Палеонтология

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

51

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

52

Қ ҚОСЖАҚТАУЛЫЛАР – БАҚАЛШАҚТЫ Атырау облысы
БЫЛҚЫЛДАҚДЕНЕЛІЛЕР КЛАСЫ (BIVALVIA) тарихи-өлкетану
осжақтаулылар – бақалшақты былқылдақденелілер класы көпшілігі теңіздер мен музейі
Историко-
мұхиттарда, кейбіреулері тұщы суларда да тіршілік етеді. Ерте палеозой дәуірінен (қазіргі краеведческий музей
қосжақтаулы былқылдақденелілер төменгі ордовиктен белгілі), түр құрамының байлығы бор Атырауской
дәуірінде байқалған. Денесі билатеральді – симметриялы, бүйір жағынан қысыңқы аяқтары области
бар. Atyrau Local
History
Көп түрлерінің аяқтары сына тәрізді, қарапайым түрлерінде жылжу табандары бар, Museum
қимылсыз тіршілік ететін түрлерінде ол жойылған немесе мүлдем жоқ. Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Денесі еркін екі қатпармен жабылып тұратын және алдыңғы немесе артқы қысқа Müzesi
сифондармен жалғасуы мүмкін мантиямен қапталған. Бақалшақтары екі жақтаулы, денені екі 阿特劳州历史与地
жақ бүйірінен қаптайды, кейбіреулерінде ол ішінен перламутрмен қапталған. Жақтаулардың 方志博物馆
шеттері иректелген, жақтаулар 1–2 жапқыш бұлшық еттермен жабылады.
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
Кейбір қосжақтаулы былқылдақденелілер бақалшақ пен мантия арасына түскен бөгде
зат перламутр қабаттарымен қапталып, інжуге айналады. Ауыз қуысында екі жұп қалақ
орналасқан. Асқазан қапшық тәрізді өсіндісінде, кристалды сабақшасы бар, асқорытуға
қатысады және ағзаны анаэробты жағдайда оттегімен қамтамасыз етеді.

Қарапайым түрлерінде желбезектері екі қанатты, кейбір түрлерінде бұлшықетті қалқаға,
көп түрінде желбезек тақтайшаларына айналған. Жүйке жүйесі үш жұп түйіннен тұрады. Сезім
мүшелері әлсіз дамыған, кейбір түрлерінде мантияның немесе сифонның жақтары бойымен
ішкі көздер орналасқан.

Бұл жануарлар 100–200 метр тереңдікте биомассасы және тығыздығы бойынша су түбі
фаунасын құрайды. Балықтар мен басқа теңіз жануарларының қорегі.

Қосжақтаулы былқылдақденелілер баяу қозғалып, белсенді қоректенбегендіктен
олардың жүйке жүйесі нашар дамыған.

Д ДВУСТВОРЧАТЫЕ – КЛАСС РАКУШЕЧНЫХ 53
МЯГКОТЕЛЫХ (BIVALVIA)
вустворчатые – класс ракушечных мягкотелых, большинство из них обитают в

морях и океанах, некоторые – в пресных водах. Богатство видового состава от эпохи раннего
палеозоя (ныне двустворчатые мягкотелые известны из нижнего ордовика) наблюдался в
меловой период.

Тело билатерально-симметричное, с боковой стороны имеют сжатые ноги. Конечности
большинства видов являются клиновидными, у простых видов лапки движутся, в
неподвижных видах она удалена или вообще отсутствует. Тело покрыто мантией, которая
покрывается двумя свободными слоями и соединяется с передними или задними короткими
сифонами. Раковины двустворчатые, обтягивают тело с обеих сторон, в некоторых из них он
обтягивается перламутром изнутри.

Края створок извилистые, створки закрываются 1–2 заслоняющими мышцами.
Некоторые двустворчатые мягкотелые покрывают инородные предметы, попавшие между
раковиной и мантией перламутровыми слоями и превращают их в жемчужину. В полости
рта расположены две пары лопастей.

Имеет кристаллический стебель в мешкообразном отростке желудка, он участвует в
пищеварении и обеспечивает организм кислородом в анаэробных условиях. В простейших
типах жабры представляются двукрылыми, в некоторых видах – мышечными перегородками,
во многих видах жабры превратились в дощечки. Нервная система состоит из трех пар
узлов. Органы чувств слабо развиты, в некоторых видах расположены внутренние глаза со
стороны мантии или сифона.

Эти животные составляют фауну на дне воды по биомассе и плотности на глубине 100–
200 метров. Питание рыб и других морских животных.

Так как двустворчатые мягкотелые медленно двигаются и неактивно питаются, их
нервная система слабо развита.

Атырау облысы BIVALVIA – SOFT-BODIED
тарихи-өлкетану
B SHELLS
музейі ivalves are a class of soft-bodied shells, most of them live in the seas and oceans, some in fresh
Историко- waters. The wide range of species from the early Paleozoic (nowadays soft-bodied bivalves are known
краеведческий музей from the Early Ordovic) was observed in the Cretaceous.
Атырауской The body is bilaterally symmetrical, with compressed legs on the side. The limbs of most species are
wedge-shaped, simple species move the legs, in fixed species they are removed or absent. The body is
области covered with a mantle, which is covered with two free layers and connected to the front or back short
Atyrau Local siphons. The shells are bivalve, covering the body on both sides, in some of them it is covered with
mother-of-pearl from the inside.
History The edges of the valves are sinuous; the valves are closed by 1–2 screening muscles. Some soft-bodied
Museum bivalves cover foreign objects trapped between the shell and the mantle with mother-of-pearl layers and
Atyrau bölgesi turn them into a pearl. There are two pairs of lobes in the mouth.
Yerel Tarih It has a crystal stem in the bag-like process of the stomach, it participates in digestion and provides
the body with oxygen in anaerobic conditions. The simplest types have two-winged gills appear, some
Müzesi species – mesenteries, the gills of many species have turned into plates. The nervous system consists of
阿特劳州历史与地 three pairs of nodes. The sense organs are poorly developed, and some species have inner eyes located
on the side of the mantle or siphon.
方志博物馆 These animals make up the fauna at the bottom of the water in terms of biomass and density at a
depth of 100–200 meters. Nutrition of fish and other marine animals.
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 Since bivalves move slowly and do not actively feed, their nervous system is

Ç ÇİFT KABUKLULAR – KABUKLU YUMUŞAK
GÖVDELİLER SINIFI (BIVALVIA)
ift kabuklular – kabuklu yumuşal gövdeliler sınıfı, çoğu denizlerde ve okyanuslarda yaşarlar,

bazıları tatlı sularda yaşar. Erken Paleozoik'ten (günümüzde yumuşak gövdeli çift kabuklular Alt
Ordovisiyen'den bilinmektedir) tür kompozisyonunun zenginliği Kretase'de gözlenmiştir.

Gövdeleri yan tarafta sıkıştırılmış bacaklar ile iki taraflı olarak simetriktir. Çoğu türün uzuvları kama
şeklindedir, basit türlerde bacaklar hareket eder, sabit türlerde tamamen çıkarılır veya yoktur. Gövde, iki
serbest katmanla örtülmüş ve ön veya arka kısa sifonlara bağlanan bir örtü ile örtülmüştür.

Kabuklar çift kabukludur, her iki tarafı da vücudu kaplar, bazılarında içten sedefle kaplıdır, çoğu
denizlerde ve okyanuslarda, bazıları tatlı sularda yaşar. Kapakçıkların kenarları kıvrımlıdır, kapaklar 1-2
tıkayıcı kas tarafından kapatılır.

Bazı yumuşak gövdeli çift kabuklular, kabuk ile manto arasına sıkışmış yabancı cisimleri sedef
katmanlarla örter ve onları inci haline getirir. Ağızda iki çift bıçak vardır. Midenin keseye benzer işleminde
kristalin bir gövdeye sahiptir, sindirime katılır ve anaerobik koşullarda vücuda oksijen sağlar.

En basit türlerde solungaçlar, bazı türlerde iki kanatlı gibi görünür - kaslı septa, birçok türde solungaçlar
plakalara dönüşmüştür. Sinir sistemi üç çift düğümden oluşur. Duyu organları zayıf bir şekilde gelişmiştir,
bazı türlerde iç gözler manto veya sifonun yanında bulunur.

Bu hayvanlar, 100–200 metre derinlikte biyokütle ve yoğunluk bakımından suyun dibindeki faunayı
oluşturur.

Balıkları ve diğer deniz hayvanlarını beslerler. Yumuşak gövdeli çift kabuklular yavaş hareket ettikleri
ve aktif olarak beslenmedikleri için sinir sistemleri zayıf gelişmiştir.

54

双壳纲 – 软身类 (BIVALVIA) Атырау облысы
тарихи-өлкетану
双 музейі
壳类是一类软体贝壳, 均为水生生活，大部生活于海洋中，仅少部分淡水产。早古生 Историко-
代物种组成的丰富性（现今已知的软体双壳类来自下奥陶统）出现在白垩纪时期。淡水双壳类(蚌 краеведческий музей
类)隶属瓣鳃纲。 Атырауской
贝壳左右扁平，两侧对称，具有从两侧合抱身体的两个外套膜和两个贝壳，故名双壳类。身体 области
由躯干、足和外套膜3部分组成，头部退化，故又名无头类。壳的背缘以韧带相连，两壳间有一个 Atyrau Local
或两个横行肌柱(闭壳肌)，以此开闭双壳。在体躯与外套膜之间，左右均有外套腔，内有瓣状鳃， History
故名瓣鳃类。足位于体躯腹侧，通常侧扁，呈斧状，伸出于两壳之间，故又称斧足类。 Museum
消化管的始部没有口球、齿舌、颚片和唾液腺等。有胃和肝，肠多迂回。心脏有一心室二心耳 Atyrau bölgesi
构造，心室常被直肠穿过。肾一对，一端开口于围心腔，另一端开口于外套腔内。神经系统由脑神 Yerel Tarih
经结、脏神经结和足神经结构成。 Müzesi
感觉器官极不发达。大多数为雌雄异体，少数雌雄同体。生殖腺一对，开口于外套腔中。发生 阿特劳州历史与地
期经过担轮幼虫和面盘幼虫期，淡水产多数种类有钩介幼虫期，很少是直接发生的。 方志博物馆
口为上下二唇间的横缝，唇多为三角形，具纤毛，可摄食。胃肠间有晶杆，细长棒状。胃中有
胃盾，有保护胃的作用。这些动物根据生物量和密度在100-200米深处构成了水底的动物。 ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
瓣鳃类成体的运动一般都甚缓慢，非常活泼的种类极少。

55

Атырау облысы ЛОФА (LOPHA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 6,3 х 4,6 см; 4,5 х 3,3 см; 6,5 х 5 см; 3,5 х 3 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 096/1-4
Атырауской
Лофа – теңізде тіршілік еткен қосжақтаулы ұлулар класының өкілі. Ерте палеозой дәуірінен белгілі,
области түр құрамының байлығы бор дәуірінде байқалған. Денесі билатеральды симметриялы, бүйір жағынан
Atyrau Local қысыңқы, аяқтары бар. Көп түрлерінің аяқтары сына тәрізді, қарапайым түрлерінде жылжу табандары
бар, қимылсыз тіршілік ететін түрлерінде ол жойылған немесе мүлдем жоқ. Денесі еркін екі қатпармен
History жабылып тұратын алдыңғы немесе артқы қысқа сифондармен жалғасқан мантиямен қапталған.
Museum Бақалшақтары екі жақтаулы, денесін екі жақ бүйірінен қаптайды, жақтаулардың шеттері иректелген.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 ЛОФА (LOPHA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 6,3 х 4,6 см; 4,5 х 3,3 см; 6,5 х 5 см; 3,5 х 3 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 096/1-4

Лофа – представитель класса двустворчатых моллюсков, обитавших в море. Известна с
ранней палеозойской эпохи, богатство видового состава наблюдалось в меловом периоде. Тело
билатерально-симметричное, с боковой стороны имеют сжатые ноги. Конечности большинства
видов являются клиновидными, у простых видов лапки движутся, в неподвижных видах они удалены
или вообще отсутствуют. Тело покрыто мантией, которая покрывается двумя свободными слоями и
соединяется с передними или задними короткими сифонами. Раковины двустворчатые, покрывают
тело с обеих сторон, концы створок извилистые.

LOPHA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 6.3 x 4.6 cm; 4.5 x 3.3 cm; 6.5 x 5 cm; 3.5 x 3 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 096/1-4

Lopha is a representative of bivalves that lived in the sea. It is known from the early Paleozoic era,
the diversity of the species composition was observed in the Cretaceous period. The body is bilaterally
symmetrical, with compressed legs on the side. The limbs of most species are wedge-shaped, simple
species move the legs, in fixed species they are removed or absent. The body is covered with a mantle,
which is covered with two free layers and connected to the front or back short siphons. The shells are
bivalve, covering the body on both sides, the ends of the shells are sinuous.

