คู่มือสำหรับผู้ปฏิบัติงาน (ผู้บำบัด)

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 135 4. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 4 มีงานบางอย่างที่ต้องใช้เวลาท าติดต่อกันยาวนาน กว่าปกติหรือไม่ได้ท าในเวลาปกติ ซึ่งจะมีส่วนท าให้เกิดปัญหาต่อการบ าบัดฟื้นฟูได้ หากคุณตกอยู่ ในสถานการณ์ดังกล่าวคุณจ าเป็นต้องปรับเวลาในการท างานให้เอื้อต่อการมาบ าบัดฟื้นฟู คุณควรให้ ความส าคัญกับการบ าบัดฟื้นฟูเป็นอันดับแรก 5. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 5 หากคุณว่างงานการบ าบัดฟื้นฟูก็จะกลายเป็นเรื่อง ที่ยากล าบาก มากยิ่งขึ้นเนื่องจาก 5.1 การหางานมักเป็นเรื่องส าคัญ คุณจะให้ความส าคัญกับการหางานมากกว่าการบ าบัด ฟื้นฟู 5.2 การมีเวลาว่างมากๆ จากการไม่มีงานท าเป็นอุปสรรคต่อการรักษาแบบผู้ปุวยนอก 5.3 เงินที่หาได้ยากจะเป็นปัญหาค่าใช้จ่ายที่เพิ่มมากขึ้น เช่น การเดินทาง การดูแล ครอบครัว 6. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่6การสร้างความรับผิดชอบให้ผู้รับการบ าบัดมีความจ าเป็นอย่างยิ่ง 6.1 ผู้ให้การบ าบัด ผู้ให้การสนับสนุนหรือสมาชิกในครอบครัวสามารถให้ความช่วยเหลือ ได้ 6.2 มีความจ าเป็นที่คุณต้องจัดตารางกิจกรรมประจ าวันให้เพิ่มการท างานมากขึ้น 7. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 7 การหยุดท างานหรือเกษียณจากการท างานอาจเป็นอุปสรรคใน การเลิกยาและสารเสพติด จึงควรปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้ 7.1 การค้นหาความหมายและก าหนดวัตถุประสงค์ในชีวิตเป็นเรื่องส าคัญ 7.2 การสมัครเป็นจิตอาสาหรืออาสาสมัครต่างๆเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการดูแลตนเอง 7.3 อาจมีความจ าเป็นที่คุณต้องหากิจกรรมท าเพิ่มมากขึ้นในตารางกิจกรรมประจ าวัน เช่น ท างานอดิเรก หรือการเข้ากลุ่มประชุมต่างๆเพิ่มเติม สถานการณ์เกี่ยวกับเรื่องงานของคุณเป็นอุปสรรคต่อการเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของคุณ หรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ หากงานเป็นอุปสรรค คุณมีแนวทางในการจัดการกับปัญหาเรื่องงานที่ส่งผลต่อการกระบวนการเลิกยา และสารเสพติดของคุณได้อย่างไร ? ……………………...…………………………………………………………….…………………………………….…………………….… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 136 ครั้งที่ 5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจความแตกต่างระหว่างพฤติกรรมที่ไม่ดีกับการเป็นคนไม่ดี 2. ตระหนักถึงความรู้สึกผิดและความละอายใจของตนเองและหาทางจัดการได้อย่างเหมาะสม สาระส าคัญ 1. คนที่มีพฤติกรรมไม่ดี ไม่ได้หมายความว่าเป็นคนไม่ดี 2. ความรู้สึกผิดและความละอายใจเป็นสิ่งที่ดี หากผู้รับการบ าบัดเกิดความรู้สึกนี้ภายหลังที่ ได้ท าความผิดนั่นหมายถึงผู้รับการบ าบัดยังมีความรู้สึกผิดชอบชั่วดีอยู่ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในย่อหน้าแรกของใบกิจกรรมที่ 5 ผู้น ากลุ่มอธิบายความหมาย ของความรู้สึกผิดและความละอายใจ แล้วให้สมาชิกตอบค าถาม 2. ให้สมาชิกแต่ละคนอภิปรายและร่วมแลกเปลี่ยนค าตอบซึ่งกันและกัน แต่หากสมาชิก คนใดที่ยังไม่พร้อมแลกเปลี่ยนหรือเปิดเผยเรื่องราวของตนเองก็ไม่ต้องบังคับ 3. ในย่อหน้าที่เหลือท าเหมือนกับข้อที่ 1 แล้วให้แต่ละคนตอบค าถาม หลังจากนั้นให้สมาชิก อภิปรายค าตอบร่วมกัน 4. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 137 ใบกิจกรรมที่ 5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ “ความรู้สึกผิด” เป็นความรู้สึกไม่ดีกับสิ่งที่ตนเองได้กระท าลงไป เช่น “ ฉันเสียใจ ฉันเสียเวลาใช้ ยาและสารเสพติด / ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปและฉันไม่สนใจดูแลครอบครัวของฉันเลย ” “ความละอายใจ” เป็นความรู้สึกไม่ดีเกี่ยวกับตัวคุณหรือสิ่งที่คุณเป็น เช่น “ฉันหมดหวังและไม่มีค่า” ความรู้สึกผิด ในอดีตที่ผ่านมา คุณเคยมีเหตุการณ์หรือการกระท าใดบ้างที่ท าให้คุณรู้สึกผิด ? ……………………………………………………………………………………………………………………..…………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ความรู้สึกผิดเป็นสิ่งที่ดี มันหมายถึง คุณไม่เห็นด้วย รู้สึกว่าได้ท าบางอย่างที่ขัดแย้ง กับจริยธรรมและคุณธรรมของตัวคุณเอง คุณอาจรู้สึกว่าได้กระท าสิ่งที่ไม่ถูกต้องลงไป ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ที่คนเราจะรู้สึกผิดในบางสิ่งที่เคยพลาดท าลงไป สิ่งส าคัญคือ การท าจิตใจให้สงบ จงให้อภัยตนเอง ซึ่งในบางทีมันอาจหมายถึงการที่คุณได้ชดเชยในสิ่งที่คุณเคยพูดหรือกระท าผิดพลาดไปให้ดีขึ้น โดยคุณไม่จ าเป็นต้องจมอยู่กับความรู้สึกผิดเหล่านั้นให้มาท าร้ายตัวคุณเอง จงจ าไว้ว่า 1. คนเรามีโอกาสท าผิดพลาดกันได้ 2. คุณสามารถที่จะพูดว่า “ฉันไม่ทราบมาก่อน” “ฉันไม่ได้ตั้งใจ” “ฉันไม่เข้าใจ” หรือ “ฉันจะกลับมาแก้ไขในภายหลัง” 3. หากคุณได้ท าในสิ่งที่แสดงถึงความรับผิดชอบแล้ว คุณไม่จ าเป็นต้องไปอธิบายให้คนอื่นรู้ และอาจไม่ต้องรู้สึกผิดต่อไปอีก คุณสามารถจะท าอะไรได้บ้างเพื่อลดความรู้สึกผิดของคุณ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………….…………………………………………………………………………………………………..………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………….…………………………………………………………………………………………………..………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………….…………………………………………………………………………………………………..…………………………………

