45 ແຕ່ 25 ປີຂຶ້ນໄປ, ປະເທດສິງກະໂປອອກກົດໝາຍກໍານົດວ່າຄ່ ູສົມລົດໃດມີລູກເກີນ 2 ຄົນ ຈະຕ້ອງເສຍຄ່າພາສີສູງຂນເປ ຶ້ ັນຕ ົ້ ນ. ໃນແນວທາງຂອງການແກໄຂບ ້ ັນຫາການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນນັ້ນ ຈະຕ້ອງແກ້ໄຂ ພ້ອມກັນຫາຍວ ຼ ິທີທາງເຊ ັ່ ນ : - ທາງການແພດ ແມ່ນການຄຸມກໍາເນີດ ອະນຸຍາດໃຫ້ທໍາແທ້ງໄດ້ໂດຍບໍ່ຜິດກົດໝາຍ - ທາງສັງຄົມ-ການສຶກສາ ໃຫ້ຮ້ ູແລະ ເຂ ົ້າໃຈເຖິງການວາງແຜນຄອບຄົວ. - ການພັດທະນາອາຊີບ ແລະ ອາຊີບບາງຢ່າງມີລູກຫາຍບ ຼ ໍ່ໄດ້ ຫຼື ມີລູກບ ໍ່ໄດ້. - ການພັດທະນາເສດຖະກິດ ເພ ື່ ອເພ ີ່ ມພູນຜົນຜະລິດໃຫ້ພຽງພໍແກ່ການບໍລິໂພກຂອງ ປະຊາກອນ. - ມີການພັດທະນາອາຊີບ ຍ່ອມກ ໍ່ໃຫ້ເກີດປະເພດຂອງງານເພີ່ມຂນ ຄ ຶ້ ົນມີງານທໍາ ຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ເມ ື່ ອມີຖານະທາງເສດຖະກິດດີຂຶ້ນ ສ່ວນໃຫຍ່ກໍຈະມີທ່າອ່ຽງບໍ່ຕ້ອງການມີລູກຫຼາຍ. "6& : ການເພ ີ່ມປະຊາກອນນັບທງໃນອະດ ັ ີດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ແລະ ຍັງຈະເພີ່ມ ຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດຄ: ດື ັ່ ງທ ີ່ໄດ້ກ່າວມາແລ້ວນ ັ້ ນ ຍ່ອມມີສາຍພົວພັນ ແລະ ເຊ ື່ອມໂຍງກັບ ການນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ການຕ ັ້ ງຖ ິ່ ນຖານ ແລະ ການອົບພະຍົບຍ້າຍຖ ິ່ ນຂອງ ປະຊາກອນນາອໍ ີກດ້ວຍ. ແຕ່ຖ້າວ່າ ການເພ ີ່ມຂອງປະຊາກອນທີ່ບໍ່ໄດ້ຕາມສັດສ່ວນກັບຊັບ ພະຍາກອນທາມະຊາດ ແລະ ອ ໍ ົງປະກອບ ຫຼື ປັດໄຈການຜະລິດຂອງປະເທດໄດ້ແກ່ ທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດອ ື່ ນໆແລ້ວ ກໍຈະກ ໍ່ໃຫ້ເກີດບັນຫາດ້ານຕ່າງໆຢາງຫ ່ ຼວງຫຼາຍ ເຊ ິ່ ງສາມາດຈາແນກອອກເປ ໍ ັນຫົວຂ ໍ້ໄດ້ດັ່ງນ ີ້ : ບັນຫາດານອາຫານ, ການນ ້ ໍາໃຊ້ທີ່ດິນ, ການ ນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ດ້ານສ ິ່ ງແວດລ້ອມ ແລະ ນິເວດວິທະຍາ, ດ້ານໂຄງສ້າງ ພື້ນຖານທາງສັງຄົມ, ດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການບໍ່ມີວຽກເຮັດງານທໍາ, ການຕ ັ້ ງຖ ິ່ ນຖານ, ການເຕີບໂຕຂອງຕົວເມືອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບບັນຫາສັງຄົມດ້ານຕາງໆເຊ ່ ັ່ ນ: ສະຫວັດດີການ, ການສາທາລະນູປະໂພກ ນັບທັງບັນຫາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບທີ່ພັກອາໄສ... ໂດຍປົກກະຕິ, ມະນຸດເຮົາຍ່ອມສະແຫວງຫາອາຫານໃຫ້ພໍພຽງແກ່ການດໍາລງຊົ ີວິດ ເພາະເລ ື່ ອງອາຫານນ ີ້ເປັນບັນຫາທີ່ບໍ່ສໍາຄັນເທ ົ່າໃດຢູ່ໃນໂລກທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ເພາະຈະເສຍ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເລອງອາຫານພຽງເສດໜ ື່ ຶ່ ງສ່ວນຫ້າ (1/5) ຂອງລາຍໄດ້; ແຕ່ຢູ່ໃນກຸ່ມປະເທດທີ່ ກໍາລັງພັດທະນາ, ສ່ວນໃຫຍ່ຈະໃຊ້ຈ່າຍກ່ຽວກັບອາຫານການກິນເປັນສັດສ່ວນລະຫວ່າງ 60-90% ເພາະວ່າມີຈໍານວນປະຊາກອນໄວເຍົາ ແລະ ຜ້ ູຊະລາເພມຂ ີ່ ຶ້ ນຫຼາຍ. ເຖິງຢ່າງໃດ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 50 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
46 ກໍຕາມ ເມ ື່ ອເວ ົ້ າເຖິງໃນລະດັບໂລກ ຫ ພຼື ູມີພາກ ກໍຈະມີຫຼາຍຢາງຢ ່ ືນຢັນກ່ຽວກັບຄວາມສົມ ດຸນລະຫວ່າງປະຊາກອນ ແລະ ອາຫານ ເຊິ່ງໄດ້ມີການປັບປຸງ ແລະ ຜົນຜະລດໄດ ິ ້ເພ ີ່ ມຂຶ້ນ ຫຼາຍໃນທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາ. ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປະຊາກອນ ນັບທັງການຜະລິດອາຫານ ຕໍ່ຫົວຄົນໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນເຖິງ 6% ລະຫວາງປ ່ ີ 1970-1978 ຜົນສໍາເລດລະດ ັ ບໂລກນ ັ ີ້ໄດ້ປາກົດ ເດ ັ່ ນຊັດໃນກມປະເທດທ ຸ່ ີ່ພັດທະນາແລ້ວ, ແຕ່ໃນກມປະເທດກ ່ ຸ ໍາລັງພັດທະນາບາງປະເທດ ປະລມານອາຫານທ ິ ີ່ ຜະລິດຕໍ່ຫົວຄົນນນເພ ັ້ ີ່ ມຂ ຶ້ນໃນລະດັບປານກາງ ແຕ່ຈະມປະລ ີ ິມານອາ ຫານຕໍ່ຫົວຄົນໃນລະດັບຕ ໍ່ າຫຼາຍໂດຍສະເພາະແມ່ນບນດາປະເທດໃນອາຟຣ ັ ິກາ. 0: 1. ການເພີ່ມປະຊາກອນແບບທໍາມະຊາດແມ່ນແນວໃດ? ຍົກຕົວຢ່າງ. 2. ການເພມປະຊາກອນແບບກ ີ່ ົນຈັກແມ່ນແນວໃດ? ຍົກຕົວຢ່າງ. 3. ການເພີ່ມປະຊາກອນແບບສຸດທິແມ່ນແນວໃດ? 4. ຈົ່ ງສັງລວມບັນຫາກ່ຽວກັບການເພ ີ່ມປະຊາກອນໂດຍຫຍໍ້? ໃຫ້ສ້າງເປັນແຜນວາດ ຊ່ວຍຈ ື່. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 51 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
47 ! 6 flffi $ffi " ff # ff ## 1. ປະຊາກອນໂລກໃນປັດຈຸບັນໄດ້ບັນລຸເຖິງຫຼາຍກວ່າ 7 ຕື້ຄົນແລ້ວ ແລະ ຍັງຈະມີການ ຈະເລີນເຕີບໂຕຂຶ້ນໄປເລື້ ອຍໆ ເຊ ິ່ ງການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນນັ້ ນຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງ ກັນໄປຕາມກາລະ-ເທສະ ເຊິ່ ງເພ ິ່ ນເອ ີ້ ນວ່າ "ການປ່ຽນແປງປະຊາກອນ". ສະພາບການ ປ່ຽນແປງປະຊາກອນນີ້ , ນັກປະຊາກອນສາດເພິ່ນໄດ້ແບ່ງເປັນ 2 ກມປະເທດທ ່ ຸ ີ່ມີສະພາບ ການພັດທະນາບໍ່ຄືກັນເຊ ັ່ ນ: ກຸ່ມປະເທດທີ່ມີເສດຖະກິດຂະຫຍາຍຕົວສູງແມ່ນມການຄວບ ີ ຄຸມຈັງຫວະການເພ ີ່ມປະຊາກອນໃຫ້ຄົງທ ີ່ໄດ້ດີ. ສ່ວນກຸ່ມປະເທດກໍາລັງພັດທະນາ ຈັງຫວະ ການເພ ີ່ມປະຊາກອນແມ່ນສູງກວ່າ, ແຕ່ຕາມກົດເກນຂອງປະຊາກອນແລ້ວ ທຸກໆປະເທດ ຈະກ້າວໄປເຖິງລະດັບການເພ ີ່ ມຄ້າຍຄືກັນກັບກ່ ຸມປະເທດທ່ີພັດທະນາແລ້ວ. ສະພາບຄວາມ ແຕກຕ່າງຂອງປະຊາກອນໂລກຕັ້ ງແຕ່ກ່ອນ ຄ.ສ ຈົນມາເຖິງປດຈັ ຸບັນໄດ້ສະແດງອອກໃນ ຕາຕະລາງລມນ່ ຸ ີ້ : '( 7 $ ffi ( !) ffi#ff (%) 7 flffiff ff! ! () ກ່ອນ ຄ.ສ 7000 ຫຼື 6000 5-10 0,0015 4600 ຫຼັງ ຄ.ສ 1000 200-400 0,036 1944 1750 629-961 0,4 154 1900 1550-1762 0,5 83 2000 6261 1,4 45 2005 6513 1,4 43 2010 6909 1,3 40 2015 7302 1,3 40 ຕາຕະລາງ ຈັງຫວະການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປະຊາກອນໂລກ (Théorie de la population, ພີມປີ ຄ.ສ1970 ທີ່ມົດສະກູດ ແລະ World Population Prospects, United Nations, 2012) 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 52 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
48 ແບບວິທີການຄິດໄລ່ ເວລາປະຊາກອນເພີ່ ມເທ ົ່ າຕົວ (Doubling time); ໝາຍຄວາມວ່າ ເວລາຂອງປະຊາກອນເພີ່ ມເທ ່ົ າຕົວຫາກສ ັ້ ນເທ ົ່າໃດ, ຈໍານວນປະຊາກອນກໍຍິ່ງເພ ີ່ ມຂຶ້ນ ໄວເທົ່ ານ ັ້ ນ. - t2 : ເວລາເພ ີ່ ມເທ ່ົ າຕົວ - 70 : ຕົວເລກຢືນເພ ື່ ອຄິດໄລ່ - r : ອັດຕາການເພີ່ມປະຊາກອນ 2. , fi & ff# ປະຊາກອນໃນກ່ ຸມປະເທດ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາເລອຍໆມາຈ ື້ ົນສາມາດຄວບຄມອຸ ັດ ຕາການເພ ີ່ມປະຊາກອນໄດ້ເກືອບປົກກະຕິ ເຊ ິ່ ງເພ ິ່ນໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງກ່ ຸມປະຊາກອນ ດັ່ງນ ີ້ : ກ່ ຸມປະເທດທ່ີມີປະຊາກອນບໍ່ຂະຫຍາຍ ຫຼື ມີທ່າອຽງຫ່ ຼຸດລົງ, ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ມີອັດ ຕາການເກີດ ແລະ ອັດຕາການຕາຍເກືອບເທ ົ່ າທຽມກັນ. ສະນນ ອ ັ້ ັດຕາການເພ ີ່ມປະຊາ ກອນແບບທໍາມະຊາດແມ່ນຕ ໍ່ າກວ່າສູນ (0). ຕົວຢາງ ປະເທດຮ ່ ົງກາຣີ (-0,5%), ບຸນກາຣີ 0,7-0,8%), ປອກຕຸຍການ (-0,6%), ອຕາລ ີ ີ (-0,2%)... ກ່ ຸມປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຂະຫຍາຍຕົວຊ້າ. ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ ມີອັດຕາການເກີດ ແລະ ອັດຕາການຕາຍຕໍ່າ. ສະນ ັ້ ນ ລະດັບການເພ ີ່ ມແບບທໍາມະຊາດແມ່ນຕ ໍ່ າ ເຊ ິ່ງປະເທດ ເຫຼົ່ານ ີ້ປະກອບມີສ່ວນໜ ່ຶ ງຂອງທະວີບເອີຣົບ ໂດຍມີອັດຕາການເພ ີ່ ມສະເລ່ຍ 0,3%, ຢອາ ່ ູ ເມຣິກາເໜືອແມ່ນ 0,7%, ອົດສະຕຣາລີແມ່ນ 0,8%, ຍີ່ປ່ ຸນ 0,5%... 3. , fi& ff ## ປະຊາກອນໃນກ່ ຸມປະເທດນີ້ໄດ້ຮັບການພັດທະນາຊັກຊ້າກວ່າ, ຊີວິດການເປັນຢຂອງ ່ ູ ປະຊາກອນຍງທັ ຸກຍາກລໍາບາກຫຼາຍ, ເສດຖະກິດຫຼ້າຫຼັງ. ສະນ ັ້ ນ ຈ ຶ່ງເປັນເຫດໃຫ້ອັດຕາ ການເພ ີ່ ມແບບທໍາມະຊາດຍັງຢ່ ູໃນລະດບສັ ູງ. ນັກປະຊາກອນສາດເພິ່ນໄດ້ແບ່ງເປັນ 2 ກ່ ຸມ ປະຊາກອນດງນ ັ່ ີ້: ກ່ ຸມປະຊາກອນຂະຫຍາຍຕົວລະດັບປານກາງ ຍ້ອນກ່ ຸມປະເທດນີ້ມີອັດຕາການ ເກີດປານກາງ ແລະ ອັດຕາການຕາຍຕໍ່າ. ສະນ ັ້ ນ ກຸ່ມປະເທດນີ້ ມີອັດຕາການເພ ີ່ ມຕ ໍ່ າກວ່າ 2% ເຊັ່ ນ: ອິນໂດເນເຊຍ (1,5%), ສີລັງກາ (1,6%), ຈີນ (0,8%)... 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 53 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
49 ກ່ ຸມປະຊາກອນທີ່ຍັງມລະດ ີ ັບການຂະຫຍາຍຕົວໄວ ອັນໄດ້ແກ່ບັນດາປະເທດທີ່ມີ ອັດຕາການເພ ີ່ ມທໍາມະຊາດສູງກວ່າ 3%, ອັດຕາຕາຍຫຼຸດລົງໄວກວ່າ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວ ຍັງ ມີບາງປະເທດທີ່ມີອັດຕາການເພີ່ມປະຊາກອນສູງກວາໝ່ ເຊ່ ູ ັ່ນ: ປະເທດກີເນ (4,1%), ຊໍາ ເບຍ (4%), ຊາອຸດິອາຣາບີ (4,4%), ຊີບູຕີ (4,5%)... ຈໍານວນພົນຢໃນກ ່ ູ ມປະເທດກ ່ ຸ ໍາລັງພັດທະນາແມ່ນກວມເອົາປະມານ 77% ຂອງປະ ຊາກອນໂລກ. ສະນັ້ນ, ປາກົດການລະເບີດທາງປະຊາກອນຈ່ຶ ງມີລັກສະນະທ ົ່ວໄປ ແຕ່ຖ້າຄິດ ໄລ່ອັດຕາການຈະເລີນພນລວມແມ ັ ່ນ 3,5% ຍ້ອນແນວນ ັ້ນປະຊາກອນຈງເພ ຶ່ ມຂ ີ່ ນໄວ. ຶ້ ໃນປັດຈຸບັນ ກມປະຊາກອນຂອງປະເທດກ ່ ຸ ໍາລັງພດທະນາໄດ ັ ້ພາກັນປະຕິບັດນະໂຍ ບາຍຕ່າງໆ ເພ ື່ ອຄວບຄຸມບັນຫາການເພີ່ມປະຊາກອນໃນປະເທດຂອງຕົນເຊ ັ່ ນ: ເສີມຂະ ຫຍາຍການວາງແຜນຄອບຄົວໃນຂົງເຂດຊົນນະບົດ ໂດຍມີການຄມກຸ ໍາເນີດຢ່າງເຄ ັ່ ງຄັດ, ຢ່ ູ ໃນບາງປະເທດກໍອອກກົດໝາຍຈາກໍ ດ ແລະ ຫ ັ ້າມການເອົາລກຫູ າຍເຊ ຼ ັ່ ນ: ຈີນ, ຫວຽດນາມ... ຈາກບັນຫາທໄດີ່ ້ກ່າວມານນ, ທ ັ້ ັງສອງກມປະເທດຈ ່ ຸ ່ຶ ງເກີດມີການອີງອາໄສຂອງປະຊາ ກອນ ເຊ ິ່ ງແມ່ນພາລະໜ້າທ ີ່ ຂອງສັງຄົມຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບຜິດຊອບ. ຕວຢົ ່າງ ບັນດາປະເທດທີ່ມີ ອັດຕາການເກີດສູງຍ້ອນເດັກນ້ອຍ (0-14 ປີ) ກວມເອົາອັດຕາສວນສ ່ ູງ; ກົງກັນຂ້າມຢ່ ູບັນ ດາປະເທດທີ່ມີອັດຕາສ່ວນຜ້ ູເຖ ົ້ າຫຼາຍ (ຜ້ ູພົ້ນອາຍຸແຮງງານ 60 ປີຂຶ້ນໄປ) ກໍມີການອີງອາ ໄສສູງເຊ ັ່ ນດຽວກັນ. ສະນ ັ້ ນ ກມຄ່ ຸ ົນທີ່ຢ່ ູໃນເກນອາຍຸອອກແຮງງານ (15-59 ປີ) ຈະຕ້ອງໄດ້ ອອກແຮງງານຮັບຜິດຊອບລ້ຽງດູບັນດາກ່ ຸມຄົນນີ້ຢ່າງໜັກໜ່ວງ. 0: 1. ເປັນຫຍັງກ່ ຸມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວ ຈ ້ ່ຶ ງສາມາດຄວບຄຸມການເພ ີ່ມປະຊາກອນໄດ້ ດີ? 2. ສະພາບການເພີ່ມປະຊາກອນຂອງສອງກ່ ຸມປະເທດ (ປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວກັບ ກ່ ຸມປະເທດກໍາລັງພັດທະນາ) ມີຈຸດຄືກັນ ແລະ ແຕກຕາງກ ່ ັນແນວໃດ? !ffC+"#: ຄູນໍາພານັກຮຽນເກັບຂໍ້ມູນດ້ານປະຊາກອນຂອງບ້ານ ຫ ເມ ຼື ືອງທີ່ນັກຮຽນ ອາໄສຢ່ ູແລ້ວຄູນໍາພາວິເຄາະຢ່ ູໃນຫ້ອງຮຽນ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 54 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
50 ! 7 fl "%%flffiff ! ffi,fiffl (%flffi “ffffi” ເມືອງ: “ແມ່ນຮູບຖານຊຸມຊົນພ ື້ ນຖານທ 2 ຂອງສ ີ ັງຄົມ ເຊ ິ່ງປາກົດຕົວຈາກຊມຊຸ ົນ ຊົນນະບົດ ແຕ່ພັດມີຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕໄວກວ່າຊົນນະບົດ”. ດັ່ ງນ ັ້ ນ ເມືອງແມ່ນພ ື້ ນທີ່ໆ ເຕ ົ້າໂຮມເອົາປະຊາກອນຫາຍຊ ຼ ັ້ ນຄົນທີ່ມີຄວາມໜາແໜ້ນສູງທີ່ສຸດ, ຕໍ່ກັບຄໍາວ່າເມືອງນັກວິ ທະຍາສາດດານສ ້ ັງຄົມຫາຍທ ຼ ່ານກໍໄດ້ໃຫ້ທັດສະນະວ່າ: “ເມືອງເປັນສະຖານທີ່ລື້ນເລີງສະ ດວກສະບາຍ, ບາງທ່ານກໍມີທັດສະນະວ່າເມືອງແມ່ນສູນລວມຂອງອໍານາດ, ສນລວມຂອງ ູ ອົງການຈັດຕ ັ້ ງທາງສັງຄົມ, ເສດຖະກິດ, ການເມືອງ, ການສຶກສາ, ວັດທະນະທໍາ…ບາງທ່ານ ກໍເຫັນວ່າເມືອງແມ່ນສູນລວມແຫ່ງການຮ່ວມມືທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ, ເປັນສູນ ລວມແຫ່ງການແຂ່ງຂັນທາງດ້ານທຸລະກິດຕ່າງໆ ທັງເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມເຊ ື່ອມໂຊມດ້ານ ສະພາບແວດລ້ອມອັນເກີດມາຈາກຊຸມຊນແອອ ົ ັດເຊ ັ່ ນ: ມົນລະພິດທາງອາກາດ, ທາງນ ໍ້ າ, ທາງດິນ ແລະ ທາງສຽງ… ທັງເປັນສູນລວມຂອງປາກົດການຫຍໍ້ທໍ້ທາງສັງຄົມເຊ ັ່ ນ: ບັນຫາ ຈະລາຈອນຕດຂິ ັດ, ອຸບັດເຫດ, ຂີ້ລັກປຸ້ນຈ ີ້ , ຊີງຊັບ, ສ ິ່ ງເສບຕິດ, ໂສເພນີ, ຫຼິ້ນການພະນັນ, ສໍ້ໂກງ ແລະ ບັນຫາສັງຄົມອ ື່ ນໆ. 1. ff!ffffi ຕົວເມືອງແມ່ນສ ິ່ ງແວດລ້ອມທາງສັງຄົມທ ີ່ ມະນຸດສ້າງຂ ຶ້ ນ ແລະ ມີຄວາມສໍາຄັນນັບມ ື້ ສູງຂ ຶ້ ນ, ທັງນ ີ້ ເພາະວ່າຕົວເມືອງຕ່າງໆໃນໂລກ ຫຼື ໃນປະເທດໃດໜຶ່ ງມີບົດບາດເປັນສູນລວມ ຫຼາຍດ້ານທ ີ່ ສະຫຼັບສັບຊ້ອນ. ຕົວເມືອງຍ ິ່ ງຂະຫຍາຍຕວສົ ູງເທ ົ່າໃດກໍຍິ່ງມີບົດບາດ ແລະ ມີ ຄວາມສະຫຼັບສັບຊ້ອນສູງຂນເທ ຶ້ ົ່ ານ ັ້ ນ ເຊ ິ່ ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັບຊົນນະບດຢົ ່າງຈະແຈ້ງ. ເຖິງຢ່າງໃດກຕາມ ການຈ ໍ ັດປະເພດຕວເມ ົ ືອງກໍພຽງຖືເອົາລັກສະນະທີ່ພົ້ນເດ ັ່ ນເພ ື່ ອກໍານົດ ປະເພດຕົວເມືອງ, ເພາະຕາມຄວາມເປັນຈິງຕົວເມອງໜ ື ຶ່ ງຈະລວມເອົາຫຼາຍໆກິດຈະກໍາຂອງ ມະນຸດ ຕົວຢ່າງ: ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນລວມເອົາການຈັດຕ ັ້ງການປກຄອງຂ ົ ັ້ ນສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖ ິ່ ນ, ລວມເອົາຫຼາກຫຼາຍກິດຈະກໍາເຊ ັ່ ນ: ອຸດສາຫະກໍາ, ການຄ້າ, ໂຮງແຮມ, ເຮືອນພັກ, ສູນການຄ້າ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ເວ ົ້ າລວມ, ຕົວເມືອງມີບົດບາດເປັນສູນກາງທາງດານການເມ ້ ືອງ-ການປົກຄອງ, ດ້ານ ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ, ວັດທະນະທໍາ…ເຊ ິ່ງໄດ້ແບ່ງປະເພດຕົວເມືອງຕາມແຜນວາດລຸ່ມນ: ີ້ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 55 7/31/2015 9:38:28 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
51 2. + # fl "%%!ffffi 2.1 + fl "%%! !! ຕາມທິດສະດຂອງທ ີ ່ານ ແອແນດ ເບີແກດ (Ernest W. Burgess, ຄົນປະເທດອາເມ ຣິກາ) ຕົວເມືອງທ ີ່ ຂະຫຍາຍຕົວແບບວົງມົນ ເຊ ິ່ ງການຂະຫຍາຍຕົວເລ ີ່ ມຈາກຈຸດສູນກາງ ດຽວທ ີ່ເປັນສູນກາງຮ່ວມຂອງເຂດຕ່າງໆດ ັ່ ງນ ີ້ : - ffflfi7ffffi: ປະກອບດ້ວຍກິດຈະກໍາຕ່າງໆຄ: ການເຄ ື ື່ອນໄຫວດ້ານການຄ້າ, ການຄົມມະນາຄົມ-ຂົນສ ົ່ ງ ແລະ ທີ່ຕັ້ງຂອງສໍານັກງານອົງການຂ ັ້ ນສູງ. - ffflff$ ffi : ເຊ ິ່ ງແມ່ນເຂດຖັດຈາກເຂດໃຈກາງເມືອງອອກໄປບາງພື້ ນທີ່ກໍເປັນເຂດ ປະປົນກັບເຂດຜະລິດອຸດສາຫະກໍາເບາເຊ ົ ິ່ງເປັນພ ື້ ນທ ີ່ ທ ີ່ປະຊາກອນເຄື່ ອນຍ້າຍເຂ ົ້ າມາດາ ໍ ປະເພດຕົວເມອງ ື ບໍລິຫານ ບໍ່ແຮ່ ການຄ້າ ຕະຫຼາດ ອຸດສາຫະກໍາ ເປັນທີ່ປະທັບຂອງປະມຸກລັດ ສາສະໜາ ທ່າເຮືອ ວັດທະນະທໍາ ຕາກອາກາດ ບໍລິວານ ທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ອື່ນໆ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 56 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
