Палеонтология

П ПЛЕЗИОЗАВРЛАР (PLESIOSAURS) Атырау облысы
лезиозаврлар – юра дәуірінде пайда болған теңіз кесірткелерінің тобы. Олардың тарихи-өлкетану
кеспектей ірі денесі және көлемдері бірдей дерліктей екі жұп ескекаяқтары болған. Құйрығында музейі
жүзбеқанаты жоқ, сондықтан теңіз тасбақалары сияқты ескекаяқтарын кезек-кезек сермей Историко-
отырып жүзген. Кейбір плезиозаврлар өте алып денелі болған. Плезиозаврлардың екі тобы краеведческий музей
болды: біреуінің мойны қысқа, басы үлкен, ал екіншілерінің кішкентай бастары өте ұзын мойынға Атырауской
орналасқан. Плезиозаврлардың ең керемет ерекшілігі 40–76 омыртқадан тұратын аса икемді области
ұзын мойындары болған. Мойны кішкентай ғана жіңішке басына ұласқан, ал жақ сүйектерінде Atyrau Local
өткір, ұсақ, сәл қайқылау келген тістері болған. Дене мөлшері 50 сантиметрден 15 метрге дейін History
болған. Су жиегінде тіршілік етіп, балықпен, ұлулармен қоректенген. Плезиозаврлар триас Museum
дәуірінің бас кезінде пайда болып, бор дәуірінің соңғы кезеңінде жойылып кеткен. Atyrau bölgesi
Плезиозаврдың мойны орта есеппен 40 омыртқадан тұрды. Қабырғалары мойыннан Yerel Tarih
құйрыққа дейін созылады. Қабырғалардың өзінен басқа, плезиозаврларда гастралия немесе «іш Müzesi
қабырғалары» болған. Иық пен жамбас арасында 9 немесе одан да көп жұп гастралия кездеседі. 阿特劳州历史与地
Әр жиынтық 7 элементтен тұрады: ортасында сүйек, 3 бүйір элементтермен қоршалған. Жатыр 方志博物馆
мойны омыртқаларының артикулярлық беттері дөңгелек жиектері бар сәл иілген пішінді.
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
П ПЛЕЗИОЗАВРЫ (PLESIOSAURS)
лезиозавры – группа ящериц, образованная в юрский период. У них были
крупные тела и две пары ласт одинаковых размеров. На хвосте не было плавников,
поэтому плавали они как морские черепахи, поочередно взмахивая ластами. Некоторые
плезиозавры имели очень большие размеры. Плезиозавры делятся на две группы: у
одних шея короткая, голова большая, а у других небольшие головки находятся на очень
длинной шее. Наиболее отличительной особенностью плезиозавров являются очень гибкие
длинные шеи, состоящие из 40–76 позвонков. Шея переходила к маленькой узкой головке,
а в челюстных костях располагались острые мелкие, слегка загнутые зубы. Размеры тела
составляли от 50 сантиметров до 15 метров. Обитали на берегу воды, питались рыбой,
моллюсками. Плезиозавры появились в начале триасового периода и вымерли в последнюю
фазу мелового периода.
Шейка плезиозавра в среднем состоит из 40 позвонков. Ребра растягиваются от шеи
до хвоста. Кроме самих ребер, у плезиозавров были гастралии или «брюшные  рёбра».
Между плечом и тазом встречается 9 или более парных гастралий. Каждый набор состоит
из 7 элементов: в центре кости, окружены тремя боковыми элементами. Артикулярные
поверхности шейного позвонка матки слегка изогнутой формы с округлыми кромками.

P PLESIOSAURS 201
lesiosaurs are a group of lizards formed during the Jurassic period. They had large bodies
and two pairs of fins of the same size. There were no fins on the tail, so they swam like sea turtles,
alternately swinging their fins. Some plesiosaurs were very large. Plesiosaurs are divided into two
groups: some have a short neck and a large head, while others have small heads on a very long
neck. The most distinctive feature of plesiosaurs is their very flexible long necks, consisting of 40–76
vertebrae. The neck passed to a small, narrow head, and there were sharp, small, slightly curved
teeth in the jaw bones. The body size ranged from 50 centimeters to 15 meters. They lived on the
shore of the water, eating fish and mollusks. Plesiosaurs appeared in the early Triassic and became
extinct in the late Cretaceous.
The plesiosaur neck has an average of 40 vertebrae. The ribs stretch from the neck to the tail.
In addition to the ribs, the plesiosaurs had gastralia. There are 9 or more paired gastralia between
the shoulder and the pelvis. Each set consists of 7 elements: in the center the bones are surrounded
by 3 side elements. Articular surfaces of the cervical vertebra of the uterus are slightly curved with
rounded edges.

Атырау облысы P PLESİOSAURUSLAR (PLESIOSAURUSS)
тарихи-өлкетану lesiosaurus, Jura döneminde oluşan bir kertenkele grubudur. Büyük gövdeleri ve aynı
büyüklükte iki çift yüzgeçleri vardı. Kuyruğunda yüzgeç yoktu, bu yüzden deniz kaplumbağaları
музейі gibi yüzdüler, sırayla yüzgeçlerini salladılar. Bazı plesiozorlar çok büyüktü. Plesiosauruslar iki
Историко- gruba ayrılır: bazıları kısa boyunlu, büyük kafalı, diğerleri ise çok uzun boyunlu küçük kafalı.
краеведческий музей Plesiosaurusların en ayırt edici özelliği, 40-76 omurdan oluşan çok esnek uzun boyunlarıdır. Boyun
Атырауской küçük, dar bir başa geçti ve çene kemiklerinde keskin, küçük, hafif kavisli dişler vardı. Gövde
boyutları 50 santimetreden 15 metreye kadar değişiyordu. Suyun kıyısında yaşadılar, balık yediler,
области yumuşakçalar. Plesiosauruslar, Triyas'ın başlarında ortaya çıktı ve Kretase'nin sonlarında nesli
Atyrau Local tükendi.
Plesiosaurus boynunda ortalama 40 omur vardır. Kaburgalar boyundan kuyruğa kadar uzanır.
History Kaburgaların kendilerine ek olarak, plesiosauruslarda gastralia veya "karın kaburgaları" vardı.
Museum Omuz ve pelvis arasında 9 veya daha fazla eşleştirilmiş gastralia vardır. Her set 7 elementten oluşur:
Atyrau bölgesi kemiğin merkezinde, 3 yan elementle çevrili. Uterusun servikal omurlarının eklem yüzeyleri,
Yerel Tarih yuvarlak kenarlı hafif kavislidir.