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 138 ความละอายใจ โปรดตรวจสอบว่าข้อใดที่ตรงกับความรู้สึกของคุณ (ท าเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ตรง ตามความรู้สึกของคุณ) …………..ฉันรู้สึกละอายใจที่ไปใช้ยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ …………..ฉันรู้สึกอ่อนแอเพราะฉันไม่สามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์หรือหยุดเสพยาและ สารเสพติดได้ …………..ฉันรู้สึกอึดอัด ละอายใจเพราะสิ่งที่ฉันเคยกระท าลงไปในขณะที่ฉันเสพยาและ สารเสพติด …………..ฉันรู้สึกว่าฉันเป็นคนไม่ดีที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและ สารเสพติดตั้งแต่แรก ไม่มีใครรู้สาเหตุทั้งหมดว่าท าไมบางคนสามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ ทันทีที่เขาตัดสินใจจะเลิก แต่บางคนไม่สามารถท าได้ มีงานวิจัยที่แสดงให้เห็นถึงสาเหตุ บางประการที่เกี่ยวข้องกับการเลิกยาและสารเสพติด ได้แก่ ประวัติครอบครัว พันธุกรรม ลักษณะทาง กายภาพของแต่ละคน ที่ส่งผลต่อการหยุดยาที่แตกต่างกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่เกี่ยวข้องกับความไม่ดี ความโง่เขลา หรือความอ่อนแอ เนื่องจากการใช้ยาและสารเสพติดจะส่งผลกระทบต่อบุคคล ที่แตกต่างกัน สิ่งที่เรารู้ คือ คุณไม่สามารถที่จะเลิกยาและสารเสพติดได้ส าเร็จเพียงแค่การกระท าดังนี้ 1. พยายามใช้ความมุ่งมั่นตั้งใจเพียงอย่างเดียว 2. พยายามท าตัวให้เข้มแข็ง 3. พยายามท าตัวเป็นคนดี คุณจะต้องปฏิบัติตามหลัก 2 ข้อต่อไปนี้ในการเลิกยาและสารเสพติด 1. ความฉลาดในการเลิกยาและสารเสพติด/รู้จักแก้ไขสถานการณ์หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น 2. ความพยายามอย่างมากและความอดทน คนส่วนใหญ่ที่ประสบความส าเร็จในการเลิกยาและสารเสพติด จะบอกว่ามันเป็นสิ่งที่ยากที่สุดเท่าที่เคยท ามา ไม่มีใครสามารถท าเพื่อคุณได้และมันไม่มีทางจะเกิดขึ้นได้ด้วยผู้อื่น แต่มันจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่คุณเคยท าเพื่อตัวเอง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 139 ครั้งที่ 6 การท าตัวไม่ให้ว่าง วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดตระหนักในเรื่อง 1. ความส าคัญของการท าตัวไม่ให้ว่างและการท ากิจกรรมใหม่ ๆ 2. การมีสัมพันธภาพกับบุคคลอื่นๆ สาระส าคัญ 1. การท าตัวไม่ให้ว่างมีความส าคัญเนื่องจากเวล าว่างอาจเป็นตัวกระตุ้นให้คิดถึง การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 2. การท ากิจกรรมใหม่ ๆ เพื่อสร้างพฤติกรรมใหม่หลังเลิกยาและสารเสพติด รวมถึง การมีสัมพันธภาพใหม่กับบุคคลอื่นในช่วงเวลาที่ว่าง เป็นสิ่งที่ควรปฏิบัติเพื่อให้เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก1 คน อ่านข้อความในข้อที่1 ของใบกิจกรรมที่ 6 แล้วให้สมาชิกในกลุ่ม แต่ละคนตอบค าถาม และอภิปรายประสบการณ์ของตนเอง 2. ท าเช่นเดียวกันในข้อ 2 ถึง ข้อ 4 และร่วมกันอภิปราย 3. ผู้น ากลุ่มสรุปความส าคัญของการท าตัวไม่ให้ว่าง รวมถึงการวางแผนเลิกยาและ สารเสพติดควรระมัดระวังเรื่องเวลาว่าง ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ที่ก าลังเลิก แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 6 การท าตัวไม่ให้ว่าง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 140 ใบกิจกรรมที่ 6 การท าตัวไม่ให้ว่าง การเรียนรู้ที่จะก าหนดตารางเวลา ตารางกิจกรรมประจ าวัน และการจัดเตรียมโครงสร้าง ของกิจกรรมต่างๆ เพื่อสนับสนุนส่งเสริมการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นขั้นตอนแรกที่ส าคัญ ส าหรับผู้รับการบ าบัดรักษาแบบผู้ปุวยนอก การท าตัวไม่ให้ว่างมีความส าคัญต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดด้วยเหตุผลหลายประการ ดังนี้ 1. บ่อยครั้งที่การกลับไปเสพซ้ า มักเริ่มจากการที่มีเวลาว่างมากเกินไป คนที่มีเวลาว่างมากๆ ไม่มีอะไรท ามักหวนกลับไปเสพซ้ า เนื่องจากสมองที่ติดยาจะเริ่มคิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในอดีต ความคิดนี้จะไปกระตุ้นให้เกิดอาการอยากยาและน าไปสู่การเสพซ้ าได้ เวลาว่างเป็นตัวกระตุ้นให้คุณนึกถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….. ..……………………………………………………………………………………………………………….………………………….…….. คุณมีวิธีการจัดการหรือปูองกันการกลับไปเสพซ้ าเมื่อคุณมีเวลาว่างได้อย่างไรบ้าง ? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2. เมื่อติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดไประยะหนึ่งจนถึงระดับที่รุนแรง ผู้ติดยาและ สารเสพติดมักจะเริ่มแยกตัว การอยู่ท่ามกลางคนอื่นๆท าให้เขารู้สึกไม่สบาย อึดอัดและร าคาญ ในขณะที่การอยู่ตามล าพังคนเดียวจะรู้สึกว่าอึดอัด ยุ่งยากหรือถูกรบกวนน้อยกว่า คุณแยกตัวเองอยู่ตามล าพังในช่วงที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย ………………………………………………………………………………………………………………………………………….………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………. เวลาที่คุณแยกตัวอยู่คนเดียว คุณเคยนึกถึงประสบการณ์เดิมที่เกี่ยวข้องกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………….……………………………………………………………. 3. การได้เกี่ยวข้องหรือมีส่วนร่วมในการท ากิจกรรมร่วมกับผู้อื่นจะท าให้ชีวิตน่าสนใจ มากยิ่งขึ้น ในบางครั้งการใช้ชีวิตโดยไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอาจท าให้รู้สึกว่าชีวิตจืดชืดได้ คุณอาจรู้สึกว่าการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นเรื่องน่าเบื่อ ในขณะที่ช่วงที่มีการใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดท าให้รู้สึกว่าชีวิตน่าตื่นเต้น มีความสุข สนุกสนานมากกว่า ในช่วงนี้คุณท าอะไรแล้วท าให้คุณรู้สึกสนุกสนานได้โดยไม่ต้องใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ? …………………………………………………………………………………….