Л LOFA (LOPHA)
Dönem: Paleozoik zaman
Л Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 6,3 х 4,6 cm; 4,5 х 3,3 cm; 6,5 х 5 cm; 3,5 х 3 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 096/1-4

Lofa, denizde yaşayan çift kabuklu yumuşakçalar sınıfının bir temsilcisidir. Erken Paleozoik zamandan
beri bilinmektedir, tür kompozisyonunun zenginliği Kretase döneminde gözlenmiştir. Gövde, yan tarafta
sıkıştırılmış bacaklar ile iki taraflı olarak simetriktir. Çoğu türün uzuvları kama şeklindedir, basit türlerde
bacaklar hareket eder, sabit türlerde tamamen çıkarılır veya yoktur. Gövde, iki serbest katmanla örtülmüş
ve ön veya arka kısa sifonlara bağlanan bir örtü ile örtülmüştür. Kabuklar gövdeyi her iki tarafta kaplayan
çift kabukludur; vanaların uçları kıvrımlıdır.

56

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

落法 (LOPHA)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:6,3 х 4,6 厘米; 4,5 х 3,3 厘米; 6,5 х 5 厘米; 3,5 х 3 厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:古生物学博物馆主要基金 096/1-4

落法是生活在海中的双壳类软体动物的代表。从古生代早期就知道，在白垩纪时期观察到了物种
组成的丰富性。身体两侧对称，侧面压缩腿。大多数种类的肢体呈楔形，简单种类的肢体会移动，
固定种类的肢体会被去除或完全消失。身体上覆盖着一层披风，上面覆盖着两个疏松的水层，并与
前面或后面的短虹吸管相连。贝壳是双壳的，在两侧覆盖主体；阀门的末端是弯曲的。

57

Атырау облысы ОСТРЕЯ ТЕГІ (OSTREA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 6 х 5,3 см; 4 х 3,2 см; 7,2 х 5,9 см; 2,2 х 2,1см; 6,1 х 6 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 095/1-5
Атырауской
Острея тегі – теңізде тіршілік ететін бақалшағы ашып-жабылатын екі жақтаудан тұратын қосжақтаулы
области ұлулар класына жатады. Шанағы бірдей емес жарғақты болған. Сол жарғағы дөңес, радиал қырлардан
Atyrau Local тұрған, оң жарғағы үлкен, жайпақ, біршама тегіс, ал жоғарғы шегі қысқа болған. Сол жарғақ төбешігі алға
не артқа қарай бұрылған. Шанақ қабырғалары қалақшалы болады. Тістері болмаған. Бақалшақтары екі
History жақтаулы, денесін екі жақ бүйірінен қаптайды, жақтаулардың шеттері иректелген.
Museum
Atyrau bölgesi Мантия сызығы тұтас болған. Кейбір түрлерінің ішкі жағы інжу тәрізді құбылып тұрған. Әдетте тек
Yerel Tarih қана жылы теңізді мекендеп, саяз теңіздің кішігірім бөліктерінде топтасып тіршілік еткен.

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 РОД ОСТРЕЯ (OSTREA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 6 х 5,3 см; 4 х 3,2 см; 7,2 х 5,9 см; 2,2 х 2,1см; 6,1 х 6 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 095/1-5

Род Острея относится к классу двустворчатых моллюсков, состоящих из двух открывающихся
и закрывающихся створок, обитающих в море. У скорлупы были неодинаковые перепонки. Левая
перепонка состояла из выпуклых радиальных граней, правая перепонка большая, плоская,
относительно гладкая, а верхняя была короткой. Левый бугорок перепонки повернут вперед или
назад. Стенки скорлупы лопастные. Зубов не было. Раковины двустворчатые, покрывают тело с
обеих сторон, концы створок извилистые.

Линия мантии была сплошной. Внутренняя сторона некоторых видов переливалась как жемчуг. Как
правило, они обитали только в теплом море, а в небольших частях неглубокого моря группировались.

OSTREA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 6 x 5.3 cm; 4 x 3.2 cm; 7.2 x 5.9 cm; 2.2 x 2.1 cm; 6.1 x 6 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 095/1-5

Ostrea belongs to the class of bivalves, consisting of two opening and closing valves that live in the
sea. The shell had different membranes. The left membrane consisted of convex, radial edges, the
right membrane was large, flat, relatively smooth, and the upper one was short. The left tubercle of the
membrane is turned forward or backward. The shell walls are lobed. There were no teeth. The shells are
bivalve, covering the body on both sides, the ends of the shelld are sinuous.

The mantle line was solid. The inside of some species shimmered like pearls. As a rule, they lived only in
the warm sea, and grouped in small parts of the shallow sea.

OSTREYA TÜRÜ (OSTREA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 6 х 5,3 cm; 4 х 3,2 cm; 7,2 х 5,9 cm; 2,2 х 2,1 cm; 6,1 х 6 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 095/1-5

Ostreya türü – denizde yaşayan iki açma ve kapama vanasından oluşan çift çenetli yumuşakçalar sınıfına
aittir. Kabukta zarları eşit değildi. Sol zar dışbükey, radyal kenarlardan oluşuyordu, sağ zar büyük, düz,
nispeten pürüzsüz ve üst zar kısaydı. Membranın sol tüberkülü öne veya arkaya döndürülür. Kabuğun
duvarları lobludur. Dişleri yoktu. Kabuklar, gövdeyi her iki tarafta kaplayan çift kabukludur, vanaların uçları
kıvrımlıdır.

Mantonun çizgisi sağlamdı. Bazı türlerin içi inci gibi parıldıyordu. Kural olarak, sadece ılık denizde yaşadılar
ve sığ denizin küçük kısımlarında gruplandılar.

58

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

牡蛎属 (OSTREA)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:6 х 5,3 厘米; 4 х 3,2 厘米; 7,2 х 5,9 厘米; 2,2 х 2,1厘米; 6,1 х 6 厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:古生物学博物馆主要基金 095/1-5

牡蛎属-属于双壳软体动物类，由生活在海中的两个打开和关闭阀门组成。壳膜不均。左膜由凸
起的径向边缘组成，右膜大，平坦，相对光滑，而上膜短。膜的左结节向前或向后转动。外壳的壁
是浅裂的。贝壳是双壳的，在两侧覆盖主体；阀门的末端是弯曲的。

地幔线牢固。一些物种的内侧像珍珠一样闪闪发光。通常，它们只生活在温暖的海中，并聚集在
浅海的一小部分。

59

Атырау облысы ИНОЦЕРАМУС (INOCERAMUS)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 5,5 х 6 см; 6 х 4,5 см; 5,8 х 3,5 см; 5,5 х 5,5 см; 4 х 3 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 2003 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 16089/1-5
Атырауской
Иноцерамус – қосжақтаулы ұлулар, бақалшақты былқылдақденелілер класының өкілі. Олар мұхитта,
области теңізде, тұщы су қоймаларында, өзендерде тіршілік етеді. Ерте палеозой дәуірінен белгілі, түр құрамының
Atyrau Local байлығы бор дәуірінде байқалған. Денесі (ұзындығы бірнеше мм-ден 1,5 метрге дейін, салмағы 30 кг
дейін) билатеральды-симметриялы, бүйір жағынан қысыңқы, аяқтары бар. Басы жоқ. Көп түрлерінің
History аяқтары сынатәрізді, қарапайым түрлерінде жылжу табандары бар, қимылсыз тіршілік ететін түрлерінде
Museum ол жойылған немесе мүлдем жоқ. Құрлықта кездеспейді. Олардың бақалшақтары ашып-жабылатын екі
Atyrau bölgesi жақтаудан тұрады.
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ИНОЦЕРАМУС (INOCERAMUS)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 5,5 х 6 см; 6 х 4,5 см; 5,8 х 3,5 см; 5,5 х 5,5 см; 4 х 3 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 2003 год
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 16089/1-5

Иноцерамус – представитель класса двустворчатых моллюсков, ракушечных мягкотелых. Они
обитают в океане, в море, в пресных водоемах, в реках. Известен с ранней палеозойской эпохи,
богатство видового состава наблюдалось в меловом периоде. Длина тела достигает от нескольких
миллиметров до 1,5 метра, вес до 30 кг, билатерально-симметричная, ножки с боковых сторон
сжатые. Головы нет. Конечности большинства видов являются клиновидными, у простых видов
лапки движутся, в неподвижных видах они удалены или вообще отсутствуют. Не обитают на суше.
Их раковины состоят из двух открывающихся и закрывающихся створок.

INOCERAMUS
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 5.5 x 6 cm; 6 x 4.5 cm; 5.8 x 3.5 cm; 5.5 x 5.5 cm; 4 x 3 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 2003
Record: ALHM CE 16089/1-5

Іnoceramus is a representative of bivalves, soft-bodied shells. They live in the ocean, in the sea, in fresh
water, and in rivers. It is known from the early Paleozoic era, the diversity of the species composition
was observed in the Cretaceous period. The length of the body reaches from a few mm to 1.5 meters,
weighing up to 30 kg, bilaterally symmetrical, the legs are compressed from the sides. It has no head. The
limbs of most species are wedge-shaped, simple species move the legs, in fixed species they are removed
or absent. They do not live on land. Their shells consist of two opening and closing valves.

INOCERAMUS (INOCERAMUS)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 5,5 х 6 cm; 6 х 4,5 cm; 5,8 х 3,5 cm; 5,5 х 5,5 cm; 4 х 3 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 2003
Kayıt işareti: ABYTM AF 16089/1-5

İnoceramus - çift çenetli yumuşakçalar, yumuşak kabuklu deniz kabukları sınıfının bir temsilcisidir.
Okyanusta, denizde, tatlı su kütlelerinde, nehirlerde yaşarlar. Erken Paleozoik zamandan beri bilinmektedir,
tür kompozisyonunun zenginliği Kretase zamanında gözlenmiştir. Vücut uzunluğu birkaç mm'den 1.5
metreye ulaşır, 30 kg ağırlığa kadar, iki taraflı simetrik, bacaklar yanal olarak sıkıştırılır. Başları yoktu. Çoğu
türün uzuvları kama şeklindedir, basit türlerde bacaklar hareket eder, sabit türlerde tamamen çıkarılır veya
yoktur. Kara yerde yaşamamışlar. Kabukları iki açma ve kapama vanasından oluşur.

60

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

叠瓦蛤 (INOCERAMUS)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:5,5 х 6 厘米; 6 х 4,5 厘米; 5,8 х 3,5 厘米; 5,5 х 5,5 厘米; 4 х 3厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 16089/1-5

叠瓦蛤 是双壳类软体动物的代表，软体贝类。它们生活在海洋、海洋、淡水和河流中。从早古
生代开始，白垩纪就观察到物种组成的丰富性。身长从几毫米到1.5米，重达30公斤，两侧对称，
腿从侧面压缩。没有头。大多数物种的四肢是楔形的，在简单物种的腿移动，在固定的物种，它是
被移除或完全没有。不要住在陆地上。它们的外壳由两个打开和关闭的阀门组成。

61

Атырау облысы СПОНДИЛУС СПИНОЗУС (SPONDYLUS SPINOSUS)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 5,5 х 2,3 см; 4,4 х 2 см; 5,3 х 4,9 см; 2,5 х 2,4 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 143/1-4
Атырауской
Спондилус спинозус – мұхитта, теңізде, өзендерде тіршілік ететін бақалшағы ашып-жабылатын
области екі жақтаудан тұратын қосжақтаулы ұлулар класының өкілі. Ерте палеозой дәуірінен белгілі, түр
Atyrau Local құрамының байлығы бор дәуірінде байқалған. Көп түрлерінің аяқтары сынатәрізді, қарапайым
түрлерінде жылжу табандары бар, қимылсыз тіршілік ететін түрлерінде ол жойылған немесе мүлдем
History жоқ. Құрлықта кездеспейді. Олардың бақалшақтары ашып-жабылатын екі жақтаудан тұрады.
Museum Сондықтан бұл жәндіктер қосжақтаулы ұлулар деп аталған.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 СПОНДИЛУС СПИНОЗУС (SPONDYLUS SPINOSUS)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 5,5 х 2,3см; 4,4 х 2 см; 5,3 х 4,9 см; 2,5 х 2,4 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 143/1-4

Спондилус спинозус – представитель класса двустворчатых улиток, раковина которой состоит
из двух открывающихся и закрывающихся створок, обитающих в океане, в море, в реках. Известна
с ранней палеозойской эпохи, богатство видового состава наблюдалось в меловом периоде.
Конечности большинства видов являются клиновидными, у простых видов лапки движутся, в
неподвижных видах они удалены или вообще отсутствуют. Не обитают на суше. Их раковины
состоят из двух открывающихся и закрывающихся створок. Поэтому эти насекомые называются
двустворчатыми моллюсками.

