195 ເພາະຫຼາຍປະເທດຢູ່ເລິກເຂ ົ້າໄປພາຍໃນທະວີບ, ຫ່າງໄກຈາກທະເລ, ເສັ້ ນທາງຄົມມະນາ ຄົມບ ໍ່ ຂະຫຍາຍ ແລະ ບໍ່ຮັບປະກັນ. ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ມີປະຊາກອນໜ້ອຍ, ໄພແຫ້ງແລ້ງເກີດ ຂຶ້ນຢ່າງຕ ໍ່ ເນອງໃນຫ ື່ ຼາຍປ ຈີ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ການພັດທະນາລ່າຊ້າ. ຜົນຜະລິດທາງການປູກຝັງຕົກ ຕໍ່າ, ເສດຖະກິດຊຸດໂຊມ, ເກີດຄວາມທຸກຍາກຂ ຶ້ນໂດຍທົ່ວໄປ. 3.2 + , ffiD/+ ການປູກຝງຢັ ທະວ ູ່ ີບອາຟຣິກາ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນການປູກພືດເພອລ ື່ ້ຽງຊບ. ໂດຍສະເພາະ ີ ແມ່ນການເຮດໄຮ ັ ່ເຄ ື່ ອນທ ີ່, ປູກພືດອາຫານປະຈາທໍ ອງຖ ້ ິ່ ນ. ສ່ວນເຂດທີ່ມີການບຸກເບີກຂະ ໜາດໃຫຍ່ ເນ ື້ ອທ ີ່ ກວ້າງຂວາງ ໂດຍແມ່ນຊາວເອີຣົບເປັນເຈ ົ້ າຂອງກິດຈະການນນແມ ັ້ ່ນການ ປູກຝັງເພ ື່ ອການຄ້າເຊ ັ່ ນ: ການເຮັດສວນຂະໜາດໃຫຍ່, ນໍາໃຊ້ວິທີການປູກຝັງແບບທັນສະ ໄໝ, ນໍາໃຊ້ເຄ ື່ ອງຈັກຊ່ວຍແຮງງານຄົນ. ພືດທີ່ປູກມີ: ສາລີ, ເຂ ົ້າຝ້າງ, ມັນຕ ົ້ ນ, ຖ ົ່ ວ, ກາກາວ, ກາເຟ ແລະ ພືດໃຫໝາກເຊ ້ ັ່ ນ: ໝາກກ້ຽງ, ໝາກນາວ…ເພ ື່ ອສ ົ່ ງເຂ ົ້າໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາ ກະປ໋ອງ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງປູກພືດອຸດສາຫະກໍາຊະນິດອ ື່ ນເຊ ັ່ ນ: ຕ ົ້ນຢາງ, ຕົ້ນປາມ, ຝ້າຍ, ປ່ານ… 1) fffl$ +A ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມຢພາກຕາເວ ູ່ ັນຕົກຂອງທະວີບອາຟຣິກາ, ຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າ ກົງໂກ ແລະ ແຄມຝັ່ ງທາງດ້ານຕາເວັນອອກຂອງທະວີບມີການປູກພືດເຂດຮ້ອນຫຼາຍຊະນິດ ເພ ື່ ອສ ົ່ງໄປຂາຍຢູ່ຕ່າງປະເທດເຊ ັ່ ນ: ຕ ົ້ນປາມ, ຖົ່ ວດິນ (ປູກຫຼາຍທີ່ສຸດ). ກາຍເປັນທະວີບທ ີ່ ສົ່ງຖ ົ່ ວດິນອອກຈໍາໜ່າຍຫາຍກວ ຼ ່າໝ. ນອກນ ູ່ ັ້ ນ, ຍັງສ ົ່ງກາເຟ, ກ້ວຍ, ອ້ອຍ, ຢາງກາວຊູ ແລະ ປ່ານອອກຂາຍອີກດວຍ. ້ ໃນເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້ານິນ ເຊ ິ່ ງແມ່ນເຂດອາກາດແຫ້ງແລ້ງພືດປູກທີ່ສໍາຄັນແມ່ນຝ້າຍ, ໝາກພາວ, ຝ ້ ້າຍປູກຫາຍທ ຼ ີ່ສຸດໃນປະເທດຊູດັງ ແລະ ບໍລິເວນປາກສາມຫຼ່ຽມແມ່ນໍ້ານິນໃນ ປະເທດເອຢິບ. ໃນເຂດເໜືອສຸດ ແລະ ໃຕ້ສຸດຂອງທະວີບແມ່ນອາກາດເມດີແຕຣາເນ ສາມາດປູກ ພືດເຂດອົບອນໄດ ຸ່ ້ດີເຊ ັ່ ນ: ໝາກອະງຸ່ນ, ໝາກໂປມ… ເວ ົ້າໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ການປູກຝັງເພອລ ື່ ້ຽງຊີບຂອງປະຊາຊົນອາຟຣິກາ ສ່ວນໃຫຍ່ ແມ່ນບ ໍ່ ພຽງພໍກັບຄວາມຕ້ອງການ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ລັດຖະບານປະເທດເຫຼົ່ານີ້ຈໍາເປັນຕ້ອງສ ັ່ ງຊ ື້ ຈາກ ຕ່າງປະເທດ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 200 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
