145 ແຜນທ ີ່ ອຸນຫະພູມຂອງຣັດເຊຍ 1.4 ff$ ຣັດເຊຍມແມີ ່ນໍ້າລາເຊໜາແໜ ໍ ້ນ. ລັກສະນະສະເພາະຂອງແມ່ນໍ້າເຫຼົ່ານີ້ສ່ວນຫາຍແມ ຼ ່ນ ໄຫຼແຕ່ໃຕ້ອອກໄປສູ່ທະເລທາງພາກເໜອ, ເປ ື ັນນ ໍ້ າກາມໃນລະດ ້ ູໜາວ. ລັກສະນະຂອງທ້ອງ ນໍ້າມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍຄືຢູ່ເຂດພາກຕາເວັນຕົກແມ່ນໍ້າມີທ້ອງກວ້າງ, ພ ື້ ນຕ ື້ ນ, ໜ້າດິນ ບໍ່ຄ້ອຍຊນຫັ າຍ ນ ຼ ໍ້ າຈ ຶ່ງໄຫຼຊ້າ. ກົງກັນຂາມ, ຢ ້ ູ່ພາກຕາເວັນອອກເຊ ິ່ ງແມ່ນເຂດພມສູ ັນຖານຊັນ ນໍ້າໄຫຼແຮງ, ລ້ອງນ ໍ້ າບາງບ່ອນເປັນເຫວເລິກ, ແຄບ, ມີຝັ່ງຊັນ. ແມ່ນໍ້າໃຫຍ່ມີແມ່ນໍ້າໂວນກາ, ໂອບີ, ອີເອນິດໄຊ, ເລນາ.... ແມ່ນໍ້າເຫານຼົ່ ີ້ໃຊ້ເຂ ົ້າໃນການຄົມມະນາຄມຂົ ົນສ ົ່ ງ, ໃຫພະລ ້ ັງງານໄຟຟາ, ເປ ້ ັນບ່ອນຫາ ປາ ແລະ ສະໜອງນໍ້າໃຫ້ແກ່ການກະສິກໍາ. 1.5 fffl ເນ ື່ ອງຈາກວ່າປະເທດຣັດເຊຍມີເນ ື້ ອທກວ ີ່ ້າງ ໄດ້ຮັບຄວາມຮອນຈາກດວງຕາເວ ້ ັນ ແລະ ໄດ້ຮັບປະລິມານນ ໍ້າຝົນແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະເຂດ ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນແຕ່ລະເຂດ ກໍແຕກຕ່າງກນເຊ ັ ັ່ ນ: - ເຂດທ ົ່ງໄຄ (Toundra): ແມ່ນບໍລິເວນແຄມຝັ່ ງທະເລເໜືອສຸດຂອງປະເທດມີພູມອາ ກາດໜາວຈັດ, ມີນໍ້າກາມຕະຫ ້ ຼອດລະດໜາວ. ໃນລະດ ູ ູຮ້ອນດິນເປັນເບ ື່ ອມ ແລະ ຕົມ. ພືດ ທີ່ເກີດມີແຕ່ເທ ົ່າໄຄ, ບາງແຫ່ງເປັນຫຍາຫຍາບ ້ . ເຂດດ ັ່ ງກ່າວນີ້ບໍ່ມີຜົນປະໂຫຍດທາງດ້ານ ເສດຖະກິດ, ເປັນພຽງບ່ອນລ້ຽງສັດເລ່ເລ ື່ອນໂດຍສະເພາະແມ່ນກວາງຊີເຂດໜາວ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 150 7/31/2015 9:38:37 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
146 ກວາງຊີເຂດໜາວ ປ່າໄຕກາ - fffl' (Taiga): ເປັນປ່າທກວ ີ່ າງຂວາງທ ້ ີ່ສຸດ ແຜ່ຂະຫຍາຍຈາກທະວີບເອີຣົບ ໄປຈົນເຖິງຝັ່ ງຂອງມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ. ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ແມ່ນປ່າໄມ້ໃບແຫມ, ໃບໜາ ຼ ແລະ ເປັນມນ. ດ ັ ິນໃນເຂດນີ້ ແມນດ່ ິນປດໂຊມ ( ົ Podzol) ເປັນດິນສ ົ້ ມເໝາະສົມແກ່ການຂະ ຫຍາຍຂອງປາໄຕກາ. ເປ ່ ັນເຂດພູມອາກາດໜາວໃກ້ຂົ້ວໂລກ, ມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ໜ້ອຍ, ດໍາລົງຊີວິດດວຍການຂ ້ ຸດຄນໄມ ົ້ ້ ແລະ ລ່າສັດ. ຫຍບລັ ົງມາທາງໃຕ້ຂອງເຂດນ ີ້ ເພ ິ່ ນສາມາດ ປູກເຂ ົ້ າບະເລ. - fffl !: ແມ່ນເຂດທີ່ມີພູມອາກາດອົບອຸ່ນທະວີບເຊ ິ່ ງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຢເຂດ ູ່ ທົ່ງພຽງຊີເບຣີ, ມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ຢ່າງໜາແໜ້ນ. ແຕ່ເດີມມາພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນຢູ່ໃນເຂດນີ້ ແມ່ນປ່າປະສມເຊ ົ ິ່ ງແມ່ນປາໄມ ່ ້ໃບແຫຼມ ແລະ ໃບກວ້າງ. ດິນເປັນດິນສີກະເບົາ ເໝາະແກ່ ການປູກຝັງ. ດ ັ່ ງນ ັ້ນ, ປ່າໄມ້ໃນເຂດນີ້ຈຶ່ງຖືກທໍາລາຍກາຍເປັນເຂດປູກຝັງ ແລະ ລ້ຽງສັດມາ ດົນນານແລ້ວ. ພືດທີ່ປູກໃນເຂດນີ້ແມ່ນເຂ ົ້ າ, ສາລ, ເຂ ີ ົ້ າບະເລ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີການລ້ຽງງົວ ພັນນົມ ແລະ ລ້ຽງມ້າອີກດວຍ. ້ - fffl: ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນເຂດນີ້ມີຄື: ຢູ່ເຂດຕີນພູມີປ່າໄມ້, ຕາມເຈ ີ້ ຍພູແມ່ນເຂດທົ່ງ ຫຍ້າ ແລະ ຢູ່ເຂດຮ່ອມພເພູ ິ່ນສາມາດປູກພືດບາງຊະນິດເຊ ັ່ນ: ຢາສູບ, ຕ ົ້ນໄມ້ກິນໝາກ, ຝ້າຍ, ສາລ ໂດຍສະເພາະແມ ີ ່ນຢູ່ຮ່ອມພູໂກກາດ. 1.6 $# %ffifi+ ປະເທດຣັດເຊຍເປັນປະເທດທີ່ອຸດົມສົມບນໄປດ ູ ້ວຍແຮທາດຕ ່ ່າງໆເຊນ: ຖ ັ່ ່ານຫີນ, ນ ໍ້ າ ມັນເຊ ື້ອໄຟ ແລະ ກ໊າດທາມະຊາດ, ເຫ ໍ ຼັກ, ມັງກາແນ, ນີແກນ. ການຂຸດຄ ົ້ ນຖານຫ ່ ີນ ແລະ ເຫຼັກຢູ່ເຂດສາຍພູອູຣານ, ເຊແຣມໂກໂວ ແລະ ຄາບາຣົບ. ການຂດຄຸ ົ້ ນນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ ແລະ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 151 7/31/2015 9:38:37 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
147 ກ໊າດທາມະຊາດມ ໍ ີຫຼາຍກວາໝ່ ູ່ຢູ່ເຂດໂວນກາຫາອູຣານ. ສໍາລັບແຮ່ຊະນິດອນໆເຊ ື່ ັ່ ນ: ທອງ ແດງ, ຄໍາ, ເພັດ, ອູຣານິອອມ… ສ່ວນຫຼາຍມີຢູ່ເຂດສາຍພູອູຣານ ແລະ ເຂດຊີເບຣີ. ແຜນທ ີ່ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງຣັດເຊຍ 2. $ffi 2.1 7,%flffi $ffi ປະເທດຣັດເຊຍເປັນປະເທດທີ່ ກວ້າງໃຫຍ່ ມີປະຊາກອນປະມານ 143.700.000 ຄົນ ປີ 2014. ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນຣັດເຊຍສະເລ່ຍ 8,4 ຄນ/ກມ ົ 2 . ປະກອບດ້ວຍຫາຍ ຼ ຊົນຊາດຊນເຜ ົ ົ່ າແຕໃນນ ່ ັ້ ນຊົນເຜ ົ່ າສະລາເວິກວມເອາ 83% ຂອງຈ ົ ານວນປະຊາກອນທ ໍ ງໝັ ດ. ົ ປະຊາກອນ 75% ເຕົ້າໂຮມຢູ່ທາງພາກຕາເວັນຕົກ ເຊ ິ່ງກວມ 20% ຂອງເນື້ ອທີ່ທົ່ວປະເທດ. ເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ຫຼາຍແມ່ນນະຄອນຫຼວງມົດສະກູມີປະມານ 10.461.289 ຄົນ (2014). ນອກນັ້ ນ, ກໍເຕ ົ້າໂຮມຢູ່ຕາມຕວເມ ົ ືອງອ ື່ ນໆທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 1 ລ້ານຄົນ ຂຶ້ນໄປ. ແຕ່ເມ ື່ ອຫຍັບຂ ຶ້ນໄປທາງພາກເໜືອ ແລະ ພາກຕາເວັນອອກແລ້ວປະຊາກອນຫຼຸດ ລົງ ແລະ ມີຄວາມໜາແໜ້ນສະເລ່ຍ 1-4 ຄົນ/ກມ2 . 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 152 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
148 2.2 fffl )flffi $ffi ໃນສະໄໝພະເຈົ້ າຊາຕ້ອງການຂະຫຍາຍອໍານາດຂອງຕົນໃຫ້ກວ້າງຂວາງ ຈ ຶ່ງໄດ້ສົ່ງ ທະຫານໄປຮກຮານຊາວລ ຸ ້ຽງສັດຂອງມົງໂກນ. ເມື່ອທະຫານປະລາໄຊພະເຈາຊາກ ົ້ ໍສົ່ງເຂົາເຈົ້າ ໄປຢູ່ເຂດຊີເບຣີຕາເວັນອອກເພ ື່ ອບຸກເບີກດິນປູກຝັງ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ເຂດນີ້ຈຶ່ງມີປະຊາກອນຫຼາຍ ຂຶ້ນເລ ື້ ອຍໆນັບເປັນຫຼາຍລານຄ ້ ົນ. ໃນປັດຈຸບັນຍ້ອນມີການສ້າງທາງລົດໄຟຕະຣັງຊີເບຣຽງ (Transiberien) ແລະ ມີການຂະຫຍາຍອຸດສາຫະກາ ໂດຍສະເພາະແມ ໍ ່ນການຂດຄຸ ົ້ ນບ ໍ່ ແຮ່. ດັ່ງນ ັ້ ນ, ຈ ຶ່ ງມປະຊາກອນຕ ີ ງບ ັ້ ້ານເຮືອນຢູ່ຕາມເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟດັ່ ງກ່າວ. ໄລຍະ 80 ປີທີ່ຜ່ານ ມານ ີ້ປະຊາກອນຢູ່ເຂດຊີເບຣີ ແລະ ເຂດອູຣານໄດ້ເພ ີ່ ມຂ ຶ້ ນຈາກ 20 ລ້ານຄົນເປັນ 50 ລ້ານ ຄົນ. ນັບແຕ່ຊຸມປ 90 ເປ ີ ນຕັ ົ້ ນມາຈານວນປະຊາກອນຂອງຣ ໍ ັດເຊຍໄດ້ຫຼຸດລົງ ເຊ ັ່ນ: ປ 2013 ີ ອັດຕາການເກີດສະເລ່ຍ 13,3 ‰ ແລະ ອັດຕາການຕາຍແມ່ນ 13,1 ‰. ສະນັ້ ນ, ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ ການເພ ີ່ ມແບບທໍາມະຊາດຂອງປະຊາກອນຣັດເຊຍແມ່ນ 0,2% ປີ. ຈາກເສ ັ້ ນສະແດງລຸ່ມນີ້ ອັດຕາການເພ ີ່ ມແບບທໍາມະຊາດ, ການຕາຍ ແລະ ການເກີດຂອງຣັດເຊຍຈະຫຼຸດລົງ. ເສັ້ນສະແດງອັດຕາການເພ ີ່ ມແບບທໍາມະຊາດ, ການຕາຍ ແລະ ການເກີດຂອງປະຊາກອນຣັດເຊຍ 3. ff0 + 3.1 ff0 +flffi/#ff$% ນັບແຕ່ປີ 1991 ເປັນຕ ົ້ ນມາ, ຣັດເຊຍໄດ້ກາຍເປັນປະເທດໜຶ່ ງຄືກັບລັດເອກະລາດ ອື່ນໆ. ເມ ື່ອເປັນແນວນນເສດຖະກ ັ້ ິດຂອງຣັດເຊຍກໍພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກສັບສນ. ອ ົ ັດຕາເງິນເຟີ້ ຂະຫຍາຍຕົວຂ ຶ້ ນສູ່ລະດັບສງ. ຣ ູ ັດເຊຍຕ້ອງໄດ້ກູ້ຢືມທຶນຈາກຕາງປະເທດຫ ່ ຼາຍຕໂດລາເພ ື້ ື່ອ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 153 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
149 ມາພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ມີໜີ້ສິນຫຼາຍ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມເສດຖະກິດຂອງ ຣັດເຊຍກໍຍັງຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ສະແດງອອກໃນການຊື້ສິນຄ້າເຂ ົ້ າມາທັງໝົດ 35 ຕື້ ໂດລາ (1992) ແຕ່ການຂາຍສິນຄ້າອອກ 38,1 ຕື້ໂດລາ (1992). ສະນັ້ ນ, ຈ ຶ່ ງເວ ົ້າໄດ້ວ່າ ຣັດເຊຍບໍ່ຂາດດຸນການຄ້າ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ເສດຖະກິດຂອງຣັດເຊຍຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານອຸດສາຫະກາຫໍ ຼາຍ ກວ່າທາງດ້ານກະສິກໍາຄ: ອ ື ຸດສາຫະກາເຄມ ໍ 54,9%, ກະສ ີ ິກໍາ 19,9%; ການບໍລິການ (ການຄາ, ການທ ້ ່ອງທ່ຽວ) ຂອງຣັດເຊຍຂະຫຍາຍຕົວພໍສົມຄວນ. 3.2 ffi&" ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງອຸດສາຫະກໍາຣັດເຊຍເນ ັ້ນໄປທາງດ້ານອຸດສາຫະກໍາໜັກເປັນ ສ່ວນຫຼາຍເຊນ: ອ ັ່ ຸດສາຫະກໍາພະລັງງານ, ຫຼອມເຫກ, ຜະລ ຼັ ິດລົດຍົນຂະໜາດໃຫຍ່ຮັບໃຊ້ ການທະຫານ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ສ່ວນອຸດສາຫະກາທໍ ີ່ ຜະລດເພ ິ ື່ ອຮບໃຊ ັ ້ຊີວິດການເປນຢັ ູ່ປະຈາວໍ ັນ ຂອງປະຊາກອນຍັງບໍ່ທັນຂະຫຍາຍຕົວເທ ົ່ າທ ີ່ ຄວນ. ຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາໜັກມີຄື: ອຸດສາຫະກໍາພະລງງານ, ອ ັ ຸດສາຫະກໍາໄຟຟ້າ, ອຸດສາຫະກາຫໍ ຼອມໂລຫະ, ອຸດສາຫະກາເຄມ ໍ , ອ ີ ຸດສາຫະກໍາກົນຈກ, ອ ັ ຸດສາຫະກໍາຂຸດຄົ້ນ ໄມ້, ອຸດສາຫະກໍາການກໍ່ສ້າງ. ນອກນ ຣ ີ້ ັດເຊຍຍັງມີອຸດສາຫະກໍາເບົາ... . ffi&" #flffi/#ff$%: ມີການຂດຄຸ ນນ ົ້ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ ແລະ ຖ່ານຫີນ. - fl&! #ff$ ffi'D ຢູ່ຣັດເຊຍອຸດົມສົມບູນ. ເຂດທີ່ມີຫຼາຍແມ່ນຢູ່ລະຫວາງ່ ສາຍພູອູຣານກັບແມ່ນໍ້າໂວນກາ, ເຂດກາດສະປຽນ ແລະ ຊີເບຣີ. ກ່ອນໜ້ານີ້ປີ 1991 ສະຫະ ພາບໂຊວຽດໄດ້ຈັດວາງໂຮງງານກັ່ ນນ ໍ້ າມັນໃຫ້ຢູ່ໃກ້ກັບບ່ອນໃຊ້ຈ່າຍນ ໍ້ າມັນ. ດ ັ່ ງນ ັ້ນໂຮງກັ່ນ ນໍ້າມນຈັ ຶ່ ງມີຢູ່ທຸກແຫ່ງຕາມຄວາມຕ້ອງການຈ່າຍນາມ ໍ້ ນໃນແຕ ັ ່ລະເຂດ. ແຕໃດມາຣ ່ ັດເຊຍ ຫຼື ອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດບໍ່ ເຄີຍປະສົບກັບໄພອຶດນ ໍ້ າມັນຈັກເທ ື່ ອ. ນອກຈາກນ ັ້ ນ, ຍັງສງໄປ ົ່ ຂາຍຢູ່ຫຼາຍປະເທດ ໂດຍສະເພາະແມ່ນສ ົ່ ງທາງທ ໍ່ໄປຍັງປະເທດອື່ນໆໃນເອີຣົບ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 154 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
150 ແຜນທ ີ່ ໂຮງງານກັ່ ນນໍ້າມັນຂອງຣັດເຊຍ - ການຂຸດຄ ົ້ ນຖານຫ ່ ີນ: ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີຢູ່ເຂດອູຣານ, ມົດສະກ. ສູ ໍາລັບເຂດອາຊີກໍ ມີຢູ່ໂນໂວຊີບຽກ, ເຊແຣມໂກໂວ ແລະ ຄາບາຣົບເຊ ິ່ງເປັນແຫຼ່ງຂດຄຸ ົ້ນຂະໜາດໃຫຍ ແລະ ່ ມີຄຸນນະພາບດີ. ນອກຈາກຖ່ານຫີນແລວຣ້ ັດເຊຍຍັງຂຸດຄ ົ້ ນຖ່ານຕມເພ ົ ື່ອໃຊ້ເຮດຝັ ຸ່ນ, ເຊື້ອ ໄຟ, ວັດຖຸດິບໃນໂຮງງານເຄມີ, ເຄ ື່ອງແຍກໄຟຟ້າ ແລະ ອ ື່ ນໆ. fl. ffi&" 'DD: ສ່ວນຫຼາຍໄຟຟ້າໄດ້ມາຈາກສອງທາງຄ: ໄຟຟ ື ້າທ ີ່ໄດ້ຈາກ ພະລັງງານເຊອໄຟ ແລະ ໄຟຟ ື້ ້າທ ີ່ໄດຈາກພະລ ້ ັງນາຕ ໍ້ ົກ, ແຕ່ໄຟຟ້າທ ີ່ໄດ້ຈາກພະລັງງານ ເຊ ື້ອໄຟນັ້ ນມີຫຼາຍກວ່າເຊ ິ່ ງສ່ວນຫຼາຍແມນຢ່ ູ່ເຂດທີ່ມີຖ່ານຫີນ. ນອກຈາກນ ັ້ນ, ໄຟຟ້າຍັງໄດ້ ມາຈາກຄວາມຮ້ອນໃຕ້ດິນ ແລະ ທາດປະລະມານູອີກດ້ວຍ. . ffi&" "6ffiffl " : ເປັນຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາພ ື້ ນຖານຂອງຣັດເຊຍໃນ ເມ ື່ ອກ່ອນກໍຄືປັດຈຸບັນເຊ ິ່ ງແຕ່ລະເຂດເສດຖະກິດແມນມ່ ີການຫຼອມໂລຫະດໍາຄ: ຂາງ ແລະ ື ເຫຼັກກ້າເພ ື່ ອຜະລິດເຄ ື່ ອງຈັກ ແລະ ເຄ ື່ ອງກໍ່ສ້າງອ ື່ນໆ. ໂຮງງານຫຼອມໂລຫະມີຢູ່ເຂດອູຣານ, ຊີເບຣີ… 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 155 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