52 ລົງຊີວິດຢູ່ໃໝ່ຢ່າງເປັນປົກກະຕິ ແລະ ເປັນພ ື້ ນທ ີ່ ເຊ ິ່ງໄດ້ຮັບໂອກາດດີທັງໄດ້ປຽບໃນດ້ານ ການຕະຫຼາດກໍຄືກາຍເປັນສູນລວມເອົາຜູ້ບໍລິໂພກທີ່ໜາແໜ້ນ. - fffl0#7ffflff$ ffi : ແມ່ນເຂດທ ີ່ ກວມເອົາພ ື້ ນທີ່ປຸກສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງກໍາ ມະກອນ ເຊ ິ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນການເດີນທາງໄປເຮັດວຽກ ໂດຍສະເພາະໄປເຮັດ ວຽກຢູ່ໃນເຂດເຊື່ ອມຕ ໍ່. - ffflffi: & ແມ່ນເຂດທີ່ມີການສັນຈອນເຊາໄປ-ແລງກ ົ້ ັບ ເຊ ິ່ງເປັນເຂດນອກເມືອງ ທ່ີຂະຫຍາຍລຽບຕາມເສ ັ້ ນທາງສໍາຄັນ ເຊ ິ່ ງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປະຊາກອນຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມທັງ ມີຖານະດ້ານເສດຖະກິດດີ-ປານກາງໂດຍອາໄສພາຫະນະສ່ວນຕົວ ຫ ດຼື ້ວຍພາຫະນະຂົນ ສົ່ງມວນຊົນເພ ື່ ອເດີນທາງຜ່ານເຂດຖັດຈາກເຂດເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ແລະ ຜ່ານເຂດເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ເພ ື່ ອເຂົ້າ ໄປເຮັດວຽກຢູ່ເຂດໃຈກາງເມືອງ. ບັນດາເຂດທໄດີ່ ້ກ່າວມາຂາງເທ ້ ງນິ ັ້ ນ ບ ໍ່ ໝາຍຄວາມວາຈະມ ່ ການຄ ີ ງຕົ ົວເຊ ັ່ ນນຕະຫ ີ້ ຼອດ ໄປ. ບັນດາເຂດພ ື້ ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ຈະມການປ ີ ່ຽນແປງໄປຕາມການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນ, ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ… ກໍຄືການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງຕົວເມືອງ. ສະນ ັ້ ນ, ເວລາໃດທີ່ຕົວເມືອງມີການຂະຫຍາຍຕວ ຍອມສ ົ ົ່ ງຜົນສະທ້ອນເຮັດໃຫ້ເຂດຖດໄປໄດ ັ ້ຮັບ ອິດທິພົນການປ່ຽນແປງໄປຕາມໆກັນໃນແຕ່ລະເຂດ. ແຜນວາດຕາມ 3 ທິດສະດີ 2.2 + "6 ທິດສະດີສ້ຽວຫຼີ້ມສະເໜີໂດຍ ທ່ານ ໂຣເມ ຮອຍ (R. Hoyt ,1939) ເຊິ່ງໄດ້ສະແດງໃຫ້ ເຫັນລະດັບການຂະຫຍາຍຕົວເມືອງເປັນຮູບໃນລັກສະນະຄືກັບຫຼີ້ມ ຫ ຂະຫຍາຍອອກ ຼື ເປັນສ່ຽງໆ ໂດຍເລີ່ ມຂະຫຍາຍຈາກຈດສຸ ູນກາງໄປຕາມຖະໜົນສາຍທ່ີສໍາຄັນ. ສາເຫດທ ີ່ ພາໃຫ້ຕົວເມືອງມີການຂະຫຍາຍຕົວແບບສ້ຽວຫຼີ້ມນ ີ້ ເນ ື່ ອງຈາກວ່າໄດ້ມີການຂະຫຍາຍ ແລະ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 57 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
53 ພັດທະນາເສນທາງຄ ັ້ ົມມະນາຄົມໃຫ້ດີຂຶ້ນ ແລະ ມີການນໍາໃຊ້ພາຫະນະສ່ວນຕົວຫຼາຍຂຶ້ນ ເພ ື່ ອເດີນທາງເຂ ົ້ າມາເຮັດວຽກງານຢູ່ເຂດໃຈກາງເມອງ, ພ ື ້ອມນີ້ກໍພາໃຫ້ມີສູນກາງການຄ້າ ແລະ ການບໍລິການຫຼາຍແຫ່ງເກີດຂ ຶ້ ນ. 2.3 + "6% ທ່ານ ໂຊນຊີ ແຮລິດ (ສັນຊາດ ອາເມຣິກາ, 1945) ໄດ້ສະເໜີທິດສະດີຫຼາຍສູນກາງ ແມ່ນທິດສະດີການຂະຫຍາຍຕົວເມືອງແບບມີຫຼາຍສນກາງ ເພ ູ ື່ອສະດວກໃນການຄຸ້ມຄອງ ຫົວໜ່ວຍການປົກຄອງ ຫຼື ທຸລະກິດໃນດານຕ ້ ່າງໆ. ສາເຫດທ ີ່ພາໃຫ້ເກີດມີສູນກາງຕ່າງໆ ຂ ຶ້ນມາເປັນເຂດສະເພາະນ ັ້ ນກໍເນ ື່ ອງຈາກວ່າມີ ການພົວພັນກບຫັ ຼາຍປັດໄຈດັ່ ງນ ີ້ : - ກິດຈະກໍາບາງຢ່າງກໍຕ້ອງການອຸປະກອນ ແລະ ຄວາມສະດວກສະບາຍເຊັ່ ນ: ເຂດ ການຄ້າຕ້ອງການທີ່ຕັ້ງບໍລິການສະດວກແກ່ຜູ້ບໍລິໂພກ, ທ່າເຮືອຕ້ອງການແຄມຝັ່ ງນ ໍ້ າທີ່ມີ ຄວາມເໝາະສົມ, ໂຮງງານອຸດສາຫະກາຕໍ ້ອງການຕ ັ້ງຢູ່ໃກ້ແມ່ນໍ້າ ແລະ ເສ ັ້ ນທາງຄົມມະນາຄມ ົ ສະດວກ. - ກິດຈະກໍາບາງຢ່າງທີ່ຄ້າຍຄືກັນຈະຢູ່ໃກ້ກັນ ເພ ື່ອສະດວກໃນການຕິດຕໍ່ພົວພນເຊ ັ ິ່ງ ກັນ ແລະ ກັນ. - ກິດຈະກໍາບາງຢ່າງກໍມີຄວາມຂັດແຍ່ງກັນເຊ ັ່ ນ: ເຂດທີ່ພັກອາໄສດີ ຫຼື ບ່ອນທ່ອງທ່ຽວ ທີ່ຈົບງາມ ເຊ ິ່ ງບ ໍ່ຄວນຢູ່ໃກ້ກັບເຂດອຸດສາຫະກໍາໜັກ ໂດຍສະເພາະອຸດສາຫະກາເຄມ ໍ . ີ - ກິດຈະກໍາບາງຢ່າງບ ໍ່ ສາມາດຊອກຫາທີ່ຕັ້ງໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ, ຈໍາເປັນຕ້ອງ ເລືອກທີ່ຕັ້ງສໍາຮອງລົງໄປເຊັ່ ນ: ເຂດທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງປະຊາກອນໜາແໜ້ນກໍບໍ່ສາມາດຫາທ ີ່ ຕັ້ງທີ່ມີທິວທັດສວຍງາມໄດ້ ແລະ ອາກາດສົດໃສໄດ ຫ້ ຼື ຈະຕ ັ້ງໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາໜັກໃສ່ ກໍເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ສະຫຼຸບແລ້ວເຫັນວ່າການຂະຫຍາຍຕົວເມືອງຕາມ 3 ທິດສະດີນີ້ແມ່ນເປັນແນວຄວາມ ຄິດຂ ັ້ ນພ ື້ ນຖານ, ມີຂໍ້ມູນຕາງໆຄ ່ ້າຍຄືກັນ ແລະ ສາມາດນາໃຊ ໍ ໄດ້ ້ຢູ່ໃນທຸກຂົງເຂດ ແຕ່ ສໍາຄັນຕ້ອງຄານໍ ຶງເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານທໍາມະຊາດ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ. 3. "#ff#!ffffififfl ບັນດາຕົວເມອງທ ື ໍາອິດໃນໂລກໄດ້ປາກົດຕົວຂ ຶ້ນໃນສະໄໝ 3000-1000 ປີກ່ອນ ຄ.ສ ເຊ ັ່ນ: ຢູ່ເອຢິບ, ເມໂຊໂປຕາມ, ອີ ິນເດຍ, ຈີນ ແລະ ບາງເຂດຕາມແຄມທະເລເມດີແຕ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 58 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
54 ຣາເນ. ໃນສະໄໝເກຣັກບຮານມ ູ ີບັນດາຕວເມ ົ ືອງເຊນ: ອາແຕນ, ໂຣມ…ໄດ ັ່ ້ມີບົດບາດຄວາມ ສໍາຄັນຫຼາຍໃນສະໄໝ 600-500 ປີກ່ອນ ຄ.ສ ເຊ ິ່ງໄດ້ມີການຈັດລະບອບການປກຄອງຂ ົ ັ້ນ ທ້ອງຖ ິ່ນໃຫ້ຈະເລີນຮ່ ຸງເຮືອງທາງດ້ານສະຖາປັດຕະຍະກໍາ ແລະ ວິສະວະກໍາ. ພາຍໃຕ້ລະ ບອບທຶນນິຍົມ ຂະບວນການຫັນເປັນຕົວເມືອງໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວດ້ວຍຈັງຫວະໄວ. ໜຶ່ງໃນ ບັນດາມາດຖານ ເພ ື່ ອກໍານົດລະດັບການຫັນເປັນຕວເມ ົ ືອງແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບອັດຕາສ່ວນ ດ້ານປະຊາກອນໃນຕົວເມອງທຽບກ ື ັບປະຊາກອນທົ່ວປະເທດ. ແຕ່ກາງສະຕະວດທັ ີ XX ເປນ ັ ຕົ້ນມາປະຊາກອນຂອງຕົວເມືອງໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນໄວ, ແຕ່ກໍມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນລະຫວ່າງກຸ່ມ ປະເທດ. ນັບແຕ່ປີ 1880-1980 ອັດຕາສ່ວນຂອງປະຊາກອນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່ທຽບ ກັບຈໍານວນປະຊາກອນໂລກແມ່ນເພ ີ່ ມຂນແຕ ຶ້ ່ 1,7% ເຖິງ 20%, ຈໍານວນຕົວເມືອງໃຫຍ່ກໍ ໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆເຊ ັ່ນ: ປີ 1700 ມີ 31 ຕົວເມືອງທີ່ມີຈໍານວນປະຊາກອນ 10.000 ຄົນ ຂຶ້ນໄປ. ມາຮອດປີ 1800 ເພີ່ ມຂ ຶ້ນ 65 ຕົວເມືອງ, ປີ 1850 ເພີ່ມເປັນ 114 ຕົວເມືອງ; ເມື່ອ ເຖິງປ 1900 ມ ີ ີຈໍານວນເຖິງ 360 ຕົວເມືອງ, ປີ 1950 ມ 950 ຕ ີ ົວເມືອງ, ເຖິງປ 1990 ມ ີ ີຫຼາຍ ກວ່າ 2.000 ຕົວເມືອງ. ພ້ອມດຽວກັນນ ີ້ ບັນດາຕົວເມືອງໃຫຍ່ທີ່ມີຈໍານວນປະຊາກອນນັບ ແຕ່ລ້ານຄົນຂນໄປກ ຶ້ ໍໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໄວວາ. 3.1 "#ff#!ffffi,& ff# ໃນປັດຈຸບັນ ປະຊາກອນຂອງຕົວເມືອງໃນກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວກວມເອົາອັດ ຕາສ່ວນສູງເຖິງ 72,5%, ເຂດປະຊາກອນໃນຕົວເມືອງທີ່ສູງກວ່າໝູ່ໃນໂລກແມ່ນຢູ່ທະວີບ ເອີຣົບກວມ 72,8%, ທະວີບໂອເຊອານີມີອັດຕາສ່ວນ 71%, ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອເທ ົ່ າ 74,3%. ບັນດາປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນໃນຕົວເມອງສ ື ູງໃນ ປີ 1990 ແມ່ນປະເທດສະວິດກວມ 95%, ປະເທດເຢຍລະມັນ 94%, ອັງກິດ 91%, ແອດສະປາຍ 91%, ອຽກລັງ 90%, ອົດ ສະຕຣາລີ 88%, ເດັນມາກ 84%, ນິວຊີແລນ 84%. ແຕ່ວ່າຈັງຫວະການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຂອງຈໍາ ນວນປະຊາກອນ ໃນບັນດາຕົວເມືອງຂອງກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ມີລັກສະນະຫຼຸດລົງ ແລະ ໃນນີ້ຍັງມີປະຊາກອນທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່ນິຍົມອອກໄປດໍາລົງຊີວິດຢູ່ເຂດ ນອກເມືອງອກດີ ້ວຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 59 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
55 3.2 "#ff#!ffffi,& ff ## ການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຢ່າງກະໂດດຂັ້ນຂອງປະຊາກອນ (ການລະເບີດປະຊາກອນ) ມການ ີ ພົວພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບຂະບວນການ ການຫັນເປັນຕົວເມືອງຂອງບັນດາປະເທດກໍາລັງ ພັດທະນາ. ສະນ ັ້ ນ, ຂະບວນການຫັນເປນຕັ ົວເມືອງດ ັ່ ງກ່າວນ ີ້ໄດ້ດຶງດູດເອົາປະຊາກອນຊາວ ຊົນນະບົດເຂ ົ້ າມາສູ່ຕົວເມອງນ ື ັບມື້ນັບຫາຍຂ ຼ ຶ້ ນ. ເພ ື່ ອຊອກຫາວຽກເຮັດງານທໍາ. ແຕ່ຍ້ອນວ່າ ລະດັບການຫນເປ ັ ັນຕົວເມືອງໄວກວ່າ ລະດັບການຂະຫຍາຍຕົວດ້ານເສດຖະກິດຈ ຶ່ງເປັນ ສາເຫດເກີດມີປະຊາກອນວ່າງງານຫາຍຢ ຼ ູ່ຕາມຕົວເມອງຕ ື ່າງໆ. ໃນປັດຈຸບັນຈໍານວນຕົວ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ມີປະຊາກອນນັບແຕ່ 1.000.000 ຄົນຂ ຶ້ນໄປມີຫຼາຍຕົວເມືອງເຊ ັ່ນ: ໃນປີ 2012 ຕົວເມືອງແມັກຊິກໂກມີປະຊາກອນ 18,7 ລ້ານຄົນ, ຣີໂອເດີຈາເນໂຣ 6,4 ລ້ານຄົນ, ການ ກຸດຕາ 13,8 ລ້ານຄົນ, ຈາກາຕາ 9,761 ລ້ານຄົນ, ເລີແກ 10,8 ລ້ານຄົນ, ເຊອູນ 10,4 ລ້ານຄົນ, ໂຮຈີມິນ 7,68 ລານຄ ້ ົນ, ເຕເຮຣານ 7,2 ລ້ານຄົນ, ມະນີລາ 1,6 ລ້ານຄົນ… 4. #"A%"6#"#ff#!ffffi 4.1 #",ffi' ເນ ື່ ອງຈາກສະພາບການເພມຂ ີ່ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນໃນຕວເມ ົ ືອງເປັນຈໍານວນຫຼວງຫາຍ ຼ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມຕ້ອງການເນ ື້ ອທີ່ດິນເພ ື່ອປຸກສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສນັບມື້ຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ລວມເຖິງຄວາມ ຕ້ອງການປຸກສ້າງເພື່ອກິດຈະການອ ື່ ນໆເຊ ັ່ ນ: ອາຄານສໍານັກງານທັງອົງການພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ, ໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝໍ, ໂຮງແຮມ, ເຮືອນພັກ, ຕະຫຼາດ, ສູນການຄ້າ, ສະຖານທີ່ບັນເທີງ, ຮ້ານອາຫານ, ສະໜາມກິລາ, ສວນສາທາລະນະ…ໄດ້ກາຍເປັນບັນຫາຕໍ່ທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງ ປະຊາກອນ ເພາະພື້ ນທ ີ່ໃນຕົວເມືອງມີຈໍາກັດ ແລະ ລາຄາກໍນັບມ ື້ ແພງຂ ຶ້ນໄປເລື້ ອຍໆ ເຊິ່ງ ນັບວ່າມີຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາກອນທີ່ມີລາຍໄດ້ໜ້ອຍ ແລະ ປະຊາກອນທີ່ທຸກຍາກບ ໍ່ ອາດສາ ມາດຊື້ທີ່ດິນເພ ື່ອປຸກສ້າງທີ່ພັກພາອາໄສເປັນເຮືອນຂອງຕົນເອງໄດ້. ສະນ ັ້ນ, ປະຊາກອນທີ່ ທຸກຍາກດ ັ່ ງກາວຈ ່ ໍາເປັນຕອງອາໄສຢ ້ ູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງແອອັດໃນເຮືອນສ່ວນຕົວຕາມພ ື້ ນທ ີ່ເປົ່າ ຫວ່າງ... ໃນເຮືອນພັກເຊ ິ່ງກາຍເປັນຊຸມຊົນແອອັດ, ຮ້າຍແຮງໄປກວ່ານ ັ້ ນຍັງມປະຊາກອນ ີ ທີ່ທຸກຍາກທີ່ສຸດ ເຊ ິ່ ງຂາດທີ່ພັກພາອາໄສ ແລະ ບໍ່ມີພີ່ນ້ອງ ຈໍາເປນຕັ ້ອງຊັດເຊພະເນຈອນ ຫາຂໍທານ ແລະ ອາໄສຕາມສະຖານທີ່ກໍ່ສ້າງ, ກ້ອງຂົວ ແລະ ຕາມສະຖານທສາທາລະນະ ີ່ ຕ່າງໆເພ ື່ ອພຽງແຕ່ມີຊີວິດສືບມື້ສືບວັນເທ ົ່ ານ ັ້ ນ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 60 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
56 4.2 #" #! ບັນຫາທາງສງຄັ ົມທ ີ່ ເກີດກັບປະຊາກອນພາຍຫຼັງຫນເປ ັ ັນຕົວເມືອງ ໂດຍສະເພາະບນ ັ ຫາສັງຄົມຕໍ່ປະຊາກອນທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ເຂດຊຸມຊົນແອອັດມີດັ່ງນ: ີ້ - ໂອກາດໄດ້ຮັບການສຶກສາມີໜ້ອຍເຮັດໃຫ້ລະດັບການສຶກສາຕ ໍ່ າ ສ ົ່ ງຜົນໃຫ້ມີອາຊີບ ເປັນກໍາມະກອນຮັບຈ້າງ, ເປັນແມ່ເຮືອນ ເວ ົ້າລວມເປັນອາຊີບທີ່ບໍ່ໝັ້ນຄົງ, ລາຍໄດ້ຕໍ່າ, ລະ ດັບການຊົມໃຊ້ເຄ ື່ ອງບໍລິໂພກ ແລະ ອຸປະໂພກຕໍ່ າ, ເດັກນ້ອຍຖືກປະປ່ອຍຕາມມີຕາມເກີດ. - ໂອກາດເກີດອັກຄີໄພມີສູງ ເນ ື່ ອງຈາກການດາລໍ ງຊົ ີວິດທ ີ່ ແອອັດປະກອບດ້ວຍສິ່ງ ປຸກສ້າງທີ່ບໍ່ໄດ້ມາດຖານມການຊ ີ ົມໃຊ້ວັດຖຸໄວໄຟແບບຊະຊາຍ ລວມເຖິງການນໍາໃຊ້ໄຟຟ້າ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມມາດຖານ, ມີການຖມຂ ິ້ ີ້ ເຫຍ ື້ ອຊະຊາຍທັງມີຈໍານວນຫຼາຍ ແລະ ອນໆ. ື່ - ໂອກາດເກີດການລະບາດຂອງພະຍາດຕ່າງໆເຊ ັ່ນ: ພະຍາດໄຂ້ຍຸງ, ຖອກທ້ອງ, ພະຍາດຕິດແປດຕ່າງໆ, ພະຍາດຜິວໜັງ, ພະຍາດຫງວມເຫງ ່ ົາ (ໂລກປະສາດ) ແລະ ອື່ ນໆ. - ໂອກາດເກີດປາກົດການຫຍໍ້ທໍ້ທາງສັງຄົມມີສູງເຊ ັ່ ນ: ເກີດການທະເລາະວິວາດ, ການ ຊຸບຊິບນິນທາ, ປ້ອຍດ່າ, ອາລະວາດ, ການມ ົ້ ວສຸມສ ິ່ ງເສບຕິດ, ການຄ້າປະເວນີ, ເກີດຄະດີ ຂົ່ມຂືນ, ຄ້າຂາຍສ ິ່ ງຜິດກົດໝາຍ, ການພະນັນ, ປຸ້ນຈ ີ້ , ຊີງຊັບ, ຂີ້ລັກງັດແງະ, ຊຸມແຊວລົບ ກວນຄົນອ ື່ ນນໍາໄປສູ່ການຜິດຖຽງກັນ… ທັງໝົດເຫຼົ່ານ ີ້ກາຍເປັນພາບພົດທີ່ບໍ່ດີ ເຮັດໃຫ້ເດັກ ນ້ອຍ ແລະ ຊາວໜຸ່ມໄດ້ຮຽນແບບແລ້ວສືບທອດກໍ່ພຶດຕິກໍາທີ່ບໍ່ດີດັ່ງກ່າວ ອນເປ ັ ັນຜົນສະ ທ້ອນທາງລົບໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ ເຊ ິ່ງເປັນບັນຫາທີ່ສັງຄົມຕ້ອງໄດ້ພ້ອມກັນເອົາໃຈໃສ່ແກ້ໄຂຢ່າງ ຮີບດ່ວນ. 4.3 #" + ffi $ ເນ ື່ ອງຈາກການດໍາລົງຊີວິດທ ີ່ ແອອັດຂອງປະຊາກອນທປະກອບດ ີ່ ້ວຍຫຼາຍກິດຈະກໍາ ເຊ ັ່ນ: ໂຮງງານອຸດສາຫະກາ, ໂຮງໝ ໍ ໍ, ຕະຫຼາດ, ການຈະລາຈອນ… ແນ່ນອນກິດຈະກໍາ ດັ່ງກ່າວມີການຊົມໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ເປັນໄພຂົ່ ມຂູ່ຕໍ່ທໍາມະຊາດນັບມ ື້ ຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ກໍຄືເຮັດໃຫ້ທໍາມະຊາດສູນເສຍຄວາມສົມດຸນທາງທໍາມະຊາດ ທີ່ມີຜົນຕ ໍ່ ການດໍາລົງ ຊີວິດຂອງມວນມະນຸດ ແລະ ບັນຫາສ ິ່ ງແວດລ້ອມຕ່າງໆຕາມມາເຊ ັ່ ນ: ອາກາດ, ດິນ, ນໍ້າ ເປັນພິດ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ນອກຈາກທີ່ກ່າວມານ ັ້ ນ, ເຂດຊຸມຊົນແອອດຍັ ັງກາຍເປນພັ ື້ ນທ ີ່ ສະສົມ ສິ່ງເສດເຫຼືອຕ່າງໆທີ່ນໍາຜົນຮ້າຍຕໍ່ກັບປະຊາກອນເຊັ່ ນ: ຄອງນ ໍ້ າ, ໜອງນ ໍ້ າທ ີ່ ສະສົມສ ິ່ງເປິ ເປື້ ອນ, ເນ ົ່ າເໝັນ, ວັດຖຸເສດເຫຼືອຕ່າງໆທີ່ມີທັງປະປົນດ້ວຍສານພິດລໍຖ້າການຂາຍສົ່ງ… 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 61 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
