่ ู และทมี่ ากกวา่ นัน้ คุณกลบั อาจคดิ ว่า ความเป็นจริงในโลก
ออนไลน ์ คอื ความจริงทค่ี ุณมีชีวติ อยูด่ ว้ ยซ�้าไป
5. มติ ิสังคม (social)::เเรรำารรูห้ ู้หรรอื ือไไมมว่ ว่ ำ่ า่ เเรรำามมสี สี ว่ ว่ นนสสรรำ้ ้างงแแลละะสส่ง่งผผลลกกรระะททบบตตอ่ ่อสสงั งั คคมมออยย่ำา่ งงไไรรบบ้ำา้ งง??
ในโลกยคุ อทิ ธพิ ลอา� นาจสอื่ เกา่ สอื่ นนั้ มผี ลสง่ ผลกระทบมากมายตอ่ ชวี ติ ทศั นคต ิ ความร ู้ พฤตกิ รรมและ
จติ วิญญาณของเรา เรากลายเป็นผ้ตู งั้ รับรอกระบวนการกล่อมเกลาประกอบสร้าง
แต่ในสอื่ ใหม่ ผคู้ นมีอา� นาจทีจ่ ะส่อื สารกับโลก ทุกคนหนั มาพดู เรอ่ื งตนเองมากขึน้ ไมม่ ีใครใส่ใจจะฟงั
เร่ืองของคนอ่ืน ๆ
ทง้ั ความโกรธ อวดเก่ง ขีอ้ จิ ฉา ความรนุ แรง อคติ ความเกลยี ดชัง ตา่ งถูกโยนทงิ้ ลงมาท่เี ครือขา่ ยสงั คม
ออนไลน ์ แนว่ า่ มีพลังทั้งด้านบวกด้านลบ มพี ลงั สรา้ งสรรคแ์ ละท�าลาย
เราทุกคนเปน็ ผู้ที่สามารถสรา้ งผลกระทบตอ่ สงั คมได้ทง้ั หมด ด้วยเนอื้ หา เวลาและสถานการณแ์ วดล้อม
ทเี่ ออื้ อา� นวย
คา� ดา่ ค�าชม ข่าวลอื ขา่ วจริง ความรกั ความชัง สนั ตแิ ละสงคราม เกิดข้นึ ได้ดว้ ยการใชส้ ่อื ของเรา
ทกุ ๆ คน
โดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม นี่คือโลกท่ีผู้คนทุก ๆ คนเริ่มที่จะมีส่วนร่วมสร้างพร้อม ๆ กันไม่มีใครเป็น
ผู้มีอ�านาจก�าหนดความรู้ ความจริง และผูกขาดอ�านาจอีกต่อไปเราทุกคนได้กลายมาเป็นนักปฏิวัติ และ
นกั โฆษณาชวนเช่ือไปพร้อม ๆ กัน

139

ค¤ูม่èÁÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวÔµติ ãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร
คู่มือการเรยี นการสอนเร่อื งเพศศกึ ษาและทกั ษะชีวิตในนักเรยี นแบบบรู ณาการ

กำรรเู้ ทำ่ ทนั สอื่ ในแง่นีจ้ ึงหมำยถึงว่ำ คุณแคร์ ใส่ใจคนรอบข้ำง เพอื่ นคุณ สังคมคณุ เพยี งพอหรอื เปล่ำ
คณุ เขก้ำำใจรรก้เู ฎทเ่ำกทณนั ฑสอื่์ กในตแกิ งำน่ก้ีจำรงึ อหยมรู่ำ่วยมถกึงนัวำ่ในคโลุณกแอคอรน์ ไใลสนใ่ จห์ ครนอื รไอมบ่ ถขำ้้ำงส่ือเใพหอื่ มน่เปคน็ุณท่ีสๆงั คทมุกคคุณนเเพอำยี รงะพเบอดิหมรือำเวปำลงใ่ำส่
คโุณลกเขกำ้ ็จใะจไกมฎ่นเก่ำอณยฑู่ ์แกตต่ถิก้ำำทกกุ ำครนอเยอู่รำ่วสมตกิ ันเอในำปโลัญกญอำอคนวไำลมนร์หู้ รคอื วไำมม่ จถรำ้ งิ ส่ือแใลหะมเจ่เปตน็นทำดี่ ๆี หทวกุงั ดคตีน่อเอกำนั ระเโบลดิกมกำจ็ วะำนงำ่ ใอสย่ ู่
โลมกำกก็จขะนึ้ ไมน่ ่ำอยู่ แตถ่ ้ำทุกคนเอำสติ เอำปัญญำควำมรู้ ควำมจริง และเจตนำดี หวงั ดตี ่อกัน โลกกจ็ ะนำ่ อยู่
มำกขน้ึ ทงั้ หมดทง้ั ปวงน้ี เป็นส่งิ ทีผ่ มคดิ วำ่ “เรำทุกคน” ในฐำนะเป็นผใู้ ช้สอ่ื สงั คมข้อมูล
ข่ำวสทำร้ังคหวมรดทท่จี ้ังะป“วรงู้เนท้ีำ่ เทปัน็นอสำ�ิง่ นทำ่ผี จมขคอดิ งวตำ่ นเ“อเรงำ”ทกุ คน” ในฐำนะเป็นผู้ใชส้ ือ่ สังคมขอ้ มลู
ขลำ่ กัวสษำณระคทวรีเ่ ททา่่จี ทะัน“ขรอ้เู ทงส่ำทือ่ ันคออื ำ� นำจของตนเอง”
ล ักษณะ1ท.เี่ ทา่ สทอื่ ันทข้ังอหงมสดือ่ ถ คูกือประกอบสรา้ งขึ้น
1 . ส ื่อทหง้ั หลมักดกถารกู นป้ีเรปะ็นกหอบลสักรกา้ างรขสึน้ �าคัญของการเรียนรู้สื่อ เราต้องเข้าใจว่าส่ือไม่ใช่กระจกเงาสะท้อน
เรื่อหงลรักากวาขรอนงี้เโปล็นกหอยล่าักงกตารรงสไ�าปคตัญรงขมอาง กแารตเ่สรื่อียทนุกรู้สส่ือ่ือ ล้วเรนาถตูก้อมงนเขุษ้ายใ์สจรว้า่างสข่ือ้ึนไมม่าใชโด่กยรมะจีกกาเรงผาสสมะทผส้อานน
เรท่ือัศงนรคาวตขแิ อลงะโคลา่ กนอิยยม่าขงอตงรผง้สูไปรา้ตงรลงงมไาป ดแ้วตย่ สไ่ือมท่วุกา่ สจะื่อตล้ัง้วในจถหูกรือมไนมุษ่ตยงั้ ์สใจรก้าต็งขามึ้นมาโดยมีการผสมผสาน
2. ทสศั ื่อนสครต้างิแภลาะพคา่คนวยิามมจขรองิ งผสู้ ร้างลงไปดว้ ย ไม่วา่ จะตงั้ ใจหรอื ไม่ต้ังใจกต็ าม
2 . ส โอ่ื ดสสยรสิ่งปา้ิ่งทกงที่เภตร่ีเาิจราพาะคเคคิดปิดวแ็นาแลสมละว่ จะรนรรู้สผงิู้สึกสึกเมกเกขี่ยี่ยอววงกกขับั้อบโมลโลกลู ก สส่วค่วนา่ นมนมาิยากมกม มักแักมลมาะาจโลจากากกทกกัศาารนรทะท ี่เรี่เทราาเถี่ รเูกรียจียนดันรลรู้ผ�าู้ผ่าด่านับนสคสื่อวื่อ า มเนเสน้ือ�าื้อคคควญั วากาม่อมในนในหสส่ืลอ่ือัง
โดยปกตจิ ะเป็นส่วนผสมของข้อแมลลู ะ เนค้น่านยยิ้�าโมด ยแสล่ือะ โลดกังทนัศั้นนสะื่อ จทึง่ีถมูกีอจิทัดธลิพา� ลดอบั ยค่าวงากมวส้า�างคขัญวกา่องตน่อหกลางั ร
แกลละอ่เนม้นเกยล้�าาโคดวยาสม่ือร สู้ กึ ดเังกนย่ี ั้วนกสบั่ือคจวึงามมีอจิทรธงิ แิพลละอคยา่ ่านงยิ กมวท้าางงขสวงั าคงมตข่ออกงาเรรา
กกลาอ่ รมเรเกยี ลนารคสู้ วอื่ าจมงึ รเปสู้ น็กึ ตเกวัวยี่ กกวรรกะะบัตตนุ้คุ้นวใใหาหมเ้ ้เรรจาารอองิ ยแยาลากะกจคจะา่ะตนตงั้ ยิั้งคคมา� �ำถทถาาามงมสกงกับั คับคมควขาวมอามงจเรจรงิราทิง ี่
กทสาื่อรีสเตื่อร้อตยี งอ้นกงรากสู้ ราอื่ นรจน�างึ เำ�เสปเนสน็ นอตอวั กระตนุ้ ใหเ้ ราอยากจะตงั้ คา� ถามกบั ความจรงิ ที่
3. สอื่ มกั จะสร้างความหมายและสเอื่นต้ือ้อหงากในารเชนงิ�ากเสานรคอา้ (ส่อื คือธุรกจิ )
3 . ส ถเน กเทถ่ือูกนื่อูาก่ีถมขสอ่ืงรขูกสกัาอื่งจนื่อาขยจมจา�าำยมาใะากวเหใยสกวลสเหป้ใรลผเชนหป้ผา้ช็นู้โนอง้ผฆน็ูโนกเคฆ ู้โกกเษลฆวกแอษืลุ่มณาือลษบุ่มณมผบาะณทผบู้ผหา ชทงัู้้บา เู้บรม่อั้งหงเริโหราง่ืงอภมิโเิโยื่อทภมงนดคภแนื่อดาคไมทคลนงขไมทเีี่มทะขกปไทีเมี่เีกป่ีขมทาา้นากีา�ราท้หีกาง้อื�าลหเงธ�มาำผหลังธมงลุราังยซาุธรกัางยซใแือ้กุรยซิจนเอ้ืพกพสิจเจ้ือเพสิจชินอ่ืระสินอ่ืจะงิ่เสคคินปะสเกครา้วปคเ็ราน้า้าหรป็าน้้งารหตเร็นงผหคปตรือัวผตล้ารอื็ันวกบลก ือัวกบ(อ�ารกกา�สบ�ารหิกยา�ไำ�ำอ่ืรหกิราไ่นาหิคกรา รนงดน ารือ ไผดว รดธรผชู้บว่ารุ วู้ชบม่าเากบ่าดนมเางจิจเานังงคจื้อนะ)งนคื้อะถรเื้อครถรเ้ั้งันกู เรรื่อั้งูกผรกก่ื้ังอผง่ือกู้ชา�าผงใชู้�ำงาหมรดใู้ชหใมดเนเดทมรอนเทดทอีี่คยเงดใอี่คงก่ีนวหใงกวรหต็รเ้กร็ตนปู้สกเ้ ็ตนปกน็�าื่ออนก็�ามอำ ยจมอ ยาู่ึใง“กยนา“สู่ใทกนสลู่ใฐร�ำาลนฐรมุ่้าาใุ่ม้าาฐนงหเปนงเมาะ้เปมา้นะสรีเ้าหทสีาเะินหทมนิไสคคมดคินาคน้าา้ยนคา้คทิคย”ิิคดท้าี่ ”ี่
กพพาจิ รจิานารรณ�าณเาสาถนถึงองึปป รรแะะเลดเะดน็ ช็นเ่อรเรื่อง่อืงทงกากรงระกะบาบวรวนเนผกกยาารแรผพผลรลิต่คติ แวแลรละเะอปอง็นงคอค์กยก์ร่ราททงเี่ ปไ่ีเปร็น ็นเจดเจ้าังา้ขนขอั้นองกงสาส่ือรอื่ดเดรว้ ว้ียยยนรู้ส่ือจึงท�าให้เราได้คิด