151 . ffi&" ff: ເປັນຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາໜງທ ຶ່ ີ່ ຂະຫຍາຍຕົວເຊ ິ່ ງພົວພັນເຖິງ ຂະແໜງການອ ື່ ນໆເຊ ັ່ ນ: ຫອມໂລຫະກ ຼ ົນຈັກ… ມັນມີບົດບາດສໍາຄນພັ ິເສດຕໍ່ອຸດສາຫະກໍາ ເບົາທີ່ຮັບໃຊການກະເສດ ແລະ ຊ ້ ີວິດປະຈໍາວັນ. ວັດຖຸດິບມີຟົດສະຟໍ, ກາລ, ເກ ີ ືອ, ມາດ, ອາປາຕິດເຊ ິ່ງເປັນທາດເຄມີພື້ນຖານຂອງໂຮງງານເຄມີມີຢູ່ເຂດອູຣານ ແລະ ຊີເບຣີ. 7. ffi&" !7#: ຣັດເຊຍສາມາດຜະລິດເຄ ື່ ອງຈັກໄດ້ເກືອບທຸກຊະນິດທີ່ຕ້ອງ ການເຊ ັ່ ນ: ອດສາຫະກ ຸ ໍາກນຈົ ັກກະສິກໍາ, ລົດຍົນ, ເຫຼັກກ້າ, ເຄ ື່ ອງບິນ, ກໍາປັ່ ນ, ຍານອະວະ ກາດ… ສ່ວນຫຼາຍຜະລິດຕະພັນເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ກາຍເປັນສນຄິ ້າຂາອອກໃນຂອບເຂດທົ່ວໂລກ. . ffi&" fl&!', &' ffi&" ຣັດເຊຍມີເນ ື້ ອທີ່ປ່າໄມ້ກວ້າງຂວາງເປັນທີ 1 ຂອງໂລກ ກວມ 2/3 ຂອງເນື້ ອທີ່ທັງໝົດ ທົ່ວປະເທດ, ສ່ວນຫຼາຍແມນປ່ ່າໄຕກາ. ດັ່ ງນ ັ້ ນ, ທາງດ້ານອຸດສາຫະກໍາປ່າໄມ ຈ້ ງຂະຫຍາຍ ຶ່ ຕົວພໍສົມຄວນ, ສາມາດຕອບສະໜອງຕາມຄວາມຕ້ອງການໄມໄດ້ ້. ອຸດສາຫະກໍາປຸງແຕ່ງ ໄມ້ມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງກວ້າງຂວາງເຊ ັ່ ນ: ຜະລິດເຈ້ຍ, ເຄ ື່ ອງມືທີ່ເຮັດດ້ວຍໄມ້… ອຸດສາຫະກາຜະລ ໍ ິດວັດສະດຸກໍ່ສ້າງມີການຂະຫຍາຍຕວຢົ ່າງກວ້າງຂວາງເຊ ັ່ ນ: ຜະລິດ ຊີມັງ, ດິນຈ, ດ ີ່ ິນຂໍ, ແກ້ວ… ວິທີການຜະລິດ ແລະ ວິທີການກໍ່ສ້າງສ່ວນຫຼາຍແມນໃຊ ່ ້ເຄ ື່ ອງ ຈັກທີ່ທັນສະໄໝ. - ffi&" ff !: ຂະແໜງການອຸດສາຫະກໍາເບາຂອງຣ ົ ັດເຊຍຂະຫຍາຍຕົວຢາງ່ ກວ້າງຂວາງເຊ ັ່ ນ: ການຕາແຜ ໍ່ ່ນ, ໜວດໜັງ ແລະ ຟອກໜັງ, ຝ້າຍທຽມ, ໄໝເຄມີເຊິ່ງ ໂຮງງານສ່ວນຫຼາຍຕ ັ້ງຢູ່ເຂດອູຣານ ແລະ ຊີເບຣີ. ນອກຈາກນ ຍ ີ້ ັງມີອຸດສາຫະກໍາປຸງແຕ່ງ ອາຫານເຊ ັ່ນ: ໂຮງງານຜະລິດກະປ໋ອງໄຂ່ປາ, ກະປ໋ອງໝາກໄມ, ນ້ ົມ, ນ ໍ້ າມັນພືດ… 3.3 + ກະສິກໍາຢູ່ຣັດເຊຍມີໜ້ອຍ ຖ້າທຽບໃສ່ເນອທ ື້ ີ່ອັນກວ້າງຂວາງຂອງປະເທດ ເນື່ ອງຈາກ ວ່າດິນແດນພາກເໜືອຂອງຣັດເຊຍຢູ່ບໍລິເວນທີ່ຕິດກັບມະຫາສະໝດອາກຕ ຸ ິກເຂດໃກ້ກັບຂົ້ວ ໂລກ, ເຂດຊີເບຣີ ແລະ ພາກຕາເວັນອອກມີພູມອາກາດໜາວຈັດທີ່ແກ່ຍາວເປັນເວລາຫຼາຍ ເດືອນ. ນອກຈາກນ ັ້ ນ ດິນແດນຣັດເຊຍໃນເຂດພາກກາງຂອງທະວີບອາຊີພັດເປັນເຂດທ ີ່ ແຫ້ງແລ້ງ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ເນ ື້ ອທີ່ປູກຝັງສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງຢູ່ເຂດຣັດເຊຍໃນເອີຣົບເຊ ິ່ ງມີເນ ື້ ອທີ່ບໍ່ກວ້າງ ຂວາງປານໃດ. ພືດປູກທີ່ສໍາຄັນແມ່ນສາລ, ເຂ ີ ົ້ າບະເລ, ມັນຝຣັ່ ງເຊ ິ່ງປູກຢູ່ທົ່ວໄປ ໂດຍໃຊ້ ເນ ື້ ອທ ີ່ ເກືອບ 60% ຂອງເນື້ ອທີ່ປູກຝັງທັງໝົດ. ພືດທ ີ່ໃຊ້ເປັນອາຫານສັດນັບທັງຫຍ້າມີເນ ື້ ອທ ີ່ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 156 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
152 ເກືອບ 30% ດິນທີ່ຍັງເຫຼືອແມ່ນໃຊ້ເຂ ົ້າໃນການປູກພືດອຸດສາຫະກາເຊ ໍ ັ່ ນ: ຫົວຜັກກາດຫວານ, ປ່ານ, ຕ ົ້ ນດອກຕາເວັນ ແລະ ຜັກປະເພດຕ່າງໆ. 3.4 ! !fl!! ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ງຢູ່ຣັດເຊຍນິຍົມໃຊ້ເສ ັ້ ນທາງລດໄຟເປ ົ ັນສ່ວນຫຼາຍເນ ື່ ອງຈາກ ວ່າຄ່າຂົນສ ົ່ ງຖືກ. ເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟຢູ່ຣັດເຊຍເປັນເສ ັ້ ນທາງທ ີ່ ຍາວ ສາມາດຂນສົ ງສ ົ່ ິນຄ້າໄດ້ ຫຼາຍ ກວມປະມານ 2/3 ຂອງສິນຄ້າທງໝັ ົດ ແລະ ສາມາດຂນສົ ງຜ ົ່ ູ້ໂດຍສານປະມານ 1/2 ຂອງຜູ້ໂດຍສານໃນທົ່ວປະເທດ. ເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟທີ່ໜາແໜ້ນກວ່າໝູ່ແມ່ນຢູ່ພາກຕາເວນຕັ ົກ ໂດຍມີນະຄອນຫວງມ ຼ ົດ ສະກູເປັນສູນກາງທີ່ສໍາຄັນຂອງປະເທດ. ນອກຈາກນນ, ກ ັ້ ໍຍັງມີເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟຢ່ ູຊີເບຣີເຊິ່ງ ເປັນເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟທີ່ ຍາວກວ່າໝູ່ໃນໂລກ ທັງເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ລະຫວ່າງນະຄອນຫຼວງມດສະກ ົ ູຫາ ເມືອງວະລາດີວົດສະຕົກ ແຄມຝັ່ ງມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ. ສໍາລັບທາງລດຍົ ົນແມ່ນໃຊ້ຂົນສ ົ່ ງສິນຄ້າ ແລະ ຄົນໂດຍສານທີ່ຢູ່ໃນໄລຍະທາງທີ່ສັ້ນ ໃກ້ກັບສະຖານີລົດໄຟ. ການຂົນສ ົ່ ງທາງນ ໍ້ າສ່ວນໃຫຍ່ໃຊ້ໃນເຂດທົ່ ງພຽງຊີເບຣີຕາເວັນຕົກ. ເຂດນີ້ມີການເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ລະຫວ່າງແມ່ນໍ້າຕາງໆ ສາມາດຕ ່ ິດຕໍ່ກັນໄດ້ສະດວກຂ ຶ້ ນ. ແມ່ນໍ້າໂວນ ກາເປັນແມ່ນໍ້າທີ່ສໍາຄັນເພາະໃຊ້ເປັນເສນທາງຄ ັ້ ົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງຫຼາຍທີ່ສຸດ. ການຂົນສ ົ່ ງທາງທະເລມີໜ້ອຍ ເຖິງວ່າຣັດເຊຍມີຝັ່ງທະເລຍາວປານໃດກໍຕາມແຕ່ກໍມີ ອຸປະສັກໃນການນໍາໃຊ້ເສ ັ້ ນທາງນ ີ້ , ເນ ື່ ອງຈາກວ່າແຄມຝັ່ ງທະເລທາງພາກເໜອທື ີ່ຕິດຕໍ່ກັບ ມະຫາສະໝດອາກຕ ຸ ິກນ ັ້ນເປັນນ ໍ້ າກ້າມເກືອບຕະຫຼອດປີ. ທາງພາກຕາເວັນຕົກຂອງຣັດເຊຍ ເປັນເຂດທີ່ມີເສດຖະກິດຂະຫຍາຍຕົວສູງ ມີທາງອອກສູ່ທະເລສອງດ້ານຄ: ແຄມຝ ື ັ່ ງທາງ ຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອທີ່ຕິດຕໍ່ກັບທະເລບານຕິກໃນລະດໜາວນ ູ ໍ້ າກ້າມ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ທ່າເມືອງເລ ນິນກະຣາດ ຈ ຶ່ງໃຊ້ໄດ້ແຕ່ບາງລະດູເທ ົ່ ານ ັ້ນ ແລະ ແຄມຝັ່ ງທາງຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ທີ່ຕິດຕໍ່ກັບ ທະເລກາດສະປຽນ ແລະ ທະເລດໍາເຊ ິ່ ງມີເມືອງທ່າກໍາປັ່ ນທີ່ສໍາຄນຄັ ືໂອເດຊາໃຊ້ການໄດ້ ຕະຫຼອດປີ, ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍໃຊ້ຢູ່ໃນຂອບເຂດທະເລພາຍໃນເທົ່ ານ ັ້ ນ. ການຂົນສ ົ່ງທາງອາກາດຢພາຍໃນ ແລະ ຕ ູ່ ່າງປະເທດກໍຂະຫຍາຍຕົວສົມຄວນ, ມີ ການຮັບໃຊ້ບໍລິການຄົນໂດຍສານ ແລະ ຂົນສ ົ່ ງສິນຄາຕະຫ ້ ຼອດມາ. ສາຍການບິນຂອງຣັດ ເຊຍແມ່ນອາເອໂຣຟະໂລດ (Aeroflot). 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 157 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
153 0: 1. ເງື່ອນໄຂທໍາມະຊາດຂອງຣັດເຊຍທີ່ຈໍາກັດ ແລະ ອໍານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການ ຂະຫຍາຍເສດຖະກິດມີຄືແນວໃດແດ່? 2. ດ້ວຍເຫດໃດການແຈກຢາຍຂອງປະຊາກອນຣັດເຊຍຈຶ່ງບ ໍ່ ສະໝາສະເໝ ໍ່ ີໃນແຕ່ລະ ເຂດ? - ການແຈກຢາຍປະຊາກອນຂອງຣັດເຊຍພົວພັນກບການຂະຫຍາຍເສດຖະກ ັ ິດແນວໃດ? 3. ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານອຸດສາຫະກາ ແລະ ກະສ ໍ ິກໍາຂອງຣດເຊຍໃນປ ັ ັດຈຸບັນ ເປັນຄືແນວໃດ? 4. ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງຂອງຣັດເຊຍເປັນຄືແນວໃດ? - ມີຂໍ້ສະດວກຕການຂະຫຍາຍເສດຖະກ ໍ່ ິດແນວໃດແດ່? !ffC+"#: 1. ໃຫ້ນັກຮຽນສາງແຜນວາດກ ້ ່ຽວກັບພູມສາດທໍາມະຊາດຂອງຣັດເຊຍໂດຍຫຍໍ້. 2. ໃຫ້ນັກຮຽນແຕ້ມແຜນທີ່ກ່ຽວກັບອຸນຫະພູມຂອງຣັດເຊຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 158 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
154 ! 17 ff7 1. $ 1.1 #, flffi fffl, $% ffffi ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນຕ ັ້ງຢູ່ພາກຕາເວັນອອກຂອງທະວີບອາຊີ ຕ ັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ເສ ັ້ ນຂະໜານ ທີ 21 ໍ09 ່ຫາ 53 ໍ54 ່ເໜືອ ແລະ ລະຫວ່າງເສ ັ້ ນແວງທີ 74 ໍຫາ 135 ໍຕາເວັນ ອອກ. ດ້ານເໜືອຕິດກັບປະເທດມງໂກລ ົ ີ, ດ້ານຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຕິດກັບຣດເຊຍ ແລະ ັ ເກົາຫຼີເໜືອ; ດ້ານຕາເວັນອອກຕິດກັບມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ; ດ້ານໃຕ້ຕິດກັບປະເທດ ຫວຽດນາມ, ລາວ, ມຽນມາ, ບັງຄະລາເທດ, ພູຖານ, ເນປານ, ອິນເດຍ; ດ້ານຕາເວັນຕົກຕິດ ກັບປະເທດປາກິດສະຖານ, ກຽກກິດສະຖານ, ກາຊັກສະຖານ. ປະເທດຈີນມີເນ ື້ ອທ ີ່ປະມານ 9.600.000 ກມ2 ເຊ ິ່ງເປັນອັນດັບທ 4 ຂອງໂລກຮອງຈາກຣ ີ ັດເຊຍ, ການາດາ ແລະ ສະຫະລັດ ອາເມຣິກາ; ຈາກທິດຕາເວັນຕົກຫາທິດຕາເວັນອອກມີຄວາມຍາວ 4.940 ກມ, ຈາກທິດໃຕ້ ຫາທິດເໜືອມີຄວາມກວ້າງ 4.025 ກມ. ແຜນທ ີ່ ທີ່ຕັ້ງຂອງປະເທດຈີນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 159 7/31/2015 9:38:38 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
155 1.2 #0 ພູມສັນຖານຂອງປະເທດສາທາລະນະລດປະຊາຊ ັ ົນຈນ ປະກອບດ ີ ້ວຍພູສູງ, ພູພຽງ ແລະ ທ ົ່ ງພຽງ. ເຂດພູສູງກວມເຂດເນ ື້ ອທສາຍພ ີ່ ພາກຕາເວ ູ ັນຕກເຊ ົ ິ່ ງມີຄວາມສງສະເລ ູ ່ຍ 3.600 ແມັດ ເຊ ັ່ ນ: ສາຍພທຽນຊານ, ກ ູ ູແອນລຸນ, ອານຕິນຕັນ, ອານໄຕ, ນານຊານ, ຊິນລິງຊານ… ແລະ ຍັງກວມເອົາເຂດພູພຽງຕິເບດເຊ ິ່ ງເຊ ື່ ອມຕໍ່ກັບສາຍພູປາມຽກທີ່ ເອ ີ້ ນວ່າ: “ຫຼັງຄາໂລກ”, ມີຄວາມ ສູງ 5.000 ແມັດ. ນອກຈາກນ ີ້ ຍັງມີພູພຽງເຂດທະເລຊາຍໂກບີ, ພູພຽງອອກດົດ, ຊານຕຸງ… ເຂດດ ັ່ ງກ່າວນ ີ້ເປັນເຂດທຸລະກັນດານຕການດ ໍ່ ໍາລົງຊີວິດ. ສະນ ັ້ ນ, ຈ ຶ່ງກາຍເປັນເຂດເປົ່າແປນ ຂອງໂລກ. ແຜນທ ີ່ ພູມສັນຖານຂອງຈີນ ເຂດທົ່ງພຽງກວມເນື້ອທ ີ່ ພາກຕາເວັນອອກ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ ເຊ ິ່ງປະ ກອບມ: ີ - ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອມີທົ່ງພຽງແມນຈູເລຍ, ທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າຊວງຊຽງ ແລະ ລ້ອງແມ່ນໍ້າຊວງລຽວ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 160 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
156 - ພາກຕາເວັນອອກແມ່ນເຂດທ ົ່ງພຽງໃຫຍ່ ເຊິ່ງກວມເອົາເຂດທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າທີ່ ກວ້າງຂວາງ ແລະ ອຸດົມສມບົ ູນກວ່າໝໃນປະເທດ ເຊ ູ່ ິ່ ງເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ລະຫວ່າງທ ົ່ງພຽງປາກແມ່ນໍ້າ ຊວງລຽວ, ທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າຮວງໂຮ ແລະ ແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ. - ພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ມີທົ່ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າຊີກຽງ (Sikiang) ທົ່ ງພຽງແຄມທະເລ ແລະ ແຫຼມກວາງດົງ. 1.3 ffi ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນເປັນປະເທດທີ່ມີເນ ື້ ອທ ີ່ ກວ້າງຂວາງຫຼາຍ ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ລັກ ສະນະພູມອາກາດແຕກຕ່າງກັນເຊ ັ່ ນ: - ພາກໃຕ້ຂອງຈີນຢູ່ໃນເຂດຮ້ອນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງລມມົ ໍລະສຸມຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ ເຊ ິ່ ງນໍາເອົາຝນມາຕ ົ ົກຫາຍຼ ທີ່ສຸດໃນບໍລິເວນຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ, ປະລ ້ ິມານນ ໍ້າຝົນ ໂດຍສະເລ່ຍ 1.500 ມມຕໍ່ປີ. ເມ ື່ ອທຽບກັບບໍລິເວນພາກໃຕ້ປະລມານນ ິ າຝໍ້ ນຈະຫ ົ ຼຸດໜ້ອຍລງ. ົ ອາກາດແຫງແລ ້ ້ງເປັນທ ົ່ ງຫຍ້າ ແລະ ທະເລຊາຍ ໃນລະດູມໍລະສຸມຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ຈະນໍາເອົາຄວາມຊຸ່ມມາສູ່ພາກໃຕ້ປານກາງ. - ພາກເໜືອຂອງຈີນຢູ່ໃນເຂດເສັ້ ນອົງສາຂະໜານກາງ (Latitute) ໃນລະດູມໍລະສຸມ ຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອມີລົມພັດຈາກເຂດສູນກາງ ຄວາມກດດົ ັນອາກາດສູງອອກມາຈາກ ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ, ອາກາດໜາວເຢັນ ແລະ ແຫ້ງຫຼາຍ, ສ່ວນລະດູຮ້ອນບໍລິເວນນີ້ມີ ລົມພັດມາຈາກມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກສູ່ດິນແດນພາຍໃນ ເປັນລົມຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ເຊິ່ງ ນໍາຝົນມາຕົກຫຼາຍໃນບໍລິເວນຊາຍຝັ່ ງຫາຍກວ ຼ ່າດິນແດນພາຍໃນ. 1.4 ຈີນມີແມ່ນໍ້ານອຍໃຫຍ ້ ່ຫຼາຍພັນສາຍແຈກຢາຍຢູ່ໃນທົ່ວປະເທດ. ແມ່ນໍ້າສ່ວນຫຼາຍມີ ຕົ້ນກໍາເນີດຈາກພາກຕາເວັນຕົກໄຫຼໄປທາງພາກຕາເວັນອອກ ແລະ ປ່ອງໃສມະຫາສະໝ ່ ຸດ ປາຊີຟິກ. ແມ່ນໍ້າທ ີ່ໃຫຍ ແລະ ສ ່ ໍາຄັນມີແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ (ຍາວ 6.300 ກມ) ແລະ ມີເນ ື້ ອທີ່ 1.089 ລ້ານ ກມ2 ເປັນແມ່ນໍ້າທີ່ຈັດຢໃນອ ູ່ ັນດັບ 5 ຂອງໂລກຮອງຈາກເບຣຊິນ, ຣັດເຊຍ, ການາດາ ແລະ ອາເມຣກາ. ການນ ິ າໃຊ ໍ ້ນໍ້າຂອງປະຊາກອນຈີນສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນປະມານ 2.400 ມ3 . ແມ່ນໍ້າຮວງໂຮເປັນແມ່ນໍ້າທີ່ຈັດຢູ່ໃນອັນດບສອງຂອງປະເທດຈ ັ ີນ ຍາວ 5.465 ກມ ແລະ ມີເນ ື້ ອທ ີ່ 752.000 ກມ2 , ແມ່ນໍ້າຊີກຽງ…ມີແມ່ນໍ້າຫຼາຍສາຍໄຫຼລົງສູ່ໜອງ, ບຶງຢູ່ພາຍ ໃນປະເທດ ແລະ ມີແມ່ນໍ້າຫຼາຍສາຍຫາຍໄປໃນທະເລຊາຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 161 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
157 ແຜນທ ີ່ ແມ່ນໍ້າລໍາເຊຂອງຈີນ 1.5 $# %ffi $ ຈີນມີຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ມີປະລິມານຫາຍເຊ ຼ ິ່ ງສາມາດຕອບ ສະໜອງແກ່ການພັດທະນາອຸດສາຫະກາເຊ ໍ ັ່ ນ: - ຖ່ານຫີນມີຫຼາຍຢູ່ພາກເໜືອໃນເຂດແມນຈູເລຍ ແລະ ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຮວງໂຮ ຄາດວ່າ ມີປະລິມານ 444.000 ລ້ານໂຕນ. - ນໍ້າມັນມີຫຼາຍຢູ່ພາກຕາເວນຕັ ົກສ່ຽງເໜືອ. ນອກຈາກນ ີ້ ຈີນຍັງມີຫີນນ ໍ້ າມັນ (Oil Shell) ທີ່ ສາມາດສະກັດເອົານາມ ໍ້ ັນໄດເຊ້ ິ່ ງມີຫຼາຍຢູ່ເຂດແມນຈູເລຍ, ເສຊວນ, ເຊນຊ, ຮີ ູນານ ແລະ ລິງນານເປັນຕ ົ້ ນ. - ແຮ່ເຫຼັກມີຫຼາຍຢູ່ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ ແລະ ເຂດແມນຈູເລຍເຊ ິ່ ງຈີນສາມາດ ຂຸດຄ ົ້ ນ ແລະ ຜະລິດເຫຼັກໄດ້ປະມານ 10% ຂອງໂລກ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 162 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