196 2) # ffffi ການລ້ຽງສັດໃນທະວີບອາຟຣິກາຂະຫຍາຍຕົວດີ ເພາະວ່າທະວີບດ ັ່ ງກ່າວມີທົ່ງຫຍ້າ ຫຼາຍເຊ ັ່ ນ: ທ ົ່ ງຫຍາຊາວານເຊ ້ ິ່ ງກວມບໍລິເວນກວ້າງຂວາງສາມາດລ້ຽງສັດໄດ້ດີ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນລ້ຽງງົວພັນພ ື້ ນເມືອງ ແລະ ງົວພັນຕ່າງປະເທດ. ການລ້ຽງງົວພັນພ ື້ ນເມືອງ (ງົວເຂົາຍາວ) ມີຫຼາຍຢູ່ເຂດອາກາດຮ້ອນຊຸ່ມແຕ່ພັດມີຍຸງລາຍ ແລະ ແມງວັນເຊເຊກັດຕອດເຮັດໃຫ້ງົວ ເປັນພະຍາດຢາກນອນ. ສໍາລັບງົວພັນຕ່າງປະທດມີທັງງົວພັນຊ ີ້ ນ ແລະ ງົວພັນນົມເຊ ິ່ ງລ້ຽງ ເປັນຟາມຂະໜາດໃຫຍ່ຢູ່ພາກໃຕ, ພາກເໜ ້ ືອ ແລະ ຢູ່ພູພຽງທາງພາກຕາເວັນອອກຂອງ ທະວີບ. ຢູ່ເຂດທະເລຊາຍຊາຮາລາ ແລະ ທະເລຊາຍລີບີມີການລ້ຽງສັດແບບເລ ື່ ອນລອຍ ເຊ ັ່ ນ: ລ້ຽງອູດ ແລະ ແກະ. ການລ່າເນ ື້ ອ ແມ່ນມີຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເພາະວ່າດິນແດນຂອງທະວີບອາຟຣິກາເຕັມໄປ ດ້ວຍສັດປ່ານາໆຊະນິດ. ຊົນເຜ ົ່ າທີ່ລ່າສັດເກ ັ່ ງກວ່າໝູ່ແມ່ນຊົນເຜ ົ່າປິກເມທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ ຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າກົງໂກ ແລະ ຊົນເຜ ົ່ າບຸສະມັງທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ໃນເຂດທະເລຊາຍກາລາຮາຣ. ີ ທັງສອງຊົນເຜ ົ່ ານີ້ລ່າສັດເພ ື່ ອນໍາເອົາງາຊ້າງ ແລະ ນໍແຮດໄປຂາຍໃຫ້ຊາວຕ່າງປະເທດ ໂດຍ ສະເພາະແມນນາຍທ ່ ຶນເອີຣົບ ອັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຈໍານວນສັດທ ີ່ ຫາຍາກນໍາມື້ນັບຫດລຼຸ ົງ. ມາ ຮອດປັດຈຸບັນ ບັນດາປະເທດຕ່າງໆໃນທະວີບອາຟຣິກາ ຈ ຶ່ງໄດ້ກໍານົດເຂດສະຫງວນພັນ ສັດປ່າແຫ່ງຊາດໄວ້ເຊ ັ່ນ: ປະເທດເກັນຢາ ແລະ ເອທິໂອປີ. ປະເທດເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ເປີດໂອກາດ ໃຫ້ຊາວຕ່າງປະເທດເຂົ້ າຊົມ ແລະ ລ່າສດໄດ ັ ້ໃນບາງລະດູໂດຍຈ່າຍເງິນຄ່າທໍານຽມ. 3.3 ffi&" ອຸດສາຫະກໍາໃນທະວີບອາຟຣິກາບ ໍ່ ຂະຫຍາຍຕົວເທ ົ່ າທ ີ່ ຄວນ ຍົກເວ ັ້ນປະເທດອາຟຣິ ກາໃຕ້ເນ ື່ ອງມາຈາກສາເຫດດ ັ່ ງນ ີ້ : - ປະຊາກອນຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ສ່ວນໃຫຍ່ຂາດຄວາມຮູ້ຄວາມຊໍານານທາງດ້ານ ເຕັກໂນໂລຢີທີ່ທັນສະໄໝ. - ຂາດທຶນຮອນ ບັນດານາຍທຶນທີ່ລົງທຶນເຮັດໂຮງງານອຸດສາຫະກາຕໍ ່າງໆແມ່ນນາຍ ທຶນເອີຣົບທີ່ປົກຄອງມາແຕ່ກ່ອນເທ ົ່ ານ ັ້ ນ. ສໍາລັບນາຍທຶນໃຫຍ່ບໍ່ກ້າເຂ ົ້ າມາລົງທນຫຶ ຼາຍຍ້ອນ ຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງທາງດ້ານການເມືອງຂອງບັນດາປະເທດນັ້ ນເອງ ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ການລົງທຶນມີ ໜ້ອຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 201 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