คนส่วนใหญ่รับส่ือโดยไม่เคยคิดหรือต้ังถาม ว่าส่ืออะไร มีบทบาทอย่างไร การท่ีจะเท่าทันสื่อได้
ต้องตคระนหสน่วักนแใลหะญเข่ร้าับใสจเ่ือรโอ่ื ดงยหไลมัก่เ คๆย คเกิดยี่ หวรกือับตสั้งือ่ ถ ดามงั น ้ี ว่าสื่ออะไร มีบทบาทอย่างไร การที่จะเท่าทันส่ือได้
ต อ้ งตระ1ห. นกั สแื่ลอะทเั้งขหา้ ลใลจาาเยรยลอ่ื ล้วง้วหนนลแแักตต ่ถๆ่ถูก ูปกเกรปีย่ะรวกะกอกบับอสสบอ่ืรส ้าดรงงั้ขานงึ้น้ีข ึ้นซ่ึงซไม่ึง่ไดม้ส่ไะดท้ส้อะนทค้อวนามคจวราิงมขจอรงิงโขลอกงแโบลบกเแรียบบบงเ่ารยี ตบรงง่าไยป
ตรงมไป1าต . ดรว้งยมสเื่อาททคด้ังน้วหยคิ ลเ ทกายลคลวนธิ้วคิ บีนาแกงตลอว่ถยิธูกา่ บี ปงา รเงชะอกน่ ยอ ่ามบงมุ สเกรชล้าน่ งอ้ ขงม ้ึนสมุ ีกเซสลย่ึีง้อไงงม ห่ไสรดี อืเ้สสกะียาทงร้อตหนดั รคตือวอ่ กาามรจตรดั ิงตข่อองโลกแบบเรียบง่ายตรงไป
ต รงมา ด2.ว้ ยเทสค่อื นสรคิ า้ กงภลวาพธิ บี คาวงาอมยเา่ปงน็ เจชรน่ งิ มซมุง่ึ สกอ่ืลสอ้ รง้า สง ีขเสึ้นยี ตง คี หวราอื มก าสรรตปุ ดั ตแลอ่ ะ
สรา้ งใ2ห.เ้ ราเสหื่อน็ สภรา้าพงภดางั พกลคา่ววา มดเงัปน็นนั้ จสรอ่ื ิงจ ซงึ เ่งึ ปสน็ อื่ แสหรล้างง่ ขสรน้ึ า้ งตภคี าวพาคมว าสมรุปเป น็แจลระงิ
ส(รทา้ ีอ่งใาหจเ้ไรมาจ่เหริงน็ เภสามพอดไปงั ก)ลา่ ว ดงั นน้ั สอ่ื จงึ เปน็ แหลง่ สรา้ งภาพความเปน็ จรงิ
(ทอ่ี าจไม่จริงเสมอไป)

114400

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

3. เราสามารถต่อรองกับส่ือ ซ่ึงขึ้นกับความต้องการส่วนตัว ความพึงพอใจตามเชื้อชาติ เพศ
วฒั นธรรม จดุ ยนื ทางศลี ธรรม และปจั จยั อน่ื ๆ ทแี่ ตล่ ะคนอาจเขา้ ใจ ตคี วามหมาย หรอื มกี ารโตต้ อบตอ่ สอื่ สาร
ตา่ งกนั ไป
4. สื่อมีนัยทางการค้าแอบแฝงอยู่ การผลิตส่ือส่วนหน่ึงเพ่ือธุรกิจและก�าไร เราจึงควรพิจารณาถึง
อทิ ธิพลทางการคา้ ทมี่ ีในส่อื และพจิ ารณาว่าการน�าเสนอและเผยแพรอ่ อกไป เพื่อตอ้ งการให้เลอื กใช้สนิ คา้
หรอื บรกิ ารใช่หรอื ไม่
5. สือ่ มีนัยทางอุดมการณแ์ ละค่านยิ ม สื่อทุกส่อื ลว้ นนา� เสนอวิถีการดา� เนินชวี ติ และคณุ คา่ บางอย่าง
เช่น สื่อทางธรุ กจิ กม็ ักจะถา่ ยทอดค่านิยม ไม่วา่ จะโดยทางตรงหรือทางออ้ มให้เราเหน็ ว่าสินค้าหรือบริการนั้น
เป็นเร่อื งนา่ นิยม ความขาวใสเปน็ คา่ นยิ มของความสวยเทา่ นัน้ ฯลฯ
6. ส่ือมีนัยทางสังคมและการเมือง ส่ือมีอิทธิพลสูงมากในทางการเมืองและสามารถท�าให้เกิดการ
เปลย่ี นแปลงทางสงั คม เชน่ โทรทศั น์มอี ิทธิพลต่อการเลอื กต้ัง การตระหนกั ถึงสทิ ธขิ องพลเมือง
7. รปู แบบและเนอ้ื หาของสอื่ มคี วามแตกตา่ งตามแบบฉบบั ของตนเอง การใชส้ อ่ื ตา่ งประเภทเพอ่ื สอื่ สาร
เร่ืองเดียวกัน ความหมายที่ออกมาน้ันย่อมแตกต่างกันไปในแต่ละสื่อ หรือแม้แต่สื่อประเภทเดียวกันยังมี
รปู แบบการนา� เสนอที่แตกต่างกนั ได้
8. สอื่ แตล่ ะปรระะเเภภททมมีรีรปู ูปแแบบบบททาางสงสุนุนททรียรภียภาพาพเฉเพฉาพะาตะัวต ัวกากรารรู้เทรู้เา่ ทท่าันทสันือ่ สม่ือิไดม้หิไดม้หายมคาวยาคมวแาตม่เแพตยี ่เงพกียารง
ดกาูครวดาูคมวหามาหยมขาอยงขสอางรส าแรละแนลัยะตน่าัยงต ๆ่าง ทๆ่ีอยทู่ใน่ีอสยังู่ในคสมังแคลมะแวัฒละนวธัฒรนรมธรขรอมงขเรอาง เแราต่ยแังตห่ยมังาหยมถาึงยกถาึงรกราู้จรักรชู้จื่นักชม่ืนชกัมบ
สกนุบั ทสนุรียทภรายี พภตาพา่ งต า่ๆง ใๆนสใื่อนดส้วื่อยด้วย

141

ค¤ูม่ÙèÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมท่ี 11 พฒั นำกำรทำงเพศและสขุ อนำมยั ทำงเพศ
(ชน้ั มธั ยมศกึ ษำตอนปลำย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เรอ่ื ง โรคติดตอ่ ทำงเพศสมั พันธ์ / ควำมแตกต่ำงระหวำ่ ง sex and love.
รไู้ ว้ ห่ำงไกลโรคทำงเพศสมั พนั ธ์
โรคติดตอ่ ทางเพศสมั พันธ์ (Sexually Transmitted Diseases) หมายถึง โรคซงึ่ ติดตอ่ ถงึ กันจากการมี
เพศสมั พันธ ์ ซงึ่ โรคทพ่ี บบ่อยได้แก่
โรคหนองใน (Gonorrhoea)
อาการท่พี บบ่อย
ในผูช้ าย มีอาการปสั สาวะขัด แสบ มีหนองไหลจากท่อปัสสาวะ บางรายอาจมีอาการแทรกซอ้ น เช่น
ต่อมลูกหมากอกั เสบ เปน็ ฝีทผี่ นังของท่อปสั สาวะ ท่อปสั สาวะตีบตัน อณั ฑะอักเสบ จนท�าให้เป็นหมันได้
ในผู้หญิง จะมีตกขาว มกี ล่ินเหมน็ ไมค่ ัน มกี ารอกั เสบทีท่ ่อปสั สาวะ ปากมดลูก ทวารหนกั บางรายมี
อาการแทรกซอ้ น เช่น ปีกมดลกู อักเสบ ถา้ มอี าการอักเสบรุนแรงเมอ่ื หายแลว้ อาจทา� ให้ท่อรงั ไข่ตีบตนั กลาย
เป็นหมันหรือทอ้ งนอกมดลกู ได้
โรคซิฟิลิส (Syphilis)
มีแผลที่อวยั วะเพศ และอาจเกิดที่อน่ื ๆ แผลไม่เจ็บ ถ้าไม่ไดร้ ับการรักษากห็ ายเองได้
มผี น่ื ขนึ้ ทวั่ ตัว ทฝ่ี ่ามอื ฝา่ เทา้ ไม่เจ็บ ไมค่ นั ผมร่วง ค้วิ รว่ ง ฯลฯ อาการเหล่าน้ีจะหายได้เอง แต่เช้ือ
ยังคงอยู่ในร่างกายถ้าตรวจเลอื ดจะพบว่า “เลอื ดบวก”
หากปล่อ่อยยทท้งิ ิ้งไไวว้ไม้ไมไ่ ด่ไร้ดบั ้รกับากรารรักรษักาษ าโรคโจระคลจกุ ะลลาุกมลทา�ามลทาย�ำอลวายั วอะวทัย่สี วา� ะคทญั ่ีสข�ำอคงัญร่าขงอกงารย่า งเกชาน่ ย หเัวชใ่นจ หหลัวอใดจ
หเลลืออดด เสลมืออดงส กมรอะงดูกกทระ�าดใหกู พ้ทกิ�ำใาหรแพ้ ลิกะาตราแยลไะดต้ ายได้
โรคหนองในเทยี ม (Nongonococcal Urethritis)
ในผชู้ าย จะจมะอีมาอี กาากราแรสแบสทบ่ปีทลปี่ าลยาทยอ่ทปอ่ สัปสัสาสวาะวะป สั สปาสั วสะาขวดั ะมขีหดั นมอีหงนไหองลไหลน องหมนกั อจงะมเปัก็นจมะเกู ปใ็นสหมรูกือใสมหูกรขือุน่ มๆกู
ไขมนุ่ ่เ ปๆ็น หไมนเ่ อปง็นขห้นนแอบงขบน้หแนบอบงหในองบใานง รบาายงอราจยมอีาอจามกีอาารกแาสรบแทสี่ทบท่อ่ทีปอ่ัสปสัสาสวาะวแะลแะลมะีมูกมี อกู อกอกเลเล็ก็กนน้อ้อยยโโดดยยเเฉพาะ
ในช่วงเช้า
ส�ำาหรับผู้หญงิ ส่วนมากมักไมม่ อี าการ สว่ นน้อยอาจมีตกขาว แแตตส่ ส่ ่ว่วนนมมาากกแแลล้ว้วผผูป้ ปู้ ว่ ว่ ยยทท่ีมม่ี อี ีอาากกาารรจจาากกกกาารร
ติดเชอื้ หนองงใในนเเททยี ียมมมมักักจจะะถถกู ูกววินินิจิจฉฉยั ัยเมเมอ่ื ่ืเอชเ้ือชลื้อาลมาเมขเา้ขไ้าปไใปนใมนดมลดูกลแูกลแะลปะกี ปมีกดมลดกู แลลูกว้แ ล้ว โโดดยยมมีออี าากกาารปวดหลัง
ปวดทอ้ ง มไี ข้และมีตกขาวเปน็ มูก
โรคแผลริมออ่ น (Chancroid)
ในผชู้ าย จะมตี มุ่ หนองเกิดข้ึนทอ่ี วัยวะเพศต่อมาแตกเป็นแผลมักมีหลายแผล ขอบไม่แขง็ และไม่เรียบ
มเี ลอื ดออก เจ็บปวดมาก บางรายต่อมน้า� เหลอื งท่ขี าหนบี บวมเปน็ ฝ ี เมือ่ ฝแี ตกจะเป็นแผลใหญ่