57 4.4 #"7 7ffi ການຫັນເປັນຕົວເມືອງ ແມນມ່ ີຜົນມາຈາກການເພ ີ່ ມຂນຂອງປະຊາກອນ, ການເພ ຶ້ ີ່ມ ຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນໄດ້ກາຍເປັນສາເຫດຂອງການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຂອງກດຈະກ ິ ໍາທີ່ຫຼາກຫຼາຍຂອງ ມະນຸດ ແລະ ແນ່ນອນພາຫະນະເປັນສງທ ິ່ ີ່ຈໍາເປັນ ແລະ ການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຫຼາຍຂອງພາຫະນະ ປະເພດຕ່າງໆເປັນສ ິ່ ງທີ່ຫຼີກລຽງບໍ່ໄດ້. ສະນ ັ້ ນ, ຍ້ອນມີຄົນຫຼາຍ, ມີຫຼາຍວຽກ ແລະ ມີພາຫະ ນະຫຼາຍແຕ່ບໍ່ສົມດຸນກັບຖະໜົນໄດ້ພາໃຫ້ເກີດບັນຫາຈາກການຈະລາຈອນເຊ ັ່ ນ: ເກີດສຽງ ລົບກວນ, ເກີດມີມົນລະພິດທາງອາກາດມີຜົນກະທບຕົ ໍ່ສຸຂະພາບ, ການຈະລາຈອນຕິດຂັດ ພາໃຫການເດ ້ ີນທາງຊັກຊາ ແລະ ມ ້ ີໂອກາດເກີດອຸບັດເຫດຫຼາຍ ອັນເນ ື່ ອງມາຈາກຜູ້ຂັບຂີ່ບໍ່ ປະຕິບັດຕາມກົດຈະລາຈອນ. ເວ ົ້ າລວມ, ການເກີດມີບັນຫາການຈະລາຈອນໃນຕົວເມືອງ ເຊ ິ່ ງສ່ວນໃຫຍ່ມາຈາກປັດໄຈການຈັດສນຄວາມເປ ັ ັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນດ້ານຕ່າງໆບໍ່ທັນດີ ເທ ົ່ າທ ີ່ ຄວນ ພ້ອມດຽວກັນນ ີ້ ການຂະຫຍາຍເສັ້ນທາງໃນຕົວເມືອງມີຂອບເຂດຈໍາກັດຈາກສິ່ງ ກໍ່ສ້າງກໍຄືອາຄານຕ່າງໆ, ເຮືອນ… ຂອງປະຊາຊົນ. 0: 1. ເປັນຫຍັງຈ ຶ່ ງເອ ີ້ ນວ່າ: ເມືອງ? - ຈ ົ່ ງອະທິບາຍທິດສະດີການຂະຫຍາຍຕວເມ ົ ືອງແບບວົງມົນ, ແບບສ້ຽວຫຼີ້ມ ແລະ ແບບ ຫຼາຍສູນກາງ. 2. ສະພາບການຫັນເປັນຕວເມ ົ ືອງໃນກມປະເທດທ ຸ່ ີ່ພັດທະນາແລ້ວມີຄືແນວໃດ? - ສະພາບການຫັນເປັນຕົວເມືອງໃນກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາມີຄືແນວໃດ? 3. ບັນຫາທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ ນພາຍຫງຫຼັ ັນເປັນຕົວເມືອງມີຫຍັງແດ່? - ຈ ົ່ ງຍົກບັນຫາຕ່າງໆໃນຕວເມ ົ ືອງທີ່ນັກຮຽນດໍາລົງຊີວິດຢູ່ຂຶ້ນມາປຽບທຽບ. - ລະດົມຄວາມຄິດເຫັນເພອແກ ື່ ້ໄຂບັນຫາທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນຕົວເມືອງຂອງຕົນ. 4. ນັກຮຽນສ້າງແຜນວາດຄວາມຄິດເຫັນ (ຊອກຫາວິທີ) ເພື່ ອຫຼຸດຜ່ອນອຸບັດເຫດໃນ ເມືອງຂອງຕົນ. !ffC+"#:ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນບົດລາຍງານກ່ຽວກັບ: ການຈະລາຈອນ, ທີ່ຢູອາໄສໃນຕົວ ເມືອງ ແລະ ຊົນນະບົດ ບອນທ ່ ີ່ນັກຮຽນຢູ່ເປັນຄືແນວໃດ? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 62 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
58 ! 8: 7##!ffffi (%flffi7##!ffffi: ການຈັດສັນຕວເມ ົ ືອງ ມີບົດບາດສໍາຄນໃນຂະບວນວ ັ ິວັດການຫັນເປັນຕົວເມືອງໃນ ປັດຈຸບັນ. ການຈັດສັນຕວເມ ົ ືອງໝາຍເຖິງການຂະຫຍາຍຕົວເມອງທ ື ີ່ມີການວາງແນວທາງ ການພັດທະນາກໍຄືມີການວາງຜັງເມືອງໄວ້ລ່ວງໜ້າເຊ ັ່ ນ: ຊັບຊ້ອນເຂດຊຸມຊົນ ຫຼື ຈັດເມືອງ ໃຫ້ມີຄວາມເປັນລະບຽບ ສວຍງາມ ຖກຕື ້ອງຕາມຫກສຼັ ຸຂະອະນາໄມ ມີການກໍານົດແຜນ ການນໍາໃຊ້ເນ ື້ ອທີ່ດິນເພ ື່ ອດໍາເນີນກິດຈະກໍາຕ່າງໆເຊ ັ່ ນ: ຈັດສັນເຂດທີ່ຢູ່ອາໄສ, ເຂດອຸດສາ ຫະກໍາ, ການຄ້າ, ສາທາລະນະ, ໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝໍ ແລະ ເຂດບໍລິການດ້ານອນໆໃຫ ື່ ້ຢູ່ໃນ ບໍລິເວນທີ່ມີຄວາມເໝາະສມ ກ ົ ໍຄືບໍ່ໃຫ້ມີຄວາມສັບສົນເກີນໄປ ເຊິ່ ງຈະເຮັດໃຫ້ເກດຜີ ົນເສຍ ຫາຍຕ ໍ່ ສະພາບແວດລ້ອມທາງທໍາມະຊາດ ແລະ ທາງສັງຄົມອີກດວຍ. ້ 1. "#7##!ffffiffl%#fffl ໄລຍະເວລາຫ່າງຈາກນ ີ້ປະມານ 3.000 ປີກ່ອນ ຄ.ສ, ໃນສະໄໝເອຢິບ, ເກຣັກ, ໂຣ ມັນ... ຜັງເມືອງທໍາອິດຂອງໂລກ ເຊິ່ງເປັນທ ີ່ ຍອມຮັບກັນທ ົ່ວໄປໄດ້ແກ່ຜັງເມືອງຂອງເມືອງຄາ ຮູນ (Kahun) ໃນປະເທດເອຢິບ, ການຈດສັ ັນຕົວເມືອງໃນສະໄໝນນ ນ ັ້ ິຍົມຄໍານງເຖ ຶ ິງຄວາມ ສວຍສົດງົດງາມຂອງທໍາມະຊາດ ແລະ ມີກໍາແພງທໍາມະຊາດເພ ື່ອປ້ອງກັນການຮຸກຮານ ຈາກສັດຕ, ແຕ ູ ່ການຈດສັ ັນຕົວເມືອງສະໄໝນັ້ ນບ ໍ່ໄດ້ຄໍານຶງເຖິງການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ, ດ້ວຍເຫດຜົນວ່າຂະໜາດຂອງຕົວເມືອງບໍ່ທັນໃຫຍ ແລະ ຈ ່ ໍານວນ ປະຊາກອນກໍ່ບໍ່ຫຼາຍ ຕົວຢ່າງ: ເມືອງກາກາດຊອນ (Carcassonne) ໃນປະເທດຝຣັ່ງ. ຢູ່ພາຍ ໃນເມືອງຍັງມີຜົນງານຂອງນັກການກໍ່ສ້າງ ແລະ ນັກວາງຜັງເມືອງຫຼາຍທ່ານຍງຄັ ົງຄ້າງໃຫ້ ເຫັນ; ລັກສະນະດີເດ ັ່ ນຂອງເມືອງຄືມີບ້ານເຮືອນປຸກສ້າງຕິດຕໍ່ກັນຢລຽບຕາມສອງຟາກຂ ູ່ ້າງ ຖະໜົນທ ີ່ ແຄບ, ຕາມເຂດເນີນພູຕໍ່າເຊ ິ່ ງມີກໍາແພງອ້ອມຮອບ 2 ຊັ້ ນ ເຊ ິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຮູບແບບການຈັດສັນຕົວເມອງເພ ື ື່ອປ້ອງກັນຈາກການຮຸກຮານຈາກເຜ ົ່ າອ ື່ ນໆ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 63 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
59 ຕົວເມືອງກາກາດຊອນຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ໃນສະໄໝປັດຈຸບັນ ຕວເມ ົ ືອງມີການຂະຫຍາຍຕວຢົ ່າງວ່ອງໄວທາງດ້ານຈານວນ ໍ ປະຊາກອນ ແລະ ເນື້ ອທ ີ່ ເຊ ິ່ງໄດ້ກາຍເປັນປັດໄຈເຮັດໃຫ້ເກີດມີບັນຫາທາງດານເສດຖະກ ້ ິດ, ສັງຄົມ ແລະ ສ ິ່ ງແວດລ້ອມ. ສະນ ັ້ ນ, ເພ ື່ ອຫຼີກເວ ັ້ ນບັນຫາດ ັ່ ງກາວຈ ່ ຶ່ ງຕ້ອງມການວາງຜ ີ ັງ ເມືອງໃຫ້ລະອຽດເພ ື່ອຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ເພ ື່ ອເຮັດໃຫການດ ້ ໍາລົງຊີວິດຂອງຊາວ ເມືອງມີຄວາມສະດວກສະບາຍກໍຄືເຮັດໃຫ້ຊາວເມືອງມີຄຸນນະພາບຊີວິດທີ່ດີ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ບັນດາ ຕົວເມືອງໃນປັດຈຸບັນຈ ຶ່ ງມີຮູບແບບ ແລະ ໂຄງສ້າງທີ່ທັນສະໄໝສວຍງາມ. ຕົວເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ຂອງແຕ່ລະປະເທດສ່ວນຫຼາຍຈະກາຍເປນນະຄອນຫ ັ ຼວງຂອງ ປະເທດເຊິ່ງກາຍເປັນພ ື້ ນທ ທ ີ່ ີ່ມີປະຊາກອນຫຼັ່ງໄຫຼເຂ ົ້າມາອາໄສຢູ່ຫຼາຍ ແລະ ເປັນສູນກາງ ທາງດ້ານການປົກຄອງເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາ ແລະ ສັງຄົມ… ຕົວຢ່າງ: ຕົວເມືອງລອນ ດອນ (London) ໃນສະໄໝໂຣແມງຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ມີອໍານາດ ລອນດອນພຽງແຕ່ເປັນຕົວ ເມືອງນອຍມ ້ ີຊື່ວ່າ: ລອນດີນີອຽມ (Londinium) ເຊິ່ ງຕງຢັ້ ູ່ໃກ້ເຂດປາກແມ່ນໍ້າເທມ (Thames) ທາງຕອນເໜືອຂອງແມ່ນໍ້າດ ັ່ ງກ່າວນ ມ ີ້ ີລັກສະນະແຄບເຮັດໃຫ້ການຄົມມະນາຄມທາງເຮ ົ ືອ ພົບຄວາມຫຍງຍາກ, ສ ຸ້ ່ວນທາງຕອນໃຕ້ຂອງແມ່ນໍ້າດ ັ່ ງກ່າວໄດຂະຫຍາຍກວ ້ າງອອກເຊ ້ ິ່ງ ເອ ີ້ ນວ່າ: “ແມ່ນໍ້າລອນດອນ (London River)” ທີ່ ສາມາດຕິດຕໍ່ກັບທະເລ ແລະ ຊ່ອງແຄບ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 64 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
60 ອັງກິດໄດ້ສະດວກ. ເມືອງລອນດອນຂອງປະເທດອັງກິດໃນເມື່ ອກອນໄດ ່ ້ກາຍເປັນນະຄອນ ຫຼວງຂອງປະເທດອັງກິດທັງກາຍເປັນຕົວເມືອງທ່າເຮືອຂະໜາດໃຫຍ ທ ່ ີ່ມີຊື່ສຽງຂອງໂລກ ແລະ ມີບົດບາດສໍາຄັນບສະເພາະຕ ໍ່ ໍ່ປະເທດອັງກິດເທ ົ່ ານ ັ້ ນ ແຕ່ຍັງມີບົດບາດສາຄໍ ັນຕ ໍ່ ພາກ ພື້ນເອີຣົບ ແລະ ພາກພ ື້ ນອື່ນໆຂອງໂລກອີກດ້ວຍ. ນອກຈາກນ, ຕ ີ້ ົວເມືອງລອນດອນຍັງມີ ຖະໜົນ ແລະ ເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟອອກຈາກຈຸດໃຈກາງຂອງຕົວເມືອງແຜ່ກະຈາຍອອກສູ່ທຸກທິດ ຄືກັບໃຍແມງມຸມ. ການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງຕົວເມືອງລອນດອນແມ່ນມີລັກສະນະເປັນຮູບ ວົງແຫວນອ້ອມຮອບສູນກາງເຊ ິ່ງໄດ້ຮັບການຈັດສັນເປນຢັ ່າງດ. ີ ບໍລິເວນເຂດໃຈກາງຂອງຕວເມ ົ ືອງລອນດອນກວມເອົາເນ ື້ ອທີ່ນ້ອຍແຕ່ກາຍເປັນເຂດ ທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນດ້ານການປົກຄອງ ແລະ ເປັນເຂດທຸລະກິດ, ໃນນີ້ຈໍານວນປະຊາກອນທີ່ ອາໄສດໍາລົງຊີວິດຢູ່ເຂດໃຈກາງເມືອງມີລັກສະນະຫຼຸດລົງ ເຊ ິ່ ງເນ ື່ ອງຈາກວ່າປະຊາກອນຈາ ໍ ນວນໜ ຶ່ງໄດ້ເຄ ື່ ອນຍ້າຍອອກໄປດໍາລົງຊີວິດຢູ່ເຂດນອກເມືອງ ແລະ ເຂດຊານເມືອງ ແຕ່ ເວລາກາງເວັນພັດເຂ ົ້າໄປເຮັດວຽກຢູ່ເຂດໃຈກາງເມືອງ ຫ ເອຼື ີ້ ນວ່າເຊ ົ້າໄປແລງກັບ. ໂດຍສະ ເພາະປະຊາກອນຜູ້ທີ່ມີຖານະດ້ານເສດຖະກິດດີ ແລະ ປານກາງ. ຈາກບັນຫາດ ັ່ ງກ່າວຈຶ່ງ ເກີດມີການຈະລາຈອນແອອັດ ເພາະກຸ່ມຄົນເຫຼົ່ານ ັ້ ນນິຍົມໃຊ້ລົດສ່ວນຕົວຫຼາຍຂ ຶ້ ນ. ສ່ວນຜູ້ທີ່ ເດີນທາງໄກພວກເຂົາເຈ ົ້ ານິຍົມເດີນທາງດ້ວຍລົດໄຟ, ລົດເມປະເພດຕ່າງໆ. ສະນ ັ້ ນ, ລັດຖະ ບານປະເທດອັງກິດໄດ້ພະຍາຍາມຍກຍົ າຍສະຖານທ ້ ີ່ດ້ານການປົກຄອງ ແລະ ສະຖາບັນ ຕ່າງໆອອກໄປຕັ້ງຢູ່ເຂດຊານເມືອງເພ ື່ ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມແອອັດ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນການເດີນ ທາງຂອງປະຊາກອນເຂົ້າໄປເຮັດວຽກຢູ່ເຂດໃຈກາງເມອງ. ສະພາບຂອງເມ ື ືອງລອນດອນທ ີ່ ກ່າວມາຂ້າງເທິງນ ັ້ ນແມ່ນລກສະນະປາກ ັ ດການທ ົ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ ນຄ້າຍຄືກັນກັບຢູ່ທຸກໆຕົວເມືອງ ໃຫຍ່ໃນປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. 2. "67 ff flffi!ffffi 2.1 ffflfi7ffffi ເຂດໃຈກາງເມືອງ ຫຼື ຫົວໃຈເມືອງໝາຍເຖິງເຂດທີ່ມີຄວາມຈະເລີນສູງສຸດຂອງແຫຼ່ງ ຊຸມຊົນໃນຕົວເມືອງໃດຕົວເມືອງໜ ຶ່ ງ ແລະ ບາງຄ ັ້ ງກໍເອ ີ້ ນວ່າຕົວເມືອງແມ່ ເຊ ິ່ງເປັນສູນລວມ ທາງດ້ານການປົກຄອງ, ທຸລະກິດດ້ານຕ່າງໆເຊ ັ່ ນ: ທຸລະກິດການຄ້າ, ໂຮງແຮມ, ເຄື່ ອງບໍລິ ໂພກ-ອຸປະໂພກ, ບັນເທີງ, ວັດທະນະທໍາ ສັງຄົມ, ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງ, ທະນາຄານ, ຫໍພິພິທະພັນ, ໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝໍ… 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 65 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
61 ໃນເຂດໃຈກາງເມືອງຂອງບາງຕົວເມືອງໄດ້ມີການຈັດສນຢັ ່າງຖາວອນໄປຕາມແຕລະ່ ປະເພດການກໍ່ສ້າງເຊ ັ່ ນ: ເຂດສະຖາບັນລັດຖະການພາກສ່ວນຕ່າງໆ, ເຂດການສຶກສາ, ເຂດ ບັນເທີງ, ເຂດການຜະລິດ ແລະ ເຂດທຸລະກິດ… ເວ ົ້ າລວມແລ້ວເຂດໃຈກາງເມອງກາຍເປ ື ັນ ໃຈກາງຂອງທຸກໆດ້ານທີ່ຕິດພັນກັບການເຄ ື່ອນໄຫວດໍາລົງຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງຊາວເມືອງ. ເຂດໃຈກາງເມືອງມົດສະກູຂອງປະເທດຣັດເຊຍ 2.2 "67 ff Bffi ffi ເປັນເຂດທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືເຂດຊົນນະບົດ ແລະ ລະດັບການຂະຫຍາຍຕວຂອງ ົ ຕົວເມືອງແຕ່ລະເຂດບໍ່ຄືກັນເຊ ັ່ ນ: ມີບາງເຂດຂະຫຍາຍຕົວໄວ, ມບາງເຂດຂະຫຍາຍຕ ີ ົວຊ້າ. ການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນປົນເປກັນຄື: ມີທັງການຜະລິດກະສິກໍາປະປົນກັບການຜະລິດອຸດສາຫະກໍາ, ສູນການຄ້າ, ຮ້ານຄ້າ ແລະ ສະຖານທີ່ອື່ນໆເຊ ັ່ ນ: ບ່ອນຖ ິ້ ມຂ ີ້ ເຫຍອ, ສ ື້ ຸສານ, ປ່າຊ້າ, ສາງ ນໍ້າມັນ… ຢໃນເຂດນ ູ່ ີ້ ຄວນມີການວາງຜັງເມືອງໄວ້ລ່ວງໜ້າກ່ອນທ ີ່ຈະກາຍເປັນເຂດຊຸມຊົນ ໜາແໜ້ນ, ຖ້າບໍ່ດັ່ງນ ັ້ ນຈະເກີດມີບັນຫາຕາງໆຕາມມາພາຍຫ ່ ຼັງຄືທີ່ໄດ້ກ່າວມາເຊ ິ່ ງແບ່ງອອກ ເປັນເຂດຍ່ອຍດ ັ່ ງນ ີ້ : - fffl$ffffi: ແມ່ນພ ື້ ນທ ີ່ໆຢູ່ເຂດຮອບນອກເມືອງ ເຊ ິ່ ງຕ ັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກເຂດໃຈກາງ ເມືອງປະມານ 10-20 ກິໂລແມັດ, ເປັນເຂດທີ່ຍັງມີເນ ື້ ອທ ີ່ ຫວ່າງ ສ້າງໂອກາດໃຫ້ແກ່ການຕັ້ງ ທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງປະຊາກອນຈຶ່ ງຖືວ່າເຂດດ ັ່ ງກ່າວນີ້ຍັງກາຍເປັນເຂດທີ່ມີປະຊາກອນເພີ່ມໄວ. ສ່ວນການປົກຄອງ ແລະ ຕິດຕໍ່ພົວພັນໃນການເຄື່ອນໄຫວດໍາລົງຊີວິດປະຈໍາວັນ ທາງດ້ານ ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາ, ສັງຄົມ…ແມ່ນຂ ຶ້ ນກັບເຂດໃຈກາງເມືອງ (ເມືອງໃຫຍ່) ເຂດຊານ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 66 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
62 ເມືອງມີລັກສະນະທ ີ່ ເດ ັ່ ນຄື: ເຂດຊານເມືອງເປັນສະຖານທີ່ພັກຜ່ອນຂອງປະຊາກອນຈໍານວນ ໃດໜຶ່ ງເຊ ັ່ ນ: ຕອນເຊ ົ້າປະຊາກອນຫາກຫ ຼ ຼາຍອາຊບພາກ ີ ັນເດີນທາງໄປເຮັດວຽກຢູ່ເຂດໃຈ ກາງເມືອງແລວຕອນແລງກ ້ ໍເດີນທາງກັບ. - ffflffffi +: ແມ່ນເຂດຊຸມຊນທົ ີ່ຢູ່ໃກ້ເມືອງໃຫຍ ແລະ ມ ່ ີຄວາມແຕກຕ່າງ ກັບເຂດຊານເມືອງທາງດ້ານການປົກຄອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ການປະກອບອາຊີບຂອງ ປະຊາກອນ. ໂດຍທົ່ວໄປເມືອງບໍລິວານແມ່ນເຂດເມືອງອຸດສາຫະກໍາ, ເມືອງທ່າເຮືອ, ເມືອງ ການຄ້າ…ແຕ່ເມືອງບໍລິວານຕ້ອງຢູ່ໃນວົງລັດສະໝີທີ່ສາມາດຕິດຕໍ່ພົວພັນກັບເມືອງໃຫຍ່ໄດ້ ສະດວກຄື: ສາມາດຕດຕິ ໍ່ພົວພັນທາງດານການປ ້ ົກຄອງ ແລະ ດ້ານເສດຖະກດ, ແຕ ິ ່ບາງ ກໍລະນີເມືອງບໍລິວານກໍບໍ່ຂຶ້ນກັບເມືອງໃຫຍ່ໂດຍກົງ (ເປັນເອກະລາດ). ພ້ອມດຽວກັນນີ້ ເມືອງດ ັ່ ງກ່າວຍັງສາມາດດງດຶ ູດແຮງງານຈາກສາຂາອາຊີບຕ່າງໆຈາກເຂດໃຈກາງ (ເມືອງ ໃຫຍ່) ຫຼື ຈາກເຂດຊານເມືອງໃຫ້ເຂ ົ້າໄປເຮັດວຽກໃນເຂດເມືອງບໍລິວານອີກດ້ວຍ. ສັງລວມແລ້ວ, ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດານເສດຖະກ ້ ດ, ການຄ ິ ົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງ… ທີ່ມີຜົນຈາກຄວາມຈະເລີນທາງດ້ານວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຢີຂອງມວນມະນຸດ ໄດ້ເປັນ ປັດໄຈສົ່ ງຜົນສະທ້ອນໂດຍກົງຕ ໍ່ ການຂະຫຍາຍຕົວເມອງ, ພ ື ້ອມດຽວກັນນີ້ຢູ່ລຽບຕາມເສັ້ນ ທາງສໍາຄັນສາຍຕ່າງໆ ເຂດນອກຕົວເມືອງໃຫຍ່ຍັງເກດມີ ີແຫຼ່ງຊຸມຊນ ເຊ ົ ິ່ ງບາງຊມຊຸ ົນມີອາ ນາເຂດເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ເຂ ົ້ າກັບເຂດເມືອງໃຫຍ່ ບາງເມືອງບໍລິວານກໍມີອານາເຂດແຍກເປັນເອກະ ລາດ ແລະ ໃນທີ່ສຸດເມືອງເຫຼົ່ານ ີ້ກາຍເປນເມ ັ ືອງບໍລິວານ. 0: 1. ເປັນຫຍັງຈ ຶ່ ງຕ້ອງມີການຈັດສັນ ແລະ ວາງຜັງເມອງໄວ ື ້ລ່ວງໜ້າກ່ອນທີ່ຕົວເມືອງຈະ ຂະຫຍາຍຕົວກວ້າງຂວາງ? 2. ການຈັດສັນ ຫຼື ວາງຜັງເມືອງໃນສະໄໝກ່ອນກັບສະໄໝປັດຈຸບັນແຕກຕ່າງກັນຄື ແນວໃດ? (ຍົກຕົວຢ່າງມາປະກອບ). 3. ແຫຼ່ງຄວາມຈະເລີນຂອງຕົວເມືອງປະກອບມີຫຍັງແດ່? ໃຫ້ສົມທຽບກັບຕົວເມືອງຂອງ ລາວ ຫຼື ຕົວເມືອງທີ່ຕົນເອງອາໄສຢູ່ແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ? !ffC+"#: ໃຫ້ນັກຮຽນສາງແຜນວາດ ້ ກ່ຽວກັບຜັງເມືອງ ຫ ບຼື ້ານຂອງນັກຮຽນອາໄສ ຢູ່ເປັນຄືແນວໃດ? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 67 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