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

202

蛇 蛇颈龙 Атырау облысы
тарихи-өлкетану
颈龙是在侏罗纪时期形成的一组蜥蜴。他们有大身体和两对相同大小的鳍。 музейі
Историко-
尾巴上没有鳍，所以它们像海龟一样游泳，交替摆动鳍。一些蛇颈龙非常大。蛇颈龙分为两 краеведческий музей
Атырауской
组：有些颈短，头大，而另一些颈很长，头小。蛇颈龙最独特的特征是它们的长脖子非常灵 области
Atyrau Local
活，由40-76个椎骨组成。脖子伸到一个狭窄的小头上，在颚骨中有锋利的，小而略微弯曲 History
Museum
的牙齿。车身尺寸从50厘米到15米不等。他们住在水的岸边，吃鱼，软体动物。蛇颈龙出现 Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
在三叠纪早期，并在白垩纪晚期灭绝。 Müzesi
阿特劳州历史与地
蛇颈平均有40个椎骨。肋骨从脖子延伸到尾巴。除了肋骨本身，蛇颈龙还有胃gas或“ 方志博物馆

腹肋骨”。肩膀和骨盆之间有9个或更多配对的胃炎。每组包括7个元素：在骨骼的中心，被

3个侧面元素包围。子宫的颈椎关节表面略微弯曲，边缘呈圆形。

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

203

Атырау облысы ПЛЕЗИОЗАВРДЫҢ ОМЫРТҚАЛАРЫ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: мезозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: 9,5 х 8 см; 6 х 6 см; 7,5 х 7 см; 3,5 х 2,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1993 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5104-5107
Атырауской
ПОЗВОНКИ ПЛЕЗИОЗАВРОВ
области Период: эра мезозой
Atyrau Local Материал: кости
Размер: 9,5 х 8 см; 6 х 6 см; 7,5 х 7 см; 3,5 х 2,5 см
History Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1993 год
Museum Учетная отметка: МП ОФ 5104-5107
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 VERTEBRAE OF PLESIOSAURS
Period: Mesozoic
Material: bones
Size: 9.5 x 8cm; 6 x 6cm; 7.5 x 7cm; 3.5 x 2.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1993
Record: PM CE 5104-5107

PLESIOSAURUS ÇAĞRILARI
 Dönem: Mezozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: 9,5 х 8 см; 6 х 6 см; 7,5 х 7 см; 3,5 х 2,5 см
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1993
Kayıt işareti: PM AF 5104-5107

蛇颈龙喉部
时期：中生代
材质：骨头
尺寸：9.5 x 8厘米； 6 x 6厘米 7.5 x 7厘米; 3.5 x 2.5厘米
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，1993年
注册商标：古生物学博物馆主要基金 5104-5107

Л

Л

204

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

205

Атырау облысы ПЛЕЗИОЗАВРДЫҢ СҮЙЕКТЕРІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: мезозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: 9 х 8 см; 3,2 х 5,5 см; 8 х 2 см; 1,8 х 2,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1996 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5108/1-4
Атырауской
КОСТИ ПЛЕЗИОЗАВРА
области Период: эра мезозой
Atyrau Local Материал: кости
Размер: 9 х 8 см; 3,2 х 5,5 см; 8 х 2 см; 1,8 х 2,5 см
History Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1996 год
Museum Учетная отметка: МП ОФ 5108/1-4
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 PLESIOSAUR BONES
Period: Mesozoic
Material: bones
Size: 9 x 8 cm; 3.2 x 5.5 cm; 8 x 2 cm; 1.8 x 2.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1996
Record: PM CE 5108/1-4

PLESIOSAURUS KEMİKLERİ
 Dönem: Mezozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: 9 х 8 см; 3,2 х 5,5 см; 8 х 2 см; 1,8 х 2,5 см 
Keşif Yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1996
Kayıt işareti: PM AF 5108/1-4

蛇颈龙骨头
时期：中生代
材质：骨头
尺寸：9 x 8厘米； 3.2 x 5.5厘米; 8 x 2厘米；1.8 x 2.5厘米
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，1996年
注册标记：古生物学博物馆主要基金 5108 / 1-4

Л

Л

206

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

207

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

208

И ИХТИОЗАВРЛАР (ICHTHYOSAURIA) Атырау облысы
хтиозаврлар – триастың орта шенінен бор кезеңінің соңына дейін тіршілік еткен тарихи-өлкетану
бауырымен жорғалаушылардың бір класс тармағы. Ихтиозаврлардың пайда болуы жөнінде әртүрлі музейі
пікірлер бар. Кейбір ғалымдар котилозаврлардан (Cotylosauria), cоның ішінде капториноморфтардан Историко-
(Captorhinomorpha) пайда болған десе, екінші бір зерттеушілер тасбақалардың арғы тегі деген краеведческий музей
жорамал айтады. Дене пішіні балыққа ұқсас, сүйір тұмсықты. Атырауской
Киттерге, әсіресе, дельфиндерге керемет ұқсаған, тіпті арқаларында да жүзбеқанаттары болған. области
Ғалымдардың тұжырымдауынша бұл динозаврлар барлық теңіз кесірткелерінің ішіндегі ең жылдам Atyrau Local
жүзгіштері болған. Ескек тәрізді жұп аяқтары – жүзу жарғақтарына айналған, негізінен денесін History
тепе-тең қалыпта ұстауға бейімделген. Арқа қанаты жұмсақ, қатты құйрық қанаты тігінен орналасқан. Museum
Бұл – сүңгу немесе су бетіне шоршып шығу қабілеттерінің жақсы дамымағанын көрсетеді. Бас қаңқасы Atyrau bölgesi
ұзын тұмсығымен жалғасқан және үлкен көздері болған. Жақ сүйегі алға қарай созылыңқы бітіп, Yerel Tarih
көптеген өткір тістері орналасқан. Ихтиозаврдың омыртқа жотасында 40–75 арқа омыртқасы, 100- Müzesi
ге тарта құйрық омыртқасы болған. Ихтиозаврлар жыртқыш жануарлар болғандықтан әртүрлі 阿特劳州历史与地
моллюскілермен және балықтармен қоректенген. 方志博物馆

И ИХТИОЗАВРЫ (ICHTHYOSAURIA) ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
хтиозавры – ветви одного класса пресмыкающихся, обитавших с середины триаса до
конца мелового периода. Существуют разные мнения о появлении ихтиозавров. Некоторые ученые
полагают, что возникли они из котилозавров (Cotylosauria), в том числе из капториноморфов
(Captorhinomorpha), а другие исследователи считают, что они являются предками черепах. Форма
тела похожа на рыбу с острым клювом.
Очень похожи на китов, особенно на дельфинов, и даже на спинках были плавники. По мнению
ученых, эти динозавры были самыми быстрыми пловцами среди морских ящеров. Ластообразные
пары ног превратились в плавательные мембраны, в основном приспособились к поддер-жанию
туловища в равновесном положении. На спине крылья мягкие, твердые хвостовые крылья
расположены по вертикали. Это свидетельствует о том, что плохо развивались способности нырять
или подпрыгивать на поверхность воды. Головной скелет соединен с длинным клювом и имел
большие глаза. Челюстная кость была вытянутой вперед, где располагались многочисленные
острые зубы. В позвоночнике ихтиозавра было 40–75 спинных позвонков, около 100 хвостовых
позвонков. Ихтиозавры питались различными моллюсками и рыбами, так как они являются
хищными животными.

I ICHTHYOSAURS (ICHTHYOSAURIA)
chthyosaurs are branches of one class of reptiles that lived from the mid-Triassic to the end of the
Cretaceous. There are different opinions about the appearance of ichthyosaurs. Some scientists believe
they originated from cotylosaurs (Cotylosauria), including Captorhinomorpha, while others believe they
are the ancestors of turtles. The body shape is similar to a fish, with a sharp beak.
They looked very much like whales, especially dolphins, and even had fins on their backs. According
to scientists, these dinosaurs were the fastest swimmers among the sea lizards. The fin-like pairs of legs
turned into swimming membranes, mainly adapted to maintaining the body in a balanced position. The
wings on the back are soft, hard tail wings are arranged vertically. This indicates that the ability to dive
or jump to the surface of the water was poorly developed. The head skeleton is connected to a long
beak and had large eyes. The jawbone was extended forward and there were numerous sharp teeth on
it. There were 40–75 dorsal vertebrae, and about 100 caudal vertebrae in the spine of the ichthyosaur.
Ichthyosaurs fed on various mollusks and fish, as they were predatory animals.