……………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 141 4. ในช่วงที่คุณติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด คุณได้เปลี่ยนกิจกรรมหลายอย่าง ที่เคยท า คุณอาจจะละทิ้งการท ากิจกรรมต่างๆที่เคยท าร่วมกับคนรอบข้างหรืออาจไม่ได้ใส่ใจในเรื่องของ สุขภาพ การหวนกลับไปท ากิจกรรมต่างๆ หรือการกลับไปฟื้นฟูสัมพันธภาพกับคนรอบข้างเป็นสิ่งที่ ส าคัญและจ าเป็นส าหรับการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด คุณได้กลับไปฟื้นฟูหรือสร้างสัมพันธภาพกับบุคคลอื่น หรือได้ท ากิจกรรมใหม่ ๆ กับคนรอบข้างอย่างไร บ้าง ? ………………………………………………………………………………………………………………….………………………………. .…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. การเริ่มต้นด าเนินชีวิตที่ปราศจากใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จ าเป็นที่ต้องสร้างกิจกรรมใหม่ๆ ผู้คนรอบข้างของคุณจะมีความส าคัญต่อการบ าบัดรักษาฟื้นฟูที่ประสบความส าเร็จ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 142 ครั้งที่ 7 แรงจูงใจในการเลิกยา วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ได้ส ารวจแรงจูงใจในการเลิกยาและสารเสพติดและแรงจูงใจในการเข้ามาบ าบัดรักษา 2. เพื่อส่งเสริมให้ผู้รับการบ าบัดค้นหาและเสริมสร้างแรงจูงใจในการเลิกยาและสารเสพติด สาระส าคัญ แรงจูงใจเป็นปัจจัยส าคัญในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การมีแรงจูงใจที่ดีระหว่าง การบ าบัดรักษาฟื้นฟู ซึ่งจะน าไปสู่ความพึงพอใจในการเลิกยาและสารเสพติด และการมีพฤติกรรมการ เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้อย่างถาวร วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 7 แล้วให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันอภิปราย 2. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญถึงความส าเร็จของการเลิกยาและสารเสพติดและประโยชน์ที่ สมาชิกจะได้รับในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3. ให้สมาชิกแต่ละคนอ่านค าถามในข้อ 1 – 3 ในใบกิจกรรมที่ 7 และร่วมกันแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ทีละข้อ 4. ผู้น ากลุ่มอภิปรายถึงแรงจูงใจที่น าไปสู่การเลิกยาและสารเสพติด และในกรณีที่สมาชิกบาง คนยังหยุดเสพไม่ได้ ผู้น ากลุ่มควรช่วยค้นหาแรงจูงใจ 5. ผู้น ากลุ่มสรุปเนื้อหา หรือให้สมาชิกร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 7 แรงจูงใจในการเลิกยา

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 143 ใบกิจกรรมที่ 7 แรงจูงใจในการเลิกยา เมื่อถามกลุ่มผู้ที่เริ่มต้นเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ว่า “ท าไมพวกเขาถึงต้องการ ที่จะหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในขณะนี้คุณอาจจะได้รับค าตอบที่แตกต่างมากมาย เช่น “ หากฉันถูกจับ ฉันอาจจะต้องติดคุก” “ ภรรยาของฉันบอกว่า ถ้าฉันไม่เลิกยาก็ต้องแยกทางกัน” “ ครั้งสุดท้ายที่ฉันใช้ยา ฉันรู้สึกว่าก าลังจะตายและฉันก็รู้ว่าถ้าฉันใช้ยาและสารเสพติด ต่อไปอีกฉันอาจตายจริงๆก็ได้” “ ครอบครัวของฉันจะพรากลูกๆของฉันไป หากฉันไม่หยุดใช้ยาและสารเสพติด” “ ฉันใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมานาน 20 ปีแล้ว ตอนนี้ถึงเวลาที่ฉันจะต้อง เปลี่ยนแปลงโดยการเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้แล้ว” จากค ากล่าวข้างต้นคุณคิดว่าเหตุผลใดที่น่าจะมีแนวโน้มที่จะเลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้ส าเร็จ? อาจดูเหมือนว่าคนที่มีเหตุผลของการเลิกยาเพื่อตัวเองน่าจะมีแนวโน้มที่จะประสบ ความส าเร็จในการเลิกยาและส ารเสพติดม ากกว่าคนที่ถูกผู้อื่นบังคับให้มา แต่มีงานวิจัย ที่ชี้ให้เห็นว่า ข้อความนี้อาจไม่เป็นจริงเสมอไป ผู้ที่จะประสบความส าเร็จในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดขึ้นอยู่กับความอดทนต่อการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สิ่งที่ท าให้เกิดความแตกต่างคือ ความสามารถใช้ชีวิต ความพึงพอใจในชีวิตที่ไม่ต้องพึ่งพา แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การเห็นความแตกต่างของชีวิตในช่วงที่ใช้และช่วงที่ไม่ใช้ยาและ สารเสพติด เมื่อชีวิตดีขึ้น การเงิน การงาน ความสัมพันธ์ และการได้รับรางวัล การชื่นชม สุขภาพร่างกาย ดีขึ้นและการท าอะไรได้อย่างอิสระ จนเกิดความพอใจกับชีวิตที่ดีขึ้นภายหลังการเลิกยาและสารเสพติด 1. กรุณาบอกเหตุผลเฉพาะที่ท าให้คุณเข้ามารับการบ าบัด (ปัญหาสุขภาพ ครอบครัวบังคับ ปัญหาเรื่องงาน ความรู้สึกซึมเศร้าหดหู่และอื่น ๆ) ……………………………………………………………………………………..………………………………………………………....... ................................................................................................................................................... 2. กรุณาบอกเหตุผลที่ท าให้คุณยังคงอยู่ในกระบวนการบ าบัดรักษาและฟื้นฟูอยู่ในขณะนี้ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ..………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. คุณรู้สึกว่าเหตุผลในระยะแรกที่คุณต้องเข้ามารับการบ าบัดรักษาเพี่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดกับเหตุผลของการคงอยู่ในกระบวนการบ าบัดรักษาในขณะนี้เหมือนกันหรือไม่ ? โปรด อธิบาย ………………………………………………………...