آسان خوان آیین دادرسی مدنی

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪256‬‬

‫ﻣﺎده‪:481‬‬

‫در ﻣﻮارد زﯾﺮ داوري از ﺑﯿﻦ ﻣﯽرود‪:‬‬

‫‪ -1‬ﺑﺎ ﺗﺮاﺿﯽ ﮐﺘﺒﯽ ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮا‪.‬‬

‫ﻓﻮت‬ ‫‪ -2‬ﺑﺎ‬
‫ﯾﺎ ﺣﺠﺮ‬
‫ﯾﮑﯽ از ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮا‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻫﺮﭼﻨﺪ در ﻗﺎﻧﻮن اﻟﺰاﻣﯽ ﺑﻪ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﺎﻣﻪ داوري ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺘﺒﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬وﻟﯽ اﻗﺎﻟﻪ آن‬
‫ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺘﺒﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬از دﯾﮕﺮ ﻣﻮارد زوال داوري‪ ،‬ﻣﻨﻘﻀﯽ ﺷﺪن ﻣﻮﺿﻮع داوري اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:482‬‬

‫ﻣﻮﺟﻪ‬ ‫راي داور ﺑﺎﯾﺪ‬
‫و ﻣﺪﻟّﻞ ﺑﻮده‬

‫و ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺎ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﻮﺟﺪ ﺣﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:483‬‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ داوران اﺧﺘﯿﺎر ﺻﻠﺢ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬

‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ دﻋﻮا را ﺑﺎ ﺻﻠﺢ ﺧﺎﺗﻤﻪ دﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺻﻠﺢ ﻧﺎﻣﻪاي ﮐﻪ ﺑﻪ اﻣﻀﺎي داوران رﺳﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌﺘﺒﺮ و ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮاء اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬داوران ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺻﻠﺢ و ﺳﺎزش ﺑﻪ اﺗﻔﺎق آرا ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪257 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:484‬‬

‫رﺳﯿﺪﮔﯽ‬ ‫داوران ﺑﺎﯾﺪ از ﺟﻠﺴﻪاي ﮐﻪ ﺑﺮاي‬
‫ﯾﺎ ﻣﺸﺎوره‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ در ﺟﻠﺴﻪ‬
‫ﯾﺎ ﺻﺪور راي‬
‫ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد ﻣﻄﻠﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﮔﺮ داور از‬

‫ﯾﺎ دادن رأي‬
‫ﯾﺎ اﻣﻀﺎي آن‬

‫اﻣﺘﻨﺎع ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬راﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ اﮐﺜﺮﯾﺖ ﺻﺎدر ﻣﯽﺷﻮد ﻣﻨﺎط اﻋﺘﺒﺎر اﺳﺖ‬
‫ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ در ﻗﺮارداد ﺗﺮﺗﯿﺐ دﯾﮕﺮي ﻣﻘﺮر ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﺮگ راي ﻗﯿﺪ ﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﺗﻮﺳﻂ داوران ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺟﻠﺴﻪ‬
‫و ﻧﺤﻮه رﺳﯿﺪﮔﯽ‬

‫و دﻋﻮت ﺑﺮاي ﺣﻀﻮر در ﺟﻠﺴﻪ‪،‬‬

‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ارﺟﺎع اﻣﺮ ﺑﻪ داوري از ﻃﺮﯾﻖ دادﮔﺎه ﺑﻮده‪،‬‬
‫دﻋﻮت ﺑﻪ ﺣﻀﻮر در ﺟﻠﺴﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﺧﻄﺎرﯾﻪ دﻓﺘﺮ دادﮔﺎه ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪258‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪:‬‬

‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﺮارداد ﻣﻠﺰم ﺷﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ در ﺻﻮرت ﺑﺮوز اﺧﺘﻼف ﺑﯿﻦ‬
‫آﻧﺎن ﺷﺨﺺ ﯾﺎ اﺷﺨﺎص ﻣﻌﯿﻨﯽ داوري ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‬

‫اﮔﺮ ﻣﺪت داوري ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺪت آن ﺳﻪ )‪ (3‬ﻣﺎه‬
‫و اﺑﺘﺪا آن از روزي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم داوري ﺑﻪ داور ﯾﺎ ﺗﻤﺎم داوران‬

‫اﺑﻼغ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫اﯾﻦ ﻣﺪت ﺑﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻤﺪﯾﺪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﻬﻠﺖ داوري ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻮاﻓﻘﺘﻨﺎﻣﻪ داوري اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرت ﺳﮑﻮت ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﺎﻣﻪ در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص‪،‬‬
‫ﻣﻬﻠﺖ داوري ﺳﻪ ﻣﺎه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:485‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ در ﻗﺮارداد داوري ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮاي اﺑﻼغ راي داوري ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻧﮑﺮده‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬داور ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ راي ﺧﻮد را ﺑﻪ‬

‫ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫دﻓﺘﺮ دادﮔﺎه ارﺟﺎع ﮐﻨﻨﺪه دﻋﻮا ﺑﻪ داور‬
‫ﯾﺎ دادﮔﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺻﻼﺣﺖ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ اﺻﻞ دﻋﻮا را دارد‬