142

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ในผ้หู ญิง ส่วนใหญจ่ ะมีอาการเช่นเดียวกบั ผ้ชู ายแต่ถา้ แผลอยทู่ ่ีผนงั ชอ่ งคลอดหรือปากมดลกู ก็อาจไมม่ ี
อาการ หรอื มตี กขาว ปัสสาวะขดั หรือเจบ็ เวลาร่วมเพศ
กำมโรคของต่อมและท่อน้ำ� เหลอื งหรือเรียกวำ่ โรคฝีมะมว่ ง (Lymphogranuloma venereum)
จะมีต่มุ หรอื เปน็ แผลต้นื ๆ เกดิ ข้นึ ทอี่ วัยวะเพศ และหายไดเ้ องภายใน 2 - 3 วัน ตอ่ มาตอ่ มนำ้�าแหลอื ง
ท่ขี าหนีบจะบวบเป็นฝี เจ็บมาก ผวิ หนงั บริเวณทเี่ ป็นฝ ี จะมอี าการอักเสบ บวม แดง รอ้ น บางรายฝอี าจยบุ
หายได้เองภายใน 2-33 สสัปัปดดาาหห ์ ์ หหรรอื ือเเปป็นน็ เเดดอื ือนน แต่บางรายฝอี าจแตกมหี นองไหลกลายเปน็ แผลเร้ือรงั ลกุ ลาม
จนทำ�าใหท้ วารหนักอักเสบ ตีบตนั ถ่ายอุจจาระไม่ออก
โรคหูดหงอนไก่ (Condyloma Acuminsta)
อาการ เป็นตงิ่ เน้อื ออ่ น สชี มพูคลา้ ยหงอนไกช่ อบขึ้นตรงบรเิ วณทีอ่ บั ชน้ื และอุ่น
ในผูช้ าย มกั พบทอ่ี วัยวะเพศ ส่วนที่อยู่ใต้หนงั ห้มุ ปลายท่อปัสสาวะและอัณฑะ
ในผหู้ ญงิ ง พพบบททปี่ ่ีปาากกชช่อ่องคงคลอลดอ ดผนผงันชังอ่ ชง่อคงลคอลดอ ดปากปมากดมลูกด ลทูกวาทรวหานรักห นแักละฝแเีลยะ็บฝ ีเหยูด็บจะหเรูดมิ่ จจะาเกริ่มขนจากด
ขเลนก็ า ดๆเ ลแก็ ละๆโตแขล้ึนะเโรต่อื ขย้ึน เๆรื่อย ๆ
เชอื้ รำชอ่ งคลอด (Vaginal candidiasis)
ในผหู้ ญิง จะมีอาการคันมากนอ้ ยต่างกัน บางคนมีอาการปวดแสบปวดร้อน ระคายเคือง มีปสั สาวะขัด
หรือบอ่ ยกว่าปกต ิ เจบ็ ในช่องคลอดระหวา่ งรว่ มเพศ อาจมตี กขาวใส ๆ หรือขาวข้น เป็นหนอง อาการท่พี บ
บอ่ ยที่สุด คอื บริเวณปากช่องคลอด มสี แี ดงจดั บางรายพบไดท้ ่ขี าหนีบ ต้นขารอบทวารหนัก และหัวหนา่ ว
ในผชู้ าย จะมอี าการคนั ปวดแสบปวดรอ้ น หรอื เจบ็ ทอ่ี วยั วะเพศ บางครง้ั มเี มอื กขาว หรอื หนองเลก็ นอ้ ย
ออกจากท่อปสั สาวะ ถงุ อัณฑะ ขาหนีบ อาจมผี ่ืนแดงเปน็ ขยุ
หากตดิ เชอื้ ระหวา่ งตั้งครรภ ์ จากโรคติดเชอื้ แบคทีเรีย BV และพยาธิ Trichomonas ท�าให้ลกู นา�้ หนัก
ตัวน้อยและเกิดก่อนก�าหนดได้ โรคหนองในแท้ และหนองในเทียม ท�าให้ลูกติดเชื้อและมีอาการรุนแรงได้
โรคซิฟิลิสท�าให้ดวงตาติดเช้ือพิการแต่ก�าเนิดและมีอาการรุนแรงได้ เริมท่ีอวัยวะเพศ ท�าให้แท้ง เกิดกอ่ น
กา� หนด ลกู มีความผดิ ปกตแิ ต่ก�าเนิด หรอื ป็นโรคเริมชนิดรุนแรงได้
หลายโรครักษาหายได ้ แต่การตดิ เช้อื เรมิ ทอ่ี วัยวะเพศ และ HIV เป็นแล้วไม่หาย แตค่ วบคุมอาการได้
ดว้ ยการกินยาสมา่� เสมอ
เช้ือ HIV และเอดส์
หลังไดร้ ับเชอื้ อาจไมม่ อี าการเปน็ 1100- 2- 02ป0ีไ ดป้ เีไชดอื้ ้ จเะชคื้อ่อจยะคๆอ่ ยท ำ� ลๆา ยทภ�าูมลคิาุ้มยภกูมนั คิขอุ้มงกรนั ่าขงกอางยรา่จงนกภามูยจคิ นมุ้ ภกมูนั ิ
บคมุ้กพกนัร่อบงกพทร�ำอ่ ใงห ท้ตา�ิดใเหชต้ ื้อดิ ไเดช้งอื้ ่าไยดง้ มา่ ยีโอ มกโีาอสกเปาส็นเมปะน็ เมร็งะบเราง็ งบชานงชิดนไดิ ้มไดาม้กขาก้ึนขนึ้ แ ลแะลเะกเิดกภดิ ภาวาะวสะมสมอองเงสเสื่ออ่ืมมไดได้ ้ ปัจจุบัน
มียารกั ษาควบคุมอาการไดแ้ ต่ตต้อ้องงกกินินยยาาตตลลออดด หากติดเช้อื ขณะต้ังครรภ์ ลลูกกู อาจติดเชื้อไปด้วยและมีอาการ
เช่นเดียวกัน หากได้รบั ยาระหวา่ งตงั้ ครรภ์และกอ่ นคลอดจะลดอตั ราการถา่ ยทอดเช้ือไปสลู่ กู ได้

143

ค¤ู่มÙÁè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวµÔิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กำรปอ้ งกัน
งดการมีเพศสัมพันธท์ ี่มีภาวะเส่ยี ง
ใช้ถงุ ยางอนามยั ทกุ ครง้ั เมื่อมเี พศสมั พนั ธ์
รักษาความสะอาดของรา่ งกายและอวยั วะเพศสมา่� เสมอ
ถา้ สงสัย รีบไปรกั ษา
หากมอี าการใดอาการหนง่ึ ของโรคติดต่อทางเพศสัมพนั ธ์ดังกลา่ วข้างต้น ควรพบแพทย์และควรอยู่ใน
ความดแู ลของแพทยเ์ ทา่ นั้น
ไมม่ วี ธิ ไี หนทจ่ี ะปอ้ งกนั โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พนั ธ ์ และการตงั้ ครรภ์ได ้ 100% มเี พยี งการไมม่ เี พศสมั พนั ธ์
เทา่ นัน้ ที่ม่ันใจได้ 100%
ควำมแตกต่ำงระหว่ำง sex and love
ความรกั ไม่ใช ่ sex และการมี sex ไมไ่ ด้หมายความวา่ เขาหรอื เธอจะรักเราอย่างจริงใจ
“เพราะความรัก คือความรู้สึกด้านจิตใจที่ปรารถนาดีต่อทุกส่ิงให้เกิดความสงบสุข และสร้างสรรค์
ส่ิงสวยงามเกิดขนึ้ บนโลก และในความรักของครู่ กั คือการแสดงออกซึง่ ความจรงิ ใจ ห่วงใย ชว่ ยเหลือเก้ือกูล
และอยากใกลช้ ิด คอยใหก้ �าลงั ใจซึง่ กนั และกนั ในขณะที ่ sex คือ อารมณ์ทางเพศ หรือความใคร่ทต่ี ิดใจใน
รูปกายสมั ผสั ต้องการปลดปล่อยอารมณ์ทางเพศซ่งึ จะแสดงโดยการมีเพศสมั พันธ ์ และสว่ นใหญจ่ ะน�ามาด้วย
ปัญหาทอ้ งไม่พร้อม ทา� แท้ง ตดิ เชือ้ โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พันธ ์ และอาจทา� ให้หมดอนาคตได”้
“ในเร่ืองความรกั ของผู้ชายกับผหู้ ญงิ จะตา่ งกัน ผู้หญิงมคี วามรักที่สดใส มคี วามรูส้ ึกอบอุ่น และภมู ิใจที่
ตนเองมีคุณค่าเม่อื มีใครมารักเรา จะมีความพอใจและอบอุน่ กับการได้อยู่ใกลช้ ดิ กับคนทีร่ กั อกี ทั้งไมไ่ ดค้ ิดหา
โอกาสให้เกดิ ความสมั พนั ธท์ ี่เกนิ เลย”
แตค่ วามรักของผชู้ าย เปน็ ความรักท่ผี สมผสานกับเรอ่ื งของเพศไว้ดว้ ย นอกจากผชู้ ายอยากจะเขา้ มา
ใกลช้ ดิ อยากเปน็ เจา้ ของ กจ็ ะกา้ วตอ่ ไปถงึ ความรสู้ กึ เรอื่ งเพศ และพยายามทจ่ี ะรกุ ลา�้ ไปสกู่ ารมเี พศสมั พนั ธก์ บั
ผ้หู ญงิ ผ้ชู ายส่วนใหญ่รกั งา่ ยหนา่ ยเร็วและพรอ้ มทจ่ี ะเปลยี่ นแปลงไปรักคนอน่ื ไดใ้ นขณะเดยี วกันทยี่ งั คบหากบั
เราอย่ ู “ฉะน้ัน ถ้าจะเป็นแฟนกนั และรกั กันจริงก็ไมจ่ า� เป็นจะตอ้ งรีบผูกพันด้วยการม ี sex เสมอไป ยังมกี าร
แสดงออกวา่ รักกันอีกหลายรูปแบบ เช่น การห่วงใยกนั ดแู ลและแนะน�าสิง่ ดี ๆ ใหแ้ กก่ นั และชว่ ยกนั เรยี น
ให้ดีขน้ึ เหล่านเ้ี ปน็ สงิ่ สา� คญั ทีค่ วรคา� นงึ ถึงมากกวา่ การม ี sex นะครบั นอ้ ง ๆ”

144

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กจิ กรรมที่ 12 พฤตกิ รรมทำงเพศ (ช้ันมธั ยมศกึ ษำตอนปลำย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เรอื่ ง ควำมหลำกหลำยทำงเพศ / เพศทำงเลือก
ควำมหลำกหลำยทำงเพศ
ความหลากหลายทางเพศ (sexual diversity) มีความหมายที่กว้าง โดยรวมถึงทุกรสนิยมทางเพศ
(sexual orientation) หรือบทบาททางเพศ เชน่ ดี้ ทอม กะเทย เกย ์ คนรกั สองเพศ (ไบ, bisexuality) ผู้ชาย
ผู้หญิง ฯลฯฯลฯซ ่ึงในซแงึ่ นในวคแนิดวขคอดิ งขคอวงาคมวหาลมาหกลหาลกาหยลทายาทงเาพงศเพทศุกทรกุสรนสิยนมิยทมาทงาเงพเพศศคคืออืหหนน่ึง่ึงในในคคววาามมหหลลาากหลาย
เหมอื นกนั และไมย่ ดึ เพศตามเพศสรรี ะ นอกจากน ี้ ในความหมายทางเพศ ยอ่ มมคี วามลน่ื ไหลทางเพศ คอื ไมม่ ี
ความตายตวั ในรสนิยมทางเพศแบบใดแบบหน่งึ เสมอไป ไมว่ ่าจะเปน็ ผูห้ ญิง ผูช้ าย คนรักเพศเดียวกัน หรอื
คนรกั สองเพศ ฯลฯ เราตา่ งก็สามารถมีส่วนท่ดี ีไดเ้ หมอื นกันเราควรเขา้ ใจตนเอง ร้สู ึกดกี บั ตนเอง การเคารพ
และยอมรับความแตกต่างของบุคคล และมองเห็นข้อดีหรือความสามารถของบุคคลอ่ืนมากกว่าที่จะมองว่า
คน ๆ นนั้ เปน็ เพศอะไร จะทา� ให้เราสามารถเรียนร้แู ละมคี วามสัมพนั ธ์กบั คนอน่ื อย่างสรา้ งสรรค์มากขึ้น
บคุ คลทมี่ วี ถิ ที างเพศเปน็ คนรกั เพศเดยี วกนั บางครงั้ ถกู เรยี กวา่ เกย ์ หรอื เลสเบยี้ น วถิ ที างเพศแตกตา่ ง
จากพฤตกิ รรมทางเพศ (sexual behavior) เพราะรสนยิ มทางเพศ หมายถงึ ความรสู้ กึ นกึ คดิ วา่ ตนเองเปน็ ใคร
ซ่งึ คนเราแต่ละคนอาจมีพฤตกิ รรมในการแสดงความร้สู กึ นนั้ ออกมาหรือไมก่ ็ได้
ควำมสำ� คัญของควำมหลำกหลำยทำงเพศ
ความคิดเรื่อง “ความหลากหลายทางเพศ” เกี่ยวข้องกับแนวคิดทฤษฎีที่ใช้ท�าความเข้าใจพฤติกรรม
อตั ลักษณ์ และการปฏบิ ัตทิ างเพศของมนุษย์ ซง่ึ ส่ิงเหล่าน้มี ีการถกเถียงกนั มายาวนานในประวัตศิ าสตร ์ เทา่ ท่ี
ผ่านมาความคิดเรื่อง “ความหลากหลายทางเพศ” เป็นความคิดท่ีตอ้ งการเปดิ พ้นื ที่ให้กบั การแสดงตวั ตนหรือ
อัตลักษณท์ างเพศของมนษุ ยซ์ งึ่ ไม่จา� เปน็ ตอ้ งเปน็ ไปตามบรรทดั ฐานและกฎเกณฑข์ องสงั คม เชน่ การแสดง
อัตลักษณ์ของคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศ ทั้งน้ีการแสดงอัตลักษณ์ทางเพศในแบบที่ต่างไปจาก
“ผชู้ าย” และ “ผู้หญิง” เป็นสิ่งทพ่ี บเห็นไดใ้ นหลายวฒั นธรรม นกั มานุษยวทิ ยาได้ศกึ ษาเร่ืองราวของกลุม่ คน
ท่แี สดงอัตลักษณ์แบบคนข้ามเพศ หรอื transgender ท่ีผชู้ าย (ตามเพศสรรี ะ) จะแสดงบทบาทเปน็ ผ้หู ญิง
การแสดงอัตลกั ษณเ์ หลา่ นสี้ ะทอ้ นใหเ้ ห็นว่ามนษุ ย์มีความหลากหลายในการแสดงออกทางเพศ ซึ่งสืบเนื่องมา
จากวิธคี ดิ และความเชอื่ ทางวัฒนธรรมทีแ่ ตกต่างกัน
ดงั นนั้ การทา� ความเขา้ ใจ “ความหลากหลายทางเพศ” จงึ เปน็ สง่ิ ทม่ี คี วามสา� คญั เพราะจะชว่ ยทา� ใหเ้ ขา้ ใจ
ถงึ ค่านิยม ความเช่ือ โลกทัศน์ และขนบธรรมเนยี มประเพณีทหี่ ลอ่ หลอมให้มนษุ ยแ์ สดงอตั ลักษณท์ างเพศ
สทิ ธทิ ำงสงั คมกบั บุคคลเพศทสี่ ำม
แตไ่ หนแต่ไรมาสังคมในอดีตเหมือนจะมกี ันแค่สองเพศคือ เพศชาย และเพศหญิง โดยท่ีใช้อวัยวะเพศ
ที่ถือก�าำเนิดข้ึนมาเป็นเกณฑ์ในการแบ่งแยก แต่ในปัจจุบันนี้ได้ปรากฏว่ามีเพศทางเลือกถือก�ำาเนิดขึ้นมา
ซงึ่ ค�าำวา่ ““เเพพศศททาางงเลเลอื ือกก” ”นน้หี ้ีหมามยาคยวคาวมาถมึงถ ึงเพเศพทศ่ีถทูกี่ถกูกา� กห�ำนหดนขดึ้นขโด้ึนยโดผยู้ทผ่ีตู้ทองี่ตก้อางรกเลารอื เกลเือกงเวอา่ งตวน่าตตอ้ นงตก้อางรกเปา็นรเปพ็นศ
ใเพดหศรใดอื หทรค่ี ือนทใน่ีคสนังใคนมสเังรคยี มกเวร่าีย ก“วเพ่าศ“ทเพี่สาศมท”่ีส าหมร”ือ ห“กรือลุ่ม“รกกั ลรุ่มวมรักเพร่ศวม” เพนัน่ศเ”องน ่ันซเงึ่อคงนใซน่ึงกคลนมุ่ ในก้ีไมล่วุมา่ นจี้ไะมเป่ว็น่าจกะเปท็นย
ตกะุด๊ เ ทเกยยต ์๊ดุ ทเอกมย ์ ดท ้ีอเมลสดเบ้ี เี้ยลนสเ บก้ยี็ นอ่ มกหย็ มอ่ ามยหถมึงากยลถมุ่ ึงคกนลท่มุ ีม่คีคนวทา่ีมมีคพวงึ าพมอพใงึจพหอรือใจคหวราือมครวกั าใมคร่กั บัใคครน่กเับพคศนเดเพยี ศวกเดันยี วกนั

145

ค¤ู่มÁèÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กิจกรรมท่ี 13 ทักษะส่วนบุคคล (ชัน้ มัธยมศึกษำตอนปลำย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เร่อื ง กำรตดั สินใจและกำรแกไ้ ขปัญหำ / กำรตระหนกั ในกำรมเี พศสมั พันธท์ ่ีรบั ผดิ ชอบ
การตัดสินใจเป็นสิทธิข้ันพื้นฐานท่ีติดตัวคนเรราามมาาตตั้ง้ังแแตต่เ่เกกิดดิ เพียงแต่ในวยั เด็กเรายังตัดสนิ ใจด้วยตนเอง
ไม่ได้ ้ แแตต่เ่เมม่ือ่ือเรเราากก้าว้าสวู่วสัยู่วรัยุ่นรมุ่นีคมวีคาวมาเจมรเิญจรเติญิบเโตติบทโั้งตรท่า้ังกร่ายงกแลายะจแิตลใะจจ ิตเใรจาต้อเรงาเรต่ิม้อเงรเียรน่ิมรเู้ทรี่จยะนตรัดู้ทสี่จินะใตจัดในสเินร่ือใจง
ตในา่ เงร ื่อๆง ตดา่ ว้งยๆตนดเว้ อยงต นยเิ่งอถงา้ ยเติ่งถบิ า้โตเตจิบนโเตปจน็ ผเปูใ้ ห็นผญู้ใข่ห้ึนญกข่ ย็ ึน้ ่ิงกตย็ อ้ งิ่ งตต้อัดงตสัดนิ สเรินอ่ื เรงอ่ืสงา� สคำ� ญั ค ญั ๆ ๆในในชชีวีวิติตมมาากกขขน้ึ ้ึน และไมส่ ามารถถ
ใชอ้ ารมณ์มาตัดสินใจเหมือนในวัยเดก็ อกี ตอ่ ไป
การตดั สนิ ใจท่ีดคี วรเรมิ่ ดว้ ยการแสวงหาข้อมลู เปรยี บเทยี บหาเหตผุ ลหลาย ๆ ดา้ นมาประกอบ ไม่ควร
ตัดสินใจเพราะคนสว่ นใหญท่ า� เช่นน ้ี การตดั สนิ ใจเรอ่ื งเพศสมั พันธก์ ็เชน่ กันไม่ใช่สง่ิ ท่ีควรกระท�าตามอยา่ งกนั
โดยปราศจากการคิดไตรต่ รอง ควรใช้วจิ ารณญาณอยา่ งรอบคอบในการตดั สนิ ใจว่าสมควรหรอื ไม่ทีจ่ ะกระทา�
เชน่ นนั้ หากเพอื่ นของเราหรอื คนท่ีอยู่ในวยั ไล่เลย่ี กบั เรามเี พศสัมพนั ธก์ ับคนรกั แล้ว ก็ไม่จา� เป็นท่ีเราจะต้อง
ตดั สนิ ใจทา� ตามอยา่ งเพอื่ น เพราะเพอื่ นตดั สนิ ใจผดิ ไปแลว้ แลว้ เรายงั จะผดิ ตามเพอื่ นไปดว้ ยหรอื การตดั สนิ ใจ
ทด่ี เี กิดขึ้นหากเรารู้จักตนเองทงั้ ทางร่างกาย อารมณ์และความร้สู ึก และเรียนรวู้ ิธีทถี่ กู ต้องวา่ จะท�าอย่างไร
หากเราเกิดอารมณ์ทางเพศข้นึ มา และตอ้ งตระหนกั ถงึ ผลท่ีอาจเกิดขนึ้ หลังจากการมเี พศสัมพันธ์
กำรตระหนักในกำรมเี พศสมั พันธท์ ี่รับผิดชอบ
“การมีเพศสัมพันธ์เป็นความรับผิดชอบร่วมกันทั้งหญิงชาย เมื่อตัดสินใจที่จะมีเพศสัมพันธ์ขณะยังไม่
พรอ้ มจะต้องนึกถึงผลทจ่ี ะตามมา ถ้ายงั ไมพ่ รอ้ มที่จะรบั ผลที่เกดิ ข้ึนควรใช้ถุงยางอนามยั เพอ่ื ปอ้ งกัน”
กำรมเี พศสมั พันธท์ ี่รบั ผิดชอบ
ความรบั ผดิ ชอบทางเพศ
• ควรเปน็ ความรับผิดชอบต่อตนเอง คู่และผ้ทู มี่ ีส่วนเกี่ยวข้องกับตน และคูข่ องตน
• ควรเปน็ ความรบั ผดิ ชอบท้ังในช่วงเวลาปัจจุบนั และอนาคต
• ควรครอบคลมุ ถึงสุขภาวะความยนิ ยอมพร้อมใจ ความปลอดภยั การปอ้ งกันการตั้งครรภ์ และ
โรคตดิ ต่อทางเพศสมั พนั ธ์ การเคารพคุณคา่ ศกั ด์ศิ รี และความสมั พนั ธ์

146

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

กจิ กรรมที่ 14 สมั พนั ธภำพระหว่ำงบคุ คล (ชัน้ มัธยมศึกษำตอนปลำย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เรื่อง สมั พนั ธภำพระหว่ำงเพศ / กำรเลือกคคู่ รอง
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเพศ ความหมายของความสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง
เพศ คอื การท่ชี ายหญิงมีปฏกิ ิรยิ าต่อกนั หรอื มาร่วมกนั แสดงกจิ กรรม
อย่างใดอยา่ งหนึ่งหรือหลาย ๆ อย่าง เพอ่ื แสดงออกถงึ การชดเชยกัน
หรือช่วยเหลือเกื้อกูลกันระหว่างเพศ ความสัมพันธ์ระหว่างเพศ
ไม่จ�าเป็นจะต้องมีเป้าหมายเพื่อให้ได้มาซึ่งการร่วมเพศเสมอไป
นั้นคือการปฏิบัติตนหรือการคบค้าสมาคมระหว่างเพ่ือนต่างเพศ
ไม่จา� เป็นตอ้ งทา� การเพอื่ การ “จบี มาเปน็ แฟน” เสมอไป แตเ่ ป็นมรรยาททางสังคม ทม่ี นุษยต์ า่ งเพศจะปฏิบัติ
ด้วยดีต่อกัน ความจริงแล้วความสัมพันธ์ไม่ได้จ�ากัดไว้เฉพาะระหว่างเพศเท่านั้น แม้แต่ในเพศเดียวกันก็มี
ความจา� เปน็ เช่นกนั
พ้ืนฐำนในกำรตดิ ต่อสมั พันธ์ระหวำ่ งชำยหญิง
การท่มี นุษยจ์ ะมีความสมั พนั ธ์กันนั้น แกร่ี เอฟ. เคลล่ี (Gary F. Kelly) กล่าวว่า จะมีพ้ืนฐานส�าคัญ
3 ประการคือ

1. ควำมรู้สกึ เทำ่ เทยี มกนั
คอื ความรู้สกึ ทม่ี ีต่อผอู้ น่ื ในแงค่ วามเปน็ มนุษย์เทา่ เทียมกับตนเอง ความสมั พันธท์ ี่ดีจะเกิดขน้ึ
ไม่ไดเ้ ลย ถา้ เร่ิมต้นความสมั พนั ธ์ดว้ ยความรสู้ กึ ดถู กู อีกฝา่ ยหน่ึง ผลของความสัมพันธป์ ระเภทนี้
จะมีลักษณะต่อต้านกันและขัดแย้งโดยปราศจากเป้าหมาย ดังนั้นถ้าต้องการความสัมพันธ์ที่ดี
งามแลว้ ทงั้ ค่จู ะต้องเคารพซึง่ กนั และกนั ปฏบิ ตั ิตอ่ กนั อย่างใหเ้ กียรติ