197 - ຂາດຕະຫຼາດການຄ້າ ຍ້ອນການຄົມມະນາຄົມພາຍໃນທະວີບບ ໍ່ ສະດວກ ເນ ື່ ອງຈາກ ວ່າພູມີປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ເປັນປ່າດົງຕຶບໜາ ແມ່ນໍ້າມີແກ້ງ ແລະ ຕາດຫຼາຍ. ເຖິງຢ່າງໃດກຕາມເຂດທ ໍ ີ່ມີການອຸດສາຫະກໍາທີ່ສໍາຄັນ ແມ່ນເຂດທີ່ມີແຫຼ່ງແຮ່ທາດທ ີ່ ເປັນເຊ ື້ອໄຟຄື: ນ ໍ້ າມັນເຊອໄຟ, ອ ື້ ູຣານິອອມ ແລະ ໂກບານເຊັ່ນ: ເອຢິບ, ອາຟຣິກາໃຕ, ຊ້ ໍາ ເບຍ, ຊິມບາເວ, ລີບີ ແລະ ຊາເອຍ. 7,%flffifflBffi&" ໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາຢູ່ທະວີບອາຟຣິກາ ແຈກຢາຍຢູ່ໃນບັນດາປະເທດທີ່ມີບໍ່ແຮ່ເປັນ ສ່ວນຫຼາຍ ເພາະວ່າຂະແໜງການຂຸດຄນຊ ົ້ ັບພະຍາກອນໄດ້ແຜ່ຫຼາຍກວ່າໝ. ນອກຈາກນ ູ່ ັ້ ນ ກໍມີໂຮງງານອຸດສາຫະກາປໍ ຸງແຕ່ງເຊ ິ່ງຢັ່ງຢາຍໃນທົ່ ວທະວີບ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຢູ່ຕາມຕົວ ເມືອງໃຫຍ່ເຊນ: ໂຮງງານຜະລ ັ່ ິດສະບຽງອາຫານ, ສີເຂ ົ້າ, ປັ່ນແປ້ງ, ໂຮງງານບີບເອົານ ໍ້ າມັນ ໝາກໄມ, ຜະລ ້ ິດນ ໍ້ າຕານ, ຕ ໍ່ າແຜ່ນ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ອຸດສາຫະກາຂໍ ຸດຄ ົ້ ນບໍ່ແຮ່ມີ: - ຂຸດຄ ົ້ ນນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟຢູ່ເຂດທະເລຊາຍຊາຮາຣາເຊ ິ່ ງມີຫຼາຍໃນປະເທດນິເຊຣີ, ລີບີ ແລະ ອານເຊຣີ. - ຂຸດຄ ົ້ ນກ໊າດທາມະຊາດໃນທະເລຊາຍຊາຮາຣາ, ປະເທດອານເຊຣ ໍ ີ ແລະ ເອຢິບ. - ຂຸດຄ ົ້ ນຖ່ານຫນຢີ ູ່ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ເຊງເປ ິ່ ັນແຫຼ່ງຖ່ານຫີນທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດຂອງ ທະວີບອາຟຣິກາ. - ຂຸດຄ ົ້ ນເຫຼັກໃນພູພຽງມາລາວີ, ຊິມບາເວ ແລະ ມາຣົກ. - ຂຸດຄ ົ້ ນເພັດຢປະເທດອາຟຣ ູ່ ິກາໃຕ, ນາມ ້ ີບີ, ຊາເອຍ, ຕັງຊານນ, ເກ ີ ັນຢາ, ກາບົງ ແລະ ກົງໂກ. ປະລິມານທີ່ຂຸດຄ ົ້ນໄດ້ ກວມ 4 ເທົ່າຂອງປະລິມານເພັດໃນໂລກ, ຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນຢູ່ອາຟຣກາໃຕ ິ . ້ - ຂຸດຄ ົ້ ນຄໍາໄດ 3/4 ຂອງປະລ ້ ິມານຄໍາໃນໂລກ, ບໍ່ຄໍາທີ່ສໍາຄັນແມ່ນຢູ່ອາຟຣິກາໃຕ້. ນອກນ ັ້ ນ ກໍມີຢູ່ປະເທດຊິມບາແວ, ການນາ ແລະ ເກັນຢາ. - ຂຸດຄ ົ້ນທອງແດງໃນປະເທດຊາເອຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 202 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
