หนังสือเรียนพุทธวิถีหลวงพ่ออี๋วัดสัตหีบ

1

2

ศนู ยกแ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาํ เภอสตั หบี
สาํ นกั งานสง฽ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั ชลบรุ ี

สาํ นกั งานสง฽ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั
สาํ นกั งานปลดั กระทรวงศกึ ษาธกิ าร กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

ก

คาํ นยิ ม

กกกกกกกหนังสือเรียน สาระการพัฒนาสังคม รายวิชา สค3300174 พุทธวิถีหลวงพ฽ออี๋วัดสัตหีบ
ระดับมธั ยมศึกษาตอนปลาย ศูนยแการศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอสัตหีบ จังหวัด
ชลบุรี เปๅนส่ือการเรียนรู฾ที่มีคุณค฽าเปๅนอย฽างยิ่ง เพราะช฽วยให฾นักศึกษาท่ีลงทะเบียนเรียนหลักสูตร
รายวิชา สค3300174 พทุ ธวิถีหลวงพ฽ออ๋ีวัดสัตหีบ เกิดการเรียนร฾ู มีความรู฾ ความเข฾าใจในเก่ียวกับ พุทธ
วิถี ประวัติหลวงพ฽ออ๋ีวัดสัตหีบ มีความศรัทธา สามารถสืบสาน และอนุรักษแแนวทางการปฏิบัติของวิถี
พุทธของหลวงพ฽ออี๋ ด฾วยการบอกกล฽าวเล฽าขาน หรือเปๅนมัคคุเทศกแอาสาควบค฽ูกับการทําสื่อ
ประชาสัมพันธแให฾กับประชาชนท่ีมานมัสการหลวงพ฽ออ๋ีวัดสัตหีบ และส฽งผลต฽อความภาคภูมิใจชุมชน
ท฾องถิ่น บ฾านเกิดได฾แล฾ว ยังช฽วยให฾นักศึกษาตระหนักถึงความดีของหลวงพ฽ออี๋ วัดสัตหีบ นอกจากน้ี
นักศึกษาเกดิ ความตระหนกั เหน็ คุณค฽าของพระพทุ ธศาสนา และการเปๅนศาสนิกชนด฾วย
กกกกกกกขอชื่นชม นางสุรัสวดี เล้ียงสุพงศแ ผ฾ูอํานวยการศูนยแการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศยั อาํ เภอสัตหีบ จังหวดั ชลบรุ ี และคณะจดั ทําหนงั สือเรียนฉบับนี้ ไดแ฾ ก฽ นางสุพัด นําเจริญลาภ นาย
ทัพพเทพ อรเนตร ขา฾ ราชการครู นางภัทชา เอยี่ มอาษา ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน
ครู กศน.ตําบล ครูศูนยแการเรียนชุมชน สังกัดศูนยแการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
อําเภอสตั หีบ สํานักงานส฽งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดชลบุรี ที่ร฽วมมือ
กันจัดทําส่ือหนังสือเรียนฉบับนี้จนสําเร็จลุล฽วง ให฾ครูผู฾สอนใช฾เปๅนส่ือการเรียนร฾ู ช฽วยให฾นักศึกษาที่
ลงทะเบียนเรียนหลักสูตรรายวิชา สค3300174 พุทธวิถีหลวงพ฽ออี๋วัดสัตหีบ เกิดการเรียนร฾ู บรรลุ
มาตรฐานการเรียนร฾ู และจดุ มงุ฽ หมายของหลกั สตู รไดเ฾ ปนๅ อยา฽ งดี

(นายอนชุ า พงษแเกษม)
ผู฾อํานวยการสาํ นกั งานสง฽ เสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั จังหวดั ชลบรุ ี

ข

คาํ นาํ

กกกกกกกหนังสือเรียน สาระการพัฒนาสังคม รายวิชา สค 3300174 พุทธวิถีหลวงพ฽ออี๋วัด
สัตหีบ ศูนยกแ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี จัดทําข้ึนเพื่อ
ใช฾เปๅนส่ือการเรียนรู฾ของนักศึกษาที่ลงทะเบียนเรียน หลักสูตรรายวิชา สค3300174 พุทธวิถีหลวงพ฽ออี๋
วัดสัตหีบ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ส฽งผลให฾นักศึกษาเกิดความรู฾ความเข฾าใจ และมีทักษะเกิดขึ้น
ตามมาด฾วย หลงั จากได฾ฝกึ ปฏบิ ัตกิ จิ กรรมท฾ายบทของหนังสือเรยี นฉบบั น้ี
กกกกกกกหนังสือเรียนฉบับน้ี ประกอบด฾วย (1) คําแนะนําการใช฾หนังสือเรียน (2) โครงสร฾างรายวิชา
(3) รายละเอียดของเนื้อหาหนังสือเรียน มี 5 บท ได฾แก฽ บทที่ 1 พุทธวิถี บทที่ 2 ประวัติหลวงพ฽ออี๋ บทท่ี 3
คุณค฽า ความศรัทธา บทที่ 4 ศาสนพิธี และบทที่ 5 การสืบสานและอนุรักษแ (4) บรรณานุกรม และ
(5) ภาคผนวก
กกกกกกกหนังสือเรียนฉบับน้ี สําเร็จลงได฾ด฾วยดี เนื่องจากได฾รับการสนับสนุนจาก นายอนุชา พงษแเกษม
ผ฾อู าํ นวยการสาํ นกั งานสง฽ เสริมการศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั จังหวัดชลบุรี นางสาว
อุไรรัตนแ ชนะบํารุง รองผู฾อํานวยการสํานักงานส฽งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
จังหวัดชลบุรี ตลอดจนคณะทํางานของศูนยแการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอสัต
หีบ ได฾แก฽ นางสุพัด นําเจริญลาภ นายทัพพเทพ อรเนตร ข฾าราชการครู นางภัทชา เอ่ียมอาษา ครู
อาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน และครู กศน. ตําบล ครูศูนยแการเรียน ที่ช฽วยมุ฽งมั่นจัดทําเอกสารฉบับ
นจ้ี นสมบรู ณแ ใชเ฾ ปๅนสอ่ื การเรยี นรู฾ของนกั ศึกษาได฾ ศูนยแการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
อาํ เภอสตั หบี จงั หวดั ชลบรุ ี ขอขอบพระคณุ ทกุ ท฽าน มา ณ ท่ีน้ดี ว฾ ย

(นางสุรัสวดี เล้ยี งสุพงศ)แ
ผูอ฾ ํานวยการศูนยแการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาํ เภอสัตหีบ

ค

สารบญั

หน฾า
คาํ แนะนําการใช฾หนงั สือเรยี น...................................................................................................
โครงสรา฾ งรายวิชา............................................................................................................. ........
กกกสรุปสาระสําคญั ................................................................................................................
กกกผลการเรียนรทู฾ ค่ี าดหวงั .....................................................................................................
กกกขอบข฽ายเน้ือหา............................................................................................................... ..
กกกส่ือประกอบการเรียนรู.฾ .....................................................................................................
บทที่ 1 วิถีพุทธ.......................................................................................................................
กกกสาระสําคญั .................................................................................................................... ...
กกกผลการเรียนรทู฾ คี่ าดหวัง.....................................................................................................
กกกขอบขา฽ ยเนื้อหา............................................................................................................... ..
กกกส่ือประกอบการเรยี นร฾.ู .....................................................................................................
กกกเร่ืองที่ 1 กําเนดิ ศาสนา...................................................................................................
กกกเรื่องท่ี 2 นิกายในศาสนาพทุ ธ........................................................................................
กกกเร่ืองท่ี 3 การนับถือศาสนา.............................................................................................
กกกกจิ กรรมทา฾ ยบท................................................................................................................
บทที่ 2 ประวัติหลวงพ฽ออ๋ี.......................................................................................................
กกกสาระสาํ คญั .................................................................................................................... ...
กกกผลการเรียนรท฾ู ค่ี าดหวงั .....................................................................................................
กกกขอบข฽ายเนื้อหา............................................................................................................... ..
กกกส่ือประกอบการเรียนร.ู฾ .....................................................................................................
กกกเรื่องที่ 1 ชาตภมู ิ..............................................................................................................
กกกเร่ืองที่ 2 บรรพชิต...........................................................................................................
กกกเร่ืองท่ี 3 สมณศักดิ์..........................................................................................................
กกกเร่ืองท่ี 4 พระอภญิ ญาณ..................................................................................................
กกกเรื่องที่ 5 ละสงั ขาร...........................................................................................................
กกกกจิ กรรมท฾ายบท................................................................................................................
บทที่ 3 คุณคา฽ ความศรทั ธา…………………………………………………….......................................
กกกสาระสาํ คญั .................................................................................................................... ...
กกกผลการเรียนรูท฾ คี่ าดหวงั .....................................................................................................
กกกขอบข฽ายเน้ือหา............................................................................................................... ..

ง

กกกส่ือประกอบการเรยี นร.฾ู .....................................................................................................
กกกเร่ืองที่ 1 วัตถมุ งคล.........................................................................................................
กกกเร่ืองที่ 2 ประสบการณแ ปาฏิหารย.แ .................................................................................
กกกกิจกรรมท฾ายบท................................................................................................................
บทท่ี 4 ศาสนพิธที ่ีเก่ียวกบั พ฽ออว๋ี ัดสัตหีบ...............................................................................
กกกสาระสาํ คัญ.................................................................................................................... ...
กกกผลการเรยี นรู฾ที่คาดหวงั .....................................................................................................
กกกขอบข฽ายเน้ือหา............................................................................................................... ..
กกกสื่อประกอบการเรียนรู฾.............................................................................................. ........
กกกเรื่องท่ี 1 ความเชื่อเก่ียวกับหลวงพ฽ออี๋.............................................................................
กกกเรื่องที่ 2 พิธกี รรมเกีย่ วกบั วนั คลา฾ ยวันมรณภาพ.............................................................
กกกเร่ืองท่ี 3 ศาสนพิธใี นวนั สาํ คัญทางศาสนา.......................................................................
กกกกิจกรรมทา฾ ยบท................................................................................................................
บทท่ี 5 การสืบสานและอนุรักษแ สืบสานหลวงพอ฽ อ๋วี ดั สตั หีบ.................................................
กกกสาระสําคัญ.................................................................................................................... ...
กกกผลการเรยี นรูท฾ ค่ี าดหวัง.....................................................................................................
กกกขอบข฽ายเน้ือหา............................................................................................................... ..
กกกส่ือประกอบการเรยี นร฾ู......................................................................................................
กกกเรื่องที่ 1 การบอกกลา฽ วเลา฽ ขาน.......................................................................................
กกกเร่ืองท่ี 2 การเปๅนมัคคุเทศกแอาสา....................................................................................
กกกเร่ืองท่ี 3 การประชาสัมพนั ธแดว฾ ยส่อื ทห่ี ลากหลาย...........................................................
กกกเร่ืองที่ 4 การฝึกปฏิบัติ ศลี สมาธิ ปญใ ญา.......................................................................
กกกกจิ กรรมทา฾ ยบท................................................................................................................
บรรณานกุ รม................................................................................................................... .........
ภาคผนวก................................................................................................................ .................
กกกก เฉลยกจิ กรรมทา฾ ยบท...................................................................................................
กกขข ประกาศแต฽งต้ังที่ปรึกษาจัดทําหนังสือเรียน.................................................................
กกกค คําสั่งแต฽งตั้งคณะกรรมการจดั ทําสื่อหนงั สอื เรยี น........................................................
กกกง ใบอนุญาตใช฾หนงั สอื เรียน.............................................................................................

จ

คาํ แนะนาํ การใชห฾ นงั สอื เรยี น

กกกกกกกหนังสือเรียน สาระการพัฒนาสังคม รายวิชา สค3300174 พระปฐมเจดียแวิถีพุทธ
ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เปๅนส่ือเอกสารเพื่อช฽วยให฾นักศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ศูนยแ
การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยอําเภอสตั หีบ จงั หวดั ชลบรุ ี เกิดการเรียนรู฾ตามหลักสูตร
รายวิชา สค3300174 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของสถานศึกษา และผู฾ท่ีสนใจเกี่ยวกับวิถีพุทธหลวง
พ฽ออวี๋ ดั สัตหีบ ไดศ฾ ึกษาเรียนรู฾ โดยเฉพาะนักศึกษาท่ีลงทะเบียนเรียนหลักสูตรรายวิชาน้ี จํานวน 2 หน฽วย
กติ จาํ นวน 80 ช่ัวโมง ได฾ใช฾เปนๅ ส่ือการเรียนรู฾ใหบ฾ รรลุมาตรฐานของหลักสูตร
กกกกกกกในการศึกษาหนังสือเรียนเล฽มนี้ ให฾นักศึกษาปฏิบัติตามคําแนะนําต฽อไปน้ี จึงจะทําให฾การ
เรียนรูห฾ นงั สือเรียนมีประสิทธภิ าพและเกดิ ประสทิ ธิผล
กกกกกกก1. ให฾นักศึกษาศึกษาโครงสร฾างรายวิชา ประกอบด฾วย สรุปสาระสําคัญ ผลการเรียนรู฾ท่ี
คาดหวัง ขอบข฽ายเนื้อหา และสื่อประกอบการเรียนรู฾รายวิชานี้ให฾เข฾าใจ ก฽อนที่จะศึกษาเนื้อหาใน
แตล฽ ะบทในลําดับตอ฽ ไป
กกกกกกก2. ให฾นักศึกษา ศึกษารายละเอียดของเน้ือหารายวิชา ในแต฽ละบท มีทั้งหมด 5 บท ในแต฽
ละบทประกอบด฾วย สาระสําคัญ ผลการเรียนรู฾ที่คาดหวัง ขอบข฽ายเนื้อหา สื่อประกอบการเรียนรู฾
และรายละเอียดของแตล฽ ะเรอ่ื งในบทน้ัน ๆ ต฽อจากนั้นให฾ทํากิจกรรมท฾ายบท เพื่อสรุปความร฾ูที่ได฾ศึกษา
เนื้อหา หลังจากนั้นสามารถตรวจสอบผลการตอบหรือทํากิจกรรมท฾ายบทได฾จากเฉลยกิจกรรมท฾ายบท
ถ฾ากรณีผลการตรวจสอบคําตอบไมถ฽ ูกต฾อง ให฾นักศึกษาทบทวนดว฾ ยการกลับไปศกึ ษาเนื้อหาในบทนั้น ๆ
ใหม฽อีกคร้ังหนึ่ง หรือจนกว฽าจะตอบได฾ถูกต฾อง นอกจากน้ีนักศึกษาสามารถนําผลการตอบกิจกรรมที่ได฾
ทาํ ไปพดู คุยแลกเปลยี่ นกบั ครผู ู฾สอนรายวชิ านี้ หรอื เพ่ือนนกั ศึกษาทล่ี งทะเบียนรายวิชานี้ หรือนักศึกษา
คนอนื่ ๆ ในระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลายระดบั เดยี วกันได฾
กกกกกกก3. หนังสอื เรยี นเล฽มนี้ ประกอบด฾วย 5 บท

บทท่ี 1 พทุ ธวถิ ี
บทที่ 2 ประวตั หิ ลวงพ฽ออี๋
บทท่ี 3 คณุ คา฽ ความศรทั ธา
บทที่ 4 ศาสนพธิ ี
บทที่ 5 การสบื สาน และอนุรักษแ

2

โครงสรา฾ งรายวชิ า
พระปฐมเจดยี วแ ถิ พี ทุ ธ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย

สรปุ สาระสําคญั

กกกกกกก1. บทท่ี 1 วถิ พี ทุ ธ
1.1. กาํ เนิดศาสนา ศาสนามีกําเนิดจากสาเหตุหลายประการตามความเชื่อของ

ประชาชนแต฽ละกลุ฽ม และสภาพสิ่งแวดล฾อมที่โน฾มน฾าวให฾เกิดความเชื่อเช฽นน้ัน ซ่ึงสามารถแบ฽งสาเหตุออก
ได฾ 6 ประการ คือ (1) เกิดจากความไม฽รู฾ (2) เกิดจากความกลัว (3) เกิดจากความจงรักภักดี (4) เกิดจาก
ความอยากรเู฾ หตผุ ล หรือปใญญา (5) เกิดจากอิทธิพลของคนสําคญั และ (6) เกดิ จากลัทธกิ ารเมือง

1.2 นิกายสาํ คัญของพุทธศาสนา มี 2 นิกาย คือ (1) นิกายเถรวาท (หินยาน) เปๅนนิกาย
ท่ียึดถือพระธรรมวินัยเดิมของพระพุทธเจ฾าอย฽างเคร฽งครัด โดยยึดหลักที่ว฽า พระธรรมวินัยของ
พระพุทธเจา฾ เปนๅ กาลิโก ซึง่ หมายถึง ทันสมยั ตลอดกาล ทําใหผ฾ ป฾ู ฏบิ ัติบรรลุจุดหมายปลายทางได฾ยาก(2)
นิกายอาจริยวาท (มหายาน) เปๅนนิกายที่ยึดหลักท่ีว฽า ศาสนาจําเปๅนต฾องเสริมการพัฒนาให฾ทันสมัย
เหมาะสมกับกาลเวลา และสภาวะของสงั คมอยูเ฽ สมอ ไม฽กําหนดเร่ืองกาลเวลา สามารถพัฒนาได฾เรื่อยไป
ทาํ ใหน฾ กิ ายนแ้ี ตกแยกเปๅนนกิ ายย฽อยจํานวนมากมาย จุดเดน฽ ของนิกายนี้อย฽ูท่ีแนวคิดเร่ืองการบําเพ็ญตน
เปนๅ พระโพธ์สิ ัตวแ สร฾างบารมเี พอ่ื ช฽วยเหลือ สรรพชวี ติ ในโลกไปสูค฽ วามพน฾ ทกุ ขแ

1.3 การนับถอื ศาสนาพุทธ มี 2 แนว ไดแ฾ ก฽ (1) พระพุทธศาสนาแนวจารีต หมายถึง
พระพุทธศาสนานัยท่ีสะท฾อนความเปๅนจารีตดั้งเดิม คือ พระไตรปิฎก เปๅนแก฽นสาระสําคัญ เน฾นการ
ปฏิบตั ติ ามวิถแี ห฽งมรรค เพอ่ื ความพ฾นทกุ ขโแ ดยส้ินเชิง และ(2) พระพทุ ธศาสนาแนวประชานิยม หมายถึง
ศาสนานัยที่สะท฾อนวัฒนธรรม หรือวิถีชีวิตดั้งเดิมของคนไทย ท่ีถูกเสริมแต฽งหรือกลมกลืนกับ
พระพุทธศาสนา มีพุทธธรรมบ฽อเกิดประเพณี และถูกสร฾างสรรคแให฾มีความงดงามอย฽างเปๅนเอกลักษณแ
เฉพาะท฾องถิ่นผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิมท้ังพราหมณแ รวมท้ังลัทธินับถือผีสาง เทวดา และส่ิง
ศกั ดิส์ ทิ ธ์ติ า฽ ง ๆ วถิ ีการปฏบิ ตั ทิ เ่ี หน็ ได฾เด฽นชัด คือ การทําบญุ ตามประเพณใี นเทศกาลต฽าง ๆ

1.4 ความเช่ือเกี่ยวกับเจดียแในวิถีพุทธ มีความเช่ือว฽าเม่ือพระพุทธเจ฾าเสด็จดับขันธแ
ปรนิ พิ พานปรินิพพานแล฾ว พระบรมสารีริกธาตุถูกแบ฽งออกไปเปๅนแปดส฽วน และนําไปบรรจุไว฾ตามสถูป
เจดียแแปดแห฽งท่ีทําเปๅนการเฉพาะก฽อน ต฽อมาเกิดความนิยมเอาอัฐิของพระอรหันตแสาวกไปบรรจุแบบ
เดยี วกนั จึงเกิดเปๅนเจดียแแบบต฽าง ๆ ในท่ีสุดชาวบ฾านธรรมดาสามัญก็พยายามเอาอย฽าง สร฾างเจดียแเปๅน
ยุคเปๅนสมัย เจดียแจึงเปๅนศรีสง฽าแห฽งเมือง แสดงถึงความร฽มเย็นเปๅนสุขในดินแดนแห฽งพุทธศาสนา และ
ภูมิปใญญาทางศิลปะของไทย เปๅนอนุสรณแเตือนใจให฾เรารําลึกถึงพระพุทธศาสนา และภูมิปใญญาทาง
ศิลปะของไทย เจดียแเปๅนศาสนสถานท่ีแสดงถึงศรัทธาของบรรดาพุทธศาสนิกชน และคุณค฽าทางศิลปะ
ของชาติ จึงถือเปๅนหน฾าที่ของคนไทยที่ต฾องยึดถือในความศักดิ์สิทธิ์ ตามประเพณีและพิธีกรรมที่ได฾สืบ

3

ทอดกันต฽อมา ควรช฽วยกันบํารุงรักษามิให฾เสื่อมโทรมลง และพร฾อมใจกันบูรณะให฾คงความงดงามเปๅนที่
เคารพบชู าตลอดไป

กกกกกกก2. บทที่ 2 ประวตั ิ
1.ประวตั วิ ดั สตั หบี
วัดสัตหีบ หรือ วัดหลวงปุูอี๋ ต้ังอย฽ูในตัวอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ด฾านหลังวัดติด

ทะเล สรา฾ งในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยหลวงพ฽ออ๋ี หรือพระครูวรเวทมุนี เปๅนผู฾สร฾างวัดน้ีขึ้นต้ังอยู฽เลขท่ี 333
หมู฽ 1 ถนนชายทะเล ตําบลสัตหีบ อาํ เภอสัตหบี จงั หวดั ชลบุรี โดยวดั ถูกสร฾างขนึ้ เมอ่ื พ.ศ 2442 นายขํา
และ นางเอยี ง ทองขาํ โยมบิดาและโยมมารดาของหลวงปูุฯ ได฾ขอพระราชทานท่ีดินว฽างเปล฽าเปๅนปุาไม฾ท่ี
ไม฽มีเจ฾าของ พระองคแฯทรงอนุญาตให฾สร฾างวัดได฾ ด฾านเหนือติดทางเกวียน ด฾านใต฾ติดทะเลและด฾าน
ตะวันตกติดปุา ด฾านตะวันออกติดที่ดินบ฾านสัตหีบ โดยในปใจจุบันวัดน้ีมีเน้ือท่ีจํานวน 30 ไร฽ 28 ตาราง
วา ได฾รับพระราชทาน วิสุงคามสีมาอุโบสถหลังแรกเม่ือวันท่ี 21 กันยายน ร.ศ. 138 พ.ศ. 2463 เน้ือที่
ได฾รับพระราชทาน กว฾าง 2 เส฾น ยาว 3 เส฾น

2. ประวัติพระครวู รเวทมุนี (หลวงพอ฽ อ)ี๋ เจ฾าอาวาสวัดสัตหีบ
2.1 ชาตภิ มู ิ
พระครูวรเวทมุนี มีนามเดิมว฽า อ๋ี ทองขํา เกิดเมื่อวันท่ี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2408 ตรงกับ

วันอาทิตยแขึ้น 11 ค่ํา เดือน 11 ปีฉลู ตรงกับปลายรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล฾า
เจา฾ อยหู฽ วั เปนๅ บุตรของนายขํา และนางเอียง ทองขํา ทีบ่ ฾านตําบลสตั หีบ กงิ่ อาํ เภอสัตหีบ จงั หวัดชลบุรี

2.2 บรรพชิต
เมอื่ อายไุ ด฾ 25 ปี ท฽านไดอ฾ ุปสมบท ณ วดั อา฽ งศลิ านอก (ซง่ึ ปใจจุบนั ได฾ยบุ รวมเปๅนวัด
อา฽ งศลิ าเดยี ววัดเดียว) โดยมีพระอุปชใ ฌายคแ ือพระอธกิ ารจั่น จนฺทสโร วดั เสมด็ พระอาจารยทแ ิมเปๅนพระ
กรรมวาจารจารยแ และพระอาจารยแแ ดงเปๅนพระอนุสาวนาจารยแ ไดฉ฾ ายาใหว฾ ฽า พทุ ธฺ สโร