………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 144 ครั้งที่ 8 การพูดความจริง วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ส ารวจและประเมินตนเองเรื่องการพูดความจริงในระหว่างการบ าบัดรักษาฟื้นฟู 2. ศึกษาสถานการณ์ที่ผู้รับการบ าบัดต้องพูดเท็จในช่วงติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3. ส่งเสริมให้ผู้รับการบ าบัดพูดความจริง สาระส าคัญ 1. การพูดความจริงเป็นสิ่งส าคัญในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 2. ผู้รับการบ าบัดจะต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตัวเองและผู้อื่นในช่วงเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3. การพูดความจริงเป็นสิ่งที่แสดงถึงความซื่อสัตย์ต่อตนเองและผู้อื่น ผู้รับการบ าบัด ควรพูดความจริงให้มากที่สุด วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่าน อ่านข้อความในย่อหน้าแรกของใบกิจกรรมที่ 8 และให้สมาชิก แต่ละคนท าใบกิจกรรมแล้วอภิปรายร่วมกัน 2. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในย่อหน้าที่ 2 และให้สมาชิกแต่ละคนท าใบกิจกรรม แล้ว อภิปรายร่วมกัน 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญ แลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นและให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกัน สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 8 การพูดความจริง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 145 ใบกิจกรรมที่ 8 การพูดความจริง ระหว่างใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การไม่พูดความจริงมักเป็นส่วนหนึ่งของภาวะการเสพยาและสารเสพติด มันอาจเป็นเรื่อง ที่ยากมากที่ผู้ใช้ยาและสารเสพติดจะด าเนินชีวิตประจ าวันได้ตามที่ต้องการอย่างซื่อสัตย์ ตรงไปตรงมา (สัมพันธภาพ ครอบครัว งาน และด้านอื่นๆ ) ในขณะที่พวกเขายังคงเสพยาและสารเสพติดอย่างต่อเนื่อง กา ร แส วงห าก า รใช้ย าแล ะส ารเสพติดก็จ ะมากขึ้นเ รื่อยๆ ดังนั้นผู้ใช้ยาแล ะส ารเสพติด จึงมักปกปิดเพื่อให้ได้มาซึ่งการใช้ยาและสารเสพติดและการพูดเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาโดยการ ไม่พูดความจริงอยู่เสมอๆ ในช่วงที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดคุณไม่พูดความจริงในเรื่องใดบ้าง ? .............................................................................................................................................................. ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การซื่อสัตย์ต่อตัวเองและผู้อื่นในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นสิ่งส าคัญ อย่างยิ่ง แต่ในบางครั้งการพูดความจริงท าได้ยาก เนื่องจาก คุณอาจดูไม่เป็น “คนดี” เมื่อคุณต้องพูดความจริงกับผู้อื่นว่าคุณได้ท าอะไรลงไป ผู้ให้การบ าบัดหรือสมาชิกในกลุ่มของคุณอาจจะไม่พอใจกับพฤติกรรมของคุณ คุณอาจจะรู้สึกอายหรือกระดากใจ ผู้อื่นอาจรู้สึกเจ็บปวดกับความจริงที่คุณพูด ในกระบวนกา รบ าบัด รักษาและการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและส ารเสพติด ห ากคุณ ไม่พูดความจริง มันจะท าให้คุณรู้สึกไม่ดี หงุดหงิด อึดอัดไม่สบายใจและดูเหมือนว่าสิ่งที่คุณมาบ าบัดรักษา จะเป็นการเสียเวลาและเปล่าประโยชน์ ในขณะเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การพูดความจริงเป็นเรื่องที่ยากส าหรับคุณ หรือไม่ ? โปรดอธิบาย ...................................................................................…………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ...................................................................................…………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 146 การซื่อสัตย์ในบางส่วน ไม่ใช่การพูดความจริง คุณเคยท าสิ่งต่อไปนี้หรือไม่ ? การบอกเรื่องจริงเพียงบางส่วนไม่ใช่การพูดความจริง บอกในสิ่งที่ผู้อื่นต้องการอยากจะได้ยินโดยไม่ใช่เรื่องจริง บอกผู้อื่นในสิ่งที่คุณต้องการและปรารถนาให้เกิดขึ้นจริง บอกความจริงไม่หมด การมาเข้าร่วมกลุ่ม การเข้ากลุ่มสนับสนุนทางสังคม การมารับการบ าบัด จะกลายเป็นการเสียเวลาและเสียเงินโดยเปล่าประโยชน์หากปราศจากการพูดความจริง การเลิกใช้ยาและสารเสพติดเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ หากปราศจากการพูดความจริง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 147 ครั้งที่9 การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดตระหนักถึงความส าคัญของการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ทุกชนิด สาระส าคัญ 1. แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดชนิดอื่นมีส่วนส าคัญที่ท าให้กลับไปเสพซ้ าได้ 2. เหตุผลที่ให้หยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดทุกชนิดเพื่อปูองกันไม่ให้กลับไปเสพซ้ าคือ 2.1 การหยุดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดทุกชนิดช่วยลดโอกาสกลับไปเสพซ้ าได้มาก 2.2 สถานที่และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นตัวกระตุ้น ให้กลับไปเสพซ้ าได้ 2.3 การดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ยาและสารเสพติดท าให้ขาดโอกาสในการแก้ปัญหา วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 9 และให้สมาชิกในกลุ่มอภิปรายแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ที่ละข้อ 2. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ ใบสื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 9การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 148 ใบกิจกรรมที่ 9 การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด คุณเคยพบว่าตนเองเคยพูดประโยคต่อไปนี้หรือไม่ ? “การดื่มเบียร์หรือไวน์แค่แก้วเดียวไม่ถือเป็นการดื่มจริงจัง” “ฉันแค่กลับไปเสพยาและสารเสพติดแค่ครั้งเดียว ไม่มีใครรู้ ไม่มีใครทันสังเกตได้หรอก” “ฉันจะดื่มเฉพาะเวลาที่ฉันต้องการดื่มเท่านั้น ไม่ใช่ว่าจะควบคุมการดื่มไม่ได้” “ฉันไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์จริงจัง ดื่มเพื่อเข้าสังคมเท่านั้น” “ปัญหาของฉันคือการใช้ยาและสารเสพติด การดื่มแอลกอฮอล์ไม่ใช่ปัญหาของฉัน” หากคุณเข้ารับการบ าบัดรักษาเพื่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดชนิดใดชนิดหนึ่งเพียง ชนิดเดียว คุณอาจสงสัยว่าท าไมคุณจึงถูกขอให้หยุดเสพยาและสารเสพติดทุกชนิด มีเหตุผล หลายประการที่แสดงว่าการหยุดใช้ยาและเสพติดทุกชนิด รวมถึงการหยุดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสิ่ง ที่จ าเป็นส าหรับการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จากการศึกษาและติดตามผล พบว่าผู้ใช้สารกระตุ้น เช่น ยาบ้า ไอซ์ โคเคน ที่ยังคงดื่ม แอลกอฮอล์จะมีโอกาสที่จะกลับไปเสพสารกระตุ้นประสาทซ้ าสูงถึง 8 เท่า และหากผู้เสพยาที่ยังคงใช้ กัญชา จะมีโอกาสกลับไปเสพสารกระตุ้นอีกสูงเป็น 3 เท่า การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิดจึงจะช่วย ลดโอกาสของการกลับไปเสพซ้ าได้มากยิ่งขึ้น สถานที่และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มักจะเป็น ตัวกระตุ้นในการกลับไปเสพซ้ าได้ง่ายขึ้น เมื่อคุณเรียนรู้ที่จะจัดการแก้ปัญหาแต่ยังคงใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเพื่อหวัง ผลให้ลดความเครียดในการเผชิญความยุ่งยาก การเรียนรู้กระบวนการจัดการปัญหา การพัฒนาทักษะใน การแก้ปัญหาใหม่ๆของคุณจะไม่ส าเร็จ เนื่องจาก 1. ปิดโอกาสที่จะฝึกการแก้ไขปัญหาด้วยวิธีการที่เหมาะสม 2. มีโอกาสที่จะเพิ่มความเสี่ยงในการติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอื่นๆได้ ผู้ปุวยรายหนึ่งเคยกล่าวว่า “เมื่อฉันดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับเพื่อนแค่ 1 คน หลังจาก นั้นเพื่อนๆทุกคนต่างก็อยากมาสังสรรค์” ข้อควรจ า คุณได้สัญญาที่จะไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดทุกชนิดตลอด การบ าบัดรักษาถ้ามันยากมากกว่าที่คุณคาดการณ์ไว้คุณก็อาจจะติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมากกว่าที่คุณคิด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 149 ครั้งที่ 10 เพศสัมพันธ์และการเลิกยา วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจความแตกต่างระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความรักความใกล้ชิดและ เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่ 2. ตระหนักถึงความสัมพันธ์ระหว่างการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดและการมีเพศสัมพันธ์ สาระส าคัญ 1. เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความรักความใกล้ชิดและเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่แตกต่างกัน 2. การเสพยาจะมีความสัมพันธ์กับการมีพฤติกรรมทางเพศที่เกิดจากความใคร่ 3. การมีเพศสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นบ่อยๆ อันเนื่องมาจากความใคร่ ไม่ใช่การด าเนินชีวิตที่ถูกต้อง ส าหรับผู้ที่อยู่ในระยะเลิกยาและสารเสพติดเพราะอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ าได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 10 แล้วให้สมาชิกทุกคนร่วมอภิปรายแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ของตนเองทีละข้อ 2. ผู้น ากลุ่มอธิบายให้สมาชิกเข้าใจว่าการมีเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความรักความใกล้ชิดและ เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่มีความแตกต่างกันและตระหนักถึงความสัมพันธ์ระหว่างการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดและการมีเพศสัมพันธ์ 3. สรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ ใบสื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 10 เพศสัมพันธ์และการเลิกยา

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 150 ใบกิจกรรมที่ 10 เพศสัมพันธ์และการเลิกยา กิจกรรมทางเพศสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1. เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความรักความใกล้ชิด เป็นความสัมพันธ์ที่ให้ความส าคัญกับสิ่งอื่นๆด้วย การมีพฤติกรรมทางเพศกับบุคคลที่รัก เป็นเพียงส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ บางครั้งความรู้สึกทางเพศสร้างความอบอุ่น นุ่มนวล อ่อนโยน แต่บางครั้งก็รุนแรงเร่าร้อน เกิดความหลงใหล แต่ความรู้สึกต่างๆเหล่านี้มันเป็นผลจากความรู้สึกที่ดี ของทั้ง 2 ฝุายที่มีต่อกัน 2. เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่ เป็นความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งอาจกลายเป็นพฤติกรรมที่บีบบังคับ ท าให้ควบคุมตนเอง ได้น้อยลงเหมือนกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และอาจเป็นตัวกระตุ้นที่ท าให้กลับไปเสพซ้ า ได้เพศสัมพันธ์ลักษณะเช่นนี้จะเป็นเพศสัมพันธ์กับใครก็ได้ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความรัก ความผูกพันใกล้ชิด คู่นอนก็เป็นเพียงเครื่องมือที่ท าให้ส าเร็จความใคร่เท่านั้น พฤติกรรมทางเพศลักษณะนี้สามารถ สร้างความเสียหายแก่ทุกฝุายที่เกี่ยวข้องหรือบางครั้งอาจไม่มีคู่ (กรณีส าเร็จความใคร่ด้วยตนเอง) รวมถึง การมีพฤติกรรมทางเพศผ่านทางอินเตอร์เน็ต ซึ่งจะเป็นการเสพติดและน าไปสู่การใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้ คุณคุ้นเคยกับการมีเพศสัมพันธ์ทั้ง 2 ประเภทที่กล่าวมาข้างต้นหรือไม่ ? โปรดอธิบาย ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... เพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่ มีความเกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดยาของคุณอย่างไร ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณเคยมีเพศสัมพันธ์ที่ดี ความสัมพันธ์ที่ดี และสุขภาพที่ดีหรือไม่ ? เป็นเพศสัมพันธ์ที่เกิดจาก ความรักหรือความใคร่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. การมีพฤติกรรมทางเพศบ่อย ๆ ที่เกิดจากความใคร่ ไม่ใช่การด าเนินชีวิตที่ถูกต้องส าหรับผู้ที่อยู่ในระยะเลิกยา เพราะอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ าได้