198 3.4 ! !fl!! ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ງໃນທະວີບອາຟຣິກາ ຍັງບ ໍ່ ທຽມທັນກັບທະວີບອ ື່ ນໆເນ ື່ ອງ ຈາກວ່າພມສູ ນຖານຂອງທະວ ັ ີບເປັນພູພຽງມີປ່າຕຶບດົງໜາ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີທະເລຊາຍທ ີ່ ກວ້າງຂວາງກວ່າໝູ່ໃນໂລກຈຶ່ ງບ ໍ່ສະດວກໃນການສ້າງເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມຂົນສງ ໂດຍ ົ່ ສະເພາະແມນທາງບ ່ ົກ. ການຄົມມະນາຄົມໃນທະວບນີ ີ້ແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດຄື: 1) ! ! ! ມີ 2 ປະເພດຄ: ເສ ື ັ້ ນທາງລດໄຟ ແລະ ເສ ົ ັ້ ນທາງລດຍົ ົນ. ເສ ັ້ ນທາງທັງສອງປະເພດນີ້ເປັນເສ ັ້ ນທາງສ ັ້ ນເນ ັ່ງຢູ່ຕາມແຄມຝັ່ ງທະເລ ແລະ ເລ ັ່ງໄປຫາແຫຼ່ງ ຂຸດຄ ົ້ ນບໍ່ແຮ່ເທ ົ່ ານ ັ້ ນ, ຂາດວັກຂາດຕອນ. ປະເທດທີ່ມີເສ ັ້ ນທາງຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນປະເທດ ອາຟຣິກາໃຕ. ້ 2) ! ! ບັນດາແມ່ນໍ້າໃນທະວີບອາຟຣິກາສ່ວນຫຼາຍເປັນແມ່ນໍ້າ ທີ່ມີແກ້ງມີຕາດຫຼາຍ ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ການຄມມະນາຄ ົ ມທາງນ ົ ໍ້ າຕາມລໍານ ໍ້ າຕ່າງໆບ ໍ່ ສະດວກ. ມີ ແຕ່ການຄົມມະນາຄົມທາງທະເລລະຫວ່າງທະວີບເອີຣົບກັບອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກ ແລະ ອາ ຟຣິກາໃຕ້ ເຊ ິ່ ງມີເມືອງທ່າກໍາປັ່ນຢູ່ແຄບທາວປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ເປັນບ່ອນຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າ ລະຫວ່າງທະວີບ. ນອກນນ, ເສ ັ້ ັ້ ນທາງນ ໍ້ າທີ່ສໍາຄັນອກແມ ີ ່ນຄອງຊແອດ ເຊ ູ ິ່ ງແມ່ນເສ ັ້ ນທາງ ຜ່ານຈາກທະວີບເອີຣົບໄປຫາທະວີບອາຊີ. 3) ! !ffi ທະວີບອາຟຣິກາມີສາຍການບິນທັງພາຍໃນທະວີບ ແລະ ລະຫວ່າງທະວີບ, ສູນກາງ ການຄົມມະນາຄົມທາງອາກາດແມ່ນສະໜາມບິນເລີແກ (ປະເທດເອຢິບ). ສະໜາມບິນແຊັງ ຫຼຸຍ (ເຊເນການ), ສະໜາມບິນອານເຊ (ອານເຊຣີ), ສະໜາມບິນໂຈຮັນແນດສະເບີກ ແລະ ແຄບທາວ (ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ). ້ 0: 1. ຈ ົ່ ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພູມສາດທໍາມະຊາດຂອງທະວີບອາຟຣິກາ. 2. ຈ ົ່ ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພູມສາດສັງຄົມຂອງທະວີບອາຟຣິກາ. 3. ຈ ົ່ ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພູມສາດເສດຖະກດຂອງທະວ ິ ີບອາຟຣິກາ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 203 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