2.3 สมณศักด์ิ

- เปๅนพระครูประทวนสมณศักดิ์
- พ.ศ. 2484 เปๅนพระครูสัญญาบัตรที่ พระครวู รเวทมนุ ี
2.4 พระอภิญญา
2.5 ละสังขาร
หลวงพ฽ออ๋ีมรณภาพในทา฽ นง่ั สมาธเิ ม่อื วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2489 ตรงกับรัชสมยั
พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรมหาอานนั ทมหดิ ล พระอฐั มรามาธิบดนิ ทร สริ อิ ายุได฾ 80 ปี 354 วัน
ตวั ชว้ี ดั
1.บอกประวัติความเปนๅ มาของวดั สตั หบี ได฾
2 บอกประวัตคิ วามเปๅนมาของพระครวู รเวทมุนี (หลวงพ฽ออ๋ี) ได฾

4

ขอบขา฽ ยเนอ้ื หา
1. ประวตั วิ ดั สตั หบี
2. ประวัตพิ ระครูวรเวทมุนี (หลวงพอ฽ อี๋)
2.1 ชาตภิ มู ิ
2.2 บรรพชิต
2.3 สมณศักดิ์
2.4 พระอภิญญา
2.5 ละสงั ขาร

เนื้อหา

2.1 ประวตั วิ ดั สตั หบี

วัดสัตหีบ หรือท่ีประชาชนทั่วไปเรียกกันวา “วัดหลวงพ฽ออ๋ี” เน่ืองมากจากหลวงพ฽ออี๋เปๅน
ผู฾สร฾างวัดน้ีข้ึน เม่ือ พ.ศ.2442 ตั้งอย฽ูที่ 333 หม฽ู 1 ถนนบ฾านนา ตําบลสัตหีบ อําเภอสัตหีบ จังหวัด
ชลบุรี รหัสไปรษณียแ 20180 โดยมีนายขํา นางเอียง ชาวบ฾านตําบลสัตหีบ เปๅนผ฾ูขอพระราชทานที่ดิน
เพื่อสรา฾ งวัด เพราะท่ีดินดังกล฽าวน้ัน เดิมเปๅนท่ีว฽างเปล฽าและเปๅนปุาไม฽
มีเจา฾ ของ มีอาณาบรเิ วณ ดงั นี้

- ดา฾ นเหนอื ตดิ ทางเกวยี น (ถนนบา฾ นนา)
- ดา฾ นใต฾ติดทะเล
- ดา฾ นตะวนั ตกตดิ ชายเขา (หลัง ร.พ.อาภากรเกียรตวิ งศแ)
- ดา฾ นตะวนั ตกติดท่ดี นิ บ฾านสตั หบี

โดยในปจใ จุบนั ทด่ี ินตามเอกสารสทิ ธ์ิ วันมเี นื้อทจ่ี ํานวน 30 ไร฽ 28 ตารางวา ได฾รับพระราชทาน
วิสุงคามสีมาอุโบถหลังแรก (รื้อถอนแล฾ว) เม่ือวันที่ 21 กันยายน ร.ศ.138 (พ.ศ.2463) เน้ือท่ีได฾รับ
พระราชทานวิสุงคามสีมา กว฾าง 2 เส฾น ยาว 3 เส฾น สิ่งก฽อสร฾างและเสนาสนะอื่น ๆ ที่หลวงพ฽ออี๋ อดีต
เจ฾าอาวาสวัดสัตหีบ รูปที่ 1 สร฾างไว฾ เช฽น ศาลาธรรมประสพ 1 หลัง สร฾างด฾วยคอนกรีตท้ังหลัง แม฾แต฽
หลงั คากเ็ ทด฾วยคอนกรีต สร฾างกุฎิสงฆแ 4 หลัง หลวงพ฽ออี๋อยู฽หลังแผดหันหน฾าไปทางทะเล มีห฾องจํานวน
5 ห฾อง ส฽วนหลังเล็กมี 2 ห฾อง มีถังนํ้าฝนขนาดใหญ฽ 1 ลูก ได฾สร฾างขนาดติดกับกุฎิของหลวงพ฽ออี๋ต้ังอยู฽
ทางทิศตะวันออก บนถังน้าํ ฝนไดท฾ ําเปนๅ หอกลองและหอระฆงั อละได฾สร฾างโรงเรียนประชาบาลข้ึนอีก 1
หลัง ชื่อว฽า “โรงเรียนบ๊ักเส็งเศรษฐนุกูล” โดย ขุนเจริญ ม่ังมี เปๅนผู฾มีส฽วนร฽วมสําคัญในการก฽อสร฾าง
ปใจจุบัน โรงเรียนดังกล฽าว น้ีได฾ย฾ายไปต้ังเปๅน “โรงเรียนบ฾านสัตหีบ”หรือท่ีเรียกกันว฽า “โรงเรียนบ฾าน
นา”เพราะตั้งอยู฽ที่ถนนบ฾านนา สิ่งก฽อสร฾างในวนเหล฽านี้ได฾ถูกร้ือถอนไปหมดแล฾ว เหลืออยู฽แต฽เพียง
“ศาลาธรรมประสพ”หลงั เดยี วเทา฽ นนั้ ปใจจุบนั ทางวดั ไดใ฾ ช฾เปๅนห฾องสมดุ เพ่ือให฾บุคคลทั่วไปใช฾เปๅนแหล฽ง
ศกึ ษาค฾นควา฾ หาความร฾ู

5

เจ฾าอาวาสวัดสตั หบี ตั้งแตอ฽ ดีตจนถงึ ปจใ จุบัน

ลาํ ดบั รายนาม เร่ิมวาระ สนิ้ สดุ วาระ รวมระยะเวลา (ป)ี
1 พระครวู รเวทมุนี (อี๋ พทุ ธสโร) พ.ศ. 2442
2 พระครศู รีสตั ตคณุ (พ.ม.เกษม สนตุสสโก) พ.ศ. 2489 พ.ศ. 2489 47 ปี
3 พระครศู รีสตั ตคณุ (บัญญตั ิ โกมทุ โท) พ.ศ. 2496
4 พระครวู ิบูลธรรมบาล (เหล็ง ธมมปาโล) พ.ศ. 2527 พ.ศ. 2496 9 ปี
5 พระครทู ัสนียคุณากร (วรรณะ ทสสนีโย) พ.ศ.2557
พ.ศ. 2527 31 ปี

พ.ศ. 2557 30 ปี

จนถงึ ปจใ จบุ นั

เจ฾าอาวาสรปู ที่ 2
พระครูศรสี ตั คุณ (พระมหาเกษม สนตสุ สโก ป.ธ.4) ได฾สร฾างเสนาสนะ มศี าลา 1 หลัง กุฎิสงฆแ

สร฾างด฾วยไม฾ 5 หลงั ปจใ จุบนั ไดร฾ อื้ ถอนออกไปหมดแล฾ว ทีย่ งั เหลือเปนๅ อนสุ รณแ คอื ทดี่ ินจํานวน 6 ไร฽ ซง่ึ
ซือ้ มาจากนายประเวศนแ วเิ ศษภตู ิ ราคา 20,000 บาท อย฽ูติดถนนบ฾านนา ปจใ จุบันไดส฾ ร฾างห฾องแถว
และฌาปนสถาน (เมร)ุ วดั สัตหบี

เจ฾าอาวาสรปู ท่ี 3
พระครูศรีสตั คุณ (บัญญัติ โกมุโท) หรอื พระอาจารยแสายบัว ท฽านได฾สรา฾ งเสนาสนะขึน้ อีกหลาย

หลัง และทย่ี งั ใชก฾ ารได฾ คือ
- อโุ บสถ สรา฾ งเสรจ็ เมือ พ.ศ.2511
- วหิ ารหลวงพอ฽ อี๋ สรา฾ งเม่ือ พ.ศ..2515
- ศาลาบาํ เพญ็ กุศล ฌาปนสถาน (เมร)ุ สรา฾ งเสร็จเม่ือ พ.ศ.2513
- สุสาน (ทีเ่ กบ็ ศพ ในฌาปนสถาน สร฾างเสรจ็ เมื่อง พ.ศ.2514
- หอระฆงั สร฾างเสรจ็ เมื่อ พ.ศ.2519
- ศาลาการเปรียญ และโรงครัวสรา฾ งเสร็จเมือ พ.ศ.2522
โดยเฉพาะอุโบสถน้ัน ท฽านพระครูศรีสัตคณุ ได฾ใชค฾ วามเพียรพยายามและความละเอยี ด เปนๅ

พเิ ศษ เพราะกว฽าจะกาํ หนดรูปรา฽ งขึ้นมาได฾ ท฽านต฾องไปขอให฾ คณุ สง฽า มยุระ ซึ่งเปๅนชา฽ งป็ใน มีฝีมอื ซ่ึงได฾
วางมอื จากงานปใ็นไปแลว฾ มาช฽วยกันออกแบบลายหนา฾ บันให฾ ทา฽ นพยายามอย฽ูนาน คุณสงา฽ จงึ ตกลงปนใ
ให฾ นับวา฽ เปนๅ ความโชคดขี องชาวบ฾านสัตหีบ ท่ีได฾มอี โุ บสถทส่ี งา฽ งาม เปๅนท่สี รรเสรญิ แก฽ผ฾พู บเหน็ ทว่ั ไป
ดว฾ ยคณุ ความดีดังทก่ี ล฽าวมานี้ พระครูศรสี ตั คุณ ทา฽ นจงึ เปๅน ท่ีเคารพรักของชาวบา฾ นสตั หีบ เปๅนอยา฽ งย่ิง

เจ฾าอาวาสรปู ท่ี 4

6

พระครวู ิบลู ธรรมบาล (เหลง็ ธมมปาโล) ไดร฾ บั การแต฽งตัง้ เปนๅ เจา฾ อาวาสวัดสัตหบี รูปที่ 4 ตอ฽
จากพระครูศรีสัตคณุ (สายบวั ) เมื่อปี พ.ศ. 2527 มาถงึ ยุคของท฽านสน้ัน ส่ิงก฽อสรา฾ งเสนาสนะของวัดสตั
หีบไดส฾ มบรู ณแเกือบทกุ อยา฽ ง ท฽านจึงมีนโยบายชว฽ ยสงเคราะหแแ ก฽สาธารณชน ในการก฽อสร฾างอาคารเรยี น
โรงพยาบาล วดั ในเขตปกครอง และหน฽วยงานราชการในอําเภอสัตหีบ

ทางด฾านการศึกษา ท฽านไดเ฾ ลง็ เห็นความสาํ คญั ของการศึกษา ว฽าจะสามารถพฒั นาคนให฾ เปนๅ
ทรพั ยากรทีมคี ุณภาพของประเทศชาติได฾ จงึ ไดด฾ ําเนนิ รอยตามแนวอดตี เจ฾าอาวาสรูปที่ 3 คือ การแจก
ทุนการศึกษาให฾แก฽นักเรยี นในเขตพนื้ ที่อําเภอสตั หบี ทม่ี ีผลการเรียนดี ความประพฤตดิ ี แตข฽ าดแคลน
ทนุ ทรพั ยซแ ่ึงสมัยนน้ั ยงั แจกทุนในวงจํากดั พอมาถงึ ยคุ ของทา฽ นได฾ดาํ รหิ วแ า฽ จะขยายการแจกทุนการศึกษา
ใหก฾ วา฾ งกว฽าเดมิ คือจดั ให฾แก฽โรงเรียนของรัฐ ในเขตอาํ เภอสัตหบี และในระดับอุดมศึกษาด฾วย ตามกาํ ลงั
ทรัพยแในปีนั้นๆ

เจ฾าอาวาสวดั สตั หบี รปู ที่ 5 (รปู ปจใ จบุ นั )

7

พระครูทสั นียคุณากร (วรรณะ ทสสนีโย) น.ธ.เอก ปบ.ส. พธ.บ. พธ.ม.
สถานะเดิม
ชือ่ วรรณะ นามสกุล บญุ เต็ม
เกดิ เมื่อวันท่ี 7 ฯ9 ปี ฉลู ตรงกบั วนั ท่ี 6 เดือน สงิ หาคม พ.ศ.2492 ที่บา฾ นบางเสร฽ อาํ เภอสัตหบี
จังหวดั ชลบุรี
บรรพชา

วนั 1ฯ 6 ปีขาล ตรงกับวนั ที่ 12 เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2505 ณ วดั บางเสรค฽ งคาราม ต.บางเสร฽ อ.สัต
หีบ จ.ชลบุรี พระอุปชใ ฌายแ พระครูสาธกธรรมคณุ อดีตเจ฾าคณะตําบลสตั หีบ วดั อัมพาราม ต.นาจอมเทียน
อ.สตั หีบ จ.ชลบุรี
อปุ สมบท

วัน 1ฯ6 ปมี ะเมีย ตรงกับวันที่ 11 เดือนพฤษภาคม พ.ศ.2514 สําเร็จญตั ิ เวลา 14.22 น ณ
วดั บางเสรค฽ งคาราม จงั หวดั ชลบุรี ไดร฾ ับฉายาว฽า ทสสนโี ย โดยมพี ระครสู าธกธรรมคุณ วดั อมั พาราม
เปๅนพระอปุ ชใ ฌายแ พระอธิการรว฽ ม ยจรณธมโม วัดสามัคคีบรรพต เปๅนพระกรรมวาจาจารยแ พระ
อาจารยเแ สมือน ทนิ นาโภ วดั บางเสรค฽ งคาราม เปๅนพระอนุสาวนาจารยแ
วทิ ยฐานะ

พ.ศ. 2551 สําเร็จการศึกษาหลกั สูตรบริหารกจิ การคณะสงฆแ (ป.บส)
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั หน฽วยวิทยบริการ วดั ใหญอ฽ นิ ทาราม (พระอารามหลวง)
อําเภอเมือง จังหวดั ชลบุรี

พ.ศ. 2555 สาํ เรจ็ การศกึ ษาปรญิ ญาตรี พุทธศาสตรบณั ฑิต คณะสังคมศาสตรแ สาขาการ
จดั การเชงิ พทุ ธ เกียรตนิ ิยมอันดบั สอง จากมหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย

8

พ.ศ. 2557 สาํ เรจ็ การศกึ ษาปริญญาโท พุทธศาสตรแมหาบัณฑิต คณะสงั คมศาสตรแ สาขาการ
จัดการเชิงพุทธ เกียรตินยิ มอันดบั สอง จากมหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรราชวิทยาลยั

งานปกครอง
พ.ศ. 2516 -2557 เปๅนเจ฾าอาวาสวัดบางเสร฽คงคาราม
พ.ศ. 2539-2551 เปๅนเจ฾าคณะตําบลสัตหบี
พ.ศ. 2551 -ปจใ จบุ นั เปๅนเจ฾าคณะอําเภอสัตหบี
พ.ศ.2532 - ปใจจุบนั เปนๅ พระอุปชใ ฌายแ
พ.ศ. 2557 - ปจใ จบุ นั เปนๅ เจา฾ คณะอําเภอชั้นพเิ ศษ
พ.ศ.2557 - ปใจจบุ ัน เปนๅ เจ฾าอาวาสวัดสัตหีบ

2 ประวตั พิ ระครวู รเวทมุนี (หลวงพ฽ออี)๋ เจา฾ อาวาสวดั สัตหบี
2.1 ชาตภิ มู ิ
พระครูวรเวทมุนี หรือปรากฏนามเปๅนที่รู฾จักกันทั่วไปว฽า “หลวงพ฽ออ๋ี” เพราะท฽านชื่ออ๋ี มาแต฽

แรก เปๅนบุตรนายขํา-นางเอียง ทองขํา เกิดเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2408 ตรงกับวันอาทิตยแ ขึ้น 11
คํ่า เดือน 11 ปีฉลู ที่บ฾านตําบลสัตหีบ ก่ิงอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ตรงกับปลายรัชสมัยของ
พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา฾ เจ฾าอยู฽หวั

2.2 บรรพชิต
เมอื่ อายุได฾ 25 ปี ได฾อุปสมบทท่ีวัดอ฽างศิลานอก (ซ่ึงปใจจุบันได฾ยุบรวมเข฾าเปๅนวัดอ฽างศิลา)

โดยมพี ระอาจารยจแ นั่ จนทสโร เปๅนพระอุปใชฌายแ พระอาจารยทแ มิ เปนๅ พระกรรมวาจาจารยแ และพระ
อาจารยแแ ดง เปๅนพระอนสุ าวนาจารยแ พระอุปใชฌายแได฾ต้งั ฉายาใหว฾ ฽า “พุทธสโร”

2.3 สมณศักด์ิ
ทา฽ นไดร฾ บั การแตง฽ ตงั้ ให฾เปๅนเจา฾ คณะตําบลสตั หบี เมื่อปี พ.ศ.2467 และได฾รับการแต฽งต้ังให฾

เปๅนพระอุปใชฌายแในปีเดียวกัน เม่ือตําบลสัตหีบได฾รับการ สถาปนาข้ึนเปๅนกิ่งอําเภอ ท฽านได฾รับการ
แต฽งตั้งเปๅนเจ฾าคณะแขวงกิ่งอําเภอสัตหีบ เม่ือ พ.ศ.2484 และได฾รับพระราชทานเล่ือนสมณศักด์ิเปๅน
พระครูสญั ญาบตั ร ในราชทนิ นามท่ี “พระครวู รเวทมุน”ี

2.4 พระอภญิ ญา
ในระหว฽างสงครามโลกครั้งท่ี 2 อําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี เปๅนจุดยุทธศาสตรแที่สําคัญ

ของทางทหาร และเปๅนเปูาหมายโจมตีของฝุายพันธมิตร บรรดาผู฾หวาดหวั่นในภัยสงครามต฽างยึดเอา
หลวงพ฽ออเ๋ี ปนๅ ทพ่ี ่ึง ประชาชนจึงเชอ่ื ในปาฎหิ าริยแของท฽าน ทําให฾ลูกระเบิดของทหารไม฽ทํางาน ไปตกลง
กลางทะเลหมด

2.5 ละสังขาร
หลวงพอ฽ อี๋ เร่มิ อาพาธในอวสานแหง฽ ชีวิตน้ี ด฾วยโรคฝที ี่คอตั้งแต฽เดอื นมีนาคม พ.ศ.2498 ใน

9

วันที่ 20 กันยายน พ.ศ.2489 ตรงกับวันแรม 10 ค่ํา เดือน 10 ปีจอ เวลา 20.35 น. ในลักษณะได฾
นัง่ ขัดสมาธิ ตัวตรง เริม่ เจรญิ จิตตภาวนา รวมสิริอายขุ องท฽าน 81 ปี

1. คณุ คา฽ ของพระครวู รเวทมนุ ี (หลวงพ฽ออี๋)
พระครวู รเวทมนุ ี (หลวงพ฽ออ)ี๋ ทา฽ นเปๅนเจา฾ อาวาสรูปแรกของวัดสัตหีบ โดยนายขาํ และนาง

เอียงบิดามารดาของหลวงพ฽ออ๋ไี ด฾ขอพระราชทานท่ีดินวา฽ งเปลา฽ ที่เปๅนปาุ ไมเ฾ พื่อสร฾างวัดจาก
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณแ พระจุลจอมเกลา฾ เจา฾ อย฽ูหัว รัชกาลท่ี 5 เม่ือปพี .ศ. 2442
และพระองคแไดท฾ รงอนุญาต โดยมชี าวบา฾ นและลกู ศิษยลแ ูกหาร฽วมแรงรว฽ มใจกันสรา฾ งวดั เพื่อใหใ฾ ช฾
ประกอบศาสนกิจต฽างๆ จนสาํ เร็จสมประสงคแ ในนาม “วัดสตั หีบ” หรือที่เรียกวา฽ “วดั หลวงพ฽ออี๋”

หลวงพ฽ออี๋ไดใ฾ ห฾ความสาํ คัญในเรื่องการศึกษา หลวงพ฽ออม๋ี ีความชาํ นาญในดา฾ นสมถะ
วิปใสสนาธรุ ะมากสามารถยกจิตให฾พน฾ จากเวทนาได฾ จากกความหนาว รอ฾ น หวิ กระหาย ปวด บวม
ระบม เปนๅ ตน฾ ท฽านไม฽เคยปริปากบน฽ ในเรื่องทุกขเวทนาดังกล฽าวใหผ฾ ูอ฾ ่ืนได฾ยนิ เลย แม฾การเจ็บปุวย
เจบ็ ปวุ ยของท฽าน คงอย฽ใู นอาการสงบเปนๅ ปรกติจนหมดอายุขัย

แมห฾ ลวงพอ฽ อี๋จะจากไปจนถึงปใจจบุ นั นี้ นบั ได฾ 74 ปี แล฾วแต฽ก็เหมือนว฽าชวี ิตของทา฽ นยัง
ดาํ รงอยู฽ ทง้ั คณุ ค฽าของงานทางฝาุ ยสงฆแแ ละ ฝาุ ยสังคมโลกที่หลวงพอ฽ อ๋ไี ดบ฾ ําเพ็ญบารมีมาต้ังแตเ฽ ริม่ บวช
จนถงึ มรณภาพ บารมขี องท฽านยงั ปรากฏอย฽ูในวัดสตั หบี ดงั ทีเ่ ห็นอยู฽ในปจใ จุบนั นี้
กกกกกกก2. ความศรทั ธาท่มี ตี ฽อพระครวู รเวทมนุ ี (หลวงพอ฽ อี)๋

หลวงพอ฽ อ๋ี ทา฽ นเปๅนพระเกจผิ โ฾ู ดง฽ ดังในยุคสงครามอนิ โดจีนและสงครามโลกครงั้ ที่ 2
พรอ฾ ม หลวงพ฽อจาด วดั บางกระเบา, หลวงพ฽อคง วัดบางกะพ฾อม และ หลวงพอ฽ จง วดั หนา฾ ต฽างนอก ใน
นาม ―จาด จง คง อ๋ี‖ วัตถุมงคลทท่ี ฽านสร฾างแจกจา฽ ยแก฽เหล฽าทหารหาญลว฾ นทรงพุทธคณุ ปรากฏเปนๅ ทีย่ ํา
เกรงของศตั รู ท฽านยังเปๅนพระเกจิผอ฾ู ทุ ิศตนเสริมสรา฾ งพระพุทธศาสนาและพัฒนาชุมชน เปๅนที่เคารพ
ศรัทธาของสาธุชน เปรยี บเสมอื น “เทพเจา฾ แหง฽ ภาคตะวนั ออก”

"หลวงพอ฽ อ"ี๋ ไดส฾ ร฾างวัตถุมงคลต฽างๆ ไว฾มาก รวมทั้งปลดั ขกิ ที่มชี อื่ มาก ท้งั ตะกรุด เสื้อ
ยนั ตแ เหรียญ พระปดิ ตา "พระสาม" และ "พระส่ี" (พรหมสี่หนา฾ ) กลา฽ วกนั วา฽ ในระยะ พ.ศ.2483 -2486
นั้น หลวงพอ฽ อี๋ก็มีของดีเกรยี งไกรออกส฽ูสงครามอินโดจนี ไปกม็ าก วัตถุมงคลของขลังของหลวงพ฽ออ๋ีมี
สร฾างออกมามากแบบเอาใน พ.ศ.2484 และตาม พ.ศ. น้เี อง "พระสาม" และ "พระสี่" หรอื พระพรหมสี่
หนา฾ กไ็ ดก฾ ําเนดิ ตามออกมาด฾วย พระทง้ั 2 พมิ พเแ ปๅนพระเนื้อเมฆพัด องคหแ นง่ึ ทําเปนๅ พระ 3 หน฾าพระ
ทบั น่งั บนฐานบวั กลบี (3 หน฾า 3 องคแ) สว฽ นพระสห่ี รอื พรหมสี่หนา฾ ก็ทําเปนๅ พระประทบั นั่งบนฐานเขยี ง
เหมือนกนั ทง้ั 4 หน฾า (4 หนา฾ 4 องคแ) ด฾านพทุ ธคุณมีทั้งแคล฾วคลาด และคงกระพันชาตรี

2 วัตถมุ งคล
ประกอบดว฾ ยเหรียญ ตั้งแต฽ปีเหรียญ พ.ศ.2471 ถึงปี 2530
3. ปาฏหิ ารยิ แ

10

3.1 ปาฏหิ ารยิ แ กสณิ ลม หรือวาโยกสิณ ก็ผลลูกระเบดิ ถกู ลมหอบพดั ไปตกลงกลางทะเล
หมด การท้งิ ระเบดิ ระเบิดแม฾ลูกเดยี วกไ็ ม฽ทํางาน ประชาชนจงึ เช่ือในปาฏิหาริยขแ องทา฽ นยง่ิ นัก
ทหารเรือทั้งหลาย นอกจากจะมีความเคารพ ในสมเด็จกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ หรอื เสดจ็ เตย๋ี ฯ
แลว฾ กม็ ี หลวงพ฽ออ๋ี พุทธสโร อีกองคแหนึง่ ที่เปๅนท่เี คารพสกั การะบูชา

3.2 ปาฏหิ ารยิ แ คมุ฾ ทยั
3.3 ปาฏหิ ารยิ แ จติ ตธุ รรม
3.4 ปาฏหิ ารยิ แ วตั ถศุ กั ดสิ์ ทิ ธ์ิ
3.5 ปาฏหิ ารยิ แ เหตเุ รอื รบหลวง
4. ความเชือ่ เก่ยี วกบั หลวงพอ฽ อี๋ หรอื พระครวู รเวทมนุ ี วดั สตั หบี
4.1 ความเชอ่ื เกี่ยวกับหลวงพ฽ออ๋ี และวิธกี ารบูชา การนมัสการหลวงพ฽ออ๋ี ถือเปๅนสิริมงคลและได฾
อานสิ งสแอยา฽ งมาก ในปจใ จุบันมีผู฾เลอ่ื มใสในหลวงพ฽ออี๋ ตา฽ งพากนั มาทาํ บญุ และปิดทองนมัสการรูปหล฽อ
ของท฽านท่วี ดั เปๅนจาํ นวน
4.2. พธิ ีกรรมศาสนพธิ ใี นวนั คลา฾ ยวนั มรณภาพหลวงพ฽ออว๋ี ดั สัตหบี

ศาสนาพิธีในวันคลา฾ ยวันมรณภาพหลวงพ฽ออ๋ีวดั สตั หบี จะจัดขน้ึ ปีละ 3 คร้ังคือชว฽ งก฽อนวัน
ตรุษจนี ชว฽ งวนั ที่ 1 -9 พฤษภาคม และวันมรณภาพของหลวงพ฽ออี๋ ซึง่ ตรงกบั วันแรม 1 คาํ่ เดอื น 10
(ประมาณเดือนกนั ยายน) เพ่ือบําเพ็ญกุศลใหก฾ บั หลวงพ฽ออี๋ หรอื พระครูวรเวทมุนวี ัดสัตหีบ เกจอิ าจารยแ
ชอ่ื ดังภาคตะวนั ออก อีกท้งั อดีตเจา฾ อาวาสวัดสัตหีบทกุ รปู เพ่อื แสดงความนอบนอ฾ มกตัญโู ระลกึ ถึง
ความดแี ละพระคุณท่ีพระเดชพระคุณหลวงพ฽อได฾มแี ต฽เราท฽านทั้งหลาย..