SPONDYLUS SPINOSUS
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 5.5 x 2.3 cm; 4.4 x 2 cm; 5.3 x 4.9 cm; 2.5 x 2.4 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 143/1-4

Spondylus spinosus is a member of the class of bivalve snails, the shell of which consists of two opening
and closing valves, living in the ocean, in the sea, and in rivers. It is known from the early Paleozoic era, the
diversity of the species composition was observed in the Cretaceous period. The limbs of most species
are wedge-shaped, simple species move the legs, in fixed species they are removed or absent. They do
not live on land. Their shells consist of two opening and closing valves. Therefore, these insects are called
bivalves.

SPONDILUS SPİNOSUS (SPONDYLUS SPINOSUS)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 5,5 х 2,3 cm; 4,4 х 2 cm; 5,3 х 4,9 cm; 2,5 х 2,4 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayır işareti: PM AF 143/1-4

Spondylus spinosus, okyanusta, denizde, nehirlerde yaşayan kabuğu iki açma ve kapanma vanasından
oluşan çift kabuklu salyangoz sınıfının bir temsilcisidir. Erken Paleozoik zamandan beri bilinmektedir, tür
kompozisyonunun zenginliği Kretase zamanında gözlenmiştir. Çoğu türün uzuvları kama şeklindedir, basit
türlerde bacaklar hareket eder, sabit türlerde tamamen çıkarılır veya yoktur. Kara yerde yaşamamışlar.
Kabukları iki açma ve kapanma vanasından oluşur. Bu nedenle, bu böceklere çift çenetli yumuşakçalar
denir.

62

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

海菊蛤科 (SPONDYLUS SPINOSUS)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:5,5 х 2,3厘米; 4,4 х 2 厘米; 5,3 х 4,9 厘米; 2,5 х 2,4厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:古生物学博物馆主要基金 143/1-4

海菊蛤科是双壳类蜗牛的代表，其壳由两个打开和关闭的阀门组成，它们生活在海洋，大海，河
流中。从古生代早期就知道，在白垩纪时期观察到了物种组成的丰富性。特征为以右壳表面附着于
地物，右壳一般大于且深于左壳。贝壳一般中型或大型，有相同大小的耳状部，没有足丝开口。不
要住在土地上。 它们的外壳由两个打开和关闭阀组成。 因此，这些昆虫被称为双壳软体动物。

63

Атырау облысы ЭКЗОГИРА (EXOGIRA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 5,3 х 4,5 см; 4,2 х 3,5 см; 4,5 х 5 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 097/1-3
Атырауской
Экзогира – мұхитта, теңізде, өзендерде тіршілік ететін бақалшағы ашып-жабылатын екі жақтаудан
области тұратын қосжақтаулы ұлулар класының өкілі. Олар мұхитта, теңізде, тұщы су қоймаларында,
Atyrau Local өзендерде тіршілік етеді. Ерте палеозой дәуірінен белгілі, түр құрамының байлығы бор дәуірінде
байқалған. Денесі (ұзындығы бірнеше мм-ден 1,5 метрге дейін, салмағы 30 кг дейін) билатеральды-
History симметриялы, бүйір жағынан қысыңқы, аяқтары бар. Басы жоқ. Көп түрлерінің аяқтары сынатәрізді,
Museum қарапайым түрлерінде жылжу табандары бар, қимылсыз тіршілік ететін түрлерінде ол жойылған,
Atyrau bölgesi немесе мүлдем жоқ. Құрлықта кездеспейді.
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ЭКЗОГИРА (EXOGIRA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 5,3 х 4,5см; 4,2 х 3,5 см; 4,5 х 5 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 097/1-3

Экзогира – представитель класса двустворчатых улиток, раковина которой состоит из двух
открывающихся и закрывающихся створок, обитающих в океане, в море, в пресных водоемах, в
реках. Известна с ранней палеозойской эпохи, богатство видового состава наблюдалось в меловом
периоде. Длина тела достигает от нескольких миллиметров до 1,5 метра, вес до 30 кг, билатерально-
симметричная, ножки с боковых сторон сжатые. Головы нет. Конечности большинства видов
являются клиновидными, у простых видов лапки движутся, в неподвижных видах они удалены или
вообще отсутствуют. Не обитают на суше.

EXOGIRA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 5.3 x 4.5 cm; 4.2 x 3.5 cm; 4.5 x 5 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 097/1-3

Exogyra is a member of the class of bivalve snails, the shell of which consists of two opening and closing
valves, living in the ocean, in the sea, and in rivers. They live in the ocean, in the sea, in fresh water, and in
rivers. It is known from the early Paleozoic era, the diversity of the species composition was observed in the
Cretaceous period. The length of the body reaches from a few mm to 1.5 meters, weighing up to 30 kg,
bilaterally symmetrical, the legs are compressed from the sides. It has no head. The limbs of most species are
wedge-shaped, simple species move the legs, in fixed species they are removed or absent. They do not live on
land.

EKSOGİRA (EXOGIRA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 5,3 х 4,5 cm; 4,2 х 3,5 cm; 4,5 х 5 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 097/1-3

Exogyra, okyanusta, denizde, nehirlerde yaşayan kabuğu iki açma ve kapanma vanasından oluşan
çift kabuklu salyangoz sınıfının bir temsilcisidir. Erken Paleozoik zamandan beri bilinmektedir, tür
kompozisyonunun zenginliği Kretase zamanında gözlenmiştir. Vücut uzunluğu birkaç mm'den 1.5
metreye ulaşır, 30 kg ağırlığa kadar, iki taraflı simetrik, bacaklar yanal olarak sıkıştırılır. Başları yok. Çoğu
türün uzuvları kama şeklindedir, basit türlerde bacaklar hareket eder, sabit türlerde tamamen çıkarılır veya
yoktur. Kara yerde yaşamamışlar.

64

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

额科格热 (EXOGIRA) ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:5,3 х 4,5厘米; 4,2 х 3,5 厘米; 4,5 х 5厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:古生物学博物馆主要基金 097/1-3

额科格热是双壳类蜗牛的代表，其外壳由两个打开和关闭的阀门组成，它们生活在海洋，大海，
河流中。它们生活在海洋，大海，淡水体，河流中。从古生代早期就知道，在白垩纪观察到物种组
成丰富。身体长度从几毫米到1.5米不等，重达30公斤，左右对称，腿向侧面压缩。没有头大多数
种类的肢体呈楔形，简单种类的肢体会移动，固定种类的肢体会被去除或完全消失。他们不居住在
土地上。

65

5–5455

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

66

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

67

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

68

Б БАУЫРАЯҚТЫ ҰЛУЛАР КЛАСЫ (GASTROPODA) Атырау облысы
ауыраяқты ұлулардың 90000-нан астам түрі бар, көпшілігі теңіздерде, сондай- тарихи-өлкетану
ақ тұщы сулар мен құрлықта өмір сүреді және паразиттік тіршілік ететін түрлері де бар. Олар музейі
әртүрлі пішінді: биік конусты, жалпақ спираль, қалпақ не табақша тәрізді келеді. Жұмсақ денесін Историко-
бақалшақ қаптаған, тұлғасы бүкіл бауыр жағын қамтитын жәндіктер бауыраяқтылар немесе краеведческий музей
ұлулар класына жатады. Аяғы бұлшықетті және жорғалаушы табаны бар, ол дененің бауыр Атырауской
бөлімінің өсіндісі. Сондықтан бұл ұлуларды бауыраяқтылар деп атайды. Аяғының жиырылуының области
нәтижесінде жануар субстрат бетінде баяу қозғалып жүреді. Әр алуан тіршілік етуіне байланысты Atyrau Local
аяғы да алуан түрлі модификацияға ұшыраған. History
Бауыраяқты ұлулардың негізгі ерекшелігі – денесін қорғап тұратын спираль тәрізді Museum
оралған бақалшағының болуы. Бауыраяқты ұлулардың ассиметриялы денесі аяқтан, жақсы Atyrau bölgesi
дамыған ішкі қапшықтан және бақалшаққа тартылып тұратын бас бөлімнен тұрады. Ұлулар Yerel Tarih
табаны арқылы жыл-жып, сырғанап қозғалады. Айрықша бездерден бөлінетін шырыштар Müzesi
мен кірпікшелері олардың қозғалысын жеңілдетеді. Ішкі қапшық бақалшақ ішінде мантиямен 阿特劳州历史与地
жабылып, оралып жатады. Жақсы жетілген аяғында кең жорғалағыш табаны болады. Тұлғасы 方志博物馆
дененің жоғарғы жағына қарай қап тәрізді өсіндіні түзеді, бұны ішкі қапшық деп те атайды.
Барлық бауыраяқтыларға тән ерекшелік, ол құрылысының асимметриялы болуы. Бақалшағы * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學
жақсы дамыған, кейбір кезде редукцияға ұшырауы да мүмкін. Бауыраяқты моллюскалардың
асимметриясыкелесібелгілеріменсипатталады:оңжақмантиякомплексініңмүшелеріжойылып
сол жақ мүшелерінің күшті дамуы, ішкі қапшықтың немесе тұлғаның спираль тәрізді оралуы,
бұл ерекшеліктері бақалшақтың спираль тәрізді оралуына байланысты. Бауыраяқтылардың
дене пішіні алуан түрлі, көпшілігінің денесі ұзынша және арқа жағы томпайып шығыңқы болып
келеді. Жақсы жетілген басының бауыр жағында аузы, арқа жағында 1–2 жұп қармалауышы мен
жұп көздері орналасқан. Екі жұп қармалауыштың бірінші жұбы сипап сезу қызметін атқарады,
ал артқы қармалауыштың үстінде көзі орналасады. Басының алдыңғы бөлігі анда-санда ұзын
тұмсықша ретінде созылып тұрады. Дененің төменгі жағында жабын қатпары немесе мантия
қатпары, ал оның астында мантия комплексінің мүшелері бар мантия қуысы түзіледі. Қатпар
да, мантия қуысы да дененің алдыңғы және оң жағында дамыған. Мантия бақалшақты бөліп
шығарады, көбінесе спиральді оралған бақалшақты түзейді. Бақалшақтың төбе жағы тұйық
біткен – ол оның төбесі деп аталады, ал оған қарама-қарсы екінші ұшында тесігі (устье)
орналасқан. Тесігі арқылы жануардың басы мен аяғы сыртқа шығып тұрады. Тек сирек жағдайда
ғана бақалшақтарының бұрамдары бір жазықтықта жатады. Қазбаның қалдықтары палеозой
дәуірінен бастап сақталған.

С КЛАСС БРЮХОНОГИХ МОЛЛЮСКОВ (GASTROPODA) Л
уществует более 90 000 видов брюхоногих моллюсков, большинство из них
обитают как в морях, так и в пресных водах и на суше и обладают паразитарными формами Л
обитания. Они имеют различные формы: в виде высокой конусной, плоской спирали,
колпака или пластинки. Мягкое тело покрыто раковиной, относится к классу насекомых, 69
брюхоногих или моллюсков, тело которых покрывает всю поверхность боковины. Нога
мышечная и стопа пресмыкающаяся, она является отростком боковой части тела. Поэтому
эти моллюски называются брюхоногими. В результате сжимания ног животное медленно
двигается на поверхности субстрата. В связи с разнообразием жизнедеятельности ноги
также подвергались различной модификации.
Основной особенностью брюхоногих моллюсков является наличие спирально-навитых
ракушек, защищающих тело. Асимметричное тело брюхоногих моллюсков состоит из ног,
хорошо развитого внутреннего мешка и главного отделения, вытянутого в раковину. Моллюски
перемещаются благодаря основанию и двигаются скольжением. Слизистые и реснички,
отделяющиеся от специфических желез, облегчают их скольжение. Внутренняя оболочка
покрывается мантией внутри раковины и упаковывается. На хорошо развитых ножках имеется