‫دﻓﺘﺮ دادﮔﺎه اﺻﻞ راي را ﺑﺎﯾﮕﺎﻧﯽ ﻧﻤﻮده‬
‫و روﻧﻮﺷﺖ ﮔﻮاﻫﯽ ﺷﺪه آن را ﺑﻪ دﺳﺘﻮر دادﮔﺎه ﺑﺮاي اﺻﺤﺎب دﻋﻮا ارﺳﺎل ﻣﯽدارد‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﺑﻼغ راي داور ﺗﻮﺳﻂ دﻓﺘﺮ دادﮔﺎه‪ ،‬ﺗﺎﺑﻊ ﻗﻮاﻋﺪ اﺑﻼغ اوراق ﻗﻀﺎﯾﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل در ﺻﻮرت‬
‫ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﮑﺎن ﺑﻮدن ﯾﮑﯽ از ﻃﺮﻓﯿﻦ اﺧﺘﻼف‪ ،‬اﺑﻼغ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺸﺮ آﮔﻬﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪259 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:486‬‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﻃﺮﻓﯿﻦ‪ ،‬راي داور را ﺑﻪ اﺗﻔﺎق ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ و ﺑﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ از آن را رد ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬
‫آن راي در ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺮدود ﺑﻼاﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:487‬‬
‫ﺗﺼﺤﯿﺢ راي داوري در ﺣﺪود ﻣﺎده )‪ (309‬اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن‬
‫ﻗﺒﻞ از اﻧﻘﻀﺎي ﻣﺪت داوري راﺳ ًﺎ ﺑﺎ داور ﯾﺎ داوران اﺳﺖ‬
‫و ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎي آن ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﻬﻠﺖ اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ راي داور‪ ،‬ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﯾﺎ‬
‫ﯾﮑﯽ از آﻧﺎن ﺑﺎ داور ﯾﺎ داوران ﺻﺎدر ﮐﻨﻨﺪه راي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫داور ﯾﺎ داوران ﻣﮑﻠﻔﻨﺪ ﻇﺮف ﺑﯿﺴﺖ )‪ (20‬روز از ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﺗﺼﺤﯿﺢ راي اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ‬
‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬راي ﺗﺼﺤﯿﺤﯽ ﺑﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ اﺑﻼغ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫در اﯾﻦ ﺻﻮرت رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ اﻋﺘﺮاض در دادﮔﺎه ﺗﺎ اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ داور ﯾﺎ اﻧﻘﻀﺎي ﻣﺪت ﯾﺎد ﺷﺪه‬
‫ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:488‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺤﮑﻮمﻋﻠﯿﻪ ﺗﺎ ﺑﯿﺴﺖ )‪ (20‬روز از اﺑﻼغ‪ ،‬راي داور را اﺟﺮا ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ‪،‬‬

‫دادﮔﺎه ارﺟﺎع ﮐﻨﻨﺪه دﻋﻮا ﺑﻪ داوري‬
‫و ﯾﺎ دادﮔﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺻﻼﺣﺖ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ اﺻﻞ دﻋﻮا را دارد‬
‫ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻃﺮف ذيﻧﻔﻊ ﻃﺒﻖ راي داور ﺑﺮگ اﺟﺮاﯾﯽ ﺻﺎدر ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫اﺟﺮاي راي ﺑﺮاﺑﺮﻣﻘﺮرات ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪260‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬در ﺻﻮرت ﻋﺪم اﺟﺮاء راي داور از ﺳﻮي ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬اﺟﺮاي راي داور ﺗﺎﺑﻊ ﻗﺎﻧﻮن اﺟﺮاي اﺣﮑﺎم‬
‫ﻣﺪﻧﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:489‬‬

‫رأي داوري در ﻣﻮارد زﯾﺮ ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺟﺮاﯾﯽ ﻧﺪارد ‪:‬‬
‫‪ -1‬رأي ﺻﺎدره ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺎ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﻮﺟﺪ ﺣﻖ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ -2‬داور ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻄﻠﺒﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮع داوري ﻧﺒﻮده رأي ﺻﺎدر ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -3‬داور ﺧﺎرج از ﺣﺪود اﺧﺘﯿﺎر ﺧﻮد رأي ﺻﺎدر ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در اﯾـﻦ ﺻـﻮرت ﻓﻘـﻂ آن ﻗﺴـﻤﺖ از‬

‫رأي ﮐﻪ ﺧﺎرج از اﺧﺘﯿﺎرات داور اﺳﺖ اﺑﻄﺎل ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬
‫‪ -4‬رأي داور ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎي ﻣﺪت داوري ﺻﺎدر و ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -5‬رأي داور ﺑﺎ آﻧﭽﻪ در دﻓﺘﺮ اﻣﻼك ﯾﺎ ﺑﯿﻦ اﺻﺤﺎب دﻋـﻮا در دﻓﺘـﺮ اﺳـﻨﺎد رﺳـﻤﯽ ﺛﺒـﺖ ﺷـﺪه و‬

‫داراي اﻋﺘﺒﺎر ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ اﺳﺖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -6‬رأي ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ داوراﻧﯽ ﺻﺎدر ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺠﺎز ﺑﻪ ﺻﺪور رأي ﻧﺒﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ -7‬ﻗﺮارداد رﺟﻮع ﺑﻪ داوري ﺑﯽاﻋﺘﺒﺎر ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﺟﻬﺎت اﺑﻄﺎل رأي ﮐﻪ در ﻣﺎده ﻓﻮق ذﮐﺮ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺼﺮياﻧﺪ و دادﮔﺎه ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﺟﻬﺎﺗﯽ‬
‫ﻏﯿﺮ از ﺟﻬﺎت ﻣﺬﮐﻮر‪ ،‬راي داور را ﺑﺎﻃﻞ ﺑﺪاﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﻨﻈﻮر از ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﻮﺟﺪ ﺣﻖ‪ ،‬ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺎﻫﻮي اﻣﺮي اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:490‬‬

‫در ﻣﻮرد ﻣﺎده ﻓﻮق ﻫﺮﯾﮏ از ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻇﺮف ﺑﯿﺴـﺖ )‪ (20‬روز ﺑﻌـﺪ از اﺑـﻼغ رأي داور از‬
‫دادﮔﺎﻫﯽ ﮐﻪ دﻋﻮا را ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﮐﺮده ﯾﺎ دادﮔﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺻﻼﺣﯿﺖ رﺳـﯿﺪﮔﯽ ﺑـﻪ اﺻـﻞ دﻋـﻮا را‬
‫دارد‪ ،‬ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﺑﻄﻼن رأي داوري را ﺑﺨﻮاﻫﺪ در اﯾﻦ ﺻـﻮرت دادﮔـﺎه ﻣﮑﻠـﻒ اﺳـﺖ ﺑـﻪ درﺧﻮاﺳـﺖ‬
‫رﺳﯿﺪﮔﯽ ﮐﺮده‪ ،‬ﻫﺮﮔﺎه رأي از ﻣﻮارد ﻣﺬﮐﻮر در ﻣﺎده ﻓـﻮق ﺑﺎﺷـﺪ ﺣﮑـﻢ ﺑـﻪ ﺑﻄـﻼن آن دﻫـﺪ و ﺗـﺎ‬