4.3. ศาสนพธิ ใี นวนั สาํ คัญทางศาสนา
3.1 วนั วสิ าขบชู า
วันวสิ าขบชู า ถือเปนๅ วนั สําคญั ยิ่งทางพระพุทธศาสนา เพราะเปนๅ วันทเ่ี กดิ 3 เหตกุ ารณแ

สําคัญ ที่เกยี่ วกับวิถชี วี ติ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ฾าเวยี นมาบรรจบกนั ในวนั เพญ็ เดือน 6 แม฾จะมีช฽วง
ระยะเวลาห฽างกันนบั เวลาหลายสบิ ปี ซึง่ เหตกุ ารณแอัศจรรยแ 3 ประการ ได฾แก฽ วันท่ีพระพุทธเจา฾ ระสูติ
วันท่พี ระพทุ ธเจา฾ ตรัสรู฾ (อนุตตรสมั โพธญิ าณ) และวนั ทพ่ี ระพุทธเจ฾าเสดจ็ เขา฾ สูป฽ รนิ ิพพาน (ดับสงั ขารไม฽
กลับมาเกิดสรา฾ งชาตสิ ร฾างภพอีกต฽อไป)

3.2 วนั อาสาฬหบชู า
วันอาสาฬหบชู า คือวันท่ีพระพทุ ธเจ฾าได฾ทรงประกาศพระพุทธศาสนาเปๅนคร้งั

แรก หลงั จากตรสั รไู฾ ด฾ 2 เดือน โดยแสดงปฐมเทศนาโปรดพระปใญจวัคคยี ทแ ง้ั 5 ไดแ฾ ก฽ พระโกณฑัญญะ
พระวปั ปะ พระภัททิยะ พระมหานามะ และพระอสั สชิ ท่ปี ุาอสิ ิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี แคว฾น
มคธ จน พระอัญญาโกณฑญั ญะ ได฾บรรลุธรรมและขอบวชเปนๅ พระภิกษุรปู แรกในพระพุทธศาสนา จึง
ถอื วา฽ วนั นีม้ พี ระรัตนตรยั ครบองคสแ ามบรบิ ูรณแคร้งั แรกในโลก คือ มีท้ังพระพทุ ธ พระธรรม และพระสงฆแ

11

3.3 วนั มาฆบชู า
วนั มาฆบูชา ซง่ึ ถือเปนๅ วันสําคัญทางพระพุทธศาสนาวันหนงึ่ ตามประวัตกิ ลา฽ วว฽า เปๅน

วนั ท่ีพระพทุ ธเจ฾าทรงประชมุ ครัง้ ใหญ฽ ครงั้ แรกในพทุ ธศาสนา ณ วัดเวฬวุ ันมหาวหิ าร เรยี กว฽า
มหาสาวกสันนบิ าต ในการประชมุ ครง้ั นี้ มีองคแประกอบ 4 ประการ เรยี กว฽า จาตุรงคสนั นบิ าต มี
ความหมายดังน้ี เปนๅ วนั ข้นึ 15 ค่ํา เดือน 3 มพี ระสาวกเข฾าประชมุ โดยมิได฾นัดหมาย จาํ นวน 1,250 รปู
มพี ระสาวกเขา฾ ร฽วมประชุมล฾วนแต฽เปๅนพระอรหนั ตแ และพระอรหนั ตสแ าวกทเ่ี ข฾ารว฽ มประชุมทุกรูปเปนๅ ผู฾
ไดร฾ ับอุปสมบทจากพระพุทธองคโแ ดยตรง ดงั นั้น พระองคทแ รงไดแ฾ สดงโอวาทปาตโิ มกขแ ประกาศตั้ง
หลักการของพระพทุ ธศาสนา เพ่อื ใหพ฾ ระสาวก ถือเปๅนหลักปฏิบตั ิในการสงั่ สอนประชาชนตั้งแต฽บดั นน้ั
เปนๅ ต฾นมา

3.4 วนั เขา฾ พรรษา
วนั เขา฾ พรรษา ซ่ึงเปนๅ วันที่พระสงฆแเถรวาทจะอธิษฐานวา฽ จะพักประจําอยู฽ ณ ที่ใดที่

หน่งึ ตลอดระยะเวลาฤดูฝนที่มกี ําหนดเปๅนระยะเวลา 3 เดือน ตามท่ีพระธรรมวนิ ัยบญั ญัตไิ ว฾ โดยไมไ฽ ป
ค฾างแรมที่อน่ื หรือท่เี รียกติดปากกันโดยทว่ั ไปว฽า จาํ พรรษา โดยเหตทุ ีพ่ ระภิกษใุ นสมัยพุทธกาล มีหน฾าที่
จะตอ฾ งจาริกโปรดสัตวแ และเผยแผพ฽ ระธรรมคําส่งั สอนแกป฽ ระชาชนไปในท่ตี ฽าง ๆ ไมจ฽ าํ เปๅนต฾องมีทอี่ ย฽ู
ประจาํ แมใ฾ นฤดูฝน ชาวบา฾ นจึงตาํ หนิวา฽ ไปเหยียบข฾าวกล฾าและพืชอ่นื ๆ จนเสยี หาย พระพุทธเจ฾าจงึ
ทรงวางระเบียบการจาํ พรรษาให฾พระภกิ ษุอยู฽ประจําท่ตี ลอด 3 เดอื น ในฤดูฝน

3.5 วนั ออกพรรษา
วันออกพรรษา คือ วันท่ีสิน้ สดุ ระยะการจําพรรษาเปนๅ เวลา 3 เดอื น (นับตง้ั แต฽วนั

เขา฾ พรรษา) เรียกอีกอยา฽ งหนึ่งว฽า "วันมหาปวารณา" คําวา฽ "ปวารณา" แปลว฽า "อนุญาต" หรือ "ยอมให฾"
ในวันออกพรรษาน้พี ระสงฆแจะประกอบพิธีทําสังฆกรรม เรยี กวา฽ มหาปวารณา เปๅนการเปิดโอกาสให฾
ภิกษุวา฽ กลา฽ วตกั เตือนกันได฾ เพราะในระหว฽างเขา฾ พรรษา พระสงฆบแ างรปู อาจมีข฾อบกพร฽องทต่ี ฾องแก฾ไข
การใหผ฾ ูอ฾ ่ืนว฽ากล฽าวตักเตอื นได฾ ทาํ ให฾ไดร฾ ฾ูขอ฾ บกพร฽องของตน และยงั เปดิ โอกาสใหซ฾ ักถามข฾อสงสัยซ่ึงกัน
และกันด฾วย

36 บทสวดในพธิ กี รรม
การสวดมนตแ คือการกลา฽ วคาํ ศักดส์ิ ิทธิ์ อนั มฤี ทธ์ิมีอาํ นาจเหนือชีวติ จิตใจ ได฾แก฽

การสรร เสริญ พระพุทธคณุ พระธรรมคุณ พระสงั ฆคณุ และมนตแของพระพทุ ธเจา฾ ซ่ึงเรียกวา฽ “พระ
พทุ ธมนตแ” แต฽พระพุทธมนตแเปนๅ คําศกั ด์ิสิทธอ์ิ ย฽างยิ่ง ผนู฾ ับถือพระพุทธศาสนาย฽อมนบั ถือพระพุทธมนตแ
เสมอด฾วยชีวติ จติ ใจ ถอื วา฽ เปๅนเครอื่ งปูองกนั ภยั อนั ตราย และประสทิ ธิ์ประสาทความเจรญิ ใหจ฾ ดั เปๅน
กุศลพธิ ีมาแตค฽ รง้ั พุทธกาล การสวดมนตใแ ชส฾ วดกนั เปนๅ ภาษามคธเปนๅ พื้น เพราะภาษามคธเปนๅ ภาษา
หลกั เดมิ ของพระพทุ ธศาสนา และนบั ถือกันว฽าเปนๅ ของศกั ด์ิสิทธ์ิ ข฾อสําคัญควรรูค฾ วามท่สี วดนั้นดว฾ ย การ
สวดมนตทแ ี่เราเหน็ กันอยค฽ู ือการสวดเปนๅ กจิ วัตรสําหรับตนอยา฽ งหนงึ่ ฟใงพระสวดมนตแในพิธีตา฽ งๆ อยา฽ ง
หนึง่ ในการสวดกม็ หี ลายแบบ หลายวิธีสุดแตจ฽ ะนยิ มสวดกนั ส฽วนที่นิยมเปนๅ อยา฽ งเดียวกันและเวน฾ ไม฽ได฾
กค็ ือ บทนมสั การพระ ได฾แก฽ “นะโม” บทนี้ตอ฾ งใชข฾ ึ้นตน฾ เสมอไปไม฽ว฽าในพิธใี ด ๆ และดูเหมอื นจะขึ้นใจ

12

กันในบทน้ีกอ฽ น เพราะเปๅนบทไหว฾พระบรมครู ที่ตอ฾ งการว฽าก฽อน เรียกวา฽ ตั้ง นะโม ทัง้ น้ี เพ่ือเปๅนการ
แสดงความเคารพต฽อท฽านผู฾เปๅนพระบรมครูของโลก ผเ฾ู รมิ่ สรา฾ งหลกั ธรรมของพระพุทธศาสนาขน้ึ จะได฾
เกดิ ความศกั ดิส์ ิทธิ์
5. การสบิ สานและอนรุ กั ษสแ บื สาน

5.1. การบอกกล฽าวเล฽าขานเกี่ยวกับการสืบสานและอนุรักษพแ ุทธวถิ ีหลวงพอ฽ อี๋วดั สตั หีบ เปๅนการ
เล฽าเรื่องราวเก่ียวกับหลวงพ฽ออี๋วดั สตั หีบ ซง่ึ เปๅนความรต฾ู า฽ งๆ ที่อยู฽กบั ตวั บุคคล ที่มีความรู฾ หรือ
ประสบการณแในเรือ่ งเก่ยี วกบั หลวงพอ฽ อว๋ี ัดสตั หบี
กกก5.2. การเปนๅ มคั คเุ ทศกแอาสา

มัคคุเทศกแ หมายถึง ผ฾ูท่ีให฾ความช฽วยเหลือ ทําหน฾าท่ีอํานวยความสะดวก ให฾ข฾อมูล
ความเข฾าใจทางด฾านวัฒนธรรม ประวัติศาสตรแ และเหตุการณแร฽วมสมัยต฽าง ๆ แก฽บุคคลที่อยู฽ในกลุ฽ม
นักท฽องเท่ียว ในกรณีทัศนศึกษาที่สถานท่ีทางศาสนาหรือประวัติศาสตรแ พิพิธภัณฑแ และสถานท่ี
ท฽องเที่ยวท่ีได฾รับความสนใจอื่น ๆ มัคคุเทศกแส฽วนใหญ฽จะได฾รับการรับรองจากองคแกรท่ีเกี่ยวข฾องก฽อน
ปฏบิ ตั หิ น฾าทม่ี คั คเุ ทศกแ

คุณลักษณะที่ดีของมัคคุเทศกแ จะตอ฾ งมีคุณสมบัติพิเศษหลาย ๆ อยา฽ ง สามารถปรับตัว
ให฾เหมาะสมกับแต฽ละสถานการณแ แก฾ไขปใญหาเฉพาะหน฾าได฾อย฽างเหมาะสม จําเปๅนต฾องมีคุณสมบัติ 5
ประการ ดงั นี้ (1) มนษุ ยสัมพนั ธดแ ี (2) บคุ ลกิ ภาพ (3) มีความร฾ดู ี (4) รักงานรกั หน฾าท่ี และ (5) มีศลิ ปะใน การ
พูด
กกกก5.3. การประชาสัมพันธแด฾วยสอื่ ทห่ี ลากหลาย

ความหมายของสื่อสังคมออนไลนแ หมายถึง สื่อดจิ ิทลั ทเ่ี ปนๅ เครอื่ งมอื ในการปฏบิ ัติการทาง
สังคม (Social Tool) เพื่อใช฾สื่อสารระหวา฽ งกนั ในเครือข฽ายทางสงั คม (Social Network) ผา฽ นทาง
เวบ็ ไซตแและโปรแกรมประยุกตบแ นสือ่ ใดๆ ที่มีการเชื่อมต฽อกับอนิ เทอรแเนต็ โดยเน฾นให฾ผ฾ใู ช฾ท้งั ท่ีเปๅนผูส฾ ง฽
สารและผู฾รบั สารมีส฽วนรว฽ ม (Collaborative) อย฽างสร฾างสรรคแ ในการผลิตเนื้อหาข้ึนเอง (User-
GenerateContent: UGC) ในรปู ของขอ฾ มลู ภาพ และเสียง รวมถงึ การประชาสัมพันธดแ ฾วยส่ือแผน฽ พบั

แผน฽ พบั หมายถึง ส่อื โฆษณาท่ีเปๅนสงิ่ พิมพแท่ีผู฾ผลิตสง฽ ตรงถึงผบู฾ รโิ ภค มีท้ังวิธีการส฽งทาง
ไปรษณียแ และแจกตามสถานที่ต฽าง ๆ ลักษณะเด฽นของแผ฽นพับ คือ มีขนาดเล็ก หยิบง฽าย ให฾ข฾อมูล
รายละเอียดได฾มากพอสมควร ผ฾ูอา฽ นสามารถเลอื กอา฽ นเวลาใดก็ได฾ ผ฾ูออกแบบมเี ทคนิคการออกแบบตาม
อสิ ระ หลากหลาย คา฽ ใช฾จ฽ายในการผลติ ต่าํ กวา฽ สิ่งพิมพแชนดิ อ่ืน นอกจากน้ียังเปๅนส่ือท่ีเข฾าถึงเปูาหมายได฾
อย฽างแทจ฾ รงิ

การทําแผ฽นพบั ทีด่ ี ตอ฾ งประกอบไปดว฾ ย (1) หลักการท่วั ไป การออกแบบแผน฽ พับ มี 2
เร่ืองท่ีสําคัญ คือ หลักการท่ี 1 ส่ิงท่ีต฾องกําหนดและวางแผนก฽อนการออกแบบแผ฽นพับ หลักการท่ี 2
องคแประกอบ และการจัดวางองคแประกอบในการออกแบบแผ฽นพับ (2) สิ่งท่ีต฾องกําหนด และวางแผน
ก฽อนการออกแบบแผ฽นพบั มี 4 ข฾อ ดงั น้ี การกาํ หนดขนาดและรูปแบบของแผ฽นพับ การกําหนดลักษณะ
การส฽ง การกําหนดกระดาษ และการกําหนดลําดับของการอ฽านตามลักษณะของแผ฽นพับ และ (3)

13

องคแประกอบ และการจัดวางองคแประกอบในการออกแบบแผ฽นพับที่ต฾องกําหนดและวางแผนเฉพาะใน
ส฽วนที่เกี่ยวข฾องกับการออกแบบ มี 4 องคแประกอบ ดังนี้ พาดหัว ภาพประกอบข฾อความ ภาพสถานที่
หลัก และตราสัญลักษณแ เปๅนตน฾

กกก4. การฝกึ ปฎบิ ตั ิ ศีล สมาธิ ปใญญา
พระธรรมเปนๅ เรื่องละเอียดลึกซ้ึง โดยเฉพาะหนทางการดับกิเลส ดังน้ัน ในเรอ่ื งของศลี

สมาธิ และปใญญา คือ
ศลี มหี ลายอยา฽ ง หลายระดบั ทง้ั ศลี ท่ีเรามกั เขา฾ ใจกนั ทั่วไป คือ การงดเวน฾ จากการ

ทาํ บาป ทางกาย วาจา เปนๅ ต฾น แต฽มศี ลี ที่ละเอยี ดย่ิงไปกวา฽ นัน้ ท่เี ปๅนศีล ที่เรียกวา฽ อธิศลี อนั เปๅนศีลที่
เกิดพร฾อมกบั สมาธิและปใญญา

สมาธิ โดยท่วั ไป กเ็ ข฾าใจกันวา฽ คือ การน่งั สมาธใิ ห฾สงบ แตใ฽ นทางพระพุทธศาสนาจะ
ใช฾คําวา฽ อธจิ ติ สกิ ขา หรือ บางครัง้ ใช฾คําว฽า สมั มาสมาธิ ที่ม฽ุงหมายถงึ การเจริญสมถภาวนา และ สมาธทิ ่ี
เกดิ พร฾อมกับปใญญาในปใญญาขั้นวปิ ใสสนา

ปใญญา ปญใ ญาในพระพุทธศาสนา ก็มีหลายระดับ แตค฽ อื ความเห็นถกู เชน฽ เชื่อกรรม
และผลของกรรม ปญใ ญาขน้ั การฟใงการศึกษา ปใญญาขนั้ สมถภาวนา และปใญญาขนั้ วิปใสสนาภาวนา

ผลการเรยี นรทู฾ คี่ าดหวงั

กกกกกกก1. ผเู฾ รียนมคี วามร฾เู กีย่ วกบั วิถพี ุทธ ประวตั ิหลวงพ฽ออี๋ คุณค฽า ความภาคภูมิใจศาสนพิธี และการ
สบื สาน และอนรุ กั ษแหลวงพ฽ออ๋ีวดั สตั หบี
กกกกกกก2. ผ฾ูเรียนสามารถปฏิบัติตนในพิธีกรรมท่ีเกี่ยวกับพระปฐมเจดียแอย฽างเหมาะสม และสามารถ
บอกกล฽าวเล฽าขานหรือเปๅนมัคคุเทศกแอาสาแนะนําประวัติความเปๅนมา ความศรัทธาท่ีมีต฽อพ฽ออ๋ีวัดสัต
หบี ได฾
กกกกกกก3. ผเ฾ู รียนเหน็ คณุ คา฽ ความสาํ คญั และภาคภมู ิใจทไี่ ดเ฾ รยี นร฾ู เร่อื งราวเก่ยี วกับหลวงพ฽ออ๋ี
ตลอดจนเหน็ คุณค฽าในการมสี ฽วนร฽วมสบื สานและอนุรักษแคุณงามความดขี องหลวงพ฽ออ๋ี

ขอบข฽ายเน้อื หา

กกกกกกกบทที่ 1 วิถพี ุทธ
กกกกกกกบทที่ 2 ประวัติหลวงพอ฽ อ๋ีวดั สตั หีบ
กกกกกกกบทที่ 3 คุณค฽า ความศรทั ธาที่มตี ฽อพ฽ออ๋ีวัดสัตหีบ
กกกกกกกบทที่ 4 ศาสนพธิ ี กกกกกกก
กกกกกกกบทท่ี 5 การสบื สานและอนรุ ักษแ กกกกกกก

14

สอื่ และแหลง฽ เรยี นรู฾

กกกกกกก1. สื่อเอกสาร ไดแ฾ ก฽

1.1 ใบความร฾ู
1.2 ใบงาน
1.3 หนงั สือเรยี นสาระการพัฒนาสังคมรายวิชา สค3300174 พุทธวถิ หี ลวงพ฽ออี๋วัดสัตหบี
1.4 หนังสอื ทีเ่ ก่ยี วข฾องกบั วิถีพุทธ ไดแ฾ ก฽

1.4.1 ช่ือหนงั สอื สารานกุ รมไทย จนี -ฉทั ทันตแ ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน เลม฽ 9 ผ฾ู
แต฽งราชบณั ฑติ ยสถาน ปที ่ีพิมพแ 2512-2513 โรงพิมพแ ร฽งุ เรอื งธรรม

1.4.2 ชอ่ื หนงั สือ ภูมิประวตั ิพระพุทธศาสนา ผแู฾ ต฽ง เสถียร โฑธินันทะ ปีที่พิมพแ
2515 โรงพิมพบแ รรณาคาร

1.4.3 ชื่อหนังสอื ประวตั ิศาสตรแศาสนา ผู฾แต฽ง สชุ พี ปใญญานภุ าพ ปีทพ่ี ิมพแ 2516
โรงพมิ พแ หา฾ งหุน฾ ส฽วนจํากัด รวมสาสนแ

1.4.4 ชือ่ หนังสือ พระไตรปิฎกสําหรับประชาชน ผ฾แู ต฽ง สชุ พี ปใญญานุภาพ ปีที่
พิมพแ 2539 โรงพิมพแ กรุงเทพฯ : มกฏุ ราชวิทยาลัย.