158 ນອກຈາກນີ້ຈີນຍັງມີແຮ່ທາດອ ື່ ນໆເຊ ັ່ ນ: ກ໊າດທໍາມະຊາດ, ທອງ, ກ ົ່ ວ, ສັງກະສ, ມີ ັງການ, ອັງຕີມວນ, ອູຣານິອອມ, ຕງສະແຕນ, ເກ ັ ືອ… ຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ຖ້າທຽບໃສ່ກັບເນ ື້ ອທ ີ່ຂອງປະເທດຖືວ່າມີໜ້ອຍກວມພຽງ 10% ຂອງເນ ື້ ອທີ່ທັງໝົດເຊ ິ່ງປະກອບດ້ວຍປ່າໄມ້ຫຼາຍປະເພດດັ່ ງຕາຕະລາງລຸ່ມນີ້: ff'/! "% fffl/# 1. ໃບແຫຼມ ພາກເໜືອຂອງປະເທດ 2. ປ່າໃບກວ້າງ ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ເຂດແມນຈູເລຍ 3. ປ່າປະສົມ ພາກກາງດ້ານຕາເວັນອອກ 4. ປ່າເຂດຮ້ອນຊຸ່ມໃບຂຽວຕະຫຼອດປ ພາກໃຕ ີ ້ຂອງປະເທດ 5. ປ່າໄມ້ເຂດພູສູງ ແຈກຢາຍຢູ່ຕາມພູສູງທາງພາກຕາເວັນຕົກ 6. ປ່າຫຍ້າຍອມ ເຂດທະເລຊາຍໂກບ ່ ີ ແລະ ທາຣິມ 7. ທົ່ງຫຍ້າສະເຕັບ ເຂດທະເລຊາຍພາກຕາເວນຕັ ົກ 2. #! 2.1 fffl ) 7,%flffi $ffi ປະເທດສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ ມີປະຊາກອນເປັນອັນດັບໜ ຶ່ງຂອງໂລກ ໃນປີ 2014 ມີປະຊາກອນປະມານ 1.363 ລ້ານຄົນ. ມຄວາມໜາແໜ ີ ້ນສະເລ່ຍ 137ຄົນ/ກມ2 ການແຈກຢາຍຂອງປະຊາກອນບໍ່ ສະໝ ໍ່ າສະເໝີ. ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍດໍາລົງຊີວິດຢູ່ພາກຕາ ເວັນອອກຕາມຕົວເມອງສ ື າຄໍ ັນເຊນ: ປ ັ່ ັກກ ິ່ງ, ຊຽງໄຮ, ທຽນສ ້ ນ, ວ ິ ູຮັນ, ລູຕາ, ຊັນຢາງ, ຈູງກິງ, ຮາບນ, ໄຄຢວນ, ກວາງຕ ິ ງ, ນ ຸ ່ານກ ິ່ ງ, ຮົງກົງ… ອັດຕາການເພມແບບທ ີ່ າມະຊາດມ ໍ ປະມານ ີ 0,47%, ອັດຕາການຕາຍຂອງເດກສະເລ ັ ່ຍ 15,21‰ (2014), ໃນນັ້ນຊາຍ 15,16‰ ແລະ ຍິງ 15.25‰. ອັດຕາການເກີດ 11,93‰. ອາຍຸຍືນສະເລ່ຍຂອງປະຊາກອນແມ່ນ 75 ປີ ໃນ ນັ້ນຍິງ 77 ແລະ ຊາຍ 73 ປີ (2014). 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 163 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
159 ແຜນທ ີ່ ການແຈກຢາຍຂອງປະຊາກອນຂອງຈີນ 2.2 fflffi%&flffi $ffi ອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງປະຊາກອນຊາຍມີ 51%, ເພດຍິງ 49%. ກຸ່ມອາຍຸ 0-4 ປີ ຜູ້ຊາຍ > ຍິງ 11%, ກຸ່ມອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 15 ປ ຜີ ູ້ຊາຍ > ຍິງ 11%, ກຸ່ມອາຍ 15-64 ປ ຸ ຜີ ູ້ ຊາຍ > ຍິງ 10% ແລະ ກມອາຍ ຸ່ ຸ 65 ປ ຂີ ຶ້ນໄປ ຜູ້ຊາຍ > ຍິງ 9% ສະເລ່ຍລວມປະມານ ຜູ້ ຊາຍ > ຍິງ 10% (2014). ເນ ື່ ອງຈາກຈີນມີປະຊາກອນຫຼາຍ ແຕ່ລະປີປະຊາກອນຈະເພີ່ ມຂ ຶ້ນປະມານ 4 ລ້ານຄົນ/ປີ ສະນ ັ້ ນ, ລັດຖະບານຈີນຈງໄດ ຶ່ ້ວາງນະໂຍບາຍຈາກໍ ດການເກ ັ ີດໂດຍກໍານດໃຫ ົ ້ແຕ່ລະຄູ່ສົມລົດ ສາມາດເອາລົ ູກໄດ້ພຽງ 1 ຄົນ. 2.3 ffl$!ff* ! ປະຊາກອນຈນປະມານ 91,51% ເປ ີ ັນຊາວຈນຮີ ັນ (Han), ສ່ວນທ ີ່ ເຫຼືອ 8,49% ແມ່ນ ຊົນຊາດອ ື່ນໆ. ປະກອບດ້ວຍ 50 ເຜົ່ າຊົນແຕກຕ່າງກັນເຊ ັ່ນ: ຊວງ (Zhuang) ກວມ 1,28%, 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 164 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
160 ແມນຈູ (Manchu) 0,84%, ອຸຍຫງູ (Urghurs) 0,78%, ຮຸຍ (Hui) 0,71%, ແມວ (Miao) 0,71%, ຢ (ີ Yi) 0,61%, ຕູເຢຍ (Tujia) 0,63%, ມົງໂກນ (Mongol) 0,46%, ຕິເບດ (Tibatan) 0,43%, ບູຢີ (Buyi) 0,23%, ເກົາຫຼີ 0,15% ແລະ ຊົນເຜ ົ່ າອ ື່ ນໆ ເຊ ິ່ ງມີພາສາ ປາກເວົ້າເປັນຂອງຕົນເອງ. ປະຊາກອນຈີນປະມານ 40 ລ້ານຄົນອາໄສຢູ່ນອກປະເທດຈີນ ແຜ່ນດິນໃຫຍ ໂດຍສະເພາະໃນອາຊ ່ ີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ ແລະ ປະມານ 60% ອາໄສຢ ້ ູ່ ໄຕ້ຫວັນ. ປະຊາກອນຈນມີ ີພາສາປາກເວົ້າ 50 ພາສາແຕກຕາງກ ່ ັນ, ແຕ່ພາສາທາງການແມ່ນ ພາສາຈີນມັງດາແຣັງ (Mandaring) ເຊງເປ ິ່ ັນພາສາທີ່ນໍາໃຊ້ເຂ ົ້າໃນການສຶກສາ ແລະ ປາກ ເວ ົ້າໂດຍປະຊາກອນຈີນແຜ່ນດິນໃຫຍ. ່ 2.4 ffl ) ປະຊາກອນຈນປະຕ ີ ິບັດຕົນຕາມຮີດຄອງປະເພນີທີ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກລັດທິຂົງຈື້ (Confusimism) ເຊິ່ ງເກີດຂ ຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ VI ກ່ອນປີ ຄ.ສ. ນອກຈາກນ ປະຊາກອນຈ ີ້ ີນ ຍັງນັບຖືສາສະໜາພຸດ ແລະ ປະຕິບັດຕາມລັດທິເຕົາ (Taoism). ລັດທິຂົງຈ ື້ສອນໃຫ້ປະຊາ ກອນຈີນຢູ່ຮ່ວມກັນແບບຄອບຄົວໃຫຍ່ຈາກປູ່, ຍາເຖ ່ ງຫິ ຼານ, ເຫຼັນ ແລະ ຕ້ອງເຄົາລົບນັບຖື ບັນພະບຸລຸດຢ່າງເຄັ່ງຄັດ. ປະຊາກອນຈນແມ ີ ່ນຊາດໜ ຶ່ ງທີ່ມີສີມືການປຸງແຕ່ງອາຫານ. ຊາວຈີນນິຍົມກິນອາຫານ ດ້ວຍໄມ້ຖູ່ມາແຕ່ຫຼາຍສະຕະວັດກ່ອນການນໍາໃຊ້ບ່ວງ, ສ້ອມ. ອາຫານທີ່ສໍາຄັນ ແລະ ຂ ຶ້ ນຊ ື່ ແມ່ນເປັດປັກກ ິ່ ງ, ຮັງນົກແອ່ນ, ຫູສະຫຼາມ, ໝູປິ່ນ… ເຊ ິ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນທ ົ່ວໂລກ. # ): ໃນປ 2010 ປະຊາກອນຈ ີ ີນທີ່ມີອາຍຸແຕ່ 15 ປ ຂີ ຶ້ນໄປຮູ້ໜັງສືສະ ເລ່ຍ 94%, ຖ້າສົມທຽບໃສ່ ປີ 1950 ປະຊາກອນຈີນທີ່ຮູ້ໜັງສືມີພຽງແຕ່ 20% ເທົ່ ານັ້ນ. 3. ff0 + 3.1 ffi&" ນັບແຕ່ຈີນເປດປະຕ ີ ູສູ່ໂລກພາຍນອກ ກໍຄືສົ່ງເສີມການເຂ ົ້ າມາລົງທນຂອງນາຍທ ຶ ນຕຶ ່າງ ປະເທດ ເຮັດໃຫ້ຈີນມີຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາໜັກຫຼາຍຂະແໜງຂະຫຍາຍຕົວເຊ ັ່ ນ: ອຸດສາຫະ ກໍາຂຸດຄ ົ້ ນຖ່ານຫີນ, ແຮ່ເຫຼັກ, ມັງການ, ອາລູມີນຽມ, ທອງ, ກ ່ົ ວ, ສັງກະສ, ຕ ີ ັງສະແຕນ, ນໍ້າມນເຊ ັ ື້ອໄຟ, ກ໊າດທໍາມະຊາດ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ຈີນມີອຸດສາຫະກໍາຫອມໂລຫະ, ຫ ຼ ຼອມເຫກກຼັ າ, ້ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 165 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
161 ກົນຈັກ, ເຄ ື່ ອງບິນ, ຄອມພິວເຕີ, ເຄ ື່ ອງເຄມີ, ອຸດສາຫະກໍາເຈ້ຍ, ຕ ໍ່ າແຜ່ນ, ອາຫານ, ອຸປະ ກອນຮັບໃຊ້ຊີວິດປະຈໍາວັນ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ເຂດອຸດສາຫະກໍາທີ່ສໍາຄັນຂອງຈີນມີຄື: ແຜນທ ີ່ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງຈີນ ເຂດພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຮອບໆເມືອງຊັນຢາງ, ຟູຊັນ ແລະ ອັນຊັນ; ເຂດປັກ ກິ່ງ, ທຽນສິນ; ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຮວງໂຫ, ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງຕອນກາງ ແລະ ເຂດປາກ ແມ່ນໍ້າເຊ ັ່ ນ: ເມືອງວູຮັນ ແລະ ຊຽງໄຮ້; ເຂດຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ (ເມ ້ ືອງກວາງຕຸງ). 3.2 + ປະຊາກອນຈນ 70% ມ ີ ີອາຊີບເປັນຊາວກະສິກອນ, ແຕ່ເນ ື້ ອທ ີ່ ກະສິກໍາມີພຽງ 11%, ເນ ື້ ອທີ່ທົ່ງຫຍ້າ 28% ແລະ ປ່າໄມ້ 10% ສ່ວນ 51% ເປັນເນ ື້ ອທ ີ່ ທະເລຊາຍ ແລະ ພູມສັນ ຖານສູງຊັນທລະກ ຸ ັນດານ ແລະ ແຫ້ງແລ້ງ ບ ໍ່ ສາມາດຜະລິດກະສິກໍາໄດ້. ພືດທີ່ສໍາຄັນມ: ີ ເຂ ົ້ າ, ສາລ, ຊາ, ອ ີ ້ອຍ, ຖ ົ່ວ, ໝາກໄມ, ຜ້ ັກ, ຝ້າຍ… 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 166 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
162 ການລ້ຽງສັດຈັດຢູ່ໃນອັນດບທັ ີ 1 ຂອງໂລກ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການລ້ຽງໝູຢູ່ມົນທົນ ເສສວນ. ນອກຈາກນ ັ້ ນ ຍງລັ ້ຽງແກະ, ມ້າ, ງົວ ແລະ ອ ື່ ນໆ. ເຂດຜະລິດກະສິກໍາທີ່ສໍາຄັນ ຂອງຈີນມີຄື: fffl* + + # - ປູກເຂ ົ້ າຈ້າວ 2 ຄັ້ ງຕໍ່ປີ ພູພຽງຍຸນນານ, ກວາງເຈາ ແລະ ພາກຕາເວ ົ ັນ ອອກສ່ຽງໃຕ້ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ - ປູກຊາ ເປີ້ ນພູທາງພາກຕາເວັນອອກ - ປູກສາລີ ຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ - ປູກເຂ ົ້ າວີດ (Wheat) ລະດູໜາວ ເຂດທ ົ່ງພຽງໃຫຍ່ລ້ອງແມ່ນໍ້າຮວງໂຫ - ປູກເຂ ົ້ າວີດລະດູໃບໄມ້ປົ່ງ ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ (ທົ່ ງພຽງແມນຈູເລຍ) - ປູກພືດ, ຜັກ ໝາກໄມ້ ແລະ ຝ້າຍ ເຂດໂອອາຊິດກວມພາກຕາເວັນຕົກທີ່ມີອາກາດ ແຫ້ງແລ້ງ - ລ້ຽງສັດເຊນ: ງ ັ່ ົວ, ມ້າ ແລະ ແກະ ແບບເຄອນທ ື່ ີ່ ມົງໂກລີ ແລະ ຊິນຈຽງ 3.3 ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນມີຜົນຜະລດກະສ ິ ິກໍາຫາຍຊະນ ຼ ິດ ແລະ ມີປະລິມານຜົນ ຜະລິດນໍາໜ້າຂອງໂລກ. ແຕ່ຈີນຍັງຈາເປ ໍ ັນຕ້ອງໄດ້ຊື້ວັດຖຸດິບຕ່າງໆເຊ ັ່ ນ: ອາຫານ, ລົດ, ເຄ ື່ ອງບນ, ປ ິ ຍເຄມ ຸ໋ , ຜະລ ີ ດຕະພ ິ ັນເຄມ. ສີ ່ວນສິນຄາຂາອອກທ ້ ີ່ສໍາຄັນເຊ ັ່ ນ: ຜ້າຝ້າຍ, ຜະລິດ ຕະພັນຈາກຖົ່ວເຫຼືອງ, ນ ໍ້ າມັນພືດ, ອາຫານຕ່າງໆ, ຊາ, ແຮ່ທາດ, ເຄ ື່ ອງກົນຈັກ, ອຸປະກອນ ຮັບໃຊ້ຊີວິດປະຈໍາວັນ. 3.4 ! ! ເນ ື່ ອງຈາກວ່າແຜ່ນດິນຈີນປະກອບດ້ວຍເນ ື້ ອທ ີ່ ກວ້າງ ມີແຄມຝັ່ ງທະເລຍາວດ້ານຕາ ເວັນອອກ, ມປະຊາກອນຫ ີ າຍຼ , ມີການແບ່ງເຂດຜະລິດກະສິກໍາເຊ ິ່ງເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ວຽກງານ ການຄົມມະນາຄົມຂອງຈນໃນແຕ ີ ່ລະປະເພດມີການຂະຫຍາຍຕົວ. ການຄົມມະນາຄົມທາງບົກມີ 2 ທາງຄື: ທາງລົດຍົນໄດ້ມາດຕະຖານມີໃນເຂດຕົວ ເມືອງໃຫຍ. ນອກຈາກນ ່ ກ ີ້ ໍຍັງມີຖະໜົນຍຸດທະສາດຈາກຈນໄປຫາຕ ີ ິເບດ ແລະ ຊິນກຽງ. ທາງ ລົດໄຟມີເສ ັ້ ນທາງສາຍຫກເຊ ຼັ ັ່ນ: ສາຍປກກັ ິ່ ງ-ຊັນຢາງ-ອູຣານບາຕໍເຊ ື່ ອມຕໍ່ກັບຕະຣັງຊີເບຣຽງ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 167 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
163 ຂອງຣັດເຊຍ, ສາຍລະຫວ່າງລັນເຈົາ-ອຸຣຸມຊີເຊ ື່ ອມຕໍ່ເຂດຕວກກິດສະຖານ ແລະ ຊີເບຣີ ຂອງຣັດເຊຍ, ສາຍຈາກຄູນມິງ-ຮ່າໂນຍ, ສາຍຈາກຊັນຢາງ-ພຽງຢາງເຊື່ ອມຕ ໍ່ ເຊອູນ. ການຄົມມະນາຄົມທາງນາ ເສ ໍ້ ັ້ ນທາງຄົມມະນາຄົມທາງນ ໍ້ າທີ່ສໍາຄັນມີແມ່ນໍ້າຢັງຊກຽງ, ີ ຊີກຽງ, ຮວງໂຮ ແລະ ຕາມໜ້ານ ໍ້າທະເລແຄມຝັ່ ງດ້ານຕາເວັນອອກຍາວປະມານ 6.440 ກມ ແລະ ທັງເປັນເສັ້ນທາງເດີນທະເລພົວພັນກັບໂລກພາຍນອກ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີຄອງຍຸ່ນຮໍ້ ເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ລະຫວ່າງຊຽງໄຮ້-ປັກກ ິ່ ງເພ ື່ ອຂນສົ ົ່ ງເຂ ົ້ າ. ການຄົມມະນາຄົມທາງອາກາດ: ຈີນມສະໜາມບ ີ ິນຕິດຕໍ່ທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະ ເທດຫຼາຍແຫງເຊ ່ ັ່ນ: ປັກກ ິ່ງ, ຊຽງໄຮ້, ກວາງຕຸ້ງ, ລັນເຈົາ ແລະ ຄູນມງເປ ິ ັນຕ ົ້ ນ. 3.5 !ffffi # - ນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດຈີນແມ່ນປັກກ ິ່ ງ ເຊ ິ່ງເປັນເມືອງສູນກາງທາງດ້ານວັດທະ ນະທໍາ ແລະ ສິລະປະກໍາ, ມີສະຖານທີ່ສໍາຄັນທັງໃນສະໄໝບູຮານ ແລະ ປັດຈຸບັນຕ ັ້ງຢູ່ເຊ ັ່ ນ: ພະລາຊະວັງລະດູຮ້ອນ, ພະລາຊະວັງໂບຮານ, ມະຫາສາລາປະຊາຄົມ, ກໍາແພງເມືອງຈີນ ເປັນຕ ົ້ ນ. - ຊຽງໄຮ້ເປັນເມືອງທ່າ ແລະ ເມືອງອຸດສາຫະກໍາຜະລິດແຜ່ນແຜ ແລະ ອຸດສາຫະກໍາ ເບົາ (ອາຫານ, ເຄື່ ອງດ ື່ມ), ມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ຫຼາຍທີ່ສຸດຕ ັ້ງຢູ່ແຄມຝັ່ງປາກແມ່ນໍ້າຢັງຊີກຽງ. - ທຽນສິນເປັນເມືອງທ່າຂອງນະຄອນປັກກງ ແລະ ເປ ິ່ ັນເມືອງອຸດສາຫະກໍາ. - ວູຮັນເປັນເມືອງທ່າແຄມຝງແມ ັ່ ່ນໍ້າຢັງຊກຽງ ເປ ີ ັນເຂດກະສິກໍາ ມີເຮືອເດີນທະເລເຂົ້າ ເຖິງມົນທົນເສສວນ. - ກວາງຕຸ້ງເປັນເມືອງຫຼວງຂອງມົນທົນກວາງຕຸ້ງ ເປັນສູນກາງສໍາຄນທາງໃຕ ັ ້ຂອງຈີນ ຕັ້ງຢູ່ແຄມຝັ່ ງແມ່ນໍ້າໄຂ່ມຸກ ບໍລິເວນເຂດສາມຫຼ່ຽມປາກແມ່ນໍ້າຊີກຽງ. 3.6 B !## ວັນສ້າງຕ ັ້ ງສາຍພົວພັນການທູດລະຫວ່າງລາວກັບຈີນແມ່ນວັນທີ 25 ເດືອນເມສາ ປີ 1961. ນັບແຕ່ປີ 1959-1979 ລັດຖະບານສ.ປ ຈີນໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ ສ.ປ.ປ ລາວ ລວມ ມູນຄ່າທັງໝດ 965 ລ ົ ້ານຢວນ ໃນຮູບແບບຕ່າງໆ. ແຕ່ປີ 1989-2010 ລັດຖະບານຈີນໃຫ້ ການຊ່ວຍເຫອລຼື ້າ ແລະ ກູ້ຢືມແກ່ລັດຖະບານລາວມູນຄ່າ 5,39 ຕື້ ກວ່າຢວນ ແລະ 1,04 ຕື້ ກວ່າໂດລາສະຫະລັດ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 168 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