‫رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ اﺻﻞ دﻋﻮا و ﻗﻄﻌﯽ ﺷﺪن ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﺑﻄﻼن‪ ،‬رأي داور ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪261 ¤‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪:‬‬
‫ﻣﻬﻠﺖ ﯾﺎد ﺷﺪه در اﯾﻦ ﻣﺎده و ﻣﺎده )‪ (488‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﯿﻢ ﺧﺎرج از ﮐﺸﻮر ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ‬
‫دو ﻣﺎه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﺮوع ﻣﻬﻠﺖﻫﺎي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه در اﯾﻦ ﻣﺎده و ﻣﺎده )‪ (488‬ﺑـﺮاي اﺷﺨﺎﺻـﯽ ﮐـﻪ‬
‫داراي ﻋﺬر ﻣﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح ﻣﻨﺪرج در ﻣﺎده )‪ (306‬اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن و ﺗﺒﺼﺮه )‪ (1‬آن ﺑﻮدهاﻧﺪ ﭘﺲ از رﻓـﻊ‬

‫ﻋﺬر اﺣﺘﺴﺎب ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:491‬‬
‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺻﻞ دﻋﻮا در دادﮔﺎه ﻣﻄﺮح ﺑﻮده و از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺑﻪ داوري ارﺟﺎع ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرت‬

‫اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ راي داور‬
‫و ﺻﺪور ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﺑﻄﻼن آن‪،‬‬
‫رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ دﻋﻮا ﺗﺎ ﻗﻄﻌﯽ ﺷﺪن ﺣﮑﻢ ﺑﻄﻼن راي داور ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪:‬‬

‫ارﺟﺎع اﻣﺮ ﺑﻪ داوري از ﻃﺮﯾﻖ دادﮔﺎه ﻧﺒﻮده‬ ‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ‬

‫و راي داور ﺑﺎﻃﻞ ﮔﺮدد‪،‬‬

‫رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ دﻋﻮا در دادﮔﺎه ﺑﺎ ﺗﻘﺪﯾﻢ دادﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:492‬‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ درﺧﻮاﺳﺖ اﺑﻄﺎل راي داور ﺧﺎرج از ﻣﻮﻋﺪ ﻣﻘﺮر ﺑﺎﺷﺪ‬
‫دادﮔﺎه ﻗﺮار رد دادﺧﻮاﺳﺖ را ﺻﺎدر ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬
‫اﯾﻦ ﻗﺮار ﻗﻄﻌﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪262‬‬

‫ﻣﺎده ‪:493‬‬

‫اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ راي داور ﻣﺎﻧﻊ اﺟﺮاي آن ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬
‫ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ دﻻﯾﻞ اﻋﺘﺮاض ﻗﻮي ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫در اﯾﻦ ﺻﻮرت دادﮔﺎه ﻗﺮار‬

‫ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ اﻋﺘﺮاض‬ ‫آن را ﺗﺎ‬ ‫ﺗﻮﻗﻒ‬
‫و ﺻﺪور ﺣﮑﻢ ﻗﻄﻌﯽ‬ ‫ﻣﻨﻊ اﺟﺮاي‬

‫ﺻﺎدر ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ و در ﺻﻮرت اﻗﺘﻀﺎء ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﯿﺰ از ﻣﻌﺘﺮض اﺧﺬ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﺘﻦ ﻣﺎده ‪ 493‬ق‪.‬آ‪.‬د‪.‬م ﮐﻪ از ﺳﻮي روزﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﯽ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ داراي اﺷﺘﺒﺎه ﺗﺎﯾﭙﯽ اﺳﺖ و‬
‫ﺷﮑﻞ ﺻﺤﯿﺢ آن »‪ ...‬ﻗﺮار ﺗﻮﻗﻒ ﯾﺎ ﻣﻨﻊ اﺟﺮاي ‪ «...‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬درﺧﻮاﺳﺖ اﺑﻄﺎل راي داور‪ ،‬داراي اﺛﺮ ﺗﻌﻠﯿﻘﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ دﻻﯾﻞ اﻋﺘﺮاض ﻗﻮي ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﺧﺬ ﺗﺄﻣﯿﻦ از ﻣﻌﺘﺮض اﻟﺰاﻣﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﺻﻼﺣﺪﯾﺪ ﻗﺎﺿﯽ اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻧﻘﺪ‬

‫ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻧﻘﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬درﺧﻮاﺳﺖ اﺑﻄﺎل راي داور‪ ،‬داراي اﺛﺮ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬زﯾﺮا دادﮔﺎه در ﺻﻮرت اﺑﻄﺎل راي داوري‪ ،‬ﺧﻮد‬

‫وارد رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﻤﯽﺷﻮد و اﻗﺪام ﺑﻪ ﺻﺪور راي ﻣﻘﺘﻀﯽ ﻧﻤﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:494‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ دﻋﻮا در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻓﺮﺟﺎﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و‬

‫ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﺗﻘﺎﺿﺎي ارﺟﺎع اﻣﺮ ﺑﻪ داوري را ﺑﻨﻤﺎﯾﻨﺪ‬

‫ﯾﺎ ﻣﻮرد از ﻣﻮارد ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺷﻮد‪،‬‬

‫دﯾﻮان ﻋﺎﻟﯽ ﮐﺸﻮر ﭘﺮوﻧﺪه را ﺑﺮاي ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﺑﻪ دادﮔﺎه ﺻﺎدر ﮐﻨﻨﺪه راي‬
‫ﻓﺮﺟﺎم ﺧﻮاﺳﺘﻪ ارﺳﺎل ﻣﯽدارد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪263 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:495‬‬

‫ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮا‬ ‫راي داور ﻓﻘﻂ درﺑﺎره‬
‫و اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ دﺧﺎﻟﺖ و ﺷﺮﮐﺖ در ﺗﻌﯿﯿﻦ داور داﺷﺘﻪاﻧﺪ‬

‫و ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم آﻧﺎن‬
‫ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺷﺨﺎص دﯾﮕﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮي ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:496‬‬

‫دﻋﺎوي زﯾﺮ ﻗﺎﺑﻞ ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﻧﯿﺴﺖ‪:‬‬

‫‪ - 1‬دﻋﻮاي ورﺷﮑﺴﺘﮕﯽ‪.‬‬

‫اﺻﻞ ﻧﮑﺎح و ﻓﺴﺦ آن‪،‬‬ ‫‪ - 2‬دﻋﺎوي راﺟﻊ ﺑﻪ‬

‫ﻃﻼق‬

‫و ﻧﺴﺐ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﺟﺮم‪ ،‬ﺣﺘﯽ ﺟﺮاﯾﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﮔﺬﺷﺖ ﻗﺎﺑﻞ ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﺿﺮر و زﯾﺎن ﻧﺎﺷﯽ از‬
‫ﺟﺮم ﻗﺎﺑﻞ ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻣﻮر ﺣﺴﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ارﺟﺎع ﺑﻪ داوري ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:497‬‬
‫ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻖاﻟﺰﺣﻤﻪ داوران ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﻃﺮﻓﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ آن ﮐﻪ در ﻗـﺮارداد داوري ﺗﺮﺗﯿـﺐ دﯾﮕـﺮي‬