Атырау облысы широкая пресмыкающаяся основа. Туловище образует мешкообразный отросток в сторону
тарихи-өлкетану верхней части тела, называемый внутренним мешком. Характерной особенностью для всех
видов брюхоногих является асимметричность его строения. Хорошо развита раковина, в
музейі некоторых случаях может подвергаться редукции. Асимметрия брюхоногих моллюсков
Историко- характеризуется следующими признаками: в связи с удалением органов комплекса правой
краеведческий музей мантии и сильным развитием левых органов, спиралеобразным навивом внутреннего мешка или
Атырауской тела эти особенности связаны со спиралевидным навивом ракушки. У брюхоногих форма тела
разнообразна, у большинства из них тело удлиненное и спинка выпуклая. На боковой стороне
области хорошо развитой головы находится рот, на спине – 1–2 пары щупальцев и два глаза. Первая пара
Atyrau Local из двух пар щупальцев выполняет функцию осязательного ощущения, а над задним шупальцем
располагается глаз. Передняя часть головы иногда тянется как длинный клюв. В нижней части
History тела образуется слой покрытий или мантия, а под ним – полость мантии с органами комплекса
Museum мантии. И слой, и полость мантии развита на передней и правой стороне тела. Мантия выделяет
Atyrau bölgesi ракушку, чаще всего образует спиралевидную ракушку. Верхняя часть ракушки замкнутая – она
Yerel Tarih называется ее крышкой, а на противоположном ей втором конце находится отверстие (устье).
Через отверстие голова и ноги животного выходят наружу. Только в редких случаях витые
Müzesi ракушки распологаются в одной плоскости. Остатки раскопок сохранились с эпохи палеозоя.
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 T GASTROPODA
here are more than 90,000 species of gastropods, most of them live both in the seas and
in fresh waters and on land and have parasitic forms of habitat. They have different shapes: in the
form of a high cone, flat spiral, cap or plate. The soft body is covered with a shell, belongs to the
class of insects, gastropods or mollusks, whose body covers the entire surface of the sidewall. The
leg is muscular and the foot is reptilian, it is a process of the lateral part of the body. Therefore,
these mollusks are called gastropods. As a result of the compression of the legs, the animal moves
slowly on the surface of the substrate. Due to the variety of life activities, the legs were also
subjected to various modifications.
The main feature of gastropods is the presence of spiral-wound shells that protect the body.
The asymmetrical body of gastropods consists of legs, a well-developed inner bag, and a main
compartment extended into the shell. Molluscs move due to the base and slide. Mucous membranes
and cilia that separate from specific glands make it easier for them to slide. The inner shell is covered
with a mantle inside the shell and packed. The well-developed legs have a broad reptilian base.
The body forms a bag-like process towards the upper body called the inner bag. A characteristic
feature of all types of gastropods is the asymmetry of its structure. The shell is well developed,
in some cases it can be reduced. The asymmetry of gastropods is characterized by the following
features: in connection with the removal of the organs of the complex of the right mantle and the
strong development of the left organs, the spiral winding of the inner bag or body, these features
are associated with the spiral winding of the shell. Gastropods have various body shapes, the body
is mostly elongated and the back is convex. There is a mouth on the lateral side of a well-developed
head, and there are 1-2 pairs of tentacles and two eyes on the back. The first pair of two pairs of
tentacles performs the function of tactile perception; and the eye is located above the rear tentacle.
The front of the head sometimes stretches like a long beak. A layer of coatings or mantle is formed in
the lower part of the body, and there is a cavity of the mantle with the organs of the mantle complex
below it. Both the layer and the mantle cavity are developed on the front and right side of the body.
The mantle secretes a shell, most often forming a spiral shell. The upper part of the shell is closed - it
is called its lid, and there is a hole (mouth) at the opposite second end. The animal's head and legs
come out through this hole. The twisted shells are rarely located in the same plane. The remains have
been preserved since the Paleozoic era.

70

Ç KARINDANBACAKLILAR SINIFI (GASTROPODA) Атырау облысы
oğu hem denizlerde hem de tatlı sularda ve karada bulunan ve parazitik olan тарихи-өлкетану
90.000'den fazla gastropod yumuşakça türü vardır. Çeşitli şekillere sahiptirler: yüksek konik, düz музейі
spiral, kapak veya plaka şeklinde. Yumuşak gövde bir kabukla kaplıdır, gövdesi yan duvarın tüm Историко-
yüzeyini kaplayan böcekler, gastropodlar veya yumuşakçalar sınıfına aittir. Bacak kaslıdır ve ayak краеведческий музей
sürüngendir, vücudun yan kısmının büyümesidir. Bu nedenle, bu yumuşakçalara gastropod denir. Атырауской
Bacakları sıkmanın bir sonucu olarak, hayvan, alt tabakanın yüzeyinde yavaşça hareket eder. Hayati области
fonksiyonların çeşitliliği nedeniyle, bacaklar da çeşitli modifikasyonlardan geçti. Atyrau Local
Gastropodların temel özelliği, vücudu koruyan spiral sargılı kabukların varlığıdır. Gastropodların History
asimetrik gövdesi bacaklardan, iyi gelişmiş bir iç keseden ve bir kabuğa doğru uzanan bir ana Museum
bölmeden oluşur. Yumuşakçalar taban ve kızak sayesinde hareket eder. Belirli bezlerden ayrılan Atyrau bölgesi
mukoza zarları ve kirpikler kaymalarını kolaylaştırır. İç kabuk, kabuğun içinde bir örtü ile örtülür ve Yerel Tarih
paketlenir. İyi gelişmiş bacakların geniş, sürüngen bir tabanı vardır. Gövde, iç kese adı verilen üst Müzesi
gövdeye doğru keseye benzer bir büyüme oluşturur. Tüm gastropod türlerinin karakteristik bir 阿特劳州历史与地
özelliği, yapısının asimetrisidir. Kabuk iyi gelişmiştir, bazı durumlarda indirgenebilir. Gastropodların 方志博物馆
asimetrisi, aşağıdaki özelliklerle karakterize edilir: sağ manto kompleksinin organlarının çıkarılması ve
sol organların güçlü gelişimi, iç kesenin veya gövdenin spiral sargısı ile bağlantılı olarak, bu özellikler, ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
kabuğun spiral sarımı ile ilişkilidir. Gastropodlarda vücut şekli çeşitlidir, çoğunda vücut uzar ve sırt
dışbükeydir. İyi gelişmiş bir kafanın yan tarafında bir ağız, arkasında 1–2 çift dokunaç ve iki göz vardır.
İlk iki çift dokunaç çifti, dokunma hissi işlevini yerine getirir ve göz, arka dokunacın üzerinde bulunur.
Başın ön tarafı bazen uzun bir gaga gibi uzanır.Vücudun alt kısmında, bir kaplama veya manto tabakası
oluşur ve bunun altında manto kompleksinin organları ile manto boşluğu bulunur. Mantonun hem
tabakası hem de boşluğu vücudun ön ve sağ taraflarında gelişmiştir. Manto bir kabuk verir, çoğu
zaman spiral bir kabuk oluşturur. Kabuğun üst kısmı kapalıdır - buna kapağı denir ve diğer ucunda
bir delik (ağız) vardır. Delikten hayvanın başı ve bacakları dışarı çıkar. Sadece nadir durumlarda aynı
düzlemde bulunan bükülmüş mermiler bulunur. Kazı kalıntıları Paleozoik dönemden korunmuştur.

腹 腹足纲 (GASTROPODA)

足纲（Gastropoda）通称螺类。是软体动物中最大的一纲，包括有90000生存

种及。腹足纲动物的分布也很广泛，在海洋中从远洋漂浮生活的种类到不同深度及不同性质
的海底，各种淡水水域都有它们的分布。特别是腹足纲的肺螺类是真正征服陆地环境的种类，
可以在地面上生活.顾名思义，腹足纲软体动物的特点就是足从它们身体的腹部伸出。足的主
要作用是为身体的移动提供牵引力，或将身体牢固地附着在海底。除了少数几个品种外，腹足
纲动物都拥有保护身体的贝壳。有些腹足纲动物还有一个可以将贝壳开口完全覆盖的“螺盖”
，为甲壳中柔软的身体提供完美的保护。腹足纲动物的感觉器官大多集中在头部，包括功能类
似眼睛的感光点、负责进食的嘴和触手。
腹足纲是软体动物中最繁盛的一类。腹足纲动物具有明显的头部，体外有一枚螺旋卷曲的
贝壳。头、足、内脏囊、外套膜均可缩入壳内。发育过程中，身体经过扭转（torsion），致
使神经扭成了“8”字形，内脏器官也失去了对称性。一些种类在发育中经过扭转之后又经过
反扭转，神经不再成“8”形，但在扭转中失去的器官不再发生，身体的内脏仍然失去了对称
性。腹足纲动物具有明显的头部，体外有一枚螺旋卷曲的贝壳。头、足、内脏囊、外套膜均
可缩入壳内。头部都很发达，具有一对或两对触角，一对眼。眼生在触角的基部、中间或顶
部 [2] 。口内的齿舌发达，用于摄食、钻孔。外壳多呈螺旋形。头部发达，具眼、触角。足发
达，叶状，位腹侧，故称腹足类。足具足腺，为单细胞粘液腺。首先这种祖先动物由于体积的
增加及头、足经常缩入壳下，使内脏囊得到了充分的发展并不断地在身体背部隆起，结果由内
脏囊顶端悬垂下来的外套膜及由外套膜分泌的贝壳都随内脏囊的隆起而增加高度，使身体背部
及贝壳成为长圆锥形，这种体形不利于动物在水中的运动及生存，于是逐渐地出现了由内脏囊
的顶端开始做平面盘旋（coiling），后形成的外壳包围了先形成的外壳，这时壳与内脏囊仍是
对称的，正如在早期地层中发现的化石种类壳是平面盘旋的那样。但这种平面盘旋使壳的直径
很大，壳内的空间却很小，壳也不牢固，所以后期出现的壳不再是平面盘旋，而是沿一中心轴
由上向下螺旋盘旋。仅在极少数情况下，扭曲的壳位于同一平面上。 该发掘的遗迹已保留了古
生代。

71

Атырау облысы ГАСТРОПОД (GASTROPODA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 1 х 1, 5см; 1 х 1,2 см; 2 х 1,5 см; 2,2 х 1,3 см; 1,5 х 1,1 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 177/1-5
Атырауской
Гастроподтар – жұмсақ тәнді жәндіктердің (моллюскалардың) бір класы. Бұл ұлулардың 3 класс
области тармағы бар: алғы желбезекті, артқы желбезекті және өкпелі. Ұлулардың денесі жұмсақ, былқылдақ.
Atyrau Local Гастроподтар тірі моллюскалардың 80 пайызға жуығын құрайды. Олар мөлшеріне, пішініне, түсіне,
құрылымына және қабықтың морфологиясына байланысты әртүрлі болады. Ұлулардың ішкі мүшелері
History бастан кейінгі тұрпат қапшығында орналасады. Тұрпаттан ерекше қатпарлы қабат шапанша (мантия)
Museum түзіледі. Тұрпат мен шапанша аралығында шапанша қуысы болады, ал шапаншаның үстіңгі бетінде
Atyrau bölgesi бақалшақ қалыптасады.
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ГАСТРОПОД (GASTROPODA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 1 х 1, 5см; 1 х 1,2 см; 2 х 1,5 см; 2,2 х 1,3 см; 1,5 х 1,1 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 177/1-5

Гастроподы – один из классов мягкотелых насекомых (моллюсков). Эти моллюски делятся на три
класса: переднежаберные, заднежаберные и легочные. Тело моллюсков мягкое, нежное. Гастроподы
составляют около 80 процентов живых моллюсков. Они различаются в зависимости от размера,
формы, цвета, структуры и морфологии оболочки. Внутренние органы моллюсков располагаются
в мешке в теле ниже головы. Из его телосложения образуется уникальная слойная мантия. Между
телом и мантией образуется полость мантии, а на поверхности мантии располагается раковина.

GASTROPODA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 1 x 1.5 cm; 1 x 1.2 cm; 2 x 1.5 cm; 2.2 x 1.3 cm; 1.5 x 1.1 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 177/1-5

Gastropods are a class of soft-bodied insects (mollusks). These mollusks are divided into 3 classes:
prosobranch, opistobranch, and pulmonate. The body of the molluscs is soft and tender. Gastropods
make up about 80 percent of living molluscs. They vary depending on the size, shape, color, structure,
and morphology of the shell. The internal organs of mollusks are located in a bag in the body below the
head. Its body forms a unique layer of the mantle. A cavity of the mantle forms between the body and the
mantle, and a shell is located on the surface of the mantle.

GASTROPODA
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 1 x 1.5cm; 1 x 1,2 cm; 2 x 1,5 cm; 2,2 x 1,3 cm; 1,5 x 1,1 cm
Keşif yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 177/1-5

Gastropodlar, yumuşak gövdeli böceklerin (yumu-şakçalar) sınıflarından biridir. Bu yumuşakçalar 3 sınıfa
ayrılır: prosobranch, oksipital ve pulmoner. Yumu-şakçaların gövdesi yumuşak ve hassastır. Gastropodlar, canlı
yumuşakçaların yaklaşık yüzde 80'ini oluşturur. Kabuğun boyutuna, şekline, rengine, yapısına ve morfolojisine
bağlı olarak farklılık gösterirler.Yumu-şakçaların iç organları, başın altındaki vücutta bir kesede bulunur. Fiziğinden
benzersiz bir katmanlı manto oluşur. Gövde ile manto arasında manto boşluğu oluşur ve manto yüzeyinde bir
kabuk bulunur.