2. ตอ้ งมีควำมร้สู ึกตอ้ งกำรติดตอ่ สัมพันธ์กนั
แน่นอนว่าท้ังสองฝ่ายไม่ปรารถนาจะมีความสัมพพันนั ธธ์หห์ รรืออื ไไมม่ตต่ ้ออ้ งงกกาารรตติดดิ ตต่ออ่ กกันนั แแลล้วว้ ความสมั พนั ธ์
ไมว่ ่าจะเเปปน็ ็นชชนนิดดิ ใใดดกก็ตต็ าามมกกจ็ ะจ็ เะกเดิกขิด้ึนขไนึ้ มไไ่มดไ่ ้ ดห้ รอืหอรกีอื ฝอา่กี ยฝห่านย่งึหมนคี ง่ึ วมาีคมวกาลมวั กขลาัวด คขวาาดมคพวยาามยพามยอาย่างมจอรยิงจ่างั
จโดรงิยจเฉงั โพดายะเฉบพางาระบายางทรี่มาีอยุทปมี่สรอี รปุ คสรรเมคื่อ เไมอ่ื ่พไยมาพ่ ยยาามยตาม่อตเนอ่ ื่อเนงอ่ืกง็ยกาย็ กาทก่ีจทะจี่ เะกเิดกดิคควาวมามสสัมมั พพันนั ธธ์ตต์ ่อ่ กันได ้
หรือเกิดข้ึนแลว้ ก็จะละเลยไม่ดูแลเอาใจใส่ความสัมพันธต์ อ่ กันและกันจะไมม่ ีประสทิ ธิภาพ

3. กำรลงมือตดิ ตอ่ สัมพนั ธ์
การที่จะบรรลุเป้าหมายท่ีจะสร้างความสัมพันธ์กับผู้ใดนั้นจ�าเป็นจะต้องใช้พลังพอสมควร
การพบอุปสรรคในข้ันแรก ๆ น้ันอาจท�าให้ความกล้าลดน้อยลงไปบ้างถ้ายังปรารถนาท่ีมีความ
สัมพันธ์อย่างจริงจังแล้วก็ต้องพยายาม และด�าเนินการอย่างต่อเน่ืองด้วยความต้ังอกตั้งใจ
ซ่ึงปญั หาท่ีเกดิ ขนึ้ กเ็ หมอื นกันกับการทา� งานชนดิ อืน่ ๆ นนั้ เอง ต้องใชค้ วามอดทนและพยายาม

147

ค¤ูม่èÁÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍèอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวµÔิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กำรเลอื กคู่ครอง
การเลอื กคคู่ รอง เปน็ จดุ เรม่ิ ตน้ ทส่ี า� คญั ของชวี ติ ค ู่ เปน็ การตดั สนิ ใจทส่ี า� คญั ทสี่ ดุ ครง้ั หนง่ึ ของชวี ติ ทงั้ ชาย
และหญิง เพราะผลของการตัดสนิ ใจย่อมหมายถงึ การเปล่ียนแปลงสถานภาพ บทบาทและความรบั ผิดชอบ
ต่าง ๆ ในสงั คม
ปัจจัยที่ท�ำให้ตอ้ งมกี ำรเลือกคคู่ รองของตนเอง
การเลอื กคคู่ รองเปน็ ความปรารถนาของชวี ติ ของทกุ คนเมอื่ ยา่ งเขา้ วยั หนมุ่ สาว ซงึ่ จะมเี หตผุ ลและจรงิ จงั
มากข้นึ เมอ่ื เข้าสวู่ ัยผู้ใหญ่ ปัจจยั ทีท่ �าใหต้ ้องมีการเลือกคู่ครองของคนเรา มีดงั นี้
1. เพอ่ื ความรกั ความอบอุ่น เน่อื งจากความรกั เป็นพัฒนาการทางเพศ โดยมีพื้นฐานมาจากแรงขับ
ทางเพศหรอื ความตอ้ งการทางเพศ เมอื่ ความสมั พนั ธท์ ม่ี าถงึ ระดบั หนงึ่ กลายมาเปน็ ความรกั อนั จะเปน็ แรงสง่
ไปถงึ ระดบั ของการมีสมั พันธท์ างเพศ ความสัมพนั ธข์ องชายหญิงที่เรยี กวา่ ความรกั น้ัน จะท�าใหม้ ีความเขา้ ใจ
กนั เหน็ อกเห็นใจกัน อยากใกล้ชดิ กัน อยากใช้ชวี ติ ร่วมกนั การมชี ีวติ คู่จึงมีสว่ นช่วยใหส้ มหวงั ในความรักและ
ชว่ ยเหลือใหเ้ กิดความร้สู กึ อบอุ่นที่ไดอ้ ยรู่ ่วมชวี ิตกบั ผ้ทู ี่ตนรกั
2. เพอ่ื ด�ารงเผ่าพนั ธ ุ์ นอกจากความรักแล้ว โดยทว่ั ไปคนตอ้ งการที่จะมีค่คู รองเพื่อมีลกู สืบสกลุ ตอ่ ไป
ซ่งึ ถอื วา่ เป็นการท�าหนา้ ทข่ี องความเปน็ มนษุ ย์ในการดา� รงเผ่าพันธต์ุ ามธรรมชาติ
3. เพอื่ สรา้ งฐานะทางครอบครวั บางคนมปี ญั หาในเรอื่ งฐานะทางครอบครวั ท่ีใหก้ า� เนดิ อาจมคี วามคดิ
ว่าการมคี คู่ รองจะท�าใหพ้ น้ จากสภาพที่ไมพ่ งึ ปรารถนา ไปสสู่ ภาพครอบครวั ใหมท่ ่มี ีฐานะท่ดี ีกวา่ เดมิ หรอื การ
มคี คู่ รองจะชว่ ยใหฐ้ านะทมี่ อี ยเู่ ดมิ นนั้ ดขี นึ้ ซง่ึ ผทู้ ี่ใชเ้ หตผุ ลนี้ในการเลอื กคคู่ รองมกั คา� นงึ ถงึ ฐานะทางเศรษฐกจิ
ของอกี ฝา่ ยหน่ึงเป็นสา� คัญ
หลักในกำรเลือกคู่ครอง
แนวทางในการพจิ ารณานา� มาใชใ้ นการเลือกคู่ครอง มีดังน้ี

1. มีควำมรักเป็นพ้นื ฐำน ความรักเป็นอารมณ์ทีแ่ สดงความรสู้ กึ ถึงความสมั พนั ธ์ของบุคคลหรอื โดยมี
ความรสู้ ึกผกู พนั หวงแหน ปรารถนาด ี หว่ งใย ซงึ่ บางคร้ังอาจจะมาจากความพึงพอใจในรูปลกั ษณ์ภายนอก
อนั ไดแ้ ก ่ รูปรา่ งหน้าตา บคุ ลิกภาพ นสิ ัยใจคอ และอน่ื ๆ ซงึ่ เม่ือพัฒนามาเปน็ ความรักแล้วจะท�าใหม้ คี วาม
ผูกพนั ยงิ่ กวา่ ความพงึ พอใจ ดงั น้นั หลักในข้อแรกควรเปน็ ข้อสา� คัญในการเลอื กคู่ครองคือ จะต้องมคี วามรักใน
คู่ครองที่เราเลอื ก และควรเลอื กคู่ครองทรี่ กั เรา

2. มสี ภำวะด้ำนตำ่ ง ๆ เหมำะสม ในการพิจารณาเลอื กคู่ครองควรค�านึงถึงสภาวะดา้ นต่าง ๆ ดงั น้ี
1) อาำยุ ควรอยู่ในนเเกกณณฑฑท์ ท์ บ่ี ีบ่ รรรลลุนนุ ติ ติภิภาวาะวแะลแว้ลว้ เ ชเน่ช่นช ชายาคยวครวมรีอมาีอยาตุ ยัง้ ตุ แ้งั ตแ่ ต2่ 525--30 ปี แแลละะหญงิ ควรมี
อายตุ งั้ แต่ 2200-2255 ปปี ี แต่มไิ ดห้ มายความวา่ ผูท้ ่มี อี ายุสูงหรือต�่ำากวา่ นจ้ี ะเป็นคคู่ รองท่ีไม่ประสบความสำ�าเร็จใน
ชีวติ การแต่งงาน จำ�าเป็นตอ้ งพิจารณาเหตผุ ลอน่ื ๆ ประกอบอกี หลายด้าน โดยทว่ั ไปแล้วผู้ชายควรมีอายมุ าก
กว่าผู้หญงิ เพราะในสังคมไทยยังมีความเช่ือกันว่าผู้ชายเป็นหลักของครอบครวั จึงควรจะมีความรับผิดชอบ
และมีวุฒิภาวะทางอารมณ์สูงกว่าผู้หญิง แต่ปัจจุบันพบว่าคู่สมรสหญิงมีอายุมากกว่าฝ่ายชายก็สามารถอยู่
ด้วยกันอย่างมีความสขุ ได้

148

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

2) สุขภำพทำงกำย การที่ร่างกายของชายและหญงิ เติบโต และพฒั นาการเปน็ ผู้ใหญ่พร้อมทีจ่ ะให้
ก�าเนดิ ลูกได้ ไมไ่ ด้หมายความวา่ พร้อมที่จะแต่งงานได้เสมอไป จา� เป็นจะตอ้ งพจิ ารณาเร่อื งอ่นื ๆ ดว้ ย เช่น
โรคประจ�าตวั โรคทางพันธุกรรม เป็นตน้ โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ โรคเก่ยี วกบั พันธกุ รรมซ่งึ อาจมผี ลกระทบต่อชวี ิต
สมรส และอาจนา� มาซึง่ ปัญหาชีวติ ค่ไู ด้ ดังนั้นก่อนท่จี ะแตง่ งานจงึ ควรให้แพทย์ตรวจสุขภาพ และถ้าพบว่า
โรคภยั ไข้เจ็บควรได้รบั การรักษาให้หายเสยี กอ่ น

3) วฒุ ภิ ำวะทำงอำรมณ ์ ถอื วา่ เปน็ สง่ิ สา� คญั อยา่ งยง่ิ ในการครองเรอื น ผทู้ บ่ี รรลวุ ฒุ ภิ าวะทางอารมณ์
มกั จะทา� ใหค้ รอบครวั มีความสขุ ปรบั ตัวเข้ากับสงั คมและสง่ิ แวดล้อมได้ดี สามารถเขา้ ใจอารมณข์ องผ้อู น่ื และ
ตนเอง มีความสุขมุ รอบคอบ มเี หตุผล ร้จู กั รับผิดชอบหนา้ ท ่ี มองโรคในแงด่ ยี อมรับความแตกตา่ งระหว่าง
บคุ คล และสามารถประเมินผลการกระท�าของตนเองได้
4) ระดับสติปญั ญญญำา คสู่ สมมรรสสทที่มี่มีรีระะดดับับสสตติปิปัญัญญญาาหหรือรือสสมมองอแงตแกตตก่าตง่ากงนั กมันามกา กอาอจาทจ�าทใ�หำใเ้ หกิด้เกคิดวคามวาไม่
ไเขมา้่เใขจ้ากใจนั ก ันหรหอื รแือลแกลเปกลเปย่ี ลนี่ยคนวคามวาคมดิ คเหิดน็เหร็นะหระวหา่ วงก่างนั กไันมไ่รม้เู ร่รอื่ ู้เรง่ือ งจะจทะา� ทให�ำใ้อหีก้อฝีก่าฝย่ารย้สู รึกู้สวึกา่ ตว่านตมนปี มมีปดมอ้ ดย้อเปยน็เปส็นาสเหาตเหุใหตุ้
ใคหร้คอรบอคบรควั รไวัมไม่ คีม่ วคี าวมามสสุขขุ

5) บคุ ลกิ ภำพลกั ษณะตำ่ ง ๆ ทร่ี วมกนั เปน็ บคุ ลกิ ภาพ หรอื บคุ ลกิ ลกั ษณะ เชน่ กริ ยิ า ทา่ ทาง หนา้ ตา
รปู รา่ ง ทว่ งท ี วาจา ความประพฤต ิ อปุ นสิ ยั ใจคอ คา่ นยิ ม และความสนใจ เปน็ ตน้ ซงึ่ ลกั ษณะเหลา่ นีไ้ ดม้ าจาก
การถา่ ยทอดทางพนั ธกุ รรมและสง่ิ แวดลอ้ มตลอดจนประสบการณข์ องบคุ คลนนั้ ๆ การศกึ ษาถงึ บคุ ลกิ ภาพของ
คคู่ รองกอ่ นการแตง่ งานเปน็ สงิ่ สา� คญั เพราะชวี ติ สมรสทม่ี คี วามสขุ ไดท้ ง้ั หญงิ และชายตอ้ งมบี คุ ลกิ ภาพทดี่ ยี อ่ ม
จะนา� มาซึง่ ความส�าเร็จของชีวิตในดา้ นการงานตลอดจนครอบครวั ด้วย