1.4.5 ชือ่ หนงั สือ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เฉลิมพระเกยี รติ
พระบาทสมเด็จพระเจ฾าอย฽ูหัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5
ธันวาคม 2554. ผ฾ูแตง฽ ราชบณั ฑิตยสถาน ปที ี่พมิ พแ 2556 โรงพมิ พแ กรุงเทพฯ: ราชบณั ฑติ ยสถาน

1.4.6 ชื่อหนงั สือ 4 ศาสนาสาํ คญั ของโลกปใจจุบัน หนา฾ ที่ 51-52 นิกายในศาสนา
พทุ ธ ผ฾ูแต฽ง มนตแ ทองชัช

กกกกกกก2. ส่ืออเิ ลก็ ทรอนิกสแ
2.1 CD
2.2 Website ได฾แก฽
2.2.1 Website เรอ่ื ง มูลเหตุการณเแ กิดศาสนา ผเ฾ู ขียน ณัฐพงษแ สงั ขกแ ลิ่นหอม

(2559) สืบคน฾ จาก https://sites.google.com/site/nathphngssangkhklinhxmiom/prawati
2.2.2 Website เร่ือง กาํ เนดิ พุทธศาสนา สบื ค฾นเม่ือวนั ที่ 20 ตลุ าคม 2560 จาก

https://www.youtube.com/watch?v=X3EMTCaZNDU
2.2.3 Website เรอ่ื ง การนับถือศาสนาพุทธ เว็บ GotoKnow โดย อาจารยแ ญาณ

ภัทร ยอดแก฾ว ในพุทธชยันตี 2,600 ปี สืบค฾นจาก https://www.gotoknow.org/posts/485798
กกกกกกก3. สอ่ื บคุ คลและภูมิปญใ ญา

3.1 พระครทู ัศนยี แคณุ ากร เจ฾าคณะอําเภอสตั หีบ เจ฾าอาวาสวัดสัตหีบ ทีอ่ ย฽ู 333 หมท฽ู ี่ 1
ตาํ บลสัตหีบ อาํ เภอสตั หีบ จังหวัดชลบรุ ี
กกกกกกก4. สือ่ แหลง฽ เรยี นร฾ูในชุมชน

15

4.1 วดั สตั หบี ท่ีอย฽ู เลขท่ี 333 หมท฽ู ี่ 1 ถนนชายทะเล ตําบลสตั หบี อาํ เภอสตั หบี จังหวัด
ชลบรุ ี หมายเลขโทรศพั ทแ 038-437125, 038-431400

4.2 หอ฾ งสมดุ ประชาชน “เฉลิมราชกมุ ารี” อําเภอสตั หบี (หอ฾ งสมุด กศน.อําเภอสัตหบี )
ทอ่ี ยู฽ เลขท่ี 471 หม฽ทู ี่ 1 ตําบลสัตหีบ อาํ เภอสตั หบี จังหวดั ชลบรุ ี หมายเลขโทรศัพทแ 038-437807

16

บทท่ี1
วถิ พี ทุ ธ

สาระสาํ คญั

กกกกกกก1. การกําเนิดศาสนา ศาสนามีกําเนิดจากสาเหตุหลายประการตามความเชื่อของ
ประชาชนแต฽ละกล฽ุม และสภาพสิ่งแวดล฾อมที่โน฾มน฾าวให฾เกิดความเชื่อเช฽นนั้น ซึ่งสามารถแบ฽งสาเหตุออก
ได฾ 6 ประการ คือ (1) เกิดจากความไม฽ร฾ู (2) เกิดจากความกลัว (3) เกิดจากความจงรักภักดี (4) เกิดจาก
ความอยากร฾เู หตผุ ล หรอื ปใญญา (5) เกิดจากอิทธพิ ลของคนสาํ คญั และ (6) เกดิ จากลัทธกิ ารเมือง
กกกกกกก2. นิกายสาํ คัญของพุทธศาสนา มี 2 นกิ าย คือ (1) นิกายเถรวาท (หนิ ยาน) เปนๅ นิกายท่ี
ยึดถือพระธรรมวินัยเดิมของพระพุทธเจ฾าอย฽างเคร฽งครัด โดยยึดหลักที่ว฽า พระธรรมวินัยของ
พระพุทธเจา฾ เปๅนกาลิโก ซง่ึ หมายถงึ ทนั สมัยตลอดกาล ทาํ ให฾ผปู฾ ฏบิ ัติบรรลุจุดหมายปลายทางได฾ยาก(2)
นิกายอาจริยวาท (มหายาน) เปๅนนิกายที่ยึดหลักท่ีว฽า ศาสนาจําเปๅนต฾องเสริมการพัฒนาให฾ทันสมัย
เหมาะสมกบั กาลเวลา และสภาวะของสังคมอยูเ฽ สมอ ไมก฽ าํ หนดเรอ่ื งกาลเวลา สามารถพัฒนาได฾เรื่อยไป
ทําให฾นิกายนี้แตกแยกเปนๅ นกิ ายยอ฽ ยจาํ นวนมากมาย จุดเด฽นของนกิ ายนอ้ี ยู฽ท่ีแนวคิดเรื่องการบําเพ็ญตน
เปนๅ พระโพธ์ิสตั วแ สร฾างบารมเี พ่อื ช฽วยเหลือ สรรพชีวติ ในโลกไปส฽คู วามพ฾นทกุ ขแ
กกกกกกก3. การนับถือศาสนาพุทธ มี 2 แนว ได฾แก฽ (1) พระพุทธศาสนาแนวจารีต หมายถึง
พระพุทธศาสนานัยท่ีสะท฾อนความเปๅนจารีตด้ังเดิม คือ พระไตรปิฎก เปๅนแก฽นสาระสําคัญ เน฾นการ
ปฏิบัติตามวิถีแห฽งมรรค เพื่อความพ฾นทุกขแโดยส้ินเชิง และ (2) พระพุทธศาสนาแนวประชานิยม
หมายถึง ศาสนานัยที่สะท฾อนวัฒนธรรม หรือวิถีชีวิตด้ังเดิมของคนไทย ที่ถูกเสริมแต฽งหรือกลมกลืนกับ
พระพุทธศาสนา มีพุทธธรรมบ฽อเกิดประเพณี และถูกสร฾างสรรคแให฾มีความงดงามอย฽างเปๅนเอกลักษณแ
เฉพาะท฾องถ่ินผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิมทั้งพราหมณแ รวมท้ังลัทธินับถือผีสาง เทวดา และสิ่ง
ศกั ดิส์ ทิ ธต์ิ ฽าง ๆ วถิ กี ารปฏบิ ัตทิ ่ีเห็นได฾เด฽นชัด คอื การทาํ บุญตามประเพณใี นเทศกาลต฽าง ๆ
กกกกกกก

ตวั ชวี้ ดั

กกกกกก1. บอกการกาํ เนดิ ศาสนา
2. บอกนกิ ายในศาสนาพุทธได฾
3. อธิบายจดุ หมายการนบั ถอื ศาสนาพุทธ และความสาํ คัญของวถิ ีพทุ ธ

ขอบข฽ายเนอ้ื หา

กกกกกกก1. การกําเนิดศาสนา
กกกกกกก2. นิกายในศาสนาพทุ ธ
กกกกกกก3. การนบั ถอื ศาสนาพุทธ
กกกก

17

เรอ่ื งท่ี 1 การกาํ เนดิ ศาสนา

1.1 ความหมายของศาสนา
ความหมายของศาสนาตามพจนานกุ รมฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ. 2554 และ

ตามความเห็นของนักวิชาการด฾านการศาสนาทส่ี าํ คญั มีดงั ต฽อไปน้ี
ศาสนา หมายถงึ ลัทธคิ วามเช่ือถือของมนุษยแอันมหี ลัก คือ แสดงกาํ เนิด และความ

ส้ินสุดของโลก เปๅนต฾น อันเปๅนไปในฝุายปรมัตถแประการหนึ่ง แสดงหลักธรรมเก่ียวกับบุญ บาป อัน
เปๅนไปในฝุายศีลธรรมประการหน่ึง พร฾อมทั้งลัทธิพิธีที่กระทําตามความเห็นหรือตามคําสั่งสอนในความ
เช่ือถือนัน้ ๆ

ศาสนา หมายถงึ คาํ ส่งั สอน ทา฽ นผ฾ูใดเปๅนต฾นเดิม เปๅนผ฾ูบัญญัติส่ังสอนก็เรียกว฽า
ศาสนาของท฽านผู฾น้ัน หรือท฽านผู฾บัญญัติส่ังสอนนั่นได฾นามพิเศษอย฽างไร ก็เรียกชื่อน้ันอย฽างน้ัน
เพราะฉะนนั้ ศาสนาจงึ มีมาก คาํ สอนก็ต฽างกัน

ศาสนา หมายถึง ท่ีรวมแห฽งความเคารพนับถืออันสูงส฽งของมนุษยแเปๅนที่พ่ึงทาง
จิตใจซง่ึ มนษุ ยแสว฽ นมากยอ฽ มเลือกยึดเหน่ียวตามความพอใจ และความเหมาะสมแก฽เหตุแวดล฾อมของตน
มีคําสั่งสอน อันว฽าด฾วยศีลธรรม และอุดมคติสูงสุดในชีวิตของบุคคล รวมทั้งแนวความเชื่อถือและแนว
การปฏบิ ตั ติ า฽ ง ๆ กนั ตามคติของแตล฽ ะศาสนา

กล฽าวโดยสรปุ แลว฾ ศาสนา หมายถึง ความเชื่อของมนุษยทแ ี่เกย่ี วกับการกําเนดิ และ
การส้ินสุดของโลก ความเชื่อเก่ียวกับการหลุดพ฾นอันเปๅนปรมัตถแ และความเช่ือเกี่ยวกับบุญ บาป อัน
เปนๅ เครอ่ื งยดึ เหน่ียวจติ ใจของมนุษยแชว฽ ยใหม฾ นษุ ยไแ ด฾ทาํ ความดีตามความเชอื่ ของตน ศาสนาจะมีช่ือเรียก
ตามนามศาสดาผ฾ใู หก฾ าํ เนิดหรือนามพิเศษท่ีกาํ หนดขน้ึ

1.2 สาเหตกุ ารกาํ เนดิ ศาสนา
นักวชิ าการกลา฽ วถงึ สาเหตขุ องการกาํ เนิดศาสนาไวห฾ ลายประการ สามารถจัดเปนๅ

2 ความเหน็ ที่สาํ คัญ ดงั ต฽อไปน้ี
ความเหน็ ท่ี 1 มคี วามเหน็ วา฽ ศาสนามีกาํ เนดิ จาก 6 สาเหตุ ได฾แก฽
สาเหตทุ ี่ 1 เกิดจากความไมร฽ ฾ู หรืออวิชชา
สาเหตทุ ่ี 2 เกดิ จากความกลวั
สาเหตุที่ 3 เกดิ จากความจงรกั ภกั ดี
สาเหตทุ ่ี 4 เกิดจากความอยากร฾เู หตุผล หรอื การใช฾ปใญญา
สาเหตทุ ่ี 5 เกิดจากอิทธิพลของคนสาํ คญั
สาเหตทุ ่ี 6 เกดิ จากลทั ธิการเมอื ง
โดยมรี ายละเอยี ดดังตอ฽ ไปน้ี
สาเหตทุ ี่ 1 เกดิ จากความไมร฽ ู฾ หรืออวชิ ชา
ความไมร฽ ูเ฾ หตผุ ลท่ีถกู ตอ฾ งตามหลกั วชิ าการ เม่ือเหน็ สิ่งท่ีเกิดข้ึนตามปรากฏการณแ

18

ธรรมชาตกิ ค็ ิดว฽าเปๅนอํานาจของเทพเจา฾ บนั ดาลให฾เปนๅ ไป ซงึ่ ความไม฽รูใ฾ นเหตผุ ลท้ังหลายเหล฽านั้นสรุปได฾
ดังนี้

ความไมร฽ เู฾ หตผุ ลทางภมู ศิ าสตรแ คนในประเทศอินเดียไม฽เคยปีนไปบนยอดเขา
หิมาลัยอันปกคลุมด฾วยหิมะอย฽างหนาทึบในฤดูหนาว เมื่อถึงฤดูร฾อนหิมะละลาย น้ําไหลลงมาเปๅนแม฽น้ํา
คงคา ชาวอินเดียไม฽ร฾ูว฽าต฾นน้ําของแม฽น้ําคงคาเกิดจากเหตุน้ี เข฾าใจว฽าเปๅนน้ําท่ีไหลมาจากสวรรคแผ฽าน
เศียรพระศิวะ ซ่ึงเปๅนเทพเจ฾าศักด์ิสิทธิ์ของศาสนาพราหมณแ และเข฾าใจว฽าแม฽นํ้าคงคาน้ันศักด์ิสิทธ์ิ
สามารถลา฾ งบาปได฾ คนจึงนยิ มไปอาบน้าํ ในแม฽นํา้ คงคาเพอื่ ลา฾ งบาป ตามความเช่ือของศาสนาพราหมณแ

ความไมร฽ เู฾ หตผุ ลทางดาราศาสตรแ เมอ่ื เกิดจันทรุปราคาและสรุ ิยุปราคาขนึ้ เพราะ
การโคจร ของโลกรอบดวงอาทิตยแ ประชาชนที่ไม฽ร฾ูเหตุผลก็เรียกว฽าเกิดราหูอมจันทรแ จึงยิงปืนบ฾าง จุด
ประทัดบา฾ ง หรือตเี กราะเคาะไม฾ เพื่อให฾ราหูตกใจแลว฾ จะไดห฾ นไี ป

ความไมร฽ เ฾ู หตผุ ลทางชวี วทิ ยา คนบางคนเดนิ ผา฽ นต฾นไม฾ใหญ฽ เขาจะยกมอื ไหว฾โดย
เชือ่ ว฽า ต฾นไม฾นน้ั เปๅนที่สิงสถิตของเทพเจ฾าผ฾ูท่ีเดินทางผ฽านภูเขาใหญ฽ หรือภูเขาที่ประกอบด฾วยหน฾าผารูป
แปลก ๆ ชาวบา฾ นให฾ช่อื ภูเขานัน้ ตามทีต่ นนกึ ว฽าเหมือนอะไร แล฾วก็แสดงความเคารพภูเขาน้ัน โดยถือว฽า
มเี ทพเจ฾าสิงสถติ อย฽ู

ความไมร฽ เู฾ หตผุ ลทางวิทยาศาสตรแ เม่อื เหน็ รง฾ุ กินน้ํา ก็เข฾าใจวา฽ เกิดจากอาํ นาจสิ่ง
ศักดิส์ ิทธ์บิ นั ดาลให฾เกิดข้ึน จึงทํานายไปตามความเข฾าใจของตนว฽า รุ฾งกินน้ําทางทิศน้ีฝนจะตกชุก รุ฾งกิน
นํ้า ทางทศิ นน้ั ฝนจะแลง฾

จากความไม฽รู฾เหตุผลดังกลา฽ วมาแล฾ว ทาํ ใหค฾ นยึดถือสิ่งศักดสิ์ ิทธ์ิเปนๅ ท่ีพ่ึงท่ีระลึก ซ่ึง
เปนๅ เหตใุ หเ฾ กิดศาสนาประเภทเทวนยิ ม หรือศาสนาที่นบั ถือเทพเจา฾ ขน้ึ

สาเหตทุ ่ี 2 เกดิ จากความกลวั
เนอื่ งจากความไม฽ร฾ูเหตุผล เมื่อบคุ คลได฾เห็นปรากฏการณแธรรมชาตติ ฽าง ๆ ลมพายุ
ฟูาผ฽า ฟูาร฾อง แผ฽นดินไหว มีดาวหางปรากฏข้ึนก็เกิดความกลัว จึงขวนขวายหาท่ีพ่ึ งโดยคิดว฽า
ปรากฏการณเแ หล฽านั้นมเี ทพเจ฾าบนั ดาลให฾เกิดข้นึ จงึ ไดอ฾ อ฾ นวอนบนบานศาลกล฽าวขอให฾เทพเจ฾าเหล฽าน้ัน
โปรดระงบั สิ่งเหล฽าน้นั เสีย
สาเหตทุ ี่ 3 เกดิ จากความจงรกั ภกั ดี
ความภักดี คือ ความเช่ือในสิ่งนั้นว฽ามอี ํานาจเหนือคน หรือเชื่อในบุคคลวา฽ มคี วามดี
ที่เช่ือถือได฾เกิดความเลื่อมใสในสิ่งนั้น หรือบุคคลนั้นว฽ามีศักด์ิศรีหรือมีจริยาวัตรที่ควรแก฽การ ยกย฽อง
เมื่อเกิดความเชื่อความเลื่อมใสแล฾ว ความเคารพ ความรักและความนับถือจะเกิดขึ้นตามมา กิจกรรม
ประกอบในส่ิง ที่ตนมีความเช่ือความเลื่อมใสน้ัน ได฾แก฽ การแสดงความเคารพทางกายมีการกราบไหว฾
บูชา เคารพทางวาจาได฾แก฽ การกล฽าวคําสรรเสริญ ยกย฽อง เคารพทางใจได฾แก฽ การเลียนแบบจริยาวัตร
หรือปฏิบตั ติ าม คาํ สอนของผ฾นู ัน้ ซง่ึ กเ็ ปนๅ จดุ เริม่ ตน฾ ทที่ ําให฾เกดิ ศาสนาข้นึ

19

สาเหตทุ ี่ 4 เกดิ จากความอยากรเ฾ู หตผุ ล หรือการใชป฾ ญใ ญา
ความอยากร฾ูเหตผุ ลนนั้ เปๅนความร฾ทู ี่ประกอบด฾วยปญใ ญา ซ่ึงจะต฾องคิดคน฾ ถงึ เหตุผล
ที่แท฾จริงว฽าส่ิงน้ันเกิดข้ึนมาจากอะไร ดังเช฽นเจ฾าชายสิทธัตถะได฾ทอดพระเนตรเห็นคนแก฽ คนเจ็บ และ
คนตาย ทรงเห็นว฽าส่ิงเหล฽าน้ีล฾วนแต฽เปๅนทุกขแ จึงทรงพยายามท่ีจะแก฾ทุกขแทั้งสามอย฽าง โดยทรงดําริว฽า
ในโลกมีส่ิงท่ีเปๅนคู฽ ๆ ตรงข฾ามกันเสมอ เช฽น มีมืดแล฾วก็มีสว฽าง มีร฾อนแล฾วก็มีเย็น ฉะน้ันเม่ือมีแก฽ก็ต฾องมี
ไม฽แก฽ได฾ มเี จ็บกต็ อ฾ งมีไมเ฽ จบ็ ได฾ มีตายก็ต฾องมี ไม฽ตายได฾ ความอยากรู฾เหตุผลเปๅนเหตุให฾เกิดศาสนาท่ีเปๅน
อเทวนิยม หรือศาสนาทไี่ ม฽นบั ถือเทพเจา฾
สาเหตทุ ่ี 5 เกดิ จากอทิ ธิพลของคนสาํ คญั
การเคารพต฽อวญิ ญาณของบรรพบรุ ุษ เปนๅ สง่ิ ทไี่ ดก฾ ระทํากันมาช฾านาน ถา฾ บุคคลนนั้
เปๅนที่สําคัญต฽อชุมชน ก็สามารถเปๅนจุดศูนยแรวมนํ้าใจของคนส฽วนมากไว฾ได฾ อีกประการหน่ึงการเคารพ
บุคคลสําคัญทางวรรณคดี เช฽น พระราม และพระกฤษณะในเรื่องมหาภารตะ ซึ่งเปๅนวรรณคดีท่ีย่ิงใหญ฽
ของอินเดีย พราหมณแต฾องการให฾พระราม และพระกฤษณะเข฾ามาเปๅนเทพเจ฾าในศาสนาฮินดู เพ่ือ
ต฾องการให฾ประชาชนนับถือศาสนาฮินดูมากยิ่งขึ้น จึงได฾ประกาศแก฽ประชาชนว฽า พระราม และ
พระกฤษณะกไ็ ม฽ใชใ฽ ครทีไ่ หน คอื พระวษิ ณุไดอ฾ วตารลงมานั่นเอง ประชาชนได฾ทราบเช฽นนั้นก็ไม฽ว฽าอะไร
เพราะเขานับถือของเขาอยู฽แล฾วก็ยิ่งเปๅนความดีย่ิง ๆ ขึ้น การเคารพนับถือวิญญาณของบุคคลสําคัญก็
เปนๅ ทางหนึง่ ท่ีทําใหเ฾ กดิ ศาสนาขนึ้
สาเหตทุ ี่ 6 เกดิ จากลทั ธิการเมอื ง
ความเชอ่ื ถอื ทางลทั ธิการเมือง ทําให฾คนมจี ติ ใจเบีย่ งเบนออกไปจากศาสนาประจํา
ชาติของตนได฾ เช฽น ลัทธิคอมมิวนิสตแ ได฾กล฽าวประณามศาสนาเปๅนยาเสพติด เอาเปรียบสังคม เปๅน
กาฝากสังคม สูบเลือดเอาประโยชนแจากสังคม ผู฾ท่ีเช่ือถือศาสนาเปๅนพวกงมงาย ทําให฾เร่ิมต฾นเผยแพร฽
ลัทธินี้ คือ ประเทศรัสเซีย และจีนบนผืนแผ฽นดินใหญ฽ ซึ่งเปๅนประเทศท่ีถือลัทธิคอมมิวนิสตแเปๅนศาสนา
ประจาํ ชาติ
ความเหน็ ที่ 2 มคี วามเหน็ วา฽ ศาสนามกี าํ เนดิ จาก 6 ประการ ไดแ฾ ก฽
ประการท่ี 1 อวชิ ชา (Lack of Knowledge) ความไมร฽ ู฾
ความไม฽รู฾ ไม฽เข฾าใจในเหตุผลทางด฾านภูมิศาสตรแ ดาราศาสตรแ ชีววิทยา รวมถึง
ปรากฏการณแธรรมชาติอ่ืน ๆ รอบตัวของคนสมัยดึกดําบรรพแ เม่ือไม฽รู฾สาเหตุท่ีแท฾จริงจึงคิดว฽ามีสิ่งที่มี
อํานาจเหนือมนุษยแเหนือธรรมชาติ แล฾วพากันบูชาบวงสรวงอ฾อนวอนให฾เมตตาปรานีเพ่ือขอความ
ปลอดภยั ในชีวติ ความคดิ ลกั ษณะเช฽นว฽านี้ เปๅนสาเหตุทาํ ให฾เกดิ ศาสนาขึ้น และศาสนาของคนโบราณจึง
มักจะมีมูลเหตมุ าจากอวชิ ชา หรือความไร฾ความรเู฾ หตผุ ล
ประการท่ี 2 ความกลวั ภยั (Fear) เพราะความไมร฽ ู฾
ความไมร฽ ู฾เปๅนสาเหตใุ ห฾เกิดความกลวั เชน฽ ไมร฽ ู฾ ไม฽เข฾าใจในปรากฏการณแธรรมชาติ
อาจเปๅนฝนตกหนัก นํ้าท฽วม ฟูาผ฽า ความมืด ก็เกิดความกลัวในปรากฏการณแธรรมชาติ พร฾อมกับเข฾าใจ
ไปว฽าเกิดเหตุการณแอย฽างนั้น ๆ จะต฾องมีผ฾ูมีฤทธิ์เดชเปๅนผู฾ดลบันดาล จึงเกิดความเชื่อเร่ืองเทพเจ฾าหรือ

20

เทวดาต฽าง ๆ เช฽น เทพเจ฾าแห฽งฝน เทพเจ฾าแห฽งพายุ เปๅนต฾น และเทพเจ฾าเหล฽าน้ันก็คงมีลักษณะ
เช฽นเดียวกับมนุษยแ คือ มีรัก มีโกรธ มีการให฾รางวัล และการลงโทษ จึงคิดหาทางเอาอกเอาใจด฾วยการ
เคารพกราบไหว฾ เพือ่ มิให฾เทพเจ฾าเหล฽านน้ั บันดาลภัยพบิ ตั ิแก฽ตน แต฽ให฾บันดาลความสุขสวัสดีมาให฾ ภัย
หรือความกลัวจึงเปๅนมูลเหตอย฽างหนง่ึ ทีท่ าํ ใหเ฾ กดิ ศาสนาข้ึน