72

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

腹足纲 (GASTROPODA)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:1 х 1, 5厘米; 1 х 1,2 厘米; 2 х 1,5厘米; 2,2 х 1,3 厘米; 1,5 х 1,1厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记:古生物学博物馆主要基金 177/1-5

腹足动物是软体昆虫（软体动物）的一类。这些软体动物分为3类：前支，枕和肺。软体动物的
身体柔软而柔软。腹足动物约占活软体动物的80％。它们根据壳的大小，形状，颜色，结构和形态
而有所不同。软体动物的内部器官位于头部下方体内的一个囊中。根据他的体格，形成了独特的分
层地幔。在主体和地幔之间形成地幔的空腔，并且壳位于地幔的表面上。

73

Атырау облысы ГАСТРОПОД (GASTROPODA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 6 х 2,5 см; 5,5 х 3,5 см; 6,5 х 1,5 см; 7,2 х х 2,5 см; 5,5 х 3,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5147/1-5
Атырауской
ГАСТРОПОД (GASTROPODA)
области Период: эра палеозой
Atyrau Local Материал: окаменелые природные останки
Размер: 6 х 2,5 см; 5,5 х 3,5 см; 6,5 х 1,5 см; 7,2 х х 2,5 см; 5,5 х 3,5 см
History Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1997 год
Museum Учетная отметка: МП ОФ 5147/1-5
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 GASTROPODA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 6 x 2.5 cm; 5.5 x 3.5 cm; 6.5 x 1.5 cm; 7.2 х 2.5 cm; 5.5 x 3.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1997
Record: PM CE 5147/1-5

GASTROPODA
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 6 x 2,5 cm; 5,5 x 3,5 cm; 6,5 x 1,5 cm; 7,2 x х 2,5 cm; 5,5 x 3,5 cm
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 5147/1-5

腹足纲 (GASTROPODA)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:6 х 2, 5厘米; 5，5 х 3,5厘米; 6，5 х 1,5厘米; 7,2 х 2,5厘米; 5,5 х 3,5厘米
发现地点: 阿克托拉盖乌斯丘特，在1997年
注册标记: 古生物学博物馆主要基金5147/1-5

74

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

75

Атырау облысы БАУЫРАЯҚТЫ ҰЛУ (GASTROPODA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 6,5 х 5 см; 5,5 х 5,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5148/1-2
Атырауской
Бауыраяқты ұлулардың көпшілігінің денесін бақалшақ қаптайды. Бақалшақтарының пішіні әртүрлі
области болады. Кейбіреулерінде жалаңаш шырыш денесінде бақалшақ қалдығы ғана сақталған. Денесі
Atyrau Local жұмсақ. Бақалшақты ұлулардың денесін бас, тұлға және аяққа жіктеуге болады. Асқорыту жүйесі едәуір
күрделі. Дененің алдыңғы бөлігіндегі ауыз тісшелері – үккі тілге және жұтқыншаққа жалғасады. «Бауыр»
History деп аталатын асқорыту безінің аузы қарынға ашылады. Бауыраяқты ұлуларда қан тарату жүйесі ашық.
Museum Жүректе бір немесе екі құлақша, бір қарынша болады. Құрлықта тіршілік ететін ұлулар өкпемен тыныс
Atyrau bölgesi алады. Суда тіршілік ететіндерінің тыныс алуы шапанша астында орналасқан желбезектер арқылы
Yerel Tarih жүзеге асады.

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 БРЮХОНОГИЕ МОЛЛЮСКИ (GASTROPODA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 6,5 х 5 см; 5,5 х 5,5 см
Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 5148/1-2

Тело большинства брюхоногих моллюсков покрывает раковина. Форма раковин бывает разной. В
некоторых из них сохранились лишь остатки раковины в обнаженном слизистом теле. Тело мягкое.
Тело раковинных моллюсков классифицируется как голова, тело и ноги. Пищеварительная система
сложная. Зубы во рту в передней части тела присоединяются к размельчающему языку и гортани.
Кончик пищеварительной железы, который называют «печенью», открывается в желудок. У брюхоногих
моллюсков система кровообращения открыта. В сердце имеются один или два предсердия и один
желудочек. Моллюски, обитающие на суше, дышат легкими. Моллюски, обитающие в воде, дышат
через жабры, расположенные под мантией.

GASTROPODA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 6.5 x 5 cm; 5.5 x 5.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1997
Record: PM CE 5148/1-2

The body of most gastropods is covered by a shell. The shape of the shells is different. Only the remains
of a shell in a naked mucous body have been preserved in some of them. The body is soft. The body of
shell-bearing molluscs is classified as head, body, and legs. The digestive system is complex. Teeth in the
mouth in the front part of the body join the grinding tongue and larynx. The tip of the digestive gland
known as the "liver" opens into the stomach. Gastropods have an open circulatory system. The heart
has one or two atria and one ventricle. The mollusks that live on the land breathe with their lungs. The
molluscs that live in the water breathe through the gills located under the mantle.

KARINDANBACAKLILAR (GASTROPODA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 6,5 x 5 cm; 5,5 x 5,5 cm
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 5148/1-2

Çoğu gastropodun vücudu bir kabukla kaplıdır. Kabukların şekli farklı. Bazılarında sadece çıplak mukoza
gövdesindeki bir kabuk kalıntıları korunmuştur. Vücut yumuşaktır. Kabuklu deniz hayvanlarının gövdesi
baş, gövde ve bacaklar olarak sınıflandırılır. Sindirim sistemi karmaşıktır. Vücudun önündeki ağızdaki dişler -
gıcırdayan dil ve gırtlakla birleşir. "Karaciğer" olarak bilinen sindirim bezinin ucu mideye açılır. Gastropodlarda
dolaşım sistemi açıktır. Kalbin bir veya iki kulakçığı ve bir ventrikülü vardır. Karada yaşayan yumuşakçalar
ciğerleriyle nefes alır. Suda yaşayan yumuşakçalar manto altında bulunan solungaçlardan nefes alırlar.

76

Атырау облысы * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

腹足纲 (GASTROPODA)
时期:古生代
材料:天然化石
尺寸:6,5 х 5 厘米; 5,5 х 5,5厘米
发现地点:阿克雷格什恩乌斯丘特，在1997年
注册标记: 古生物学博物馆主要基金 5148/1-2

腹足纲动物具有明显的头部，体外有一枚螺旋卷曲的贝壳。头、足、内脏囊、外套膜均可缩入壳
内。头部都很发达，具有一对或两对触角，一对眼。眼生在触角的基部、中间或顶部。口内的齿舌
发达，用于摄食、钻孔。外壳多呈螺旋形。

77

Атырау облысы БАУЫРАЯҚТЫ ҰЛУ (GASTROPODA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 3,5 х 3 см; 3,5 х 2 см; 4,2 х 2,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5149/1-3
Атырауской
Бауыраяқты ұлулардың көпшілігінің денесін бақалшақ қаптайды. Бақалшақтарының пішіні әртүрлі
области болады. Кейбіреулерінде жалаңаш шырыш денесінде бақалшақ қалдығы ғана сақталған. Денесі
Atyrau Local жұмсақ. Бақалшақты ұлулардың денесін бас, тұлға және аяққа жіктеуге болады. Асқорыту жүйесі едәуір
күрделі. Дененің алдыңғы бөлігіндегі ауыз тісшелері – үккі тілге және жұтқыншаққа жалғасады. «Бауыр»
History деп аталатын асқорыту безінің аузы қарынға ашылады. Бауыраяқты ұлуларда қан тарату жүйесі ашық.
Museum Жүректе бір немесе екі құлақша, бір қарынша болады. Құрлықта тіршілік ететін ұлулар өкпемен тыныс
Atyrau bölgesi алады. Суда тіршілік ететіндерінің тыныс алуы шапанша астында орналасқан желбезектер арқылы
Yerel Tarih жүзеге асады.

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 БРЮХОНОГИЕ МОЛЛЮСКИ (GASTROPODA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 3,5 х 3 см; 3,5 х 2 см; 4,2 х 2,5 см
Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 5149/1-3

Тело большинства брюхоногих моллюсков покрывает раковина. Форма раковин бывает разной.
В некоторых из них сохранились лишь остатки раковины в обнаженном слизистом теле. Тело
мягкое. Тело раковинных моллюсков классифицируется как голова, тело и ноги. Пищеварительная
система сложная. Зубы во рту в передней части тела присоединяются к размельчающему языку
и гортани. Кончик пищеварительной железы, который называют «печенью», открывается в
желудок. У брюхоногих моллюсков система кровообращения открыта. В сердце имеется один или
два предсердия и один желудочек. Моллюски, обитающие на суше, дышат легкими. Моллюски,
обитающие в воде, дышат через жабры, расположенные под мантией.

GASTROPODA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 3.5 х 3 cm; 3.5 х 2 cm; 4.2 х 2.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1997
Record: PM CE 5149/1-3

The body of most gastropods is covered by a shell. The shape of the shells is different. Only the remains
of a shell in a naked mucous body have been preserved in some of them. The body is soft. The body of
shell-bearing molluscs is classified as head, body, and legs. The digestive system is complex. Teeth in the
mouth in the front part of the body join the grinding tongue and larynx. The tip of the digestive gland
known as the "liver" opens into the stomach. Gastropods have an open circulatory system. The heart has one
or two atria and one ventricle. The mollusks that live on the land breathe with their lungs. The molluscs that live
in the water breathe through the gills located under the mantle.

KARINDANBACAKLILAR (GASTROPODA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 3,5 х 3 см; 3,5 х 2 см; 4,2 х 2,5 см
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 5149/1-3

Çoğu gastropodun vücudu bir kabukla kaplıdır. Kabukların şekli farklı. Bazılarında sadece çıplak mukoza
gövdesindeki bir kabuk kalıntıları korunmuştur. Vücut yumuşaktır. Kabuklu deniz hayvanlarının gövdesi
baş, gövde ve bacaklar olarak sınıflandırılır. Sindirim sistemi karmaşıktır. Vücudun önündeki ağızdaki
dişler - gıcırdayan dil ve gırtlakla birleşir. "Karaciğer" olarak bilinen sindirim bezinin ucu mideye açılır.
Gastropodlarda dolaşım sistemi açıktır. Kalbin bir veya iki kulakçığı ve bir ventrikülü vardır. Karada yaşayan
yumuşakçalar ciğerleriyle nefes alır. Suda yaşayan yumuşakçalar manto altında bulunan solungaçlardan

78 nefes alırlar.

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

腹足纲(GASTROPODA)
时期: 古生代
材料: 天然化石
尺寸: 3,5 х 3厘米; ,5 х 2厘米; 4，2х 2，5厘米
发现地点: 阿克托拉盖乌斯丘特，在1997年
注册标记:: 古生物学博物馆主要基金5149/1-3

腹足纲动物具有明显的头部，体外有一枚螺旋卷曲的贝壳。头、足、内脏囊、外套膜均可缩入壳
内。头部都很发达，具有一对或两对触角，一对眼。眼生在触角的基部、中间或顶部。口内的齿舌
发达，用于摄食、钻孔。外壳多呈螺旋形。

79

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

80

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學

Л

Л

81

6–5455

Атырау облысы * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學
тарихи-өлкетану
Л
музейі
Л Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

82

ҚАРМАЛАУЫШТЫЛАР КЛАСЫ Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Қ (TENTACULATA) музейі
армалауыштылар (Tentaculata) – омыртқасыз жануарлардың бір типі. Бұлар 3 класқа Историко-
бөлінеді: форонидалар (Phoronіоdae), мшанкалар (Bryozoa) және иінаяқтылар (Brachіopoda). краеведческий музей
Қармалауыштылардың денесі анық бунақталмаған, үш бөлімнен құралады. Біріншісі ауыз Атырауской
қалақшасы (эпистом), кейбір түрлерінде редукцияланған (жойылған). Екіншісі кірпікшелі таға области
пішіндес қармалауыштармен қоршалған ауыз тесігі. Үшіншісі – кеуде бунағы. Atyrau Local
Мшанкалардың 2 класс тармағына (жалаңаш ауыздылар және жабық ауыздылар) History
жіктелетін 4 мың түрі белгілі. Мшанкалардың тыныс алу, қан айналу және зәр шығару жүйелері Museum
болмайды. Жүйке жүйесі ауыз тесігі мен артқы ішектің арасында жатқан жалғыз түйіннен Atyrau bölgesi
тұрады. Теңізде, кейде тұщы су бөгендерінде, бекініп тіршілік етеді және жыныссыз көбеюінің Yerel Tarih
нәтижесінде бұтақтарға ұқсас шоғырлар түзейді. Жыныс жүйесі – гермафродитті. Мшанкалар Müzesi
жынысты және жыныссыз жолмен көбейеді. Олардың дамуы метаморфоз арқылы жүреді, 阿特劳州历史与地
алдымен еркін жүзетін дернәсілі пайда болады, кейін дернәсіл судың түбіне түсіп бекінеді. 方志博物馆
Алғашқы дарабастан (особьтан) әрі қарай бүршіктенуінің арқасында біртіндеп бүтін шоғыр
өсіп шығады. ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
Иінаяқтылар – бекініп жеке тіршілік ететін кең таралған теңіз жануарлары. Қазіргі кезде
2 класс тармағына (құлыптылар және құлыпсыздар) бірігетін 280 түрі белгілі. Денесі,
тақтажелбезекті моллюскілердегідей, қосжақтаулы бақалшақтың ішінде орналасады.
Бақалшақпен судың түбіне, әдетте, сабақша арқылы бекиді. Аузы денесінің алдыңғы жағында,
оның екі жағынан ширатылған екі ұзын өсіндісі – қорегін жинайтын қолы шығады. Онда екі
қатар ұсақ тербелмелі қармалауыштар орналасқан. Жүйке жүйесі жұтқыншақ маңындағы
жүйке сақинасынан тұрады. Тыныс алу мүшелерінің қызметін қолдары атқарады. Қан айналу
жүйесі ашық, қарынның арқа жағында кішкене жиырылғыш қапшық – жүрегі орналасқан.
Иінаяқтылардың көпшілігі дара жынысты. Іштей ұрықтанады, тек жынысты жолмен көбейеді.
Ұсақ жәндіктермен және суда қалқып жүретін органикалық түйіршіктермен қоректенеді.
Иінаяқтылар–жойылыпбаражатқанжануарлар.Палеозойтаужыныстарынаниінаяқтылардың
10 мың түрі табылған. Бұлардың палеонтология үшін маңызы зор. Қармалауыштылардың
екінші кезектегі дене қуысының болуы және құрылысының күрделілігі буылтық құрттармен
бір деңгейде тұрғандығын дәлелдейді.