63 ! 9 " 6& ## fi ffl (%flffi : “# ” (Development) ການພັດທະນາໝາຍເຖິງທກໆການປ ຸ ່ຽນແປງທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນດີຂຶ້ນກວ່າເດີມ. ສະນ ັ້ ນ, ການພັດທະນາດ້ານເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາ, ສັງຄົມ, ຊຸມຊົນ... ໝາຍເຖິງທຸກໆຂະບວນ ການທ ີ່ພາໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງຕໍ່ສິ່ງເຫຼົ່ານນໃຫ ັ້ ້ນັບມື້ດີຂຶ້ນ, ມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂ ຶ້ ນ, ມີ ຜົນປະໂຫຍດທັງສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງປະຊາກອນ ຫຼື ການພັດທະນາ ແມ່ນຂະບວນການໆເຄ ື່ອນໄຫວຈາກສະພາບທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈກາວໄປສ ້ ູ່ສະພາບທເພ ີ່ ິ່ ງພໍໃຈ ແລະ ການພັດທະນາຍັງເປັນຂະບວນການທີ່ປ່ຽນແປງຢູ່ສະເໝ ແລະ ດ ີ ້ວຍໝາກຜົນກ້າວ ໜ້າໄປເລື້ ອຍໆ. 1. ffl # ff ! # ຄວາມບ ໍ່ ເທ ົ່ າທຽມກັນທາງດ້ານການພັດທະນາກາຍເປັນປັດໄຈແຫງຄວາມແຕກຕ ່ ່າງດ້ານ ຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງມວນມະນຸດຜ່ານໄລຍະປະຫວັດສາດອັນຍາວນານທ ີ່ປະຊາກອນ ແຕ່ ລະປະເທດໃນໂລກ ໄດພະຍາຍາມພ ້ ດທະນາປະເທດຂອງຕ ັ ົນດວຍເງ ້ ື່ອນໄຂດ້ານປະຫວັດ ສາດ, ປະຊາກອນ, ທໍາມະຊາດ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາ, ສັງຄົມ ແລະ ສະພາບແວດ ລ້ອມອ ື່ ນໆທີ່ມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນ ແລະ ແຕກຕ່າງກັນ, ຈົນມາເຖິງປດຈັ ຸບັນນ ີ້ ສາມາດຈໍາແນກ ການພັດທະນາກໍຄືຄວາມຢູ່ດີກິນດີຂອງປະຊາກອນອີງຕາມລາຍຮັບແຫ່ງຊາດສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນ ຕໍ່ປີ ແລະ ລາຍໄດ້ສ່ວນບຸກຄົນໃນແຕ່ລະປະເທດ ລວມເຖິງໂຄງປະກອບທາງດານເສດຖະ ້ ກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ຄຸນນະພາບໃນການດໍາລົງຊີວິດ. ສະນ ັ້ ນ, ບັນດາປະເທດໃນໂລກໂດຍອີງ ຕາມຄວາມແຕກຕ່າງຂອງການພັດທະນາດັ່ງກ່າວໄດ້ແບ່ງອອກເປັນ 2 ກຸ່ມຄື: ກຸ່ມປະເທດທີ່ ພັດທະນາແລວ ແລະ ກ ້ ຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ. 1.1 & ff# ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວ ລວມເອ ້ ົາບັນດາປະເທດທີ່ມີຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາມີ ບົດບາດຂະຫຍາຍຕົວສູງຢໃນເສດຖະກ ູ່ ດແຫ ິ ່ງຊາດເຊ ັ່ ນ: ບັນດາປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບກຸ່ມສະຫະພາບເອີຣົບ, ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ຍີ່ປຸ່ນ, ອົດສະຕຣາລ, ນີ ິວຊີແລນ, ເກົາຫຼີໃຕ, ້ ສິງກະໂປ, ການາດາ… ການປະຕິວັດອດສາຫະກ ຸ ໍາຢທະວ ູ່ ີບເອີຣົບໄດ້ເປີດສາກໃຫ້ແກ່ການ ປ່ຽນແປງທາງດ້ານພ ື້ ນຖານເສດຖະກິດດ້ວຍການນໍາໃຊ້ວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີທີ່ ທັນສະໄໝລວມເຖິງການຂະຫຍາຍຕົວດ້ານສາທາລະນູປະໂພກອື່ ນໆເຊ ັ່ ນ: ດ້ານການຄມ ົ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 68 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
64 ມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງ, ການສສານ, ການຜະລ ື່ ິດສະບຽງອາຫານ, ເຄ ື່ ອງອຸປະໂພກຮັບໃຊ້ຊີວິດ ປະຈໍາວັນ ແລະ ອ ື່ ນໆ ເຮັດໃຫ້ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາກອນຊາວເອີຣົບປ່ຽນແປງຢ່າງ ເລິກເຊ ິ່ ງ ແລ້ວແຜ່ອິດທິພົນໄປສູ່ພື້ນທີ່ອື່ນໆຂອງໂລກ ຜ່ານຮູບແບບການລ່າເມອງຂ ື ຶ້ນ. ການແບ່ງເຂດກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາ ແລະ ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ ຜ່ານຂະບວນການ ການພດທະນາພາຍໃນປະເທດບວກກ ັ ັບນະໂຍບາຍລ່າເມືອງຂຶ້ນ ຂອງບາງປະເທດໄດ້ເຮັດໃຫ້ປະເທດໃນກຸ່ມດ ັ່ ງກ່າວນີ້ມີລາຍໄດ້ແຫ່ງຊາດ ແລະ ລາຍໄດ້ ສ່ວນບຸກຄົນສູງ ກາຍເປນຕັ ົວບ ົ່ ງບອກເຖິງຖານະທາງເສດຖະກິດກໍຄືຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງ ປະເທດໃນກມທຸ່ ີ່ພັດທະນາແລ້ວ ຢູ່ໃນເກນລະດັບດີກວ່າບັນດາປະເທດໃນກຸ່ມທີ່ກໍາລັງພັດ ທະນາ. 1.2 & ff ## ປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາມີຫຼາຍຊື່ທີ່ມີຄວາມໝາຍອັນດຽວກັນຄື: ປະເທດຫຼ້າຫຼັງ, ປະ ເທດດ້ອຍພັດທະນາ ແລະ ປະເທດໂລກທີ 3 ເຊິ່ງປະເທດກໍາລັງພດທະນາເຫ ັ ຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ມີ ສະພາບການຂະຫຍາຍຕົວໄວທາງດ້ານປະຊາກອນ ແລະ ມີປະຊາກອນຫຼາຍກວມປະມານ 75% ຂອງປະຊາກອນໂລກ. ປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ທຸກຍາກ, ມີຄ່າຄອງຊີບ ແລະ ຄຸນນະ ພາບຊີວິດຕ ໍ່າ, ໄພກືກໜັງສືກວມອັດຕາສ່ວນສູງທີ່ມີລັກສະນະຄອບງໍາ, ການຂະຫຍາຍຕົວ ດ້ານເສດຖະກິດຊັກຊ້າ, ຕາໜ່າງສາທາລະນູປະໂພກພື້ ນຖານ ແລະ ສາທາລະນະສຸກຂະ ຫຍາຍຕົວບໍ່ທົ່ວເຖິງ, ໂຄງສ້າງດ້ານເສດຖະກິດຍັງຖືເອົາວຽກງານກະສິກໍາ, ຫັດຖະກໍາມີບົດ ບາດຢູ່ໃນເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 69 7/31/2015 9:38:29 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
65 ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາເຫຼົ່ານ ີ້ ເຄີຍຖືກປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວເຂ ້ ົ້ າຮຸກຮານ ແລະ ຢຶດຄອງເອົາເປັນຫວເມ ົ ືອງຂ ຶ້ ນຂອງພວກຈັກກະພັດເປັນເວລາດົນນານ ເຊ ິ່ ງເຮັດໃຫ້ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດບາງຊະນິດຂອງບາງປະເທດຖືກປຸ້ນສະດມເກ ົ ືອບໝົດ ແລະ ປະ ຊາກອນປະເທດເຫຼົ່ານີ້ກໍຍັງເສຍສິດໃນຫຼາຍດ້ານເຊນ: ສ ັ່ ິດໃນການປົກຄອງຕົນເອງ, ສິດໃນ ການພົວພັນກບຕັ ່າງປະເທດ, ສິດໃນການສ້າງສາພັດທະນາ, ສິດໃນການປົກປັກຮັກສາ ດິນແດນອະທິປະໄຕຂອງຊາດ, ສິດໃນການຕັ້ ງຖ ິ່ ນຖານດໍາລົງຊີວິດ... ປັດຈຸບັນ, ໂດຍສະເພາະນັບແຕ່ສົງຄາມໂລກຄັ້ ງທີ 2 ສິ້ ນສຸດລົງໄດ້ມີຫຼາຍປະເທດ ຫຼຸດພ ົ້ນອອກຈາກແອກປົກຄອງຂອງນັກລ່າເມືອງຂ ຶ້ ນທັງແບບເກົ່າ ແລະ ແບບໃໝ່, ມີທັງປະ ເທດທ ີ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດຢາງສ ່ ົມບູນ ແລະ ມີບາງປະເທດຍັງເປັນປະເທດໃນເຄືອຈັກກະພົບ ອັງກິດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ກໍາລັງພະຍາຍາມວາງແຜນພັດທະນາປະເທດ ຂອງຕົນໃຫຈະເລ ້ ີນກ້າວໜ້າ, ແຕ່ເຖິງປານນັ້ ນການຂະຫຍາຍຕົວດ້ານເສດຖະກິດຂອງປະ ເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາກໍຍັງຊັກຊ້າຢ ເຊ ູ່ ິ່ງສະແດງອອກໃນລາຍຮບແຫ ັ ່ງຊາດສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນຕ ໍ່ ປີ ແລະ ລາຍຮັບສ່ວນບຸກຄົນຍັງຕ ໍ່ າຖ້າທຽບກັບປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. ຕາຕະລາງ ລາຍໄດ້ແຫ່ງຊາດສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນ/ປີ ແລະ ອັດຕາການເພ ີ່ມຂອງປະຊາກອນ ff ## %' ff %"$ !/ ($) 2012 ffi#ff $ffi (%) ມຽນມາ (Myanmar) 1.612 0.85 ອິນໂດເນເຊຍ (Indonesia) 4.923 1.16 ຈີນ (China) 9.055 0.48 ຊິມບາເວ (Zimbabwe) 552 0.95 ປາກິດສະຖານ (Pakistan) 3.056 1.84 ອິນເດຍ (India) 3.843 1.46 ລາວ (Laos) 2.847 1.74 ນິເຊ (Niger) 807 3.49 ລີເບຣີ (Liberia) 665 4.55 ພູຖານ (Bhutan) 6.564 1.43 ຫວຽດນາມ(Vietnam) 3.788 1.32 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 70 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
66 ກົງໂກ (Congo) 365 3.22 ການາ (Ghana) 3.316 1.99 2. "& ff# # & ff ## 2.1 # - ບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ, ສ່ວນໃຫຍ່ຕັ້ງຢເຟູ່ ື້ອງໂລກເໜືອເຊ ິ່ງປະກອບມີ: ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ການາດາ, ທຸກປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ, ຍີ່ປຸ່ນ, ສິງກະໂປ…; ສ່ວນ ເຟຶ້ອງໂລກໃຕ້ປະກອບດ້ວຍປະເທດອົດສະຕຣາລີ ແລະ ນິວຊີແລນ. - ສ່ວນປະເທດກໍາລັງພັດທະນາເກອບທ ື ັງໝົດແມ່ນມີທີ່ຕັ້ງໆຢພາກໃຕ ູ່ ້ຂອງບັນດາ ປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວເຊ ັ່ ນ: ບັນດາປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາທັງໝົດ, ອາເມຣິກາລາ ຕິນທັງໝົດ, ເກືອບທັງໝົດທະວີບອາຊີກວມເອົາໝູ່ເກາະໃນມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ (ຍົກເວັ້ນ ເກາະອົດສະຕຣາລີ ແລະ ນິວຊີແລນ). 2.2 %B# - ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວມີລາຍຮບແຫ ັ ່ງຊາດ ແລະ ລາຍຮັບສ່ວນບຸກຄົນສູງ ກວ່າ 1.000 ໂດລາສະຫະລັດ. ປະລມານອາຫານ ິ ທີ່ບໍລິໂພກຄິດເປັນຈໍານວນກາລໍຣີໄດ້ຮັບ ເກີນ 3.000 ກາລໍຣີ/ຄົນ/ວັນ. - ສ່ວນກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາມລາຍໄດ ີ ້ແຫ່ງຊາດ ແລະ ລາຍໄດ້ສ່ວນບຸກຄົນ ແມ່ນຕ ໍ່ າ ເຊ ິ່ ງຕ ໍ່ າກວ່າ 1.000 ໂດລາສະຫະລັດ ແລະ ມີປະຊາກອນຂອງຫຼາຍປະເທດທ່ີມີ ລາຍໄດ້ສ່ວນບຸກຄົນຕ ໍ່ າກວາ 500 ໂດລາສະຫະລ ່ ັດ. ປະລິມານອາຫານທີ່ບໍລິໂພກຄິດເປັນ ຈໍານວນກາລໍຣີໄດ້ຮັບຕ ໍ່ າກວ່າ 3.000 ກາລໍຣີ/ຄົນ/ວັນ ເຊ ິ່ ງສ່ວນໃຫຍ່ກວມເອົາປະເທດທີ່ຕັ້ງ ຢູ່ເຂດອາຟຣິກາກາງ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 71 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
67 & ff ff ff % //!/# & ff ff ff % //!/# ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາ ແລ້ວ 3.373 ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງ ພັດທະນາ 2.150 fffi&# ff ## ສະຫະລັດອາເມຣິກາ 3.770 ສ.ປ.ປ. ລາວ 2.312 ອັງກິດ 3.440 ຫວຽດນາມ 2.566 ຝຣັ່ງ 3.550 ກໍາປູເຈຍ 2.046 ເຢຍລະມັນ 3.530 ໄທ 2.467 ອີຕາລ 3.660 ີ ມຽນມາ 2.937 ການາດາ 3.530 ມາເລເຊຍ 2.881 ສະວິດເຊີແລນ 3.420 ຟີລິບປິນ 2.379 ລຸກຊໍາບວກ 3.690 ຕີມໍຕາເວັນອອກ 2.046 ເດັນມາກ 3.439 ອິນໂດເນເຊຍ 2.904 ອົດສະຕຣາລ 3.190 ສ.ປ ີ ຈີນ 2.951 ຕາຕະລາງ ສົມທຽບປະລິມານພະລັງງານຈາກອາຫານທ ີ່ປະຊາກອນບໍລິໂພກ/ຄົນ/ວັນ(2005-2007) 2.3 $ffi - ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວມີປະຊາກອນ ¼ ຂອງປະຊາກອນໂລກ, ມີອັດຕາ ສ່ວນການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນຕໍ່ າ ຫຼື ອາດຕ ໍ່ າກວ່າ 1% ເຊິ່ ງໝາຍຄວາມວ່າບາງປະເທດ ມີລັກສະນະປະຊາກອນຫຼຸດ, ລະດັບການເກີດ ການຕາຍເກືອບເທ ົ່ າທຽມກັນ, ມີອາຍຸຍືນສະ ເລ່ຍສູງກວ່າ 75 ປີ. ສະນນ, ກ ັ້ ຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວຈ ຶ່ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍສົ່ ງເສີມ ການເອົາລູກເພ ື່ອປ້ອງກັນການຂາດແຄນແຮງງານ. - ສ່ວນກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາແມ່ນກວມເອົາ ¾ ຂອງປະຊາກອນໂລກ, ມີ ອັດຕາການເພ ີ່ມຂອງປະຊາກອນສູງ ເຊ ິ່ ງສູງກວ່າ 2%. ອັດຕາການເກີດສູງກວ່າອັດຕາການ ຕາຍ ຈົນມີບາງປະເທດກ້າວສູ່ພາວະການລະເບີດປະຊາກອນ ແລະ ມີອາຍຸຍືນສະເລ່ຍຕໍ່າ ກວ່າ 60 ປ. ສະນ ີ ັ້ ນ, ບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ ຈ ຶ່ງວາງນະໂຍບາຍຈໍາກດການເກ ັ ີດ, ການເອົາລູກໜ້ອຍ ຫຼື ລູກຫ່າງເປັນຕ ົ້ ນ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 72 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
68 & ff ff/ 1000 ! %/ 1000 ! ff / 1000 ! ffi%&% ff % () ທົ່ວໂລກ 21 9 12 67 ປະເທດພັດທະນາແລ້ວ 11 10 1 76 ປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາ 27 9 18 65 ຕາຕະລາງ ສົມທຽບຄວາມແຕກຕ່າງຂອງປະຊາກອນລະຫວ່າງ 2 ກຸ່ມປະເທດໃນປີ 2014 2.4 ): - ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວມີອັດຕາສ່ວນຜູ້ຮູ້ໜັງສືສູງຄື: ຜູ້ທີ່ສາມາດອານອອກ ່ ຂຽນໄດ້ມີຫຼາຍກວ່າ 90% ຂອງປະຊາກອນທີ່ຢູ່ໃນເກນເຂົ້ າຮຽນໜັງສືເຊ ັ່ ນ: ສະຫະລັດອາ ເມຣິກາ, ອັງກິດ, ຝຣັ່ ງ... ມີອັດຕາສ່ວນຜູ້ຮູ້ໜັງສືທີ່ບໍ່ແມ່ນລະດັບອານອອກຂຽນໄດ ່ ້ເຖິງ 90%. ສ່ວນລະດັບການສຶກສາຊ ັ້ ນອຸດົມ ແລະ ຊນສ ັ້ ູງກວມເອົາອັດຕາສ່ວນສູງກວ່າ 70%. - ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ ມາດຖານການສຶກສາທ ີ່ ສາມາດອ່ານອອກຂຽນໄດ້ ແມ່ນຍັງຕ ໍ່ າຫາຍຄ ຼ : ອ ື ັດຕາສ່ວນປະຊາກອນທີ່ຢູ່ໃນເກນຮຽນໜັງສືທີ່ສາມາດອານອອກຂຽນ ່ ໄດ້ກວມປະມານ 25-50%, ໂດຍສະເພາະອັດຕາສ່ວນທີ່ຕໍ່າຫຼາຍມີບາງປະເທດໃນທະວີບ ອາຟຣິກາ, ບາງປະເທດໃນທະວີບອາຊີ ແລະ ອາເມຣິກາລາຕິນ. 2.5 ffi$ - ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ, ອັດຕາສ່ວນຂອງປະຊາກອນທີ່ປະກອບອາຊີບທາງ ດ້ານກະສິກໍາແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບຕ ໍ່ າຫຼາຍ ເຊ ິ່ງກວມປະມານ 0-25% ຂອງປະຊາກອນທີ່ມີ ອາຊີບ. ສະເພາະປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ ເຖິງວ່າເປັນປະເທດຈະເລີນກາວໜ ້ ້າທາງ ດ້ານອຸດສາຫະກໍາ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີກໍຕາມ ແຕ່ຍັງມີອັດຕາສ່ວນຂອງ ປະຊາກອນທປະກອບອາຊ ີ່ ບດີ ້ານກະສິກໍາສູງເຖິງ 22% ແລະ ກວມເອົາປະລິມານສິນຄ້າທ ີ່ ສົ່ງອອກສູ່ຕະຫຼາດໂລກຫຼາຍກວ່າ 68% ໂດຍສະເພາະແມ່ນຜົນຜະລິດກະສິກໍາທີ່ຜ່ານຂະ ບວນການແປຮູບຈາກອຸດສາຫະກໍາ. - ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາມີອັດຕາສ່ວນປະຊາກອນປະກອບອາຊີບໃນຂະແໜງ ກະສິກໍາຢູ່ໃນລະດັບສູງປະມານ 50-90% ເຊັ່ນ: ບາງປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາສູງກວ່າ 90%, ການຜະລິດກະສິກໍາສ່ວນໃຫຍ່ເພອລ ື່ ້ຽງຊີບເທ ົ່ ານ ັ້ ນ ແຕ່ກໍມີປະເທດໃນກຸ່ມປະເທດກໍາ ລັງພັດທະນາຈໍານວນໜ ຶ່ ງສາມາດຜະລດກະສ ິ ິກໍາໄດ້ເປັນສິນຄ້າສ ົ່ ງອອກ ຕົວຢ່າງ: ປະເທດ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 73 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
69 ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ ມີຊື່ສຽງໃນການຜະລິດເຂ ົ້ າສ ົ່ ງຂາຍອອກສູ່ຕະຫຼາດໂລກ. ສະນັ້ ນ, ຜົນ ເນ ື່ອງຈາກປດໄຈໂຄງສ ັ ້າງດ້ານອາຊີບຂອງປະຊາກອນ ໄດ້ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ລະດັບການຂະ ຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດກໍຢູ່ໃນລະດັບຕ ໍ່ າ ແລະ ຈັງຫວະຂອງການຂະຫຍາຍຕວກົ ໍຊັກຊ້າ. 3. "& ff ## %# ນອກຈາກກມປະເທດທ ຸ່ ີ່ກໍາລັງພັດທະນາມີຄວາມແຕກຕ່າງຢ່າງຊັດເຈນຫຼາຍດານກ ້ ັບ ກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວດ້ ັ່ ງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ. ໃນສ່ວນຂອງບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງ ພັດທະນານໍາກັນກໍມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນບາງດ້ານທ ີ່ເປນປັ ັດໄຈສົ່ ງເສີມໃນການພດທະນາ ັ ປະເທດຄື: - ມີຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຕົວຢ່າງ: ບາງປະເທດທີ່ຮັ່ງມີ ດ້ານນ ໍ້ າມນຢັ ູ່ເຂດຕາເວັນອອກກາງເຊ ັ່ ນ: ກູເວດ, ອີຣັກ, ຊາອຸດິອາຣບບັ ີ, ອາຣັບເອມີເຣດ… ແຕ່ມີບາງປະເທດຊໍ້ າພັດທກຍາກທ ຸ ີ່ສຸດ ຕົວຢ່າງ: ບັນດາປະເທດໃນເຂດອາຟຣິກາກາງເຊ ັ່ ນ: ເອທີໂອປີ, ຕງຊານ ັ , ໂມຊ ີ ໍາບິກ… - ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານວດທະນະທ ັ ໍາ ແລະ ອະລິຍະທໍາ, ຜົນເນ ື່ອງມາຈາກປະເທດ ຕ່າງໆຍັງຮັກສາວັດທະນະທໍາ ແລະ ອະລິຍະທໍາດ ັ້ ງເດີມເໝືອນເມອສະໄໝ 2000 ປ ື່ ີທີ່ຜ່ານ ມາໄດ້ກາຍເປັນຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງປະເທດເຫຼົ່ານ ັ້ ນຊັກ ຊ້າ ຕົວຢ່າງ: ຊາວຮິນດູໃນປະເທດອິນເດຍທີ່ນັບຖືງົວ… - ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດານກະສ ້ ິກໍາ, ບາງປະເທດຍັງນໍາໃຊ້ຮູບແບບດ ັ້ ງເດີມທີ່ຫຼ້າຫຼັງ ໂດຍເພິ່ ງພາທໍາມະຊາດເປັນສ ິ່ ງຕັດສິນ ແລະ ເປົ້ າໝາຍການຜະລດພຽງແຕ ິ ່ລ້ຽງຊີບເທ ົ່ ານ ັ້ ນ, ແຕ່ຫຼາຍປະເທດກໍໄດ້ມີການນໍາໃຊ້ເຄ ື່ ອງກົນຈັກທີ່ທັນສະໄໝ, ມີຊົນລະປະທານ, ມີການນໍາ ໃຊ້ຝຸ່ນເຄມ ແລະ ຢາປາບສ ີ ັດຕູພືດ ແລະ ເປົ້ າໝາຍການຜະລິດທັງເພ ື່ ອລ້ຽງຊີບ ແລະ ເພື່ອ ເປັນສິນຄ້າອກດີ ້ວຍ. - ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດານປະຊາກອນ, ບາງປະເທດມ ້ ີປະຊາກອນຫຼາຍ ຕົວຢາງ: ່ ປະເທດຈີນ, ອິນເດຍ, ອິນໂດເນເຊຍ… ບາງປະເທດມີປະຊາກອນໜ້ອຍ ຕົວຢ່າງ: ປະເທດ ບຣູໄນ, ປະເທດມານດິບ (Maldive), ປະເທດລາວ… ບາງປະເທດມີຄວາມໜາແໜ້ນສູງ ແລະ ບາງປະເທດມີຄວາມໜາແໜ້ນຕ ໍ່ າ. - ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານສິນຄ້າສ ົ່ ງອອກ ຕົວຢ່າງ: ກູເວດສ ົ່ງອອກ 100% ແມ່ນນ ໍ້ າມັນ, ອິນເດຍສ ົ່ ງອອກນ ໍ້ າມັນກວມພຽງແຕ່ 5% ເທົ່ ານ ັ້ ນ. ເວ ົ້ າລວມ, ການສ ົ່ ງອອກຂອງບັນດາປະ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 74 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