6) ศำสนำ ทุกศาสนามุ่งสั่งสอนอบรมให้เป็นคนดี และศาสนายังเป็นบ่อเกิดของประเพณีและ
วฒั นธรรม แตล่ ะศาสนาจะมพี ิธกี รรมและการปฏิบัตแิ ตกต่างกนั ไป ถา้ คสู่ มรสนบั ถือศาสนาต่างกนั ควรมีการ
ตกลงเกยี่ วกบั การปฏบิ ตั ติ นในพธิ กี รรมของศาสนาของแตล่ ะฝา่ ยเสยี กอ่ น เพอ่ื จะไดไ้ มเ่ กดิ ปญั หาในการดา� เนนิ
ชวี ติ รว่ มกนั
7) วัฒนธรรม เเปป็นน็ ววิธธิ ีกี ารด�ำาเนินชีวิตของบุคคลในแต่ละสงั คมทปี่ ฏิบตั ิสืบทอดดกกันนมมาา ถ้าคู่สมรส
มาจากวัฒนธรรมท่ีคล้ายคลลึงงกกันน ก็ย่ออมมจจะะสสาามมาารรถถปปรรับับตตัวัวเเขข้า้ากกันันไไดด้ง้ง่า่ายยกกวว่า่คาคู่สู่มสมรสรทสท่ีม่ีมาจาาจกาวกัฒวัฒนธนรธรรมรทม่ี
ทแตแ่ี ตกกตตา่ ง่ากงกันนั

8) ฐำนะทำงเศรษฐกิจ หญงิ ชายทีแ่ ตง่ งานกนั ใหม่ ๆ
และแตง่ ขณะทอี่ ายนุ อ้ ย มกั ไมค่ อ่ ยคา� นงึ ถงึ เรอ่ื งฐานะทางเศรษฐกจิ
เทา่ ใดนัก เพราะถอื ว่ามคี วามรกั เป็นรากฐานท่ีสา� คัญในการครอง
ชวี ติ ค ู่ เมอ่ื แยกครอบครัวออกมาทา� ให้มปี ัญหาตอ้ งใช้จ่ายมากขึ้น
และต้องเตรยี มพรอ้ มส�าหรบั ชวี ติ ใหม่ทจ่ี ะเกดิ มา ดังนน้ั คูส่ มรสจงึ
ตอ้ งเรยี นรเู้ รอื่ งความรบั ผดิ ชอบรว่ มกนั ปรกึ ษากนั วางแผนรายรบั
รายจา่ ยใหเ้ พยี งพอในครอบครวั มกี ารประหยดั และอดออมมากขน้ึ
จะช่วยใหค้ รอบครัวด�าเนินไปด้วยความราบรื่นและมคี วามสุขได้

149

ค¤ู่มèÙÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวµÔิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กจิ กรรมที่ 15 สงั คมและวัฒนธรรม (ชน้ั มธั ยมศึกษำตอนปลำย ม.4 - ม.6 และ ปวช.)

เร่ือง กฎหมำยท่ีควรรใู้ นเร่อื งเพศ / กำรสร้ำงเปำ้ หมำยให้ตนเอง
ควำมผิดเกีย่ วกบั เพศ

*มำตรำ 276 ผูใ้ ดข่มขนื กระทา� ชา� เราผอู้ ืน่ โดยขเู่ ข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใชก้ า� ลงั ประทุษร้าย โดยผอู้ นื่
น้ันอยู่ในภาวะท่ีไมส่ ามารถขัดขนื ได ้ หรอื โดยท�าใหผ้ อู้ น่ื น้ันเข้าใจผิดวา่ ตนเปน็ บคุ คลอืน่ ตอ้ งระวางโทษจา� คกุ
ตง้ั แต่ส่ปี ถี งึ ยสี่ ิบปี และปรบั ตั้งแต่แปดพนั บาทถึงส่หี ม่นื บาท

มำตรำ 277 ผ้ใู ดกระท�าชา� เราเด็กอายุยงั ไมเ่ กินสบิ หา้ ปี ซงึ่ มิใช่ภริยาหรอื สามีของตน โดยเด็กนั้นจะ
ยนิ ยอมหรอื ไมก่ ต็ ามตอ้ งระวางโทษจ�าคกุ ต้ังแตส่ ปี่ ีถงึ ยสี่ ิบป ี และปรับตั้งแตแ่ ปดพันบาทถึงส่หี ม่นื บาท
ถา้ การกระท�าความผดิ ตามวรรคหน่ึงเปน็ การกระท�าแก่เด็กอายยุ ังไมเ่ กินสิบสามป ี ตอ้ งระวางโทษจา� คุก
ตั้งแตเ่ จด็ ปถี งึ ยี่สบิ ปแี ละปรบั ต้งั แต่หนง่ึ หมืน่ สีพ่ ันบาทถงึ สี่หม่นื บาท หรือจ�าคกุ ตลอดชวี ติ

*มำตรำ 277 ทวิ ถ้าการกระทา� ความผิดตามมาตรา 276 วรรคหนงึ่ หรอื มาตรา 277 วรรคหน่ึงหรอื
วรรคสาม เป็นเหตุให้ผถู้ อื กระท�า
(1) รบั อนั ตรายสาหสั ผกู้ ระทา� ตอ้ งระวางโทษจา� คกุ ตงั้ แตส่ บิ หา้ ปถี งึ ยส่ี บิ ปแี ละปรบั ตงั้ แตส่ ามหมนื่ บาท
ถงึ สีห่ มนื่ บาท หรอื จา� คกุ ตลอดชวี ติ
(2) ถึงแก่ความตาย ผกู้ ระทา� ตอ้ งระวางโทษประหารชวี ิตหรือจ�าคุกตลอดชีวิต

มำตรำ 277 ตรี ถา้ การกระทา� ความผิดตามมาตรา 276 วรรคสาม หรอื มาตรา 277 วรรคส่ี เป็นเหตุให้
ผู้ถกู กระทา�
(1) รบั อนั ตรายสาหสั ผกู้ ระทา� ต้องระวางโทษประหารชีวิตหรอื จา� คุกตลอดชีวิต
(2) ถงึ แกค่ วามตาย ผกู้ ระท�าต้องระวางโทษประหารชวี ิต

มำตรำ 278 ผู้ใดกระท�าอนาจารแก่เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี โดยขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใช้
ก�าลังประทษุ รา้ ย โดยบุคคลน้นั อยู่ในภาวะที่ไมส่ ามารถขัดขืนได้ หรอื โดยท�าใหบ้ ุคคลน้นั เขา้ ใจผิดว่าตนเป็น
บคุ คลอ่ืน ต้องระวางโทษจ�าคุกไม่เกนิ สบิ ป ี หรอื ปรบั ไมเ่ กินสองหมื่นบาท หรือท้ังจา� ท้งั ปรบั

มำตรำ 279 ผู้ใดกระท�าอนาจารแก่เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม
ต้องระวางโทษจ�าคกุ ไม่เกินสบิ ปี หรอื ปรบั ไมเ่ กินสองหม่นื บาท หรอื ทง้ั จ�าทัง้ ปรับ

มำตรำ 280 ถ้าการกระท�าความผิดตามมาตรา 274 หรอื มาตรา 279 เปน็ เหตใุ หผ้ ู้ถกู กระทา�
(1) รับอันตรายสาหัส ผู้กระท�าต้องระวางโทษจ�าคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่หน่ึงหม่ืนบาท
ถึงส่ีหม่ืนบาท
(2) ถงึ แก่ความตาย ผ้กู ระท�าต้องระวางโทษประหารชวี ติ หรอื จ�าคุกตลอดชีวติ

150

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

มำตรำ 281 การกระทา� ความผิดตามมาตรา 276 วรรคแรก และมาตรา 278 น้นั ถ้ามิได้เกดิ ตอ่ หน้า
ธารก�านัล ไมเ่ ป็นเหตุให้ผถู้ ูกกระท�ารบั อนั ตรายสาหัสหรอื ถงึ แก่ความตาย หรอื มิไดเ้ ปน็ การกระท�าแกบ่ คุ คล
ดังระบไุ ว้ในมาตรา 285 เป็นความผิดอันยอมความได้

มำตรำ 282 ผู้ใดเพือ่ สนองความใคร่ของผู้อ่ืน เปน็ ธุระจดั หา ลอ่ ไป หรือพาไปเพอ่ื การอนาจารซงึ่ ชาย
หรอื หญิง แมผ้ ู้น้ันจะยนิ ยอมกต็ าม ตอ้ งระวางโทษจา� คุกตงั้ แตห่ นึง่ ปถี ึงสิบป ี และปรบั ตงั้ แตส่ องพันบาทถงึ
สองหม่นื บาท

มำตรำ 283 ผใู้ ดเพ่ือสนองความใครข่ องผู้อนื่ เป็นธุระจดั หา ลอ่ ไป หรอื พาไปเพ่ือการอนาจารซ่ึงชาย
หรอื หญิง โดยใชอ้ บุ าย หลอกลวง ขเู่ ข็ญ ใชก้ า� ลงั ประทษุ ร้าย ใชอ้ �านาจครอบงา� ผิดครองธรรม หรือใช้วิธี
ขม่ ขนื ใจดว้ ยประการอน่ื ใด ตอ้ งระวางโทษจา� คกุ ตง้ั แตห่ า้ ปถี งึ ยส่ี บิ ป ี และปรบั ตง้ั แตห่ นงึ่ หมนื่ บาทถงึ สหี่ มน่ื บาท
ถา้ การกระทา� ความผดิ ตามวรรคแรกเปน็ การกระทา� แกเ่ ดก็ อายยุ งั ไมเ่ กนิ สบิ หา้ ป ี ผกู้ ระทา� ตอ้ งระวางโทษ
จ�าคกุ ตง้ั แตส่ ิบปีถึงยสี่ ิบปี และปรบั ต้ังแต่สองหมื่นบาทถึงสห่ี มืน่ บาท หรอื จ�าคุกตลอดชีวิต หรอื ประหารชีวติ

มำตรำ 283 ทว ิ ผใู้ ดพาบคุ คลอายเุ กนิ สบิ หา้ ปแี ตย่ งั ไมเ่ กนิ สบิ แปดปไี ปเพอื่ การอนาจาร แมผ้ นู้ น้ั จะยนิ ยอม
กต็ ามตอ้ งระวางโทษจา� คกุ ไม่เกนิ หา้ ปี หรอื ปรบั ไม่เกนิ หน่ึงหม่นื บาทหรือท้ังจ�าทง้ั ปรับ

มำตรำ 284 ผใู้ ดพาผู้อืน่ ไปเพ่ืออนาจาร โดยใช้อบุ ายหลอกลวงขู่เข็ญ ใช้กา� ลงั ประทษุ ร้าย ใชอ้ �านาจ
ครอบงา� ผดิ คลองธรรม หรอื ใชว้ ธิ ขี ม่ ขนื ใจดว้ ยประการอนื่ ใด ตอ้ งระวางโทษจา� คกุ ตงั้ แตห่ นงึ่ ปถี งึ สบิ ป ี และปรบั
ตง้ั แต่สองพนั บาทถงึ สองหมืน่ บาท
ผู้ใดซ่อนเร้นบุคคลซึ่งถูกพาไปตามวรรคแรก ต้องระวางโทษเช่นเดียวกับผู้พาไปนั้น ความผิดตาม
มาตราน ้ี เปน็ ความผิดยอมความได้