164 ດ້ານການຄາ ແລະ ການລ ້ ົງທຶນລະຫວ່າງ ສ.ປ.ປ ລາວກັບສ.ປ ຈີນນບມັ ື້ນັບເຕີບໃຫຍ່ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງແຂງແຮງ ໂດຍມູນຄ່າການຄ້າໃນປ 2010 ບ ີ ັນລຸ 945 ຕື້ ກວ່າໂດລາສະ ຫະລັດ ເພມຂ ີ່ ຶ້ນ 57,7% ທຽບໃສ່ໄລຍະດຽວກັນຂອງປີ 2009. ນອກຈາກນັ້ ນ ວຽກງານການ ເງິນ-ການທະນາຄານ, ການຄົມມະນາຄມຂົ ົນສ ົ່ ງ, ການສຶກສາ, ສາທາລະນະສຸກ, ການກໍ່ ສ້າງພ ື້ນຖານໂຄງລ່າງ, ເຕັກນິກວິທະຍາສາດ, ວັດທະນະທໍາ-ສັງຄົມ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວກໍ ນັບມ ື້ ຂະຫຍາຍຕົວສູ່ລະດັບສູງ. ປັດຈຸບັນຈີນເປັນປະເທດທີ່ມີມູນຄ່າການລົງທຶນຕ່າງປະເທດ ຢູ່ລາວຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີຫຼາຍໂຄງການທີ່ເປັນສັນຍະລັກບ ົ່ງບອກໃຫ້ເຫັນເຖິງມິດຕະພາບ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງສ.ປ.ປ ລາວ ແລະ ສ.ປ ຈີນໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. 0: 1. ຈົ່ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບທີ່ຕັ້ງ, ຂອບເຂດ, ຊາຍແດນ ແລະ ເນ ື້ ອທ ີ່ຂອງປະເທດຈີນ. 2. ລັກສະນະພູມສັນຖານຂອງປະເທດຈີນເປັນຄືແນວໃດ? 3. ພູມອາກາດໃນແຕ່ລະພາກຂອງຈີນມີລັກສະນະແນວໃດ? 4. ຈົ່ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງຈີນ. 5. ນັກຮຽນຈ ົ່ ງສັງລວມຫຍໍ້ກ່ຽວກັບພູມສາດສງຄັ ົມຂອງຈີນ. 6. ອຸດສາຫະກາທໍ ີ່ສໍາຄັນຂອງຈີນມີຫຍັງແດ? ່ 7. ການກະສິກໍາຂອງຈີນສະແດງອອກຄືແນວໃດ? 8. ຜະລິດຕະພັນທ ີ່ເປັນສິນຄ້າຂາອອກຂອງຈີນມີຫຍັງແດ? ່ 9. ຈົ່ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບການຄົມມະນາຄມໃນແຕ ົ ່ລະດ້ານຂອງຈີນ. 10. ຍົກຕົວເມືອງທີ່ສໍາຄັນຂອງຈີນມີບົດບາດແນວໃດແດ່? 11. ການພົວພັນ ແລະ ຮ່ວມມືກັບປະເທດລາວເປັນຄືແນວໃດ? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 169 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
165 ! 18 ffffiff% + "#ff#ffl%"% ອິນເດຍ ເປັນປະເທດທີ່ມີອະລິຍະທໍາອນເກ ັ ົ່ າແກ່ແຫ່ງໜ ຶ່ງຂອງໂລກ. ເມື່ອ 5000 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ, ຊົນເຜ ົ່ າອາຣະຍັນ (Aryan) ໄດ້ເຄ ື່ ອນຍ້າຍຈາກທາງທດຕາເວ ິ ັນຕົກສ່ຽງເໜືອໄດ້ ເຂ ົ້າໄປຕັ້ ງຖ ິ່ນຖານຢູ່ອິນເດຍ. ຕ ໍ່ ມາຊາວອາຣັບໄດ້ເຂ ົ້າໄປໃນສະຕະວັດທີ VIII ແລະ ຊາວ ຕວກກີເຂ ົ້າໄປໃນສະຕະວັດທີ XII ຕິດຕາມດ້ວຍ ພໍ່ຄ້າຊາວເອີຣົບໃນລະຫວ່າງທາຍສະຕະວ ້ ັດ ທີ XV. ໃນສະຕະວັດທີ XIX ອັງກິດເຂ ົ້າໄປຄວບຄຸມພ ື້ ນທີ່ທັງໝດຂອງອ ົ ິນເດຍ. ແຕ່ຍ້ອນ ພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງທ່ານມະຫາຕະມະຄັນທີ ແລະ ທ່ານ ຈາວາຮາລານເນຣູ ໄດ້ລຸກຣ ຶ້ ຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂນອ ຶ້ ັງກິດ ແລະ ໃນທີ່ສຸດອງກັ ິດກໍໄດຖອນອອກຈາກອ ້ ນເດຍ ິ ແລະ ໄດ້ມອບເອກະລາດໃຫ້ອິນເດຍເມ ື່ ອ ວັນທີ 15/8/1947 ແລະ ວັນທີ 26/1/1950 ໄດ້ປະກາດ ເປັນປະເທດສາທາລະນະລັດອິນເດຍ ແລະ ຖືເອົາວັນດ ັ່ ງກ່າວເປັນວັນຊາດຂອງອິນເດຍ. 1. $ 1.1 # flffi fffl$% ffffi ສາທາລະນະລັດອິນເດຍເປັນປະເທດໜຶ່ ງທີ່ມີອະລິຍະທໍາອັນເກ ົ່ າແກ່ຂອງໂລກເຊິ່ ງຕັ້ງ ຢູ່ອາຊີໃຕ (ແຫ ້ ຼມເດກັງ), ມີເນ ື້ ອທີ່ທັງໝົດ 3.287.590 ກມ2 , ເປັນອັນດັບທີ 7 ຂອງໂລກ. ຢູ່ ລະຫວ່າງເສ ັ້ ນຂະໜານທີ 8 ໍ 04 ່ຫາ 37 ໍ18 ່ເໜືອ, ເສ ັ້ ນແວງທີ 68 ໍ07 ່ຫາ 97 ໍ24 ່ຕາເວັນ ອອກ, ແຕ່ເໜືອຫາໃຕ້ສຸດມີຄວາມຍາວ 3.220 ກມ ແລະ ກວ້າງແຕ່ທິດຕາເວັນອອກຫາ ທິດຕາເວັນຕກຕາມເສ ົ ນອາຍ ັ້ ັນເໜືອ 3.059 ກມ, ມີຊາຍແດນຕິດກັບຫຼາຍປະເທດຄື: - ພາກເໜືອຕິດກັບ ສ.ປ ຈີນ, ພູຖານ, ເນປານ ແລະ ປາກິດສະຖານ. - ພາກຕາເວັນອອກຕິດກບບັ ັງຄະລາເທດ, ມຽນມາ ແລະ ອ່າວແບງການ. - ພາກໃຕ້ຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ ແລະ ຖືກຂ ັ້ ນດ້ວຍຊ່ອງແຄບຟອກ (Falk) ຈາກສີລັງກາ. - ພາກຕາເວັນຕົກຕິດກັບປາກິດສະຖານ, ທະເລອາຣັບ ແລະ ມະຫາສະໝຸດອນເດຍ. ິ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 170 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
166 ແຜນທ ີ່ ປະເທດອິນເດຍ 1.2 #0 ພູມສັນຖານຂອງປະເທດອິນເດຍແບ່ງອອກເປັນ 4 ເຂດຄື: 1) fffl%ffffi: ກວມເອົາເຂດສາຍພູສູງຫິມະໄລ ເຊື່ ອມຕ ໍ່ ເຂດສາຍພູ ພາກຕາເວັນອອກ ເປັນສາຍພູເກືອບຂະໜານກັນ ແລະ ສະຫຼັບໄປດ້ວຍພູສູງ ແລະ ທີ່ລຸ່ມ ຮ່ອມພູໃນບາງແຫ່ງເຊ ັ່ ນ: ຮ່ອມພູແຄດສະເມຍ ແລະ ຮ່ອມພູດູລູ ເຊ ິ່ງເປັນບໍລິເວນທີ່ມີຄວາມ ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ມີທິວທັດທ ີ່ ສວຍງາມ. ບັນດາຈອມພູສູງໃນສາຍພູຫິມະໄລມັກຈະຢູ່ໃນ ເຂດນີ້ຄື ຈອມພູອີເວີແຣດ (8.848 ມ). 2) fffl!fi"%ffffi: ເລ ີ່ ມເຂ ົ້ າສູ່ຊາຍແດນມຽນມາ ແລະ ບັງຄະລາເທດ ເຂດທ ົ່ ງພຽງລຸ່ມແມ່ນໍ້າຄົງຄາ ແລະ ແມ່ນໍ້າສິນທຸເປັນເຂດທີ່ຖັດລົງມາຈາກສາຍພູຫິມະໄລມີ ຂະໜາດພ ື້ ນທ ີ່ ກວ້າງປະມານ 300 ກມ ແລະ ຍາວປະມານ 1.000 ກມ. ເປັນທ ົ່ ງພຽງອຸດົມ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 171 7/31/2015 9:38:39 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
167 ສົມບູນທ ີ່ ເກດຈາກລະບ ີ ົບແມ່ນໍ້າທີ່ສໍາຄັນ 3 ສາຍຄ: ແມ ື ່ນໍ້າສນທິ , ແມ ຸ ່ນໍ້າຄງຄາ ແລະ ແມ ົ ່ນໍ້າ ພົມມະບຸດ. ບໍລິເວນດ ັ່ ງກາວ ເປ ່ ັນທີ່ຕັ້ງຖ ິ່ນຖານຂອງປະຊາກອນຢາງໜາແໜ ່ ້ນທີ່ ຸສຸດແຫ່ງໜ ຶ່ ງ ຂອງໂລກ, ພນທ ື້ ີ່ສ່ວນໃຫຍຮາບພຽງສະເໝ ່ ີກັນ. ດ ັ່ ງທ ີ່ ເຫັນໄດ້ຈາກບໍລິເວນລຸ່ມແມ່ນໍ້າລົມນາ (Lumna) ທີ່ ເມືອງເດນຣີໄປຈົນເຖິງປາກອາວແບງການ ເຊ ່ ິ່ງຢູ່ຫ່າງກນປະມານ 1.600 ກມ ແຕ ັ ່ ມີລະດັບສູງຕາງກ ່ ັນພຽງ 200 ແມັດເທ ົ່ ານ ັ້ ນ. 3) fffl ff $%: ເຂດທະເລຊາຍແບ່ງອອກເປັນ 2 ເຂດຍ່ອຍຄື: ທະເລຊາຍໃຫຍ່ ແລະ ທະເລຊາຍນ້ອຍ. ເຂດທະເລຊາຍໃຫຍ: ລຽບຕາມຊາຍແດນຂອງອ ່ ິນເດຍກັບປາກິດສະຖານ, ບໍລິເວນ ລັດລາດສະຖານຂອງອິນເດຍກັບແຂວງສິນທຸຂອງປາກິດສະຖານ. ທະເລຊາຍນ້ອຍຢູ່ທາງເໜືອຂອງທະເລຊາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນໄປທາງທິດເໜືອຄື ຈາກບໍລິເວນ ແມ່ນໍ້າລູນີ ລະຫວ່າງເມືອງຈາຍຊານເມ (ີJaisalmer) ແລະ ເມືອງຈອດປູ (Jodhpur). ທະເລ ຊາຍທັງສອງນີ້ມີສ່ວນທີ່ບໍ່ແມ່ນທະເລຊາຍຂ ັ້ ນ ແຕ່ເປັນບໍລິເວນທ ີ່ ເຕັມໄປດ້ວຍໂງ່ນຫີນ, ຂາດ ແຫຼ່ງນ ໍ້ າ ແລະ ບໍ່ມີຝົນຕົກເຮັດໃຫ້ເກີດໄພແຫຼ້ງແລ້ງ. 4) fffl: ມີອານາເຂດເລ ີ່ມຈາກຕອນໃຕ້ຂອງເຂດທ ົ່ ງພຽງລຸ່ມແມ່ນໍ້າ ໂດຍເລີ່ມ ຈາກສາຍພູໃຫຍ່-ນ້ອຍຂ ັ້ນຢູ່ເຊ ັ່ ນ: ສາຍພູວິນຢາ (Vindhya,) ສາຍພູຊັດປູຣະ (Satpura) ສາຍພູໄມກາລາ (Maikala) ແລະ ສາຍພູອາຈັນຕາ (Ajanta)…ສາຍພູເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມສູງ ຕ່າງກັນສູງແຕ່ 460-1.220 ແມັດ. ຈາກລະດັບນາທະເລສອງຝ ໍ້ ັ່ ງຂອງເຂດແຫຼມເດກກັງ (Deccan) ກ່ອນເຖິງຊາຍຝັ່ງທະເລມີສາຍພູກັດ (Ghats) ຕາເວັນອອກ ແລະ ສາຍພູກັດຕາ ເວັນຕົກຂະໜານຢູ່ສາຍພູທາງພາກຕາເວັນອອກ ຢູ່ຫ່າງຈາກຊາຍຝັ່ງທະເລຫຼາຍກວ່າທາງຝັ່ງ ຕາເວັນຕົກ ເຮັດໃຫຫາດຊາຍຝ ້ ງທະເລຕາເວ ັ່ ັນອອກຝງອ ັ່ ່າວແບງການກວ້າງຂວາງ. ຫາດຊາຍ ທະເລໃນຝັ່ ງຕາເວັນຕົກຂ ັ້ ນທະເລອາຣັບ, ຝັ່ງທະເລຕາເວັນຕົກມີພູສູງຊັນຕາມຊາຍຝັ່ ງ. ໃນລະດູມໍລະສຸມຕາເວັນຕກສົ ່ຽງໃຕ ລ້ ົມມໍລະສມຈະພ ຸ ດເກ ັ ືອບຕ ັ້ ງສາກກັບຊາຍຝັ່ ງເຮັດ ໃຫ້ເກີດຄ ື້ ນລມແຮງ ແລະ ບ ົ ໍ່ມີເກາະເປັນທີ່ກໍາບັງຄ ື້ ນລົມ. ມີທ່າເຮອຕາມທ ື ໍາມະຊາດທີ່ສະ ດວກຕໍ່ການຈອດເຮືອຢູ່ 3 ແຫ່ງຄື: ບອມເບ, ກົວ ແລະ ໂຄຊິນ. ຝັ່ງທະເລດ້ານຕາເວັນອອກບ ໍ່ ໄດ້ຮັບຄ ື້ ນລົມເຕັມທ ີ່, ຝັ່ງທະເລຕື້ນເຮືອໃຫຍ່ບໍ່ສາມາດເຂ ົ້າອອກໃກ້ຝັ່ງໄດ້. ທ່າເຮືອທີ່ສ້າງ ຂຶ້ນທາງຝັ່ ງນີ້ມີ: ການກຸດຕາ, ມັດທະຣາດ ແລະ ວິສາຂາປັດນາ, ສາຍພູກັດທັງສອງຝັ່ ງມາຈຸ ກັນຕົງປາຍແຫຼມໃນຕອນໃຕ້ບໍລິເວນນ ີ້ ເອ ີ້ ນວ່າ: ເຂດເນີນພູນິນຈິຣິ (Nilgiri). 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 172 7/31/2015 9:38:40 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
168 ແຜນທ ີ່ ພູມສັນຖານຂອງອິນເດຍ 1.3 ffi ອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີເນ ື້ ອທ ີ່ຂະໜາດໃຫຍ ມ ່ ີສະພາບພູມີປະເທດທີ່ຫຼາກຫຼາຍ. ດັ່ງນ ັ້ ນ, ພູມອາກາດຈງມ ຶ່ ີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະເຂດ. ໃນລະດູຮ້ອນອຸນຫະພູມສູງປະ ມານ 35 ໍC ແລະ ໃນລະດູໜາວອຸນຫະພູມຕ ໍ່ າລົງປະມານ 10 ໍC. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 173 7/31/2015 9:38:40 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
169 ແຜນທ ີ່ ພູມອາກາດຂອງອິນເດຍ ffiffflffffi: ພາກເໜືອມີອາກາດໜາວເຢັນຄ້າຍຄືກັບປະເທດເອີຣົບ ເພາະຢູ່ຕິດກັບສາຍພູຫິມະໄລ, ພູມີປະເທດສູງຊັນ, ບາງພ ື້ ນທີ່ມີຫິມະຕົກຕະຫຼອດປີ, ບາງຄ ັ້ ງ ອຸນຫະພູມຢລະຫວ ູ່ າງ 1 ່ ໍ-2 ໍC ຫ ບາງຄ ຼື ັ້ ງສາມາດຕດລິ ົບເຊນ: ເມ ັ່ ອງຈ ື າມໍ (ູ Jammu), ຄັດສະ ເມຍ (Kashmir), ຮີມາຈນປຣາເດ ັ ັດ (Himachal Pradesh), ອຸດຕາຣັນຈັນ (Uttaranchal), ປັນຈັບ (Punjab), ຮາຢານນາ (Haryana) ເປັນຕ ົ້ ນ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 174 7/31/2015 9:38:40 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
170 ffiff#!: ມີສະພາບພູມອາກາດ ແລະ ພູມີປະເທດທີ່ ແຕກຕ່າງກັນ ໂດຍມີທະເລຊາຍໃນລັດຣາຈາສະທານ (Rajasthan) ແລະ ທີ່ ຮາບລຸ່ມແມ່ນໍ້າຖ້ວມເຖິງ ຕະຫຼອດປີໃນລັດກູຈາຣັດ (Gujarat) ຕະຫຼອດຈົນອາກາດຮ້ອນຂ ຶ້ນແບບທະເລຊາຍໃນລັດ ມາຫາຣັດສະທຣາ (Maharashtra) ເຊິ່ ງມີຊາຍຝັ່ງທະເລຍາວຢຽດຕິດກັບທະເລອາຣາບຽນ. ffiff#ffiffi: ພູມີປະເທດພາກຕາເວັນອອກມີຄວາມແຕກຕ່າງຢ່າງ ຫຼວງຫຼາຍ ເພາະລັດທີ່ຕິດກັບພູຖານ ແລະ ມຽນມາຈະບໍ່ຕິດກັບທະເລ ແຕ່ມີແມ່ນໍ້າ ແລະ ສາຍພູສູງຊັນຫຼາຍເຮັດໃຫ້ບໍລິເວນນ ີ້ ເຕັມໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ ແລະ ສັດປ່າ. ໃນລັດ ອັດສໍາ (Assam), ອາຣູນາຈານ ປຣາເດັດ (Arunachal Pradesh), ມານີປູ (Manipur), ມີ ໂຊຣໍາ (Mizoram), ຊິກກິມ Sikkim) ມີອຸນຫະພູມສະເລ່ຍ 26 ໍ-36 ໍC ແຕ່ໃນລັດແບງການ ຕາເວັນຕົກ (West Bengal) ແລະ ໂອຣິດຊາ (Orissa) ຈະແຕກຕ່າງກັນ ເພາະ 2 ລັດຈະຕິດ ກັບອ່າວແບງການ, ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍປະມານ 25 ໍ-37 ໍC. ffifi: ອາກາດຮ້ອນ ແລະ ແຫ້ງແລ້ງເຊ ັ່ ນ: ເມືອງບັງກາລ (ໍ Bangalore) ເປັນຕ ົ້ ນ. ອິນເດຍມີ 4 ລະດູການຄ: ລະດ ື ູໜາວລະຫວ່າງເດືອນມັງກອນ-ກຸມພາ, ລະດູຮ້ອນລະ ຫວ່າງເດືອນມີນາ-ພຶດສະພາ, ລະດູຝົນລະຫວ່າງເດືອນມີຖຸນາ-ກັນຍາ ແລະ ລະດູແລ້ງລະ ຫວ່າງເດືອນຕຸລາ-ທັນວາ. ໃນລະດູຝົນ ຝົນຕົກໜັກຢູ່ເຂດຕີນພູຫິມະໄລ, ພາໃຫ້ເກີດໄພນໍ້ າ ຖ້ວມ, ທໍາລາຍຊັບສິນ ແລະ ຊີວິດຂອງປະຊາກອນຢາງຫ ່ ຼວງຫຼາຍ. 1.4 ff$ ແມ່ນໍ້າໃນອນເດຍສ ິ ່ວນຫຼາຍກໍາເນີດມາຈາກສັນປັນນາ 3 ແຫ ໍ້ ່ງຄ: ື 1. ສາຍພູຫິມະໄລ ແລະ ຄາຣາໂກຣັມທາງພາກເໜືອຂອງອິນເດຍ. 2. ສາຍພູວິນບະ ແລະ ສັດປຸຣະເຣນເຊິ (Vindhya and satpura ranges) ພູພຽງໂຈ ຕານາປູ (Chotanagpur plateau) ໃນພາກກາງຂອງອນເດຍ. ິ 3. ສາຍພູສາຢາດຣີຫຼືເວັດສະເຕີນແກຣັດ (Sahyadri ຫຼື Western Grats) ໃນພາກ ຕາເວັນອອກຂອງອິນເດຍ. ອິນເດຍມີແມ່ນໍ້າສໍາຄນຄັ ື: ແມ່ນໍ້າຄງຄາມ ົ ີຕົ້ນກາເນ ໍ ີດມາຈາກ ສາຍພູຫິມະໄລ ແລະ ມີສາຂາຈານວ ໍ ນຫຼວງຫຼາຍເຊັ່ນ: ແມ່ນໍ້າຍົມມະ, ແມ່ນໍ້າກາກຣາ, ແມ່ນໍ້າກັມດັດ ແລະ ແມ່ນໍ້າໂຄສີ… ຢູ່ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຄົງຄາມີທົ່ງພຽງທີ່ອຸດົມສົນບູນ ແລະ ກວ້າງ ໃຫຍ່ໄພສານ. ນອກນັ້ ນ, ຍງມັ ີແມ່ນໍ້າອິນດູ (Indus), ຣາວີ (Ravi), ໂກດາວາຣີ (Godavari), ກຣີສະນາ (Krishna), ໂກເວີຣີ (Cauvery)… 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 175 7/31/2015 9:38:40 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
171 # #+flffiffi+ff% 7 %# : ແມ່ນໍ້າຄົງຄາ (Ganga) ຢູ່ ທາງພາກເໜອຂອງອ ື ິນເດຍ; ແມ່ນໍ້າຍາມຸນາ (yamuna) ກັບແມ່ນໍ້າຄົງຄາທາງພາກເໜືອ; ແມ່ນໍ້າໂກດາວາຣີ (Godavari) ທາງໃຕຂອງອ ້ ິນເດຍ; ແມ່ນໍ້າສາຣາວັດຕີ (sarasvati) ປັດຈຸ ບັນເຫືອດແຫງ ແຕ ້ ່ຍັງໄຫຼຢູ່ໃຕ້ດິນ; ແມ່ນໍ້ານາມາດາ (narmada) ທາງພາກກາງຂອງອິນ ເດຍ; ແມ່ນໍ້າສິນທຸ (sindhu) ປັດຈຸບັນນອນຢູ່ໃນປະເທດປາກິດສະຖານ; ແມ່ນໍ້າໂກເວີຣີ (Cauvery) ຢູ່ທາງພາກໃຕຂອງອ ້ ິນເດຍ ແຜນທ ີ່ ແມ່ນໍ້າຂອງປະເທດອິນເດຍ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 176 7/31/2015 9:38:40 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