70 ເທດກໍາລັງພດທະນາສ ັ ່ວນໃຫຍ່ຍັງເປັນຜົນຜະລິດຂ ັ້ນ 1 (ວັດຖຸດິບ) ຈາກຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ຂະແໜງຂຸດຄ ົ້ ນແຮ່ທາດ. 4. !fi7flffi ff# # ff ## ເວ ົ້ າລວມ, ຄວາມສົນໃຈຂອງປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວທ້ ີ່ມີຕໍ່ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາ ໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຈາກຮບແບບລ ູ ່າເມອງຂ ື ຶ້ ນ ກໍຄືຮູບແບບການຮກຮານ, ບຽດຢ ຸ ຶດ, ປຸ້ນສະ ດົມມາເປັນການເອົາປຽບທາງດ້ານການຄ້າ, ການລົງທຶນ… ເຊ ິ່ງປະກອບດ້ວຍຄວາມສົນໃຈ ສໍາຄັນ 2 ດ້ານຄື: 4.1 #%& ບາງປະເທດກໍາລັງພັດທະນາມີທີ່ຕັ້ງຢູ່ຈຸດຍຸດທະສາດທີ່ສໍາຄັນ ທີ່ມີອິດທິພົນຕ ໍ່ ການ ພົວພັນເສດຖະກິດ, ການທະຫານ, ການຄົມມະນາຄມ… ຕ ົ ົວຢ່າງ: ບາງປະເທດຕັ້ງຢູ່ເຂດ ເສ ັ້ ນທາງຄົມມະນາຄົມຂອງໂລກເຊັ່ນ: ປະເທດເອຢິບເຂດຄອງຊູເອດ, ປະເທດປານາມາ ເຂດຄອງປານາມາ… ປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາສວນຫ ່ ຼາຍເປັນປະເທດທີ່ມີຄວາມອຸດົມສົມບູນດ້ານຊັບພະ ຍາກອນທໍາມະຊາດເຊ ັ່ ນ: ນ ໍ້ າມັນ, ຖ່ານຫີນ, ອາຍກ໊າດທໍາມະຊາດ, ແຮ່ທາດຕ່າງໆ, ປ່າໄມ, ້ ເຄ ື່ອງປ່າຂອງດົງ. ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາເປັນເຂດທ ີ່ ເຕ ົ້າໂຮມປະຊາກອນຈານວນຫ ໍ ຼາຍ ເຊ ິ່ ງໝາຍເຖິງມີປັດໄຈອໍານວຍຄວາມສະດວກດ້ານຜູ້ບໍລິໂພກ ແລະ ແຮງງານກາຍເປັນພື້ນ ທີ່ຕະຫຼາດຈາໜໍ ່າຍສິນຄ້າ ແລະ ການລົງທຶນ. ພ້ອມດຽວກັນນ ີ້ ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາແມ່ນ ກຸ່ມປະຊາກອນທີ່ຍັງມີຄວາມຕ້ອງການບໍລິໂພກ ຜົນຜະລິດເຄ ື່ ອງອຸປະໂພກ ແລະ ບໍລິໂພກ ທີ່ທັນສະໄໝເປັນຈໍານວນຫວງຫ ຼ ຼາຍຂອງກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວເຊ ້ ັ່ ນ: ພາຫະນະຄົມ ມະນາຄົມ, ເຄ ື່ ອງກົນຈັກກະສິກໍາ, ເຄ ື່ ອງກົນຈັກໜັກ, ເຄ ື່ ອງສ ື່ ສານ, ອາຫານສໍາເລັດຮູບ, ເຄ ື່ອງໂທລະຄົມມະນາຄມ, ເຄ ົ ື່ ອງເອເລັກໂຕຣນິກ… 4.2 ff0 + ບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ຍັງມີຄວາມຕ້ອງການດ້ານວັດຖຸດິບຈໍານວນຫຼາຍ ແລະ ຫຼາຍຊະນິດຈາກປະເທດກໍາລັງພັດທະນາເພ ື່ອປ້ອນໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາຕ່າງໆ ຕົວຢ່າງ: ປີ 1986 ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ເອີຣົບຕ້ອງການວັດຖຸດິບຈາກປະເທດກໍາລັງພັດທະ ນາເຖິງ 45% ຂອງຄວາມຕອງການເພ ້ ື່ອປ້ອນໂຮງງານອຸດສາຫະກາ. ໍ ບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ໄດ້ຖືເອົາປະເທດກໍາລັງພັດທະນາເປັນຕະຫຼາດຈໍາ ໜ່າຍສິນຄ້າ ເຊ ິ່ ງກວມອັດຕາສ່ວນ 33%, ພ້ອມດຽວກັນນ ີ້ ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາກໍໄດ້ຊື້ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 75 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
71 ສິນຄ້າຈາກສະຫະລັດອາເມຣິກາ 16,6%, ຈາກກມສະຫະພາບເອ ຸ່ ີຣົບ 33%, ຈາກຍີ່ປຸ່ນ 45%...ແຕ່ສະເພາະສະຫະພາບເອີຣົບໄດ້ຊື້ສິນຄ້າປະເພດອາຫານຈາກບັນດາປະເທດທີ່ກໍາ ລັງພັດທະນາຫຼາຍກວ່າ 63% ແລະ ວັດຖຸດິບເພ ື່ອປອນໂຮງງານ 38%, ສ ້ ່ວນການຄ້າກັບ ບັນດາປະເທດກໍາລັງພັດທະນາດ້ວຍກັນມີພຽງ 10% ເທົ່ ານ ັ້ ນ. ປັດຈຸບັນ, ບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວໄດ້ປະຕິບັດນະໂຍບາຍການລງທົ ຶນໃນ ດ້ານຕ່າງໆເຂາສ ົ້ ູ່ບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ: ການລົງທຶນດານອ ້ ຸດສາຫະກໍາ, ດ້ານ ທຸລະກິດການຄ້າ, ການປະກັນໄພ, ດານທະນາຄານ, ດ ້ ້ານໂທລະຄົມມະນາຄມ, ດ ົ ້ານກະສິ ກໍາ…ໃນນີ້ປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວໄດ້ປະຕິບັດນະໂຍບາຍຖືເອົາປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາ ເປັນຖານການຜະລິດກໍຄືສ້າງໂຮງງານອດສາຫະກ ຸ ໍາຂນຢຶ້ ູ່ໃນປະເທດກໍາລັງພັດທະນາມີ ຈຸດປະສົງເອົາປຽບທາງດ້ານທຸລະກິດ ແລະ ອ ື່ ນໆດ ັ່ ງແຜນວາດລຸ່ມນີ້: ດ້ານເສດ ຖະກດ ິ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄ່າຂົນສົ່ງວດຖັ ຸດິບເຂົ້າສໂຮງງານ (ໂຮງງານໃກ ູ່ ້ກັບວັດຖຸດິບ). ເພື່ອນໍາໃຊ້ແຮງງານລາຄາຖືກຢໃນປະເທດກ ູ່ ໍາລັງພັດທະນາ. ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄ່າຂົນສົ່ງໄປສູ່ຜູ້ບໍລິໂພກ, ບາງການຜະລດໆເພ ິ ື່ອສົ່ງກັບ ປະເທດ ຫຼື ສົ່ງຂາຍໄປນອກປະເທດ. ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນສິ່ງເສດເຫອທຼື ີ່ເປນບັ ັນຫາຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມຕໍ່ປະເທດຜູ້ລົງທນ. ຶ ຄວາມຕ້ອງການບໍລິໂພກຍັງສູງ. ຄ່າຄອງຊບຕີ ໍ່າເຊິ່ງເປນການປະຢ ັ ັດຕົ້ນທນການຜະລ ຶ ດ. ິ ລະບຽບການຕາງໆຍ ່ ັງບໍ່ທັນເຂັ້ມງວດຄືກັບປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. ລາຄາສໍາປະທານທີ່ດິນ ແລະ ອື່ນໆບໍ່ສູງຄືກັບປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. ຄູ່ແຂ່ງໃນການດາເນ ໍ ີນທລະກ ຸ ດບິ ໍ່ສູງ ແລະ ອນໆ. ື່ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 76 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
72 0: 1. ການພັດທະນາແມ່ນຫຍງ? ັ 2. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແລະ ກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງ ພັດທະນາມີຄືແນວໃດ? 3. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວາງປະເທດທ ່ ີ່ກໍາລັງພັດທະນາດ້ວຍກັນມີຄືແນວໃດ? 4. ເປັນຫຍັງປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວຈ ຶ່ ງມີຄວາມສນໃຈຕ ົ ໍ່ບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງ ພັດທະນາ? 5. ປະເທດທີ່ພັດທະນາແລວເອ ້ ົາປຽບດ້ານການຕ ັ້ ງຖານການຜະລິດອຸດສາຫະກາຢໍ ູ່ ປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາຄແນວໃດ? ື ------------------------------------------------------------------ ! 10: ! -fl ! ! !fiffl ການປະຕິວັດທາງດ້ານອຸດສາຫະກໍາໃນສະຕະວັດທີ XIX ໄດ້ພາໃຫ້ເກີດມີລົດໄຟ ແລະ ການເດີນເຮືອທ ີ່ໃຊ້ເຄ ື່ ອງຈັກອາຍນ ໍ້ າເຊ ິ່ງໄດ້ເປັນສ ິ່ ງກະຕຸກຊກຍຸ ູ້ການແລກປ່ຽນຕ່າງໆ ໃນລະດັບຊາດ ແລະ ໃນລະດັບສາກົນ. ໃນປັດຈຸບັນ ມີກໍາປັ່ ນທີ່ຂົນສ ົ່ ງແຮ່ທາດເຫຼັກ ຈາກກາ ນາດາ, ເບຣຊິນ ແລະ ອດສະຕຣາລ ົ ີມາສະໜອງໃຫໂຮງງານຫ ້ ຼອມໂລຫະຢູ່ເອີຣົບ, ມີທໍ່ສົ່ງ ນໍ້າມັນ ແລະ ອາຍກ໊າດທາມະຊາດຈາກຊ ໍ ີເບຣີ (ຣັດເຊຍ) ຫາເຂດໃຈກາງຂອງພາກຕາເວັນ ຕົກເອີຣົບ, ມີດາວທຽມທີ່ສົ່ງຂ່າວສານໂດຍກົງໄປສູ່ທຸກມຸມໂລກ, ມີເຄ ື່ ອງບິນອາຍພ ົ່ ນທີ່ທັນ ສະໄໝ ເພື່ ອຂົນສ ົ່ ງຜູ້ໂດຍສານເປັນຈານວນຫ ໍ ຼວງຫາຍໄປທ ຼ ົ່ ວທຸກປະເທດໃນໂລກ. ສິ່ ງດັ່ງ ກ່າວໄດ້ຢັ້ງຢືນວ່າການຄົມມະນາຄົມ ແລະ ຂ່າວສານ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວສູງໃນຂອບເຂດທົ່ວ ໂລກ ເຊິ່ງເປັນສ ິ່ ງຊຸກຍູ້ການຂະຫຍາຍຕວທາງດ ົ ້ານເສດຖະກິດ. ແຕ່ວ່າປະເທດທີ່ມີຕາໜ່າງ ການຄົມມະນາຄົມໜາແໜ້ນນ ັ້ ນຍັງມີໜ້ອຍ. ປະເທດທີ່ ການຄົມມະນາຄົມຍັງຫຍຸ້ງຍາກນ ັ້ ນ ແມ່ນບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ ແລະ ບາງປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວເຊ ັ່ ນ: ຣັດເຊຍ, ການາດາ… ເຊ ິ່ ງອຸປະສັກຕ ົ້ ນຕໍແມ່ນອາກາດໜາວຈັດແກ່ຍາວ ແລະ ຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງ ປະເທດ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 77 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
73 1. ff# " ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃນການຄມມະນາຄ ົ ົມໃນປດຈັ ຸບັນ ແມ່ນໄປໄວໃນເງື່ອນໄຂ ສະດວກສະບາຍ, ຂົນສ ົ່ ງທັງຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ສິນຄ້າໄດ້ນັບມື້ນັບຫຼາຍ. ພາຍຫຼັງສົງຄາມ ໂລກຄັ້ ງທີ II ການຄົມມະນາຄົມທາງທະເລ ແລະ ທາງອາກາດໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວສງໃນຂອບ ູ ເຂດທ ົ່ວໂລກ. ສ່ວນການຄົມມະນາຄມຂົ ົນສ ົ່ ງທາງບກຍົ ັງຈໍາກັດຢູ່ແຕ່ພາຍໃນປະເທດເທົ່ າ ນັ້ນ. 1.1 ++! !fl!! ff ffi ເຖິງແມ່ນວ່ານ່ານຟ້າ ແລະ ທະເລຈະມີພື້ນທີ່ອັນກວ້າງໃຫຍ່ສຸດສາຍຕາກໍຕາມ, ແຕ່ ຍົນທີ່ບິນຢູ່ທ້ອງຟ້າ ນັບຖືເສັ້ນທາງເດີນທີ່ແຕ່ລະປະເທດໄດ້ກໍານົດໄວ້. ເຮືອທ ີ່ ເດີນຕາມ ທະເລກໍເຊ ັ່ ນດຽວກັນ ຕ້ອງໄດ້ເດີນຕາມທາງທ ີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ເພ ື່ ອຫຼີກເວ ັ້ ນອຸບັດເຫດຕ່າງໆທີ່ ອາດເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ໃນກໍລະນການສ ີ ັນຈອນໜາແໜ້ນເຊ ັ່ນ: ຢູ່ທະເລມັງເຊິ (ທາງເໜືອຂອງ ທະວີບເອີຣົບໃນແຕ່ລະປີມີເຮືອກໍາປັ່ ນຫາຍລ ຼ ໍາສັນຈອນໄປມາຢ່າງໜາແໜ້ນ. ເພ ື່ ອເຮັດໃຫ້ ໄລຍະການເດີນເຮືອສ ັ້ ນເຂ ົ້າໄດ້ມີການຂຸດຄອງທະເລຕ່າງໆໃນທາຍສະຕະວ ້ ັດທີ XIX ແລະ ຕົ້ນສະຕະວັດທີ XX. ຄອງຊູເອດຍາວ 195 ກມ ເຊິ່ງເປີດໃຊ້ໃນປ 1869 ໄດ ີ ້ເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ທະເລ ເມດີແຕຣາເນຫາທະເລແດງ ແລະ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ ເຊ ິ່ງເປັນການຫຼຸດຜອນໄລຍະທາງ ່ ແຕ່ເອີຣົບຫາອິນເດຍລົງໄດ້ເຄ ິ່ ງໜ ຶ່ງ. ຄອງປານາມາຢູ່ອາເມຣິກາກາງຍາວ 80,5 ກມ ເຊິ່ງ ເປີດໃຊ້ໃນປ 1914 ໄດ ີ ້ຕັດໄລຍະທາງໂຄ້ງທີ່ກັນດານ ແລະ ຍາວໄກຜ່ານທາງແຫຼມຮອນ (Horn) (ຈດໃຕ ຸ ້ສຸດຂອງອາເມຣິກາລາຕິນ). ຄອງສອງແຫ່ງດ ັ່ ງກ່າວໄດ້ເປັນທາງຜ່ານຂອງ ກໍາປັ່ນເປັນຈານວນຫ ໍ ຼວງຫາຍ ໃນປ ຼ 1990 ຈ ີ ໍານວນເຮືອ ແລະ ກໍາປັ່ ນທີ່ຜ່ານທາງຄອງຊູເອດ ມີເຖິງ 17.628 ລໍາ, ສ່ວນຢູ່ຄອງປານາມາແມ່ນ 1.013 ລໍາ. ຄອງປານາ ແລະ ຄອງຊູເອດທີ່ມີເຮືອແລ່ນຜ່ານ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 78 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
74 1) +# ! !-fl!! ff ເຮືອ ແລະ ກໍາປັ່ ນຕ່າງໆໄດ້ເພ ີ່ມຄວາມໄວ ແລະ ຂະໜາດບັນຈຸຂຶ້ນເຊ ັ່ ນ: ເຮືອຂົນສົ່ງ ເຊ ື້ອໄຟໄດ້ເພ ີ່ມຈາກ 20.000ໂຕນເປັນ 200.000 ໂຕນເຖິງ 500.000 ໂຕນ. ນອກຈາກ ຂົນສ ົ່ ງນ ໍ້ າມັນເຊື້ອໄຟແລ້ວ ສ່ວນຫຼາຍກໍາປັ່ ນຕ່າງໆຍັງຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າປະເພດມີນໍ້າໜັກຫຼາຍຄື: ຖ່ານຫີນ, ແຮ່ທາດເຫຼັກ, ຊີມັງ, ເມັດທັນຍາຫານ… ການຂົນສ ົ່ ງສນຄິ ້າໃນປັດຈຸບັນເພ ິ່ ນນິຍົມໃຊ້ແກັດເຫຼັກໃຫຍ (ຫ ່ ຼື ຄອນເທເນີ) ມາທົດ ແທນໄທ່, ຖົງ ແລະ ແກັດເຈ້ຍ. ການນໍາໃຊ້ຖົງ, ໄທ່ ແລະ ແກັດເຈ້ຍມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີຄົນ ງານຫຼາຍ ແລະ ຕ້ອງມີສາງອັນກວ້າງໃຫຍ່ເປັນບ່ອນເກັບມ້ຽນສິນຄ້າ. ການນໍາໃຊ້ແກັດເຫຼັກ ໃຫຍ່ເຊ ິ່ ງແມນສະຫະລ ່ ັດອາເມຣິກາເປັນຜູ້ເລ ີ່ ມຕ ົ້ ນນໍາໃຊ້ທໍາອິດໃນຊຸມປີ 50, ຕໍ່ມາໄດ້ຂະ ຫຍາຍຢູ່ບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາອນໆ, ເຮ ື່ ັດໃຫ້ການຂົນສ ົ່ງທາງທະເລປ່ຽນແປງໂດຍບໍ່ ຕ້ອງໃຊ້ຄົນງານຫຼາຍໃນການຂົນຍ້າຍ ແລະ ບໍ່ຕ້ອງເສຍຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການເກັບມ້ຽນເຂົ້າ ສາງ ເພາະເພ ິ່ນສາມາດປະແກັດໃຫຍ່ໄວ້ລານທ່າເຮືອເພ ື່ ອຂົນສ ົ່ ງຕ ໍ່ໃສ່ລົດພວງ, ລດໄຟ ແລະ ົ ຍົນຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າ. ການຂົນສ ົ່ ງທາງເຮືອ ຫຼື ກໍາປັ່ນ 2) +# ! !fl!!ffi ການບິນພົນລະເຮືອນ ໄດ້ເລ ີ່ ມມີສາຍການບິນປົກກະຕພາຍຫ ິ ຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ ງທີ II ແຕ່ມາຮອດຊມປຸ ີ 70 ຈຶ່ ງຂະຫຍາຍຕົວແຮງຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. ປັດຈຸບັນໃນແຕ່ລະປີມີຜູ້ໂດຍ ສານປະມານກວ່າໜ ຶ່ ງຕື້ຄົນນໍາໃຊ້ສາຍການບິນຕ່າງໆໃນທົ່ວໂລກ ເພາະລາຄາປີ້ຍົນໄດ້ຫຼຸດ ລົງຫຼາຍ. ການຂົນສ ົ່ ງສິນຄາກ້ ໍເຈາະຈົງສະເພາະສິນຄາທ້ ີ່ມີລາຄາແພງ ແລະ ນ ໍ້ າໜັກເບົາ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 79 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