209

14–5455

Атырау облысы I ICHTHYOSAURUS (ICHTHYOSAURIA)
тарихи-өлкетану chthyosaurus, Triyas'ın ortasından Kretase'nin sonuna kadar yaşayan bir sürüngen sınıfının dallarıdır.
Ichthyosaurus ortaya çıkışı hakkında farklı görüşler vardır. Bazı bilim adamları, Captorhinomorpha da dahil
музейі olmak üzere Cotylosauria'dan ortaya çıktıklarına inanırken, diğerleri kaplumbağaların ataları olduklarına
Историко- inanıyor. Vücut şekli, keskin bir gagası olan bir balığınkine benzer.
краеведческий музей Balinalara, özellikle yunuslara çok benziyorlar ve hatta sırtlarında yüzgeçleri bile var. Bilim adamlarına
Атырауской göre bu dinozorlar, deniz kertenkeleleri arasında en hızlı yüzücülerdi. Kanatçık benzeri bacak çiftleri, esas
olarak gövdeyi dengeli bir pozisyonda tutmak için adapte edilen yüzme zarlarına dönüşmüştür. Arkada
области kanatlar yumuşak, sert kuyruk kanatları dikey olarak düzenlenmiştir. Bu, su yüzeyine dalma veya atlama
Atyrau Local yeteneğinin zayıf geliştiğini gösterir. Baş iskeleti uzun bir gagaya bağlıdır ve büyük gözleri vardır. Çene
kemiği öne doğru uzatılmış ve çok sayıda keskin dişe sahipti. Ichthyosaurus omurgasında 40–75 sırt omuru,
History yaklaşık 100 kuyruk omuru vardı. Ichthyosaurus, yırtıcı hayvanlar oldukları için çeşitli yumuşakçaları ve
Museum balıkları yedi.
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

210

鱼 鱼龙 Атырау облысы
龙是从三叠纪中期到白垩纪末期生活的一类爬行动物的分支。关于鱼龙的外观有不同 тарихи-өлкетану
的看法。一些科学家认为它们起源于齿ty龙，包括Captorhinomorpha，而另一些科学家则认为它们 музейі
是海龟的祖先。身体形状类似于鱼，尖锐的喙。 Историко-
它们看起来非常像鲸鱼，尤其是海豚，甚至背上都有鳍。据科学家称，这些恐龙是海蜥蜴中游 краеведческий музей
泳速度最快的。襟翼状的双腿变成游泳膜，主要用于将躯干保持在平衡位置。在背面，机翼是垂直 Атырауской
排列的柔软而坚硬的尾翼。这表明潜水或跳入水面的能力较差。头部骨骼与长喙相连，并具有大眼 области
睛。颚骨向前延伸，并有许多锋利的牙齿。鱼龙的脊椎有40-75个背椎，约100个尾椎。鱼龙吃了各 Atyrau Local
种软体动物和鱼类，因为它们是掠食性动物。 History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

211

Атырау облысы ИХТИОЗАВРДЫҢ ОМЫРТҚАСЫ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: мезозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: 4,8 х 5,5 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1996 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5109
Атырауской
ПОЗВОНОЧНИК ИХТИОЗАВРА
области Период: эра мезозой
Atyrau Local Материал: кости
Размер: 4,8 х 5,5 см
History Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1996 год
Museum Учетная отметка: МП ОФ 5109
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 ICHTHYOSAUR SPINE
Period: Mesozoic
Material: bones
Size: 4.8 x 5.5 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1996
Record: PM CE 5109

ICHTHYOSAURUS OMURGASI
Dönem: Mezozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: 4,8 х 5,5 cm
Keşif yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1996
Kayıt işareti: PM AF 5109

鱼龙
时期：中生代
材质：骨头
尺寸：4.8 x 5.5cm
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，1996年
注册商标：古生物学博物馆主要基金 5109

212

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

213

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

214

МОЗАЗАВР Атырау облысы
тарихи-өлкетану
М (MOSASAURIDAE) музейі
озазавр – жойылып кеткен алып теңіз кесірткелер тұқымдасы. Мезозой дәуірінің Историко-
бор кезеңінде тіршілік еткен. Олардың басқа кесіртке тәрізділерден айырмашылығы ішкі краеведческий музей
құрылысы кит тәрізді жануарларға ұқсас болған, зат алмасу процесі жоғары дәрежеде жүрген Атырауской
және олар жылықанды жануарлар тобына жатқан. Денесінің ұзындығы 17 метрге дейін жеткен. области
Жақ сүйектері мықты, бас қаңқасы ұзын (1 метрден астам). Жоғарғы жағында ұшы үшкір, эмаль Atyrau Local
қабаттарымен қапталған ірі тістері, 130-ға жуық омыртқасы болған. Аяқтарының саусақтары History
жарғақ тәріздес, жалпақ. Негізінен балықтармен, кейбір түрлері ұлулар, тікентерілілер т.б. Museum
омыртқасыз жануарлармен қоректенген. Мозазаврлардың алғашқы қалдықтары 1764 жылы Atyrau bölgesi
Маастағы Маастрихт әктас карьерінде табылды. Қазіргі уақытта бұл динозаврлардың қазба Yerel Tarih
қалдықтары барлық құрлықтарда, соның ішінде Антарктикада да табылған. Мозазаврлар бор Müzesi
дәуірінің соңғы кезеңінде 66 миллион жыл бұрын жаппай птерозаврлармен бірге жойылып 阿特劳州历史与地
кеткен. 方志博物馆

МОЗАЗАВР * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學

М (MOSASAURIDAE)
озазавр – род вымерших морских ящеров. Обитали в меловой период
мезозойской эпохи. В отличие от других ящерообразных их внутреннее строение было
похожим на китообразных животных, процесс обмена веществ протекал в высокой степени,
и они относились к группе гомойотермных животных. Длина тела достигала 17 метров.
Челюстные кости прочные, головной скелет длинный (более 1 метра). В верхней части
располагались крупные зубы с острым концом, покрытые слоем эмали, было около 130
позвоночника. Пальцы нижних конечностей были перепончатыми, плоскими. В основном
питались рыбами, некоторыми видами моллюсков, иглокожими и другими беспозвоночными
животными. Первые останки мозазавров были найдены в известняковом карьере Маастрихта
на Маасе в 1764 году. В настоящее время раскопки этих динозавров были найдены на всех
континентах, в том числе и в Антарктике. Мозазавры массово вымерли вместе с птерозаврами
66 миллионов лет назад в последний период меловой эпохи.

MOSASAUR Л

M (MOSASAURIDAE) Л
osasaurus is a genus of extinct sea lizards. They lived in the Cretaceous period of the
Mesozoic epoch. Unlike other lizards, their internal structure was similar to that of cetaceans, the
metabolic process was fast and they belonged to the group of homeothermic animals. The length
of the body reached up to 17 meters. The jawbones are strong, and the head skeleton is long
(more than 1 meter). There were large teeth with a sharp end in the upper part, covered with a
layer of enamel; there were about 130 vertebrae. The fingers of the lower limbs were membranous
and flat. They mainly fed on fish, some types of mollusks, echinoderms and other invertebrates.
The first remains of mosasaurs were found in the Maastricht limestone quarry in Maas in 1764.
Currently, excavations of these dinosaurs have been found on all continents, including Antarctica.
Mosasaurs became extinct en masse along with pterosaurs 66 million years ago in the last period
of the Cretaceous era.