ประการท่ี 3 ความศรทั ธา (Faith)
ความศรัทธา นําไปส฽ูความเชื่อ หรือ ความเลื่อมใสในสิ่งที่ตนเองม่ันใจว฽ามีอาํ นาจ
เหนือมนุษยแธรรมดา มีอํานาจเหนือธรรมชาติท่ีจะสามารถดลบันดาลให฾ตนได฾รับความคุ฾มครองปูองกัน
จากภัยพิบัติต฽าง ๆ ได฾ เมื่อเกิดความเชื่อและความเลื่อมใสเช฽นนี้ก็ยอมท่ีจะปฏิบัติตาม ยอมที่จะมอบ
กายถวายตนด฾วยความจงรักภักดีอย฽างสุดจิตสุดใจ ศรัทธาหรือความจงรักภักดีจึงกลายเปๅนมูลเหตุท่ีทํา
ให฾เกิดศาสนา โดยเฉพาะศาสนาประเภทเทวนยิ ม หรอื ศาสนาทน่ี ับถือเทพเจา฾
ประการท่ี 4 ความตอ฾ งการเหตผุ ล (Want of Sources)
เมื่อมนุษยแมีความเจริญมากข้ึน ก็มีสติปใญญาสามารถพิจารณาหาเหตุผลได฾หา
ความจริงของชีวิตได฾ ศาสนาที่เกิดจากความต฾องการเหตุผล เช฽น ศาสนาพุทธ เจ฾าชายสิทธัตถะก฽อนจะ
ได฾ตรัสรู฾เปๅนพระพุทธเจ฾านั้น พระองคแทรงมีสติปใญญาดี รู฾จักค฾นคิด เข฾าใจคิด เช฽น คิดเรื่องความแก฽
ความเจ็บ ความตาย ซึ่งเปๅนเรื่องธรรมดาสามัญที่มีอยู฽ในทุกยุคทุกสมัย และทุกหนทุกแห฽ง แต฽พระองคแ
ได฾เข฾าใจคดิ ใหเ฾ ปนๅ ประโยชนแ รู฾จกั หาประโยชนจแ ากเหตุการณแธรรมดา ๆ เหล฽าน่ีมาเปๅนตัวปลุกเร฾าให฾เกิด
ปใญญาญาณ หรือร฾ูอย฽างถ฽องแท฾ ความต฾องการเหตุผล เมื่อค฾นพบเหตุผลแล฾วก็จะเกิดความศรัทธาและ
ปฏบิ ตั ิตาม เปๅนสาเหตขุ องการเกดิ ศาสนาได฾
ประการท่ี 5 ความตอ฾ งการที่พง่ึ ทางใจ (Needs of Spiritual Refuge)
ท่ีพึ่งทางใจเปๅนส่งิ ที่มนษุ ยตแ ฾องการมากเพราะสภาพแวดลอ฾ มตา฽ ง ๆ ของตนรส฾ู กึ ว฽า
จะไมเ฽ ปนๅ ที่ปลอดภัย ไมว฽ ฽าจะเปนๅ ภัยจากธรรมชาติ จากอมนุษยหแ รอื จากมนษุ ยดแ ฾วยกัน หรือจากธรรมดา
ของชวี ติ เช฽น ความผดิ หวงั ความกงั วลใจ ทรมานใจ ความเจบ็ ความแก฽ ความตาย ความพลัดพรากจาก
ของรักของชอบใจ เปๅนต฾น สิ่งเหล฽าน้ีทําให฾มนุษยแขาดความอบอุ฽นทางจิตใจ จึงจําเปๅนต฾องมีท่ียึดเหน่ียว
เพ่ือให฾ชีวิตยังคงมีความหวังมีความหมาย ผู฾ที่จะเปๅนท่ีพึ่งยึดเหนี่ยวทางใจได฾ก็ต฾องมีอํานาจเหนือมนุษยแ
ธรรมดา อันได฾แก฽ พระเจ฾า หรือเทพเจ฾า มนุษยแจึงพากันบูชาเทพเจ฾าเพ่ือให฾เกิดความรู฾สึกว฽าจิตใจปลอด
โปรง฽ ปลอดภยั
ประการที่ 6 ความตอ฾ งการความสงบสุขของสงั คม (Social Needs of
Happiness)
การอยู฽ร฽วมกันของมนุษยแเปๅนกล฽ุมเปๅนสังคมน้ัน ส่ิงท่ีพึงปรารถนาสาํ หรับสมาชิก
ของสงั คม คือ การอย฽ูรว฽ มกันอย฽างสนั ติสขุ สงบเรยี บร฾อย ทุกคนสามารถหาความสุข ความสําเร็จ ความ
ปลอดภัยได฾ตามสมควรแก฽อัตภาพ การที่จะบรรลุเปูาหมายเช฽นน้ันได฾ สมาชิกของสังคมจะต฾องอยู฽ใน
กฎเกณฑแและระเบียบแบบแผน ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมท่ีดีงามของสังคม นอกจากส่ิง
เหล฽านี้จะเปๅนกลไกควบคุมระเบียบสังคมให฾เรียบร฾อยแล฾ว จําเปๅนต฾องมีศาสนาเข฾าไปมีบทบาทด฾วย จึง

21

จะได฾ผลสมบูรณแมากข้ึน เพราะการท่ีมนุษยแจะเช่ือหรือปฏิบัติตามกฎเกณฑแทางสังคมมากน฾อยเพียงใด
น้นั ศาสนามีความสาํ คัญมากในการช฽วยกล฽อมเกลาโน฾มน฾าวจิตใจ และสร฾างสํานึกทางศีลธรรมต฽อสังคม
อนั จะยังผลให฾เกิดความสงบสุขรม฽ เยน็ แกส฽ ังคมท่ที ุกคนต฾องการ

1.3 ประวตั พิ ระศาสดาของศาสนาพุทธ
กกกกกกก พระพุทธเจ฾าทรงมีพระนามเดิมวา฽ “สทิ ธตั ถะ” ซึง่ หมายถงึ ผทู฾ ส่ี ําเร็จความม฽ุงหมาย
แล฾ว หรือผ฾ูปรารถนาส่ิงใดย฽อมได฾สิ่งน้ัน เจ฾าชายสิทธัตถะทรงเปๅนพระราชโอรสของพระเจ฾าสุทโธทนะ
กษตั รยิ ผแ ฾ูครองกรงุ กบลิ พสั ดุแ แควน฾ สกั กะ และพระนางสริ มิ หามายาพระราชธิดาของกษัตริยแราชสกุลโกลิ
ยวงศแแ หง฽ กรุงเทวทหะ แควน฾ โกลิยะ
กกกกกกก พุทธประวัตยิ ฽อ ประสตู ิ
กกกกกกก ในคืนที่พระพุทธเจ฾าเสด็จปฏิสนธิในครรภแพระนางสริ ิมหามายา พระนางทรงพระสุบนิ
นิมิตว฽า มีช฾างเผือกมีงาสามค฽ูได฾เข฾ามาสู฽พระครรภแ ณ ท่ีบรรทม ก฽อนท่ีพระนางจะมีพระประสูติกาลที่ใต฾ต฾น
สาละ ณ สวนลุมพินีวัน เมื่อวันศุกรแ ข้ึนสิบห฾าค่ํา เดือนวิสาขะ ปีจอ 80 ปี ก฽อนพุทธศักราชปใจจุบัน คือ
สวนลุมพินวี นั อยู฽ในเขตประเทศเนปาล ทันทีท่ีประสูติเจ฾าชายสิทธัตถะทรงดําเนินด฾วยพระบาท 7 ก฾าว และ
มดี อกบวั ผุดข้นึ มารองรับพระบาท พรอ฾ มเปลง฽ พระวาจาว฽า “เราเปๅนเลิศท่ีสุดในโลก ประเสริฐท่ีสุดในโลก
การเกิดครั้งนี้เปๅนครั้งสุดท฾ายของเรา” แต฽หลังจากเจ฾าชาย
สิทธัตถะประสูตกิ าลได฾แล฾ว 7 วัน พระนางสิริมหามายาก็
เสด็จสวรรคาลัย เจา฾ ชายสทิ ธัตถะ จงึ อย฽ใู นความดูแลของ
พระนางประชาบดีโคตรมี ซ่ึงเปๅนพระกนิษฐาของพระ
นางสริ ิมหามายา มีพราหมณแ จํานวน 8 คน ได฾ทํานายว฽า
เจ฾าชายสิทธัตถะ มีลักษณะเปๅนมหาบุรุษหากดํารงตนใน
ฆราวาสจะได฾เปนๅ จกั รพรรดิ ถ฾าออกบวชจะได฾เปๅนศาสดา
เอกของโลกแต฽โกณฑัญญะ พราหมณแผ฾ูอายุน฾อยที่สุดใน
จํานวนน้นั ยนื ยันหนักแนน฽ ว฽าพระราชกุมารสทิ ธตั ถะ จะเสด็จออกบวช และจะได฾ตรัสร฾ูเปๅนพระพุทธเจ฾า
แน฽นอน

22
ชวี ติ ในวยั เดก็ ของเจา฾ ชายสทิ ธตั ถะ
ในวัยเด็กเจ฾าชายสทิ ธตั ถะ ทรงศกึ ษาเล฽าเรยี นจนจบศิลปศาสตรแ 18 แขนง อนั เปนๅ ศาสตรแ
ที่กษัตริยตแ ฾องเลา฽ เรยี นในสาํ นกั ครูวศิ วามติ ร และเน่อื งจากพระบดิ าไม฽ประสงคแให฾เจา฾ ชายสทิ ธตั ถะเปนๅ
ศาสดาเอกของโลก จงึ พยายามทําให฾เจา฾ ชายสิทธัตถะพบเห็นแตค฽ วามสขุ โดยการสร฾างปราสาท 3 ฤดู
ให฾ประทบั

การอภเิ ษกสมรสของเจา฾ ชายสทิ ธตั ถะ
เม่อื เจ฾าชายสิทธตั ถะ พระชนมายุ 16 พรรษา ทรงอภิเษกสมรสกบั พระนางยโสธราหรือ
พระนางพิมพา พระธิดาของพระเจ฾ากรุงเทวทหะ ซึ่งเปๅนพระญาติฝุายพระมารดา จนกระทั่งมี
พระชนมายุ 29 พรรษา พระนางพิมพาได฾ให฾ประสูติพระราชโอรส มีพระนามว฽า “ราหุล” ซ่ึงหมายถึง
“บ฽วง”

23
การเสดจ็ ออกผนวชของเจา฾ ชายสทิ ธตั ถะ
เจา฾ ชายสทิ ธตั ถะทรงเบือ่ ความจําเจในปราสาท 3 ฤดู จึงชวนสารถีทรงรถม฾าประพาส
อุทยาน คร้ังนั้นได฾ทอดพระเนตรเห็นคนแก฽ คนเจ็บ คนตาย และนักบวช โดยเทวทูต หรือทูตสวรรคแ ที่
แปลงกายมา พระองคแจึงทรงคิดได฾ว฽านี่เปๅนธรรมดาของโลก ชีวิตของทุกคนต฾องตกอยู฽ในสภาพเช฽นนั้น
ไม฽มีใครสามารถหลีกเล่ียงการเกิด แก฽ เจ็บ และตายได฾ จึงทรงเห็นว฽าความสุขทางโลกเปๅนเพียงภาพ
มายาเท฽านั้น และวิถีทางที่จะพ฾นจากความทุกขแ คือต฾องครองเพศสมณะ ดังนั้นพระองคแจึงใคร฽จะเสด็จ
ออกบรรพชา ในขณะท่ีมีพระชนมแ 29 พรรษา โดยพระองคแทรงม฾ากัณฐกะ ส฽ูแม฽น้ําอโนมา ก฽อนจะ
ประทับนั่งบนกองทราย ทรงตัดพระเมาลีด฾วยพระขรรคแ และเปลี่ยนชุดผ฾ากาสาวพัตรแ หรือผ฾าย฾อมด฾วย
รสฝาดแหง฽ ตน฾ ไม฾ แลว฾ ใหน฾ ายฉนั ทะนําเครอ่ื งทรงกลับไปยงั กรงุ กบลิ พสั ดุแ

การบาํ เพ็ญทกุ รกริ ยิ าของเจา฾ ชายสทิ ธตั ถะ
พระองคแม฽ุงไปทแี่ มน฽ ้ําคยา แคว฾นมคธ ได฾พยายามเสาะแสวงทางพน฾ ทุกขแด฾วยการศึกษา
ค฾นคว฾าทดลองในสํานักอาฬารดาบส กาลามโครตร และอุทกดาบส รามบุตร แต฽เมื่อเรียนจบท้ัง 2 สํานัก
แล฾วทรงเห็นว฽านี่ยังไม฽ใช฽ทางพ฾นทุกขแ จากน้ันพระองคแได฾เสด็จไปที่แม฽น้ําเนรัญชรา ในตําบลอุรุเวลาเสนา
นิคม และทรงบําเพ็ญทุกรกิริยาด฾วยการขบฟในด฾วยฟใน กลั้นหายใจ และอดอาหารจนร฽างกายซูบผอม
แต฽หลังจากทดลองได฾ 6 ปี ทรงเห็นว฽านี่ยังไม฽ใช฽ทางพ฾นทุกขแ จึงทรงเลิกบําเพ็ญทุกรกิริยา และหันมาฉัน
อาหารตามเดิม ด฾วยพระราชดําริตามท่ีท฾าวสักกเทวราชได฾เสด็จลงมาดีดพิณถวาย 3 วาระ คือ ดีดพิณ
สายที่ 1 ขึงไว฾ตึงเกินไปเมื่อดีดก็จะขาด ดีดพิณวาระที่ 2 ซึ่งขึงไว฾หย฽อน เสียงจะยืดยาด ขาดความ
ไพเราะ และวาระท่ี 3 ดีดพิณสายสุดท฾ายทข่ี งึ ไว฾พอดี จงึ มีเสียงกงั วานไพเราะ ดังน้ันจึงทรงพิจารณาเห็น
ว฽า ทางสายกลาง คือ ไม฽ตึงเกินไป และไม฽หย฽อนเกินไป น่ันคือทางท่ีจะนําส฽ูการพ฾นทุกขแ หลังจาก
พระองคแเลิกบําเพ็ญทุกรกิริยา ทําให฾พระปใญจวัคคียแท้ัง 5 ได฾แก฽ โกณฑัญญะ วัปปะ ภัททิยา มหานามะ

24
อัสสชิ ทีม่ าคอยรบั ใช฾พระองคดแ ว฾ ยความคาดหวงั วา฽ เมือ่ พระองคแค฾นพบทางพ฾นทุกขแ จะได฾สอนพวกตนให฾
บรรลุด฾วย เกิดเส่ือมศรัทธาท่ีพระองคแล฾มเลิกความต้ังใจ จึงเดินทางกลับไปที่ปุาอิสิปตนมฤคทายวัน
ตาํ บลสารนาถ เมอื งพาราณสี

การตรสั รเ฾ู ปนๅ พระพทุ ธเจา฾ ของเจา฾ ชายสทิ ธตั ถะ
เจ฾าชายสิทธัตถะทรงตรัสร฾ูเปๅนพระพุทธเจ฾าในตอนเช฾าวันเพ็ญเดือน 6 ปีระกา ก฽อน
พุทธศักราช 45 ปี ขณะน้ันนางสุชาดาได฾นําข฾าวมธุปายาสไปบวงสรวงเทวดา ครั้นเห็นพระมหาบุรุษ
ประทับที่โคนต฾นไทรด฾วยอาการสงบ นางคิดว฽าเปๅนเทวดา จึงถวายข฾าวมธุปายาส เมื่อเจ฾าชายสิทธัตถะ
ทรงเสวยขา฾ วมธุปายาสแลว฾ จึงเสด็จไปรมิ ฝงใๆ แมน฽ ํ้าเนรญั ชรา ตอนเยน็ วนั น้นั เองพระองคแได฾กลับมายังต฾น
โพธ์ทิ ่ีประทับ พบคนหาบหญ฾าชื่อโสตถิยะนําหญ฾ามาถวายให฾พระองคแปูลาด ณ ใต฾ต฾นโพธ์ิ พระองคแทรง
นาํ หญ฾าปูลาดเปๅนที่ประทับ แล฾วขึ้นประทับหันพระพักตรแไปทางทิศตะวันออก และได฾ต้ังจิตอธิษฐานว฽า
แม฾เลือดในกายของเราจะเหอื ดแหง฾ ไปเหลอื แตห฽ นัง เอ็น กระดูก ก็ตาม ถ฾ายังไม฽พบธรรมวิเศษแล฾วจะไม฽
ยอมหยุดความเพียรเปๅนอันขาด เมื่อทรงต้ังจิตอธิษฐานแล฾ว พระองคแก็ทรงสํารวมจิตให฾สงบแน฽วแน฽เร่ิม
บําเพ็ญเพียรทางจิต และในท่ีสุดทรงชนะความลังเลพระทัย ทรงบรรลุความสําเร็จ เม่ือพระองคแทรงร฾ู
เห็นอย฽างนี้ จิตก็พ฾นจากกิเลสท้ังปวง พระองคแก็ตรัสร฾ูเปๅนพระสัมมา สัมพุทธเจ฾า เมื่อพระชนมายุ 35
พรรษา ในวันเพ็ญ เดือน 6 ปีระกา ธรรมสูงส฽งที่พระพุทธเจ฾าตรัสรู฾น้ัน คือ อริยสัจ ทุกขแ สมุทัย นิโรธ
และมรรค

25

การเผยแผ฽พระพุทธศาสนาของพระพทุ ธเจา฾
ต฽อมาพระพุทธเจา฾ ได฾เทศนแพระธรรมเทศนาโปรดแก฽ยสกลุ บุตรและเพ่ือนของยสกุลบุตร
จนไดส฾ าํ เร็จเปๅนพระอรหันตทแ ั้งหมด รวม 60 รูป พระพทุ ธเจา฾ ทรงมพี ระราชประสงคแจะให฾มนุษยแโลกพ฾น
ทุกขแ พ฾นกิเลส จึงตรัสเรียกสาวกท้ัง 60 รูป มาประชุมกัน และตรัสให฾พระสาวก 60 รูป จาริกแยกย฾าย
กันเดินทางไปประกาศศาสนา 60 แห฽ง โดยลําพัง ในเส฾นทางท่ีไม฽ซ้ํากัน เพื่อให฾สามารถเผยแผ฽
พระพุทธศาสนาได฾ในหลายพื้นที่อย฽างครอบคลุม ส฽วนพระองคแเองได฾เสด็จไปแสดงธรรม ณ ตําบลอุรุ
เวลา เสนานิคม หลังจากสาวกได฾เดินทางไปเผยแผ฽พระพุทธศาสนาในพ้ืนที่ต฽าง ๆ ทําให฾มีผู฾เล่ือมใส
พระพุทธศาสนาเปๅนจํานวนมาก พระองคแจึงทรงอนุญาตให฾สาวกสามารถดําเนินการบวชได฾ โดยใช฾
วิธกี าร “ติสรณคมนูปสัมปทา” คือ การปฏญิ าณตนเปนๅ ผู฾ถงึ พระรตั นตรัย พระพทุ ธศาสนาจึงหย่ังรากฝใง
ลึกและแพรห฽ ลายในดินแดนแห฽งนนั้ เปนๅ ตน฾ มา

พระพทุ ธเจา฾ เสดจ็ ดบั ขนั ธปแ รนิ พิ พาน
พระพทุ ธเจา฾ ได฾เสดจ็ โปรดสัตวแแ ละแสดงพระธรรมเทศนา ตลอดระยะเวลา 45 พรรษา

26

ทรงสดับว฽า อีก 3 เดือนข฾างหน฾าจะปรินิพพาน จึงได฾ทรงปลงอายุสังขาร ขณะนั้นพระองคแได฾ประทับจํา
พรรษา ณ เวฬุคาม ใกล฾เมืองเวลาสี แคว฾นวัชชี โดยก฽อนเสด็จดับขันธแปรินิพพาน 1 วัน พระองคแได฾เสวย
สุกรมัททวะที่นายจุนทะทําถวาย แต฽เกิดอาพาธลง ทําให฾พระอานนทแโกรธ แต฽พระองคแตรัสว฽า “บิณฑบาตท่ี
มีอานิสงสแที่สุด มี 2 ประการ คือ เม่ือตถาคตเสวยบิณฑบาตแล฾วตรัสรู฾ และปรินิพพาน” และมีพระดํารัสว฽า
“โย โว อานนท ธมม จ วินโย มยา เทสิโต ปญญตโต โสโว มมจจเยน สตถา” อันแปลว฽า “ดูก฽อนอานนทแ
ธรรมและวินัยอันที่เราแสดงแล฾ว บัญญัติแล฾วแก฽เธอ ท้ังหลายธรรมวินัยนั้นจักเปๅนศาสดาของเธอท้ังหลาย
เม่ือเราล฽วงลับไปแล฾ว”พระพุทธเจ฾าทรงประชวรหนัก แต฽ทรงอดกลั้นม฽ุงหน฾าไปยังเมืองกุสินารา ประทับ
ณ ปาุ สาละเพ่ือเสด็จดับขันธแุปรินิพพาน โดยก฽อนท่ีจะเสด็จดับขันธแปรินิพพานนั้น พระองคแได฾อุปสมบท
แก฽ พระสุภัททะปริพาชก ซึ่งถือได฾ว฽า “พระสุภภัททะ” คือสาวกองคแสุดท฾ายที่พระพุทธองคแทรงบวชให฾
ในทา฽ มกลางคณะสงฆแท้งั ที่เปๅนพระอรหนั ตแ และปุถชุ นจากแคว฾นต฽าง ๆ รวมท้ังเทวดา ที่มารวมตัวกันใน
วันนี้ ในครานั้นพระองคแทรงมีปใจฉิมโอวาทว฽า “ดูก฽อนภิกษุทั้งหลาย เราขอบอกเธอทั้งหลาย สังขารทั้ง
ปวงมคี วามเสอื่ มสลายไปเปๅนธรรมดา พวกเธอจงึ ทาํ ประโยชนตแ นเอง และประโยชนแของผ฾ูอ่ืนให฾สมบูรณแ
ด฾วยความไม฽ประมาทเถิด” (อปปมาเทน สมปาเทต) จากนั้นได฾เสด็จดับขันธแปรินิพพาน ใต฾ต฾นสาละ ณ
สาลวโนทยาน ของเหล฽ามลั ลกษัตริยแ เมืองกสุ ินารา แคว฾นมัลละ ในวันขึ้น 15 คํ่า เดือน 6 รวมพระชนมแ
80 พรรษา และวันนี้ถือเปนๅ การเริ่มต฾นของพุทธศกั ราชพระพทุ ธเจ฾าเสด็จดบั ขันธแปรนิ ิพพาน

สรุป ศาสนามีกําเนิดจากสาเหตุหลายประการตามความเชือ่ ของประชาชนแตล฽ ะกล฽ุม
และสภาพส่ิงแวดลอ฾ มทีโ่ น฾มน฾าวใหเ฾ กิดความเชื่อเช฽นนั้น ซึ่งสามารถแบง฽ สาเหตุออกได฾ 6 ประการ คือ (1)
เกิดจากความไม฽ร฾ู (2) เกดิ จากความกลัว (3) เกิดจากความจงรักภักดี (4) เกิดจากความอยากรู฾เหตุผล
หรอื ปใญญา (5) เกดิ จากอิทธิพลของคนสําคัญ และ (6) เกิดจากลทั ธิการเมือง

เรอ่ื งท่ี 2 นกิ ายในศาสนาพทุ ธ

2.1 นกิ ายท่ีสาํ คัญของพุทธศาสนา มี 2 นกิ าย ไดแ฾ ก฽
2.1.1 นิกายอาจริยวาท (มหายาน) หมายถึง นิกายในศาสนาพุทธ ฝาุ ยอาจรยิ วาท

ที่นับถือกันอยู฽ในประเทศแถบตอนเหนือของอินเดีย เนปาล จีน ญ่ีปุน เกาหลี เวียดนาม มองโกเลีย
รวมถึงบางส฽วนของรัสเซีย สมัยต฽อมาเรียกตัวเองว฽า“มหายาน” แปลว฽า พาหนะอันใหญ฽โตเพราะการ
แก฾ไขวตั รปฏิบัติให฾อํานวยความสะดวกสบายย่ิงข้ึนจะช฽วยให฾สามารถนําผู฾พ฾นทุกขแได฾จํานวนมาก มีหลัก
ความเช่ือว฽า มหายาน แปลว฽า “ยานใหญ฽” เปๅนนามซึ่งต้ังข้ึนเพ่ือแสดงว฽าพระพุทธศาสนาแบบนี้
สามารถช฽วยให฾สัตวแโลกข฾ามพ฾นวัฎสงสารได฾มาก นิกายอาจาริยวาท เปๅนนิกายที่ยึดหลักที่ว฽า ศาสนา
จําเปๅนต฾องได฾รับการพัฒนาให฾ทันสมัยเหมาะสมกับกาลเวลา และสภาวะของสังคมอยู฽เสมอ อกาลิโกใน
ทัศนะของฝุายอาจรยิ วาท จึงหมายถึง ไม฽กําหนดเร่ืองกาลเวลา สามารถพัฒนาได฾เร่ือยไป ความคิดเห็น
ดังกล฽าวของผู฾นับถือนิกายอาจาริยวาท ทําให฾นิกายนี้แตกแยกเปๅนนิกายย฽อยจํานวนมากมายในสมัยน้ี

27

จดุ เดน฽ ของนกิ ายนีอ้ ยทู฽ แ่ี นวคดิ เร่ืองการบาํ เพ็ญตนเปนๅ พระโพธิสัตวแ สรา฾ งบารมเี พื่อชว฽ ยเหลือ สรรพชีวิต
ในโลกไปส฽ูความพ฾นทุกขแ

2.1.2 นิกายเถรวาท (หินยาน) หมายถึง นิกายที่ยึดถือพระธรรมวินัยเดิมของ
พระพุทธเจ฾าอย฽างเคร฽งครัด นิกายน้ียึดหลักท่ีว฽า พระธรรมวินัยของพระพุทธเจ฾าเปๅนกาลิโก ซ่ึงหมายถึง
ทนั สมัยตลอดกาล หนิ ยาน แปลว฽า “ยานอนั คบั แคบ”เพราะวตั รปฏิบัติอันเข฾มงวดกวดขันจะทําให฾ผ฾ูปฏิบัติ
บรรลจุ ดุ หมายปลายทางไดย฾ าก นกิ ายเถรวาท หรือ หินยาน เปๅนนิกายเก฽าแก฽ที่สุด ยึดถือพระธรรมวินัย
เดมิ อย฽างเคร฽งครัด นับถือมากในไทย พม฽า เขมร ลาว ศรีลงั กา

2.2 สาเหตขุ องการเกิดนิกาย
ความแตกแยกนิกายในวงการพุทธศาสนาครั้งสาํ คัญ เริม่ ขน้ึ หลังจากการสังคายนา