‫ﻣﻘﺮر ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:498‬‬
‫ﻣﯿﺰان ﺣﻖاﻟﺰﺣﻤﻪ داوري ﺑﺮاﺳﺎس آﯾـﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪاي اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻫـﺮ ﺳـﻪ ﺳـﺎل ﯾﮑﺒـﺎر ﺗﻮﺳـﻂ وزﯾـﺮ‬

‫دادﮔﺴﺘﺮي ﺗﻬﯿﻪ و ﺑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺐ رﯾﯿﺲ ﻗﻮه ﻗﻀﺎﯾﯿﻪ ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪264‬‬

‫ﻣﺎده ‪:499‬‬
‫درﺻﻮرت ﺗﻌﺪد داور‪ ،‬ﺣﻖاﻟﺰﺣﻤﻪ ﺑﺎﻟﺴﻮﯾ‪‬ﻪ ﺑﯿﻦ آﻧﺎن ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:500‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﯿﻦ داور و اﺻﺤﺎب دﻋﻮا ﻗﺮاردادي در ﺧﺼﻮص ﻣﯿﺰان ﺣﻖاﻟﺰﺣﻤﻪ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﺑـﺮ‬
‫ﻗﺮارداد ﻋﻤﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:501‬‬

‫ﻫﺮﮔﺎه در اﺛﺮ ﺗﺪﻟﯿﺲ‪ ،‬ﺗﻘﻠﺐ ﯾﺎ ﺗﻘﺼﯿﺮ در اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ داوران ﺿـﺮر ﻣـﺎﻟﯽ ﻣﺘﻮﺟـﻪ ﯾـﮏ ﻃـﺮف ﯾـﺎ‬
‫ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮا ﮔﺮدد‪ ،‬داوران ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻮازﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﺴﺆول ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت وارده ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪265 ¤‬‬

‫ﺑﺎب ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ و اﻋﺴﺎر‬

‫ﻓﺼﻞ اول‪ :‬ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ‬

‫ﻣﺎده ‪:502‬‬
‫ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ‪:‬‬
‫‪ -1‬ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮﮔﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ دادﮔﺎه ﺗﻘﺪﯾﻢ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫‪ -2‬ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻗﺮارﻫﺎ و اﺣﮑﺎم دادﮔﺎه‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:503‬‬
‫ﻫﺰﯾﻨﻪ دادﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺘﺒﯽ ﯾﺎ ﺷﻔﺎﻫﯽ اﻋﻢ از دادﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺪوي و اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ ﺣﮑﻢ ﻏﯿﺎﺑﯽ و ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ و‬
‫ورود و ﺟﻠﺐ ﺛﺎﻟﺚ و اﻋﺘﺮاض ﺷﺨﺺ ﺛﺎﻟﺚ و دادﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ و ﻓﺮﺟﺎم و اﻋﺎده دادرﺳﯽ و‬
‫ﻫﺰﯾﻨﻪ وﮐﺎﻟﺘﻨﺎﻣﻪ و ﺑﺮﮔﻬﺎي اﺟﺮاﯾﯽ و ﻏﯿﺮه ﻫﻤﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﺎده )‪ (3‬ﻗﺎﻧﻮن وﺻﻮل ﺑﺮﺧﯽ از‬
‫درآﻣﺪﻫﺎي دوﻟﺖ و ﻣﺼﺮف آن در ﻣﻮارد ﻣﻌﯿ‪‬ﻦ ‪ -‬ﻣﺼﻮب ‪ -1373‬و ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه‬

‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻟﺼﺎق و اﺑﻄﺎل ﺗﻤﺒﺮ و ﯾﺎ وارﯾﺰ وﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﺧﺰاﻧﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪266‬‬

‫ﻓﺼﻞ دوم‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ‬

‫ﻣﺎده ‪:504‬‬

‫ﻣﻌﺴﺮ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ‬

‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﻗﺖ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﺄدﯾﻪ آن ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﺪم ﮐﻔﺎﯾﺖ داراﯾﯽ‬
‫ﯾﺎ ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﻣﺎل ﺧﻮد‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ -1 :‬اﻋﺴﺎر از ﺗﺎدﯾﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ‪ -2‬اﻋﺴﺎر از ﺗﺎدﯾﻪ ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ‬

‫ﻣﺎده ‪:505‬‬

‫ادﻋﺎي اﻋﺴﺎر از ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﺿﻤﻦ درﺧﻮاﺳﺖ‬

‫ﻣﻄﺮح ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ‬
‫ﯾﺎ ﺗﺠﺪدﻧﻈﺮ‬

‫ﯾﺎ ﻓﺮﺟﺎم‬

‫ﻃﺮح اﯾﻦ ادﻋﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ دادﺧﻮاﺳﺖ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﯽ‬ ‫اﻇﻬﺎرﻧﻈﺮ در ﻣﻮرد اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ‬