172 1.5 $# %ffi ອິນເດຍມີປ່າໄມ້ຂອງເຂດຮ້ອນຊຸ່ມເສ ັ້ ນອາຍັນມີໄມ ແລະ ເຄ ້ ື່ອງປ່າຂອງດົງນາໆຊະນິດ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີສັດປ່ານາໆຊະນິດເຊ ັ່ ນ: ເສືອແບງການ (Bengal)…. ອິນເດຍຮ ັ່ ງມີດ້ວຍຊັບພະຍາກອນໃຕ້ດິນ ທ ີ່ເປັນແຮທາດພ ່ ື້ ນຖານແກ່ການພັດທະນາ ອຸດສາຫະກາເຊ ໍ ັ່ ນ: ຖ່ານຫນ, ແຮ ີ ່ເຫຼັກ, ມັງການ, ທອງ, ເງິນ, ຄໍາ, ນ ໍ້ າມັນເຊ ື້ອໄຟ, ເພັດ, ບົກ ຊິດ…ຖ່ານຫນມີ ີຫຼາຍຢູ່ເຂດພາກກາງແຫຼມເດກັງ, ພາກຕາເວັນຕກຂອງແຄວ ົ ້ນຄາດສະເມຍ ແຮ່ເຫຼັກມີຫຼາຍຢູ່ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຂອງແຫມເດກ ຼ ງ… ພ ັ ືດທໍາມະຊາດຂອງອິນເດຍ ມີປ່າດົງດິບ, ພືດເຂດທະເລຊາຍ, ພືດເຂດພູສູງ ແລະ ເຂດປ່າພຸ່ມ. ພືດທໍາມະຊາດຂອງອິນເດຍ ນັບມື້ຫຼຸດໜ້ອຍລົງ ຍ້ອນການທາລາຍເພ ໍ ອຂະຫຍາຍເນ ື່ ື້ ອທ ີ່ ຜະລດກະສ ິ ິກໍາໃຫ້ມີຄວາມສົມດຸນ ກັບການຂະຫຍາຍຕົວໄວຂອງປະຊາກອນ. ແຜນທ ີ່ ພະລັງງານຂອງປະເທດອິນເດຍ 2. #! ປັດຈຸບັນອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປນອັ ັນດັບ 2 ຂອງໂລກ, ປີ 2009 ອິນເດຍມີປະຊາກອນ 1.148 ລ້ານຄນ, ມາປ ົ ີ 2014 ມ 1.270.272.105. ມ ີ ີຜູ້ຊາຍ 655.875.026 ຄົນ, ຜູ້ຍິງ 614.397.079 ຄົນ, ອັດຕາສ່ວນຜູ້ຍິງ 940 ຄົນຕໍ່ກັບຜູ້ຊາຍ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 177 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
173 1.000 ຄົນ. ອິນເດຍກວມເອົາ 17.31% ຂອງປະຊາກອນໂລກ, ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາ ກອນສະເລ່ຍ 405 ຄົນ/ກມ2 , ອັດຕາເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນແມນ 1.58%, ອ ່ ິນເດຍຄາດ ຄະເນວ່າ ປີ 2030 ຈະມີຈໍານວນປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 1.53 ຕື້ຄົນ. ແຜນພູມ ການປຽບທຽບປະຊາກອນອິນເດຍ ແລະ ຈີນ ປັດຈຸບັນອິນເດຍມີປະຊາກອນ ອາຍຸແຕ່ 0-14 ປີ ກວມ 31%, ອາຍຸແຕ່ 15-64 ປີ ກວມ 64% ແລະ ອາຍຸແຕ່ 65 ປີຂຶ້ນໄປມີພຽງແຕ 5%. ປະຊາກອນທ ່ ີ່ອາໄສຢູ່ເຂດຊົນນະບົດ ປະມານ 72.2%, ອາໄສ ຢູ່ໃນຕົວເມືອງປະມານ 27.8%. ອັດຕາການເກີດຂອງເດັກກວມ ເອົາ 2% ຕໍ່ປີ, ສ່ວນອັດຕາການຕາຍກວມເອົາ 6.4%. ປະຊາກອນອາໄສຢູ່ໜາແໜ້ນຕາມທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າຕ່າງໆ ແລະ ທ ົ່ ງພຽງແຄມທະເລ ໂດຍສະເພາະເຂດຕອນກາງທົ່ ງພຽງທີ່ອຸດົມສົມບູນຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າຄົງຄາ. ຕົວເມືອງ ສໍາຄັນເຊ ັ່ ນ: ນິວເດັນລີ, ບອມເບ, ການກຸດຕາ, ອາມາດາບັດ, ໄຮເດິຣາບັດ… ປະຊາກອນອນເດຍປະກອບດ ິ ້ວຍເຊອຊາດຕ ື້ າງໆເຊ ່ ັ່ ນ: ອາຣາຍັນ, ດຣາວີດຽງ, ຕີເບດເບີມາ, ໂອສະໂຕຣ ແລະ ແບ່ງອອກເປັນຊົນເຜ ົ່ າຕ່າງໆຫຼາຍກວ່າ 2.000 ຊົນເຜ ົ່ າ. ອິນເດຍ ມີພາສາປາກເວົ້ າເຖິງ 1.652 ພາສາ, ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍເວ ົ້ າພາສາຮິນດີ. ນອກຈາກນ ັ້ ນ, ລັດຖະບານຍັງຮັບຮູ້ 22 ພາສາເປັນພາສາທາງການ. ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍເຊ ື່ ອຖືສາສະໜາ ຮິນດູຫຼາຍທີ່ສຸດກວມເອົາ 83%, ອິດສະລາມ 11%, ຄຼິດ 2,5%, ຊິກ 1%, ພຸດ 1,2% ແລະ ອີກ 1,3% ແມ່ນສາສະໜາອ ື່ ນໆ. ອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວມໍລະດົກໂລກທັງໝົດ 27 ແຫ່ງຄື: ສະຖານ ທີ່ທ່ອງທ່ຽວດ້ານວັດທະນາທໍາມ 22 ແຫ ີ ່ງ ແລະ ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທໍາມະຊາດມີ 5 ແຫ່ງ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 178 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
174 3. ff0 + 3.1 + 1) ການປູກຝງ: ປະຊາກອນ 70% ມ ັ ີອາຊີບກະສິກໍາ. ພືດທີ່ປູກຫຼາຍໃນປະເທດອິນ ເດຍແມ່ນເຂ ົ້ າຈ້າວ, ເຂ ົ້າຝ້າງ, ພືດໃຫ້ນໍ້າມັນ (ຖົ່ ວດິນ, ໝາກພ້າວ, ໝາກງາ), ປ່ານ, ປໍ, ຊາ, ເຂ ົ້ າບະເລ, ມັນຝຣ່ັງ, ຝ້າຍ, ອ້ອຍ…ເນ ື່ ອງຈາກດິນກະສິກໍາຂອງອິນເດຍມີຄຸນນະພາບຫຼຸດລົງ ເລ ື້ ອຍໆ, ລັດຖະບານອິນເດຍໄດ້ສົ່ງເສີມການປັບປຸງດິນດ້ວຍຝຸ່ນເຄມີ, ຝຸ່ນຄອກ ໂດຍສະເພາະ ຂີ້ງົວ ແລະ ຂ ີ້ ຄວາຍ. 2) ການລ້ຽງສດ: ອ ັ ິນເດຍສວນຫ ່ ຼາຍແມ່ນລ້ຽງງົວ ແລະ ຄວາຍຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ ເພື່ອ ໃຊ້ແຮງງານ ແລະ ຜະລິດນ ໍ້ ານົມ. ນອກຈາກນ ີ້ , ຍັງລ້ຽງມ້າ, ແບ, ແກະ, ໝ ້ , ສູ ັດປີກ ແລະ ອື່ນໆ. ການລ້ຽງງົວ ການລ້ຽງແກະ ເວ ົ້ າລວມຂະແໜງກະສິກໍາຂອງອິນເດຍຍັງໃຊ້ແຮງງານຄົນເປັນຕ ົ້ ນຕໍ. ນອກນ ັ້ ນ ຍັງມີ ສິນຄ້າກະສິກໍາທີ່ສົ່ງອອກເຊ ັ່ນ: ຝ້າຍ, ຊາ, ຖ ົ່ວ, ປ່ານ, ປ ເປໍ ັນຕ ົ້ ນ. 3.2 ffi&" ອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີອຸດສາຫະກໍາຂະຫຍາຍຕົວກວ່າໝູ່ໃນພາກພື້ ນອາຊີໃຕ້ເຊ ັ່ ນ: ອຸດສາຫະກາໜໍ ັກມີ: ອຸດສາຫະກໍາເຫຼັກ ແລະ ເຫຼັກກ້າ, ພະລັງງານນິວເຄຼຍ, ອະວະກາດ, ອຸດສາຫະກາເຄມ ໍ ີ, ອຸດສາຫະກໍາຕາແຜ ໍ່ ່ນ, ອຸດສາຫະກໍາແຮ່ທາດ, ເຄ ື່ ອງກົນຈັກຕ່າງໆ, ຄອມພິວເຕີ, ອຸດສາຫະກາໄມ ໍ ້… ສ່ວນອຸດສາຫະກໍາເບົາເຊ ັ່ ນ: ອຸດສາຫະກໍາອາຫານ, ເຄ ື່ ອງ ຮັບໃຊ້ຊີວິດປະຈໍາວັນ… ເຂດອຸດສາຫະກໍາທີ່ສໍາຄັນແມ່ນຢູ່ເຂດພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ, ເຂດທ ົ່ ງພຽງອ້ອມ ຕົວເມືອງການກຸດຕາ, ເຂດແຄມຝັ່ ງຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ, ເຂດເມືອງບອມເບ, ເມືອງອາມາ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 179 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
175 ດາບັດ, ເຂດທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າຄົງຄາ ແລະ ເຂດພາກໃຕ້ຂອງແຫຼມເດກັງ. ນອກນ ັ້ ນ, ຂະແໜງ ອຸດສາຫະກາຂອງອ ໍ ິນເດຍສາມາດຜະລດສິ ິນຄ້າສ ົ່ ງອອກເຊ ັ່ ນ: ເຄ ື່ອງໄຟຟ້າ, ເຄ ື່ ອງຄິດໄລ່, ເຄ ື່ ອງຈັກຕ ໍ່ າແຜ່ນ, ເຫຼັກເສ ັ້ ນ, ເຄ ື່ອງອາໄຫຼ່… 3.3 ອິນເດຍ ເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫາຍ ແຕ ຼ ່ກໍສາມາດມີຜົນຜະລດທິ ີ່ເປັນສິນຄ້າສົ່ງ ອອກເຊ ັ່ ນ: ຜະລິດຕະພັນເຫຼັກ, ເຄ ື່ ອງຈກ, ຜະລ ັ ິດຕະພັນເຄມ, ແຮ ີ ່ທາດ… ນອກນ ັ້ ນຍັງມີ ການພົວພັນການຄ້າກັບຫຼາຍປະເທດເຊັ່ ນ: ອັງກິດ, ຣັດເຊຍ, ສະຫະລັດອາເມຣິກາ, ຍີ່ປຸ່ນ, ເຢຍລະມັນ, ມາເລເຊຍ, ການາດາ, ອີຣານ… 3.4 ! !fl!! ອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫາຍ, ເນ ຼ ື້ ອທ ີ່ ກວ້າງຂວາງ. ສະນ ັ້ ນ, ການຄົມມະ ນາຄົມຂົນສ ົ່ ງທາງລົດໄຟຈງມ ຶ່ ີບົດບາດສງ ແລະ ມ ູ ີຄວາມຍາວເປັນອັນດັບ 4 ຂອງໂລກ ຮອງ ຈາກສະຫະລດອາເມຣ ັ ິກາ, ຣັດເຊຍ ແລະ ການາດາ, ເຊ ື່ ອມຕ ໍ່ ລະຫວ່າງຕົວເມືອງໃຫຍ່ເຂດ ລ້ອງແມ່ນໍ້າຄງຄາ ແລະ ເມ ົ ືອງທ່າເຮືອຕ່າງໆ. ເສ ັ້ ນທາງລົດຍົນມີໜ້ອຍກວ່າເສ ັ້ ນທາງລົດໄຟ ສ່ວນຫຼາຍແມນຢ່ ູ່ຕາມຕົວເມືອງທີ່ສໍາຄັນ, ໃນນີ້ມີເສ ັ້ ນທາງສໍາຄນເຊ ັ ື່ ອມຕ ໍ່ ຈາກເມືອງການ ກຸດຕາຫາແດນລີ… ນອກນ ີ້ ຍັງມີເສ ັ້ ນທາງຫຼວງອາຊີທັງ A1 ແລະ A2 ຜ່ານພາກເໜືອຂອງ ອິນເດຍ. ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງທາງນ ໍ້ າມີຄວາມຍາວ 10.000 ກມ ທີ່ມີການຂົນສ ົ່ ງສນຄິ ້າ ໄປບັນດາປະເທດໃກ້ຄຽງ. ນອກນ, ຍ ີ້ ັງມການຄ ີ ົມມະນາຄົມຂົນສງພາຍໃນປະເທດສ ົ່ ່ວນຫາຍ ຼ ແມ່ນໃຊ້ແມ່ນໍ້າຄົງຄາ, ແມ່ນໍ້າພົມມະບຸດ, ສ່ວນແມ່ນໍ້າອ ື່ ນໆຄື: ແມ່ນໍ້າໂກດາວາຣີ, ແມ່ນໍ້າ ກຣິດສະນາແມ່ນໃຊ້ເຮືອຂະໜາດນ້ອຍ. ນອກນ ັ້ ນ, ອິນເດຍຍັງມແຜນພ ີ ັດທະນາດ້ານການ ຄົມມະນາຄມທາງນ ົ ໍ້າໃຫ້ຫຼາຍຂ ຶ້ ນ. ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງທາງທະເລທີ່ມີເມືອງທ່າເຮືອສໍາຄັນເຊ ັ່ ນ: ທ່າເຮືອຂະໜາດ ໃຫຍ່ຢູ່ຊາຍຝງຕາເວ ັ່ ັນຕົກທ ີ່ ເມືອງບອມເບ, ນິວບັງກາລໍ ແລະ ໂຄຊິນ… ທ່າເຮືອຊາຍຝັ່ ງຕາ ເວັນອອກຢູ່ເມືອງນິວຕູຕີໂຄຣິນ, ມາດຣາດ, ການກຸດຕາ, ວິສາຄາປັດນາມ. ການຄົມມະນາຄົມຂົນສ ົ່ ງທາງອາກາດມສະໜາມບ ີ ິນທີ່ສໍາຄັນຄ: ສະໜາມບ ື ິນຊັນຕາ ຢູ່ເມືອງບອມເບ, ສະໜາມບິນດັນຢູ່ເມອງການກ ື ຸດຕາ, ສະໜາມບິນເປັມຢູ່ເມືອງນິວເດັນລີ ແລະ ສະໜາມບິນນີມານປັດຊາບຢູ່ເມອງມາດຣາດ… ສາຍການບ ື ິນທີ່ສໍາຄັນແມ່ນສາຍ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 180 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
176 ການບິນແອອນເດຍ ( ິ India Air lines) ເຊິ່ ງບິນພາຍໃນປະເທດ ແລະ ປະເທດຂ້າງຄຽງຄ: ື ບັງຄະລາເທດ, ມັນດີວ ແລະ ສີລັງກາ. 0: 1. ຈົ່ ງບອກທີ່ຕັ້ງ, ຂອບເຂດ, ຊາຍແດນ ແລະ ເນ ື້ ອທ ີ່ຂອງປະເທດອິນເດຍ? 2. ພູມສັນຖານຂອງອິນເດຍມີລັກສະນະແນວໃດ? 3. ຈົ່ ງບອກຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງອິນເດຍມີຄືແນວໃດ? 4. ມີປັດໄຈໃດແດ່ຈຶ່ງເວ ົ້າໄດ້ວ່າ ອິນເດຍເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍ? 5. ຈົ່ ງອະທິບາຍຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ອຸດສາຫະກາຂອງອ ໍ ິນເດຍ. 6. ຈົ່ ງອະທິບາຍຂະແໜງການຄ້າ ແລະ ການຄົມມະນາຂົນສ ົ່ ງຂອງອິນເດຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 181 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
177 ! 19 ff%& 1. $flffi ff%& 1.1 #, flffi fffl, $% ffffi ປະເທດຍີ່ປຸ່ນຕ ັ້ງຢູ່ພາກຕາເວັນອອກຂອງທະວີບອາຊີ ຫ່າງຈາກແຜນດ່ ິນໃຫຍ່ທີ່ແຫຼມ ເກົາຫ 200 ກມ ແລະ ຫ ຼີ ່າງຈາກເກາະຊາຄາຣິນຂອງຣັດເຊຍ 45 ກມ ເຊິ່ ງມີຊ່ອງແຄບລາ ເປຣຸດເຊິເປັນຊາຍແດນທາງທະເລ. ຍີ່ປຸ່ນເປັນປະເທດໝູ່ເກາະອ້ອມຮອບດ້ວຍທະເລ ແລະ ມະຫາສະໝດ ເຊ ຸ ິ່ ງມີຫຼາຍກວ່າ 3.900 ເກາະ ຕັ້ງຍາວຢຽດຕາມທິດເໜືອຫາໃຕ້, ມີຄວາມ ຍາວປະມານ 3.800 ກມ ໃນນີ້ ມີເກາະໃຫຍ ແລະ ສ ່ ໍາຄັນເຊ ັ່ນ: ເກາະຮອກໄກໂດ (Hokaido), ຮອນຊູ (Honshu), ຊີໂກກຸ (Shikoku), ກິວຊູ (Kyushu). ຍີ່ປຸ່ນຕ ັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ເສ ັ້ ນຂະໜານທີ 20 ໍ59 ່ຫາ 45 ໍ33 ່ເໜືອ ແລະ ລະຫວ່າງເສັ້ນແວງທີ 122 ໍ46 ່ຫາ 153 ໍ 58 ່ຕາເວັນອອກ; ດ້ານເໜືອຕິດກັບທະເລໂອຄົດ, ດ້ານຕາເວັນອອກຕິດກັບມະຫາສະໝຸດ ປາຊີຟິກ, ດ້ານຕາເວັນຕົກຕິດກັບທະເລຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ດ້ານໃຕ້ຕິດກັບທະເລຈີນຕາເວັນອອກ. ປະເທດຍີ່ປຸ່ນມີເນ ື້ ອທ ີ່ປະມານ 337.867 ກມ2 . ແຜນທ ີ່ ທີ່ຕັ້ງຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 182 7/31/2015 9:38:41 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
178 1.2 #0 ປະເທດຍີ່ປຸ່ນປະກອບດ້ວຍພູກວມ 80% ຂອງເນື້ ອທີ່ທັງໝົດ, ພູໃນຍີ່ປຸ່ນມີລະດັບ ຄວາມສູງແຕ 1.000-3.000 ແມ ່ ັດຂ ຶ້ນໄປ. ພູທີ່ສູງ ແລະ ມີຊື່ສຽງກວ່າໝູ່ແມ່ນພູຟູຈີຢາມາ (3.776 ມ). ນອກນັ້ ນ, ຍງມັ ີພູກິຕາ (Kita) 3.193 ມ, ໂອກູໂຮຕາກາ (Okuhotaka) 3.190 ແມັດ, ໄອໂນ (Aino) 3.189 ແມັດ, ຢາຣິ (Yari) 3.180 ແມັດ, ວາຣຸຊາວາ (Warusawa) 3.141 ແມັດ, ອາໄກສິ (Akaishi) 3.120 ແມັດ, ມີແກນ (Meakan) 1.499 ແມັດ, ພູຮາກ ກຽວໂອ (Hakkyuo) 1915 ແມັດ, ກູໂຕໂມຣິ (Kumotori) 3.017 ແມັດ, ພູໄກໂກມາ (Kaikoma) 2.967 ແມັດ... ແມ່ນໍ້າທ ີ່ໄຫຼຜ່ານພູລົງສູ່ທະເລຈະເປນພຽງແມ ັ ່ນໍ້າສາຍສ ັ້ ນໆ ແລະ ນໍ້າໄຫຼແຮງເຊ ິ່ ງເໝາະສົມໃນການຜະລິດໄຟຟ້າພະລັງງານນ ໍ້ າ ແລະ ການຊົນລະປະທານ, ແຕ່ໃຊ້ປະໂຫຍດໃນການຄມມະນາຄ ົ ມຂົ ນສົ ົ່ ງບ ໍ່ໄດ້. ແມ່ນ້ໍາທ ີ່ ຍາວທີ່ສຸດໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນແມ່ນ ແມ່ນ້ໍາຊີນາໂນ (Shinano) ໄຫຼຈາກນາກາໂນ (Nagano) ຫາ ນິກາຕາ (Nigata). ຍີ່ປຸ່ນມີເນ ື້ ອ ທີ່ປະມານ 20% ເປັນທ ົ່ ງພຽງແຄບຕາມແຄມທະເລ ແຕ່ກໍມີຄວາມອຸດົມສົມບນ. ທ ູ ົ່ ງພຽງ ກວ້າງກວ່າໝູ່ແມ່ນທ ົ່ງພຽງການໂຕ (17.000 ກມ2 ). ນອກຈາກນີ້ , ຍັງມີທົ່ງພຽງກິໄນ, ໂນບິ, ເອຊິໂກ ແລະ ໂຕກາຊິເປັນຕ ົ້ ນ. ຍ້ອນມີທົ່ງພຽງແຄບຊາວຍີ່ປຸ່ນຈ ຶ່ງໄດ້ບຸກເບີກເນ ື້ ອທ ີ່ ຕາມເຂດພູຕໍ່າເພ ື່ ອຂະຫຍາຍເນື້ອ ທີ່ກະສິກໍາ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍີ່ປຸ່ນຍັງມີໜອງທີ່ສໍາຄັນເຊນ: ໜອງບ ັ່ ີວາ ມີເນອທ ື້ 670.3 ກມ ີ່ 2 , ໜອງ ກາຊູມິກາອູຣາ (Kasumigaura) ມີເນ ື້ ອທ ີ່ 167.6 ກມ2 , ແລະ ໜອງໂຕວາດາ (Towada) ມີ ເນ ື້ ອທ ີ່ 61.1 ກມ2 . ທໍລະນີສັນຖານຂອງຍີ່ປຸ່ນບໍ່ທັນສະຫງົບເຊ ັ່ ນ: ມີພູໄຟ 192 ໜ່ວຍ ແລະ ຍັງເຄ ື່ອນໄຫວ ຢູ່ 58 ໜ່ວຍ. ສະນ ັ້ ນ, ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ໝູ່ເກາະຍີ່ປຸ່ນທ ີ່ນອນໃນເຂດ “ວົງໄຟປາຊີຟິກ” ມີແຜ່ນດິນ ໄຫວຮຸນແຮງພາໃຫ້ເກີດຄນຍ ື້ ັກໃຕ້ທະເລ-ມະຫາສະໝຸດເຊ ິ່ ງເອ ີ້ ນວ່າ ຄ ື້ ນຊູນາມິ (Tsunami) 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 183 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