215

Атырау облысы M MOZAZAVR (MOSASAURIDAE)
тарихи-өлкетану ozazavr, nesli tükenmiş deniz kertenkelelerinin bir cinsidir. Mezozoik çağın Kretase
zamanında yaşadı. Diğer kertenkele benzeri hayvanların aksine, iç yapıları deniz memelilerininkine
музейі benziyordu, metabolik süreç yüksek derecede ilerledi ve homeotermik hayvanlar grubuna aitti.
Историко- Vücut uzunluğu 17 metreye ulaştı. Çene kemikleri güçlü, baş iskeleti uzundur (1 metreden fazla).
краеведческий музей Üst kısımda keskin uçlu, bir emaye tabakası ile kaplı büyük dişler vardı, yaklaşık 130 diken vardı.
Атырауской Alt ekstremitelerin ayak parmakları perdeli ve düzdü. Çoğunlukla balık, bazı yumuşakçalar,
ekinodermler ve diğer omurgasızlarla beslenirler. Bir mozazaurın ilk kalıntıları, 1764 yılında
области Maasta'daki Maastricht kireçtaşı ocağında bulundu. Bugün, bu dinozorların kazıları Antarktika
Atyrau Local dahil tüm kıtalarda bulundu. Mozazaurlar, 66 milyon yıl önce Kretase zamanında son döneminde
pterozorlarla birlikte toplu halde yok oldu.
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 M 马萨里科海蜥蜴
osasaurus是一种灭绝的海蜥蜴。居住在中生代的白垩纪时期。与其他蜥蜴类动
物不同，它们的内部结构类似于鲸类动物，其代谢过程高度进行，属于同温动物类。车身
长度达到17米。颌骨结实，头部骨骼很长（超过1米）。上部有大的牙齿，末端尖锐，上
面覆盖着一层搪瓷，大约有130根刺。下肢的脚趾蹼状扁平。他们主要以鱼，某些种类的软
体动物，棘皮动物和其他无脊椎动物为食。 1764年，在马斯塔（Maasta）的马斯特里赫特
（Maastricht）石灰石采石场发现了mosasaur的第一批遗骸。今天，在包括南极洲在内的所
有大陆上都发现了这些恐龙的发掘。在白垩纪末期，距恐龙6600万年前的恐龙已经灭绝。

216

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

217

Атырау облысы МОЗАЗАВРДЫҢ ТІСІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: мезозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: 2,5 х 1,2 см
Историко- Табылған орны: Ақтолағай үстірті, 1996 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: ПМ НҚ 5110
Атырауской
ЗУБ МОЗАЗАВРА
области Период: эра мезозой
Atyrau Local Материал: кости
Размер: 2,5 х 1,2 см
History Место обнаружения: Устюрт Актолагай, 1996 год
Museum Учетная отметка: МП ОФ 5110
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 MOSASAUR TOOTH
Period: Mesozoic
Material: bones
Size: 2.5 x 1.2 cm
Location: Aktolagay Ustyurt, 1996
Record: PM CE 5110

MOZAZAVR DİŞİ
Dönem: Mezozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: 2,5 х 1,2 cm
Keşif yeri: Aktolagay Ustyurtu, 1996
Kayıt işareti: PM AF 5110

海蜥蜴牙
时期：中生代
材质：骨头
尺寸：2.5 x 1.2cm
发现地点：阿克托拉盖乌斯丘特，1996年
注册商标：古生物学博物馆主要基金 5110

218

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

219

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

220

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

221

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

222

СҮТҚОРЕКТІЛЕР КЛАСЫ Атырау облысы
тарихи-өлкетану
С (MAMMALIA) музейі
үтқоректілер – жануарлардың хордалылар типіне жататын, құрылысы жоғары Историко-
сатыдағы омыртқалы жануарлар класы. Олар әртүрлі табиғи орта жағдайларында тіршілік етеді. краеведческий музей
Сүтқоректілер жер бетінде бұдан 200 миллион жыл бұрын пайда болған. Сүтқоректілердің арғы Атырауской
тегі пермде тіршілік еткен аңтісті қарапайым ұсақ бауырымен жорғалаушылар. области
Алғашқы сүтқоректілердің қалдықтары жоғарғы триас жыныстарынан табылған. Atyrau Local
Олар бор кезеңінің соңғы жағында жойылып кеткен. Юра кезеңінде пантотерийлер пайда History
болып, олардан нағыз аңдар шыққан. Қаңқасы бассүйек, омыртқа жотасымен (кеуде қуысы), Museum
иық белдеуі мен алдыңғы аяқтардан және жамбас белдеуі мен артқы аяқтардан тұрады. Atyrau bölgesi
Сүтқоректілердің мойын омыртқасы – 7. Бассүйекке астыңғы жақсүйек қозғалмалы (буын Yerel Tarih
арқылы) байланысқан. Бассүйектегі басқа сүйектер бір-бірімен жымдасып, тұтасып кеткен. Müzesi
Омыртқаларының беті жалпақ. Мойын омыртқасы – 7 (6 болуы сирек) не 8–9. Көбінің аяғы бес 阿特劳州历史与地
саусақты, бірақ көбіне қатты өзгерген, мысалы тақтұяқты (жылқы), ескек тәрізді (итбалық, кит), 方志博物馆
қанат тәрізді (жарқанат). Кейбір түрінің артқы аяқтары жойылып кеткен (рудимент түрінде ғана
сақталған). Кеуде қуысы мен құрсақ қуысын көк ет (диафрагма) бөліп тұрады. Сүтқоректілердің ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
бұлшықеттері жақсы дамыған. Әсіресе алдыңғы, артқы аяқтарының бұлшықеттері түрлі
бағытта орналасқан. Сүтқоректілердің асқорыту жүйесі күрделене түсіп, етті еріндер пайда
болған. Езуден шықшытқа дейінгі жақсүйекті иекпен жалғастырып, тұтастыратын бұлшықет
деп те атайды. Үстіңгі және астыңғы жақсүйектердің ұяшықтарында тістер орналасқан. Олар
құрылысына, атқаратын қызметіне сәйкес күрек, сойдақ, кіші және үлкен азу тістер деп
бөлінеді. Ауыз қуысы жұтқыншақпен, ол өңеш арқылы қарынмен жалғасады. Сүтқоректілер
қатарынан құрлық пен теңіздің ең үлкен жануарлары – мұхитта киттер және құрлықта пілдер
болып табылады. Омыртқалылар эволюциясында сүтқоректілердің бас сүйегінің құрылысы
жеңілдей түскен және ол ауыз омыртқамен берік жалғасқан. Тістері мен аяқтары жетіле түскен.
Дене температурасы біркелкі, тұрақты. Жүрегі 4 камералы, есту аппараты ішкі, ортаңғы, сыртқы
құлақтан тұрады, көбінің құлақ қалқаншасы жақсы дамыған. Күрек тіс, ит тіс, азу алды және азу
тістері болады, азу тістерінен басқасы бір рет (кейде бірнеше рет) алмасады.
Сүтқоректілердің тері жабыны басқа омыртқалыларға ұқсас екі қабаттан тұрады.
Теріде май, тері, сүт, иіс шығаратын бездері болады. Түк, мүйізді тырнақ, мүйіз және тұяқтар
терінің қосалқы бөлімдеріне жатады. Тері бездері зат алмасуын және дене температурасын
реттейді.