‫و ﯾﺎ ﻓﺮﺟﺎمﺧﻮاﻫﯽ‬

‫ﺑﺎ دادﮔﺎﻫﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ راي ﻣﻮرد درﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺠﺪدﻧﻈﺮ و ﯾﺎ ﻓﺮﺟﺎم را ﺻﺎدر ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺪوي‪ ،‬در ﺻﻼﺣﯿﺖ دادﮔﺎه ﺑﺪوي ﺻﺎﻟﺢ ﺑﺮاي رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ‬
‫اﺻﻞ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪267 ¤‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ‪ ،‬در ﺻﻼﺣﯿﺖ دادﮔﺎه ﺑﺪوي ﺻﺎدر ﮐﻨﻨﺪه راي‬
‫ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻓﺮﺟﺎم‪ ،‬در ﺻﻼﺣﯿﺖ دادﮔﺎه ﺻﺎدرﮐﻨﻨﺪه راي ﻓﺮﺟﺎم‬
‫ﺧﻮاﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ دادﮔﺎه ﺑﺪوي ﯾﺎ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ واﺧﻮاﻫﯽ‪ ،‬اﻋﺘﺮاض ﺛﺎﻟﺚ و اﻋﺎده دادرﺳﯽ در ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻫﻤﺎن دادﮔﺎه‬
‫رﺳﯿﺪﮔﯽ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﻪ واﺧﻮاﻫﯽ‪ ،‬اﻋﺎده دادرﺳﯽ ﯾﺎ اﻋﺘﺮاض ﺛﺎﻟﺚ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﻋﺴﺎر از ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ‪ ،‬در ﺻﻼﺣﯿﺖ دادﮔﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﺘﺪاﺋ ًﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع رﺳﯿﺪﮔﯽ ﮐﺮده ﯾﺎ‬
‫ﺻﻼﺣﯿﺖ رﺳﯿﺪﮔﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ) .‬ﯾﻌﻨﯽ در ﺻﻼﺣﯿﺖ دادﮔﺎه ﺑﺪوي اﺳﺖ(‬

‫ﻣﺎده ‪:506‬‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ دﻟﯿﻞ اﻋﺴﺎر ﺷﻬﺎدت ﺷﻬﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻬﺎدت ﮐﺘﺒﯽ ﺣﺪاﻗﻞ دو ﻧﻔﺮ از‬
‫اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ از وﺿﻌﯿﺖ‬

‫او ﻣﻄﻠﻊ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ دادﺧﻮاﺳﺖ ﺿﻤﯿﻤﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺎﻟﯽ‬
‫و زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ‬

‫ﻣﺸﺨﺼﺎت‬ ‫در ﺷﻬﺎدت ﻧﺎﻣﻪ‪،‬‬

‫و ﺷﻐﻞ‬

‫و وﺳﯿﻠﻪ اﻣﺮار ﻣﻌﺎش‬

‫ﻣﺪﻋﯽ اﻋﺴﺎر و ﻋﺪم ﺗﻤﮑﻦ ﻣﺎﻟﯽ او ﺑﺮاي ﺗﺄدﯾﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﺑﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺒﻠﻎ آن‬
‫ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه و ﺷﻬﻮد‬

‫ﺧﻮد را ﺑﻄﻮر روﺷﻦ ذﮐﺮ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﺸﺎء اﻃﻼﻋﺎت‬
‫و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻣﻞ‬

‫و اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪268‬‬

‫ﻣﺎده ‪:507‬‬
‫ﻣﺪﯾﺮ دﻓﺘﺮ ﻇﺮف دو )‪ (2‬روز از ﺗﺎرﯾﺦ وﺻﻮل دادﺧﻮاﺳﺖ اﻋﺴﺎر‪ ،‬ﭘﺮوﻧﺪه را ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺿﯽ دادﮔﺎه‬

‫ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﻀﻮر ﺷﻬﻮد را در ﺟﻠﺴﻪ دادرﺳﯽ ﻻزم ﺑﺪاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﻋﯽ اﻋﺴﺎر اﺧﻄﺎر ﺷﻮد ﮐﻪ‬
‫در روز ﻣﻘﺮر ﺷﻬﻮد ﺧﻮد را ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻧﺴﺨﻪ دﯾﮕﺮ دادﺧﻮاﺳﺖ را ﺑﺮاي ﻃﺮف دﻋﻮاي اﺻﻠﯽ ارﺳﺎل‬ ‫ﻣﺪﯾﺮ دﻓﺘﺮ‬
‫و در ﺿﻤﻦ روز ﺟﻠﺴﻪ دادرﺳﯽ را ﺗﻌﯿﯿﻦ‬
‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫و اﺑﻼغ‬

‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺣﮑﻢ ﺻﺎدره در ﺧﺼﻮص اﻋﺴﺎر ﺣﻀﻮري ﻣﺤﺴﻮب اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬دﻋﺎوي اﻋﺴﺎر )اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ و ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ( ﻣﻄﺎﺑﻖ راي وﺣﺪت روﯾﻪ ﺷﻤﺎره ‪ 622‬ﻣﻮرخ‬
‫‪ 1382/7/29‬از دﻋﺎوي ﻏﯿﺮﻣﺎﻟﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬راي ﺻﺎدره ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﻋﺴﺎر ﯾﺎ ﻋﺪم اﻋﺴﺎر‪ ،‬از اﻋﺘﺒﺎر اﻣﺮ ﻣﺨﺘﻮﻣﻪ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬آراي ﺻﺎدره در ﺧﺼﻮص اﻋﺴﺎر‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻮدن‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬آراء ﺻﺎدره در ﺧﺼﻮص اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻗﺎﻧﻮن ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺣﻀﻮرياﻧﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ‬

‫ﻗﺎﺑﻞ واﺧﻮاﻫﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:508‬‬

‫ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاي ﻫﺮ دﻋﻮا ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﻮد‬

‫وﻟﯽ ﻣﻌﺴﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﻤﺎن دﻋﻮا از ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﺛﺒﺎت اﻋﺴﺎر از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ دﻋﺎوي اﺻﻠﯽ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ دﻋﺎوي ﻃﺎري‪ ،‬ﻣﺜﻞ‬
‫ﺟﻠﺐ ﺛﺎﻟﺚ‪ ،‬ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎً ﻃﺮح ﺷﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:509‬‬
‫در ﻣﻮرد دﻋﺎوي ﻣﺘﻌﺪدي ﮐﻪ ﻣﺪﻋﯽ اﻋﺴﺎر ﺑﺮ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻫﻤﺰﻣﺎن اﻗﺎﻣﻪ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺣﮑـﻢ اﻋﺴـﺎري ﮐـﻪ‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪269 ¤‬‬

‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از دﻋﺎوي ﺻﺎدر ﺷﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻘﯿﻪ دﻋﺎوي ﻧﯿﺰ ﻣﺆﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:510‬‬

‫اﮔﺮ ﻣﻌﺴﺮ ﻓﻮت ﺷﻮد‪ ،‬ورﺛﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﺣﮑﻢ اﻋﺴﺎر ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﻮرث اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪،‬‬
‫ﻟﮑﻦ ﻓﻮت ﻣﻮرث در ﻫﺮ ﯾﮏ از دادرﺳﯿﻬﺎي‬