75 ນອກນ ັ້ ນ ແມ່ນໃຊ້ກໍາປັ່ ນ, ລົດພວງ ແລະ ລົດໄຟ; ຍົກເວ ັ້ ນແຕ່ໃນເຂດທຸລະກັນດານ ເຊ ິ່ ງພາ ຫະນະຂົນສ ົ່ ງຕ່າງໄປບໍ່ ເຖິງຈ ຶ່ ງຈໍາເປັນຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ຍົນຂນສົ ົ່ ງສິນຄ້າເຊ ັ່ນ: ຢູ່ພາກເໜືອຂອງກາ ນາດາ ແລະ ຢູ່ຊີເບຣີ. ສາຍການບິນໃຫຍ່ເຊ ິ່ ງມີການລົງທຶນໃສ່ຫຼາຍແມ່ນແອຝຣັ່ງ (Air France) ຂອງຝຣັ່ ງ, ລຸບທັນຊາ (Lufthansa) ຂອງເຢຍລະມັນ ແລະ ບຣີຕິດ ແອເວ (British Air Way) ຂອງ ອັງກິດ. 3) +# fifl!! ! ວິວັດທະນາການການຂົນສງທາງບ ົ່ ົກຕ່າງກັບການຄົມມະນາຄົມທາງທະເລ ແລະ ທາງ ອາກາດ. ການຄົມມະນາຄມຂົ ົນສ ົ່ ງທາງບົກໄດ້ເນ ັ້ນໃສ່ການຂະຫຍາຍປັບປຸງເສນທາງຕ ັ້ ່າງໆ ຫຼາຍກວ່າການພັດທະນາທາງດ້ານພາຫະນະຄື: ເຮັດແນວໃດຫຍໍ້ໄລຍະທາງໃຫ້ສັ້ນເຂ ົ້ າ, ອໍາ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ການສັນຈອນໄປມາໄດ້ສະດວກ ຫຼື ຕັດເສ ັ້ນທາງໃໝ. ່ - fl!!: ການຂົນສ ົ່ ງທາງລດໄຟເຊ ົ ິ່ ງສ່ວນຫຼາຍເປັນກາມະສ ໍ ິດຂອງລັດໄດ້ ເພ ີ່ມການສະໜອງຄວາມສະດວກສະບາຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ເພີ່ມຄວາມໄວຂຶ້ນ. ຂະບວນລົດໄຟກໍໄດ້ປັບໃຫເໝາະກ ້ ັບການຂົນສ ົ່ ງສິນຄາແຕ ້ ່ລະປະເພດເຊັ່ນ: ພວງໃສ່ແກັດ ເຫຼັກໃຫຍ່, ຕູ້ໃສ່ແຮ່ທາດ, ມ໋ອກບັນຈຸລົດຍົນ, ຖັງບັນຈຸນໍ້າມັນເຊ ື້ອໄຟ ແລະ ອື່ ນໆ. ຢູ່ຕາມເສ ັ້ ນທາງຕ່າງໆລົດຍົນໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫາຍ ທ ຼ ັງໄດ້ເພ ີ່ມຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂຶ້ ນ. ສໍາລັບການຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າມີລົດບນທັ ຸກຂະໜາດໃຫຍ ຫ່ ຼື ລົດພວງເຊິ່ງ ສາມາດບນຈັ ໄດຸ ້ຫຼາຍກວ່າ 40 ໂຕນ. - ff # A: ມີຫຼາຍແຫ່ງໃນໂລກເຖິງຈະມການປ ີ ັບປຸງໂຄງລ່າງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວໃຫ້ ນັບມື້ນັບດີຂຶ້ນກໍຕາມ ແຕ່ມີບາງບ່ອນບ ໍ່ ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານ ຄວາມສະໝາສະເໝ ໍ່ ີ, ຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂອງການຈລະຈອນໄດ ໍ ້. ຕາມເສັ້ນ ທາງລົດໄດ້ມີການຈໍາກັດຄວາມໄວໂດຍສະເພາະແມນເຂດທ ່ ີ່ມີຊຸມຊົນໜາແໜ້ນ ແລະ ເຂດ ທີ່ມັກເກີດອຸບັດເຫດ. ຕາມເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟກໍໄດ້ມີການປະສານສົມທົບລະຫວ່າງຂະບວນລົດ ໄຟດ່ວນ ແລະ ຂະບວນລດໄຟບ ົ ັນທຸກສິນຄ້າທີ່ແລ່ນຊາກວ ້ ່າ. 2. ff # ! ! ຕາໜ່າງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມທ ີ່ ໜາແໜ້ນ ແລະ ເບົາບາງນ ັ້ ນແມນຂ່ ຶ້ ນກັບຄວາມໜາ ແໜ້ນຂອງປະຊາກອນ, ການເຄື່ອນໄຫວດ້ານເສດຖະກິດຂອງຄົນ, ການບຸກເບກພີ ື້ ນທ ີ່ ມາ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 80 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
76 ແຕ່ດົນນານ ແລະ ເງ ື່ອນໄຂທໍາມະຊາດ. 2.1 ! ! (: ຢູ່ເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນຢູ່ພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ (ປະເທດແບນຊິກ, ເນເທີແລນ, ລຸກຊໍາບວກ, ເຢຍລະມັນ ແລະ ພາກເໜືອຂອງຝຣັ່ງ) ຜ່ານປະເທດສະວິດລົງໄປຮອດພາກເໜືອຂອງປະເທດອີຕາລີ. ພື້ນທ ີ່ ຂອງຕາໜ່າງດ ັ່ ງກ່າວເປັນເຂດທີ່ມີຄົນອາໄສຢ່ ູຢ່າງໜາແໜ້ນ. ມີຕົວເມືອງສໍາຄັນຫຼາຍ ແຫ່ງ ແລະ ມການເຄ ີ ື່ອນໄຫວເສດຖະກິດທີ່ຄຶກຄັກ. ຕາໜ່າງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມຢເອ່ ູ ີຣົບຕາເວັນຕົກມີຄື: ແມ່ນໍ້າ ແລະ ຄອງນ ໍ້ າ, ເສ ັ້ ນ ທາງລົດໄຟ ແລະ ລົດດ່ວນ, ທໍ່ສົ່ງນ ໍ້ າມນເຊ ັ ື້ອໄຟ, ທໍ່ສົ່ງອາຍກ໊າດທໍາມະຊາດ ແລະ ຖະໜົນ ຫົນທາງເປັນຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ. ຕາໜ່າງຄົມມະນາຄົມໄດ້ຮັບການປັບປຸງໃຫ້ທັນສະໄໝຢູ່ ສະເໝີ. ຕາໜ່າງເສນທາງຄ ັ້ ມມະນາຄ ົ ົມທ ີ່ ໜາແໜ້ນຍັງມີຢູ່ສະຫະລັດອາເມຣິກາໂດຍສະເພາະ ແມ່ນຢູ່ເຂດ 5 ໜອງໃຫຍ່, ເນ ັ່ງໄປເຖິງການາດາຢູ່ທາງພາກເໜືອ ແລະ ໄປລັດຄາລີຟໍເນຍ ທາງພາກຕາເວັນຕົກ. ເສ ັ້ ນທາງທີ່ໜາແໜ້ນ ແລະ ທັນສະໄໝກວ່າໝູ່ໃນໂລກແມ່ນເສ ັ້ ນທາງ ທີ່ເນ ັ່ ງແຕ່ເມືອງບົດສະຕັນໄປຫາວໍຊິງຕັນ (ສະຫະລັດອາເມຣິກາ) ແລະ ເສັ້ ນທາງທ ີ່ ລຽບຕາມ ແຄມຝັ່ ງດ້ານຕາເວັນອອກຂອງເກາະຮົງຊູ (ຍີ່ປຸ່ນ). ເສ ັ້ ນທາງຄົມມະນາຄົມໜາແໜ້ນຢູ່ສະຫະລັດອາເມຣິກາ 2.2 ! ! : ມີຢູ່ອາເມຣກາລາຕ ິ ິນ (ເບຣຊິນ, ອາກຊັງຕິນ) ທາງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນໍ້າໂວນກາ (ຣັດເຊຍ), ອິນເດຍ, ຈີນ…ແຕ່ວ່າມີລັກສະນະໜາແໜ້ນ ຢູ່ເຂດໃກ້ທ່າເຮືອໃຫຍ ແລະ ຕ ່ ົວເມືອງສາຄໍ ັນທ ີ່ເປັນຈດສຸ ຸມແຫ່ງການພັດທະນາ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 81 7/31/2015 9:38:30 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
77 ຢູ່ເບຣຊິນ (ແມ່ນໍ້າອາມາໂຊນ ແລະ ສາຂາຂອງມັນ) ແລະ ຢູ່ຈີນ (ແມ່ນໍ້າຢັງຊກຽງ). ີ ສ່ວນຫຼາຍໃຊ້ແມ່ນໍ້າເປັນເສ ັ້ ນທາງຄົມມະນາຄົມ. ຢູ່ການາດາ ເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ເຂ ົ້າໃນການຂົນສ ົ່ ງເມັດທັນຍາຫານອອກ ຈາກເຂດຜະລິດກະສິກໍາ. ຢູ່ຣັດເຊຍສາຍທາງລົດໄຟຕຣັງຊີເບຣຽງເປັນເສ ັ້ ນທາງທີ່ຖືກນໍາໃຊ້ ຫຼາຍກວ່າໝູ່ໃນໂລກ. ໄດ້ມີການສາງທາງລ ້ ົດໄຟຕມເພ ື່ ື່ອໄປສູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກຢູ່ທາງ ຕາເວັນອອກໄກ (ເຂດບາຍການ, ອາມວກ, ມາຊິດສະຕຣານ) ເພື່ ອອໍານວຍຄວາມສະດວກ ໃນການລາລຽງຂ ໍ ົນສ ົ່ ງຊັບພະຍາກອນໃຕ້ດິນ. ຢູ່ບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພດທະນາຍ ັ ັງບໍ່ທັນມີຕາໜ່າງຄົມມະນາຄມຢົ ່າງຈະແຈງເທ້ ື່ ອ. ການຂົນສ ົ່ງຢູ່ຫຼາຍປະເທດຍັງນໍາໃຊ້ພາຫະນະແບບດ ັ້ ງເດີມເຊ ັ່ ນ: ກວຽນ ແລະ ລົດມ້າ. ບັນດາ ເສ ັ້ ນທາງທີ່ມີຢູ່ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເພ ື່ ອຮັບໃຊ້ການຂົນສ ົ່ ງແຮ່ທາດ, ໄມ້ອອກຈາກແຫງຂຼ່ ຸດຄ ົ້ ນ ຫຼື ຂົນສ ົ່ ງຜະລິດຕະພັນກະສິກໍາອອກຈາກນິຄົມປູກຝັງຕ່າງໆເພ ື່ ອສ ົ່ ງອອກຂາຍຕ່າງປະເທດ. ໃນຫຼາຍປະເທດຍັງບໍ່ທັນມເສີ ັ້ ນທາງລົດໄຟ ປະເທດທີ່ມີແລ້ວກໍຢູ່ໃນສະພາບຊຸດໂຊມ, ລົດໄຟໄປມາບໍ່ກົງຕ ໍ່ ເວລາ, ຊັກຊ້າຍ້ອນຕອງແວ ້ ່ຈອດຕາມສະຖານີຕ່າງໆ. ສໍາລັບເສ ັ້ ນທາງລົດສ່ວນຫາຍເປ ຼ ັນເສ ັ້ ນທາງດິນ, ການຂ້າມແມ່ນໍ້ານ້ອຍໃຫຍ່ຕ່າງໆ ສ່ວນຫຼາຍຍັງໃຊ້ບັກ ຫຼື ຂົວຂ້າມຊ ົ່ວຄາວ. ໃນລະດູຝົນເສ ັ້ ນທາງດິນກາຍເປັນບວກ ແລະ ຕົມ ລົດຜ່ານບ ໍ່ໄດ້. ສ່ວນໃນລະດູແລ້ງນອກຈາກມີຂີ້ຝຸ່ນແລ້ວເສ ັ້ ນທາງຍັງເປັນຄ ື້ ນ, ມີບ່ອນຫຼຸບ, ບ່ອນໂນນ ເຮັດໃຫ້ລົດແລ່ນໄວບໍ່ໄດ້. 2.3 ffBffi , +fi"% ທ່າເຮືອແຄມທະເລ ແລະ ສະໜາມບິນໃຫຍ່ເປັນບ່ອນທີ່ມີການສັນຈອນໄປມາຢ່າງໜາ ແໜ້ນ ແລະ ຈະຍ ິ່ ງໜາແໜ້ນຂ ຶ້ນໄປ ຖ້າຕ ັ້ງຢູ່ໃກ້ຕົວເມືອງທີ່ມີທາງລົດ, ເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟ ຫຼື ບາງຄ ັ້ ງກໍມີສາຍນ ໍ້ າທ ີ່ ເຮືອແລ່ນຜ່ານເຂາສ ົ້ ູ່ເມືອງດ ັ່ ງກາວ. ່ 1) ffBffi: ທ່າເຮືອມີ 3 ໜ້າທີ່ຕົ້ນຕໍຄື: ເປັນບ່ອນຮັບສ ົ່ ງຜູ້ໂດຍສານ; ເປັນບ່ອນເກັບມ້ຽນ ແລະ ຮັບສ ົ່ ງສິນຄ້າຂາເຂາ-ຂາ ົ້ ອອກ; ເປັນບ່ອນທີ່ມີການເຄ ື່ອນໄຫວດ້ານອຸດສາຫະກໍາເຊ ິ່ ງນັບມື້ມີບົດບາດສາຄໍ ັນ. ຖ້າທ່າ ເຮືອຫາກເປັນທ່າເຮືອນ ໍ້ າເລິກ ຈະສາມາດຮັບກໍາປັ່ ນຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າປະເພດໜັກດ້ວຍລາຄາ ຖືກ ໂດຍສະເພາະແມ່ນວັດຖຸດິບແຮ່ທາດ ອັນພາໃຫ້ເກດມີ ີໂຮງງານອຸດສາຫະກາ, ໂຮງງານ ໍ ກັ່ນນ ໍ້ າມັນເຊອໄຟ, ໂຮງງານນ ື້ ໍ້ າມັນ, ເຄມີ…ຢູ່ໃກ້ທ່າເຮືອ ຫ ຢຼື ູ່ເທິງນ ໍ້ າ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 82 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
78 ໃນປັດຈຸບັນບໍລິສັດສ ົ່ ງອອກສິນຄ້າຕ່າງໆມັກມາຕ ັ້ງຢູ່ທ່າເຮືອ (ເຊັ່ນ: ຢູ່ສະຫະລດອາ ັ ເມຣິກາ, ຍີ່ປຸ່ນ, ຝຣັ່ ງ, ສິງກະໂປ, ຮົງກົງ…) ບໍລິສັດເຫຼົ່ານີ້ມີໂຮງງານທີ່ທັງຮັບເອົາວັດຖຸດິບ ທັງຜະລິດ ແລະ ສ ົ່ ງອອກສິນຄ້າຢູ່ກັບທເລ ີ່ ີຍ. ທ່າເຮືອຣົດແຕກດໍາຢູ່ເນເທີແລນ 2) +: ໃນປັດຈຸບັນສະໜາມບິນໃຫຍ່ໄດ້ກາຍເປັນພາກສ່ວນຄົມມະນາຄົມ ໜຶ່ງທີ່ນັບມື້ນັບສັບສົນ. ສະໜາມບິນແຕ່ລະແຫ່ງປະກອບດ້ວຍຕຶກຮັບສ ົ່ ງຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ລານບິນ. ສະໜາມບິນມີລານບິນຢ່າງໜອຍ 2 ສາຍ ຍາວປະມານ 2.500-3.000 ແມ ້ ັດ ຕັດ ໄຂວ່ກັນເພ ື່ອຄວາມສະດວກໃນການຂຶ້ ນ-ລົງຂອງຍົນ ເຖິງຈະມີລົມພັດມາຈາກທດໃດກ ິ ໍຕາມ ນອກຈາກນ ັ້ ນ ຍັງມີເດ ີ່ ນສນຈອນຂອງຍ ັ ນ ແລະ ເດ ົ ີ່ ນຈອດຍົນ, ສະຖານທີ່ສ້ອມແປງຍົນ ໂດຍສະເພາະຕ້ອງມີຫໍບັນຊາການບິນ. ການຈັດຕ ັ້ ງດ ັ່ ງກ່າວຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີພື້ນທີ່ອັນກວ້າງ ຂວາງນັບເປັນຫຼາຍພັນເຮກຕາ ຫ ັ ຼື ຫຼາຍໝ ື່ ນເຮັກຕາເຊ ັ່ ນ: ສະໜາມບິນດາລາດຢູ່ສະຫະລັດ ອາເມຣິກາ. 3) : ດາວທຽມທີ່ປິ່ນອ້ອມໂລກຢູ່ໃນອະວະກາດມີຢູ່ 2 ປະເພດຄື: ປະເພດທີ່ ປິ່ນອ້ອມໜ່ວຍໂລກຢູ່ຕະຫຼອດ ເພ ື່ ອຖ່າຍພາບຢູ່ໜ້າໂລກແລ້ວສ ົ່ ງຕ ໍ່ໄປຍັງສະຖານີຢູ່ພື້ນດິນ ທີ່ບັນທຶກໃສ່ເທັບໄວ້ແລ້ວສາຍອອກຕ ອ ໍ່ ກປະເພດໜ ີ ຶ່ ງແມ່ນດາວທຽມທີ່ຢຸດຢູ່ໃນອະວະກາດ, ຢູ່ເໜືອຈຸດໃດໜຶ່ ງຂອງໜ່ວຍໂລກ ແລະ ປິ່ນໄປນໍາໜ່ວຍໂລກ. ດາວທຽມປະເພດນີ້ໃຊ້ເຂົ້າ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 83 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
79 ໃນການບັນທກ, ລາຍງານສະພາບພະຍາກອນອາກາດ ໂດຍສະເພາະແມ ຶ ່ນການໂທລະຄົມ ມະນາຄມ, ສາມາດຖ ົ ່າຍທອດສົດອອກທາງໂທລະພາບ, ເຫດການຕາງໆທ ່ ີ່ ເກດຂີ ນຢຶ້ ູ່ໃນໂລກ ເຊ ັ່ ນ: ການແຂ່ງຂັນກິລາໂອແລມປິກ, ການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ ແລະ ອື່ ນໆ. ດາວທຽມ ຕ່າງໆຖກສື ົ່ ງຂ ຶ້ນອະວະກາດໂດຍຍານອະວະກາດຈາກສະຖານີອະວະກາດຢູ່ພື້ນດິນ. ປະເທດ ທີ່ຜະລິດຍານອະວະກາດ ແລະ ດາວທຽມໃນເບື້ ອງຕ ົ້ ນແມ່ນອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ. ຕ ໍ່ ມາມີຝຣັ່ ງທີ່ສົມທົບກັບອີກຫຼາຍປະເທດໃນເອີຣົບ, ຈີນ, ຍີ່ປຸ່ນ, ອິນ ເດຍ ແລະ ອິດສະຣາແອນ. ສະຖານີອະວະກາດຢູ່ເມືອງກູຣູ (ກຸຍຢານ) ນາຊາ ອາເມຣິກາ ຍານອະວະກາດໂຊຍຸດ ຣັດເຊຍ 0: 1. ຄວາມໜາແໜ້ນທາງດ້ານການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ງທາງທະເລໄດ້ສະແດງອອກທາງ ດ້ານໃດແດ? ຈ ່ ົ່ ງອະທິບາຍໂດຍຫຍໍ້. 2. ດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ ງເວ ົ້າໄດ້ວ່າການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ງທາງອາກາດໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວ ແຮງແຕ່ຊຸມປ 70 ເຖ ີ ິງປັດຈຸບັນ? 3. ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານການຄົມມະນາຄົມທາງບກໄດ ົ ້ສະແດງອອກທາງດ້ານ ໃດແດ? ່ 4. ຕາໜ່າງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ງໃນບັນດາປະເທດພັດທະນາແລ້ວຕ່າງກັບຕາ ໜ່າງເສັ້ນທາງຄົມມະຄົມຂອງບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາຄືແນວໃດ? 5. ທ່າເຮືອມີຈັກໜ້າທ ີ່ ຄືໜ້າທ ີ່ໃດແດ? ່ 6. ດາວທຽມທີ່ປິ່ນອ້ອມໜ່ວຍໂລກມີຈັກປະເພດ, ແຕ່ລະປະເພດໃຊ້ໄວ້ເພ ື່ ອຫຍັງ? ມີປະເທດໃດແດ່ທີ່ຜະລິດໄດ້? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 84 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
80 ! 11 ff0 +-#!flffiffl 1. 7# # fl # ff0 + ນັກວິຊາການໄດ້ສະເໜີຮູບແບບການຈັດລໍາດັບຂ ັ້ ນການພັດທະນາເສດຖະກິດ ເຊິ່ງ ເກີດຂ ຶ້ນໂດຍການນໍາໃຊ້ປັດໄຈ ແລະ ຂໍ້ມູນທີ່ຄ້າຍຄືກັນ ແລະ ແຕກຕ່າງກັນ. ດ ັ່ ງຕົວຢ່າງ ການສຶກສາສະເພາະກໍລະນີຕໍ່ໄປນີ້ : ທ່ານ ເຊີລິນສະກີ (Zelinsky, 1966) ໄດ້ແບ່ງຊ ັ້ນປະຊາກອນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນ ໂດຍມີສາຍພວພົ ັນກັນທາງດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການດໍາລົງຊີວິດອອກເປັນ 5 ແບບດ້ວຍ ກັນ ເຊ ິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ສາຍພົວພັນຂອງປະຊາກອນຕໍ່ຊັບພະຍາກອນແຕລະຮ ່ ູບແບບ ນັ້ນຍ່ອມຂ ຶ້ນຢູ່ກັບຫຼັກການ 3 ປະການຄ : ື - ອັດຕາສ່ວນຂອງປະຊາກອນຕໍ່ ການນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນ. - ມາດຕະຖານການຄອງຊບ ຫ ີ ຼື ອຸປະສງ (ການສະໜອງ) ຂອງປະຊາກອນຕ ົ ໍ່ຊັບພະ ຍາກອນນ ັ້ ນ. - ລະດັບຂອງການນໍາໃຊ້ເຕັກໂນໂລຢີຕໍ່ຊັບພະຍາກອນເຫຼົ່ານ ັ້ ນ. ນອກຈາກນ ທະນາຄານໂລກຍ ີ້ ັງໄດ້ຈັດລະດັບການເສດຖະກິດ ໂດຍຖືເອົາຫຼັກການ ພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ຈໍານວນຜນຜະລ ົ ິດລວມຂອງຊາດຕໍ່ຈໍານວນປະຊາກອນ ເຊິ່ງ ຍອມຮັບວ່າເປັນການວັດການໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຂອງປະຊາກອນໂລກໄດ້ຢ່າງເປັນທໍາ. ຕາຕະລາງ ລາຍໄດ້ຂອງປະຊາກອນສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນຂອງ 10 ປະເທດ (ປີ 2012) / ff %' ff % ! (ffl " #) (GDP per capita in US$) 1. ລຸກຊໍາບວກ 77.958 2. ສິງກະໂປ 60.799 3. ນອກແວ 54.397 4. ບຣູໄນ 54.114 5. ສະຫະລັດອາເມຣິກາ 51.704 6. ສະວິດເຊີແລນ 44.864 7. ອົດສະຕຣາລ 41.954 ີ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 85 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
81 8. ອັງກິດ 36.569 9. ຍີ່ປຸ່ນ 35.855 10. ເກົາຫຼີໃຕ 31.950 ້ ຕາຕະລາງ ປະເທດທີ່ມີຈໍານວນຄອມພວເຕ ິ ີ ອິນເຕີເນດຫຼາຍທີ່ສຸດ 10 ອັນດັບ / ff 7 fi$ ລວມ ໃນ 100 ຄົນມີໃຊ້ 1. ສະຫະລັດອາເມຣິກາ 185.000.000 63,00 2. ຈີນ 94.000.000 7,23 3. ຍີ່ປຸ່ນ 64.160.000 50,20 4. ອັງກິດ 37.600.000 62,88 5. ເຢຍລະມັນ 35.200.000 42,67 6. ອິນເດຍ 35.000.000 3,24 7. ເກົາຫຼີໃຕ 31.580.000 65,68 ້ 8. ອີຕາລ 28.870.000 79,78 ີ 9. ຝຣັ່ງ 25.000.000 41,37 10. ເບຣຊິນ 22.000.000 12,18 ທີ່ມາ ITU.com, 2012 ແລະ Geohive.com 2010 ຕາມຕາຕະລາງເທິງນ ີ້ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຈະເລນເຕ ີ ີບໂຕທາງເສດຖະກິດ ແລະ ຄວາມໝ ັ້ ນຄົງຂອງປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແລະ ຍັງຄົງເປັນປະເທດທີ່ຍັງພັດທະນາຕ ໍ່ ເນ ື່ ອງ ໄປອີກ. ໃນທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ, ທະວີບເອີຣົບ, ປະເທດຍີ່ປ່ ຸນ ເຊ ິ່ງເປັນບໍລິເວນທີ່ມັ່ງຄ ັ່ ງ ແລະ ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ມີປະເທດທີ່ມັ່ງຄ ັ່ ງທີ່ສຸດໃນໂລກຢູ່ 19 ປະເທດ ເຊິ່ງປະຊາກອນນີ້ມີ ລາຍໄດ້ສະເລ່ຍປະມານ 5.000 ໂດລາຕໍ່ຄົນຕໍ່ປີ, ໝາຍຄວາມວ່າມີຈໍານວນປະຊາກອນພຽງ ເສດໜ ່ຶ ງສ່ວນສິບ (1/10) ຂອງປະຊາກອນໂລກ. ໃນທາງກົງກັນຂາມມ ້ ີປະເທດທີ່ ຍາກຈົນທ ີ່ ສຸດປະມານ 33 ປະເທດ ທີ່ມີລາຍໄດ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນຕໍ່ປີພຽງແຕ່ 200 ໂດລາສະຫະລັດ ໂດຍ ສະເພາະແມນຢ່ ູ່ທະວີບອາຟຣິກາ ໝາຍເຖິງບັນດາປະເທດທີ່ຢ່ ູພາກໃຕ້ບໍລິເວນເຂດທະເລ ຊາຍຊາຮາຣາ ແລະ ຍັງມີຫຼາຍປະເທດໃນທະວີບອາຊີ ປະມານ 9 ປະເທດ ເຊິ່ ງມີລາຍໄດ້ ຂອງປະຊາຊາດຕໍ່ າ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 86 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