КЛАСС МЛЕКОПИТАЮЩИХ 223

М (MAMMALIA)
лекопитающие – класс позвоночных животных, относящийся к типу хордовых
животных, строение которых имеет высшую стадию. Они обитают в различных условиях
природной среды. Млекопитающие появились на Земле более 200 миллионов лет назад.
Предки млекопитающих – простейшие мелкие пресмыкающиеся териодонты, обитавшие
в пермский период. Останки первых млекопитающих были найдены в верхних породах
триаса. Они вымерли на последней стадии мелового периода. В юрский период появились
пантотерии, и из них получились настоящие звери. Скелет состоит из черепа, позвоночного
хребта (грудной клетки), плечевого пояса и передних ног, тазового пояса и задних ног. Шейный
позвоночник млекопитающих – 7. К черепу нижняя челюсть связывается через подвижный
сустав. Другие кости черепа сопряжены друг с другом. Поверхность позвоночника плоская.
Шейный позвоночник – 7 (6 бывает редко) или 8–9. У многих пятипалые ноги, но у них они
сильно изменились, например, непарнокопытные (лошадь), ластообразные (тюлень, кит),
крыловидные (летучая мышь). Задние конечности некоторых видов со временем исчезли
(сохранены только в виде рудимента). Грудную полость и брюшную полость разделяет
диафрагма. Мышцы млекопитающих хорошо развиты. Особенно мышцы передних, задних
ног расположены в разных направлениях. Пищеварительная система млекопитающих

Атырау облысы усложнилась, и появились большегубы. Челюстную кость от угла рта до части верхней
тарихи-өлкетану челюсти называют соединяющей мышцей. В лунках верхней и нижней челюстной кости
расположены зубы. Они согласно строению, выполняемой функции делятся на резцовые
музейі зубы, клыки, маленькие и большие коренные зубы. Ротовая полость связана с глоткой, которая
Историко- сопровождается желудком через пищевод. Из числа млекопитающих наиболее крупными
краеведческий музей животными суши и моря являются киты в океане и слоны на суше. В эволюции позвоночных
Атырауской строение черепа млекопитающих стало легче и прочно соединилось с атлантой. Развились
зубы и ноги. Температура тела равномерная, стабильная. Сердце 4-камерное, слуховой
области аппарат состоит из внутреннего, среднего, наружного уха, у многих хорошо развита ушная
Atyrau Local раковина. Были резцовые зубы, клыки, коренные зубы, кроме коренных зубов, они меняются
один раз (иногда несколько раз).
History
Museum Кожное покрытие млекопитающих состоит из двух слоев, как у других позвоночных.
Atyrau bölgesi На коже присутствуют железы, выделяющие жир, пот, молоко, запах. Ворс, рога, ноготь и
Yerel Tarih копыта относятся к вспомогательным отделениям кожи. Кожные железы регулируют обмен
веществ и температуру тела.
Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 M MAMMALIA
ammals are a class of vertebrate animals that belong to the type of chordal animals
Л whose structure has the highest stage. They live in different natural environmental conditions.
Mammals appeared on Earth more than 200 million years ago. The ancestors of mammals are
the simplest small reptiles theriodonts that lived in the Permian period. The remains of the first
mammals were found in the upper Triassic rocks. They became extinct in the last stage of the
Cretaceous period. Panthotheres appeared in the Jurassic period, and they were real animals.
The skeleton consists of the skull, vertebral spine (chest), shoulder girdle and front legs, pelvic
girdle and hind legs. Cervical spine of mammals – 7. The lower jaw is connected to the skull via a
movable joint. The other bones of the skull are connected to each other. The surface of the spine
is flat. The cervical spine – 7 (6 is rare) or 8–9. Many of them have five-toed legs, but they have
changed a lot, for example, odd-toed (horse), pinnipeds (seal, whale), pteroides (bat). The hind
limbs of some species have disappeared over time (preserved only as a vestige). The thoracic cavity
and the abdominal cavity are separated by a diaphragm. Muscles of mammals are well developed.
Especially the muscles of the front and back legs located in different directions. The mammalian
digestive system became more complex, and big-lipped animals appeared. The jawbone from the
corner of the mouth to the upper jaw part is called the connecting muscle. Teeth are located in
the holes of the upper and lower jaw bones. They are divided into incisor teeth, canines, small and
large molars according to their structure and function. The oral cavity is connected to the pharynx,
which is followed by the stomach through the esophagus. Whales in the ocean and elephants on
land are the largest land and sea animals among mammals. In the evolution of vertebrates, the
structure of the mammalian skull has become easier and firmly connected with Atlanta. Teeth
and legs developed. Body temperature is even and stable. The heart is 4-chambered, the acoustic
apparatus consists of an inner, middle, outer ear, many mammals have a well-developed auricle.
There were incisor teeth, canines, molars, except molars, they change once (sometimes several
times).
The skin covering of mammals consists of two layers, like other vertebrates. There are
glands on the skin that secrete fat, sweat, milk, and smell. Pile, horns, nail, and hooves belong to
the auxiliary divisions of the skin. The skin glands regulate metabolism and body temperature.

Л

224

M MEMELİLER SINIFI (MAMMALIA) Атырау облысы
emeliler, yapısı en yüksek aşamaya sahip olan kordalı hayvanlar türüne ait bir omurgalı тарихи-өлкетану
sınıfıdır. Doğal çevrenin çeşitli koşullarında yaşarlar. Memeliler 200 milyon yıl önce Dünya'da музейі
ortaya çıktı. Memelilerin ataları, Permiyen zamanında yaşamış olan en basit küçük sürüngenler Историко-
olan teriyodontlardır. краеведческий музей
İlk memelilerin kalıntıları, Triyas'ın üst kesimlerinde bulundu. Kretase döneminin son evresinde Атырауской
soyları tükendi. Jurassic dönemde pantoteria ortaya çıktı ve onlardan gerçek hayvanlar ortaya çıktı. области
İskelet; kafatası, omurga (göğüs kafesi), omuz kemeri ve ön ayaklar, pelvik kemer ve arka ayaklardan Atyrau Local
oluşur. Memelilerin servikal omurgası – 7. Alt çene kafatasına hareketli bir eklemle bağlanır. History
Kafatasının diğer kemikleri birbiriyle eşleşmiştir. Omurganın yüzeyi düzdür. Servikal omurga - 7 Museum
(6 nadirdir) veya 8–9. Birçoğunun beş parmaklı bacakları vardır, ancak çok değişmişlerdir, örneğin Atyrau bölgesi
eşitler (at), yüzgeç benzeri (fok, balina), pterygoid (yarasa). Bazı türlerin arka bacakları zamanla Yerel Tarih
ortadan kayboldu (sadece bir ilke şeklinde korunmuştur). Diyafram, göğüs boşluğunu ve karın Müzesi
boşluğunu ayırır. Memelilerin kasları iyi gelişmiştir. Özellikle ön, arka bacak kasları farklı yönlerde 阿特劳州历史与地
yer almaktadır. Memeli sindirim sistemi daha karmaşık hale geldi ve büyük dudaklar ortaya çıktı. 方志博物馆
Ağız köşesinden üst çenenin bir kısmına kadar olan çene kemiğine, birleştirici kas denir. Dişler,
üst ve alt çene kemiklerinin deliklerinde bulunur. Yapıya, gerçekleştirdikleri işleve göre kesici ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
dişler, köpekler, küçük ve büyük azı dişlerine ayrılırlar. Ağız boşluğu yutakla bağlanır ve bunu
mide, yemek borusu yoluyla takip eder. Memeliler arasında en büyük kara ve deniz hayvanları
okyanustaki balinalar ve karadaki fillerdir. Omurgalıların evriminde, memeli kafatasının yapısı
daha hafif hale geldi ve atlas ile sıkı bir şekilde bağlantılı hale geldi. Dişler ve bacaklar gelişmiştir.
Vücut ısısı tekdüze ve sabittir. Kalp 4 odacıklıdır, işitme cihazı iç, orta, dış kulaktan oluşur, çoğu iyi
gelişmiş bir kulak kepçesine sahiptir. Azı dişleri dışında kesici dişler, köpekler, azı dişleri vardı, bir
kez (bazen birkaç kez) değişiyorlar.
Memelilerin deri kaplaması, diğer omurgalılarda olduğu gibi iki katmandan oluşur. Deride
yağ, ter, süt ve koku salgılayan bezler vardır. Kazık, boynuz, çivi ve toynaklar derinin yardımcı
bölmelerine aittir. Deri bezleri metabolizmayı ve vücut ısısını düzenler.