‫ﻣﺎﻧﻊ ﺟﺮﯾﺎن دادرﺳﯽ در آن ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ‬ ‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ‬
‫از ورﺛﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻣﮕﺮآن ﮐﻪ ورﺛﻪ ﻧﯿﺰ اﻋﺴﺎر ﺧﻮد را‬ ‫و ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ‬
‫ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬
‫ﯾﺎ ﻓﺮﺟﺎم‬

‫در دﻋﻮاي اﺻﻠﯽ ﻣﺤﮑﻮمﻟﻪ واﻗﻊ ﺷﻮد‬ ‫ﻣﺎده‪:511‬‬
‫و از اﻋﺴﺎر ﺧﺎرج ﮔﺮدد‪،‬‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺪﻋﯽ اﻋﺴﺎر‬

‫ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ از او درﯾﺎﻓﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:512‬‬
‫از ﺗﺎﺟﺮ‪ ،‬دادﺧﻮاﺳﺖ اﻋﺴﺎر ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺗﺎﺟﺮي ﮐﻪ ﻣﺪﻋﯽ اﻋﺴﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‬
‫ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻘﺮرات ﻗﺎﻧﻮن ﺗﺠﺎرت دادﺧﻮاﺳﺖ ورﺷﮑﺴﺘﮕﯽ دﻫﺪ‪.‬‬

‫ﮐﺴﺒﻪ ﺟﺰء ﻣﺸﻤﻮل اﯾﻦ ﻣﺎده ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪270‬‬

‫ﻣﺎده ‪:513‬‬

‫ﭘﺲ از اﺛﺒﺎت اﻋﺴﺎر‪ ،‬ﻣﻌﺴﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺰاﯾﺎي زﯾﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ ‪:‬‬
‫‪ -1‬ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ ﻣﻮﻗﺖ از ﺗﺄدﯾﻪ ﺗﻤﺎم ﯾﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ در ﻣﻮرد دﻋﻮاﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ از‬

‫ﻫﺰﯾﻨﻪ آن ادﻋﺎي اﻋﺴﺎر ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -2‬ﺣﻖ داﺷﺘﻦ وﮐﯿﻞ ﻣﻌﺎﺿﺪﺗﯽ و ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ ﻣﻮﻗﺖ از ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻖاﻟﻮﮐﺎﻟﻪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﺷﺨﺺ ﻣﻌﺴﺮ‪ ،‬از ﺗﻮدﯾﻊ ﺧﺴﺎرت اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﺑﺮاي ﺻﺪور ﻗﺮار ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﯾﺎ دﺳﺘﻮر ﻣﻮﻗﺖ و‬
‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ﺳﭙﺮدن ﺗﺄﻣﯿﻦ دﻋﻮي واﻫﯽ ﯾﺎ ﺗﺄﻣﯿﻦ اﺗﺒﺎع ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ ﻣﻌﺎف ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:514‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﻌﺴﺮ ﺑﻪ ﺗﺄدﯾﻪ ﺗﻤﺎم ﯾﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ ﻣﺘﻤﮑﻦ ﮔﺮدد‪ ،‬ﻣﻠﺰم ﺑﻪ ﺗﺄدﯾـﻪ آن ﺧﻮاﻫـﺪ‬
‫ﺑﻮد ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﮔﺮ ﺑﺎ درآﻣﺪﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺗﻤﺎم ﯾﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ را ﺑﭙﺮدازد دادﮔﺎه ﺑـﺎ‬
‫در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ و ﻣﯿﺰان درآﻣﺪ وي و ﻫﺰﯾﻨﻪﻫـﺎي ﺿـﺮوري زﻧـﺪﮔﯽ‪ ،‬ﻣﻘـﺪار و‬

‫ﻣﺪت ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪271 ¤‬‬

‫ﺑﺎب ﻧﻬﻢ‪ :‬ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺧﺴﺎرت و اﺟﺒﺎر ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻬﺪ‬

‫ﻓﺼﻞ اول‪ :‬ﮐﻠﯿﺎت‬

‫ﻣﺎده ‪:515‬‬

‫ﺿﻤﻦ ﺗﻘﺪﯾﻢ دادﺧﻮاﺳﺖ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺎن ﺣﻖ دارد‬
‫ﯾﺎ در اﺛﻨﺎي دادرﺳﯽ‬
‫ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت ﻧﺎﺷﯽ از‬

‫و ﯾﺎ ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ‬

‫دادرﺳﯽ‬

‫ﯾﺎ ﺗﺎﺧﯿﺮ اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻬﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻘﺼﯿﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬

‫ﯾﺎ ﻋﺪم اﻧﺠﺎم آن را‬ ‫ﺑﻪ وي وارد‬ ‫اداء ﺣﻖ‬
‫ﺷﺪه‬ ‫ﯾﺎ اﻣﺘﻨﺎع از آن‬

‫ﯾﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪،‬‬

‫ﻋﺪم ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺧﻮاﺳﺘﻪ‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺟﺮتاﻟﻤﺜﻞ را ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ‬

‫از ﺑﺎب‬

‫ﯾﺎ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺗﺴﻠﯿﻢ آن‬

‫اﺗﻼف‬ ‫از ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬
‫و ﺗﺴﺒﯿﺐ‬

‫ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺧﺴﺎراﺗﯽ را ﮐﻪ ﻋﻤﺪ ًا ازﻃﺮف ﺧﻮاﻫﺎن ﺑﺎ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﺤﻖ ﺑﻮدن در دادرﺳﯽ‬
‫ﺑﻪ او وارد ﺷﺪه از ﺧﻮاﻫﺎن ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪272‬‬

‫دادﮔﺎه در ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه ﻣﯿﺰان ﺧﺴﺎرات را ﭘﺲ از رﺳﯿﺪﮔﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﮐﺮده و‬

‫ﻣﺤﮑﻮمﻋﻠﯿﻪ را ﺑﻪ ﺗﺄدﯾﻪ ﺧﺴﺎرت‬ ‫ﺿﻤﻦ ﺣﮑﻢ راﺟﻊ ﺑﻪ اﺻﻞ دﻋﻮا‬
‫ﻣﻠﺰم ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﮑﻢ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻗﺮارداد ﺧﺎﺻﯽ راﺟﻊ ﺑﻪ ﺧﺴﺎرت ﺑﯿﻦ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﺮارداد رﻓﺘﺎر‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪:1‬‬