179 ແຜນທ ີ່ ພູມສັນຖານຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 184 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
180 1.3 # ffi ພູມອາກາດຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ມີລັກສະນະອົບອຸ່ນຕະຫຼອດປ, ອາກາດບ ີ ໍ່ຮ້ອນຫຼາຍ ແລະ ໜາວຫຼາຍຈົນເກີນໄປ. ເນື່ ອງຈາກລັກສະນະພູມີປະເທດເປັນເກາະທີ່ອ້ອມຮອບໄປ ດ້ວຍນ ໍ້ າທະເລທຸກດ້ານ. ໃນລະດູຮ້ອນມີອຸນຫະພູມສູງ ສະເລ່ຍປະມານ 20 ໍC, ກະແສນໍ້ າທ ີ່ ໄຫຼຜ່ານມີສາຍກະແສນ ໍ້ າອນກຸ່ ູໂຣຊີໂວ ໄຫຼລຽບທາງຊາຍຝັ່ ງຕາເວນອອກ ແລະ ກະແສນ ັ ໍ້າ ເຢັນໂອຢາຊີໂວໄຫຼລຽບຊາຍຝັ່ ງຕອນເໜືອຂອງປະເທດ. ລົມມໍລະສຸມທີ່ພັດຜ່ານປະເທດ ຍີ່ປຸ່ນໃນລະດໜາວນ ູ ີ້ ເອ ີ້ ນວ່າ: ລົມມໍລະສຸມລະດູໜາວ ເຊ ິ່ ງພັດມາຈາກທາງທດຕາເວ ິ ັນຕົກ ສ່ຽງເໜືອຂອງປະເທດ. ສ່ວນລະດູຮ້ອນຈະມີລົມທີ່ພັດມາຈາກບໍລິເວນມະຫາສະໝດປາຊ ຸ ີຟິກ ເອ ີ້ ນວ່າ: ມໍລະສຸມລະດູຮ້ອນຈະພັດພາເອົາຄວາມຊຸ່ມຈາກທະເລໄປຕົກຕາມຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນ ອອກຂອງປະເທດ. ລະດູທີ່ສໍາຄັນມີ 4 ລະດູຄື: ລະດໃບໄມ ູ ້ປົ່ງ, ລະດູຮ້ອນ, ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ແລະ ລະດໜາວ. ູ ເຂດພູມອາກາດຂອງຍີ່ປຸ່ນແບ່ງອອກເປັນ 4 ເຂດຄື: - ເຂດເກາະຮອກໄກໂດມີອາກາດໜາວຫຼາຍໃນລະດູໜາວ ແລະ ມີຫິມະປົກຄຸມ, ມີ ລະດູຮ້ອນສ ັ້ນ, ປະລິມານນາຝໍ້ ົນສະເລ່ຍປະມານ 1.000 ມມ/ປີ, ມີພືດພັນທໍາມະຊາດເປັນ ປ່າສົນ. - ເຂດທາງເໜືອຂອງເກາະຮອນຊູ ມີອາກາດອົບອຸ່ນກວາເຂດເກາະຮອກໄກໂດ ແລະ ່ ມີຝົນຕົກຫຼາຍກວ່າ ໂດຍສະເພາະຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນຕົກ, ພືດພັນທາມະຊາດເປ ໍ ນປັ ່າໄມ້ປ່ຽນ ໃບ, ປ່າປະສມ ແລະ ມ ົ ີປ່າແປກປະປົນຢູ່ນໍາ. - ເຂດຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ດ້ານມະຫາສະໝດປາຊ ຸ ີຟິກຈນເຖ ົ ິງທະເລພາຍໃນ ມີອາກາດອົບອຸ່ນເຢັນສະບາຍໃນລະດູໜາວ, ຮ້ອນຊຸ່ມໃນລະດູຮ້ອນ, ມີປະລິມານນ ໍ້າຝົນ ສະເລ່ຍ 1.500 ມມ/ປີ, ມີພືດພັນທໍາມະຊາດເປັນປ່າໄມ້ສີຂຽວຕະຫຼອດປີ ແລະ ພືດພັນເຄິ່ງ ເມືອງຮ້ອນ. - ເຂດຊາຍຝັ່ ງຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ ດ້ ້ານທະເລຍີ່ປຸ່ນມີຝົນຕົກໃນລະດໜາວ ແຕ ູ ່ຢູ່ໃນ ລັກສະນະຂອງຫິມະ, ມີພືດພັນທໍາມະຊາດຄ້າຍຄືເຂດທາງເໜືອຂອງເກາະຮອນຊ. ູ 1.4 $# %ffi $ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ແມ່ນໜ ຶ່ງໃນບັນດາປະເທດທີ່ ຂາດແຄນຊັບພະຍາກອນໃຕ້ດິນທີ່ຈໍາເປັນ ແກ່ການພັດທະນາອຸດສາຫະກໍາ. ແຕ່ມີແຮ່ບາງຊະນິດທີ່ມີປະລມານຫ ິ າຍພ ຼ ໍສົມຄວນເຊັ່ນ: 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 185 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
181 ຖ່ານຫີນ, ມັງການ, ໂກຣມ, ຕີຕານ, ທອງ, ເງິນ, ຄໍາ, ມາດ… ນອກຈາກນ ຍ ີ້ ີ່ປຸ່ນຍັງມີ ຊັບພະຍາກອນທ ີ່ເປັນທ່າແຮງເຊ ັ່ ນ: - ມີແມ່ນໍ້າຫາຍສາຍສ ຼ ັ້ນໄຫຼແຮງ ເຊ ິ່ ງເໝາະສົມໃນການຜະລິດພະລງງານໄຟຟ ັ ້ານາ ໍ້ ຕົກ ແລະ ການກໍ່ສ້າງຊົນລະປະທານເຊັ່ ນ: ແມ່ນໍ້າຊີນາໂນ (369 ກມ), ອິຊີກາຣີ (Ishikari) (365 ກມ), ແມ່ນໍ້າດອນ (322 ກມ), ແມ່ນໍ້າເຕຊີໂອ (Teshio) 256 ກມ, ແມ່ນໍ້າໂຕກາຊິ (Tokachi) 156 ກມ ແລະ ແມ່ນໍ້າກູຊີໂຣ (Kushiro) 154 ກມ. ມີທໍາມະຊາດແຄມຝັ່ ງທະເລ ຫັກແຫວ່ງຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະເຂດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ຂອງເກາະຮອນຊູ, ມີອ່າວກໍາບັງລົມ ແລະ ຄ ື້ ນທະເລເໝາະສົມໃນການສ້າງທາເຮ ່ ືອ. - ມີລັກສະນະທາມະຊາດທ ໍ ີ່ ເໝາະສົມແກການຫາປາໂດຍສະເພາະເຂດພ ່ ົບກັນຂອງ ກະແສນ ໍ້ າເຄອນຮ ື່ ້ອນ ແລະ ກະແສນ ໍ້ າເຄ ື່ອນເຢັນເຊ ິ່ ງເອ ີ້ ນວ່າເຂດກູຣິນແບງ (Kuril Bank) ທີ່ມີອາຫານປາ (Plankton) ກາຍເປັນເຂດມະຫາສະໝຸດທີ່ອຸດົມສມບົ ູນດ້ວຍສດທະເລນາໆ ັ ຊະນິດ, ສາມາດຕອບສະໜອງຕ ໍ່ ການບໍລິໂພກພາຍໃນ ແລະ ເປັນສິນຄ້າສ ົ່ ງອອກ. - ມີປ່າໄມ້ຂຽວຕະຫອດປ ຼ ີເຊ ິ່ງປົກຄມ 1/3 ຂອງເນ ຸ ອທ ື້ ີ່ທັງໝົດ ໂດຍສະເພາະຢູ່ເຂດພູສູງ. 2.#!flffi%& 2.1 !ffi ຍີ່ປຸ່ນເປັນປະເທດທີ່ປະກອບດ້ວຍໝູ່ເກາະ, ມີເນ ື້ ອທ ີ່ ຂະໜາດໜ້ອຍກວ່າລາວ. ຍີ່ປຸ່ນ ເປັນປະເທດທີ່ຮັບເອົາວັດທະນະທໍາຕ່າງຊາດເຊ ັ່ ນ: ຈາກຈີນ ແລະ ພຸດທະສາສະໜາ ຕ ໍ່ ມາ ແມ່ນວັດທະນະທໍາຕາເວນຕັ ົກ, ແຕ່ຍີ່ປຸ່ນກໍຍັງຮັກສາສ ົ່ ງເສີມວັດທະນະທໍາດ ັ້ ງເດີມໄວ້ຄືເກ ົ່ າ. ຍີ່ປຸ່ນປະສົບຜນສົ ໍາເລັດໃນການພັດທະນາປະເທດ. ມີການປົກຄອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕ, ມີສົມເດັດພະຈັກກະພັດເປນປະມ ັ ຸກ ແລະ ມີສະຖາບັນສູງສຸດທີ່ບັນຍັດກົດໝາຍຂ ຶ້ນໃຊ້ຄື: ສະພາໄດເອັດ ປະກອບດວຍສະມາຊ ້ ິກສະພາຜູ້ແທນລາສະດອນຈໍານວນ 491 ທ່ານ ດໍາລົງ ຕໍາແໜ່ງ 4 ປີ ແລະ ສະພາທີ່ປຶກສາ 256 ຄົນດໍາລົງຕໍາແໜ່ງ 6 ປີ. ທຸກໆ 3 ປີຈະມີການ ເລືອກຕ ັ້ ງຄ ັ້ງໃໝ່. ປະຊາຊົນທີ່ມີອາຍ 20 ປ ຸ ີ ຂ ຶ້ນໄປມີສິດອອກສຽງເລືອກຕ ັ້ ງ. 2.2 $ffi ນັບແຕ່ຊຸມປ 50 ຂອງສະຕະວ ີ ັດທີ XX ປະຊາກອນຍີ່ປຸ່ນເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນໄວ ສະເລ່ຍ 3-4% ຕໍ່ປີ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ລັດຖະບານຍີ່ປຸ່ນຈ ຶ່ງໄດ້ວາງແນວທາງຫຼຸດຜ່ອນການເກີດ. ນັບແຕ່ຊຸມປ 70 ີ ເປັນຕ ົ້ ນມາ ອດຕາການເກ ັ ດຫີ ຼຸດລົງເຖິງ 1-1,4%ຕໍ່ປີ ແລະ ໃນປ 1995 ເຫ ີ ຼືອພຽງ 0,3% ຕໍ່ປີ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 186 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
182 ແລະ ມາຮອດປີ 2014 ປະຊາກອນຍີ່ປຸ່ນມີ 127.692.273 ລ້ານຄົນ, ຄວາມໜາແໜ້ນສະ ເລ່ຍ 349 ຄນ/ກມ ົ 2 , ຍີ່ປຸ່ນເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນອາຍຸຍືນສະເລ່ຍສູງໃນໂລກເຊັ່ນປີ: 2014 ອາຍຸຍືນສະເລ່ຍ 84,6 ປີ ໃນນັ້ ນເພດຊາຍແມ່ນ 82 ປ ສີ ່ວນເພດຍິງ 87,2 ປີ. ການແຈກຢາຍຂອງປະຊາກອນບໍ່ສະໝາສະເໝ ໍ່ 90% ຂອງປະຊາກອນອາໄສຢ ີ ູ່ເຂດ ທົ່ງພຽງທ ີ່ເປັນຕົວເມືອງໃຫຍ່ເຊ ິ່ ງມີຄວາມໜາແໜ້ນ 1.350 ຄົນ/ກມ2 . ຕົວເມືອງໃຫຍ່ທີ່ມີ ປະຊາກອນອາໄສຢູ່ຫຼາຍເຊ ັ່ ນ: ນະຄອນຫຼວງໂຕກຽວ, ໂຢໂກຮາມາ, ໂອຊາກາ, ນາໂກຢາ, ໂກເບ… ເຖິງວ່າປະເທດຍີ່ປຸ່ນເປນປະເທດທ ັ ີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ຄວາມໜາແໜ້ນສູງ, ຂາດແຄນ ດ້ານແຮ່ທາດ, ມີໄພທໍາມະຊາດຮ້າຍແຮງເກີດຂ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆ ແຕ່ຊາວຍີ່ປຸ່ນກໍເປັນໜ ຶ່ງໃນບັນ ດາປະເທດທີ່ມີລະດັບຊີວິດການເປັນຢູ່ສູງເຊ ັ່ນ: ປີ 2008 ລາຍໄດ້ສະເລ່ຍ 38.443 ໂດລາ ສະຫະລັດ. ແຜນທ ີ່ ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນຍີ່ປຸ່ນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 187 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
183 3. ff0 +flffi%& ຍີ່ປຸ່ນເປັນຊາດໜ ຶ່ ງທ ີ່ ສາມາດຍາດເອົາຊະນະຄວາມຂາດແຄນດ້ານຊັບພະຍາກອນແຮ່ ທາດ ແລະ ໄພທໍາມະຊາດຈາກແຜ່ນດນໄຫວ, ພ ິ ູໄຟລະເບີດ, ຄ ື້ ນຊູນາມ, ລິ ົມພາຍ ແລະ ຸ ອື່ນໆ ເຊ ິ່ ງສາມາດພັດທະນາປະເທດໃຫ້ມີຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າທາງດ້ານເຕັກນິກວິທະຍາ ສາດ ແລະ ກາຍເປັນປະເທດມະຫາອານາດດ ໍ ້ານເສດຖະກິດຂອງໂລກ. 3.1 fl + 1) C#: ຍີ່ປຸ່ນມີເນອທ ື້ ີ່ ກະສິກໍາແຄບ. ສະນ ັ້ ນ, ພ ື້ ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງໃຊໃນການ ້ ປູກເຂ ົ້ າ. ແຫງປຼ່ ູກເຂ ົ້ າທີ່ສໍາຄັນຢູ່ທົ່ງພຽງແຄມຝັ່ງຂອງເກາະຮອນຊູ. ການຜະລິດກະສິກໍາຂອງຍີ່ປຸ່ນໄດ້ດໍາເນີນຕາມແບບກະເສດສຸມມີລະດັບສູງດ້ວຍການ ນໍາໃຊ້ຊົນລະປະທານ, ກົນຈັກ, ເຄມີ ແລະ ໄຟຟ້າ ຈ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ຍີ່ປຸ່ນສາມາດເພມຜ ີ່ ົນຜະລິດ ຂອງພືດເສດຖະກິດອ ື່ນໆໄດ້ຢ່າງກຸ້ມຄາ. ນອກຈາກປ ່ ກເຂ ູ ົ້ າຈ້າວ ແລະ ສາລີແລ້ວຍັງມີໝາກ ໂປມ, ໝາກກ້ຽງ, ຊາຂຽວເຊ ິ່ງປູກກັນຫຼາຍຢູ່ແຖບຊາຍຝັ່ ງລະຫວ່າງເມືອງໂຢໂກຮາມາກັບ ເມືອງນາໂກຢາ, ຊູຊູໂອກະເປັນສູນກາງປູກຊາຂອງຍີ່ປຸ່ນ. 2) #: ຢູ່ເກາະຮອກໄກໂດ ເຊິ່ງເປັນເຂດອາກາດໜາວ ມີຟາມງົວພນນັ ົມ ແລະ ງົວພັນຊ ີ້ນຢູ່ເຂດທ ົ່ງພຽງການໂຕ, ແຕ່ຍັງບ ໍ່ ພຽງພໍແກ່ຄວາມຕ້ອງການຂອງປະຊາຊົນ ເພາະປັດຈຸບັນຊາວຍີ່ປຸ່ນຫນມານ ັ ິຍົມຮັບປະທານອາຫານປະເພດຊນສ ີ້ ັດຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ຈ ຶ່ ງຕ້ອງ ສັ່ງຊ ື້ ຈາກຕາງ່ ປະເທດ. 3) !: ຍີ່ປຸ່ນມີລັກສະນະທໍາມະຊາດທ ີ່ ເໝາະແກ່ການປະມົງຄ: ລ ື ັກສະນະ ພູມີປະເທດເປັນເກາະທີ່ມີທະເລອ້ອມຮອບທຸກດ້ານ ໂດຍສະເພາະບໍລິເວນເຂດນ ໍ້ າຕ ື້ ນຊາຍ ຝັ່ງທະວີບທ ີ່ ເອ ີ້ ນວ່າກູຣິນແບັງ (Kuril Bank) ເຊິ່ງເປັນທີ່ພົບກັນຂອງກະແສນ ໍ້ າອຸ່ນກູໂຣຊີໂວ ກັບກະແສນ ໍ້າເຢັນໂອຢາຊີໂວ. ເຂດນີ້ຈຶ່ງມີປາມາລວມກັນຢູ່ເປັນຈານວນຫ ໍ ຼວງຫາຍ. ເມ ຼ ືອງ ທ່າປະມົງທີ່ສໍາຄັນມີເມືອງຮາໂກດາເຕ ເຊິ່ງຢູ່ທາງຕອນໃຕ້ຂອງເກາະຮອກໄກໂດ. ຍີ່ປຸ່ນມີ ເຄ ື່ ອງມືຫາປາທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ມີຄວາມຊໍານານໃນການເດີນເຮືອ. ສະນ ັ້ ນ, ຍີ່ປຸ່ນຈ ຶ່ງເປັນ ປະເທດທີ່ມີການຫາປາໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວຍີ່ປຸ່ນຍັງປູກສາຫຼ່າຍທະເລ, ເຮັດຟາມປາ ແລະ ລ້ຽງຫອຍມຸກໃນບໍລິເວນອ່າວອິເຊທາງໃຕ້ຂອງເມືອງນາໂກຢາອີກດ້ວຍ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 188 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
184 3.2 fl ffi&" ຍີ່ປຸ່ນມີໂຮງງານອຸດສາຫະກໍາຂະໜາດໜ້ອຍ ແລະ ຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ທັນສະໄໝເປັນ ຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ. ສາເຫດທ ີ່ ເຮັດໃຫ້ຍີ່ປຸ່ນເປັນປະເທດຊັ້ ນນໍາທາງດ້ານອຸດສາຫະກໍາຄ: ື - ຍີ່ປຸ່ນມີຈໍານວນປະຊາກອນຫຼາຍ ແລະ ມຄວາມຮ ີ ູ້ຄວາມຊໍານານງານໃນກິດຈະການ ອຸດສາຫະກາ. ໍ - ພະລັງງານສວນໃຫຍ ່ ່ໄດ້ມາຈາກນາ ແລະ ປະລ ໍ້ ິມານຖ່ານຫີນທີ່ມີຢູ່ໃນປະເທດ. - ຕະຫຼາດຮັບຊື້ສິນຄ້າຂອງຍີ່ປຸ່ນຢູ່ບໍ່ໄກຈາກປະເທດເຊັ່ ນ: ກຸ່ມປະເທດໃນອາຊີຕາເວັນ ອອກ ແລະ ອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ. ້ - ຍີ່ປຸ່ນພະຍາຍາມສ ົ່ ງເສີມອດສາຫະກ ຸ ໍາ ເພ ື່ ອພັດທະນາກະສິກໍາທີ່ມີພື້ນທ ີ່ໃນການປກ ູ ຝັງໜ້ອຍ. - ຍີ່ປຸ່ນມີຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າທາງດ້ານວິຊາການ ແລະ ລັດຖະບານໃຫ້ການສະ ໜັບສະໜູນ, ສ ົ່ ງເສີມອຸດສາຫະກໍາຈ ຶ່ ງຈະເລີນກ້າວໜ້າໄປໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ປະກອບກັບການ ຄົມມະນາຄມຂົ ົນສ ົ່ງ, ການທະນາຄານ, ການປະດິດ ແລະ ການລຽນແບບທີ່ມີປະສິດທິພາບ. ແຜນທ ີ່ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ພະລັງງານຂອງຍີ່ປຸ່ນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 189 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