КЛАСС ЩУПАЛЬЦЕВЫХ 83

Щ (TENTACULATA)
упальцевые (Tentaculata) – один из видов беспозвоночных животных. Они
делятся на три класса: форониды (Phoronіоdae), мшанки (Bryozoa) и плеченогие (Brachіopoda).
Тело щупальцевых состоит из трех частей, без четкого расчленения. Первая – ротовая
лопасть (эпистом), редуцированная (удаленная) в некоторых видах. Вторая – отверстие рта,
окруженное щупальцами в форме ресничной подковы. Третья – грудная часть.
Известны четыре тысячи видов мшанок, которые классифицируются на две классовые
ветви (открытые рты и закрытые рты). Мшанки не имеют дыхательной и мочеиспускательной
систем и системы кровообращения. Нервная система состоит из единственного узла,
который находится между полостью рта и задней кишкой. Постоянно обитают в море,
иногда в пресных водоемах и в результате бесполого размножения образуют скопления,
схожие с ветвями. Половая система – гермафродитная. Мшанки размножаются половым и
бесполовым путем. Их развитие происходит с помощью метаморфозы, вначале появляется
свободно плавающая личинка, а затем личинка опускается на дно и оседает на дне. С первой
особи постепенно вырастает целое скопление благодаря дальнейшему почкованию.
Плеченогие – наиболее распространенные морские животные, обитающие отдельно.

Атырау облысы В настоящее время известно 280 видов, которые объединяются в два класса (замочные
тарихи-өлкетану и незамочные). Тело располагается внутри двустворчатого ракушечника, как у
пластинчатожаберных моллюсков. На дне воды ракушками обычно закрепляются с помощью
музейі стебелька. Рот находится на передней части тела, с обеих сторон у него скрученные
Историко- два длинных отростка – руки, которые добывают питание. В ней расположены два ряда
краеведческий музей мелких колебательных щупальцев. Нервная система состоит из нервного кольца рядом с
Атырауской глоткой. Руки выполняют функции органов дыхания. Система кровообращения открыта,
на спине живота находится небольшой сокращающийся мешок – это сердце. Большая
области часть плеченогих являются однополыми. Оплодотворяются внутри, размножаются только
Atyrau Local половым путем. Питаются мелкими насекомыми и органическими гранулами, плавающими в
воде. Плеченогие – исчезающий вид животных. В палеозойских горных породах обнаружено
History более 10 тысяч видов плеченогих. Они имеют большое значение для палеонтологии.
Museum Наличие вторичной полости щупальцев и сложность строения свидетельствуют о том, что
Atyrau bölgesi они находятся на одном уровне с кольчатыми червями.
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 T TENTACULATA
entaculata is one of the types of invertebrates. They are divided into 3 classes: Phoronidae,
Bryozoa and Brachiopoda. The body of the Tentaculata consists of three parts, without clear
division. The first one is the oral lobe (epistome), reduced (removed) in some species. The second
one is the opening of the mouth, surrounded by tentacles in the shape of a ciliated horseshoe. The
third one is the thoracic part.
There are 4 thousand species of Bryozoa, which are classified into 2 class branches (open
mouths and closed mouths). Bryozoa do not have a respiratory, circulatory, or urinary system.
The nervous system consists of a single node that is located between the oral cavity and the
proctodeum. They constantly live in the sea, sometimes in fresh water bodies and, as a result of
asexual reproduction, form clusters similar to branches. The sexual system is hermaphrodite.
Bryozoa reproduce sexually and asexually. Their development occurs through metamorphosis,
first a free-floating larva appears, and then the larva sinks to the bottom and settles on the
bottom. From the first individual, a whole cluster gradually grows due to further budding.
Brachiopods are the most common marine animals that live separately. Currently, 280
species are known, which are grouped into 2 classes (articulate  and  inarticulate). The body
is located inside the bivalve shell, like in lamellibranch mollusks. At the bottom of the water,
shells are usually fixed with a stalk. The mouth is on the front of the body, on both sides it has
two long twisted processes – the arms that get food. It contains two rows of small vibrating
tentacles. The nervous system consists of a nerve ring next to the pharynx. Arms serve as the
respiratory system. The circulatory system is open, there is a small contracting bag on the back
of the abdomen. This is the heart. Most brachiopods are monosexual. It is fertilized inside,
reproduces only sexually. They feed on small insects and organic granules floating in the water.
Brachiopods are an endangered species. More than 10,000 brachiopod species have been found
in Paleozoic rocks. They are of great importance for paleontology. The presence of a secondary
cavity of the tentacles and the complexity of the structure indicate that they are on the same
level with the annelids.

84

T DOKUNAÇLILAR SINIFI (TENTACULATA) Атырау облысы
entacular (Tentaculata) – omurgasız türlerinden biri. 3 sınıfa ayrılırlar: phoronids тарихи-өлкетану
(Phoronіodae), bryozoans (Bryozoa) ve brachiopods (Brachіopoda). Dokunaçların gövdesi, музейі
net diseksiyon olmaksızın üç parçadan oluşur. Birincisi, bazı türlerde azalmış (çıkarılmış) Историко-
oral lobdur (epistome). İkincisi, siliyer at nalı şeklinde dokunaçlarla çevrili ağzın açıklığıdır. краеведческий музей
Üçüncüsü sandık. Атырауской
2 sınıf dalda (açık ağızlar ve kapalı ağızlar) sınıflandırılan 4 bin bilinen bryozoan türü vardır. области
Bryozoanların solunum, dolaşım ve üriner sistemleri yoktur. Sinir sistemi, ağız boşluğu ile arka Atyrau Local
bağırsak arasında bulunan tek bir düğümden oluşur. Sürekli denizde, bazen tatlı su kütlelerinde History
yaşarlar ve eşeysiz üremenin bir sonucu olarak dallara benzer kümeler oluştururlar. Üreme Museum
sistemi hermafrodittir. Bryozoalılar cinsel ve aseksüel olarak ürerler. Gelişmeleri metamorfoz Atyrau bölgesi
yardımı ile gerçekleşir, önce serbest yüzen bir larva belirir ve ardından larva dibe batar ve Yerel Tarih
dibe yerleşir. İlk bireyden, daha fazla tomurcuklanma nedeniyle bütün bir küme yavaş yavaş Müzesi
büyür. 阿特劳州历史与地
Brakiopodlar, ayrı yaşayan en yaygın deniz hayvanlarıdır. Şu anda, 2 sınıfa birleştirilen (anahtarlı 方志博物馆
ve kilitsiz) 280 tür bilinmektedir. Gövde, katmanlı yumuşakçalarda olduğu gibi çift kabuklu deniz
kabuğu kayasının içinde bulunur. Suyun dibinde kabuklar genellikle bir sapla sabitlenir. Ağız ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
vücudun ön tarafındadır, her iki tarafta iki uzun bükülmüş sürece sahiptir – yiyecek alan kollar. İki
sıra küçük titreşimli dokunaçlar içerir. Sinir sistemi, farenksin yanında bulunan bir sinir halkasından
oluşur. Eller solunum sisteminin işlevlerini yerine getirir. Dolaşım sistemi açık, karnın arkasında
küçük bir kese var - bu kalp. Brakiyopodların çoğu tek cinsiyetlidir. İçten döllenir, sadece cinsel
yolla çoğalır. Suda yüzen küçük böcekler ve organik granüller ile beslenirler. Brakiyopodlar nesli
tükenmekte olan bir hayvandır. Paleozoik kayalarda 10 binden fazla brakiyopod türü bulunmuştur.
Paleontoloji için çok önemlidirler. Dokunaçların ikincil bir boşluğunun varlığı ve yapının karmaşıklığı,
bunların annelidlerle aynı seviyede olduğunu gösterir.

T 触角类(TENTACULATA)
entacular（Tentaculata）-无脊椎动物的类型之一。它们分为3类：拟蝇类
Phoronіodae），苔藓类（Bryozoa）和腕足类（Brachіopoda）。触角的身体分为三个部分，
没有清晰的解剖。第一个是某些物种减少（去除）的口腔（粘膜）。第二个是嘴巴张开，周
围有触角，呈睫状马蹄形。第三个是胸部。
已知有4 000种苔藓动物，分为2类分支（开口与未开口）。苔藓动物没有呼吸，循环和
泌尿系统。神经系统由位于口腔和后肠之间的单个节点组成。它们不断地生活在海洋中，有
时生活在淡水体中，并且由于无性繁殖而形成类似于树枝的簇。生殖系统是雌雄同体的。苔
藓动物有性和无性繁殖。它们的发育是在变态的帮助下发生的，首先出现自由游动的幼虫，
然后幼虫沉入底部并落在底部。从第一个个体开始，由于进一步出芽，整个簇逐渐生长。
腕足动物是最常单独生活的海洋动物。当前，已知280种，分为2类（带锁和未锁）。身
体位于双壳类贝壳岩内部，就像层状软体动物一样。在水的底部，通常用茎杆固定贝壳。嘴
位于身体的前部，两侧都有两个较长的扭曲过程，即获取食物的手臂。它包含两排小的振动
触手。神经系统由靠近咽的神经环组成。手执行呼吸系统的功能。循环系统是开放的，腹部
背面有一个小的收缩囊-这就是心脏。大多数腕足动物是单性的。内部受精，只繁殖有性。
它们以漂浮在水中的小昆虫和有机颗粒为食。腕足动物是一种濒临灭绝的动物。在古生代岩
石中发现了上万种腕足动物。它们对于古生物学非常重要。触手次生腔的存在和结构的复杂
性表明触手与触角处于同一水平。

85

Атырау облысы МШАНКА (BRYOZOA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 6,5 х 3 см; 6,7 х 2,8 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1998 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 11128/1, 2
Атырауской
Мшанкалар – су алаптары түбінде үймелеме түрде жабыса тіршілік ететін омыртқасыз су
области жәндіктерінің тобы. Теңіз суында да, тұщы суларда да кезігуі ықтимал. Мшанкалар өздерінің сырт
Atyrau Local көрінісі жағынан балдырларды, мүктерді еске салады. Олар сан мыңдаған өте ұсақ жеке түрлерді
топтастыратын үймелемелер түрінде ұшырасады. Негізінен қазба күйінде жақсы сақталған. Мшанкалар
History ордовик кезеңінен бері мәлім, алайда қаулай өсуі тас көмір кезеңіне және алғашқы пермь дәуіріне
Museum сәйкес келеді. 
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 МШАНКА (BRYOZOA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 6,5 х 3 см; 6,7 х 2,8 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1998 год
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 11128/1, 2

Мшанки – группа беспозвоночных водных насекомых, обитающих в сгруппировавшемся
состоянии на дне водных массивов. Могут встречаться как в морской воде, так и в пресных водах.
Мшанки по своему внешнему виду напоминают водоросли, мхи. Они встречаются в виде кучи, в
которую группируются тысячи очень мелких отдельных видов. В основном хорошо сохранились в
раскопках. Мшанки известны с периода ордовика, однако сильное развитие получили каменный и
пермский периоды. 

BRYOZOA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 6.5 x 3 cm; 6.7 x 2.8 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1998
Record: ALHM CE 11128/1, 2

Bryozoa are a group of invertebrate aquatic insects that live in a grouped state at the bottom of water
bodies. They can be found in both seawater and fresh water. Bryozoa in their appearance resemble algae,
mosses. They are found in heaps that group thousands of very small individual species. They are mostly
well preserved in the excavations. Bryozoa have been known since the Ordovician period, but their strong
development corresponds to the Stone and the Permian periods. 

YOSUN HAYVANCIKLARI (BRYOZOA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 6,5 х 3 см; 6,7 х 2,8 см
Keşif Yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1998
Kayıt işareti: ABYTM AF 11128/1, 2

Bryozoanlar, su kütlelerinin dibinde gruplanmış bir halde yaşayan bir grup omurgasız suda yaşayan
böceklerdir. Hem deniz suyunda hem de tatlı sularda bulunabilirler. Bryozoanlar, görünüşte yosun ve
yosunlara benzer. Binlerce çok küçük bireysel türü gruplayan yığınlar halinde ortaya çıkarlar. Kazılarda
çoğunlukla iyi korunmuştur. Bryozoanlar Ordovisyen döneminden beri bilinmektedir, ancak güçlü geli-
şimleri Taş ve Permiyen dönemlerine karşılık gelir.