‫در ﻏﯿﺮ ﻣﻮاردي ﮐﻪ دﻋﻮاي ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺧﺴﺎرت‬

‫ﻣﻄﺮح ﺷﻮد ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺧﺴﺎرتﻫﺎي ﻣﻮﺿﻮع اﯾﻦ ﻣﺎده‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻼً‬
‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺗﻘﺪﯾﻢ دادﺧﻮاﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﺑﻌﺪ از ﺧﺘﻢ دادرﺳﯽ‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪:2‬‬

‫ﺧﺴﺎرت ﻧﺎﺷﯽ از ﻋﺪماﻟﻨﻔﻊ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﯿﺴﺖ‬
‫و ﺧﺴﺎرت ﺗﺎﺧﯿﺮ ﺗﺄدﯾﻪ در ﻣﻮارد ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﺧﺴﺎراﺗﯽ ﮐﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺧﻮاﻫﺎن ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﺧﺴﺎرات دادرﺳﯽ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﻨﻈﻮر ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ از ﻋﺪم اﻟﻨﻔﻊ‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺤﺘﻤﻞاﻟﺤﺼﻮل اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺤﺘﻤﻞ اﻟﺤﺼﻮل‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺎدي اﻣﻮر ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﯽ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﺧﺴﺎرات ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺴﻠﻢ اﻟﺤﺼﻮل‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺴﻠﻢ اﻟﺤﺼﻮل‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ‬

‫ﻃﺒﻖ ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺎدي اﻣﻮر ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪273 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:516‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻫﺮﯾﮏ از ﻃﺮﻓﯿﻦ از ﺟﻬﺘﯽ ﻣﺤﮑﻮم ﻟﻪ و از ﺟﻬﺘﯽ ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﺻـﻮرت ﺗﺴـﺎوي‬
‫ﺧﺴﺎرت ﻫﺮﯾﮏ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺴﺎرت ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﮑـﻢ دادﮔـﺎه ﺗﻬـﺎﺗﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ در ﻏﯿـﺮ اﯾـﻦ‬

‫ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻧﯿﺰ ﺣﮑﻢ ﺻﺎدر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:517‬‬

‫دﻋﻮاﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻖ ﺳﺎزش ﺧﺎﺗﻤﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﺧﺴﺎرت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن دﻋﻮا ﺻﺎدر ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺪه‬ ‫اﺗﺨﺎذ‬ ‫ﺧﺎﺻﯽ‬ ‫ﺗﺼﻤﯿﻢ‬ ‫وارده‬ ‫ﺧﺴﺎرات‬ ‫ﺑﻪ‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫ﺳﺎزش‬ ‫ﺿﻤﻦ‬ ‫ﻣﺎده ‪:518‬‬
‫ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ‬

‫ﻣﺎده ‪:518‬‬

‫درﻣﻮاردي ﮐﻪ ﻣﻘﺪار ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﺧﺴﺎرات در ﻗﺎﻧﻮن ﯾﺎ ﺗﻌﺮﻓﻪ رﺳﻤﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﻣﯿـﺰان آن را‬
‫دادﮔﺎه ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪274‬‬

‫ﻓﺼﻞ دوم‪ :‬ﺧﺴﺎرات‬

‫ﻫﺰﯾﻨﻪ دادرﺳﯽ‬ ‫ﻣﺎده ‪:519‬‬
‫ﺧﺴﺎرت دادرﺳﯽ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪:‬‬

‫و ﺣﻖاﻟﻮﮐﺎﻟﻪ وﮐﯿﻞ‬

‫و ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﮐﻪ‬

‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دادرﺳﯽ‬

‫و ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت دﻋﻮا ﯾﺎ دﻓﺎع ﻻزم ﺑﻮده اﺳﺖ ازﻗﺒﯿﻞ ﺣﻖاﻟﺰﺣﻤﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ‬
‫و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﺤﻠﯽ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪:520‬‬

‫در ﺧﺼﻮص ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺧﺴﺎرت وارده‪ ،‬ﺧﻮاﻫﺎن ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﺟﻬﺖ را ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ زﯾﺎن وارده‬
‫ﺑﻼ واﺳﻄﻪ ﻧﺎﺷﯽ از‬

‫ﺑﻮده اﺳﺖ در ﻏﯿﺮ اﯾﻦ ﺻﻮرت دادﮔﺎه‬ ‫ﻋﺪم اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻬﺪ‬
‫دﻋﻮاي ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺧﺴﺎرت را رد ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﺗﺄﺧﯿﺮ آن‬

‫و ﯾﺎ ﻋﺪم ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺧﻮاﺳﺘﻪ‬

‫ﻣﺎده‪:521‬‬
‫ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت دﻋﻮا ﯾﺎ دﻓﺎع ﺿﺮورت ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮان ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪275 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:522‬‬

‫ﻣﻮﺿﻮع آن دﯾﻦ و از ﻧﻮع وﺟﻪ راﯾﺞ ﺑﻮده‬ ‫در دﻋﺎوﯾﯽ ﮐﻪ‬

‫و ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ داﯾﻦ و ﺗﻤﮑﻦ ﻣﺪﯾﻮن‪،‬‬

‫ﻣﺪﯾﻮن اﻣﺘﻨﺎع از ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﻮده‪ ،‬در ﺻﻮرت ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻓﺎﺣﺶ ﺷﺎﺧﺺ ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ‬

‫از زﻣﺎن ﺳﺮرﺳﯿﺪ ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺮداﺧﺖ‬
‫و ﭘﺲ از ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻃﻠﺒﮑﺎر‪،‬‬

‫دادﮔﺎه ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰي ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ‬
‫اﯾﺮان ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮدد‬

‫ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ دﯾﮕﺮي ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ‬
‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﻣﻮرد ﺣﮑﻢ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ داد‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﺒﺪأ ﺧﺴﺎرت ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺗﺄدﯾﻪ‪ ،‬از ﺳﺮ رﺳﯿﺪ دﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ؛ ﺑﻠﮑﻪ از ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ دﯾﻦ ﺣﺎل ﺷﺪه‪،‬‬
‫ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪276‬‬

‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮم‪ :‬ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت دﯾﻦ‬

‫ﻣﺎده ‪:523‬‬
‫در ﮐﻠﯿﻪ ﻣﻮاردي ﮐﻪ راي دادﮔﺎه ﺑﺮاي وﺻﻮل دﯾﻦ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ اﺟﺮا ﮔﺬارده ﻣﯽﺷﻮد‬