185 ffflffi&" flffi%&: - ເຂດໂຕກຽວ-ໂຢໂກຮາມາເປັນເຂດອຸດສາຫະກໍາຫຼາຍຊະນິດເຊ ັ່ ນ: ມີການຕ ໍ່ າຜ້າໄໝ ຫຼາຍ ແລະ ມີເຄ ື່ ອງຈັກ, ເຄ ື່ ອງຍົນ, ເຄ ື່ອງໄຟຟ້າ, ເຄ ື່ ອງພິມ ແລະ ອຸປະກອນການພມ. ິ - ເຂດນາໂກຢາມີອຸດສາຫະກໍາການຕາຜ ໍ່ ້າໄໝ, ຜ້າຝ້າຍ, ຜ້າຂົນສັດ ແລະ ຜະລິດ ຖ້ວຍຊາມ, ສ ິ່ງປະດິດໄມ້ໄຜ່ ແລະ ເຄ ື່ ອງຫຼິ້ນຕ່າງໆ. 3.3 fl ຍີ່ປຸ່ນຊື້ສິນຄາຈ້ ໍາພວກວັດຖຸດິບເຂ ົ້າມາເປນອາຫານ ແລະ ເປ ັ ັນວັດຖຸດິບອຸດສາຫະກໍາ. ສິນຄ້າທີ່ຍີ່ປຸ່ນສ ັ່ ງຊ ື້ ຈາກຕາງປະເທດມ ່ ີສາລີ, ນ ໍ້ າຕານ, ຖ ົ່ ວເຫຼືອງ, ນ ໍ້ າມັນພືດ, ຝ້າຍ, ປໍ, ຂົນ ສັດ, ຫີນຟົດຟັດ, ນ ໍ້ າມັນ. ສ່ວນສິນຄ້າສງອອກທ ົ່ ີ່ສໍາຄນມັ ີເສ ື້ ອຜ້າ, ນ ໍ້າຫອມ, ຢາ, ເຄື່ ອງຫຼິ້ນ ເດັກ, ເຄ ື່ ອງຈັກ, ເຄ ື່ ອງຍົນ, ເຄ ື່ອງປັ້ ນດິນເຜົາ, ສ ິ່ ງທໍ, ອາຫານກະປອງ… ໋ 3.4 fl ! ! ການຄົມມະນາຄົມຂອງຍີ່ປຸ່ນມີ 3 ປະເພດຄື: ທາງບົກ, ທາງນ ໍ້ າ ແລະ ທາງອາກາດ. - ! ! ! ແຍກອອກເປັນສອງທາງຄື: ທາງລົດຍນ ແລະ ທາງລ ົ ດໄຟ. ົ - ທາງລົດຍົນຂອງຍີ່ປຸ່ນໄດ້ຮັບການພັດທະນາໜ້ອຍກວ່າທາງລົດໄຟ ແຕ່ລັດຖະບານ ຍີ່ປຸ່ນກໍໄດ້ດໍາເນີນການຂະຫຍາຍທາງຫວງເພ ຼ ີ່ ມຂ ຶ້ ນເລ ື້ ອຍໆ. - ທາງລົດໄຟແມ່ນເສ ັ້ ນທາງທ ີ່ໃຊ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ໂດຍສະເພາະແມນລ່ ົດ ໄຟໃຕ້ດິນ ແລະ ລົດໄຟດ່ວນພິເສດທີ່ມີຄວມໄວຫຼາຍທີ່ສຸດ. - ! ! ເນ ື່ ອງຈາກວ່າປະເທດຍີ່ປຸ່ນມີເກາະ ແລະ ມີທະເລອ້ອມຮອບ ກິດຈະການເດີນເຮືອຈຶ່ງ ມີຄວາມສໍາຄນຕັ ໍ່ຍີ່ປຸ່ນຫຼາຍທີ່ສຸດ. ຍີ່ປຸ່ນມີທ່າເຮືອທ ີ່ ເໝາະສົມກວາ 700 ແຫ ່ ່ງ ແລະ ມີອ່າວ ເຊ ິ່ ງກໍາບັງລົມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ປັດຈຸບັນຍີ່ປຸ່ນມີເຮືອສິນຄ້າເປັນຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍປະເທດໜຶ່ງ ຂອງໂລກ. - ! !ffi ຍີ່ປຸ່ນເປັນເສ ັ້ ນທາງຜ່ານສາຍການບິນເກອບທ ື ົ່ວໂລກ, ມີເຄ ື່ ອງບິນອາຍພ ົ່ ນທີ່ທັນສະໄໝ, ມີສາຍການບນລະຫວ ິ ່າງປະເທດເຂົ້ າ-ອອກທ ີ່ ສະໜາມບິນນາຣິຕະ (ໂຕກຽວ) ແລະ ໂອຊາ ກາເປັນປະຈາ, ຫ ໍ ຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນສະໜາມບິນນາຣິຕະ (ໂຕກຽວ) ມີເຄ ື່ ອງບິນລົງສະເລ່ຍວັນ ລະ 51 ຄັ້ ງ. ສາຍການບນລະຫວ ິ ່າງປະເທດຂອງຍີ່ປຸ່ນແມ່ນ ເຈແປນແອໄລ (Japan Air 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 190 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
186 lines) ເຊິ່ ງບິນຕິດຕໍ່ກັບທະວີບຕ່າງໆທ ົ່ວໂລກ ທັງຂົນສ ົ່ ງຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ສິນຄ້າຍີ່ປຸ່ນໄປ ທົ່ວໂລກ. !ffffi #flffi%&: -ໂຕກຽວເປັນເມືອງຫຼວງທັງເປັນສູນກາງການປົກຄອງ ແລະ ການຂນສົ ົ່ງຂອງປະເທດ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 8 ລ້ານຄົນ. - ໂອຊາກາເປັນເມືອງອຸດສາຫະກໍາທີ່ສໍາຄັນ ແລະ ເປັນທ່າເຮືອທີ່ສໍາຄັນອັນດບ 2 ັ ຮອງຈາກໂຕກຽວ. - ໂຢໂກຮາມາເປັນເມືອງສນກາງຕ ູ ໍ່ າຜາຝ້ ້າຍ, ການຕເຮ ໍ່ ືອ ແລະ ການຫຼອມເຫຼັກ. - ນາໂກຢາເປັນເມືອງອຸດສາຫະກໍາການຕ ໍ່ າຜ້າໄໝ ແລະ ຜ້າຝ້າຍ. - ກຽວໂຕເປັນເມືອງຫຼວງເກ ົ່ າທັງເປັນສນກາງວ ູ ັດທະນະທໍາ ແລະ ສາສະໜາ. 3.5 ## ff ປະເທດລາວ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນມີຄວາມສໍາພັນໄມຕີຕໍ່ກັນເຊ ິ່ ງສະແດງອອກທາງດ້ານການ ເມືອງ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາເຊ ັ່ ນ: ມີສະຖານທູດປະຈໍາຢູ່ທັງສອງຝ່າຍ. ຕົວຢ່າງ: ຢູ່ລາວມີຫຼາຍໂຄງການທີ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກລັດຖະບານຍີ່ປຸ່ນ ໃນການພດທະນາດ ັ ້ານຕາງໆ. ່ 0: 1. ຈົ່ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບທີ່ຕັ້ງ ,ຂອບເຂດ, ຊາຍແດນ ແລະ ເນ ື້ ອທ ີ່ຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ? 2. ລັກສະນະພູມສັນຖານຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນເປັນຄືແນວໃດ? 3. ຈົ່ງສັງລວມລກສະນະພ ັ ູມອາກາດຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ. 4. ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງຍີ່ປຸ່ນປະກອບດ້ວຍຫຍັງແດ່? 5. ຈົ່ງອະທິບາຍກ່ຽວກັບພມສາດສ ູ ງຄັ ົມ (ການປກຄອງ, ປະຊາກອນ) ຂອງປະເທດຍ ົ ີ່ປຸ່ນ. 6. ຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ອຸດສາຫະກໍາຂອງຍີ່ປຸ່ນມີລັກສະນະແນວໃດ? 7. ການຄົມມະນາຄົມຂອງຍີ່ປຸ່ນແຕ່ລະປະເພດມີລັກສະນະແນວໃດ? 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 191 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
187 ! 20 # , ffiD/+ 1. $ 1.1 # ທະວີບອາຟຣິກາຕ ັ້ງຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງທະວີບເອີຣົບ ແລະ ທາງຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕຂອງ ້ ທະວີບອາຊີເຊ ິ່ ງມີທະເລເມດີແຕຣາເນ ແລະ ທະເລແດງກ ັ້ ນ. ຕ ັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງເສັ້ນຂະໜານທີ 37 ໍ21 ່ເໜືອ ຫາ 34 ໍ50 ່ໃຕ ແລະ ເສ ້ ັ້ ນແວງທີ 51 ໍ24 ່ຕາເວັນອອກ ເຖິງ 17 ໍ32 ່ຕາເວັນ ຕົກ. - ຈຸດເໜືອສຸດຢູ່ທີ່ແຫຼມຣາດເບນຊັກກາ (Ras Ben Sakka) ປະເທດຕູນິຊີທີ່ເສ ັ້ ນຂະໜານ ທີ 37 ໍ21 ່ເໜືອ. - ຈຸດໃຕ້ສຸດຢູ່ທີ່ແຫຼມອະກັນລາດ (Cape Agallas) ໃນປະເທດສາທາລະນະລັດ ອາຟຣິກາໃຕ້ຢູ່ທີ່ເສ ັ້ນຂະໜານ 34 ໍ50 ່ໃຕ. ້ - ຈຸດຕາເວັນອອກສຸດຢູ່ທີ່ແຫຼມກາດາຟນ ( ູ Guardaful) ໃນປະເທດໂຊມາລີ ຢເສູ່ ັ້ນ ແວງທີ 51 ໍ24 ່ຕາເວັນອອກ. - ຈຸດຕາເວັນຕົກສຸດຢູ່ທີ່ແຫຼມອັນມາດ ( ີ Cape Almadies) ເຊິ່ງຢູ່ປາຍສຸດຂອງແຫຼມ ເວີດ (Cape Verde) ໃນປະເທດເຊເນການຢູ່ເສ ັ້ ນແວງທີ 17 ໍ32 ່ຕາເວັນຕົກ. 1.2 ffiffflflffi ffiD/+ ທິດເໜືອຕິດຕໍ່ກັບຊ່ອງແຄບຈີບຣານຕາ (Strait of Gibralta) ແລະ ທະເລເມດີແຕຣາເນ. ອານາເຂດຂອງທະວີບນ ີ້ໃກ້ກັບທະວີບອາຊີຫຼາຍທີ່ສຸດ ເຊ ິ່ ງກັບແຫຼມຊີນາຍ (Sinai) ມີຄອງຊູ ແອດຂ ັ້ນຢູ່. ທິດໃຕ້ຕິດຕໍ່ກັບມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ ແລະ ມະຫາສະໝຸດອັດລງຕັ ິກ. ທິດຕາ ເວັນອອກຕິດຕໍ່ກັບທະເລແດງ, ອ່າວເອເດນ ແລະ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ. ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດກັບມະຫາສະໝດອຸ ັດລງຕັ ິກ ມີອ່າວໃຫຍ່ຢູ່ຕອນກາງຄືອ່າວກິນີ (Guinea). 1.3 fl , ffffi B B ທະວີບອາຟຣິກາມເນີ ື້ ອທ ີ່ປະມານ 30.313.000 ກມ2 , ເປັນທະວບທີ ີ່ມີຂະໜາດກວ້າງ ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບ 2 ຂອງໂລກຮອງຈາກທະວີບອາຊີ ເຊ ິ່ງໃຫຍ່ກວ່າທະວີບເອີຣົບ 3 ເທົ່ າ. ຄວາມຍາວຈາກເໜືອສຸດຫາໃຕ້ສຸດປະມານ 8.000 ກມ, ສ່ວນຄວາມກວ້າງຈາກຕາເວັນ ອອກໄປຫາຕາເວັນຕົກຍາວປະມານ 6.500 ກມ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 192 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
188 ທະວີບອາຟຣິກາປະກອບດວຍປະເທດຕ ້ ່າງໆ 154 ປະເທດ ສ່ວນໃຫຍ່ເປັນປະເທດທີ່ ຫາກໍໄດ້ຮັບເອກະລາດເຊ ິ່ ງແບ່ງອອກເປັນ 5 ພູມີພາກຕາມລັກສະນະທີ່ຕັ້ງຄື: - ອາຟຣິກາເໜືອ ແລະ ທະເລຊາຍຊາຮາຣາປະກອບດ້ວຍປະເທດເອຢີບ, ຊູດານ, ໂມຣອກໂກ, ອານຊີຣີ, ຕູນິຊີ, ລີບີ, ນິເຊ (ໄນເຈີ), ຊາດ, ມາລ, ບີ ູກີນາຟາໂຊ ແລະ ມໍຣິເຕເນຍ. - ອາຟຣິກາຕາເວັນຕົກປະກອບດ້ວຍປະເທດເຊເນການ, ກໍາບ, ກີ ິເນບຊາວ, ກ ີ ີນີ, ເຊຍ ຣາລີໂອນ, ໄລບີເຣຍ/ລີເບຣີ, ກົດດີວົວ, ການາ, ໂຕໂກ, ເບແນງ, ໄນຈີເຣຍ ແລະ ແຄບເວີດ. - ອາຟຣິກາກາງປະກອບດ້ວຍປະເທດກາເມີຣຸນ (Cameroon), ສາທາລະນະລັດ ອາຟຣິກາກາງ (Central African Republic), ເອກົວຕໍຣິອານກິນີ (Equatorial Guinea), ກາບົງ, ກົງໂກ, ຊາເອຍ, ອັງໂກລາ, ຊໍາບ, ເຊ ີ ົາໂຕເມ ແລະ ປຣິນຊິເປ. - ອາຟຣິກາຕາເວັນອອກປະກອບດ້ວຍປະເທດເອທິໂອປີ (Ethiopia), ໂຊມາລ, ເກນຢາ, ີ ອູກັນດາ, ຣະວັນດາ (Rwanda), ບູຣຸນດີ, ຕັງຊານນ, ມາລາວ ີ , ໂມຊ ີ ໍາບິກ, ມາດາກາສະກາ, ຄໍໂມໂຣດ, ເຊແຊນ, ຈີບູຕີ ແລະ ມໍຣິຊຽນ. - ອາຟຣິກາໃຕປະກອບດ ້ ້ວຍປະເທດຊິມບາເວ, ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາໃຕ, ບ ້ ົດ ສະວານາ, ເລໂຊໂທ, ສະວາຊີແລນ, ທຣັນສະໄກ ແລະ ນາມີບີ. 1.4 #0 ທະວີບອາຟຣິກາມີລັກສະນະເປັນປຶກແຜ່ນແໜ້ນໜາ ມີພູພຽງກວ້າງຂວາງທີ່ຜ່ານການ ສຽດເຊາະມາເປັນເວລາຍາວນານຫຼາຍລານປ ້ ຈີ ຶ່ ງເຮັດໃຫ້ລະດັບຄວາມສູງຂອງພູມສັນຖານ ເກືອບເທ ົ່ າທຽມກັນ. ຍົກເວ ັ້ ນພາກຕາເວນອອກສ ັ ່ຽງໃຕ້ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອເຊິ່ງ ແມ່ນເຂດພູສູງ. ລະດັບຄວາມສູງສະເລ່ຍຂອງພູມສັນຖານປະມານ 750 ມ. ສ່ວນທ ົ່ ງພຽງມີ ໜ້ອຍ, ມີແຕ່ຢູ່ລຽບຕາມແຄມຝັ່ງທະເລ ແລະ ຢູ່ຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າ. ພູມສັນຖານຂອງທະວີບ ອາຟຣິກາແບງອອກເປ ່ ັນ 4 ເຂດຄື: 1) fffl ffffi ພາກຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຂອງທະວີບໃນເຂດປະເທດມາຣົກ, ອານເຊຣີ ແລະ ຕູນິຊີ ເປັນເຂດພູສູງ, ເປັນເຂດພູໜຸ່ມເຊ ັ່ ນ: ພູອາດລາດ ແລະ ພູອື່ນໆທ ີ່ ສະຫຼັບສັບຊ້ອນ, ຂະໜານ ກັບເສ ັ້ ນຂະໜານ ຫຼື ຂະໜານຕາມແຄມຝງທະເລເມດ ັ່ ີແຕຣາເນ, ແກຍາວຮອດ 2.500 ກມ. ່ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 193 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
189 2) fffl, ff#ffiffi fi - fffl ff#ffiffi ເປັນເຂດທີ່ສູງກວ່າໝູ່ໃນທະວີບ. ສ່ວນ ໃຫຍ່ເປັນພູພຽງເຊ ັ່ ນ: ພູພຽງເອທິໂອປີ, ພູພຽງອາຟຣກາຕາເວ ິ ັນອອກ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີພູໄຟ ຫຼາຍໜ່ວຍທີ່ຍັງເຄ ື່ອນໄຫວ ຫຼື ດັບມອດແລ້ວສູງປະມານ 3.000 ແມັດ ຈອມພູໄຟກິລິມັນ ຈາໂຣເປັນພູທີ່ສູງກວ່າໝູ່ໃນທະວີບອາຟຣິກາ (5.895 ມ). ນອກຈາກພພຽງ ແລະ ພ ູ ູສູງແລ້ວເຂດນີ້ຍັງປະກອບດວຍໜອງ ຫ ້ ຼື ທະເລສາບທີ່ຕິດຕ ໍ່ ກັນຍາວຢຽດເຊັ່ນ: ໜອງນາຢາຊາ (Nayaza), ໜອງຕັງການິກາ(Tanganyika), ໜອງອານ ແບກ (Albert), ໜອງຣູດົບ (Rudolf), ແລະ ໜອງວິກຕໍຣິອາ (Vitoria). fffl fi ປະກອບດ້ວຍພູພຽງທ ີ່ ກວ້າງ, ຢູ່ທາງພາກຕາເວັນຕົກມີ ທະເລຊາຍກາລາຮາຣ ແລະ ນາມມ ີ ີບີເປັນພູພຽງຫີນກຣານິດເອ ີ້ ນວ່າ “ ແຣນ” ເຊິ່ງເປັນເຂດ ທີ່ມີບໍ່ຄໍາ, ເພັດ ແລະ ອູຣານິອອມທີ່ສໍາຄນຂອງໂລກ. ັ fffl ff# ຢູ່ເບ ື້ ອງຕາເວັນອອກຂອງພາກໃຕ້ແມ່ນສາຍພດຣາແກນສະແບກ, ູ ຈອມພູທີ່ສູງກວ່າໝູ່ແມ່ນມງໂອຊວກ (3.482 ມ) ເຊ ົ ິ່ງເປັນຕ ົ້ ນກໍາເນດຂອງແມ ີ ່ນໍ້າຫຼາຍສາຍ ເຊ ັ່ ນ: ແມ່ນໍ້າວານ ແລະ ແມ່ນໍ້າລິມໂປໂປ. ffflff#! ເປັນເຂດພູພຽງທ ີ່ ກວ້າງໃຫຍ ເລ່ ີ່ ມຈາກທະເລຊາຍຊາຮາຣາ ເຖິງອ່າວກິເນ ເປັນພູພຽງທ ີ່ປະກອບສ້າງຈາກຫີນເກາແກ ົ່ ່ທີ່ປົກຄຸມດວຍຫ ້ ີນ ແລະ ດິນຕະກອນ. ພູທີ່ສໍາຄັນໃນເຂດນີ້ມີພູຮົກກາ ແລະ ພູຕີເບສະຕິ. ພູເຫຼົ່ານ ີ້ໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ເກີດມີຝົນຕົກໃນ ທະເລຊາຍ. ທາງພາກໃຕຂອງເຂດນ ້ ີ້ມີພູພຽງຫຼາຍແຫ່ງເຊ ັ່ ນ: ພູພຽງກິເນ, ພູພຽງກາເມີຣຸນ… 3) fffl! ff ! ffi ເຂດທ ົ່ງພຽງແຄມທະເລເປັນທ ົ່ ງພຽງແຄບເຊ ັ່ ນ: ທ ົ່ງພຽງແຄມຝັ່ ງທະເລເບ ື້ ອງຕາເວັນຕົກ ແລະ ຕາເວນອອກຂອງທະວ ັ ີບອາຟຣິກາ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີທົ່ງພຽງຢູ່ຕາມລ້ອງແມ່ນໍ້າຕ່າງໆ ດັ່ງນ ີ້ : - ທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້ານິນຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງທະວີບ ໃນເຂດປະເທດຊູດັງ ແລະ ເອຢິບ, ເປັນພ ື້ ນທີ່ອຸດົມສົມບູນເໝາະແກ່ການປູກຝັງໂດຍສະເພາະແມ່ນຢູ່ປະເທດເອຢິບ. - ທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້ານີເຊຢທາງພາກຕາເວ ູ່ ັນຕົກຂອງທະວີບ ໃນເຂດຂອງປະເທດມາລ, ີ ນີເຊ ແລະ ນິເຊຣີ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 194 7/31/2015 9:38:42 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