มำตรำ 285 ถา้ การกระท�าความผิดตามมาตรา 276 มาตรา 277 มาตรา 277 ทว ิ มาตรา 277 ตรี
มาตรา 278 มาตรา 279 มาตรา 280 มาตรา 282 หรอื มาตรา 283 เป็นการกระทา� แก่ผูส้ ืบสันดาน ศิษย์ซงึ่ อยู่
ในความดแู ล ผู้อยู่ในความควบคุมตามหน้าท่รี าชการหรือผอู้ ยู่ในความปกครอง ในความพทิ กั ษ ์ หรือในความ
อนบุ าล ผู้กระทา� ต้องระวางโทษหนักกวา่ ที่บัญญตั ิไว้ในมาตรานัน้ ๆ หรอื ในสาม

มำตรำ 286 ผใู้ ดอายกุ วา่ สบิ หกปดี า� รงชพี อยแู่ มเ้ พยี งบางสว่ นจากรายไดข้ องผซู้ งึ่ คา้ ประเวณ ี ตอ้ งระวาง
โทษจ�าคกุ ต้ังแตเ่ จด็ ปถี งึ ยีส่ ิบปี และปรบั ตัง้ แต่หนึ่งหมืน่ ส่ีพันบาทหรอื จ�าคกุ ตลอดชวี ิต
ผู้ใดไม่มีปัจจัยอย่างอืน่ อันปรากฏสา� หรับดา� รงชีพ หรอื ไมม่ ีปัจจัยอันพอเพยี งส�าหรับดา� รงชพี และมี
พฤติการณ์อย่างหน่งึ อยา่ งใดต่อไปน ี้ ใหถ้ ือว่าผนู้ น้ั ดา� รงชพี อยู่จากรายได้ของผูซ้ ่ึงคา้ ประเวณ ี เว้นแต่พิสูจน์ให้
เปน็ ทีพ่ อใจได้ว่ามิได้เปน็ เชน่ นน้ั
(1) อย่รู ่วมกับผูค้ า้ ประเวณี หรอื สมาคมกบั ผซู้ ง่ึ คา้ ประเวณคี นเดียวหรือหลายคนเป็นอาจณิ
(2) กนิ อย่หู ลับนอน หรอื รับเงิน หรอื ประโยชน์อยา่ งอ่นื โดยผู้ซึ่งคา้ ประเวณีเปน็ ผูจ้ ดั ให้

151

ค¤ู่มÁèÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

(3) เขา้ แทรกแซงเพ่อื ช่วยผซู้ ึง่ ค้าประเวณีในการทะเลาะวิวาทกบั ผู้ท่คี บค้ากบั ผู้ซ่ึงค้าประเวณีนัน้
บทบัญญัติแห่งมาตรานี้มิให้ใช้บังคับแก่ผู้รับค่าเล้ียงดูจากผู้ซ่ึงค้าประเวณีซึ่งพึงให้ค่าเล้ียงดูน้ันตามกฎหมาย
หรือตามธรรมจรรยา

เปา้ หมายชวี ติ เปน็ สง่ิ ทเี่ รากา� หนดขนึ้ เพอื่ ใหม้ จี ดุ หมาย มที ศิ ทาง เปรยี บดงั แผนทชี่ วี ติ ใหเ้ รากา้ วเดนิ โดย
ไม่หลงทาง วยั รุ่นเปน็ วัยที่ตอ้ งก�าหนดเป้าหมายชีวิตว่า อนาคตอยากเปน็ อะไร จะเตรยี มตวั และเวลาในการ
เดนิ ทางไปสเู่ ปา้ หมายอยา่ งไร บนพนื้ ฐานทว่ี า่ ตนเองเปน็ คนอยา่ งไร สนใจ ชอบและถนดั เรอ่ื งใด ตอ้ งการเรยี น
และท�างานอะไรในอนาคต แลว้ สานฝันจากเปา้ หมายให้เป็นจริงด้วยตัวของเราเอง
วยั รนุ่ เปน็ วยั ทมี่ คี วามกงั วลและสบั สนทางอารมณ์ในการกา้ วผา่ นสวู่ ยั ผใู้ หญท่ พ่ี งึ่ ตนเองได ้ พนื้ ฐานสา� คญั
ในการตัดสินใจเลือกเป้าหมายชีวิตคือ การเข้าใจธรรมชาติของตนเองและการเล้ียงดูจากครอบครัว ที่เข้าใจ
และให้ก�าลังใจสนับสนุนให้คิดและตัดสินใจในสิ่งที่เหมาะสม ลองวิเคราะห์ประเมินตนเอง แล้วก�าหนด
เปา้ หมายในดา้ นการเรยี น การทา� งาน ความรัก ครอบครัว เพ่อื น และสิง่ ท่ีใฝฝ่ นั กา� หนดแนวทางท่ีจะไปสู่
เปา้ หมายในแตล่ ะเร่ือง คดิ ดว้ ยวา่ อาจพบบางปัญหาอปุ สรรคในระหวา่ งทาง หากเกิดข้ึนจะมีแนวทางแกไ้ ข
อย่างไร ทบทวนเป็นระยะและปรับเปลย่ี นใหด้ ขี นึ้ เม่ือเกิดปัญหาให้ต้งั สติ ปลอบใจใหก้ า� ลังใจตนเอง คิดว่า
ปัญหาท่ีแท้จริงคืออะไร สามารถแก้ไขได้ด้วยตนเองหรือต้องให้ใครช่วย มีวิธีใดบ้างในการแก้ปัญหา และ
เลือกตัดสินใจแก้ไขปัญญหหาาดด้ว้วยยตตนัวเอง เพเพื่อื่อใหให้ป้ปรระะสสบบคคววามามสส�าเ�ำรเ็จร็ตจตามามเปเป้าห้าหมมายาทย่ีมทุ่ีงมหุ่งวหังวไังวไ้ วต้ ้ังตค้ังวคามวาหมวหังตวัง้
เตปัง้ ้าเปห้ามหามยชายีวชิตีวทติ ่ีดท ี ีด่ อี าอจาจจะจมะีอมปุ อี สปุ รสรรคร คสสิ่งผิ่งผดิ ดิพพลลาาดดบบา้ า้งกงก็ให็ใหอ้ ้อภภัยยัตตนนเอเอง ง ววัยัยรร่นุ ุ่นคคววรรมมีเีเปป้าา้ หหมมาายยขขยยนั ัน ต้งั ใจเรยี น
เพอ่ื ใหส้ อบไดค้ ะแนนดีเปน็ ใบเบิกทางน�าไปส่กู ารศึกษาต่อ การทา� งานตามที่ตอ้ งการ และประสบความสา� เร็จ
ในอนาคต

152

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ตารางผนวก ข. (บัตรใบ้คา� )

กลางคัน

กะลาสี

153

ค¤ูม่ÁÙè ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

กบั ดกั

โกหก

154

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ไข้หวัดนก

ฉาบฉวย

155

ค¤ูม่èÙÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวÔµติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ซออู้

ซี่โครง

156

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ดชั นี

ดถู ูก

157

ค¤ู่มÁÙè ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวÔµิตãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

เดก็ ดูได้ ผใู้ หญ่ดดู ี

ถูกทุกขอ้

158

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ปตั ตานี

มะขามขอ้ เดียว

159

ค¤ูม่ÙèÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

แม่ทัพ

แยกแยะ

160

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

สเก็ตบอรด์

สังกะสี

161

ค¤ู่มÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡Öกึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÇÕีวµÔิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

แออดั

สตั ว์เลยี้ งลกู ดว้ ยนม

162

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ภาคผนวก ค. กิจกรรมที่ 10 (2)

ยำยกนิ ลำ� ไยน�ำ้ ลำยยำยไหลย้อย
หมอนลอยนำ้� มำว่ำยน้ำ� ไปถอยหมอน
ยกั ษร์ กั ลิง ลงิ รักยักษ์ ลิงนำ่ รกั ยักษ์รักลงิ
เอำหูหมมี ำใสห่ ูหมู เอำหูหมมู ำใสห่ ูหมี หหู มหู หู มี เอำหูหมีมำใสห่ หู มู
ยำยมอยขำยหมี ยำยมขี ำยหอย หมยี ำยมอยแหย่หอยยำยมี หอยยำยมีกดั หมยี ำยมอย
กินมันติดเหงือก กินเผือกติดฟัน กนิ ทัง้ มนั กินทง้ั เผือก ตดิ ท้งั เหงือกตดิ ทั้งฟัน
ยำนดั หมอมแี กฝ้ ีแกห้ ดิ ยำนัดหมอชดิ แกห้ ิดแกฝ้ ี
ดอกคำ� ปู้จู้เสียบหอู พี อ่ ดอกค�ำปู้จ้ีเสยี บหูอีแม่
หมู หมกึ กงุ้ หงุ อ่นุ ต่มุ ตม้ น่งึ
หมกึ หกเลอะมุ้ง มงุ้ เลอะหมกึ หมด
ลงิ ใหญ่ ยกล�ำไยเลก็ ลงิ เลก็ ยกลำ� ไยใหญ่
เด็กเล็กเลน่ เหล็กดดั เหลก็ ดัดเดก็ เล็กเล่น
สำ� ลขี ำยหอม สำ� รวยขำยสี สำ� ลีเลน่ หวย ส�ำรวยเลน่ ป่ี
นำ้� มันหอยตำหมี นำ�้ มันหมตี ำหอย
ตำตีต๋ กตน้ ตำล ตอตำ� ตูดตำต๋ีตำยใตต้ ้นตำล
หมำหนั มำ หำหมู เห็นหหู มำ หหู มำหนำ หมูนี หมเี ห็นหมู
อำเฮียหลีไปหำอำหลีเฮยี อำหลีเฮยี ไม่อย่เู จอแต่เมียของอำเฮียหลี

163

ค¤ู่มèÙÁื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍ่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡ึกÉษÒาáแÅลÐะ·ท¡Ñกั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ภาคผนวก ง. ภาพกิจกรรมที่ 10 (3)

164

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ภาคผนวก จ.

รำยช่อื องค์กรภำคเี ครือข่ำยทร่ี ว่ มจัดทำ� โครงสรำ้ งเนอื้ หำเพศศึกษำตำมระดบั ชนั้

ประถมศกึ ษาตอนปลาย (ป.4 - ป.6) ช้ันมัธยมศกึ ษาตอนตน้ (ม.1 - ม.3) และช้ันมัธยมศึกษาตอนปลาย
ม.4 - ม.6 และ ปวช.
1. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
2. กรมประชาสมั พันธ ์
3. กรมพินิจและคมุ้ ครองเดก็ และเยาวชน กระทรวงยตุ ธิ รรม
4. กรมสขุ ภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข
5. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
6. กระทรวงเทคโนโลยสี ารสนเทศและการสือ่ สาร
7. กองสขุ ศึกษา กรมสนับสนนุ บรกิ ารสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข
8. คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวทิ ยาลยั มหิดล
9. คณะแพทยศาสตร์ศิรริ าชพยาบาล มหาวทิ ยาลัยมหิดล
10. บริษัทบิ๊กเฟริ ์ส
11. ส�านกั งานพฒั นาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์จงั หวัดนนทบรุ ี
12. มลู นิธสิ ร้างความเขา้ ใจเรือ่ งสขุ ภาพผ้หู ญงิ
13. ราชวิทยาลยั สูตินรีแพทยแ์ ห่งประเทศไทย
14. โรงพยาบาลบ�ารุงราษฎร์ อนิ เตอร์เนชน่ั แนล
15. โรงเรียนกองทพั บกอุปถมั ภ์ ชา่ งกล ขส.ทบ.
16. โรงเรยี นวัดปากนา้� (พิบูลสงคราม)
17. โรงเรียนโยธินบรู ณะ 2
18. โรงเรยี นสวนกุหลาบวิทยาลยั
19. โรงเรียนสตรวี ทิ ยา 2
20. วิทยาลยั เทคโนโลยีพงษส์ วสั ดิ์
21. ศนู ย์วจิ ัยและพัฒนาเพศศาสตรศ์ กึ ษา จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย
22. สถาบันสขุ ภาพจิตเดก็ และวัยรุ่นราชนครนิ ทร์ กรมสขุ ภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข
23. สถาบันสุขภาพเดก็ แห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
24. สถาบนั แห่งชาตเิ พอ่ื การพัฒนาเดก็ และครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
25. สภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย
26. สมาคมพฒั นาประชากรและชมุ ชน
27. สมาคมวางแผนครอบครัวแหง่ ประเทศไทยในพระราชูปถมั ภ์สมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทราบรมราชชนนี
28. ส�านักการลกู เสอื ยวุ กาชาด และกจิ การนักเรียน กระทรวงศกึ ษาธิการ