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 151 ครั้งที่ 11 การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจกระบวนการกลับไปเสพยาและสารเสพติดเพื่อน าไปปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ของตนเองได้ 2. ส ารวจและตระหนักรู้ถึงสัญญาณอันตรายของการกลับไปเสพซ้ า 3. มีแนวทางในการจัดการกับสัญญาณอันตรายและสามารถปูองกันการกลับไปเสพซ้ าได้ สาระส าคัญ 1. การเลิกยาและสารเสพติดจะส าเร็จได้ต้องมีกระบวนการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 2. เมื่อมีสัญญาณอันตรายต้องจัดการทันที เพื่อปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 3. การเรียนรู้จากประสบการณ์ในอดีตเกี่ยวกับการกลับไปเสพยาและสารเสพติดจะช่วยปูองกัน ไม่ให้กลับไปเสพซ้ าอีก จึงควรคิดแผนการปูองกันการกลับไปเสพซ้ าไว้ล่วงหน้า วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในย่อหน้าแรกของใบกิจกรรมที่ 11 แล้วให้สมาชิกในกลุ่ม ร่วมกันอภิปราย 2. ผู้น ากลุ่มอธิบายกระบวนการกลับไปเสพซ้ า 3. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อค าถามและให้สมาชิกทุกคนในกลุ่มร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยน ข้อคิดเห็นหรือประสบการณ์ทีละข้อจนครบทุกข้อ 4. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 11 การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 152 ใบกิจกรรมที่ 11 การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า เพราะเหตุใดการปูองกันการกลับไปเสพซ้ าจึงเป็นเรื่องที่ส าคัญ ? การเลิกยาและสารเสพติดมีความหมายลึกซึ้งมากกว่าแค่การไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ขั้นตอนแรกของการบ าบัดรักษาคือ การหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ขั้นต่อไปคือต้องไม่กลับ ไปเสพอีกซึ่งขั้นตอนนี้มีความส าคัญมากๆ และกระบวนการนี้เรียกว่า “ การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ” ซึ่งการเรียนรู้ทักษะในการปูองกันการกลับไปเสพซ้ าเป็นเปูาหมายของการบ าบัดในรูปแบบ Matrix Model การกลับไปเสพซ้ าคืออะไร ? การกลับไปเสพซ้ า คือการหวนกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และกลับไปมีพฤติกรรม รวมถึงรูปแบบชีวิตเหมือนกับตอนที่ติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดภายหลังจากที่เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมาได้แล้ว การเรียนรู้ถึงจุดเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ าจะช่วยให้บุคคลสามารถหยุด กระบวนการของการกลับไปเสพซ้ าได้ก่อนที่จะมีการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จริงๆ กระบวนการของการกลับไปเสพซ้ า การติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การบ าบัดรักษา หยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด พฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ความคิดที่ท าให้กลับไปเสพซ้ า การเกิดและสะสมทางอารมณ์ การกลับไปเสพซ้ า ไม่มีการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ยังคงสภาพของการหยุดยาและสารเสพติด การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 153 พฤติกรรมของการกลับไปเสพซ้ าคืออะไร ? การกระท าที่เป็นส่วนหนึ่งของการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมักถูกเรียกว่า “พฤติกรรม” บ่อยครั้งที่ผู้ใช้ยาและสารเสพติดเหล่านี้จะมีพฤติกรรมต่างๆเพื่อให้ได้ดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและ สารเสพติด แม้กระทั่งเพื่อปกปิดไม่ให้ผู้อื่นทราบว่าพวกเขากลับไปดื่มหรือเสพซ้ า พฤติกรรมที่เกิดขึ้น ได้แก่ การโกหก การขโมย การท าตัวไม่น่าเชื่อถือ การท าตัวเป็นคนไว้ใจไม่ได้เป็นต้น โปรดอธิบายพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ยาและสารเสพติดของคุณ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… อะไรเป็นความคิดหรือการหาเหตุผลให้เกิดการกลับไปเสพซ้ า ? ในโปรแกรมหลักการ 12 ขั้นตอน หรือโปรแกรมการเลิกยาในชุมชน เรียกความคิดที่ส่งผลให้เกิด การกลับไปเสพซ้ านี้ว่า “ความคิดบิดเบือน” ซึ่งเป็นความคิดที่ส่งเสริมว่าการใช้แอลกอฮอล์ หรือการเสพ ยาและสารเสพติดไม่น่าเป็นปัญหาอะไร ความคิดเหล่านี้จะโน้มน้าวให้เชื่อว่าการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดเป็นสิ่งที่ถูกต้อง เช่น “ฉันสามารถควบคุมการดื่มให้ดื่มเพียงแก้วเดียวได้” , “ในเมื่อเขาคิดว่า ฉันใช้ยาและสารเสพติด ฉันก็ใช้เสียเลย” , “ฉันท างานหนัก ฉันต้องพัก” ที่ผ่านมาคุณเคยมีความคิดที่โน้มน้าวให้คุณคิดว่าการกลับไปดื่มหรือใช้ยาและสารเสพติดไม่เป็นปัญหา อะไรบ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… การก่อตัวสะสมของอารมณ์ ความรู้สึกที่ไม่ได้รับการจัดการแก้ไขและยังคงเกิดขึ้นเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ท าให้เกิดการสะสม ทางอารมณ์ เช่น ความเบื่อ ความวิตกกังวล อารมณ์ที่ขุ่นมัว ความหงุดหงิด ความโกรธ ความรู้สึกผิด และความเศร้า เป็นต้น การเกิดอารมณ์เหล่านี้บ่อยๆอาจน าไปสู่การคิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติด และน าไปสู่การกลับไปเสพซ้ าได้ การเกิดอารมณ์ต่างๆเป็นตัวกระตุ้นให้คุณกลับไปเสพซ้ าอย่างไรบ้าง ? โปรดอธิบาย .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................................