‫اﺟﺮاي رأي از ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت دﯾﻦ اﻣﻮال ﻣﺤﮑﻮمﻋﻠﯿﻪ ﻣﻤﻨﻮع ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪:‬‬
‫اﺣﮑﺎم ﺟﺰاﯾﯽ دادﮔﺎهﻫﺎي ﺻﺎﻟﺢ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﺳﺘﺮداد ﮐﻞ‬
‫ﯾﺎ ﺑﺨﺸﯽ‬
‫از اﻣﻮال ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ ﯾﺎ ﺿﺒﻂ آن ﻣﺴﺘﺜﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه اﺟﺮاي ﻣﺤﮑﻮﻣﯿﺖ ﻫﺎي ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺼﻮب ‪ 1394‬ﺣﺘﻤ ًﺎ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬اﮔﺮ اﺟﺮاي ﺣﮑﻢ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻋﯿﻦ ﻣﻌﯿﻦ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺤﮑﻮم ﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﺎل ﻣﺰﺑﻮر ﻗﺎﺑﻞ‬

‫ﺗﻮﻗﯿﻒ ﺑﻮده و ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﺘﺸﻨﯿﺎت دﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬در ﻣﻮرد اﺷﺨﺎص ﺣﻘﻮﻗﯽ‪ ،‬ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت دﯾﻦ راه ﻧﺪارد و ﻓﻘﻂ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ اﺷﺨﺎص ﺣﻘﯿﻘﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:524‬‬
‫ﻧﺴﺦ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﺎده ‪ 524‬ق‪.‬آ‪.‬د‪.‬م ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺎده ‪ 29‬ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه اﺟﺮاي ﻣﺤﮑﻮﻣﯿﺖﻫﺎي ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺼﻮب‬
‫ﺳﺎل ‪ 1394‬ﺻﺮﯾﺤﺎً ﻧﺴﺦ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﻣﺎده ‪ 24‬ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه اﺟﺮاي ﻣﺤﮑﻮﻣﯿﺖ ﻫﺎي ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺼﻮب ‪ 1394‬ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت دﯾﻦ را اﺣﺼﺎء ﻧﻤﻮده‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ‪277 ¤‬‬

‫ﻣﺎده ‪:525‬‬
‫در ﺻﻮرت ﺑﺮوز اﺧﺘﻼف ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن اﻣﻮال و اﺷﯿﺎي ﻣﻮﺻﻮف در ﻣﺎده ﻗﺒﻞ ﺑﺎ ﺷـﺆون و‬
‫ﻧﯿﺎز ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺗﺸﺨﯿﺺ دادﮔﺎه ﺻﺎدرﮐﻨﻨﺪه ﺣﮑﻢ ﻻزماﻻﺟـﺮاء ‪ ،‬ﻣـﻼك ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ‬
‫اﻣﻮال و اﺷﯿﺎي ﻣﺬﮐﻮر ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻧﯿﺎز و ﺷﺆون ﻣﺤﮑﻮم ﻋﻠﯿﻪ ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺷﻮد و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺠﺰﯾـﻪ و‬
‫ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر دادﮔﺎه ﺑﻪ ﻓﺮوش رﺳﯿﺪه ﻣﺎزاد ﺑﺮ ﺷﺄن‪ ،‬ﺑﺎﺑﺖ ﻣﺤﮑﻮم ﺑﻪ ﯾﺎ دﯾـﻦ ﭘﺮداﺧـﺖ‬

‫ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻧﮑﺘﻪ‪ :‬ﺗﺼﻤﯿﻢ دادﮔﺎه در ﺧﺼﻮص ﻣﻮارد ﻓﻮق ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﺮاض ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:526‬‬

‫ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت دﯾﻦ‬
‫ﺗﺎ زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺤﮑﻮمﻋﻠﯿﻪ ﺟﺎري اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:527‬‬
‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ راي دادﮔﺎه ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﺳﺘﺮداد ﻋﯿﻦ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﻣﺸﻤﻮل اﯾﻦ ﻓﺼﻞ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ‬ ‫‪278‬‬

‫ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻘﺮرات‬

‫ﻣﺎده ‪:528‬‬
‫دادﺳﺮا و دادﮔﺎه وﯾﮋه روﺣﺎﻧﯿﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاﺳﺎس دﺳﺘﻮر وﻻﯾـﺖ‪ ،‬رﻫﺒﺮﮐﺒﯿـﺮ اﻧﻘـﻼب اﻣـﺎم ﺧﻤﯿﻨـﯽ)ره(‬
‫ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮔﺮدﯾﺪه ﻃﺒﻖ اﺻﻮل ﭘﻨﺠﻢ )‪ (5‬و ﭘﻨﺠﺎه و ﻫﻔﺘﻢ)‪ (57‬ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳـﯽ ﺗـﺎ زﻣـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ رﻫﺒـﺮ‬
‫ﻣﻌﻈﻢ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﯽ اداﻣﻪ ﮐﺎر آن را ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺑﺪاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﺮاﯾﻢ اﺷﺨﺎص روﺣﺎﻧﯽ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺧﻮاﻫﺪ‬
‫ﮐﺮد و ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻘﻮق و ﻣﺰاﯾﺎي ﻗﻀﺎت و ﮐﺎرﮐﻨﺎن آن ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﻮه ﻗﻀﺎﯾﯿﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪:529‬‬
‫از ﺗﺎرﯾﺦ ﻻزماﻻﺟﺮا ﺷﺪن اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن آﯾﯿﻦ دادرﺳﯽ ﻣﺪﻧﯽ ﻣﺼﻮب ﺳـﺎل ‪ 1318‬و اﻟﺤﺎﻗـﺎت و‬
‫اﺻﻼﺣﺎت آن و ﻣـﻮاد )‪ (23) ، (21) ، (19) ، (18‬و )‪ (31‬ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﺸـﮑﯿﻞ دادﮔﺎﻫﻬـﺎي ﻋﻤـﻮﻣﯽ و‬

‫اﻧﻘﻼب ﻣﺼﻮب ﺳﺎل ‪ 1373‬و ﺳﺎﯾﺮ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات در ﻣﻮارد ﻣﻐﺎﯾﺮ ﻣﻠﻐﯽ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