哺 哺乳动物

乳动物是属于脊椎动物的一类脊椎动物，其结构具有最高的阶段。他们生活在

自然环境的各种条件下。哺乳动物在2亿年前出现在地球上。哺乳动物的祖先是二叠纪最简

单的小爬行动物兽齿。在三叠纪上层岩石中发现了第一批哺乳动物的遗骸。它们在白垩纪末

期灭绝。在侏罗纪时期，出现了泛热症，从中发现了真正的动物。骨骼包括头骨，脊柱（肋

骨），肩g带和前腿，骨盆带和后腿。哺乳动物的颈椎-7.下颌通过活动关节与颅骨相连。头

骨的其他骨骼相互配合。脊柱表面平坦。颈椎-7（很少见6）或8-9。许多人有五趾腿，但它

们发生了很大变化，例如，马（马），鳍状肢（密封，鲸鱼），翼龙（蝙蝠）。一些物种的

后肢随着时间的流逝而消失（仅保留为雏形）。隔膜将胸腔和腹腔分开。哺乳动物的肌肉发

达。特别是前，后腿的肌肉位于不同的方向。哺乳动物的消化系统变得更加复杂，并且出现

了大嘴唇。从嘴角到上颚部分的颚骨被称为连接肌。牙齿位于上下颌骨的孔中。根据它们的

结构，功能，将它们分为门齿，犬齿，小臼齿和大臼齿。口腔连接到咽部，然后通过食道将

胃部连接到咽部。在哺乳动物中，最大的陆地和海洋动物是海洋中的鲸鱼和陆地上的大象。

在脊椎动物的进化过程中，哺乳动物头骨的结构变得更轻，并与地图集紧密相连。牙齿和

腿已发育。体温均匀稳定。心脏为4腔，助听器由内，中，外耳组成，许多耳廓发达。有门

牙，犬齿，臼齿，除臼齿外，它们只改变一次（有时几次）。

象其他脊椎动物一样，哺乳动物的皮肤由两层组成。皮肤上有腺体分泌脂肪，汗水，牛

奶和异味。绒毛，角，指甲和蹄属于皮肤的辅助隔室。皮肤腺调节新陈代谢和体温。

225

15–5455

Атырау облысы ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
тарихи-өлкетану

музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской

области
Atyrau Local

History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

226

М МАМОНТ (MAMMUTHUS PRIMIGENIUS) Атырау облысы
амонт – піл тұқымдасына жататын сүтқоректілердің жойылып кеткен түрі. Қазіргі пілдерге тарихи-өлкетану
қарағанда денесі ірі, әсіресе, алдыңғы жауырын тұстары өте үлкен, әрі биік, сирағы мен құйрығы музейі
қысқа, жүндері ұзын, құлақтары кішілеу және ұзын иілген азулары болған. Азуларының арқасында Историко-
қысқы уақытта қардың астынан азықтарын таба білген. Бойы 5,5 метр және салмағы 10–12 тонна краеведческий музей
болған. Үстіңгі жақ сүйегіндегі екі күрек тістері (ірілерінде ұзындығы – 4,5 метрге, диаметрі 18–19 Атырауской
сантиметрге, салмағы 100 килограмға жеткен) болған. Жақ сүйектеріндегі тістері бір-бірден, үлкен, области
жалпақ, эмаль қабаттарынан тұрған. Мамонттар осыдан 10 мың жыл бұрынғы уақыттарда тіршілік Atyrau Local
еткен. Мамонт қаңқасы мамандардың есептеуінше 123 ірі-ірі сүйектерден құралады. History
Негізінен ашық аймақтарда, тундрада тіршілік етіп, шөптесін өсімдіктермен, бұталармен (күніне Museum
300–400 килограмдай) қоректенген. Мамонттар плиоценде пайда болған. Мамонттардың сүйектері Atyrau bölgesi
ежелгі адамдар тұрақтаған жерлерде табылған. Yerel Tarih
Көптеген мамонттар 10 мың жыл бұрын Вислиндік мұз дәуірінде өліп біткен. Бір гипотеза Müzesi
бойынша оларды палеолит дәуірінде өмір сүрген аңшылар жойған, ал екінші гипотеза бойынша 阿特劳州历史与地
климаттың өзгеруі себептерінен жойылып кеткен. 方志博物馆

М МАМОНТ (MAMMUTHUS PRIMIGENIUS) ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
амонт – вымерший род млекопитающих из семейства слоновых. По сравнению с
современными слонами у мамонтов тело крупное, особенно передние лопатки были очень большие
и высокие, с короткими голенями и хвостами, с длинной шерстью, с маленькими ушами и длинными
изогнутыми клыками. Благодаря клыкам они в зимнее время находили питание под снежным
покровом. Рост составил 5,5 метра и вес 10–12 тонн. В верхнечелюстной кости имеются два резцовых
зуба (у крупных – 4,5 метра, диаметром 18–19 сантиметров, весом до 100 килограммов). Зубы в
челюстной кости состояли по одному большому плоскому эмалированному слою. Мамонты жили
10 тысяч лет назад. Скелет мамонта по расчетам специалистов состоял из 123 крупных костей.
В основном обитали на открытой местности, в тундре, питались травянистыми растениями,
кустарниками (в день 300–400 килограммов). Мамонты появились в эпоху плиоцена. Кости мамонтов
были найдены в местах, где раньше жили древние люди.
Многие мамонты вымерли более 10 тысяч лет назад в Вислинскую ледовую эпоху. По одной
гипотезе их уничтожили охотники, жившие в эпоху палеолита, а по второй гипотезе они вымерли
из-за изменения климата.

M MAMMOTH (MAMMUTHUS PRIMIGENIUS)
ammoth is an extinct genus of mammals from the elephantidae. Compared to modern
elephants, mammoths had a large body, the front shoulder blades were especially large and high, with
short legs and tails, with long hair, small ears and long curved tusks. Thanks to their tusks, they found food
under the snow cover in winter. The height was 5.5 meters and the weight was 10–12 tons. There are two
incisor teeth (large species – 4.5 meters, 18–19 centimeters in diameter, weighing up to 100 kilograms) in
the maxillary bone. The teeth in the jawbone consisted of a single, large, flat, enameled layer. Mammoths
lived 10 thousand years ago. According to experts, the mammoth skeleton consists of 123 large bones.
They mainly lived in open areas, in the tundra, and fed on herbaceous plants and shrubs (300–400
kilograms per day). Mammoths appeared in the Pliocene epoch. Mammoth bones were found in places
where ancient people used to live.
Many mammoths became extinct more than 10,000 years ago during the Vistula Glaciation. According
to one hypothesis, they were destroyed by hunters who lived in the Paleolithic era, and according to the
second hypothesis, they became extinct due to climate change.