86

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

苔藓动物 ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

时期：古生代 87
材料：天然化石
尺寸：6.5 x 3厘米6.7 x 2.8厘米
发现地点：阿克格森乌斯丘特，1998年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 11128/1，2

苔藓动物是一群无脊椎动物，生活在水体底部的成群状态。它们可以在海水和淡水中找到。苔藓
虫的外观类似于藻类和苔藓。它们以堆积成堆的形式出现，堆积成千上万个非常小的个体。大部分
保存在发掘中。苔藓虫自奥陶纪以来就已为人所知，但它们的强大发展与斯通和二叠纪相符。

Атырау облысы БРАХИОПОД (BRACHIOPODA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 1,5 х 1,2 см; 1,2 х 0,5 см; 1,3 х 0,9 см
Историко- Табылған орны: Ақкерегешың үстірті, 1997 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 111/1-3
Атырауской
Брахиоподтар – қармауыштылар типінің, иінаяқтылар класының өкілдері. Кембрий кезеңінен
области осы уақытқа дейін белгілі, әсіресе палеозой эрасында көптеп таралған теңіз жәндіктері. Олардың
Atyrau Local сауыттары доломит – кальцитті, кейде фосфатты екі-үш қабатты призмалы және талшық құрылысты
болады. Су алаптары түбіне жабысып тіршілік ететін қосжармалы – симметриялы жәндіктер. Денелері
History арқа және бауыр жармалары деп аталатын екі бақалшақ арасына орналасқан. Қазіргі заманда олардың
Museum 280 түрі, құрып кеткен 30 мыңға жуық түрі бар.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 БРАХИОПОД (BRACHIOPODA)
Период: эра палеозой
Л Материал: окаменелые природные останки
Размер: 1,5 х 1,2 см; 1,2 х 0,5 см; 1,3 х 0,9 см
Место обнаружения: Устюрт Аккергешен, 1997 год
Учетная отметка: МП ОФ 111/1-3

Брахиоподы – представители типа щупальцевых, класса плеченогих. Известны с кембрийского
периода до наших дней, морские насекомые, особенно распространенные в палеозойской эре. Их
панцири имеют доломитно-кальцитную, иногда фосфатную двух-трехслойную призму и волокнистую
структуру. Двустворчато-симметричные насекомые, обитающие на дне водных массивов. Тела
расположены между двумя ракушками, называемыми спинными и торцевыми створками. В
настоящее время из них известны 280 видов, около 30 тысяч видов вымерли.

BRACHIOPODA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 1.5 x 1.2 cm; 1.2 x 0.5 cm; 1.3 x 0.9 cm
Location: Akkergeshen Ustyurt, 1997
Record: PM CE 111/1-3

Brachiopods are representatives of the tentacular type, Brachiopoda.They are known from the Cambrian
period to the present day, marine insects, especially common in the Paleozoic era. Their shells have
dolomite-calcite, sometimes phosphate two-three-layer prism and fibrous structure. Bivalve-symmetrical
insects living on the bottom of water bodies. The bodies are located between two shells called the dorsal
and ventral surfaces. Currently, 280 species of them are known, about 30 thousand species have become
extinct.

DALLI BACAKLILAR (BRACHIOPODA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 1,5 х 1,2 см; 1,2 х 0,5 см; 1,3 х 0,9 см
Keşif Yeri: Akkergeshen Ustyurtu, 1997
Kayıt işareti: PM AF 111/1-3

Dallı bacaklılar, brakiyopod sınıfı olan dokunaç tipin temsilcileridir. Kambriyen döneminden gü-nümüze
kadar bilinen deniz böcekleri, özellikle Paleozoik dönemde yaygındır. Kabuklarında dolo-mit-kalsit, bazen
fosfat iki-üç katmanlı prizma ve lifli bir yapı vardır. Su kütlelerinin dibinde yaşayan çift kabuklu simetrik
böcekler. Gövdeler, dorsal ve uç valfler olarak adlandırılan iki kabuk arasında bulunur. Şu anda 280 türü
biliniyor, yaklaşık 30 bin türün nesli tükendi.

Л

88

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

腕足纲 ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

时期：古生代
材料：天然化石
尺寸：1.5 x 1.2厘米； 1.2 x 0.5厘米1.3 x 0.9厘米
发现地点：阿克格森乌斯丘特，1997年
注册标记：古生物学博物馆主要基金111 / 1-3

腕足类是触手类型的代表，腕足类。从寒武纪到今天，海洋昆虫尤其在古生代很常见。它们的壳
有白云石-方解石，有时是磷酸盐两三层棱柱和纤维结构。双壳类对称昆虫生活在水体的底部。阀
体位于称为背阀和端阀的两个壳体之间。目前已知其中有280种，约3万种已灭绝。

89

Атырау облысы ТЕРЕБРАТУЛИДА (TEREBRATULIDA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 1,3 х 1,2 см; 1,2 х 1,1 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 2003 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 16098/1-2
Атырауской
Теребратулидалар – иінаяқтылар класының өкілі. Олар алғашқы кембрийде пайда болып,
области палеозойда дамыған. Мезозой мен кайнозойда теребратулидалар одан әрі дамып, қазіргі уақытқа
Atyrau Local дейін тіршілік етеді. Шанағының екі жағы да дөңес, тегіс, сопақша пішінді болады. Топса шегі қысқа,
иілген. Құрсақ жағының төбешігі биік, түзу, кең фораменді. Тіс қалақшалары жоқ. Арқа жағында топса
History өсіндісі дамыған. Арқа жағында орталық қатпар (қайқы бел), ал құрсақ жарғағында синус (ойыс)
Museum бар.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ТЕРЕБРАТУЛИДА (TEREBRATULIDA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 1,3 х 1,2 см; 1,2 х 1,1 см
Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 2003 год
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 16098/1-2

Теребратулиды – представители класса плеченогих. Они впервые появились в кембриях и
развивались в палеозое. В мезозое и кайнозое теребратулиды получили дальнейшее развитие
и обитают до настоящего времени. Обе стороны корпуса имеют выпуклую, гладкую, овальную
форму. Шарнирная часть короткая, изогнутая. Верх брюшной части имеет высокую, прямую,
широкую форамену. Нет зубных лопастей. На спине развит шарнирный нарост. На спине находится
центральная складка, а на брюшной перепонке – синус (прорезь).

TEREBRATULIDA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 1.3 x 1.2 cm; 1.2 x 1.1 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 2003
Record: ALHM CE 16098/1-2

Terebratulids are a member of the Brachiopoda. They first appeared in the Cambrian and developed in
the Paleozoic. Terebratulids developed in the Mesozoic and Cenozoic, and live to the present day. Both sides
of the body have a convex, smooth, oval shape. The joint part is short and curved. The upper abdominal
part has a high, straight, wide foramen. They have no dental lobes. A jointed growth is developed on the
back. There is a central fold on the back and a sinus (slit) on the abdominal membrane.

TEREBRATULIDA (TEREBRATULIDA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 1,3 х 1,2 см; 1,2 х 1,1 см
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 2003
Kayıt işareti: ABYTM AF 16098/1-2

Terebratulidler, brakiyopod sınıfının bir temsilcisidir. İlk olarak Kambriyen'de ortaya çıktılar ve Paleozoik'te
geliştiler. Mezozoik ve Senozoik'te Terebratulidler gelişti ve bu güne kadar yaşadı. Vücudun her iki tarafı
dışbükey, pürüzsüz, ovaldir. Menteşe kısmı kısa ve kavislidir. Üst karın kısmı yüksek, düz, geniş bir foramene
sahiptir. Diş bıçağı yok. Arkada bir menteşe büyümesi geliştirildi. Sırtta merkezi bir kıvrım ve karın zarında bir
sinüs (yarık) vardır.

90

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學

斑足类 Л

时期：古生代 Л
材料：天然化石
尺寸：1.3 x 1.2厘米； 1.2 x 1.1厘米
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，2003年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 16098 / 1-2

斑足类是腕足类的代表。它们首先出现在寒武纪，并在古生代发展。在中生代和新生
代，Terebratulids得以发展并生存至今。身体的两侧都是凸的，光滑的，椭圆形的。铰链部分短
而弯曲。上腹部有一个高而直的宽孔。没有牙齿刀片。铰链向外生长在背面。背面有中央褶皱，腹
膜有窦（狭缝）。

91

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

92

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

93

Атырау облысы * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學
тарихи-өлкетану
Л
музейі
Л Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

94

Г ГУБКАЛАР КЛАСЫ (SPONGIA НЕМЕСЕ PORIFERA) Атырау облысы
убкалар тұщы суларда, басым көпшілігі теңіздерде, су түбіндегі түрлі заттарға тарихи-өлкетану
табаншасымен жабысып, қозғалмай тіршілік ететін жәндіктердің бірі. Губкалардың басым музейі
көпшілігінде қаңқалары жақсы дамыған. Олар мезоглея қабатында орналасып, дене пішінінің, Историко-
тірек қызметін орындап, саңылаулар жүйесінің қабырғасын да құрайды. Губкалардың краеведческий музей
қаңқасы минералды заттардан – кремнезем (кремнидің оттегімен қосылысы) немесе көмір Атырауской
қышқыл ізбестісінен және органикалык заттардан – спонгиннен немесе кремнезем мен области
спонгиннің қосындысынан тұрады. Минералды қаңқа спикула деп аталатын инелерден Atyrau Local
кұралған. Спикулалар мезоглея қабатында орналасқан ерекше қаңқа түзуші клеткалардан – History
склеробластардан дамиды. Органикалық каңқа ұсақ қаңқа түзуші клеткалардан – Museum
спонгиобластардан дамиды. Қаңканың құрамы мен құрылым ерекшеліктері – губканың Atyrau bölgesi
негізгі систематикалық белгілері болып табылады. Губкаларда регенерациялық қабілеттілігі Yerel Tarih
күшті дамыған. Губкаларды мезоглея қабатының қалыңдауына, талшықты жағалы (хоаноцит) Müzesi
клеткаларының орналасуына және осы клеткалар арқылы қорегін ұстап, қорытуына 阿特劳州历史与地
байланысты, оларды морфологиялық құрылысы жағынан – аскон, сикон, лейкон деп аталатын 方志博物馆
үш типке бөледі. Ең қарапайым құрылысты – аскон. Асконның мезоглея қабаты жұқа және
талшықты жағалы клеткалары бірқатар орналасып, парагастраль қуысын түгелімен астарлап ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
жатады. Губкаларға тән қасиет – денесінде көптеген саңылауларының (пораларының) болуы.
Осыған байланысты губкаларды кейде латынша Porifera – ұсақ саңылаулы жәндіктер деп те
атайды. Губкалардың денесі сыртқы дермальды-эктодерма және ішкі гастральды-энтодерма
клеткалы қабаттарынан құралған. Екеуінің аралығында мезоглея деп аталатын құрылымсыз,
коймалжың зат орналасқан. Денесінің ішіндегі кең қуысты – парагастраль қуысы деп атайды.
Губкалардың сыртқы эктодерма қабаты пинакоцит деп аталатын жалпақ клеткалардан
құралған. Эктодерма қабатынан энтодерма қабатына қарай созылып орналасқан. Әрбір
пороцит клеткаларының ортасында түтікше болады, сол себептен пороциттер губкалардың
денесінде көптеген саңылауларды (пораларды) құрайды. Пороциттер жиырылып
саңылаулардың ашылып-жабылуына себепкер болады. Энтодерма қабаты хоаноцит деп
аталатын талшықты жағалы клеткалардан құралған. Хоаноцит клеткаларының талшықтары
бір бағытта қозғалып, судың үнемі парагастраль қуысына қарай өтуін камтамасыз етеді және
сол талшықтары арқылы сумен бірге келген ұсақ жәндіктерді, бактерияларды ұстап клетка
ішінде қорытады немесе ұсталынған қорек заттарды мезоглеядағы амеба тәрізді клеткаларға
жеткізеді.