คร้งั ที่ 2 เมื่อคณะสงฆแวัชชีบุตรซ่ึงมีพวกมากประพฤตินอกรีตนอกรอย และแก฾ไขพระวินัย 10 ข฾อ เปๅน
เหตุใหค฾ ณะสงฆทแ ยี่ ึดมั่นในพระธรรมวินัยเดิมอย฽างเคร฽งครัดและคณะสงฆแวัชชีบุตร ต฽างฝุายต฽างแยกกัน
ทําสังคายนา ครั้งนั้นพุทธศาสนาได฾เริ่มแตกแยกเปๅน 2 นิกาย คือ เถรวาท กับ อาจริยวาท ฝุายเถร
วาท เรียกว฽า นิกายสถวีระ หรือ สถวีระ ฝุายอาจริยวาท เรียกว฽า นิกายมหาสังฆิกะ นิกายมหาสังฆิกะ
เจริญร฽ุงเรืองในอินเดียภาคเหนือ ส฽วนนิกายสถวีระ เจริญรุ฽งเรืองในอินเดียภาคใต฾ ฐานะของนิกายทั้ง
สองในสังคมอินเดียขณะนั้นต฽างกัน คือ นิกายสถวีระ เปๅนนิกายของทางราชการ เพราะได฾อุปถัมภแจาก
กษัตริยแนับแต฽ต฾นมาโดยตลอด ส฽วนนิกายมหาสังฆิกะ เปๅนนิกายของประชาชน เพราะอํานวยความ
สะดวกในการปฏิบัติและพัฒนาตามสภาวะของสังคม จึงได฾รับความนิยมในหม฽ูประชาชนและมีจํานวนผู฾
นบั ถือมากกว฽านิกายเถรวาท

เน่ืองจากนกิ ายมหาสงั ฆกิ ะ เริม่ ต฾นดว฾ ยพุทธบริษัทท่มี คี วามคดิ กา฾ วหน฾า ต฾องการพัฒนา
ศาสนาให฾มีผ฾ูนิยมนับถือมากที่สุด ประกอบกับการท่ีต฾องแข฽งขันกับอิทธิพลของศาสนาอื่น เช฽นศาสนา
พราหมณแ ฮินดู ศาสนาเซน และศาสนากรีก (สมัยพระเจ฾าอเล็กซานเดอรแรุกรานอินเดีย) ทําให฾บรรดา
คณาจารยทแ ่แี ยกย฾ายกันออกไปเผยแผ฽ศาสนาต฽างเพิ่มเติมความคิดส฽วนตัวของตนเข฾าในคําสอน เปๅนเหตุ
ให฾เกิดคัมภีรแใหม฽และนิกายใหม฽ข้ึนหลายนิกาย เช฽น คําภีรแ มหาวัสดุ ของนิกายโลกุดรวาทีนและคัมภีรแ
ลลติ วิลดร ของนิกายสรวาทติวาทิน เปนๅ ต฾น ประมาณพ.ศ. 235 นกิ ายเถรวาทได฾รับอุปถัมภแจากพระเจ฾า
อโศกมหาราช จนแพร฽ขยายไปต้ังม่ันอย฽ูในประเทศลังกา พม฽า ไทย ลาว และกัมพูชาสมัยต฽อมา
ประมาณ พ.ศ. 624 พุทธศาสนานิกายย฽อยของนกิ ายมหาสังฆิกะ ชื่อนิกายลวาสทิน ได฾รับความอุปถัมภแ
จากพระเจ฾ากนิษกะ แห฽งราชวงศแกุษานซึ่งปกครองอินเดียระหว฽าง พ.ศ. 613 - 645 ทําการสังคายนา
ครั้งที่ 3 ครั้งนัน้ ได฾จารึกพระไตรปิฎกท้ังหมดลงแผ฽นทอง นับแต฽น้ันพุทธศาสนานิกาย ลวาสทินได฾ตั้งม่ัน
ในอินเดียภาคเหนือ และแพร฽ขยายสู฽ประเทศจีน มองโกเลีย ทิเบต เกาหลี เวียดนามและญ่ีปุน นิกาย
มหายานเร่ิมต฾นอบุ ตั ขิ ้นึ ในสมัยของพระเจ฾ากนษิ กะ และปรากฏเด฽นชัดโดยสมบูรณใแ นปี พ.ศ. 700

2.3 หลกั ความเชือ่ ในนกิ ายมหายาน
2.3.1 พระพุทธเจ฾าท่ีแทจ฾ รงิ ทรงเปนๅ อมตะ ทรงมี 3 สภาวะ เรียกว฽า “ตรีกาย”

28

คอื ธรรมกาย สัมโภกาย และนิรนามกาย ประทับอย฽ูเหนือโลก (โลกุตระ) ณ แดนท่ีเรียกว฽า “พทุ ธเกษตร”
หรอื สุขาวดี ทรงถือกําเนดิ มาเปๅนมนษุ ยเแ พยี งครั้งคราวเพ่ือช฽วยเหลอื สตั วโแ ลกให฾พน฾ ทกุ ขแ

2.3.2 ผใู฾ ดปฏิบัตธิ รรมจนถึงขั้นบรรลโุ พธิญาณก็สามารถเปนๅ พระพุทธเจ฾าได฾ทั้งน้ัน
พระพทุ ธเจ฾า จงึ มจี ํานวนมากมายนบั ไม฽ถว฾ น

2.3.3 มหายานบางนิกายให฾ความเคารพนับถือพระโพธิสัตวแ (ผ฾ูท่ีจะตรัสร฾ูเปๅน
พระพุทธเจ฾าด฾วยการบําเพ็ญบุญบารมี ในอนาคต) ซึ่งก็มีจํานวนมากมายหลายพระองคแเช฽นกัน องคแที่
ได฾รบั ความนยิ มสูงสุดได฾แก฽องคแท่ีมีพระนามว฽า อวโลกิเตศวรและมัญชุนาถ คัมภีรแสัทธรรมปุณฑริก ถือ
ว฽า พระมัญชุนาถ (มัญชุศรีหรือมัญชุโฆษ) เปๅนองคแปฐมโพธิสัตวแ และเปๅนพระอาจารยแของพระศรี
อารยเมตไตรย (ในอนาคต) พระพุทธรูปซ่ึงสร฾างข้ึนบุชาพระสงคแมักทําเปๅนรูปพระหัตถแหน่ึงทรงกระบ่ี
(หมายถึง ปญใ ญา) อีกพระหัตถหแ นงึ่ ถือหนงั สือ

2.3.4 จุดหมายสูงสดุ ของนิกายมหายาน คือ การบรรลุ “ฌาน” (ญปี่ นุ เรยี ก “เซน”)
หมายถึง ปใญญาความร฾ทู ่เี กดิ จากสมาธจิ ติ ระดับสงู

2.3.5 นิกายมหายาน ถอื วา฽ พระพุทธเจ฾าทรงบรรลนุ ิพพาน (สอปาทิเสสนพิ าน)
นับแต฽วันตรัสรู฾ ข฾อควรทราบ ผู฾ส่ังสอนแลเผยแผ฽ลัทธิมหายานโดยตรง และเด฽นชัดที่สุดเปๅนคนแรก คือ
“นาคารชุน” บุตรพราหมณแชาวเมืองวิทรรภ ท฽านผ฾ูน้ีเปๅนคณาจารยแในพุทธศาสนาทางภาคใต฾ของ
อนิ เดยี (ประมาณ พ.ศ. 700)

2.4 ความแตกต฽างระหวา฽ งนิกายมหายานกับนิกายเถรวาท
เปรียบเทยี บขอ฾ แตกต฽างระหวา฽ งนกิ ายมหายานกบั นิกายเถรวาท

นกิ ายอาจรยิ วาท (มหายาน) นิกายเถรวาท (หนิ ยาน)

1. สอนใหท฾ ุกคนมุง฽ ม่ันโพธิญาณดว฾ ยการปฏบิ ัติ 1. สอนใหม฾ ฽งุ อรหันตผแ ลเพ่อื พ฾นทุกขแโดยเน฾น

ตามทศบารมเี พ่ือเปๅนพระโพธสิ ตั วแ หลักอรยิ สัจ 4

2. ม฽ุงพฒั นาปริมาณผู฾ศรทั ธาเขา฾ มานบั ถอื ศาสนา 2. มุ฽งพฒั นาคุณภาพผเ฾ู ข฾ามานบั ถือศาสนา

กอ฽ นการพฒั นาดา฾ นคุณภาพ เปนๅ สําคญั

3. มง฽ุ ประโยชนแสงู สุดโพธจิ ติ เปๅนใหญ฽แม฾ต฾อง 3. ม฽ุงผลสงู สดุ ทส่ี อดคล฾องกับหลักปฏิบตั ิอัน

กระทําผดิ วินัย เช฽น การค฾าถ฾าจาํ เปๅน ถูกตอ฾ งตามพระวินยั

4. มีการปรับปรงุ พิธีกรรมและใช฾ธรรมสังคตี 4. ไม฽ถือวา฽ พธิ กี รรมเปๅนเร่ืองสําคัญและไม฽

เปนๅ เคร่ืองมือประกอบการประกาศพระศาสนา นยิ มใช฾ธรรมสงั คตี ประกอบการเผยแพร฽

5. มกี ารอธบิ ายขยายความเพมิ่ เติมพระพุทธเจา฾ ศาสนา

วจั นะออกไปอย฽างกว฾างขวาง 5. ยึดถอื พระพุทธเจ฾าคณะเดิมอย฽างเครง฽ ครัด

6. มีการแตง฽ พระสูตรใหม฽ ๆ เพม่ิ เติมอยา฽ งมากโดย 6. มกี ารแตง฽ เพ่มิ เติมบ฾างแต฽นอ฾ ยและยดึ ถอื

มไิ ด฾ยึดถือพระพุทธเจ฾าเปๅนหลกั พระพุทธเจา฾ เปๅนหลักสําคัญ

7. เปๅนศาสนาเทวนิยมนบั ถือและให฾ความสําคัญ 7. เปๅนศาสนาอเทวนิยมนับถือและให฾

29

นิกายอาจรยิ วาท (มหายาน) นิกายเถรวาท (หนิ ยาน)
แก฽พระพุทธเจ฾าหลายองคแซึ่งไม฽ใช฽พระสมณโคดม ความสาํ คญั แก฽พระพุทธเจ฾าองคแท่ีมีพระนาม
8. เนน฾ ความช฽วยเหลือที่จะได฾รบั จากพระเจ฾าด฾วย ว฽าพระสมณโคดมสงู สุด
ความศรัทธาและภักดีตอ฽ พระองคแ 8. ใหพ฾ ่งึ ตนเองและเชื่อกฎแหง฽ กรรม
9. นิพพานของพระพทุ ธเจา฾ มใิ ชก฽ ารดบั สญู โดย 9. นิพพานของพระพทุ ธเจา฾ เปๅนการดับสูญ
สิ้นเชงิ แตเ฽ ปนๅ การเสดจ็ จากโลกมนษุ ยแกลับส฽ู ตามอายไุ ขของมนุษยธแ รรมดาแตเ฽ ปๅนการ
สวรรคโแ ลกตุ ระเม่ือไดโลกเกดิ ยุคเข็ญจะลงมา ดับสูญโดยสนิ้ เชงิ ไมห฽ วนกลับมาเกิดอีก
เกิดเปๅนมนษุ ยแโพธสิ ัตวแเพื่อช้ที างพน฾ ทกุ ขแแก฽ 10. พระไตรปิฎกจารกึ บนใบลานด฾วยภาษา
สตั วโแ ลกอกี สนั สกฤต
10. พระไตรปิฎกจารึกบนแผน฽ ทองด฾วยภาษา
สันสกฤต

กกกกกกกสรุป นิกายสาํ คัญของพุทธศาสนา มี 2 นิกาย คือ (1) นกิ ายเถรวาท (หินยาน) เปๅนนกิ ายท่ี
ยึดถือพระธรรมวินัยเดิมของพระพุทธเจ฾าอย฽างเคร฽งครัด โดยยึดหลักท่ีว฽า พระธรรมวินัยของ
พระพุทธเจ฾าเปนๅ กาลเิ ก ซึง่ หมายถงึ ทนั สมยั ตลอดกาล ทาํ ให฾ผ฾ูปฏิบัติบรรลุจุดหมายปลายทางได฾ยาก(2)
นิกายอาจริยวาท (มหายาน) เปๅนนิกายท่ียึดหลักที่ว฽า ศาสนาจําเปๅนต฾องเสริมการพัฒนาให฾ทันสมัย
เหมาะสมกบั กาลเวลา และสภาวะของสังคมอยูเ฽ สมอ ไมก฽ ําหนดเรื่องกาลเวลา สามารถพัฒนาได฾เร่ือยไป
ทาํ ใหน฾ กิ ายนี้แตกแยกเปๅนนกิ ายย฽อยจาํ นวนมากมาย จุดเดน฽ ของนิกายนีอ้ ยู฽ท่ีแนวคิดเร่ืองการบําเพ็ญตน
เปนๅ พระโพธส์ิ ตั วแ สรา฾ งบารมเี พื่อช฽วยเหลอื สรรพชวี ติ ในโลกไปสคู฽ วามพน฾ ทุกขแ

เรอื่ งที่ 3. การนบั ถอื ศาสนาพุทธ

ในอดีตที่ผ฽านมาสันนิษฐานว฽าเดิมทีสังคมในดินแดนสุวรรณภูมิ ก฽อนที่จะนับถือ
พระพุทธศาสนาน้ัน มีลัทธิความเช่ือดั้งเดิมแพร฽หลายอยู฽ก฽อนทั้งความเช่ือ เรื่องผีสาง เทพเจ฾า
ไสยศาสตรแ และลทั ธิศาสนาพราหมณแทเ่ี ขา฾ มามอี ิทธิพลอยก฽ู อ฽ น การเข฾ามาของพระพุทธศาสนาจึงเปๅนไป
ไม฽ไดเ฾ ลยทีจ่ ะเปลย่ี นความเชือ่ และวิถชี วี ิตดงั้ เดมิ ไปโดยสนิ้ เชิง คงเปๅนไปได฾เพียงค฽อย ๆ สร฾างความสนใจ
ความเข฾าใจและความเคารพนับถือจากผู฾คนไปอย฽างค฽อยเปๅนค฽อยไปในลักษณะปรับตัวเข฾ากับความเปๅน
ดั้งเดมิ นั้น แตใ฽ นขณะเดยี วกันแก฽นหรือสาระเดิมแท฾ท่ีเปๅนหลักสําคัญอันได฾แก฽ ความเช่ือและหลักปฏิบัติ
เพื่อความพ฾นทกุ ขทแ ่เี รียกวา฽ “พระธรรมวินัย” ก็จะตอ฾ งรกั ษาไวใ฾ ห฾ม่ันคงตามแนวคิดของพระพุทธศาสนา
เถรวาท เพราะน่ันคือ วิถีแห฽งสัจจะท่ีมิอาจเปล่ียนแปลงได฾ เมื่อเปๅนเช฽นนี้ นับจากอดีตส฽ูปใจจุบัน
พระพุทธศาสนาในสังคมไทยจึงก฽อเกิดภาพลักษณแ 2 ด฾าน กลายเปๅนนัยแห฽งพระพุทธศาสนา 2 แนว
ดังนี้

3.1 พระพุทธศาสนาแนวจารีต หมายถงึ พระพทุ ธศาสนานยั ทส่ี ะท฾อนความเปนๅ จารตี

30

ดั้งเดิม ถือพระไตรปิฎกเปๅนแก฽นสาระสําคัญ เน฾นการปฏิบัติตามวิถีแห฽งมรรคเพื่อความพ฾นทุกขแโดย
สิ้นเชิง ในปใจจุบันพบได฾ในแนวปฏิบัติของวัดท่ีเปๅนสํานักปฏิบัติสายพระปุาเปๅนส฽วนมาก ท่ีไม฽เน฾นการ
ดาํ รงชีวิตแบบเรียบง฽าย ไม฽เน฾นอามิส ศาสนพิธีและประเพณีทางศาสนาที่ผิดหลักหรือคลาดเคล่ือนจาก
พระธรรมวนิ ยั ด้ังเดมิ มเี ปาู หมายของการปฏิบตั ิสพู฽ ระนิพพานอย฽างชดั เจน

3.2 พระพุทธศาสนาแนวประชานิยม หมายถงึ พระพุทธศาสนานยั ทส่ี ะท฾อนวัฒนธรรม
หรือความเปๅนวิถีชีวิตดั้งเดิมของคนไทยท่ีถูกเสริมแต฽ง หรือกลมกลืนกับพระพุทธศาสนา มีพุทธธรรม
เปนๅ บ฽อเกิดประเพณแี ละถูกสรา฾ งสรรคแใหม฾ ีความงดงามอย฽างเปๅนเอกลักษณแเฉพาะท฾องถิ่น ผสมผสานกับ
ความเช่ือดั้งเดิมทั้งพราหณแ รวมทั้งลัทธินับถือผีสาง เทวดา และส่ิงศักด์ิสิทธ์ิต฽าง ๆ วิถีการปฏิบัติที่เห็น
ได฾ชัด คือ การทําบุญตามประเพณีในเทศกาลต฽าง ๆ การไหว฾เจ฾า ไหว฾เจ฾าที่ นับถือสิ่งศักด์ิสิทธ์ิ บนบาน
สานกล฽าว ทรงเจา฾ เขา฾ ผี สะเดาะเคราะหแต฽อชะตา เสริมดวงและความเชื่อทางไสยศาสตรแที่มีรูปแบบทาง
พุทธเข฾าไปมีส฽วนร฽วมด฾วย เปๅนต฾น ซ่ึงดูจะเปๅนความเช่ือและวิถีชีวิตของคนส฽วนมากในสังคมไทย มี
เปูาหมายเพื่อตอบสนองความต฾องการ ความสุขสบาย โชคลาภ ความเจรญิ กา฾ วหน฾าและสิริมงคลสําหรับ
ชีวติ เปนๅ หลกั

การนับถือพระพุทธศาสนาท้ัง 2 ลกั ษณะน้ี ดูเหมอื นจะเปๅนคนละทางเดยี วกนั คือ มิใช฽
ว฽าจะแยกขาดจากกันโดยส้ินเชิง พุทธศาสนิกชนจํานวนหนึ่งท่ีศึกษาเรียนรู฾และเข฾าใจแก฽นสําคัญของ
พระพุทธศาสนากจ็ ะมุง฽ เนน฾ สู฽การปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมวินัยดั้งเดิมเปๅนหลัก เรียกว฽า นับถือโดยการ
ปฏิบัติธรรม แต฽ด฾วยความเปๅนส฽วนหน่ึงของสังคมไทยก็มิอาจละท้ิงวิถีสังคมที่ปฏิบัติกันในรูปแบบ
วฒั นธรรมไปได฾ การร฽วมงานประเพณีต฽าง ๆ การปฏิบัติตามศาสนพิธีของท฾องถ่ิน การรักษาขนบธรรมเนียม
ต฽าง ๆ และการปฏิบัติตามมารยาททางสังคมที่ถูกหล฽อหลอมมาจากพุทธธรรม เปๅนต฾น ยังคงเปๅนสิ่งท่ี
ควรปฏิบัติตามโอกาส แม฾กระทั่งพิธีท่ีดูเหมือนจะมิใช฽พุทธ เช฽น การสะเดาะเคราะหแต฽อชะตา สืบชะตา
เสริมสง฽าราศี และประเพณีท฾องถิ่นท้ังหลาย ก็มิใช฽ว฽าจะเปๅนส่ิงท่ีต฾องปฏิเสธไปเสียที่เดียว เพราะพิธี
เหล฽านี้ก็มีนัยเชิงลึกท่ีแฝงไว฾ด฾วยปรัชญา และความปรารถนาที่ดี เพียงแต฽ว฽ามิควรยึดติดหรือคิด
สร฾างสรรคแกนั จนลมื แก฽นธรรมะ หรอื แกน฽ สารทดี่ งี ามไปเสยี เคร่ืองชวี้ ดั อย฽างงา฽ ยทสี่ ุดว฽ายังอย฽ูในร฽องลอย
พุทธท่ีพอจะรับได฾กันหรือไม฽ก็คือ ส่ิงเหล฽าน้ันเปๅนไปเพ่ือเบียดเบียนผู฾อ่ืนหรือไม฽ เปๅนไปเพื่อความเดือน
รอ฾ นสบั สนทางจิตใจหรอื ไม฽ เปๅนไปเพ่ือความหลงมัวเมา เขลาปใญญาจนเปๅนท่ีมาของปใญหาต฽าง ๆ หรือไม฽
หากเปๅนไปในทางคําถามเหล฽าน้ี ผ฾ูท่ีเรียกตนว฽าเปๅน “ชาวพุทธ” ก็ควรวางท฽าทีให฾ถูกเสีย ไม฽ส฽งเสริม
สนับสนุนหรือมีส฽วนร฽วมเพราะจะพาให฾ตัว “เสียศูนยแ” เสียหลักความเปๅนพุทธและอาจพบกับความ
“สญู เสยี ” ในทีส่ ุด

กล฽าวโดยสรุป การนับถือศาสนาพุทธ มี 2 แนว ได฾แก฽ (1) พระพุทธศาสนาแนว
จารีต หมายถึง พระพุทธศาสนานัยที่สะท฾อนความเปๅนจารีตด้ังเดิม คือ พระไตรปิฎก เปๅนแก฽น
สาระสําคัญ เน฾นการปฏิบัติตามวิถีแห฽งมรรค เพื่อความพ฾นทุกขแโดยส้ินเชิง และ (2) พระพุทธศาสนา
แนวประชานิยม หมายถึง ศาสนานัยท่ีสะท฾อนวัฒนธรรม หรือวิถีชีวิตด้ังเดิมของคนไทย ท่ีถูกเสริมแต฽ง
หรือกลมกลนื กับพระพทุ ธศาสนา มีพุทธธรรมบ฽อเกิดประเพณี และถูกสร฾างสรรคแให฾มีความงดงามอย฽าง

31

เปๅนเอกลักษณแ เฉพาะทอ฾ งถน่ิ ผสมผสานกบั ความเช่ือด้ังเดิมทั้งพราหมณแ รวมทั้งลัทธินับถือผีสาง เทวดา
และส่งิ ศกั ด์สิ ิทธิ์ต฽าง ๆ วถิ กี ารปฏบิ ัตทิ ี่เหน็ ได฾เด฽นชัด คือ การทาํ บญุ ตามประเพณีในเทศกาลต฽าง ๆ

กจิ กรรมท฾ายบท

กกกกกกกกจิ กรรมท่ี 1
คาํ ชแี้ จง : โปรดเลือกตัวอักษรหน฾าขอ฾ ที่นกั ศึกษาคิดว฽าขอ฾ นัน้ เปๅนคาํ ตอบที่ถูกต฾องทสี่ ดุ

เพียงข฾อเดียว แล฾วเขียนคําตอบลงในกระดาษของนักศึกษา
1. องคแประกอบใดจาํ แนกศาสนาเปนๅ เทวนิยม อเทวนยิ ม เอกเทวนยิ ม หรือ พหเุ ทวนยิ ม
ก. ศาสนา
ข. พธิ ีกรรม
ค. ความเชอื่
ง. รูปเคารพ
2. มลู เหตุการเกดิ ศาสนาท่ีสําคญั ท่ีสุดคอื ข฾อใด
ก. อวิชชา
ข. ความกลัว
ค. ความจงรักภกั ดี
ง. อทิ ธิพลของผ฾ูนาํ
3. ข฾อใดกล฽าวถูกต฾องเกี่ยวกับนิกายเถรวาท (หินยาน)
ก. สามารถช฽วยใหส฾ ตั วแโลกขา฾ มพ฾นวฎั สงสารได฾ง฽าย
ข. เปนๅ นกิ ายทเ่ี ก฽าแกท฽ ่ีสดุ ยดึ ถอื พระธรรมวินยั เดิมของพระพุทธเจ฾าอยา฽ งเครง฽ ครดั
ค. เปๅนนิกายท่ีไม฽กาํ หนดเรื่องกาลเวลา สามารถพฒั นาไดเ฾ ร่ือยไป จึงแตกแยกเปๅน
นกิ ายยอ฽ ยจํานวนมากมาย
ง. สอนใหท฾ ุกคนม฽งุ มั่นโพธญิ าณด฾วยการปฏบิ ตั ติ ามทศบารมีเพ่ือเปนๅ พระโพธิสตั วแ
ช฽วยเหลอื สรรพชีวิตในโลกไปสู฽ความพ฾นทุกขแได฾
4. นิกายตา฽ ง ๆ ในทางพระพุทธศาสนา เกิดขน้ึ เนื่องจากเหตผุ ลในข฾อใด
ก. ความขัดแยง฾ กนั ระหวา฽ งผู฾นาํ ของศาสนา
ข. ความเหน็ ไมต฽ รงกันในเรอื่ งสกิ ขาบทเลก็ ๆ นอ฾ ย ๆ
ค. พระพทุ ธศาสนาเปนๅ ศาสนาที่คนสว฽ นใหญใ฽ หก฾ ารยอมรับ
ง. ความเหน็ ไม฽ตรงกันเกยี่ วกบั หลักธรรมต฽าง ๆ ของศาสนา
5. ความเช่อื และหลักปฏิบัตเิ พ่ือความพ฾นทุกขแ เรยี กว฽าอะไร
ก. พระธรรมวินัย
ข. ลทั ธิความเชอื่ ผีสาง เทวดา