199 ! 21 ff #ffiD/+fi 1. $ 1.1 #, flffi fffl $% ffffi ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ຕັ້ງຢູ່ໃຕ້ສຸດຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ຢູ່ລະຫວ່າງເສ ັ້ ນຂະ ໜານທີ 22 ໍຫາ 35 ໍໃຕ້ ແລະ ຢູ່ລະຫວ່າງເສັ້ນແວງທີ 16 ໍຫາ 33 ໍຕາເວັນອອກ ມີອານາ ເຂດຕິດຕໍ່ກັບປະເທດຕ່າງໆຄື: ດານເໜ ້ ືອຕິດກັບປະເທດນາມີບີ (Namibie), ບົດສະວານາ (Bostsawana) ແລະ ຊິມບາເວ (Zimbabwe), ດ້ານຕາເວັນອອກຕິດກັບປະເທດໂມຊໍາບິກ (Mozambique) ສະວາຊີແລນ (Swaziland), ເລໂຊໂທ ແລະ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ. ດ້ານໃຕ້ຕິດກບມະຫາສະໝ ັ ດອຸ ິນເດຍ ແລະ ດານຕາເວ ້ ັນຕົກຕິດກບມະຫາສະໝ ັ ຸດອັດລັງຕກ. ິ ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ມີເນອທ ື້ ີ່ທັງໝົດ 1.219.912 ກມ2 . ແຜນທ ີ່ ປະເທດສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 204 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
200 1.2 # #0 ພູມສັນຖານຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ສ່ວນໃຫຍ່ເປັນພູພຽງ ສ ິ່ ງທ ີ່ ເຮັດໃຫ້ມີລັກສະນະ ພູມີປະເທດແບບນີ້ຍ້ອນຮອຍເລ ື່ອນໃນຊນຫ ັ້ ີນ, ພພຽງທາງພາກຕາເວ ູ ັນອອກມີຄວາມສງເໜູ ືອ ລະດັບນ ໍ້ າທະເລຫຼາຍກວ່າພູພຽງທາງພາກກາງ ແລະ ຕາເວັນຕົກ. ນອກຈາກນຈະພ ີ້ ົບແນວ ຂອງສາຍພູຕາມຂອບຂອງທ ົ່ ງພຽງ ເຊ ິ່ ງເກີດຈາກການເລ ື່ ອນລະດັບຂອງຊ ັ້ ນຫີນຈາກທາງຕາ ເວັນອອກຈົນເຖິງຕາເວັນຕົກເຊ ິ່ ງເລ ີ່ ມຈາກສາຍພູດຣາແກນສະແບກ (Drakensberg) ເຊິ່ ງມີ ຍອດສູງສຸດຊ ມ ື່ ົງໂອຊວກ (Mont aux sources), ພາຍໃນພູພຽງຍັງມີທົ່ງພຽງ, ມີແມ່ນໍ້າຫາຍຼ ສາຍໄຫຼຜ່ານຄືແມ່ນໍ້າອໍຣັງເຊິ (Orange), ແມ່ນໍ້າວາອານ (Vaal), ແມ່ນໍ້າຄາລດອນ, ແມ ີ ່ນໍ້າ ລິມໂປໂປ. ນອກຈາກນ ໃນບ ີ້ ໍລິເວນພນທ ື້ ີ່ ຮາບສູງຈະພົບດນແດນທ ິ ີ່ ແຫ້ງແລງ ເຊ ້ ິ່ ງເອ ີ້ ນວາ ່ ກາຣ ( ູ Karroo) ເຊິ່ ງມີອານາເຂດກວ້າງຂວາງຈະມີພືດພັນທໍາມະຊາດເປັນທ ົ່ ງຫຍ້າເຄ ິ່ ງທະ ເລຊາຍ ແລະ ທະເລຊາຍ. 1.3 # ffi ພູມອາກາດຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ແບ່ງອອກເປັນ 4 ເຂດຄື: - ພູມອາກາດແບບທະເລຊາຍເມືອງຮ້ອນຈະປາກົດຢູ່ທາງພາກກາງ, ພາກເໜືອ ແລະ ຕາເວັນຕົກຂອງປະເທດ. ມີອາກາດແຫງແລ ້ ້ງສະເລ່ຍປະລິມານນາຝໍ້ ົນ 100 -300 ມມຕໍ່ປີ. - ພູມອາກາດແບບເມດີແຕຣາເນ ອາກາດມີລັກສະນະພິເສດຄືຝົນຕກໃນລະດ ົ ູໜາວ ຈະປາກົດຕາມຊາຍຝັ່ ງດານໃຕ ້ ້ແຖບເມອງແຄບທາວ ( ື Cape Town). - ພູມອາກາດອບອົ ຸ່ນພາກພ ື້ ນທະວີບ ປາກົດຢູ່ຕາມບໍລິເວນຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ດ້ານຫຼັງສາຍພູດຣາແກນສະແບກ. - ພູມອາກາດອບອົ ຸ່ນຊຸ່ມຈະປາກົດທາງຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນຕົກ ເຊ ິ່ ງມີອາກາດອົບອຸ່ນຕະ ຫຼອດປີ. 