82 ປັດຈຸບັນນ ການຈ ີ້ ັດລາດໍ ບຄວາມຈະເລ ັ ີນທາງເສດຖະກິດຂອງປະເທດຕ່າງໆ ເພິ່ນ ສາມາດຈັດເປັນຫຼາຍກຸ່ມດງນ ັ່ ີ້ : - & ff# ff0 +& (Highly Developed Economies) ກຸ່ມປະເທດນີ້ໄດ້ມີການພັດທະນາມາແຕ່ດົນແລ້ວ ຈນສາມາດເຮ ົ ດໃຫ ັ ້ພື້ນຖານເສດ ຖະກິດຂະຫຍາຍຕົວໄວ ອນໄດ ັ ້ແກ່ປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ການາດາ, ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດໃນທະວີບເອີຣົບ, ອົດສະຕຣາລີ ແລະ ນິວຊີແລນ. ຖືວ່າເປັນກຸ່ມ ປະເທດທີ່ກ້າວໜ້າທາງເສດຖະກິດຊ ັ້ ນນາຂອງໂລກ. ຄ ໍ ຸນສົມບັດໂດຍທົ່ວໄປຂອງປະເທດ ເຫຼົ່ານ ໄດ ີ້ ້ແກ່ປະເທດທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ ຫ່ ຼື ຂະໜາດກາງ ອຸດົມໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທໍາ ມະຊາດ ມີການພັດທະນາຂ ັ້ ນສູງ ແລະ ຖານະຂອງສັງຄົມໝາຍເຖິງຄວາມເປນຢັ ູ່ຂອງທັງ ບຸກຄົນ ແລະ ຂອງຊາດມີຄວາມມ ັ່ ງຄ ັ່ງຢໃນລະດ ູ່ ັບສູງໃນປະເທດເຫຼົ່ານ ແມ ີ້ ່ນແຕ່ປະເທດອົດ ສະຕຣາລີ ແລະ ສະຫະລັດອາເມຣິກາມີການເຮັດກະສິກໍາພຽງແຕ່ 7% ຂອງອດຕາການເຮ ັ ັດ ວຽກທັງໝົດ ແຕ່ຜົນຜະລິດໄດ້ຂະຫຍາຍປະລິມານຢາງຫ ່ ຼວງຫຼາຍ, ທັງນີ້ມີຜົນມາຈາກການ ໃຊ້ເຄ ື່ ອງມ ເຄ ື ື່ ອງກົນຈັກ ແລະ ການລງທົ ຶນກ່ຽວກັບການຄ້າສິນຄາກະເສດ ເປ ້ ັນຄວາມຮັບ ຜິດຊອບໃນຜະລິດຜົນຈາກການກະເສດສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດ. ແຕ່ກໍຍັງມີຫຼາຍປະເທດ ເປັນຕ ົ້ ນແມ່ນອັງກິດ, ສິງກະໂປ, ຍີ່ປ່ ຸນ... ທີ່ມີຈໍານວນຜ້ ູເຮັດວຽກໃນອຸດສາຫະກາຫໍ ຼາຍກວ່າ ເພາະສິນຄ້າອອກສ່ວນຫຼາຍເປັນສິນຄ້າຈາກໂຮງງານອຸດສາຫະກາ ແລະ ໍ ສິນຄ້າເຂ ົ້ າສ່ວນ ໃຫຍ່ເປັນວັດຖຸດິບ ແລະ ອາຫານ. ໃນເສດຖະກິດລະດບນັ ີ້ ການເຮັດວຽກດ້ານອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການບໍລິການຈະມີເປີເຊັນສູງຫຼາຍ, ລັກສະນະຂອງເສດຖະກິດແບບນ ີ້ ເປັນເຄ ື່ ອງຊ ີ້ໃຫ້ ຮູ້ເຖິງລະດັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ. ພ້ອມດຽວກັນນີ້ຍັງປາກົດມີຮູບແບບເສດຖະກິດອີກ ຮູບແບບໜ ຶ່ ງຄື: ຮູບແບບເສດຖະກິດທີ່ມີການຕ ັ້ ງຖ ິ່ນຖານໃນຊຸມຊນ ຫ ົ ການກາຍເປ ຼື ັນເມືອງ ມີລະດັບສູງ ແລະ ອາຍຸຍືນສະເລ່ຍຂອງປະຊາກອນສູງ ເຊ ິ່ງເປັນສ່ວນໜ ຶ່ ງທ ີ່ ເຮັດໃຫ້ຊາວ ເມືອງ ປະກອບດ້ວຍຈໍານວນຜ້ ູຊະລາມີອາຍຸສູງເພ ີ່ມເປນຈັ ໍານວນຫາຍ. ຼ ນອກຈາກນ ີ້ ແລ້ວ ບັນດາປະເທດເຫຼົ່ານີ້ທີ່ກໍາລັງປະເຊີນຢູ່ກໍຄືການນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາ ກອນທໍາມະຊາດເປັນໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ປະເທດເຫົ ຼ່ານີ້ຈໍາເປັນຕ້ອງສ ັ່ ງຊື້ສິນຄ້າເຂ ົ້າປະ ເທດ, ຢ່າງໃດກໍຕາມ ການຄ ົ້ ນພົບເຕັກໂນໂລຢີໃໝ່ ແລະ ປັບປຸງໃຫ້ທັນສະໄໝຢູ່ຕະຫຼອດ ເວລານ ັ້ນ ເປັນເລ ື່ ອງທີ່ສໍາຄັນຍ ິ່ ງ ເຊ ິ່ງປະເທດໃນກ່ ຸມເສດຖະກິດນີ້ຈໍາເປັນຕ້ອງໄດ້ຄໍານຶງເຖິງ ຂອບເຂດຂອງຄວາມກ້າວໜ້າເຫຼົ່ານີ້ຢ່ ູເລ ື້ ອຍໆ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 87 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
83 - & ffff0 + '# (Party or Semideve loped Economies) ເສດຖະກິດຂນນ ັ້ ີ້ໄດ້ແກ ປະເທດແຟງລ ່ ັງ, ແອດສະປາຍ, ເກຣັກ, ອິດສະຣາແອນ, ມາເລ ເຊຍ, ອາຟຣິກາໃຕ, ອາກຊ ້ ັງຕິນ, ອຸຣູກວາຍ, ເວເນຊເອລາ... ສ ູ ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດເຫຼົ່ານີ້ມີ ພື້ນທີ່ຈໍາກັດ ໂດຍສະເພາະແມ່ນພ ື້ ນທີ່ສໍາຄັນທີ່ມີຄ່າທາງເສດຖະກິດ ແລະ ຊບພະຍາກອນ ັ ທໍາມະຊາດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີປະຊາກອນພຽງພໍ ແຕ່ກໍມີທ່າອ່ຽງຂອງອັດຕາການເກີດຊ້າ ຫຼື ກໍາລັງຊ້າລົງ, ໃນຂະນະທີ່ປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ກໍສາມາດອ່ານອອກຂຽນໄດ້ ແລະ ມີລະດັບ ການສຶກສາສງ ມູ ີວຽກເຮັດງານທໍາສະດວກ ແລະ ສາມາດປັບຕົວເອງໄດ້ດີ, ເຖິງວ່າມາດຕະ ຖານການຄອງຊີບຈະຕ ໍ່ າກວ່າປະເທດກຸ່ມທີ່ພັດທະນາແລ້ວກໍຕາມ. ລັກສະນະທ ີ່ ເດ ັ່ ນຂອງ ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ທີ່ແຕກຕ່າງກບກັ ່ ຸມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແມ່ນມລາຍໄດ ີ ້ສະເລ່ຍຕ ໍ່ າກວ່າ ເພາະປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ມີອາຊີບທາງການກະສິກໍາ. ສ່ວນໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາ ກໍຍັງບ ໍ່ ທັນພັດທະນາເທ ົ່ າທ ີ່ ຄວນ, ອັນທີ່ພັດທະນາໄວນັ້ນໄດ້ແກ່ອຸດສາຫະກໍາຜະລດສິ ິນຄ້າບໍລິ ໂພກ-ອຸປະໂພກເປນສັ ່ວນໃຫຍ, ອ່ ຸດສາຫະກາໜໍ ັກທີ່ພັດທະນາສ່ວນໃຫຍ ແມ ່ ່ນອຸດສາຫະກາ ໍ ການຂຸດຄ ົ້ ນບໍ່ແຮ່, ເຫຼັກກ້າ, ເຄມ, ວີ ິສະວະກໍາເປັນຕ ົ້ ນ. ໃນລະບົບເສດຖະກິດນ ັ້ ນ, ການສະສມທົ ຶນຮອນເປັນເລ ື່ ອງສໍາຄນໃນການພ ັ ັດທະນາ ເສດຖະກິດໃນອະນາຄົດ, ແຕ່ປະເທດເຫຼົ່ານ ຍ ີ້ ັງຄົງມການສະສ ີ ົມທນຮອນຕ ຶ ໍ່ າຫຼາຍ ເຊ ິ່ ງນັບ ເປັນບັນຫາສາຄໍ ັນຂອງປະເທດໃນກຸ່ມນ ເພາະຂາດທ ີ້ ຶນຮອນໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ. ແຕ່ສໍາລັບປະເທດອາຟຣິກາໃຕ ແລະ ບາງປະເທດໃນພ ້ ູມີພາກອາເມຣິກາລາຕນ ໄດ ິ ້ມີນະ ໂຍບາຍກູ້ເງິນຈາກຕ່າງປະເທດເປັນຈໍານວນຫຼາຍ ເພ ື່ອເປັນທຶນຮອນມາພັດທະນາປະເທດ. - & ff ## ff0 + (The Under developed Economies) ໝາຍເຖິງສ່ວນໃຫຍ່ຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ແລະ ປະເທດໃນອາເມຣິກາກາງລວມທັງ ອາເມຣິກາໃຕ ແລະ ຫ ້ ຼາຍປະເທດໃນອາຊີໃຕ ແລະ ອາຊ ້ ີອາຄະເນອັນໄດ້ແກ່ປະເທດເອຢິບ, ການາ, ມາລ, ເອກວ ີ າດ, ປາຣາກວາຍ, ໂດມ ໍ ິນິກັນ, ອິນເດຍ, ບັງຄະລາເທດ, ອິນໂດເນເຊຍ... ແຕ່ກໍມີຄວາມແຕກຕາງກ ່ ັນຫຼາຍຢໃນລະຫວ ່ ູ ່າງປະເທດຂອງກມນ່ ຸ . ສ ີ້ ິ່ ງຕ້ອງນໍາມາພິຈາລະນາ ກໍຄື ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາຍັງປະສົບບັນຫາເສດຖະກິດ 2 ລະດັບນ ັ້ ນຄື ເສດຖະກິດແບບ ພື້ນເມືອງ ວງເງ ົ ິນການລົງທຶນຕ ໍ່າໄດ້ກໍາໄລໜ້ອຍ ກໍາລັງແຮງງານຫາຍ ທຽບກ ຼ ັບເສດຖະກິດ ແບບນາຍທຶນທີ່ມີວົງເງິນທຶນສູງ ໄດ້ກໍາໄລສູງກວ່າຫຼາຍແຮງງານສວນໃຫຍ ່ ່ເປັນເຄ ື່ ອງກົນຈັກ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 88 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
84 ສາມາດຜະລດໄດ ິ ້ຫຼາຍແບບ ນ ັ້ ນຄືຄວາມແຕກຕາງທາງເສດຖະກ ່ ດດິ ັ່ ງກາວ ນ ່ ໍາໄປສການ ູ່ ແບ່ງແຍກຕົວເມືອງກບຊັ ົນນະບົດ. ເວ ົ້ າລວມແລ້ວ ບັນຫາທ ີ່ ເດ ັ່ ນນ ັ້ ນກໍຄື ຄວາມຍາກຈົນ ແລະ ຄວາມດ້ອຍພດທະນາ. ັ ໃນດ້ານການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ມີການປະກອບການ ດ້ານກະສິກໍາມີຈໍານວນເຖງ 50% ຂອງແຮງງານໝ ິ ດປະເທດ ແລະ ເປ ົ ັນການກະສິກໍາເພື່ອ ການລ້ຽງຊີບ, ເຕັກນິກທາງການກະເສດຍັງຕ ໍ່ າ ແລະ ການນໍາໃຊ້ເຄ ື່ ອງກົນຈກຊັ ່ວຍຜະລິດ ນັ້ນມີໜ້ອຍ ຫຼື ບໍ່ມີເລີຍໃນບາງຂະແໜງການ. ແຕ່ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ ສາມາດເບ ິ່ ງເຫນຄວາມມ ັ ັ່ງ ຄັ່ງຂອງປະເທດໃນອະນາຄດ. ເຖ ົ ິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ບັນຫາປະຊາກອນເປັນເລ ື່ ອງສໍາຄັນຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະອັດຕາການເພີ່ມປະຊາກອນຍັງສູງຢບາງເຂດເຊ ່ ູ ັ່ ນ: ອາຊີໃຕ, ອາຊ ້ ີຕາເວັນ ອອກ, ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ ແລະ ອາເມຣ ້ ິກາລາຕນ. ບ ິ ັນຫາເຫານຼົ່ ເປີ້ ັນເຫດຜົນທ ີ່ ເຮັດ ໃຫ້ຈໍານວນລວມຂອງປະຊາກອນກມປະເທດນ ່ ຸ ີ້ສູງຫຼາຍ ແລະ ມາດຕະຖານການຄອງຊີບ ຍັງຕ ໍ່າຢ. ່ ູ 2. fl "%%!fi ff0 + 2.1 +"6"% ນັບແຕ່ປີ 1945 ເປັນຕ ົ້ ນມາ ການຄ້າໃນທົ່ວໂລກໄດ້ເພ ີ່ ມທະວີຂຶ້ນຢ່າງບໍ່ຢຸດຢງ ນ ັ້ ັບ ທັງທາງດ້ານມູນຄ່າ ແລະ ທາງດານປະລ ້ ິມານ ຫຼື ບໍລິມາດ. ສິນຄ້າທີ່ສົ່ງອອກນັບມື້ມີຫຼາຍ ຊະນິດ, ຫຼາຍປະເພດ ເພິ່ນໄດ້ຈໍາແນກສິນຄ້າເປັນ 4 ປະເພດຄື: ແຮ່ທາດຕ່າງໆ, ສິນຄ້າ ກະສິກໍາ, ສນຄິ ້າອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ສິນຄ້າເຊ ື້ອໄຟ. ໃນໄລຍະ 20 ປີ ກວ່າທີ່ຜ່ານມາ ປາກົດວ່າການສ ົ່ ງອອກສິນຄ້າດ້ານການກະເສດ ແລະ ແຮ່ທາດຕາງໆໃນທ ່ ົ່ວໂລກໄດ້ຫຼຸດລົງ ແລະ ໃນຂະນະດຽວກັນນ ັ້ນ ການແລກປ່ຽນສິນຄ້າເຊ ື້ອໄຟພັດໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຫຼາຍ. ສ່ວນສິນຄ້າ ອຸດສາຫະກາກໍ ໍໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ. ມາຮອດປດຈັ ຸບັນນ, ສ ີ້ ນຄິ ້າດ ັ່ ງກ່າວກວມເອົາປະ ມານ 70% ໃນການຄ້າທ ົ່ວໂລກ ເຊິ່ ງສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເຄ ື່ ອງຮັບໃຊ້ຊີວິດປະຈາວໍ ັນ, ເຄື່ອງ ໄຟຟ້າ (ເຄື່ ອງເອເລັກໂຕຣນິກ) ແລະ ເຄື່ ອງກົນຈັກ. ນອກຈາກນ ັ້ ນ ຍັງມີການເພມຂ ີ່ ຶ້ ນຂອງ ຂະແໜງການບໍລິການ ເຊ ິ່ ງລວມເອົາການຂົນສ ົ່ ງ, ການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ການບໍລິການດ້ານ ການເງິນ. ການແລກປ່ຽນດ້ານທຶນໃນປດຈັ ຸບັນໄດ້ລື່ນບໍລິມາດການແລກປ່ຽນສິນຄ້າເຖິງ 10 ເທ ່ົ າ. ດ ັ່ ງນນ, ການບ ັ້ ໍລິການຈ ຶ່ ງມີບົດບາດຕ ົ້ ນຕໍໃນການຂະຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດໃນ ຂອບເຂດທ ົ່ວໂລກ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 89 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
85 2.2 +# # ffffi!"6% ff ເຖິງແມ່ນວ່າ 5 ປະເທດ (ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ສະຫະພັນເຢຍລະມັນ, ຍີ່ປຸ່ນ, ຝຣັ່ ງ, ອັງກິດ) ທີ່ ເຄີຍເປັນມະຫາອໍານາດດ້ານການຄ້າຂອງໂລກມາແລວ ຍ ້ ັງຄົງມີບົດບາດສໍາຄັນ ໃນຕະຫຼາດໂລກກໍຕາມ, ແຕ່ວ່ານອກຈາກສະຫະລັດອາເມຣິກາແລ້ວ, ສິນຄ້າຂອງປະເທດ ເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ຫຼຸດລົງ ຕໍ່ໜ້າການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຂອງອີກຫຼາຍປະເທດເຊັ່ນ: ບາງປະເທດຢ່ ູອາຟຣິກາ (ກົດດີວົວ, ອາຟຣິກາໃຕ...), ບ ້ ັນດາປະເທດທີ່ສົ່ງອອກນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ (ຊາອຸດິອາຣາບ...), ີ ບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກາໃໝໍ (ໄຕ ່ ້ຫວັນ, ສິງກະໂປ, ຮົງກົງ, ເກົາຫຼີໃຕ) ບາງປະເທດ ້ ສັງຄົມນິຍົມ (ຈີນ, ຫວຽດນາມ...) ບັນດາປະເທດທັງໝົດນ ັ້ນ ໄດ້ເຂ ົ້ າຮ່ວມການແລກປ່ຽນ ການຄ້າໂລກຢ່າງຟົດຟື້ ນ. ການຜະລິດສິນຄ້າກໍບໍ່ໄດ້ຄືກັນຢ່ ູທຸກປະເທດ, ບັນດາປະເທດໃນ ເອີຣົບ ແລະ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ສ່ວນຫຼາຍໄດ້ປະລະບາງຂະແໜງການອຸດສາຫະກາ ໍ ເຊ ັ່ ນ: ການຜະລິດແຜ່ນແພ, ກົນຈັກຂະໜາດໜ້ອຍ ແລະ ການກໍ່ສ້າງເຮືອ ຫຼື ກໍາປັ່ ນ. ຍ້ອນມີ ການແບ່ງງານກັນໃນລະດບສາກ ັ ົນ ແລະ ບົດບາດຂອງສະຫະບໍລິສັດທີ່ມີຢູ່ໃນຫຼາຍປະເທດ. ດັ່ງນ ັ້ນ, ການແລກປ່ຽນດ້ານການຄາຈ້ ງຂະຫຍາຍຕ ຶ່ ວຢົ ່າງວ່ອງໄວ ໂດຍສົມທົບກັບຄວາມ ກ້າວໜ້າທາງດ້ານການຄມມະນາຄ ົ ົມ ແລະ ການປຽນແປງແນວທາງດ ່ ້ານເສດຖະກິດຂອງ ຫຼາຍປະເທດໃນທົ່ວໂລກ. 3. & &fi& 3.1 # ff!ffiffi* + ##0&+ ຜະລິດຕະພັນຊະນິດຕ່າງໆມີມູນຄ່າແຕກຕ່າງກັນ, ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ ການສ ົ່ ງອອກ ແລະ ການ ນໍາເຂ ົ້ າຈ ຶ່ງເປນຕັ ົ້ ນເຫດຂອງການຂາດດນ ຫ ຸ ຼື ເກີນດຸນການຄ້າ. ບັນດາປະເທດທີ່ມີວັດຖຸດິບ ແລະ ຜະລິດຕະພັນກະສິກໍາຫຼາຍ, ແຕ່ຂາດການແປຮູບ ເປັນຜະລິດຕະພັນອຸດສາຫະກໍາ ສ່ວນຫຼາຍມັກເສຍປຽບໃນການແລກປ່ຽນ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ ຕິດໜ ີ້. ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ ແມ່ນບັນດາປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາໃນທະວີບອາຟຣິກາ, ອາຊີ ແລະ ອາເມຣິກາລາຕິນ. ມີແຕ່ບັນດາປະເທດໃນອົງການສງອອກນ ົ່ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ ຫຼື ກ່ ຸມໂອເປັກ (OPEC) ທີ່ໄດ້ປຽບໃນການແລກປ່ຽນ, ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນໃນໄລຍະຊຸມປ 70. ສ ີ ່ວນສະ ພາບຂອງປະເທດການາດາ, ອົດສະຕຣາລ ແລະ ນ ີ ິວຊີແລນ ຈະມຄວາມແຕກຕ ີ າງ່ ເພາະວ່າ ວັດຖຸດິບຂອງເຂົາເຈ ົ້ າມີຫຼວງຫຼາຍ ສາມາດຮັບປະກັນດຸນການຄ້າໃນທາງບວກໄດ້. ອີກປະ ການໜ ຶ່ ງ ການນໍາເຂ ົ້ າຂອງເຂົາເຈ ົ້ າກໍຈໍາກັດ ຍ້ອນຈໍານວນພົນລະເມືອງມີໜ້ອຍ. ສະຫະພັນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 90 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
86 ຣັດເຊຍກໍອາດຈະຈັດເຂ ົ້າໃນກ່ ຸມປະເທດເຫຼົ່ານ ເພາະເປ ີ້ ັນປະເທດທີ່ສົ່ງອອກວັດຖຸດິບຫຼາຍ ແລະ ຍັງຮັກສາຄວາມດຸ່ນດ່ຽງຂອງດຸນການຄ້າໄວ້ໄດ້. 3.2 # ff!ffiffi* + #ffi&" ໃນທົ່ວໂລກມີປະມານ 20 ກວ່າປະເທດ, ໃນນັ້ ນມີຍີ່ປຸ່ນ, ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ຫຼາຍປະເທດຢ່ ູເອີຣົບ ທີ່ມີຜົນຜະລິດຕະພັນອຸດສາຫະກໍາອ ັ່ ງລ ົ້ ນ ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ນໍາເຂ ົ້ າຜະລິດ ຕະພັນວັດຖຸດິບ ແລະ ຜະລິດຕະພັນອດສາຫະກ ຸ ໍາຈານວນໜ ໍ ຶ່ງ. ບາງປະເທດຄ: ຍື ີ່ປ່ ຸນ ແລະ ເຢຍລະມັນມີດຸນການຄ້າໄປໃນທາງບວກ ເພາະເຂົາເຈ ົ້ າສ ົ່ ງອອກຫຼາຍກວ່ານາເຂ ໍ ົ້ າຜະລິດ ຕະພັນ. ແຕ່ກໍມີບາງປະເທດທ ີ່ ຂາດດຸນການຄ້າລະຫວາງຂາເຂ ່ ົ້ າ ແລະ ຂາອອກເຊ ັ່ ນ: ອັງກິດ ຝຣັ່ງ ແລະ ໄລຍະມໍ່ ໆມານ ແມ ີ້ ່ນແຕ່ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ກໍຍັງມປາກ ີ ົດການຂອງການຂາດ ດຸນການຄ້າ ຍ້ອນວ່ານັບມໄດື້ ້ມີຄູ່ແຂ່ງດ້ານການຄາຫ້ າຍຂ ຼ ຶ້ ນ. ທີ່ແທ້ຈິງແລ້ວ, ປະເທດຕ່າງໆ ໃນທົ່ວໂລກໄດ້ຫັນກົນໄກໄປສການຂະຫຍາຍອ ່ ູ ຸດສາຫະກໍາເຊນ: ບ ັ່ ັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາ ໃໝ (່ NIC) ຫຼື ເພ ິ່ ນເອ ີ້ ນວ່າ 4 ມັງກອນ (ໂດຍມີເກົາຫຼີໃຕ, ຮ້ ົງກົງ, ໄຕ້ຫວັນ, ສິງກະໂປ), ຢ່ ູ ທະວີບອາຊີທີ່ມີດຸນການຄາໄປທາງບວກໄດ ້ ້ແກ່ປະເທດອິນເດຍ, ຈີນ. ນອກຈາກນ, ກ ີ້ ໍມີ ປະເທດເບຣຊິນ ແລະ ແມັກຊິກໂກ ກໍສາມາດສງອອກສ ົ່ ິນຄ້າອຸດສາຫະການໍ ັບມື້ຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ເຊ ິ່ ງຈະກາຍເປັນຄູ່ແຂ່ງທີ່ສໍາຄັນໃນອະນາຄົດ. 4. 7&fi7flffi 4.1 7&fi7! fi ສູນກາງໃນການແລກປ່ຽນສິນຄ້າໃນລະດັບສາກົນມີຈຸດໃຈກາງຢ 3 ຈ ູ່ ຸດຕ ົ້ ນຕໍຄື : - " ffffi/! ເປັນອັບດັບໜ ຶ່ ງ ເຊ ິ່ ງກວມເອົາ 15 ປະເທດທີ່ມີການພົວພັນການ ຄ້ານໍາກັນຢາງສະນ ່ ິດແໜ້ນໃນນັ້ ນມ: ເຢຍລະມ ີ ັນ, ຝຣັ່ ງ, ອີຕາລີ, ແບນຊິກ, ເນເທີແລນ, ລຸກ ຊໍາບວກ, ເດັນມາກ, ອັງກິດ, ແອັດສະປາຍ, ປອກຕຍການ, ໂອຕຣ ຸ ິດ, ເກຣັກ, ອຽກລັງ, ຊູ ແອດ ແລະ ແຟງລັງ. - ffiff/+ffffi: ເປັນອັນດັບທີສອງຂອງສະຫະລດອາເມຣ ັ ິກາ ແລະ ການາດາ, ການເຊັນສັນຍາແລກປ່ຽນເສລີລະຫວ່າງສອງປະເທດດັ່ ງກ່າວນີ້ຍິ່ງເພ ີ່ ມຄວາມໜກແໜ ັ ້ນ ຂອງຈຸດໃຈກາງນ. ີ້ - ffi$: ມີຍີ່ປຸ່ນ, ຈີນ, ເກົາຫຼີໃຕ ເຊ້ ິ່ງປັດຈຸບັນໄດ້ກາຍເປັນຈຸດການແລກປ່ຽນທີ່ສໍາຄັນ ໃນພາກພ ື້ ນນ, ສ ີ້ ົມທົບໃສ່ການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວ່ອງໄວທາງດ້ານເສດຖະກິດຂອງບັນດາ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 91 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