165

ค¤ู่มèÁÙ ื×Íอ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÇÕีวÔµิตãใ¹น¹น¡ÑักàเÃรÂÕยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

29. ส�านกั งานกองทุนสนับสนนุ การสร้างเสรมิ สุขภาพ
30. ส�านักงานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
31. สา� นักงานปลัดกระทรวงวฒั นธรรม
32. ส�านักงานเลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร
33. สา� นักงานสง่ เสริมสวัสดภิ าพพิทกั ษ์เด็ก เยาวชน ผดู้ ้อยโอกาสและผสู้ งู อายุ กระทรวงการพัฒนา
สงั คมและความมัน่ คงของมนษุ ย ์
34. ส�านกั บรหิ ารงานการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
35. สา� นกั สง่ เสริมสขุ ภาพ กรมอนามยั
37. สา� นักอนามัยการเจรญิ พันธุ์ กรมอนามยั
38. องค์การแพธแห่งประเทศไทย

รำยละเอียดเนอื้ หำกำรเรยี นกำรสอนเพศศึกษำในนักเรยี นระดับชนั้ ตำ่ ง ๆ

หัวเร่อื ง ชัน้ ประถ(ปม.ศ4ึก-ษปำต.6อ)นปลำย ชั้นมธั (ยมม.1ศกึ- ษมำ.ต3)อนต้น ช(นั้ มม.4ัธย-มมศ.กึ6ษแำลตะอนปปวชล.ำ)ย
1. พฒั นาการ การเปลย่ี นแปลงทางดา้ นรา่ งกาย พฒั นาการทางเพศ / ฝันเปียก / โรคตดิ ต่อทางเพศสมั พันธ์ /
ทางเพศและ ของเดก็ ชายและเด็กหญิง / การมีประจา� เดอื น ความแตกตา่ งระหว่าง sex and
สขุ อนามัย การดแู ลรกั ษาความสะอาด และการตงั้ ครรภ์ love
ทางเพศ
2. พฤตกิ รรม การแสดงออกทางเพศท่ีเหมาะสม รูเ้ ท่าทันอารมณ์ทางเพศ / วิธี ความหลากหลายทางเพศ /
ทางเพศ / การแยกแยะ / การหลีกเล่ียง การจัดการอยา่ งเหมาะสม / เพศทางเลือก
การสัมผัสรา่ งกายทผ่ี ิดปกติ สถานการณแ์ ละพฤติกรรมเสี่ยง
ทางเพศ
3. ทกั ษะส่วน การป้องกนั การถกู ล่วงละเมิด ทักษะการปฎิเสธ / การเจรจา การตดั สินใจและแกไ้ ขปัญหา /
บุคคล ทางเพศ / การขอความช่วยเหลือ ต่อรอง / การป้องกนั การตง้ั ครรภ์ การตระหนักในการมเี พศ
สมั พนั ธท์ ี่รบั ผดิ ชอบ
4. สัมพันธภาพ สมั พันธภาพในครอบครวั / ความเชือ่ ทผ่ี ดิ ในเรอ่ื งเพศ / สมั พันธภาพระหวา่ งเพศ /
ระหวา่ งบคุ คล การส่อื สารเรื่องเพศ การเข้าใจความตอ้ งการของเพศ การเลือกคคู่ รอง
ตรงข้าม
5. สงั คมและ บทบาทหญงิ ชาย / การรเู้ ท่าทันส่ือ / การใชส้ อื่ ให้ กฎหมายที่ควรรู้ในเร่อื งเพศ
วฒั นธรรม การเหน็ คณุ คา่ ในตนเอง เกิดประโยชน์ การสร้างเป้าหมายให้ตนเอง

166

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ÀÒ¤¼¹Ç¡ ©.

รายนามทีป่ รึกษาและคณะผจู้ ดั ทำ�

ทป่ี รึกษา
• นายแพทยว์ ชิระ เพง็ จนั ทร ์
อธบิ ดีกรมอนามยั
• นายแพทย์ณัฐพร วงษศ์ ทุ ธภิ ากร รองอธบิ ดกี รมอนามยั
• นายแพทยย์ งยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานต์ิ ทป่ี รกึ ษา กรมสุขภาพจติ
• ผศ.นายแพทยพ์ นั ธศ์ กั ด์ิ ศุกระฤกษ์ ผู้อ�ำนวยการศนู ยส์ ุขภาพสตรี โรงพยาบาลบำ� รุงราษฎร์
อนิ เตอร์เนช่ันแนล / วทิ ยากรประจำ� รายการชูรักชูรส
สถานโี ทรทศั น์ไทยทวี สี ชี ่อง 3
• นายแพทย์วิวฒั น์ โรจนพิทยากร ผู้อ�ำนวยการศูนยน์ โยบายและการจัดการสุขภาพ
คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
• นายแพทย์กิตตพิ งศ์ แซ่เจง็ ผู้อ�ำนวยการส�ำนักอนามัยการเจรญิ พนั ธ์ุ กรมอนามัย
• นายแพทย์บญุ ฤทธิ์ สุขรัตน์ นายแพทย์ชำ� นาญการพเิ ศษ สำ� นักอนามยั การเจริญพันธ์ุ
กรมอนามยั
• นางสาวสริ ิมน วไิ ลรัตน์ ที่ปรกึ ษาส�ำนกั อนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย

คณะผูจ้ ัดท�ำ (ทีมงานสำ� นกั อนามยั การเจริญพนั ธ์ุ กรมอนามัย)
• ดร.ละมัย มัน่ คง • นางสาวสวุ พร ทวีสิทธิ์
• นางกอบกุล ไพศาลอชั พงษ์ • นางสาวพัชรวี รรณ เจนสาริกรณ์
• นางปตมิ า หริ ิสัจจะ • นางนารีรตั น์ ฉตั รนกุ ูล
• นายวัชรากร เรียบรอ้ ย • นายวรุฒ โยธา
• นางอรอมุ า ทางดี • วา่ ทรี่ ้อยตรีภัทรพงศ์ ชูเศษ
• นางสาวนฎาประไพ สาระ • นายภาณวุ ตั ร์ ศรีสุวรรณ
• นางสาวลดาวัลย์ จิตขาว • นางสาวอารรี ัตน์ จันทรล์ ำ� ภู
• นางจินตนา ประชา • นางสาวเสาวนยี ์ สทิ ธโน
• นางสาววรรณนี ร่อนแกว้ • นายอำ� พล มุง่ คิด
• นางสาวเจนจิรา อุ่นแกว้ • นางสาวสาลินี อ่นุ มี
• นางสางนภัทชา สมพงษ์ • นายพงษศ์ ักด์ิ เลศิ บรุ ษุ
• นายวรตุ กรเกษม • นายสรุ ัตน์ อารีมิตร
• นางสาวพิมลพรรณ ทรงมว่ ง • นางสกานตา ทรงม่วง

167

ค¤ูม่ÁèÙ ืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรÍè่อ×ื §งàเ¾พÈศÈศÖ¡กึ ÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÃÙรู ³ณÒา¡กÒาÃร

ภาคผนวก ช.

หน่วยงำนให้คำ� ปรกึ ษำแกว่ ัยรุ่น เร่ืองสขุ ภำพทำงเพศและอนำมยั วยั รุ่น

ช่ือหนว่ ยงำน ชอ่ งทำงตดิ ตอ่ (ในเวลำรำชกำร)
ส�านักอนามยั การเจรญิ พันธ ุ์ กรมอนามัย 0 2590 4168, 0 2590 4238, 0 2590 4265
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามยั ท ่ี 1 บางเขน กรุงเทพฯ 08 6655 1583
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพ ศูนย์อนามยั ท ่ี 2 สระบุร ี 0 3630 0830-32 ต่อ 154, 08 9826 8628
(Health Plaza วันจันทร-์ วันศกุ ร์
เวลา 10.00-20.00 น.
วันเสาร ์ เวลา 10.00-18.00 น.)
โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามัยที ่ 3 ชลบุร ี 08 7781 6071
โรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามัยที่ 4 ราชบุรี 0 3231 0368-71, 08 9204 8295, 08 1942 7936
โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพ ศูนย์อนามยั ท่ ี 5 นครราชสีมา 0 4430 5101
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพ ศนู ย์อนามยั ท่ ี 6 ขอนแกน่ 0 4324 3210, 08 7373 9990
โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพ ศนู ยอ์ นามยั ท ่ี 7 อุบลราชธานี 08 8595 5706
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนยอ์ นามัยท่ ี 8 นครสวรรค ์ 0 5632 5093-5 ต่อ 124, 127
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยท่ ี 10 เชียงใหม ่ 0 5327 6856 ต่อ 662
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพ ศูนยอ์ นามยั ท ี่ 11 นครศรธี รรมราช 0 7539 9460-4 ต่อ 117
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพ ศนู ย์อนามยั ท่ี 12 ยะลา 0 7321 6752
มูลนธิ ปิ วีณาหงสกุลเพือ่ เดก็ และสตรี 0 2577 0500-1, 0 2577 0496-8
สายดว่ นท้องไมพ่ รอ้ ม 1663
สายดว่ นกรมสขุ ภาพจติ 1323, 1667
สายดว่ นประชาบดี 1300
มูลนิธิผูห้ ญงิ 0 2433 5149, 0 2435 1246
สหทยั มูลนธิ ิ 0 2381 8834-6
สมาคมวางแผนครอบครวั แห่งประเทศไทยฯ (สวท) 0 2941 2320 ตอ่ 181
สวท เชียงใหม่ 0 5324 9406
สวท เชียงราย 0 5371 3090
สวท ภูเก็ต 0 7623 5348, 08 5585 9580
สวท หาดใหญ่ 0 7424 6343, 08 9468 4309
สมาคมพัฒนาประชากรและชุมชน (PDA) กรุงเทพฯ 0 2229 4611-28 ตอ่ 512
สมาคมพัฒนาประชากรและชมุ ชน สาขานครราชสีมา 0 4425 8100-1
สมาคมพัฒนาประชากรและชมุ ชน สาขาเชียงใหม่ 0 5327 7805-6

168

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

ช่ือหน่วยงำน ช่องทำงตดิ ต่อ (ในเวลำรำชกำร)
ศนู ย์พิทกั ษ์สทิ ธเิ ดก็ และสตร ี 0 2232 1336
มูลนธิ เิ ครอื ข่ายครอบครัว 0 2954 2346-7
คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลมิ พระเกยี รต ิ 0 2926 9999
โครงการก้าวยา่ งอย่างเข้าใจ (PATH) 0 2653 7563-5
ในกรณที ้องไม่พร้อม
บา้ นพักฉุกเฉนิ สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรี 0 2929 2222, 0 2566 2707
บา้ นพระคณุ มูลนธิ คิ ริสตจักรลเู ธอแรนในประเทศไทย 0 2759 1201, 0 2759 1238, 08 6600 5307
บา้ นสุขฤทัย คณะภคินีศรีชมุ บาล 0 2642 8949
มูลนิธิค้มุ ครองเด็ก 0 2538 6227, 0 2539 4041
มลู นธิ สิ ร้างสรรคเ์ ดก็ 0 2574 1381
มลู นธิ พิ ทิ กั ษ์สทิ ธิเด็ก 0 2412 1196

169

ค¤ู่มÙèÁืÍ×อ¡กÒาÃรàเÃรÂยÕี ¹น¡กÒาÃรÊสÍอ¹นàเÃรèÍอ่×ื §งàเ¾พÈศÈศ¡ÖึกÉษÒาáแÅลÐะ·ทÑ¡กั ÉษÐะªชÕÇีวµÔติ ãใ¹น¹นÑ¡ักàเÃรÕÂยี ¹นáแºบºบºบÙÃรู ³ณÒา¡กÒาÃร

170

Handbook for Integrated Sex Education and Life Skills

171

¤èÁÙ Í× ¡ÒÃàÃÂÕ ¹¡ÒÃÊ͹àÃèÍ× §à¾ÈÈ¡Ö ÉÒáÅз¡Ñ ÉЪÇÕ µÔ 㹹ѡàÃÂÕ ¹áºººÃÙ ³Ò¡ÒÃ