227

Атырау облысы M MAMUT (MAMMUTHUS PRIMIGENIUS)
тарихи-өлкетану amut, fil ailesinden nesli tükenmiş bir memeli cinsidir. Modern fillere kıyasla, mamutlar büyük
bir gövdeye sahiptir, özellikle ön omuz bıçakları çok büyük ve yüksekti, kısa bacaklı ve kuyruklu, uzun
музейі saçlı, küçük kulaklı ve uzun kavisli dişlere sahipti. Dişleri sayesinde kışın kar örtüsünün altında yiyecek
Историко- buldular. Yükseklik 5,5 metre ve ağırlık 10–12 ton idi. Maksiller kemikte iki kesici diş vardır (büyüklerde - 4,5
краеведческий музей metre, 18–19 santimetre çapında, 100 kilograma kadar). Çene kemiğindeki dişler tek, büyük, düz, mine
Атырауской tabakasından oluşuyordu. Mamutlar 10 bin yıl önce yaşadı. Uzmanlara göre bir mamutun iskeleti 123
büyük kemikten oluşuyor.
области Çoğunlukla tundrada açık alanlarda yaşadılar, otsu bitkileri ve çalıları (günde 300-400 kilogram)
Atyrau Local yediler. Mamutlar Pliyosen döneminde ortaya çıktı. Mamutların kemikleri, eski insanların yaşadığı yerlerde
bulunmuştur.
History Vistula Buz Devri sırasında 10 bin yıldan daha uzun bir süre önce birçok mamutun nesli tükendi. Bir
Museum hipoteze göre, Paleolitik çağda yaşayan avcılar tarafından yok edilmişler ve ikinci hipoteze göre iklim
Atyrau bölgesi değişikliği nedeniyle yok olmuşlardır.
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

228

猛 猛犸象 Атырау облысы
тарихи-өлкетану
犸象是大象家族中一种已灭绝的哺乳动物。与现代大象相比，猛犸象 музейі
Историко-
的体型很大，尤其是前肩large骨非常高大，腿和尾巴短，头发长，耳朵小，弯曲的犬牙长。由 краеведческий музей
Атырауской
于their牙，他们在冬天的积雪下找到了食物。高度为5.5米，重量为10至12吨。在上颌骨中有两个 области
Atyrau Local
门牙（大的-4.5米，直径18-19厘米，重达100公斤）。颚骨中的牙齿由一层大而平坦的牙釉质层组 History
Museum
成。猛犸象生活在一万年前。据专家介绍，猛a象的骨骼由123根大骨头组成。 Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
他们主要生活在苔原上的空旷地区，吃了草类植物和灌木（每天300-400公斤）。猛犸象出现在 Müzesi
阿特劳州历史与地
上新世时代。猛mm象的骨头是在古代人们居住的地方发现的。 方志博物馆

一万多年前的维斯瓦河冰河时代，许多猛犸象都灭绝了。根据一个假设，它们被生活在旧石器

时代的猎人摧毁，而根据第二个假设，它们由于气候变化而灭绝。

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

229

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ТІСІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 25 см, ені 15 см; салмағы 3,80 кг
Историко- Табылған орны: Индер ауданы, 1956 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2981/а
Атырауской
ЗУБЫ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 25 см, ширина 15 см; вес 3,80 кг
History Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 1956 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2981/а
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih MAMMOTH TEETH
Period: Cenozoic
Müzesi Material: bones
阿特劳州历史与地 Size: length 25 cm, width 15 cm; weight 3.80 kg
Location: Inder District, 1956
方志博物馆 Record: ALHM CE 2981/а

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 MAMUT DİŞLERİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 25 cm, genişlik - 15 cm; ağırlık - 3,80 kg
Keşif yeri: Inder ilçesi, 1956
Kayıt işareti: ABYTM AF 2981/а

猛犸象牙

时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长25厘米，宽15厘米; 重量3.80公斤
发现地点：Indersky区，1956年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2981 / a

230

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

231

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ТІСІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 22 см, ені 16 см; салмағы 4,40 кг
Историко- Табылған орны: Индер ауданы, 1956 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2981/б
Атырауской
ЗУБЫ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 22 см, ширина 16 см; вес 4,40 кг
History Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 1956 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2981/б
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 MAMMOTH TEETH
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 22 cm, width 16 cm; weight 4.40 kg
Location: Inder District, 1956
Record: ALHM CE 2981/б

MAMUT’UN DİŞLERİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 22 cm, genişlik - 16 cm; ağırlık - 4,40 kg
Keşif yeri: Inder ilçesi, 1956
Kayıt işareti: ABYTM AF 2981/б

猛犸象牙
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长22厘米，宽16厘米; 重量4.40公斤
发现地点：Indersky区，1956年
排名：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2981 /b

232

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

233

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ АЗУЫ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 130 см, диаметрі 45 см; салмағы 12,40 кг
Историко- Табылған орны: Индер ауданы, 1956 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 07
Атырауской
КЛЫКИ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 130 см, диаметр 45 см; вес 12,40 кг
History Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 1956 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 07
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih MAMMOTH TUSKS
Period: Cenozoic
Müzesi Material: bones
阿特劳州历史与地 Size: length 130 cm, diameter 45 cm; weight 12.40 kg
Location: Inder District, 1956
方志博物馆 Record: ALHM CE 07

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 MAMUT’UN FANGI
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 130 cm, diametr - 45 cm; ağırlık - 12,40 kg
Keşif yeri: Inder ilçesi, 1956
Kayıt işareti: ABYTM AF 07

猛犸象牙
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长130厘米，直径45厘米; 重量12.40公斤
发现地点：Indersky区，1956年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 07

Л

Л

234

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

235

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ АЗУЫ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 63см, диаметрі 49 см; салмағы 9 кг
Историко- Табылған орны: Батыс Қазақстан облысы, 1973 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2982
Атырауской
КЛЫКИ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 63см, диаметр 49 см; вес 9 кг
History Место обнаружения: Западно-Казахстанская область, 1973 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2982
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 MAMMOTH TUSKS
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 63cm, diameter 49cm; weight 9kg
Location: West Kazakhstan Region, 1973
Record: ALHM CE 2982

MAMUT’UN FANGI
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 63 cm, diametr - 49 cm; ağırlık - 9 kg
Keşif yeri: Batı Kazakistan bölgesi, 1973
Kayıt işareti: ABYTM AF 2982

猛犸象牙
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长63cm，直径49cm； 重量9公斤
发现地点：西哈萨克斯坦地区，1973年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2982

236

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

237

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ЖАМБАС СҮЙЕГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 50 см, ені 50 см, салмағы 8,60 кг
Историко- Табылған орны: Батыс Қазақстан облысы, 1973 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2983
Атырауской
ТАЗОВАЯ КОСТЬ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 50 см, ширина 50 см, вес 8,60 кг
History Место обнаружения: Западно-Казахстанская область, 1973 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2983
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 PELVIC BONE OF A MAMMOTH
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 50 cm, width 50 cm, weight 8.60 kg
Location: West Kazakhstan Region, 1973
Record: ALHM CE 2983

MAMUT’UN LEĞEN KEMİĞİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 50 cm, genişlik - 50 cm, ağırlık - 8,60 kg
Keşif yeri: Batı Kazakistan bölgesi, 1973
Kayıt işareti: ABYTM AF 2983

猛犸象象骨
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长50厘米，宽50厘米，重量8.60公斤
发现地点：西哈萨克斯坦地区，1973年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2983

238

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

239

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ЖАМБАС СҮЙЕГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 30 см, ені 23 см, салмағы 3,40 кг
Историко- Табылған орны: Батыс Қазақстан облысы, 1978 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 3021
Атырауской
ТАЗОВАЯ КОСТЬ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 30 см, ширина 23 см, вес 3,40 кг
History Место обнаружения: Западно-Казахстанская область, 1978 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 3021
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 PELVIC BONE OF A MAMMOTH
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 30 cm, width 23 cm, weight 3.40 kg
Location: West Kazakhstan Region, 1978
Record: ALHM CE 3021

MAMUT’UN LEĞEN KEMİĞİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 30 cm, genişlik - 23 cm, ağırlık - 3,40 kg
Keşif yeri: Batı Kazakistan bölgesi, 1978
Kayıt işareti: ABYTM AF 3021