32

ค. พระธรรมทูต และคําสอน

ง. ลัทธิคําสอนแนวประชานยิ ม

6. การนับถือศาสนาพุทธแนวจารตี คือข฾อใด

ก. ศาสนาท่ีเปๅนความศักดส์ิ ทิ ธ์ิ

ข. ศาสนาที่นับถือทีเ่ ปนๅ วฒั นธรรม

ค. ศาสนาที่เปๅนความเปนๅ เอกลักษณแท฾องถิน่

ง. ศาสนาที่นับถอื ตามพระไตรปฎิ กเปๅนแกน฽ สาระสําคญั

7. พระสัมมาสัมพุทธเจ฾าตรัสให฾บูชาพระเจดียแ ซ่ึงมี 3 อย฽าง ข฾อใดถูกต฾อง

ก. ธาตุเจดียแ บรโิ ภคเจดียแ และอุทเทสิกเจดยี แ

ข. ธาตุเจดียแ พระธรรมเจดยี แ และบรโิ ภคเจดียแ

ค. พระธาตุเจดียแ ธรรมเจดียแ และอุทเทสิกเจดยี แ

ง. ธรรมเจดียแ อทุ เทสกิ เจดยี แ และพระสถปู เจดยี แ

8. ขอ฾ ใดคอื เจดยี แประธาน

ก. เจดยี ทแ ่สี ร฾างขนึ้

ข. เจดยี ทแ ี่สวยงามทสี่ ดุ ในวัด

ค. เจดียแทสี่ ร฾างข้นึ มีความเกา฽ แก฽ของวดั

ง. เจดยี แท่ใี หญ฽ที่สดุ ในบรรดาเจดยี ภแ ายในวัด

กกกก กิจกรรมที่ 2

คาํ ชี้แจง : โปรดจับค฽ูข฾อมูลท่ีอย฽หู ลังตวั อักษรทตี่ รงกับข฾อเลขน้นั ๆ หรือมี

ความสัมพันธแตรงกบั ข฾อเลขน้ัน ๆ ใหถ฾ กู ต฾อง แล฾วนําตวั อักษรหน฾าข฾อมูลมาใสท฽ ีห่ น฾าตวั เลขขอ฾ นัน้ ๆ

.......1. นกิ ายเรอื่ งการบาํ เพ็ญตนเปนๅ พระโพธิสัตวแ ก. ศาสนา

.......2. นกิ ายทยี่ ึดถือพระธรรมวนิ ยั ของพระพุทธเจ฾า ข. มหายาน

อยา฽ งเคร฽งครดั

.......3. พระเจดียแทบี่ รรจุพระธรรม คําสอนของ ค. อุทเทสกิ เจดียแ

พระสมั มาสัมพทุ ธเจา฾

.......4. พระเจดยี ทแ ่ีสรา฾ งขึ้นเพอ่ื อุทิศแด฽พระสมั มาสมั พุทธเจ฾า ง. หนิ ยาน

.......5. ความเชื่อของมนุษยแท่ีเกีย่ วกับการกําเนดิ การหลุดพ฾น จ. ธรรมเจดยี แ

เปนๅ ปรปใตถแ บุญบาป

กก

33

กก กจิ กรรมที่ 3
คาํ ช้ีแจง : โปรดทาํ เคร่ืองหมายถกู () หรอื เครอ่ื งหมายผิด ( x ) ลงหนา฾ ข฾อตัวเลขท่ี

นกั ศึกษาอา฽ นข฾อมูลแล฾วคิดวา฽ ถกู ให฾ทําเคร่ืองหมาย () ถ฾าคดิ วา฽ ข฾อมลู ท่ีอา฽ นผดิ ให฾ทาํ เคร่อื งหมาย (x)
........ 1. นิกายสาํ คัญของพระพุทธเจ฾าปใจจบุ ัน มี 2 นิกาย คือ นิกายเถรวาท (หินยาน)
กับนกิ ายอาจริยวาท (มหายาน)
........ 2. ศาสนา หมายถึง ความเชื่อของมนุษยทแ ่ีเกีย่ วกบั การกาํ เนิดและการส้นิ สุดของโลก
........ 3. พุทธศาสนามคี วามเช่อื เกี่ยวกบั เจดียแว฽า เมือ่ พระพุทธเจา฾ เสด็จปรินพิ พานแล฾ว
พระบรมสารีริกธาตุ ถูกแบง฽ ออกไปเปๅนเกา฾ ส฽วน และนาํ ไปบรรจุไว฾ตามสถปู
เจดียแเกา฾ แห฽งที่ทาํ เปนๅ การเฉพาะก฽อน
........ 4. ความเชื่อและหลกั ปฏบิ ัติเพื่อความพน฾ ทุกขแเรยี กวา฽ “พระธรรมฑูต”
........ 5. พระสถูปเจดีย์ คือ สัญลกั ษณแ์ สดงความร่งุ เรอื งของพระพุทธศาสนา

กกกกกกก4. กิจกรรมท่ี 4
คาํ ชแ้ี จง : โปรดเตมิ คาํ หรือตัวเลขหรือขอ฾ ความสั้น ๆ ลงในชอ฽ งว฽างของแต฽ละข฾อให฾

สมบูรณแ ถกู ต฾อง
1. พระพุทธเจ฾าทรงมพี ระนามเดิมวา฽ ..........................หมายถงึ ผ฾ทู ีส่ ําเร็จความม฽ุงหมาย
หรือผป฾ู รารถนาสิง่ ใดย฽อมได฾สงิ่ นั้น
2. พระปญใ จวคั คียแท้ัง 5 ได฾แก.฽ .......................................................................................
3. จุดม฽งุ หมายสงู สุดของนิกายมหายาน คือ..........................................หมายถงึ ปญใ ญา
ความร฾ทู ีเ่ กดิ จากสมาธิจิตระดับสูง

ใบงานบทที่ 1 พทุ ธวถิ ี
1. พระพุทธเจ฾าทรงมีพระนามวา฽ .......................................................................................................
หมายถึง……………………………………………………………………………………………………………………………….
2. จงบอกสาเหตกุ ารกําเนดิ ศาสนาพุทธ
............................................................................................................................. ......................................
...................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................. ......................................
...................................................................................... .............................................................................
............................................................................................................................. ......................................
3. นกิ ายในศาสนาพทุ ธมี................นิกาย ได฾แก฽ นกิ ายอะไรบา฾ งพร฾อมอธิบาย

34

............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................................................. ......
............................................................................................................................. ......................................

4. จงเปรียบเทียบขอ฾ แตกต฽างระหวา฽ งนิกายมหายานกับนิกายเถรวาท

นกิ ายอาจรยิ วาท (มหายาน) นิกายเถรวาท (หนิ ยาน)
………………………………………………………………… ………………………………………………………….…………
………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
……………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
…………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….
………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….

35

บทท่ี 2
ประวตั คิ วามเปนๅ มา
สาระสาํ คญั

1.ประวตั วิ ดั สตั หบี
วัดสัตหีบ หรือ วัดหลวงปูุอี๋ ตั้งอยู฽ในตัวอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ด฾านหลังวัดติด

ทะเล สรา฾ งในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยหลวงพ฽ออี๋ หรือพระครูวรเวทมุนี เปๅนผู฾สร฾างวัดนี้ขึ้นตั้งอยู฽เลขที่ 333
หมู฽ 1 ถนนชายทะเล ตาํ บลสตั หบี อําเภอสตั หีบ จังหวัดชลบรุ ี โดยวดั ถกู สรา฾ งขน้ึ เมอื่ พ.ศ 2442 นายขํา
และ นางเอียง ทองขาํ โยมบิดาและโยมมารดาของหลวงปุูฯ ได฾ขอพระราชทานท่ีดินว฽างเปล฽าเปๅนปุาไม฾ท่ี
ไม฽มีเจ฾าของ พระองคแฯทรงอนุญาตให฾สร฾างวัดได฾ ด฾านเหนือติดทางเกวียน ด฾านใต฾ติดทะเลและด฾าน
ตะวันตกติดปุา ด฾านตะวันออกติดท่ีดินบ฾านสัตหีบ โดยในปใจจุบันวัดน้ีมีเนื้อท่ีจํานวน 30 ไร฽ 28 ตาราง
วา ได฾รับพระราชทาน วิสุงคามสีมาอุโบสถหลังแรกเมื่อวันที่ 21 กันยายน ร.ศ. 138 พ.ศ. 2463 เนื้อที่
ไดร฾ บั พระราชทาน กวา฾ ง 2 เส฾น ยาว 3 เส฾น

2. ประวตั ิพระครูวรเวทมนุ ี (หลวงพ฽ออ๋)ี เจ฾าอาวาสวดั สัตหบี
2.1 ชาติภมู ิ
พระครูวรเวทมุนี มีนามเดิมว฽า อ๋ี ทองขํา เกิดเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2408 ตรงกับ

วันอาทิตยแขึ้น 11 คํ่า เดือน 11 ปีฉลู ตรงกับปลายรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล฾า
เจา฾ อยห฽ู ัว เปนๅ บุตรของนายขาํ และนางเอยี ง ทองขาํ ทีบ่ ฾านตาํ บลสตั หบี กิ่งอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบรุ ี

2.2 บรรพชติ
เม่อื อายไุ ด฾ 25 ปี ทา฽ นได฾อุปสมบท ณ วัดอ฽างศลิ านอก (ซ่งึ ปจใ จุบนั ได฾ยุบรวมเปๅนวัดอ฽าง

ศลิ าเดยี ววดั เดยี ว) โดยมีพระอปุ ชใ ฌายคแ ือพระอธิการจัน่ จนทฺ สโร วดั เสมด็ พระอาจารยแทมิ เปๅนพระ
กรรมวาจารจารยแ และพระอาจารยแแดงเปนๅ พระอนุสาวนาจารยแ ไดฉ฾ ายาใหว฾ ฽า พุทธฺ สโร

ไดอ฾ ย฽ูศึกษาธรรมมะและเวทมนตรแต฽าง ๆ กับพระอาจารยแแดงถงึ 6 พรรษา ก฽อนไปฝาก
ตวั เปๅนศิษยพแ ระครูพพิ ฒั นิโรธกิจ (ปาน) วดั คลองดา฽ น ซึ่งชว฽ งน้ันมีชอื่ เสียงมาก และท฽านยังได฾ออก
ธดุ งคแควัตรไปทวั่ ทุกภาคของประเทศไทย เม่ือบังเกดิ ความกล฾าแข็งทางจิต สมั ฤทธิ์ในธรรมแล฾ว จงึ
เดนิ ทางกับมาสรา฾ งวดั สัตหับขึ้น ใช฾เวลาเพียง 5 ปจี ึงสมบูรณแ ท฽านได฾ใช฾วิชาอาคมอันแก฽กลา฾ มาสรา฾ งและ
ปลกุ เสกเครื่องรางของขลงั ต฽าง ๆ มาแจกกับศิษยานศุ ิษยแ

2.3 สมณศักดิ์
2.4 พระอภญิ ญา
2.5 ละสังขาร
หลวงพอ฽ อ๋ีมรณภาพในท฽าน่ังสมาธเิ ม่ือวนั ที่ 20 กนั ยายน พ.ศ. 2489 ตรงกบั รัชสมยั
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานนั ทมหิดล พระอัฐมรามาธบิ ดนิ ทร สิริอายุได฾ 80 ปี 354 วัน

36

ตวั ชวี้ ดั
1. บอกประวัตคิ วามเปๅนมาของวัดสัตหบี ได฾
2 บอกประวัติความเปนๅ มาของพระครูวรเวทมุนี (หลวงพอ฽ อ๋)ี ได฾

ขอบขา฽ ยเนอ้ื หา
1. ประวตั ิวัดสัตหีบ
2. ประวตั พิ ระครูวรเวทมุนี (หลวงพอ฽ อ๋ี)
2.1 ชาติภมู ิ
2.2 บรรพชิต
2.3 สมณศักดิ์
2.4 พระอภิญญา
2.5 ละสังขาร

2.1 ประวตั วิ ดั สตั หบี

วัดสัตหีบ หรือท่ีประชาชนทั่วไปเรียกกันวา “วัดหลวงพ฽ออ๋ี” เน่ืองมากจากหลวงพ฽ออี๋เปๅน
ผู฾สร฾างวัดน้ีข้ึน เมื่อ พ.ศ.2442 ตั้งอยู฽ท่ี 333 หม฽ู 1 ถนนบ฾านนา ตําบลสัตหีบ อําเภอสัตหีบ จังหวัด
ชลบุรี รหัสไปรษณียแ 20180 โดยมีนายขํา นางเอียง ชาวบ฾านตําบลสัตหีบ เปๅนผู฾ขอพระราชทานที่ดิน
เพื่อสร฾างวัด เพราะท่ีดินดังกล฽าวน้ัน เดิมเปๅนท่ีว฽างเปล฽าและเปๅนปุาไม฽
มเี จ฾าของ มอี าณาบริเวณ ดังน้ี

- ด฾านเหนอื ติดทางเกวียน (ถนนบา฾ นนา)
- ด฾านใต฾ตดิ ทะเล
- ด฾านตะวนั ตกติดชายเขา (หลงั ร.พ.อาภากรเกียรติวงศแ)
- ดา฾ นตะวันตกติดทดี่ ินบา฾ นสัตหบี

โดยในปจใ จุบัน ที่ดินตามเอกสารสทิ ธ์ิ วันมีเนอ้ื ทจ่ี าํ นวน 30 ไร฽ 28 ตารางวา ได฾รับพระราชทาน
วิสุงคามสีมาอุโบถหลังแรก (ร้ือถอนแล฾ว) เม่ือวันที่ 21 กันยายน ร.ศ.138 (พ.ศ.2463) เน้ือท่ีได฾รับ
พระราชทานวิสุงคามสีมา กว฾าง 2 เส฾น ยาว 3 เส฾น สิ่งก฽อสร฾างและเสนาสนะอื่น ๆ ท่ีหลวงพ฽ออี๋ อดีต
เจ฾าอาวาสวัดสัตหีบ รูปที่ 1 สร฾างไว฾ เช฽น ศาลาธรรมประสพ 1 หลัง สร฾างด฾วยคอนกรีตท้ังหลัง แม฾แต฽
หลังคากเ็ ทด฾วยคอนกรีต สร฾างกุฎิสงฆแ 4 หลัง หลวงพ฽ออี๋อย฽ูหลังแผดหันหน฾าไปทางทะเล มีห฾องจํานวน
5 ห฾อง ส฽วนหลังเล็กมี 2 ห฾อง มีถังนํ้าฝนขนาดใหญ฽ 1 ลูก ได฾สร฾างขนาดติดกับกุฎิของหลวงพ฽ออ๋ีต้ังอย฽ู
ทางทิศตะวันออก บนถังนาํ้ ฝนไดท฾ าํ เปๅนหอกลองและหอระฆัง อละได฾สร฾างโรงเรียนประชาบาลขึ้นอีก 1
หลัง ชื่อว฽า “โรงเรียนบ๊ักเส็งเศรษฐนุกูล” โดย ขุนเจริญ ม่ังมี เปๅนผ฾ูมีส฽วนร฽วมสําคัญในการก฽อสร฾าง
ปใจจุบัน โรงเรียนดังกล฽าว น้ีได฾ย฾ายไปตั้งเปๅน “โรงเรียนบ฾านสัตหีบ”หรือท่ีเรียกกันว฽า “โรงเรียนบ฾าน
นา”เพราะตั้งอยู฽ท่ีถนนบ฾านนา ส่ิงก฽อสร฾างในวนเหล฽านี้ได฾ถูกรื้อถอนไปหมดแล฾ว เหลืออย฽ูแต฽เพียง

37

“ศาลาธรรมประสพ”หลงั เดยี วเทา฽ นนั้ ปใจจุบันทางวดั ไดใ฾ ชเ฾ ปๅนห฾องสมุด เพื่อให฾บุคคลทั่วไปใช฾เปๅนแหล฽ง
ศกึ ษาค฾นควา฾ หาความรู฾

เจ฾าอาวาสวดั สตั หบี ต้งั แต฽อดีตจนถึงปใจจุบนั

ลาํ ดับ รายนาม เร่ิมวาระ สนิ้ สดุ วาระ รวมระยะเวลา (ป)ี
1 พระครวู รเวทมนุ ี (อี๋ พทุ ธสโร) พ.ศ. 2442
2 พระครศู รสี ัตตคุณ (พ.ม.เกษม สนตุสสโก) พ.ศ. 2489 พ.ศ. 2489 47 ปี
3 พระครูศรีสตั ตคุณ (บญั ญตั ิ โกมุทโท) พ.ศ. 2496
4 พระครวู ิบูลธรรมบาล (เหลง็ ธมมปาโล) พ.ศ. 2527 พ.ศ. 2496 9 ปี
5 พระครทู ัสนยี คณุ ากร (วรรณะ ทสสนโี ย) พ.ศ.2557
พ.ศ. 2527 31 ปี

พ.ศ. 2557 30 ปี

จนถงึ ปจใ จบุ นั

เจ฾าอาวาสรปู ท่ี 2
พระครศู รีสตั คุณ (พระมหาเกษม สนตสุ สโก ป.ธ.4) ได฾สร฾างเสนาสนะ มศี าลา 1 หลัง กฎุ ิสงฆแ

สรา฾ งด฾วยไม฾ 5 หลงั ปใจจบุ ันได฾รอื้ ถอนออกไปหมดแล฾ว ทย่ี ังเหลือเปๅนอนุสรณแ คือท่ดี นิ จํานวน 6 ไร฽ ซง่ึ
ซอ้ื มาจากนายประเวศนแ วิเศษภตู ิ ราคา 20,000 บาท อยู฽ตดิ ถนนบา฾ นนา ปจใ จุบันไดส฾ รา฾ งห฾องแถว
และฌาปนสถาน (เมรุ)วัดสัตหบี

เจา฾ อาวาสรปู ท่ี 3
พระครศู รีสัตคุณ (บัญญัติ โกมโุ ท) หรอื พระอาจารยแสายบัว ท฽านได฾สร฾างเสนาสนะข้นึ อีกหลาย

หลัง และท่ยี ังใช฾การได฾ คือ
- อุโบสถ สร฾างเสร็จเมอื พ.ศ.2511
- วิหารหลวงพอ฽ อ๋ี สรา฾ งเม่ือ พ.ศ..2515
- ศาลาบาํ เพญ็ กุศล ฌาปนสถาน (เมรุ) สรา฾ งเสร็จเม่ือ พ.ศ.2513
- สุสาน (ท่เี กบ็ ศพ ในฌาปนสถาน สรา฾ งเสร็จเมอื่ ง พ.ศ.2514
- หอระฆงั สร฾างเสรจ็ เมื่อ พ.ศ.2519
- ศาลาการเปรยี ญ และโรงครัวสรา฾ งเสรจ็ เมอื พ.ศ.2522
โดยเฉพาะอโุ บสถน้ัน ทา฽ นพระครูศรีสัตคุณ ได฾ใชค฾ วามเพียรพยายามและความละเอียด เปนๅ

พิเศษ เพราะกวา฽ จะกําหนดรูปรา฽ งขึน้ มาได฾ ท฽านต฾องไปขอให฾ คณุ สงา฽ มยรุ ะ ซ่ึงเปนๅ ชา฽ งปใ็น มีฝมี ือ ซ่ึงได฾
วางมอื จากงานปน็ใ ไปแลว฾ มาช฽วยกนั ออกแบบลายหน฾าบนั ให฾ ทา฽ นพยายามอยนู฽ าน คุณสงา฽ จึงตกลงปนใ
ให฾ นบั วา฽ เปๅนความโชคดขี องชาวบา฾ นสัตหีบ ท่ีได฾มอี โุ บสถท่ีสง฽างาม เปนๅ ท่สี รรเสรญิ แก฽ผ฾พู บเหน็ ท่ัวไป
ดว฾ ยคุณความดดี ังทีก่ ล฽าวมาน้ี พระครูศรีสตั คณุ ท฽านจงึ เปๅน ที่เคารพรักของชาวบ฾านสตั หบี เปนๅ อยา฽ งยิง่

38

เจ฾าอาวาสรปู ท่ี 4

พระครวู ิบลู ธรรมบาล (เหลง็ ธมมปาโล) ได฾รับการแต฽งตง้ั เปๅนเจ฾าอาวาสวัดสัตหบี รูปที่ 4 ตอ฽
จากพระครศู รสี ัตคุณ (สายบวั ) เม่อื ปี พ.ศ. 2527 มาถงึ ยุคของทา฽ นสนน้ั ส่งิ ก฽อสร฾างเสนาสนะของวัดสตั
หีบได฾สมบรู ณแเกือบทกุ อยา฽ ง ท฽านจงึ มนี โยบายช฽วยสงเคราะหแแกส฽ าธารณชน ในการก฽อสรา฾ งอาคารเรียน
โรงพยาบาล วดั ในเขตปกครอง และหน฽วยงานราชการในอําเภอสัตหบี

ทางด฾านการศึกษา ท฽านได฾เล็งเห็นความสาํ คญั ของการศึกษา ว฽าจะสามารถพัฒนาคนให฾ เปนๅ
ทรัพยากรทีมีคุณภาพของประเทศชาติได฾ จึงไดด฾ ําเนนิ รอยตามแนวอดีตเจ฾าอาวาสรปู ที่ 3 คือ การแจก
ทุนการศึกษาใหแ฾ ก฽นักเรียนในเขตพน้ื ที่อําเภอสัตหีบ ท่ีมีผลการเรยี นดี ความประพฤตดิ ี แต฽ขาดแคลน
ทนุ ทรัพยซแ ึ่งสมัยนัน้ ยังแจกทุนในวงจาํ กดั พอมาถึงยคุ ของท฽านไดด฾ ําริหวแ า฽ จะขยายการแจกทุนการศกึ ษา
ใหก฾ วา฾ งกว฽าเดมิ คือจดั ใหแ฾ ก฽โรงเรียนของรัฐ ในเขตอาํ เภอสัตหีบ และในระดบั อุดมศึกษาด฾วย ตามกาํ ลัง
ทรัพยใแ นปีนน้ั ๆ
เจ฾าอาวาสวดั สตั หบี รปู ที่ 5 (รปู ปจใ จบุ นั )

พระครทู ัสนียคณุ ากร (วรรณะ ทสสนโี ย) น.ธ.เอก ปบ.ส. พธ.บ. พธ.ม.