87 ປະເທດອຸດສາຫະກໍາໃໝ່ຢ່ ູເຂດອາຊີຕາເວັນອອກ ກໍຍິ່ງເຮັດໃຫ້ຈຸດໃຈກາງນີ້ຍິ່ງມີຄວາມ ສໍາຄັນຂ ຶ້ ນເລອຍໆ. ື້ 4.2 7& fi # ffi7&) ນອກຈາກຈຸດໃຈກາງຕົ້ ນຕ 3 ຈ ໍ ຸດທີ່ກ່າວມານ ັ້ ນແລ້ວກໍຍັງມີຈຸດສໍາຮອງຕ ື່ ມອີກຈານວນ ໍ ໜຶ່ງຄື: + ffi! / -+$ ເຊ ິ່ງເປັນ 2 ປະເທດທີ່ມີຈໍານວນປະຊາກອນໜ້ອຍ, ການ ຂະຫຍາຍຕົວດ້ານອຸດສາຫະກໍາຢໃນລະດ ່ ູ ັບປານກາງຫາສູງ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍສົມ ຄວນໃນກະແສການແລກປຽນການຄ ່ ້າລະດັບໂລກ. + " #/#ff$% # ff,ffffi/! ff#ffiffi ເຊ ິ່ງໄດ້ມີບົດບາດໃນ ການແລກປ່ຽນການຄ້າສາກົນຍັງບໍ່ທັນກວ້າງຂວາງພໍເທ ່ົາໃດ ແຕ່ກໍມີທ່າອ່ຽງຂະຫຍາຍການ ພົວພັນການຄາເພ ້ ີ່ ມຂ ຶ້ ນເລອຍໆ. ື້ + # ff ## ກໍນັບມື້ມີບົດບາດໃນຕະຫຼາດໂລກ ແຕ່ກໍມີຄວາມ ແຕກຕ່າງກັນໄປ ໂດຍອີງຕາມທີ່ຕັ້ງທາງດ້ານຍຸດທະສາດ, ພູມສາດ ແລະ ການພົວພັນການ ຄ້າຂອງແຕ່ລະກຸ່ມປະເທດ, ຄການຄ ່ ູ ້າກໍຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມສະຖານະພາບຂອງປະເທດ ເຊ ັ່ ນ: - # ff, ffflff#ffiffi ເປັນປະເທດທີ່ສົ່ງອອກນາມ ໍ້ ັນເຊ ື້ອໄຟເປັນ ຕົ້ນຕໍ ແລະ ນໍາເຂ ົ້ າດ້ານສະບຽງອາຫານ ແລະ ຜະລິດຕະພັນອຸດສາຫະກໍາທີ່ຈໍາເປັນພາຍໃນ ປະເທດ. ຄ່ ູການຄ້າຂອງບນດາປະເທດນ ັ ີ້ແມ່ນສະຫະພັນເອີຣົບ, ຍີ່ປ່ ຸນ, ອາເມຣິກາ... - # ff, ffiD/+ ສ ົ່ ງອອກສະເພາະຜະລິດຕະພັນດ້ານການກະສິກໍາ ແລະ ແຮ່ທາດ. ມີບາງປະເທດກໍສົ່ງນ ໍ້ າມັນເຊອໄຟ. ຄ ື້ ູ່ການຄ້າຂອງປະເທດເຫຼົ່ານ ສ ີ້ ່ວນຫຼາຍແມ່ນ ອັງກິດ, ຝຣັ່ ງ... - # ff, ffiff/+ + ສ່ວນຫຼາຍໄດ້ມີການພົວພັນແລກປ່ຽນການຄ້າກັບ ອາເມຣິກາເໜືອ ແລະ ບາງປະເທດໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກ. ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ສົ່ງອອກວັດຖຸ ດິບ ແຕ່ກໍມີບາງປະເທດເຊັ່ນ: ແມັກຊກໂກ ແລະ ເບຣຊ ິ ິນ ທ ີ່ ສາມາດສ ົ່ ງອອກຜະລິດຕະພັນ ອຸດສາຫະກາ. ໍ - # ff, ffi$ff#ffiffifi ມີສາຍພວພົ ັນແລກປ່ຽນການຄ້າກັບຍີ່ປ່ ຸນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 92 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
88 ຈີນ, ອິນເດຍ, ອົດສະຕຣາລ ໂດຍສະເພາະແມ ີ ່ນອາຊຽນບວກສາມ, ອາຊຽນບວກຫົກ..., ນອກຈາກນ ກ ີ້ ໍມີສາຍພົວພນກັ ັບປະເທດອຸດສາຫະກາອໍ ື່ນໆໃນທົ່ວໂລກ. ການສງອອກຂອງ ົ່ ບັນດາປະເທດເຫຼົ່ານ ສ ີ້ ່ວນຫຼາຍແມ່ນຜະລິດຕະພັນດ້ານກະສິກໍາ ແລະ ວັດຖຸດິບ. 5. * + #fiffl 5.1 ! ffiffi* + #ff$ ffi'D 1) 0" ນັບແຕ່ໄລຍະຕົ້ນຂອງການປະຕິວັດທາງດ້ານອຸດສາຫະກໍາຮອດປ 1950, ຖ ີ ່ານຫີນ ເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານຕ ົ້ ນຕໍທີ່ຖືກນໍາໃຊ້ໃນທົ່ວໂລກ. ຕໍ່ມາການໃຊ້ນໍ້າມັນເຊ ື້ອໄຟ ແລະ ອາຍ ກ໊າດທໍາມະຊາດໄດ້ຄ່ອຍໆມາປ່ຽນແທນ, ເຮັດໃຫ້ການນໍາໃຊ້ຖ່ານຫນຫີ ຼຸດໜ້ອຍລົງ. ແຕ່ພໍມາຮອດຊຸມປີ 1970 ເຊິ່ງເປັນປີທີ່ເກີດມີວິກິດການທາງດານນ ້ ໍ້ າມັນເຊອໄຟ, ື້ ການນໍາໃຊ້ຖ່ານຫີນໃນໂລກກໍໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຄືນ ແລະ ມີທ່າອ່ຽງຈະເພມຂ ີ່ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆ. ເຖິງແມ່ນ ວ່າໃນໄລຍະຫຼັງນ ີ້ ມູນຄ່ານ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟໄດ້ຫຼຸດລົງແລ້ວກໍຕາມ, ການສ ົ່ ງອອກຖ່ານຫີນໃນ ທົ່ວໂລກໄດ້ເພ ີ່ມຈາກ 265 ລ້ານໂຕນໃນປີ 1982 ມາເປັນ 335 ລ້ານໂຕນໃນປີ 1986, ມາ ເປັນ 523 ລ້ານໂຕນໃນປ 2012. ຖ ີ ່ານຫີນໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ເຂ ົ້າໃນອດສາຫະກ ຸ ໍາຫອມເຫ ຼ ຼັກກ້າ ແລະ ເຂ ົ້າໃນການຜະລິດກະແສໄຟຟ້າຢຕາມໂຮງງານຜະລ ູ່ ິດໄຟຟ້າຄວາມຮ້ອນ. ປະເທດທີ່ນໍາເຂ ົ້ າຖ່ານຫນຕີ ນຕ ົ້ ໍແມ່ນຍີ່ປຸ່ນ, ອີຕາລ ແລະ ຝຣ ີ ັ່ ງ ເຊ ິ່ ງຖືວ່າເປັນປະເທດ ອຸດສາຫະກາທໍ ີ່ມີບໍ່ຖ່ານຫນຈີ ໍາກັດ ຫຼື ມີບໍ່ຖ່ານຫີນທີ່ຂຸດຄ ົ້ນໄດ້ຍາກ. ແຜນວາດ ກະແສການສ ົ່ ງອອກຖ່ານຫີນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 93 7/31/2015 9:38:31 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
89 ສ່ວນປະເທດທີ່ສົ່ງອອກກໍຍັງແມ່ນບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາ, ນັບແຕ່ປີ 1984 ເປັນ ຕົ້ນມາ ການສ ົ່ ງອອກຖ່ານຫີນຂອງອົດສະຕຣາລີໄດ້ລື່ນກາຍການສງອອກຂອງສະຫະລ ົ່ ັດອາ ເມຣິກາ. ສ່ວນການສ ່ົງອອກຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ໄດ້ຫຼຸດຜ່ອນລົງ ແລະ ມີບາງປະເທດ ໃນອາຊີເຊ ັ່ ນ: ຈີນສາມາດເພ ີ່ ມການສ ົ່ ງອອກຖ່ານຫີນຫາຍຂ ຼ ຶ້ ນ, ແຕ່ຈີນກໍຕ້ອງໄດ້ປັບປຸງການ ຂຸດຄ ົ້ ນ ແລະ ການຂົນສ ່ົ ງຂອງຕົນເອງຕ ື່ ມ ເພ ື່ ອສາມາດແຂ່ງຂັນກັບອົດສະຕຣາລໄດີ ້. 2) "6! #ff$ ffi'D ໃນໄລຍະ 30 ກວ່າປີທີ່ຜ່ານມາ, ນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟໄດ້ກາຍເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານທີ່ຖືກນໍາ ໃຊ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນທົ່ວໂລກ. ສະນັ້ ນ, ຕະຫຼາດສາກົນດານນ ້ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ ໄດ້ມີການກະທົບກະ ເທືອນຢ່າງໜັກໜ່ວງ. ປະເທດທີ່ໃຊ້ນໍ້າມນເຊ ັ ື້ອໄຟຫຼາຍນ ັ້ ນ ສ່ວນຫຼາຍກໍແມ່ນບັນດາປະເທດ ອຸດສາຫະກາຂະຫຍາຍຕ ໍ ົວເຊ ັ່ ນ: ສະຫະລັດອາເມຣິກາໃຊ້ນໍ້າມັນເຊອໄຟກາຍ 25% ຂອງ ື້ ນໍ້າມັນເຊ ື້ອໄຟທີ່ຂຸດຄ ົ້ນອອກໃຊ້ທົ່ວໂລກ, ບັນດາປະເທດເອີຣົບຕາເວັນຕົກນໍາໃຊ້ປະມານ 20%, ສະຫະພັນຣັດເຊຍ 15%, ຍີ່ປຸ່ນ 7%... ພິເສດສະຫະພັນຣດເຊຍສາມາດຂ ັ ຸດຄ ົ້ ນນ ໍ້ າ ມັນເຊ ື້ອໄຟໄດ້ກາຍຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຍັງສ ົ່ ງອອກອີກດ້ວຍ. ປະເທດເບຣຊິນກໍແມ່ນ ປະເທດໜຶ່ງທີ່ນໍາເຂ ົ້ ານ ໍ້ າມນເຊ ັ ື້ອໄຟຫຼາຍ. ໃນປັດຈຸບັນ, ຄວາມຕ້ອງການນໍາໃຊ້ນໍ້າມັນເຊື້ອ ໄຟໃນທົ່ວໂລກໄດ້ຫຼຸດລົງ ນັບແຕ່ຊຸມປ 1990 ເປ ີ ັນຕ ົ້ ນມາ. ສາເຫດມາຈາກນະໂຍບາຍການ ປະຢັດເຊ ື້ອໄຟໃນທຸກປະເທດໄດ້ຮັບຜົນດີພໍສົມຄວນ ແລະ ພ້ອມດຽວກັນນ ີ້ ກໍມີຜະລິດຕະ ພັນແບບໃໝ (ນ່ ິວເຄຼຍ) ມາປ່ຽນແທນການຜະລິດນ ໍ້ າມນເຊ ັ ື້ອໄຟໃນໂລກ. ຕາຕະລາງ ປະເທດທີ່ ຜະລິດນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟຫຼາຍກວ່າໝ່ ູໃນໂລກ (1993) / ff + ( ffl) 1 ຊາອຸດິອາຣາບີ 425 2 ສະຫະລັດອາເມຣິກາ 399 3 ຣັດເຊຍ 393 4 ອີຣານ 180 5 ແມັກຊິກໂກ 158 6 ຈີນ 142 7 ເວເນຊູເອລາ 132 8 ອາຣັບເອມີເຣດ 115 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 94 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
90 9 ນອກແວ 115 10 ອັງກິດ 100 ບັນດາປະເທດຢ່ ູເຂດອ່າວເປີເຊຍ (ຊາອຸດິອາຣາບີ, ອາຣັບເອມີເຣດ, ກູເວດ, ອີຣານ, ອີຣັກ) ຍັງຄົງເປັນຜ້ ູສົ່ງອອກນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟເປັນອັນດັບໜ ຶ່ງຂອງໂລກ ເພາະປະເທດເຫຼົ່ານີ້ມີ ບໍ່ນໍ້າມັນເຊ ື້ອໄຟທີ່ ກວມເອົາສ່ວນໃຫຍ່ຂອງແຫຼ່ງນ ໍ້ າມນໃນທ ັ ົ່ວໂລກ ແລະ ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ ຮວມເຂ ົ້ າກັນເປັນອົງການບນດາປະເທດທ ັ ີ່ສົ່ງອອກນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ ຫຼື ໂອເປັກ (OPEC) ເຊິ່ງ ກວມເອົາບາງປະເທດໃນອາຟຣິກາ (ລີບີ, ອານເຊຣີ, ນີເຊຣີ, ກາບງ), ປະເທດໜ ົ ່ຶ ງຈາກອາຊີ ອາຄະເນ (ອນໂດເນເຊຍ) ແລະ ອ ິ ກ 2 ປະເທດໃນອາເມຣ ີ ິກາລາຕິນ (ເວເນຊູເອລາ ແລະ ເອກວາດໍ). ນັບແຕ່ປີ 1970 ເປັນຕ ົ້ ນມາ, ການຜະລິດນ ໍ້ າມັນເຊອໄຟໃນຕະຫ ື້ າດໂລກຂອງບ ຼ ັນດາ ປະເທດໃນອງການໂອເປ ົ ັກໄດ້ຫຼຸດລົງເຊ ັ່ນ: ໃນປີ 1987, ການຜະລິດຂອງອົງການນີ້ແມ່ນ 50% ຂອງການຜະລິດໃນທົ່ວໂລກ ແລະ ໄດ້ຫຼຸດລົງເຫຼືອພຽງ 41% ໃນປ 1993 ແລະ 37% ີ ໃນປີ 2012. ໃນຈໍານວນປະເທດທີ່ບໍ່ຂຶ້ນກັບອົງການໂອເປັກ ເຊ ິ່ ງການຜະລິດ ແລະ ການສົ່ງ ອອກນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນນັບແຕ່ປີ 1990 ເປນຕັ ົ້ ນມາມ ສະຫະພ ີ ັນຣັດເຊຍ, ອງກັ ິດ, ນອກແວ, ຈີນ ແລະ ແມັກຊິກ. ແຜນວາດ ການແລກປ່ຽນນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟໃນໂລກ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 95 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
91 5.2 * + #ffi&" 1) * + # !%! ອຸດສາຫະກາລໍ ົດຍົນ ເປັນຂະແໜງການທໍາອິດທີ່ມີຜະລິດຕະພັນກະຈາຍໃນລະດັບ ໂລກ. ຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານລົດຍົນ (ລົດເກ໋ງ) ນບມັ ື້ນັບສູງຂ ຶ້ ນເລ ື້ອຍໆ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນຢ່ ູບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາທີ່ມີຕະຫຼາດເສລີ. ນັບແຕ່ປີ 1990 ເປັນຕ ົ້ ນມາ ຈໍານວນ ລົດຍົນລົງທະບຽນໃນແຕ່ລະປີຢູ່ເອີຣົບຕາເວັນຕົກແມນສ່ ູງກວ່າທີ່ມີຢູ່ອາເມຣິກາເໜືອ. ການ ນໍາໃຊ້ລົດຍົນຢູ່ເອີຣົບຕາເວັນຕົກກວມເອົາ 41% ແລະ ຢູ່ອາເມຣິກາເໜືອກວມເອົາເກືອບ 40% ຂອງການຜະລິດລົດຍົນທັງໝົດໂລກ, ຍີ່ປຸ່ນ ເຊ ິ່ງຢ່ ູໃນອັນດັບທີສາມທີ່ນໍາໃຊ້ລົດຍົນ ກວມເອາ 15% ົ ຂອງການຜະລິດທ ົ່ວໂລກ; ແຕ່ກໍລື່ນກາຍການນາໃຊ ໍ ້ລົດຍົນໃນບນດາປະເທດ ັ ເອີຣົບຕາເວັນອອກ. ເວ ົ້ າລວມແລ້ວ ການນໍາໃຊ້ລົດຍນຢົ ູ່ໃນບັນດາປະເທດກໍາລງພັ ັດທະນາ ໄດ້ມີການເພມຂ ີ່ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆ ແຕ່ກໍມີຄວາມຈາກໍ ັດ ຍອນລາຄາແພງນ ້ ັບທັງລາຄາລົດ ແລະ ລາຄານາມ ໍ້ ັນ. ການຜະລິດລດຂອງສະຫະບ ົ ໍລິສັດຕ່າງໆ ແມ່ນມາຈາກຫຼາຍປະເທດ, ແຕ່ລະສະຫະ ບໍລິສັດຜະລິດລົດຫຼາຍຍີ່ຫໍ້ທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ. ສະຫະບໍລິສັດຟອດ (ສະຫະລັດອາເມຣິ ກາ) ເຊິ່ງເປັນຍີ່ຫໍ້ທີ່ນໍາໜ້າກວ່າໝໃນໂລກແຕ ່ ູ ່ຜະລິດລົດໜ້ອຍກວ່າສະຫະບໍລິສັດເຈເນຣອນ ມໍເຕີ ທ ີ່ ສາມາດຜະລິດລົດໄດ້ເຖິງ 8 ຍີ່ຫ້ໍຕ່າງກັນ. ໃນປັດຈຸບັນ, ການຊອກຫາຕະຫຼາດພາຍນອກໄດ້ຊຸກດັນໃຫ້ມີການຕ ັ້ງໂຮງງານສາຂາ ຜະລິດ ແລະ ໂຮງງານສາຂາປະກອບລດຍົ ົນຢ່ ູໃນປະເທດທີ່ຊື້ເຊ ັ່ ນ: ຍີ່ຫໍ້ຟອດມີໂຮງງານສາ ຂາຜະລິດຢ 13 ປະເທດ, ຍ ູ່ ີ່ຫໍ້ຟົກສະວາເກິນມີສາຂາຢ່ ູ7 ປະເທດ, ຍີ່ຫໍ້ນິດສັນມີສາຂາຢ 6 ູ່ ປະເທດ, ຍີ່ຫໍ້ເຣີໂນນມີສາຂາຢ 5 ປະເທດ, ຍ ່ ູ ີ່ຫໍ້ຮອນດາມີສາຂາຢ 5 ປະເທດ... ່ ູ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ເຊ ິ່ ງມີໂກຕານໍາເຂ ົ້ າລົດຍນຢົ ່ ູສະຫະລັດອາເມຣິກາເຖິງ 2 ລານຄ ້ ນຕັ ໍ່ປີ ໃນປີ 1990 ແລະ ຍັງຜະລດໃນສະຫະລ ິ ດອາເມຣ ັ ິກາເອງໃນຈານວນເກ ໍ ືອບເທ ົ່ າໆກັນ. ໃນຂະນະທີ່ອັດຕາສ່ວນໃນຕະຫຼາດໂລກຂອງບັນດາສະຫະບໍລິສັດຢອາຊ ູ່ ີໄດ້ເພ ີ່ ມຂຶ້ນ ຢ່າງວ່ອງໄວ. ໃນປ 2005 ຍ ີ ີ່ປ່ ຸນໄດ້ສົ່ງອອກ 30% ຂອງການຜະລິດລດຍົ ົນທັງໝົດຂອງຕນເອງ ົ ແລະ ການສງອອກນ ົ່ ີ້ນັບມື້ນັບເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆ ມາເຖິງປີ 2012 ໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຮອດ 62%. ສໍາລັບບໍລິສັດຮອນດາ ເຊ ິ່ ງມີໂຮງງານຕັ້ງຢ່ ູສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ມີຢ່ ູຫຼາຍປະເທດທົ່ວ ໂລກໄດ້ກາຍເປັນຜ້ ູສົ່ງອອກລົດຍົນອັນດັບໜ ຶ່ງໃນໂລກ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 96 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
92 ແຜນທ ີ່ ການແຈກຢາຍໂຮງງານປະກອບລົດຍົນຂອງຍີ່ປ່ ຸນໃນໂລກ 2) "6ffi ຂັ້ນຕອນໃນການຜະລິດອາລູມີນຽມ (ການຂຸດຄ ົ້ ນແຮ່ບົກຊິດ, ການຜະລິດອາລູມີນ ແລະ ການຜະລິດອາລູມີນຽມ) ໄດ້ຖືກຈດແບ ັ ່ງລະຫວ່າງຫາຍປະເທດແຕກຕ ຼ ່າງກນໄປ, ເນ ັ ື່ ອງ ຈາກວ່າອາລູມີນຽມເປັນໂລຫະທີ່ ເບົາ, ບ ໍ່ ເຂ ົ້ າໝ້ຽງ, ບໍ່ຫຼຸ້ຍ ແລະ ອັນສໍາຄັນຍັງມີຄຸນນະພາບ ສູງໃນການສງຄວາມຮ ່ົ ້ອນ ແລະ ກະແສໄຟຟ້າ. ດ ັ່ ງນ ັ້ນ, ໂລຫະດັ່ ງກ່າວຈ ຶ່ ງຖກນື ໍາໃຊ້ຢ່າງ ກວ້າງຂວາງໃນທົ່ວໂລກ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຢ່ ູບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາ ເຊ ິ່ ງກວມເອົາ ເຖິງ 85% ຂອງການຊົມໃຊ້ທັງໝົດໂລກ. ປະເທດອົດສະຕຣາລີ ເປັນອັນດັບໜ ຶ່ງໃນການຂຸດຄ ົ້ ນແຮ່ກົ່ວ (ກວມເອົາ 1/3 ຂອງ ການຂຸດຄ ົ້ນໃນໂລກ). ຮອງລົງມາແມ່ນ 3 ປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາຄື: ກີເນ, ຈາໄມກາ ແລະ ເບຣຊິນ. ໃນການຜະລດອາລ ິ ູມີນ, ປະເທດອົດສະຕຣາລີກໍຍັງຄງນົ ໍາໜ້າ (ປະມານ ¼ ຂອງການ ຜະລິດໃນໂລກ). ນອກຈາກນັ້ ນ ຍັງມີບາງປະເທດເຊັ່ນ: ຈາໄມກາ, ເບຣຊິນ, ຊູຣີນາມ... ແລະ ມີການຜະລິດອາລູມີນຽມຢ່ ູບັນດາປະເທດອຸດສາຫະກໍາທີ່ບໍ່ມີບໍ່ບົກຊິດ ຫຼື ມີເປັນຈໍາ ນວນໜ້ອຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 97 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
93 ປະມານ 80% ຂອງໂລຫະອາລູມີນຽມ ແມ່ນຖືກຜະລດໃນປະເທດອ ິ ຸດສາຫະກາທໍ ີ່ ຂະ ຫຍາຍຕົວສູງ ເຊ ິ່ງເປັນປະເທດທີ່ຊົມໃຊ້ຫຼາຍ. ໃນຂະບວນການຜະລິດອາລູມີນຽມມີຄວາມ ຕ້ອງການໃຊໄຟຟ ້ ້າຫຼາຍ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ບ່ອນທ ີ່ ຜະລິດໄຟຟ້າໄດ້ຫຼາຍທັງລາຄາຖືກ ຈ ຶ່ງເປັນປັດໄຈ ຕົ້ນຕໍໃນການຕິດຕ ັ້ງໂຮງງານຜະລິດອາລູມີນຽມ. ຕົວຢ່າງ: ປະເທດການາດາ ແລະ ປະເທດ ນອກແວ ເຊ ິ່ງເປັນ 2 ປະເທດທີ່ນໍາໜ້າໃນການສົ່ ງອອກອາລູມີນຽມໃນໂລກ ທັງເປັນປະເທດ ທີ່ມີການຜະລດກະແສໄຟຟ ິ ານ້ ໍ້ າຕົກໄດ້ຫຼາຍ ທັງມີລາຄາຖືກອີກດ້ວຍ. ແຜນທ ີ່ ສະແດງເຖິງປະເທດຕົ້ນຕໍທີ່ຜະລິດກ ົ່ ວ, ອາລູມີນ ແລະ ອາລູມີນຽມໃນໂລກ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 98 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
94 0: 1. ການຈັດແບ່ງລະດັບຊ ັ້ ນທາງເສດຖະກິດຕາມທິດສະດີຂອງ ທ່ານ ເຊີລິນສະກີ ເປັນຄື ແນວໃດ? 2. ໃນປັດຈຸບັນນ ີ້ ການຈັດລໍາດັບຄວາມຈະເລີນທາງເສດຖະກິດຂອງປະເທດຕ່າງໆ ເພິ່ນ ສາມາດຈັດເປັນຈັກກຸ່ມ? ແຕ່ລະກ່ ຸມຕ່າງກັນແນວໃດ? 3. ສິນຄ້າທີ່ມີການປ່ຽນແປງໃນໂລກແບງອອກເປ ່ ັນຈກປະເພດ? ປະເພດໃດແດ ັ ? ່ ນອກຈາກສິນຄ້ານີ້ແລ້ວຍັງມີການແລກປຽນດ ່ ້ານໃດແດ່? 4. ດຸນການຄາໄປທາງບວກ ແລະ ການຂາດດ ້ ຸນການຄ້າແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ? ຈົ່ ງຍົກ ຕົວຢ່າງປະເທດທີ່ມີດຸນການຄ້າບວກ ແລະ ລົບ. 5. ຈຸດໃຈກາງດ້ານການຄາໂລກທ ້ ີ່ສໍາຄັນມີຢ່ ູໃສແດ? ່ 6. ຜະລິດຕະພັນເຊ ື້ອໄຟມີຫຍັງແດ? ແຕ ່ ່ລະຊະນິດນາໃຊ ໍ ້ຄືແນວໃດ? 7. ລົດຍົນ ແລະ ລົດຈັກທີ່ແລ່ນຢ່ ູຕົວເມືອງ ຫຼື ທ້ອງຖນທ ິ່ ີ່ນັກຮຽນອາໄສຢ່ ູມີຍີ່ຫໍ້ຫຍັງແດ່? ແມ່ນປະເທດໃດຜະລິດ? ແລະ ມີການສ ົ່ ງອອກຄືແນວໃດ? 8. ອາລູມີນຽມແມ່ນຫຍັງ? ມີປະເທດໃດແດ່ທີ່ຜະລິດກ ົ່ ວ, ອາລູມີນ ແລະ ອາລູມີນຽມ? 9. ປະເທດໃດທີ່ສົ່ງຜະລິດຕະພັນອາລູມີນຽມອອກຂາຍຫຼາຍທີ່ສຸດ? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 99 7/31/2015 9:38:32 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