猛犸象象骨
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长30厘米，宽23厘米，重量3.40公斤
探测地：西哈萨克斯坦地区，1978年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 3021

240

Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學

241

16–5455

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ЖІЛІК СҮЙЕГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 1100 см; салмағы 26 кг
Историко- Табылған орны: Индер ауданы, 2019 жыл
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 21901
Атырауской
ДЛИННАЯ ТРУБЧАТАЯ КОСТЬ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 1100 см; вес 26 кг
History Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 2019 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 21901
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學 LONG TUBULAR BONE OF A MAMMOTH
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 1100 cm; weight 26 kg
Location: Inder District, 2019
Record: ALHM CE 21901

MAMUT’UN UZUN TÜPLER KEMİĞİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 1100 cm; ağırlık - 26 kg
Keşif yeri: Inder ilçesi, 2019
Kayıt işareti: ABYTM AF 21901

猛犸象象骨
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长1100厘米;体重26公斤
发现地点：英德斯基区，2019
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 21901

Л

Л

242

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

243

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ АЛДЫҢҒЫ ЖІЛІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 92 см, жоғарғы бөлігінің диаметрі 70 см, төменгі бөлігінің диаметрі 37 см; сал-
Историко- мағы 10,80 кг
краеведческий музей Табылған орны: Батыс Қазақстан облысы, 1978 жыл
Атырауской Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2980

области ПЕРЕДНЯЯ БЕРЦОВАЯ КОСТЬ МАМОНТА
Atyrau Local Период: кайнозойская эра
Материал: кости
History Размер: длина 92 см, диаметр верхней части 70 см, диаметр нижней части 37 см; вес 10,80 кг
Museum Место обнаружения: Западно-Казахстанская область, 1978 год
Atyrau bölgesi Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2980
Yerel Tarih
FRONT THIGH BONE OF A MAMMOTH
Müzesi Period: Cenozoic
阿特劳州历史与地 Material: bones
Size: length 92 cm, upper part diameter 70 cm, lower part diameter 37 cm; weight 10.80 kg
方志博物馆 Location: West Kazakhstan Region, 1978
Record: ALHM CE 2980
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
MAMUT’UN ÖN TIBIASI
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 92 cm, üst tarafının diametri - 70 cm, alt tarafının diametri - 37 cm; ağırlık - 10,80 kg
Keşif yeri: Batı Kazakistan bölgesi, 1978
Kayıt işareti: ABYTM AF 2980

猛犸象的胫骨前
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长92厘米，顶部直径70厘米，底部直径37厘米;重量10.80公斤
探测地：西哈萨克斯坦地区，1978年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2980

244

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

245

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ОРТАҢҒЫ ЖІЛІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 70 см, жоғарғы бөлігінің диаметрі 50 см, төменгі бөлігінің диаметрі 30 см; салмағы
Историко- 9,80 кг
краеведческий музей Табылған орны: Батыс Қазақстан облысы, 1978 жыл
Атырауской Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 2979

области СРЕДНЯЯ БЕРЦОВАЯ КОСТЬ МАМОНТА
Atyrau Local Период: кайнозойская эра
Материал: кости
History Размер: длина 70 см, диаметр верхней части 50 см, диаметр нижней части 30 см; вес 9,80 кг
Museum Место обнаружения: Западно-Казахстанская область, 1978 год
Atyrau bölgesi Учетная отметка: ИКМАО ОФ 2979
Yerel Tarih
MIDDLE THIGH BONE OF A MAMMOTH
Müzesi Period: Cenozoic
阿特劳州历史与地 Material: bones
Size: length 70 cm, upper part diameter 50 cm, lower part diameter 30 cm; weight 9.80 kg
方志博物馆 Location: West Kazakhstan Region, 1978
Record: ALHM CE 2979
ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學
MAMUT’UN ORTA TIBIASI
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 70 cm, üst tarafının diametri - 50 cm, alt tarafının diametri - 30 cm; ağırlık - 9,80 kg
Keşif yeri: Batı Kazakistan bölgesi, 1978
Kayıt işareti: ABYTM AF 2979

猛犸象的中拇指骨
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长70厘米，上部直径50厘米，下部直径30厘米；重量9.80公斤
探测地：西哈萨克斯坦地区，1978年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 2979

246

* PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
Л музейі
Историко-
Л краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

247

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ АРТҚЫ ЖІЛІГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 124 см, жоғарғы бөлігінің диаметрі 1,01 см, төменгі бөлігінің диаметрі 80 см;
Историко- салмағы 27,80 кг
краеведческий музей Табылған орны: Индер ауданы, 1956 жыл
Атырауской Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 9

области ЗАДНЯЯ БЕРЦОВАЯ КОСТЬ МАМОНТА
Atyrau Local Период: кайнозойская эра
Материал: кости
History Размер: длина 124 см, диаметр верхней части 1,01 см, диаметр нижней части 80 см; вес 27,80 кг
Museum Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 1956 год
Atyrau bölgesi Учетная отметка: ИКМАО ОФ 9
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 REAR THIGH BONE OF A MAMMOTH
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 124 cm, upper part diameter 1.01 cm, lower part diameter 80 cm; weight 27.80 kg
Location: Inder District, 1956
Record: ALHM CE 9

MAMUT’UN ARTI TIBIASI
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 124 cm, üst tarafının diametri - 1,01 cm, alt tarafının diametri - 80 cm; ağırlık - 27,80 kg
Keşif yeri: Inder ilçesi, 1956
Kayıt işareti: ABYTM AF 9

猛犸象的后肢
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长124厘米，顶部直径1.01厘米，底部直径80厘米; 重量27.80公斤
发现地点：Indersky区，1956年
排名：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 9

248

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學Атырау облысы
тарихи-өлкетану
музейі
Историко-
краеведческий музей
Атырауской
области
Atyrau Local
History
Museum
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih
Müzesi
阿特劳州历史与地
方志博物馆

249

Атырау облысы МАМОНТТЫҢ ҚАБЫРҒА СҮЙЕГІ
тарихи-өлкетану Мерзімделуі: кайнозой эрасы
Материалы: сүйек
музейі Өлшемі: ұзындығы 56 см, ені 4,5 см; салмағы 0,40 гр
Историко- Табылған орны: Индер ауданы, 1956 ж.
краеведческий музей Есептік белгісі: АОТӨМ НҚ 10
Атырауской
РЕБРИСТАЯ КОСТЬ МАМОНТА
области Период: кайнозойская эра
Atyrau Local Материал: кости
Размер: длина 56 см, ширина 4,5 см; вес 0,40 гр
History Место обнаружения: Индерский район, Атырауской области, 1956 год
Museum Учетная отметка: ИКМАО ОФ 10
Atyrau bölgesi
Yerel Tarih

Müzesi
阿特劳州历史与地

方志博物馆

ПАЛЕОНТОЛОГИЯ * PALEONTOLOGY * PALEONTOLOJİ * 古生物學 MAMMOTH RIB BONE
Period: Cenozoic
Material: bones
Size: length 56 cm, width 4.5 cm; weight 0.40 g
Location: Inder District, 1956
Record: ALHM CE 10

MAMUT’UN KABURGA KEMİĞİ
Dönem: Kainozoik zaman
Malzeme: kemikler
Boyut: uzunluk - 56 cm, genişlik - 4,5 cm; ağırlık - 0,40 gr
Keşif yeri: Inder ilçesi, 1956
Kayıt işareti: ABYTM AF 10

猛犸象骨
时期：新生代
材质：骨头
尺寸：长56厘米，宽4.5厘米; 重量0.40克
发现地点：Indersky区，1956年
注册商标：根据阿特劳州历史方志博物馆主要基金 10

250