39

สถานะเดิม
ช่ือ วรรณะ นามสกลุ บญุ เต็ม
เกดิ เม่ือวนั ท่ี 7 ฯ9 ปี ฉลู ตรงกบั วนั ที่ 6 เดือน สิงหาคม พ.ศ.2492 ทีบ่ ฾านบางเสร฽ อาํ เภอ

สัตหีบ จงั หวดั ชลบุรี

บรรพชา
วัน 1ฯ 6 ปีขาล ตรงกบั วนั ท่ี 12 เดือนมิถนุ ายน พ.ศ. 2505 ณ วัดบางเสร฽คงคาราม ต.บางเสร฽ อ.สตั

หีบ จ.ชลบุรี พระอุปชใ ฌายแ พระครสู าธกธรรมคณุ อดตี เจ฾าคณะตาํ บลสัตหีบ วดั อัมพาราม ต.นาจอมเทียน
อ.สัตหีบ จ.ชลบรุ ี

อุปสมบท
วนั 1ฯ6 ปีมะเมีย ตรงกับวนั ที่ 11 เดือนพฤษภาคม พ.ศ.2514 สําเร็จญตั ิ เวลา 14.22 น ณ

วัดบางเสร฽คงคาราม จงั หวดั ชลบุรี ไดร฾ บั ฉายาว฽า ทสสนีโย โดยมีพระครูสาธกธรรมคุณ วัดอมั พาราม
เปๅนพระอปุ ใชฌายแ พระอธกิ ารรว฽ ม ยจรณธมโม วัดสามคั คีบรรพต เปๅนพระกรรมวาจาจารยแ พระ
อาจารยเแ สมือน ทินนาโภ วัดบางเสร฽คงคาราม เปๅนพระอนุสาวนาจารยแ

วทิ ยฐานะ
พ.ศ. 2551 สาํ เร็จการศึกษาหลักสตู รบริหารกิจการคณะสงฆแ (ป.บส)

มหาวทิ ยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย หนว฽ ยวทิ ยบริการ วัดใหญอ฽ นิ ทาราม (พระอารามหลวง)
อาํ เภอเมือง จังหวัดชลบุรี

พ.ศ. 2555 สําเร็จการศึกษาปริญญาตรี พุทธศาสตรบัณฑติ คณะสังคมศาสตรแ สาขาการ
จัดการเชงิ พุทธ เกียรตนิ ิยมอันดบั สอง จากมหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรราชวทิ ยาลยั

พ.ศ. 2557 สาํ เรจ็ การศกึ ษาปรญิ ญาโท พุทธศาสตรแมหาบัณฑติ คณะสงั คมศาสตรแ สาขาการ
จดั การเชงิ พุทธ เกียรตนิ ิยมอันดบั สอง จากมหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรราชวิทยาลัย

งานปกครอง
พ.ศ. 2516 -2557 เปนๅ เจา฾ อาวาสวดั บางเสรค฽ งคาราม
พ.ศ. 2539-2551 เปนๅ เจ฾าคณะตาํ บลสัตหบี
พ.ศ. 2551 -ปใจจบุ ัน เปนๅ เจ฾าคณะอาํ เภอสัตหีบ
พ.ศ.2532 - ปจใ จบุ ัน เปๅนพระอปุ ชใ ฌายแ
พ.ศ. 2557 - ปใจจบุ นั เปๅนเจา฾ คณะอําเภอช้นั พิเศษ
พ.ศ.2557 - ปจใ จุบัน เปนๅ เจา฾ อาวาสวัดสัตหีบ

40

2.2 ประวตั พิ ระครวู รเวทมนุ ี (หลวงพอ฽ อ๋ี) เจา฾ อาวาสวดั สัตหบี

2.1 ชาตภิ มู ิ
พระครูวรเวทมุนี หรือปรากฏนามเปๅนท่ีรู฾จักกันท่ัวไปว฽า “หลวงพ฽ออี๋” เพราะท฽านชื่ออ๋ี มาแต฽
แรก เปๅนบุตรนายขํา-นางเอียง ทองขํา เกิดเม่ือวันท่ี 1 ตุลาคม พ.ศ.2408 ตรงกับวันอาทิตยแ ข้ึน 11
คํ่า เดือน 11 ปีฉลู ท่ีบ฾านตําบลสัตหีบ กิ่งอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ตรงกับปลายรัชสมัยของ
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล฾าเจา฾ อยู฽หัว
2.2 บรรพชติ
เมอ่ื อายไุ ด฾ 25 ปี ได฾อปุ สมบททว่ี ัดอา฽ งศลิ านอก (ซึ่งปใจจุบันได฾ยุบรวมเข฾าเปๅนวัดอ฽างศิลา) โดย
มีพระอาจารยแจ่ัน จนทสโร เปๅนพระอุปใชฌายแ พระอาจารยแทิม เปๅนพระกรรมวาจาจารยแ และพระ
อาจารยแแ ดง เปนๅ พระอนุสาวนาจารยแ พระอุปใชฌายแไดต฾ ง้ั ฉายาให฾ว฽า “พุทธสโร”
เมื่ออุปสมบทแล฾ว ท฽านได฾อยู฽ศึกษาพระธรรมวินัยและศาสนพิธีในสํานักพระอุปใชฌายแรวม 6
พรรษา ท฽องจําพระพุทธมนตแได฾มากและแม฽ยํา รวมถึงพระปาฏิโมกขแด฾วย ต฽อมาท฽านได฾ไปศึกษาสมถะ
และวิปใสสนาธุระในสํานักของพระครูนิโรธาจารยแ หรือหลวงพ฽อปาน วัดมงคลโคธาวาส (วัดบางเหี้ย)
ตาํ บลบางเหี้ย (ตําบลคลองด฽านในปใจจุบัน) อําเภอบางบ฽อ จังหวัดสมุทรปราการ มีความชํานาญในการ
ปฏิบัติสมถะและวิปใสสนากัมมัฏฐาน และได฾เดินทางกลับมาจําพรรษาท่ีวัดอ฽านศิลานอก จังหวัดชลบุรี
ตามเดิม
หลวงพ฽ออี๋ไม฽ได฾กลับบ฾านเลย เปๅนเวลา 11 พรรษา เพื่อเล฽าเรียนวิชาต฽างๆ จนพอสมควรแล฾ว
ท฽านจึงไดร฾ าบลาหลวงพ฽อปาน กลบั ไปอาํ เภอสัตหีบ เมื่อไปถึงบ฾าน โยมบิดาได฾นิมนตแ ให฾ท฽านอยู฽เสียในที่
สงบแห฽งหนึ่งซ่ึงอย฽ูชายทะเล ปลูกกระต฿อบเล็กๆ ให฾อยู฽ปฏิบัติภาวนาธรรม และได฾เห็นปฏิปทาของพระ
ลูกชาย ดนู า฽ เลอ่ื มใสศรทั ธา จงึ คดิ ว฽าทานคงไม฽ศกึ หาลาเพศเปนๅ แน฽

41

บิดาของทานรับราชการ ตําแหน฽งท่ีชาวบ฾านในสมัยนั้นเรียกว฽า นายกอง ในปี พ.ศ. 2450 โยม
บิดาของท฽านมีโอกาสไปกรุงเทพฯ และเข฾าไปยังสํานักพระราชวัง ได฾มีโอกาสกราบบังคมทูลต฽อ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล฾าเจ฾าอย฽ูหัว เพื่อขอพระบรมราชานุญาตสร฾างวัดสัตหีบ ภายในบริเวณ
ทดี่ นิ วา฽ งเปล฽า เมื่อไดร฾ ับพระกรุณา โยมบิดาแสนจะดีใจรีบเดินทางกลบั มานมัสการ ใหพ฾ ระลูกชายทราบ

ช฽วงปี พ.ศ. 2450-2451 หลวงพ฽ออ๋ี โยมบิดา ตลอดถึงชาวบ฾าน ได฾ร฽วมกันก฽อสร฾างวัดแห฽งน้ีขึ้น
โดยไปหาไม฾สวยๆ ในบริเวณใกลเ฾ คยี ง มาทําเสา ทาํ ฝา และหาดินเหนียวท่ีบางปะกง ไปเผาทํากระเบื้อง
มุงหลังคา การสร฾างวัดของท฽าน ไม฽ถึง 5 ปี ก็แล฾วเสร็จ เว฾น อุโบสถ วิหาร และศาลาการเปรียญ มีการ
สรา฾ งในเวลาตอ฽ มา และไดร฾ บั พระราชทานวิสงุ คามสมี า เมื่อวนั ท่ี 21 กนั ยายน ร.ศ.138 (พ.ศ.2463)

2.3 สมณศกั ด์ิ
ในปีทห่ี ลวงพอ฽ อี๋ทานสร฾างวดั นนั้ กติ ติศพั ทแของท฽านขจรจายไปไกล ในด฾านความศักด์ิสิทธ์ิ และ

อภินิหาร ผ฾ูคนพากันหล่ังไหลไปมากมาย มีท้ังที่ต฾องการฟใงธรรมะและการปฏิบัติสมาธิกับท฽าน บางคน
ต฾องการวตั ถมุ งคล กไ็ ดส฾ มปารถนาทุกประการ

ดังนั้น ท฽านจึงเปๅนเจ฾าอาวาสรูปแรกและเปๅนผู฾สร฾างวัดสัตหีบ นับว฽าท฽านมีพระคุณต฽อวัดสัตหีบ
และชาวอําเภอสัตหีบเปๅนอย฽างมาก ท฽านได฾รับการแต฽งตั้งให฾เปๅนเจ฾าคณะตําบลสัตหีบ เมื่อปี พ.ศ.2467
และได฾รับการแต฽งตั้งให฾เปๅนพระอุปใชฌายแในปีเดียวกัน เมื่อตําบลสัตหีบได฾รับการ สถาปนาขึ้นเปๅนก่ิง
อําเภอ ท฽านได฾รับการแต฽งต้ังเปๅนเจ฾าคณะแขวงก่ิงอําเภอสัตหีบ เมื่อ พ.ศ.2484 และได฾รับพระราชทาน
เลื่อนสมณศกั ดิ์เปนๅ พระครูสัญญาบตั ร ในราชทนิ นามที่ “พระครวู รเวทมุน”ี

พระวรเวทมุนี หรือหลวงพ฽ออ๋ี มีความร฾ูทางด฾านการใช฾ยาแผนโบราณรักษาโรคท่ัวไป มีวัตถุ
มงคลท่ีมีความขลังและศักดิ์สิทธ์ิ ซึ่งญาติโยมนํามาให฾ท฽านปลุกเสก จนเปๅนท่ีนิยมของประชาชนทั่วไป
แม฾ว฽าท฽านจะได฾สมณศักด์ิเปๅนพระครุวรเวทมุนีแล฾ว แต฽ประชาชนท่ัวไปนิยมเรียกท฽านว฽า “หลวงพ฽ออ๋ี”
มาจนถงึ ทุกวันน้ี

หลวงพ฽ออี๋มีความชํานาญในด฾านสมถะและวิปใสสนาธุระ คือ คล฽องแคล฽วในการเข฾า-ออก และ
การพักจิตอยู฽ในกศณิ ตามปรารถนา จะเรียกว฽ามีวสภี าพก็ควร เพราะเมื่อท฽านปารถนาจําสํารวมจิตแล฾ว
ไม฽มีอะไรจะมาขวางทางเดินภายในของท฽านได฾ สามารถกําหนดทางเดินเข฾า-ออก ได฾ตามประสงคแ เมื่อ
กล฽าวถึงคุณสมบัติข฾อน้ีแล฾ว ดูเหมือนว฽าท฽านจะเหนือกว฽าพระเถระรูปอื่นๆ เพราะท฽านสามารถยกจิตให฾
พน฾ จากเวทนาได฾ ดังจะเหน็ ได฾จากเวทนาที่เกดิ ขนึ้ จากความหนาว ร฾อน หิว กระหาย ความเจ็บปวด เปๅน
ต฾น ท฽านไม฽เคยปริปากในเรื่อทุกขเวนาให฾ผู฾อื่นได฾ยินเลย คงอย฽ู ในอาการสงบเปๅนปกติ จนหมดอายุขัย
ของท฽าน

2.4 พระอภญิ ญา
ในระหว฽างสงครามโลกครง้ั ท่ี 2 อําเภอสัตหบี จังหวดั ชลบุรี เปๅนจุดยุทธศาสตรแที่สําคัญของทาง
ทหาร และเปๅนเปาู หมายโจมตีของฝุายพันธมิตร บรรดาผ฾ูหวาดหว่ันในภัยสงครามต฽างยึดเอาหลวงพ฽ออี๋
เปๅนท่ีพึ่ง วันหน่ึงๆชาวบ฾านและผู฾คนในอําเภอสัตหีบ จะมาหลบภัยอย฽ูในวัดสัตหีบกันจนหมดสิ้น ด฾วย

42

เกรงว฽าข฾าศึกจะมาท้ิงระเบิดปรากฏว฽าเคร่ืองบินฝุานพันธมิตรได฾นําระเบิดมาท้ิงที่สัตหีบถึงสามคร้ัง แต฽
ลูกระเบิดไม฽ระเบิดสักลูกเดียว เพราะตกลงในทะเลเสียหมด เวลาเคร่ืองบินมาทิ้งระเบิดหลวงพ฽ออี๋ท฽าน
จะออกไปยืนอย฽ูกลางแจ฾ง แล฾วเพ฽งมองขึ้นไปเบื้องบน กําหนดกสิณลมพัดเอาลูกระเบิดหนักเปๅนตันๆ
น้ัน ไปตกลงในทะเล ลูกระเบิดเหล฽าน้ันไม฽ทํางาน เพราะเมื่อเครื่องบินฝูงใหญ฽มาถึง หลวงพ฽ออี๋ท฽านได฾
เดินลงไปท่ลี าดวัดเอาผ฾าอาบน้ําฝนทีท่ ฽านพาดบ฽าไว฾น้นั สะบัดโบกไปมา ท฽านเพ฽งกสิณน้ํา ไปท่ีชนวนและ
ดินระเบิด ลูกระเบิดเมื่อเปียกนํ้าก็เหมือนลูกเหล็กหนักๆ ลูกหน่ึงเท฽านยืนบริกรรมเฉยอยู฽ ฝูงเคร่ืองบิน
พอบนิ มาถึงตลาดสตั หีบ ก็โปรยลูกระเบดิ เปียกนํา้ ลงมา พอผา฽ นฐานทพั เรือกโ็ ปรยลูกระเบิดลงมา ก็ไม฽มี
ผล ลูกระเบิดถูกลมหอบพัดไปตกลงกลางทะเลหมด การท้ิงระเบิดทั้งสามคร้ังระเบิดแม฾ลูกเดียวก็ไม฽
ทาํ งาน ประชาชนจงึ เชื่อในปาฎิหารยิ ขแ องท฽านย่งิ นกั

ทหารเรือท้ังหลาย นอกจะมีความเคารพในหลวงปูุศุข กรมหลวงชุมพรฯ แล฾วก็มีหลวงพ฽ออี๋
พุทธสโร อกี องคแหน่ึงทเ่ี ปนๅ ท่เี คารพสักการบชู า

อน่งึ ความท่สี ขุ ภาพที่แข็งแรงหรอื ความมอี าพาธน฾อยก็ดี ดูเหมมือนจะเปๅนคุณสมบัติพิเศษของ
ท฽านอกี อย฽างหน่งึ ดว฾ ยเพราะแม฾วา฽ ท฽านจจะมีอายุถึง 80 ปีแล฾วคนหน฽ุมๆก็เดินเอาชนะท฽านได฾ยาก เปๅนท่ี
ร฾ูจักทั่วไป ถ฾าไม฽นึกอานุภาพกําลังคุณธรรมภายในใจของท฽านก็น฽าจะช่ืนชมกําลังกายของท฽านอีกอย฽าง
หนงึ่ ดว฾ ย ฉะนนั้ จงึ พาพระภกิ ษทุ ีม่ กี ําลงั กายและกําลงั ใจเสมอเหมือน ทา฽ นไดย฾ าก

2.5 ละสงั ขาร
หลวงพ฽ออี๋ เร่ิมอาพาธในอวสานแห฽งชีวิตนี้ ด฾วยโรคฝีท่ีคอตั้งแต฽เดือนมีนาคม พ.ศ.2498 แต฽
ท฽านก็ไม฽ได฾ใส฽รักษานัก ท฽านเคยปรารภว฽า “มันจะเอาชีวิตท฽าน” คงใช฾แค฽ยาของท฽านเอง ปิดบ฾างพอก
บ฾าง ใช฾นํ้ามนตแบ฾าง เรื่อยมา และไม฽ได฾หยุดการรับกิจนิมนตแ กําลังของท฽านเร่ิมลดลง หัวฝีเล็กๆ ใต฾คาง
ดา฾ นขวาก็เริ่มบวมมากข้ึน มีผ฾ูห฽วงใยแนะนําท฽านให฾เข฾าโรงพยาบาลเพื่อผ฽าตัดเสีย ท฽านบอกว฽า “ช฽างมัน
เถอะเปๅนกรรมเก฽าของฉนั เจ฾ากวางหนองไกเ฽ ตยี้ มนั ตามมาทวงหนแ้ี ล฾ว
ท฽านเคยบอกคนใกล฾ชิดว฽า ในอดีตนั้น เคยไปยิงกวางตัวหนึ่งที่หนองไก฽เต้ีย ถูกที่ซอกคอ กวาง
ตวั น้นั ตาย กรรมนน้ั จงึ ตามมมาใหผ฾ ล ท฽านคดิ วา฽ เปๅนกรรมเก฽า อยากชําระหนี้ให฾เสร็จสิ้น จึงไม฽ได฾สนใจที่
จะรักษาทางการแพทยแปใจจุบัน แม฾โรงพยาบาลก็ไม฽ได฾พูดถึงเวลาผ฽านไปฝีท่ีคอโตเร็วมากขึ้นและทําให฾
กาํ ลังร฽วงโรย ประกอบกบั เขา฾ สว฽ู ยั ชราภาพมากแล฾ว
วนั ที่ 20 กันยายน พ.ศ.2489 พระภิกษุสงฆแได฾จัดเวรยาม ผลัดกันเฝูาพยาบาลท฽าน 4 รูปบ฾าง
5 รูปบ฾าง จนกระท้ังถึงวันท่ี 20 กันยายน พ.ศ. 2489 ตรงกับวันแรม 10 คํ่า เดือน 10 ปีจอ เวลา
20.35 น. คือวันถึงกาลอาวสานแห฽งชีวิติของหลวงพ฽ออ๋ี ท฽านได฾ส่ังให฾พระภิกษุจําเนียร พระหลานชาย
ชว฽ ยประคองใหท฾ ฽านลกุ ขนึ้ นัง่ และสั่งไมใ฽ หค฾ นแตะต฾องตัวท฽าน เสร็จแล฾วท฽าน ได฾น่ังขัดสมาธิ ตัวตรง เร่ิม
เจริญ จิตตภาวนา ขณะทีท่ ุกคนกําลังใจจดใจจ฽อห฽วงใยอาการอาพาธ ของท฽านอย฽ูก็เกิดเหตุการณแที่ทุกก
คนคาดไม฽ถึง ทาํ ใหต฾ กใจกันสุดขดี เมื่อไม฾กระดานแผ฽นหน่ึงซึ่งต้ังพิงฝาผนังภายในกุฏิอย฽ูอย฽างนั้นมานาน
แล฾ว ได฾ล฾มโครมลงมาฟาดกับพื้นกระจกแผ฽นหนึ่งท่ีติดกับบานประตูตู฾ ห฽างจากไม฾กระดานหลายเมตร

43

กระเด็นหลุดออกมาแตกกระจายท่ัวพื้น ท้ังพระและลูกศิษยแต฽างหันมาดูหลวงพ฽ออี๋ท฽านน่ังสงบน่ิง
ปราศจากลมหายใจเขา฾ ออกแลว฾ ทุกคน เริ่มตะลึง บ฾างก็ครํ่าครวญร฾องไห฾ด฾วยความอาลัยรักต฽อหลวงพ฽อ
อ๋ี ขา฽ วการมรณภาพของท฽าน แพรก฽ ระจายไปทว่ั ก่ิงอาํ เภอสตั หบี อย฽างรวดเรว็ รวมสิรอิ ายุของทา฽ น 81 ปี

แม฾ว฽าหลวงพ฽ออ๋ีท฽านมารภาพละสังขารจากโลกน้ีไป จนถึงปใจจุบัน (พ.ศ.2558) นับได฾ 69 ปี
แลว฾ ก็ตาม แต฽ดูประหนึ่งว฽าชีวิตของท฽านยังดํารงอยู฽ เพราะคุณงามความดีที่ท฽านได฾บําเพ็ญมา ต้ังแต฽เริ่ม
อุปสมบทจนถึงมรณภาพ ยังคงตราตรึงอย฽ูในจิตใจของศิษยานุศิษยแ ท฽านเปๅนพระสุปฏิปในโน เปๅนที่พึ่ง
ทางจิตใจของชาวสัตหีบ และผู฾ที่เคารพศรัทธาอย฽างแรงกล฾าถึงปใจจุบันนี้ ณ วิหารหลวงพ฽ออี๋ เปๅน
สถานท่ีประดิษฐานรูปเหมือนของท฽าน มีศิษยานุศิษยแและผู฾ท่ีเคารพศรัทธา ได฾เดินทางมานมัสการรูป
เหมือนท฽านอยา฽ งมิรู฾เสื่อมคลาย

วัดสัตหีบในอดีต เปๅนแหล฽งธรรม และยังเปๅนสถานท่ีให฾ความร฽มเย็นแก฽ญาติโยม ผ฾ูเดินทาง มา
พง่ึ พาอาศัย คนปวุ ยจากจังหวัดต฽าง ๆ ไดร฾ อนแรมมาเพื่ออาศัยอิทธิบุญมารมีของหลวงพ฽ออ๋ี ได฾ช฽วยขจัด
ปใดเปุาทุกขแให฾ ด฾วยอํานาจแห฽งอภิญญาญาณของท฽าน สามารถช฽วยเหลือชีวิตผ฾ูเจ็บปุวย ให฾หายวันหาย
คืนจนกลับสู฽บ฾านเรือนของตนได฾ รวมท้ังคนเจ็บปุวยที่ต฾องด฾วยคุณไสยร฾ายแรง หลวงพ฽อท฽านก็ช฽วยปใด
เปุาใหร฾ อดชีวิตกลับไปได฾ จนเปนๅ ท่เี ลือ่ งลือในหมู฽ชนทัว่ ไป

44

กิจกรรมทา฾ ยบท
ใบงาน

คาํ ชแี้ จง

กกกกกกก1. ใบงานนจ้ี ัดทําขึน้ เพอ่ื ใหน฾ ักศึกษามีความร฾แู ละประสบการณแในหัวเร่ืองที่ 2 ประวตั คิ วาม
เปนๅ มา
กกกกกกก2. ให฾นักศึกษาปฏิบตั ติ ามขัน้ ตอนต฽อไปน้ี
กกกกกกกกกก2.1 ให฾นักศกึ ษาค฾นควา฾ ประเด็น เรอ่ื งประวัตคิ วามเปนๅ มาของวดั สตั หบี และ จากสื่อการ
เรียนร฾ทู ี่หลากหลาย ได฾แก฽ ส่อื หนังสือที่เก่ยี วข฾อง (2 เล฽ม) สืบค฾นจากอินเตอรแเน็ต (2 เว็บไซดแ)
สัมภาษณแภูมิปญใ ญาหรือผรู฾ ฾ู จาํ นวน 1 คน และศึกษาจากแหล฽งเรียนร฾ูในชุมชน (ห฾องสมุดประชาชน
“เฉลิมราชกุมารี”อําเภอสัตหีบ) จากส่ือหนังสอื อย฽างน฾อย 2 เล฽ม รวมถึงศึกษาจากใบความรเู฾ รอ่ื ง
ประวัติความเปๅนมา

2.2 ใหน฾ ักศึกษารวมรวบขอ฾ มูลท่ีได฾จากการศึกษาค฾นควา฾ ในข฾อ 2. 1 ลงในเอกสารการ
เรียนรู฾ด฾วยตนเอง (กรต.) สง฽ ครูผ฾ูสอนเมอ่ื วันท่ีมาพบกล฽ุมเสร็จส้นิ ในวันท.่ี .... เดือน ......... พ.ศ. ..............
กกกกกกกกกก2.3 นักศึกษามาพบกล฽ุมในวันที่ที่ได฾กําหนดไว฾ในข฾อ 2.2 อภิปรายข฾อมูลที่ศึกษาค฾นคว฾าได฾
แลกเปล่ียนกบั เพ่ือนนักศกึ ษาและครูผูส฾ อน อภิปราย วเิ คราะหขแ ฾อมลู ท่ศี กึ ษาแลกเปลี่ยนกับครู
กกกกกกกกกก2.4 สรุปการเรียนร฾ูท่ีได฾จากการอภิปรายและวิเคราะหแข฾อมูลท่ีได฾ร฽วมกัน บันทึกลงใน
เอกสารการเรียนร฾ดู ฾วยตนเอง (กรต.)
กกกกกกกกกก2.5 นักศึกษานําผลสรุปการเรียนรู฾ที่ได฾ไปทดลอง ปฏิบัติตอบคําถามในใบงานฉบับน้ี
แล฾วบันทกึ คาํ ตอบทไี่ ดล฾ งในเอกสารการเรียนรด฾ู ว฾ ยตนเอง (กรต.) ส฽งครผู ส฾ู อนหลังเสรจ็ สิ้นการพบกลุ฽มใน
วนั ท่.ี ...... เดอื น ................. พ.ศ. ...........

คาํ ถาม
1. ให฾นักศกึ ษาบอกประวัติความเปๅนมาของวัดสัตหีบ (วดั หลวงพอ฽ อี๋)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ใหนกั ศกึ ษาบอกประวตั หิ ลวงพอ฽ อ๋มี าพอสังเขป
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………