1.4 $# %ffi $ ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ ອຸດົມໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນໃຕ້ດິນ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນແຮ່ທາດຫຼາຍຊະນິດເຊ ັ່ ນ: ຄໍາຜະລດໄດ ິ ້ 3/4 ຂອງຜົນຜະລິດໂລກ ມີຫຼາຍຢູ່ທາງຕອນ ເໜືອໃນເຂດຕະຣັງສະວາອານ (Transvaal) ແຫຼ່ງທ ີ່ ຜະລິດຢູ່ໃນບໍລິເວນວິດວາເຕີສະແຣນ (Witwatersrand) ຫຼື ເອ ີ້ ນສ ັ້ ນໆວ່າ: ເດິແຣນ (The Rand) ແລະ ປັດຈຸບັນຍັງພົບຢູ່ໃນເຂດ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 205 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
201 ອໍແຣນຟຣີສະເຕດ; ເພັດພບຄົ ັ້ ງທໍາອິດແຖບລຸ່ມແມ່ນໍ້າຣໍແຣນ, ແຫຼ່ງຜະລິດໃຫຍ່ທີ່ມີຊື່ສຽງຢູ່ ທີ່ເມືອງຄິມເບີເລໃນລັດເຄບໂປຣວ ັ ິນ (Cap Province State). ຖ່ານຫີນມີຢູ່ໃນເຂດຕຣັງສະວາອານ (Transvaal) ເພັດ ແລະ ຖານຫ ່ ີນປະມານ 2/3 ຂອງຜົນຜະລດໄດ ິ ້ຈາກເມອງເຄ ື ັບໂປຣວິນແຖບເມືອງໂອກິບ. ເຫຼັກພົບໃນເຂດເມືອງທາບາຊິມບີໃນເຂດຕຣັງສະວາອານ, ມັງກາແນ ມີຫຼາຍຢູ່ເມືອງ ໂພລດມາສະເບີກໃນລັດເຄບໂປຣວ ັ ິນ. ຄໍາຂາວມີຢູ່ເມືອງປິດເຕີສະເບີກເຂດຕຣັງສະວາອານ. ນອກຈາກນ ີ້ , ຍັງມີແຮ່ທາດ ອູຣານຽມ, ດີບຸກ (ກົ່ວ), ຕງສະແຕນ ແລະ ຍ ັ ິບຊໍາ. ແຜນທ ີ່ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ 2. #! ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ຕົກເປັນຫົວເມືອງຂ ຶ້ ນຂອງຮອນລັງໃນສະຕະວັດທີ XVII ແລະ ສະຕະວັດທີ XX ໄດ້ຕົກເປັນຫົວເມືອງຂ ຶ້ ນຂອງອັງກິດ ແລະ ໄດ້ສະຖາປະນາເປັນ ສະຫະພາບອາຟຣິກາໃຕໃນວ ້ ັນທີ 21 ພຶດສະພາ 1910 ແຕ່ຍັງຢູ່ໃນເຄືອຈັກກະພົບອັງກິດ ໄດ້ປະກາດເປັນປະເທດສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ໃນວັນທີ 31 ເດືອນ ພຶດສະພາ 1961. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 206 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
202 2.1 $ffi ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ມີປະຊາກອນທັງໝົດ 52.981.991 ຄົນໃນປ 2013, ມ ີ ີ ຄວາມໜາແໜ້ນ 42,4 ຄົນ/ກມ2 ປະຊາກອນອາຟຣິກາໃຕ້ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນເຂດພູມ ອາກາດເມດແຕຣາເນທາງຕອນໃຕ ີ ້ຂອງປະເທດ ແລະ ທາງພາກຕາເວັນອອກຂອງສາຍພ ູ ດຣາແກນສະແບກ. ປະຊາກອນອາຟຣິກາໃຕ້ແບ່ງອອກເປັນ 4 ພາກສ່ວນ ຄື: - ອາຟຣິກາພ ື້ ນເມືອງ ເຊ ິ່ງເປນຄັ ົນຜິວດໍາກວມເອົາ 79,5% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດ ແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍເຜ ົ່ າ ເຜ ົ່ າທີ່ສໍາຄັນມີເຜ ົ່ າບັງຕ (ູ Bantu), ຊູລູ (Zulu), ໂຊສາ (Xhosa), ບາໂຊໂທ (Basotho), ວັນດາ (Vanda) ແລະ ອື່ ນໆ ເຊ ິ່ ງມີພາສາບງຕັ ູເປັນພາສາປາກເວົ້ າ ແລະ ສ ື່ ສານກັນ. - ເອີຣົບ ແລະ ຊາວຜິວຂາວເຊ ິ່ ງມີເຊ ື້ ອສາຍມາຈາກອງກັ ິດ ແລະ ຮອນລັງກວມເອົາ 9,1%, ຄົນເຫຼົ່ານ ີ້ ເອ ີ້ ນຕົວເອງວ່າ ບົວ/ໂບແອກ (Boers) ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມ ແລະ ຫາຜົນປະ ໂຫຍດຈາກການຂຸດຄ ົ້ ນແຮທາດທ ່ ີ່ສໍາຄັນຂອງປະເທດ. - ລູກຊອດຜິວດໍາ ເຊ ິ່ງເປັນລູກຊອດຂອງຊາວເອີຣົບ ແລະ ຊາວຜິວດໍາພ ື້ ນເມືອງກວມ ເອົາ 8,9% ມີຫຼາຍຢູ່ທາງພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ຂອງປະເທດ ໂດຍສະເພາະໃນເຂດເມືອງ ເຄັບທາວ. - ຄົນອາຊ ສີ ່ວນຫຼາຍແມ່ນຊາວປາກິດສະຖານ, ອິນເດຍກວມເອົາ 2,5% ຂອງປະຊາ ກອນທັງໝົດ. ຄົນອາຊີໄດ້ອົບພະຍົບເຂາມາໃນອາຟຣ ົ້ ິກາໃຕ້ເພ ື່ອເປັນແຮງງານໃນການສ້າງ ທາງລົດໄຟ ແລະ ໃນການກະສິກໍາຂະໜາດໃຫຍ່. ປະຊາກອນດງກ ັ່ ່າວນ ີ້ ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ ທາງພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດ. 2.2 ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ ເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນນັບຖືຫຼາຍສາສະໜາ 79,7% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດນບຖັ ືສາສະໜາຄຣິດນິກາຍຕາງໆເຊ ່ ັ່ ນ: ຊອອນ ( ີ Zion), ຄາໂຕລິກ (Catholic), ອັງກະລີແກນ (Anglican), ຄຣິດສະຕຽນ (Christian) ແລະ ນກາຍອ ິ ື່ ນໆ. ປະຊາກອນທເຫ ີ່ ຼືອນັບຖືສາສະໜາອິດສະຫຼາມ 1,5%, ຮີນດູ 1,3% ແລະ ອື່ ນໆ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີປະຊາກອນປະມານ 15,1% ບໍ່ນັບຖືສາສະໜາເລີຍ. ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ເປັນປະເທດທີ່ມີພາສາປາກເວົ້ າຫຼາຍພາສາ. ພາສາທ ີ່ ທາງການຮັບຮອງແມ່ນພາສາເປດີ, ໂຊໂທ, ຊວານາ (Tswana), ຊວາຊີ (Zwazi), ວັງດາ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 207 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
203 (Vanda), ຊົງຫງາ (Tsonga), ອາຟຣິກາ, ອັງກິດ, ເອນເດເບເລ (Ndebele), ໂຊສາ (Xhosa) ແລະ ຊູລູ. ພາສາທ ີ່ປະຊາກອນໃຊ້ຫຼາຍມີພາສາຊູລູ 23,8%, ໂຊສາ 17,6% ແລະ ອາຟຣິກາ 13,3%. ປະຊາກອນທີ່ມີເຊ ື້ອສາຍຈາກຊາດໃດກຈະປາກເວ ໍ ົ້ າພາສານ ັ້ ນ. ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນນິຍົມຫຼິ້ນກິລາຫຼາຍຊະນິດ ກິລາທີ່ສໍາຄັນຂອງອາຟຣິກາໃຕ້ມີກິລາບານເຕະ, ຣັກບີ (Rugby), ກະຣິເກັດ (Cricket) ແລະ ອ ື່ ນໆ. 3. ff0 + ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ເປັນປະເທດທີ່ມີຊັບພະຍາກອນທີ່ອຸດົມສົມບູນ ມີລາຍ ຮັບປານກາງ, ມີລະດັບການເງິນ, ການຄົມມະນາຄມ, ພະລ ົ ັງງານ ແລະ ລະບບຮົ ້ ຸນດີເປັນ ໜຶ່ງໃນຊາວຂອງໂລກ (1/20). ລາຍໄດ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນຂ້ອນຂ້າງສງ ປະມານ 11,750 ໂດລາ ູ ສະຫະລັດ ( ປີ 2012). 3.1 + ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ້ ເປັນປະເທດທີ່ມີສະຫະກອນກະເສດນັບພັນແຫ່ງແຈກ ຢາຍຢູ່ທົ່ວປະເທດ. ຜົນຜະລິດທີ່ສໍາຄັນແມ່ນເຂ ົ້ າບະເລ ເຊ ິ່ ງແຕ່ລະປີຜະລິດໄດ້ປະມານ 9 ລ້ານໂຕນ, ສາລ ເຊ ີ ິ່ງປູກຢູ່ເຂດຕະຣັງສະວາອານ ແລະ ອໍແຣນຟຣີສະເຕດ (Orange Free State). ນອກຈາກນ ຍ ີ້ ັງປູກໝາກອະງນ, ໝາກກ ຸ່ ້ຽງ, ໝາກນາວ, ໝາກກອກຢູ່ທາງພາກ ຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ຂອງແຫມກຼ ູດໂຮບໃນເຂດແຄບໂປຣວິນ ສ່ວນທາງໃຕ ແລະ ຊາຍຝ ້ ັ່ງ ຕາເວັນອອກຈະປູກໝາກໂປມ ແລະ ພືດອ ື່ນໆເປັນຕ ົ້ ນ. 3.2 # ອີງໃສ່ລັກສະນະພູມອາກາດ ແລະ ພູມີປະເທດເຊິ່ ງເໝາະສົມສາລໍ ັບການລ້ຽງງວພົ ັນ ຊີ້ນ, ແກະ ແລະ ແບ້. ງົວພັນຊ ີ້ ນລ້ຽງຫາຍຢ ຼ ູ່ທາງແຄມຝັ່ ງຕາເວັນອອກຢູ່ເຂດແຄບໂປຣວິນ, ນາຕານ ແລະ ຕຣັງສະວາອານ. ແກະລ້ຽງຫຼາຍຢູ່ເຂດແຄບໂປຣວິນ. ລາຍໄດ້ຂອງປະເທດ ອີກທາງໜ ຶ່ ງແມ່ນການຂາຍດ້າຍ ແລະ ຜາໂມແຮ ( ້ Mohair) ເຊິ່ ງຜະລິດຈາກຂົນແກະພັນອັງ ໂກລາ ແລະ ສົ່ງໄປຂາຍໃຫ້ອັງກິດ. ແກະມີຫຼາຍກວ່າ 40 ລານຕ ້ ວ ສ ົ ່ວນຫາຍເປ ຼ ນພັ ັນເມິຣີໂນ ລ້ຽງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນເຂດແຄບໂປຣວິນໃນບໍລິເວນກາຣູ (Karroo). ຮອງລົງມາແມ່ນເຂດ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 208 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
204 ອໍແຣນຟຣີສະເຕດ, ຕະຣັງສະວາອານ ແລະ ເຂດນາຕານ (Natal). ໃນປັດຈຸບັນຂົນແກະ ສ້າງລາຍໄດ້ໃຫ້ປະເທດຖັດຈາກແຮ່ຄໍາ. 0: 1. ຈ ົ່ ງສັງລວມກຽວກ ່ ັບພູມສາດທໍາມະຊາດຂອງອາຟຣິກາໃຕ້. 2. ຈ ົ່ ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພູມສາດສັງຄົມຂອງອາຟຣິກາໃຕ້. 3. ຈ ົ່ ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພູມສາດເສດຖະກດຂອງອາຟຣ ິ ກາໃຕ ິ ້. !ffC+"#: 1. ໃຫ້ນັກຮຽນສາງແຜນວາດກ ້ ່ຽວກັບພູມສາດສັງຄົມຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້. 2. ໃຫ້ນັກຮຽນສາງແຜນວາດກ ້ ່ຽວກັບພູມສາດເສດຖະກດຂອງປະເທດອາຟຣ ິ ິກາໃຕ້. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 209 7/31/2015 9:38:44 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