190 - ທ ົ່ ງພຽງລອງແມ ້ ່ນໍ້າຊໍາແບ ຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງທະວບໃນເຂດຂອງປະເທດຊ ີ ິມບາເວ ແລະ ປະເທດໂມຊໍາບິກ. - ທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າກງໂກຢ ົ ່ ູພາກກາງຂອງທະວບໃນເຂດສ ີ ູນສູດເຊ ິ່ ງສ່ວນໃຫຍ່ຢູ່ ປະເທດກົງໂກ ແລະ ປະເທດຊາເອຍ. 1.5 ffi ເນ ື່ ອງຈາກວ່າທະວີບອາຟຣິກາມີເສ ັ້ ນສູນສູດຜ່ານກາງ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ພນທ ື້ ີ່ສ່ວນຫຼາຍຈ ຶ່ງຢູ່ ໃນເຂດອາກາດຮ້ອນ. ເຂດທີ່ມີພູມອາກາດອົບອຸ່ນມີໜ້ອຍ, ມີພຽງແຕ່ຢູ່ທາງພາກເໜືອສຸດ ແລະ ພາກໃຕ້ສຸດຂອງທະວີບເທ ົ່ ານ ັ້ ນ. ອີງໃສ່ປະລິມານນ ໍ້າຝົນ ແລະ ອຸນຫະພູມ ເພ ິ່ ນແບ່ງພູມອາກາດຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ອອກເປັນ 5 ເຂດດັ່ ງນ ີ້ : 1) ffflffiBffi$& ແມ່ນເຂດທ ົ່ ງພຽງລ້ອງແມ່ນໍ້າກົງໂກ ແລະ ແຄມຝັ່ງ ທະເລເບ ື້ ອງຕາເວັນອອກຂອງເກາະມາດາກາສະກາ, ມີອຸນຫະພູມສະເລ່ຍປະມານ 26 ໍC, ປະລິມານນາຝໍ້ ົນສູງກວ່າ 2.000 ມມ/ປີ, ມີຝົນຕົກຕະຫຼອດປ ເຊ ີ ິ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ ໃຫ້ແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປ່າຕຶບໜາ. ສ່ວນຫຼາຍຝົນມັກຕົກໃນຕອນບ່າຍໃນລັກສະນະ ຝົນຟ້າຄະນອງ. ລັກສະນະຂອງອາກາດແມ່ນຮ້ອນເອ ົ້ າ, ອຸນຫະພູມຂ ຶ້ ນສູງບ ໍ່ກາຍ 35 ໍC ມີ ລະດູດຽວຄືລະດູຮ້ອນ (ຝົນ). 2) ffflffiBffi$&fiff# ເຂດນ ີ້ ກວມເອົາ 2 ເຂດຢູ່ລະຫວ່າງເສັ້ນຂະ ໜານທີ 5 ໍຫາ 17 ໍຂອງເຟື້ອງໂລກເໜືອ ແລະ ເຟື້ອງໂລກໃຕ້. ຖ້າຫຍັບໄປທາງເບື້ ອງຕາ ເວັນອອກເຂດອາກາດນ ີ້ກວມໄປຮອດເສັ້ ນສູນສູດ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກຂອງເກາະມາດາ ກາສະກາ. ລັກສະນະອາກາດແມ່ນຮ້ອນ ແລະ ຊຸ່ມຄືເຂດສູນສູດ, ແຕ່ໄດ້ຮັບປະລິມານນ ໍ້ າ ຝົນໜ້ອຍກວ່າຄືຕໍ່າກວ່າ 1.500 ມມ/ປີ. ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍ 30 ໍC ແລະ ມ 2 ລະດ ີ ູຈະແຈ້ງ ຄື: ລະດູແລ້ງ ປະມານ 3-4 ເດືອນເຊ ິ່ ງມີອຸນຫະພູມສູງສຸດ 35 ໍC ແລະ ລະດູຝົນ 25 ໍC ຢູ່ ພາກເໜືອ. ຝົນຕົກຫຼາຍແມ່ນເດືອນ 6-7-8 ແລະ ແຫ້ງແລ້ງໃນເດືອນ 12-1-2. ອັດຕາ ຄວາມຊຸ່ມຂອງອາກາດຕາກວ ໍ່ ່າເຂດສູນສູດ, ແຕ່ຢູ່ພາກໃຕ້ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍພັດຕ ໍ່ າກວ່າ ອາກາດຊະນດດຽວກ ິ ັນກັບຢູ່ພາກເໜືອ ສ່ວນໄລຍະທີ່ຝົນຕົກພັດກົງກັນຂ້າມກັບຢພາກເໜ ູ່ ືອ ຄື: ຝົນຕົກໃນເດືອນ 12-1-2 ແຕ່ແຫ້ງແລ້ງໃນເດືອນ 6-7-8. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 195 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
191 ເວ ົ້າສະເພາະຢູ່ເຂດແຄມທະເລເບ ື້ ອງຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ຂອງທະວບ ແລະ ພາກຕາ ີ ເວັນຕົກຂອງເກາະມາດາກາສະກາແມ່ນມີຝົນຕົກຫຼາຍສົມຄວນ. ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນເຂດນີ້ ມີ ທົ່ງຫຍ້າ ແລະ ຕ ົ້ນໄມ້ເປັນພຸ່ມເຊ ັ່ ນ: ຕ ົ້ ນຕະກຸນກັນຖ ິ່ ນ, ຕ ົ້ ນບາວບັບ, ຕ ົ້ ນເລົາ, ຫຍ້າຄາ ເຊິ່ງ ມີຢູ່ໃນເຂດປະເທດຊູດັງ, ເອທິໂອປີ, ແກນຢາ ແລະ ນິເຊເປັນຕ ົ້ ນ. 3) ffflffiff+ " ເຂດນ ີ້ ກວມເອົາຕອນດິນທີ່ບໍ່ກວ້າງປານໃດ ຢູ່ພາກເໜືອຂອງທະວີບມີຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງ ທະເລຊາຍຊາຮາຣາເຊ ິ່ ງກວມແຕ່ປະເທດເຊເນການຕາມເສັ້ນຂະໜານໄປທາງພາກຕາເວັນ ອອກ, ສ່ວນຢູ່ພາກໃຕຂອງທະວ ້ ີບແມ່ນກວມເອົາພາກສ່ວນໜ ຶ່ ງຂອງທະເລຊາຍກາລາຮາຣີ ລວມມີພາກເໜືອຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ, ປະເທດບ ້ ົດສະວານາ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກ ຂອງປະເທດຊິມບາເວ. ລັກສະນະອາກາດແມ່ນຮ້ອນເກືອບແຫ້ງແລ້ງມີ 2 ລະດູຈະແຈ້ງຄ: ື ລະດູຝົນຢູ່ພາກເໜືອ (ກົງກັບລະດູຮ້ອນຢູ່ພາກໃຕ) ແລະ ລະດ ້ ູແລ້ງຢູ່ພາກເໜືອ (ກົງກັບ ລະດູໜາວຢູ່ພາກໃຕ) ອ້ ຸນຫະພູມສະເລຍສ່ ູງກວ່າ 30 ໍC. ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນເຂດນີ້ສ່ວນໃຫຍ່ ເປັນທ ົ່ ງຫຍ້າທີ່ມີໜາມ, ຕ ົ້ນໄມ້ກໍມີຈໍາພວກຕະກຸນຕ ົ້ນປາມ (Palmier). 4) ffflffi" ຢູ່ພາກເໜືອຂອງທະວີບ ອາກາດແຫງແລ ້ ້ງໄດ້ກວມເອົາເນ ື້ ອທີ່ຢ່າງກວ້າງຂວາງຄືນັບ ແຕ່ຝັ່ງທະເລທາງພາກຕາເວັນຕົກໄປຮອດຝັ່ງທະເລພາກຕາເວັນອອກ (ແຄມທະເລ) ນັ້ນ ແມ່ນທະເລຊາຍຊາຮາຣາ. ຄວາມຜິດດ່ຽງຂອງອຸນຫະພູມລະຫວ່າງລະດູຮ້ອນ ແລະ ລະດູ ໜາວແມ່ນສູງກວ່າ 20 ໍC, ສ່ວນຄວາມຜດດິ ່ຽງຂອງອຸນຫະພູມລະຫວ່າງກາງເວນ ແລະ ກາງ ັ ຄືນຍ ິ່ ງສງ ບາງເທ ູ ື່ອຮອດ 70 ໍC. ເບ ິ່ ງທ ົ່ວໄປແລ້ວອາກາດເຂດນີ້ມີອຸນຫະພູມສງສະເລ ູ ່ຍເດອນ ື ທີ່ຮ້ອນກວ່າໝູ່ຮອດ 50 ໍC ແຕ່ອັດຕາຄວາມຊຸ່ມຂອງອາກາດພດຕັ ໍ່າ. ປະລິມານນ ໍ້າຝົນສະ ເລ່ຍຕ ໍ່ າກວ່າ 250 ມມ/ປີ ແລະ ຝົນຕົກໃນລັກສະນະຟ້າຄະນອງ. ຕອນກາງຄືນອຸນຫະພູມ ຫຼຸດລົງຕ ໍ່ າເຖິງ 0 ໍC ຫຼື ຕ ໍ່ າກວ່າ -5 ໍC ມີນໍ້າກ້າມຢູ່ເຂດເໜືອຂອງທະເລຊາຍຊາຮາຣາ ສ່ວນ ຢູ່ພາກໃຕຂອງທະວ ້ ີບມີທະເລຊາຍນາມມີບີ, ກາລາຮາຣີ ມີອາກາດຄ້າຍຄືກັບຢທະເລຊາຍ ູ່ ຊາຮາຣາ ແຕ່ອຸນຫະພູມຕາກວ ໍ່ ່າ ຍ້ອນຢູ່ເຂດພູມສັນຖານສູງກວ່າ ແລະ ເນ ື້ ອທ ີ່ ແຄບກວ່າ. ພືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນເຂດນີ້ແມ່ນພືດປະເພດຮາກຍາວເຊນ: ຕ ັ່ ົ້ ນກະບອງເພັດ, ຕ ົ້ ນຄ ໍ້, ປ່າ ຫຍ້າຫ້ຽນ. ທຽບໃສ່ເຂດທະເລຊາຍຊາຮາຣາແລ້ວທະເລຊາຍກາລາຮາຣ ແລະ ນາມມ ີ ີບີມີ ພືດຫຼາຍກວ່າ. 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 196 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
192 5) ffflffiff/ff ແມ່ນຢູ່ເຂດເໜືອສຸດຂອງທະວີບ (ແຄມທະເລເມດີແຕຣາ ເນ) ແລະ ໃຕ້ສຸດຂອງທະວີບ (ເຂດແຫຼມຄວາມຫວງດັ ີ). ອາກາດມີລັກສະນະໜາວເຢັນ, ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍປະມານ 20 ໍC ມີຝົນຕົກໃນລະດໃບໄມ ູ ້ຫຼົ່ນ ແລະ ລະດູໜາວ. ປະລິມານ ນໍ້າຝົນສູງກວາ 600 ມມ/ປ ່ ີ. ລະດູຮ້ອນອາກາດຮ້ອນ ແລະ ແຫ້ງ, ທ້ອງຟ້າແຈ່ມໃສດ. ພີ ືດທ ີ່ ເກີດຂ ຶ້ນໃນເຂດນີ້ແມ່ນພືດທີ່ມີໃບເປັນມນ ເປ ັ ືອກໜາເຊ ັ່ ນ: ຕ ົ້ນໝາກກອກເທບ (Olive). ປ່າ ໄມ້ມີລັກສະນະຫ່າງເປັນໂຄກໃນເຂດຮ້ອນ ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ພັດບໍ່ສູງມີລັກສະນະເປັນພມມຸ່ ີໜາມ. ຕົ້ນໝາກໂອລິວ ໝາກໂອລິວ 1.6 $# %ffi $ ອາຟຣິກາ ເປັນທະວີບທີ່ມີຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດອຸດົມສົມບນເປ ູ ັນຕ ົ້ ນແມນນ່ ໍ້ າ ມັນເຊ ື້ອໄຟ, ກ໊າດທໍາມະຊາດ, ຖ່ານຫີນ, ເຫຼັກ, ເພັດ, ຄໍາ, ບົກຊິດ, ຟົດສະຟາດ ແລະ ໂລຫະ ປະເພດອື່ ນໆ. ນອກນ ັ້ ນ, ຍັງມີຊັບພະຍາກອນທີ່ມີລັກສະນະຍຸດທະສາດອີກເຊນ: ອ ັ່ ູຣານິ ອອມ, ຣາດີອອມ… ນອກຈາກແຮທາດທ ່ ີ່ມີຢູ່ຂ້າງເທິງນ ັ້ ນແລ້ວ ທະວີບອາຟຣິກາຍັງມີແຫຼ່ງພະລັງງານເຊ ັ່ ນ: ແສງແດດ, ຄວາມແຮງຂອງແມ່ນໍ້າລໍາເຊ. ພ້ອມນີ້ກໍປະກອບດ້ວຍປ່າໄມ້ທີ່ມີຄຸນຄາຢ່ ່າງຫຼວງ ຫຼາຍເຊ ັ່ນ: ປ່າໄມ້ໃນເຂດສູນສູດ. ບັນດາຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດດ ັ່ ງກ່າວໄດ້ແຈກຢາຍຢູ່ທົ່ວທະວີບ ແຕ່ເຂດທີ່ມີບໍ່ແຮ່ ເຕ ົ້າໂຮມຢູ່ຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນປະເທດກົງໂກ, ອາຟຣກາ, ທະເລຊາຍຊາຮາຣາ, ເຂດພ ິ ູອາດ ລາດ ແລະ ເຂດອ່າວກິເນ. ຢູ່ປະເທດກົງໂກ ແລະ ອາຟຣິກາໃຕ້ມີບໍ່ຄໍາ ແລະ ບ ໍ່ ເພັດຫຼາຍ ເຊ ັ່ ນ: ຄໍາໃນເຂດນີ້ ກວມເອົາ 60% ຂອງປະລິມານຄໍາໃນໂລກ. ເພັດກວມເອົາເຖິງ 98% ຂອງເພັດໃນໂລກ. ສ່ວນຢູ່ອ່າວກິເນ ແລະ ເຂດພາກກາງຂອງປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້ມີບໍ່ອູຣາ ນິອອມ, ຣາດີອອມ, ໂກບານ, ລີຕີອອມ ແລະ ທອງແດງ. ຢູ່ພາກເໜືອຂອງທະເລຊາຍ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 197 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
193 ຊາຮາຣາມີບໍ່ນໍ້າມັນເຊ ື້ອໄຟ, ກ໊າດທໍາມະຊາດເຊ ິ່ ງມີຫຼາຍຢູ່ປະເທດລີບີ ແລະ ອານເຊຣີ. ເວົ້າ ສະເພາະຢູ່ເຂດພູອາດລາດມີບໍ່ຟົດສະຟາດທີ່ ກວມເຖິງ 45% ຂອງປະລິມານຟດສະຟາດ ົ ໃນໂລກ. ນອກນີ້ ເຂດດ ັ່ ງກ່າວຍັງມີບໍ່ເຫກ, ບ ຼັ ໍ່ໂລຫະສີຫຼາຍຊະນິດອກດີ ້ວຍ. ເຖິງວ່າທະວີບອາຟຣິກາ ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດປານໃດກໍ ຕາມ ແຕ່ຄວາມຮ ັ່ ງມີເຫຼົ່ານ ັ້ ນ ບ ໍ່ໄດ້ຖືກຊົມໃຊ້ຈາກປະຊາຊົນຂອງທະວີບດ ັ່ ງກ່າວພໍປານໃດ, ກົງກັນຂ້າມແມ່ນບັນດານາຍທຶນຕ່າງດ້າວເປັນຜູ້ໄດ້ນໍາໃຊ ແລະ ໄດ ້ ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຕະ ຫຼອດມາ. 2. #! 2.1 7,%flffi $ffififfiD/+ ທະວີບອາຟຣິກາມີປະຊາກອນສະເລ່ຍປະມານ 1.1 ຕື້ຄົນ (2013) ຖ້າທຽບໃສ່ກັບ ທະວີບເອີຣົບ ແລະ ອາຊີແມ່ນມີປະຊາກອນໜ້ອຍ. ຄວາມໜາແໜ້ນສະເລ່ຍ 31 ຄົນ/ກມ2 . ນອກຈາກນ ີ້ການແຈກຢາຍຂອງຊາວອາຟຣິກາຢູ່ໃນແຕ່ລະເຂດພັດບ ໍ່ ສະໝ ໍ່ າສະເໝີ ມີບາງ ເຂດມີຄົນເຕ ົ້າໂຮມຢູ່ຢ່າງໜາແໜ້ນເຊ ັ່ນ: ຢູ່ເຂດແຄມທະເລເມດີແຕຣາເນ ເຂດໃຕ້ສຸດຂອງ ທະວີບ, ເຂດລ້ອງແມ່ນໍ້າ ຫຼື ປາກແມ່ນໍ້າສາຍຕາງໆ ໂດຍສະເພາະແມ ່ ່ນເຂດລອງແມ ້ ່ນໍ້ານິນ ແລະ ປາກແມ່ນໍ້ານິນ. ຢູ່ເຂດພູພຽງພາກຕາເວັນອອກ ເຂດແຄມອ່າວກິເນ ແລະ ດອນຂຽວ (Oasis) ໃນເຂດທະເລຊາຍ, ເຂດແຄມທະເລຊາຍມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ໜ້ອຍກວ່າໝູ່ ເກືອບເວ ົ້າໄດ້ວ່າເປັນເຂດຫວ່າງເປົ່າທາງດ້ານປະຊາກອນ. 2.2 ff ffi%%flffi $ffi ໃນໄລຍະເຄິ່ ງທ້າຍສະຕະວັດທີ XX ມາຮອດປັດຈຸບັນນ ີ້ ພົນລະເມືອງຂອງທະວີບ ອາຟຣິກາໄດເພ້ ີ່ ມຂ ຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ແຕ່ສະພາບການພັດທະນາຂະຫຍາຍຕົວຊາ ຍ ້ ້ອນມີ ບັນຫາທາງດານການເມ ້ ືອງ ແລະ ສັງຄມເກ ົ ີດຂ ຶ້ ນລຽນຕິດ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການປະທະ ກັນລະຫວ່າງຊົນຊາດ ຊົນເຜ ົ່ າທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນດ້ານສາສະໜາ, ພາສາ, ຮີດຄອງ ປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທໍາທ ີ່ ພວກຈກກະພ ັ ັດປະໄວ້ໃນເວລາເຂົ້າມາຢຶດຄອງເຊ ິ່ ງທັງໝົດ ນັ້ນເຮັດໃຫ້ພື້ນຖານເສດຖະກິດ ແລະ ການດໍາລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ຊາວຊົນນະບດພົ ົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ. ດ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ເຂົາເຈ ົ້ າຈ ຶ່ ງພາກັນເຄອນຍ ື່ ້າຍເຂ ົ້າໄປຢູ່ໃນຕົວ ເມືອງນັບມື້ນັບຫຼາຍຂ ຶ້ ນ ເຊ ິ່ງເປັນສາເຫດຕ ົ້ ນຕໍເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນບາງປະເທດຕ້ອງອອກໄປ ຊອກຫາວຽກຢູ່ຕ່າງປະເທດ ແລະ ມີບາງຈໍານວນກໍອົບພະຍົບຂ້າມທະວີບໄປສູ່ທະວີບອື່ນ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 198 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ
194 ເຊ ັ່ນ: ໄປເອີຣົບ, ອາເມຣິກາ… ຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນຊາວເຊເນການ, ຊາວມາຣົກ, ຊາວອານ ເຊຣີ… 2.3 fffl )flffi $ffi ນັບຕ ັ້ ງແຕ່ເຄ ິ່ ງທ້າຍສະຕະວັດທີ XX ອັດຕາການເພີ່ມຂ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນແມ່ນສູງ 2,4% ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າເປັນປະເທດທີ່ມີອັດຕາການເພ ີ່ ມຂ ຶ້ນຂອງປະຊາກອນສູງກວ່າໝູ່ໃນ ໂລກ. ການທີ່ມີອັດຕາການເພ ີ່ ມສູງແນວນ ັ້ ນກໍຍ້ອນວ່າວຽກງານສາທາລະນະສຸກ ແລະ ການ ຮັກສາຄວາມສະອາດຂອງປະຊາກອນອາຟຣິການັບມື້ນັບດີຂຶ້ນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ອັດຕາການ ຕາຍນັບມື້ນັບຫຼຸດລົງ. ປະຊາກອນໃນທະວີບອາຟຣິກາຖືວ່າເປັນປະຊາກອນໝມ. ດ ຸ່ ັ່ ງນ ັ້ ນ, ຈຶ່ງສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ເຊ ິ່ງເປັນບັນຫາ ທີ່ໃຊ້ເວລາແກ້ໄຂຍາວນານຂອງກຸ່ມປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ. 2.4 ff$ ffi$ ປະຊາກອນທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢທະວ ູ່ ີບອາຟຣິກາໃນປັດຈຸບັນມີ 3 ເຊື້ອຊາດໃຫຍ່ຄື: ເຊື້ອ ຊາດຜິວດໍາ (Negroide), ເຊ ື້ ອຊາດຜວເຫ ິ ຼືອງ (Mongoloide) ແລະ ເຊ ື້ ອຊາດຜິວຂາວ Europoide) 3. ff0 + 3.1 # !'ff0 + ບັນດາປະເທດໃນທະວີບອາຟຣິກາ ເກືອບທັງໝົດເປັນປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ ຍົກ ເວ ັ້ ນແຕ່ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ ລາຍໄດ ້ ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນປະມານ 400 ໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ປີ. ປະເທດທີ່ມີລາຍໄດ້ສະເລ່ຍສູງກວ່າ 1.000 ໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ຄົນໃນປີໜຶ່ງມ 2-3 ປະເທດ ີ ເທ ົ່ ານ ັ້ ນ ເຊ ິ່ງເປັນປະເທດທີ່ຢູ່ໃນເຂດພາກເໜືອຂອງທະວີບ, ມີປະຊາກອນໜ້ອຍ, ມີລາຍໄດ້ ຈາກການຂຸດຄ ົ້ ນຂາຍນ ໍ້ າມນເຊ ັ ື້ອໄຟ, ແຮ່ທາດອ ື່ ນໆເຊ ັ່ນ: ປະເທດລີບີ, ຕູນິຊີ ແລະ ອານ ເຊຣີ. ລັກສະນະເສດຖະກິດຂອງບັນດາປະເທດທີ່ຢູ່ໃນເຂດຮ້ອນຊຸ່ມສູນສູດເບ ື້ ອງຕາເວັນຕົກ ຂອງທະວີບແມ່ນການກະສິກໍາໂດຍອາໄສການປູກພືດເປັນຕ ົ້ ນຕໍເຊ ັ່ ນ: ຕ ົ້ນຢາງ, ກາກາວ, ມັນຕ ົ້ ນ. ສ່ວນຢູ່ໃນເຂດອາຟຣິກາກາງ ແລະ ພາກຕາເວັນອອກຂອງທະວີບທີ່ມີອາກາດ ແຫ້ງແລ້ງກໍອາໄສການປູກຝັງຈໍາພວກຖວ ແລະ ລ ົ່ ້ຽງສັດ. ໃນທະວີບອາຟຣິກາມີຫຼາຍປະເທດ ຍັງພົບອຸປະສກໃນການພ ັ ັດທະນາເສດຖະກິດ, ເນ ື່ ອງຈາກຫຼາຍສາເຫດເຊັ່ນ: ຢູ່ຫ່າງໄກຕະຫຼາດການຄ້າທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ 5_TB GEO M6 4.3.15.pdf 199 7/31/2015 9:38:43 AM ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