Г КЛАСС ГУБОК (SPONGIA ИЛИ PORIFERA) 95
убки являются одним из насекомых, обитающих в пресных водах, преимущественно
в морях, на дне водоема, прилипая к различным веществам лапками и неподвижно. У
большинства губок хорошо развиты скелеты. Они располагаются в слое мезоглеи, выполняют
опорную функцию формы тела, образуют стенку системы отверстий. Скелет губок состоит из
минеральных веществ – кремнезема (соединение кремния с кислородом) или углекислой
извести и органических веществ – спонгина или кремнезема и спонгина. Минеральный
каркас состоит из игл, называемых спикулами. Спикулы развиваются из необычных
каркасообразующих клеток – склеробластов, расположенных в мезоглеи. Органический скелет
развивается из мелких скелетообразующих клеток – спонгиобластов. Состав и особенности
структуры скелета являются основными систематическими признаками губки. Губки обладают
сильной регенерационной способностью. Губки делятся на три типа, называемых аскон, сикон,
лейконом по морфологическому строению, в зависимости от толщины мезоглея, расположения
клеток с волокнистым воротником (хоаноцитом) и способа переваривания пищи через эти
клетки. Аскон является самым простым строением. Слой мезоглеи аскона располагается в
ряде тонких и волокнистых клеток, подкладывается полостью парагастраль. Характерное
свойство губки – наличие множественных зазоров (пор) в организме. В связи с этим губки
иногда называют латинским Porifera – мелкощелевыми насекомыми. Тело губки состоит из
наружных дермально-эктодермных и внутренних гастрально-энтодермных клеток. Между

Атырау облысы ними находится бесформенное густое вещество, которое называется мезоглея. Широкую
тарихи-өлкетану полость внутри тела называют парагастральной полостью. Наружный слой эктодермы губки
состоит из плоских клеток, называемых пинакоцитом. Расположена растягиваясь от слоя
музейі эктодермы к слою энтодермы. В середине каждой пороцитовой клетки имеется трубка,
Историко- поэтому пороциты образуют множество отверстий (пор) в теле губок. Пороциты, сокращаясь,
краеведческий музей способствуют открытию и закрытию отверстий. Слой энтодермы состоит из волокнистых
Атырауской клеток, называемых хоаноцитом. Волокна клеток хоаноцитов движутся в одном направлении
и обеспечивают регулярный переход воды в полость парагастраль и с помощью этих волокон
области ловят мелких насекомых, бактерии, которые плывут вместе с водой и переваривают внутри
Atyrau Local клетки, или питательные вещества, которые поймали, доставляют в амебообразные клетки в
мезоглее.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 S SPONGIA OR PORIFERA
ponges are one of the insects that live in fresh water, mainly in the seas, at the bottom
of the water, sticking to various substances with their feet motionless. Most sponges have well-
developed skeletons. They are located in the mesogloea layer, perform the supporting function of
the body shape, form the wall of the hole system. The skeleton of sponges consists of minerals –
silica (a compound of silicon with oxygen) or lime carbonate and organic substances - spongin or
silica and spongin. The mineral framework consists of spines called spicules. Spicules develop from
unusual frame-forming cells – scleroblasts located in the mesogloea. The organic skeleton develops
from small skeletal cells – spongioblasts. The composition and features of the skeleton structure are
the main systematic features of the sponge. Sponges have a strong regenerative ability. Sponges
are divided into three types, called ascon, sycon, leucon, according to their morphological structure,
depending on the thickness of the mesogloea, the location of the cells with the fibrous collar
(choanocyte) and the way food is digested through these cells. Ascon is the simplest structure.
The mesogloea layer of ascon is located in a series of thin and fibrous cells, lined with a paragaster.
A characteristic of a sponge is the presence of multiple gaps (pores) in the body. In this regard,
sponges are sometimes called Latin Porifera – small-slit insects. The body of the sponge consists of
external dermal-ectoderm and internal gastral-endoderm cells. There is a formless, thick substance
called mesogloea between them. The wide cavity inside the body is called the paragaster. The outer
layer of the sponge ectoderm is composed of flat cells called pinacocyte. It is located stretching from
the ectoderm layer to the endoderm layer. There is a tube in the middle of each porocyte cell, so
the porocytes form many holes (pores) in the body of the sponges. When compressing, porocytes
facilitate the opening and closing of the holes. The endoderm layer consists of fibrous cells called
choanocyte. The fibers of the choanocytes move in one direction and ensure the regular passage
of water into the paragaster and with the help of these fibers they catch small insects, bacteria that
swim with the water and digest inside the cell or the nutrients that are caught, deliver them to the
amoeba-like cells in the mesogloea.

S SÜNGERLER SINIFI (SPONGIA VEYA PORIFERA)
üngerler tatlı sularda, özellikle denizlerde, suyun dibinde, pençeleri ile çeşitli maddelere
yapışan ve hareketsiz yaşayan böceklerden biridir. Çoğu sünger, iyi gelişmiş iskelete sahiptir.
Mesoglea tabakasında bulunurlar, vücut şeklinin destekleyici işlevini yerine getirir, delik sisteminin
duvarını oluştururlar. Süngerlerin iskeleti minerallerden – silika (oksijenli silikon bileşiği) veya
karbonik kireç ve organik maddelerden – süngerin veya silika ve süngerinden oluşur. Mineral
çerçeve, diken adı verilen iğnelerden oluşur. Spiküller, mesoglea'da bulunan alışılmadık çerçeve
oluşturan hücrelerden – skleroblastlardan gelişir. Organik iskelet, küçük iskelet hücrelerinden –
spongioblastlardan gelişir. İskeletin bileşimi ve yapısal özellikleri süngerin temel sistematik
özellikleridir. Süngerlerin güçlü bir rejeneratif kapasitesi vardır. Süngerler morfolojik yapılarına göre

96 mezogley kalınlığına, fibröz yakalı hücrelerin konumuna (koanositler) ve bu hücreler aracılığıyla

besinlerin sindirilme şekline göre ascon, sikon, lökon olarak adlandırılan üç türe ayrılır. Ascon en Атырау облысы
basit yapıdır. Ascona mesoglea tabakası, paragastral bir boşlukla kaplı bir dizi ince ve lifli hücrede тарихи-өлкетану
bulunur. Bir süngerin karakteristik bir özelliği, vücutta çok sayıda boşluk (gözenek) bulunmasıdır. музейі
Bu bağlamda, süngerlere bazen Latince Porifera – küçük yarıklı böcekler denir. Süngerin gövdesi, Историко-
dış dermal-ektodermal ve iç mide-endodermal hücrelerden oluşur. Aralarında mesoglea adı verilen краеведческий музей
biçimsiz, kalın bir madde var. Vücudun içindeki geniş boşluğa paragastrik boşluk denir. Sünger Атырауской
ektodermin dış tabakası pinacocytes adı verilen düz hücrelerden oluşur. Ektoderm tabakasından области
endoderm tabakasına kadar uzanan bir yerde bulunur. Her porosit hücresinin ortasında bir tüp Atyrau Local
vardır, bu nedenle porositler süngerlerin gövdesinde birçok delik (gözenek) oluşturur. Porositler History
büzülerek deliklerin açılıp kapanmasını kolaylaştırır. Endoderm tabakası, koanosit adı verilen Museum
fibröz hücrelerden oluşur. Koanosit hücrelerinin lifleri tek yönde hareket ederek suyun paragastral Atyrau bölgesi
boşluğuna düzenli geçişini sağlar ve bu lifler yardımıyla küçük böcekleri, suyla yüzen ve hücre Yerel Tarih
içinde sindiren bakterileri veya yakalanan besinleri yakalar, mesoglea'daki amip benzeri hücrelere Müzesi
ulaştırırlar. 阿特劳州历史与地
方志博物馆

海 海绵类 ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
绵是生活在淡水中的昆虫之一主要在水底的海洋中，它们的爪子不动地粘在各

种物质上。大多数海绵都有发达的骨骼。它们位于中胚层中，执行身体形状的支撑功能，形
成孔洞系统的壁。海绵的骨架由矿物质-二氧化硅（硅与氧的化合物）或碳酸钙和有机物质-
海绵或二氧化硅和海绵组成。矿物框架由称为针的针组成。螺旋是从位于中胚层的不寻常的
框架形成细胞-硬核细胞发育而来的。有机骨架从小骨骼细胞-海绵母细胞发育而来。骨架的
组成和结构是海绵的主要系统特征。海绵具有很强的再生能力。海绵根据其形态结构，分为
三种类型，分别称为ascon，sicon，leukone，具体取决于中胚层的厚度，具有纤维状衣领
的细胞（软骨细胞）的位置以及通过这些细胞消化食物的方式。 Ascon是最简单的结构。
ascona中膜层位于许多稀薄的纤维状细胞中，内衬有胃旁腔。海绵的特征是体内存在多个缝
隙（孔）。在这方面，海绵有时被称为拉丁Porifera-小缝隙昆虫。海绵体由外部真皮-外胚
层细胞和内部胃-内胚层细胞组成。它们之间是一种无形的浓稠物质，称为中胚芽。体内的
宽腔称为胃旁腔。海绵外胚层的外层由扁平细胞组成，称为扁平细胞。它位于从外胚层延伸
到内胚层的位置。每个多孔细胞的中间都有一个管子，因此多孔细胞在海绵体内形成许多孔
（孔）。通过收缩，多孔细胞有助于孔的打开和关闭。内胚层由称为绒毛细胞的纤维细胞组
成。软骨细胞的纤维向一个方向移动，确保水有规律地进入胃旁腔，在这些纤维的帮助下，
它们捕获小昆虫，与水游动并在细胞内消化的细菌或捕获的营养物质被传递至中胚层的变形
虫样细胞。

97

7–5455

Атырау облысы ГУБКА (SPONGIA НЕМЕСЕ PORIFERA)
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: палеозой эрасы
Материалы: тасқа айналған табиғи қалдық
музейі Өлшемі: 2,6 х 2 см; 4 х 2,7 см; 2,7 х 2,3 см; 2 х 1,8 см; 3,7 х 2 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 2003 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 16090/1-5
Атырауской
Губка – қарапайым көпжасушалы теңіз және тұщы су жануарлары. Әдетте, олардың денелері бос
области түтікше тәрізді болып, онда саңылаулар деп аталатын көптеген тесіктер мен ауыздар қаптап жатады.
Atyrau Local Осы тесіктер арқылы су губка денесіне кіріп-шығып жатады. Губканың ішіндегі саңылаулар көптеген
кішкентай шаяндарға, теңіз жұлдыздарына және басқа да мұхит омыртқасыздарына баспана болады.
History Губкалар – ең қарапайым жануарлардың бірі. Олар осыдан шамамен 570 миллион жыл бұрын
Museum кембрий дәуірінде пайда болған.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ГУБКА (SPONGIA ИЛИ PORIFERA)
Период: эра палеозой
Материал: окаменелые природные останки
Размер: 2,6 х 2 см; 4 х 2,7 см; 2,7 х 2,3 см; 2 х 1,8 см; 3,7 х 2 см
Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 2003 год
Учетная отметка: ИКМАО ОФ 16090/1-5

Губки – простые многоклеточные морские и пресноводные животные. Как правило, их тела
являются полыми трубчатыми, в которых покрываются многочисленные отверстия и рты,
называемые зазорами. Через эти отверстия вода проникает в тело губки. Зазоры внутри губки
становятся пристанищем для многих маленьких раков, морских звезд и других беспозвоночных
океана. Губки – одни из самых простых животных. Они появились примерно 570 миллионов лет
назад в эпоху кембрия.

SPONGIA OR PORIFERA
Period: Paleozoic
Material: natural fossils
Size: 2.6 x 2 cm; 4 x 2.7 cm; 2.7 x 2.3 cm; 2 x 1.8 cm; 3.7 x 2 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 2003
Record: ALHM CE 16090/1-5

Sponges are simple multicellular marine and freshwater animals. Their bodies are typically hollow,
tubular, with numerous holes and mouths, called gaps. Through these holes, water enters the body of
the sponge. The gaps inside the sponge are home to many small crayfish, starfish, and other invertebrates
of the ocean. Sponges are one of the simplest animals. They appeared about 570 million years ago in the
Cambrian epoch.

SÜNGERLER (SPONGIA VEYA PORIFERA)
Dönem: Paleozoik zaman
Malzeme: fosilleşmiş doğal kalıntılar
Boyut: 2,6 х 2 см; 4 х 2,7 см; 2,7 х 2,3 см; 2 х 1,8 см; 3,7 х 2 см
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 2003
Kayıt işareti: ABYTM AF 16090/1-5

Sünger, basit bir çok hücreli deniz ve tatlı su hayvanıdır. Tipik olarak, gövdeleri içi boş, boru şeklindedir
ve çok sayıda delik ve ağız, boşluk olarak adlandırılır. Bu deliklerden su süngerin gövdesine girer. Süngerin
içindeki boşluklar, okyanustaki birçok küçük kerevit, deniz yıldızı ve diğer omurgasızlara ev sahipliği
yapmaktadır. Süngerler en basit hayvan-lardan biridir. Kambriyen döneminde yaklaşık 570 milyon yıl önce
ortaya çıktılar.

98

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

海绵（海绵或波美拉尼亚）
时期：古生代
材料：天然化石
尺寸：2.6 x 2厘米; 4 x 2.7厘米; 2.7 x 2.3厘米2 x 1.8厘米3.7 x 2厘米
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，2003年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金16090 / 1-5

海绵是一种简单的多细胞海洋和淡水动物。通常，它们的主体是空心的，管状的，其中覆盖了许
多孔和口，称为间隙。水通过这些孔进入海绵体。海绵内部的缝隙是海洋中许多小龙虾，海星和其
他无脊椎动物的栖息地。海绵是最简单的动物之一。它们出现在大约5.7亿年前的寒武纪时期.

99

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

100