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 154 สิ่งส าคัญ คือ เมื่อเกิดพฤติกรรม ความคิดและการสะสมของอารมณ์ที่เป็นตัวกระตุ้นให้นึกถึง การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดคุณจะต้องจัดการทันทีที่คุณรู้สึกถึงสัญญาณอันตรายที่อาจจะท าให้ กลับไปเสพซ้ า โปรดตรวจสอบว่าคุณมีแนวทางในการจัดการเมื่อพบสัญญาณอันตรายต่อการกลับไปเสพซ้ าอย่างไรบ้าง? ……………. โทรหาผู้ให้การบ าบัด ……………. โทรหาเพื่อนที่เลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด …………….. ไปร่วมประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน หรือกลุ่มสนับสนุนในชุมชน ............... ออกก าลังกาย ............... ท ากิจกรรมที่ชื่นชอบหรือสนุกสนานอย่างมีสติและเหมาะสม ............... พูดคุยกับคู่สมรส หรือบุคคลอื่นๆที่พูดคุยได้ รวมทั้งสมาชิกในครอบครัว .............. ปฏิบัติตามตารางกิจกรรมประจ าวันที่จัดไว้ …………… อื่น ๆ ระบุ……………………………………………………………………………………………………….

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 155 ครั้งที่ 12 ความไว้วางใจ วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดตระหนักถึงความส าคัญของการสร้างความไว้วางใจทั้งค าพูดและการกระท า สาระส าคัญ 1. การติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลกระทบต่อสัมพันธภาพระหว่างผู้รับการบ าบัด และบุคคลรอบข้าง แม้ว่าจะเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดแล้วครอบครัวและเพื่อนก็อาจยังสงสัย ว่าจะเลิกยาและสารเสพติดได้จริงหรือไม่ 2. การสร้างความไว้วางใจเป็นสิ่งที่ต้องใช้เวลา ความไว้วางใจจะกลับคืนมาหรือไม่ขึ้นอยู่กับ พฤติกรรมการเลิกยาและสารเสพติดที่ต่อเนื่องของผู้รับการบ าบัด วิธีการ 1. ให้สมาชิกตอบค าถามข้อ 1 และ 2 ในใบกิจกรรมที่ 12 แล้วให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกัน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ทีละข้อ 2. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความแล้วให้สมาชิกทุกคนร่วมอภิปราย 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญของสาเหตุที่คนรอบข้างรู้สึกไม่ไว้วางใจนั่นเป็นเพราะเรียนรู้ พฤติกรรมของพวกเขาในอดีต แต่ความไว้วางใจจะค่อยๆสร้างขึ้นมาได้แต่ต้องอาศัยระยะเวลาและ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม 4. ให้สมาชิกตอบค าถามข้อ 3-5 แล้วร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทีละข้อ 5. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 12 ความไว้วางใจ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 156 ใบกิจกรรมที่ 12 ความไว้วางใจ 1. การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลต่อความไว้วางใจระหว่างคุณกับคนรอบข้างที่คุณให้ความ ใส่ใจบ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. เคยมีผู้อื่นมาแสดงว่าเขาไม่ไว้ใจคุณจนท าให้คุณรู้สึกว่าอยากกลับไปใช้แอลกอฮอล์ หรือยาและ สารเสพติดซ้ าอีกหรือไม่ ? ( หากคุณท ากับฉันเหมือนว่าฉันยังใช้ยาและสารเสพติดอยู่ ฉันอาจจะกลับไปใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจริงๆเลย) โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ในระหว่างที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มักจะเกิดปัญหาในเรื่องการปิดบัง การโกหก ความไม่ซื่อสัตย์ ซึ่งส่งผลท าลายสัมพันธภาพระหว่างคุณกับคนรอบข้างเพราะขณะนั้นเรื่องการใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดกลายเป็นเรื่องที่ส าคัญมากกว่า ค าพูดและการกระท าของคุณจึงไปท าลาย ความไว้วางใจระหว่างคุณกับคนรอบข้างด้วย เมื่อคุณหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ความไว้วางใจไม่ได้กลับคืนมาในทันที ฝุายใดฝุายหนึ่งหรืออาจจะทั้ง 2 ฝุาย มีความต้องการให้ความไว้วางใจกลับคืนมา (ความไว้วางใจ คือ ความรู้สึกเชื่อมั่นในใครสักคน) แต่ความรู้สึกมันไม่สามารถบังคับให้เกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยระยะเวลา ในการเปลี่ยนแปลงความรู้สึก และอาจไม่ใช่ระยะเวลาเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ยังคงต้องรวมถึงการ เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมให้เห็นถึงความแตกต่างด้วย 3. คุณจะท าอย่างไรเพื่อสร้างความเชื่อมั่นและความไว้วางใจในเรื่องเกี่ยวกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดของคุณ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………..……………………………………………………………………………………………………… 4. คุณรู้สึกอย่างไรเมื่อมีคนไม่ไว้วางใจในตัวคุณ ? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………..……………………………………………………………………………………………………… 5. คุณสามารถท าอะไรได้บ้างเพื่อช่วยให้เกิดความไว้วางใจกับคนที่ส าคัญต่อคุณ ? และหากพวกเขา ยังแสดงว่าไม่ไว้วางใจคุณอยู่คุณจะท าอย่างไร เพื่อปูองกันไม่ให้เสพซ้ า …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 157 ครั้งที่ 13 จงฉลาด-ไม่ใช่เข้มแข็ง วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักถึงความส าคัญในการหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นและมีแนวทางในการปฏิบัติตนให้ห่างไกล จากตัวกระตุ้น 2. สามารถเลือกวิธีการปูองกันการกลับไปเสพซ้ าที่เหมาะสมกับตนเอง สาระส าคัญ 1. การท าตนเป็นคนฉลาด คือการหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น โดยไม่ประมาทที่จะอยู่ในกลุ่มผู้ใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือตัวกระตุ้นอื่น ๆ 2. การรู้จักเลือกวิธีการที่เหมาะสมกับตนเองในการหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นเป็นการปูองกัน การกลับไปเสพซ้ า วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 13 และให้สมาชิกในกลุ่มอภิปรายร่วมกัน 2. ให้สมาชิกท ากิจกรรมเพื่อตรวจสอบพฤติกรรมในการเลิกยาและสารเสพติดแล้วอภิปราย ค าตอบทีละข้อ 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 13 จงฉลาด – ไม่ใช่เข้มแข็ง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 158 ใบกิจกรรมที่ 13 จงฉลาด-ไม่ใช่เข้มแข็ง “ฉันสามารถอยู่ท่ามกลางแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ ฉันมั่นใจว่าฉันไม่ต้องการใช้อีก และ เมื่อฉันตัดสินใจแล้ว ฉันเข้มแข็งพอที่จะอยู่ท่ามกลางสิ่งเหล่านั้น” “ฉันท าได้ดีแล้ว ฉันคิดว่ามันถึงเวลาที่จะต้องทดสอบตนเองว่าฉันจะอยู่ท่ามกลางเพื่อนที่ก าลัง เสพยาและสารเสพติดอยู่ มันขึ้นกับพลังความตั้งใจ” “ฉันคิดว่าฉันสามารถดื่มแอลกอฮอล์ โดยไม่ต้องใช้ยาและสารเสพติดได้ ฉันไม่เคยมีปัญหากับ การดื่มแอลกอฮอล์เลย” การเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดไม่ได้ใช้ความเข้มแข็ง หรือพลังความมั่นใจ แต่ขึ้นอยู่กับ การปฏิบัติตนอย่างฉลาดในการเลิกยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดที่เลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้อย่างส าเร็จจะรู้ว่ากุญแจส าคัญของการเลิกยาและสารเสพติด คือการหลีกเลี่ยงสถานการณ์ ที่จะท าให้กลับไปเสพซ้ า ยิ่งคุณเข้าใกล้ตัวกระตุ้นมากเท่าใดก็จะยิ่งมีโอกาสเสพซ้ ามากขึ้น หากคุณ อยู่ท่ามกลางแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือเพื่อนที่ก าลังเสพยาและสารเสพติด โอกาสที่จะกลับ ไปเสพซ้ าจะสูงกว่าการที่คุณหลีกเลี่ยงสถานการณ์เสี่ยงเหล่านั้น อย่าเข้มแข็ง-จงฉลาดในการเลิกยา คุณฉลาดในการเลิกยาและสารเสพติดหรือไม่ ? ให้คะแนนในแต่ละข้อต่อไปนี้ว่าคุณสามารถหลีกเลี่ยงการ กลับไปเสพซ้ าได้อย่างไรบ้าง ? ใส่เครื่องหมาย ในข้อที่ตรงกับพฤติกรรมของคุณในขณะนี้ ข้อ สิ่งที่คุณก าลังกระท า ไม่ได้ท า ท าได้บ้าง ท าได้ พอใช้ ท าได้ดี ท าได้ ดีที่สุด 1 การฝึกหยุดความคิด 0 1 2 3 4 2 การจัดตารางกิจกรรมประจ าวัน 0 1 2 3 4 3 การมารับการบ าบัด 0 1 2 3 4 4 การหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น 0 1 2 3 4 5 การไม่ดื่มแอลกอฮอล์ 0 1 2 3 4 6 การไม่เสพยาและสารเสพติด 0 1 2 3 4 7 การหลีกเลี่ยงผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์/ ผู้ที่ใช้ยา 0 1 2 3 4 8 การหลีกเลี่ยงสถานที่เกี่ยวกับ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 0 1 2 3 4 9 การออกก าลังกาย 0 1 2 3 4 10 การเลือกทานอาหารเพื่อสุขภาพ 0 1 2 3 4 11 การพูดความจริง 0 1 2 3 4 12 การเข้ากลุ่ม 12 ขั้นตอน 0 1 2 3 4

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 159 รวมคะแนนความฉลาดในการเลิกยาและสารเสพติด…………………………………………………………………………. จากตารางด้านบนคุณต้องการเปลี่ยนแปลงข้อใดบ้างหรือไม่ ? ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... คุณวางแผนจะปฏิบัติตนอย่างไรบ้าง ? ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................................

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 160 ครั้งที่ 14 เปูาหมายและคุณค่าของชีวิต วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักถึงเปูาหมายและคุณค่าของชีวิต 2. สามารถควบคุมตนเองในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3. ทบทวนสถานภาพของตนเองเพื่อให้วางแผนต่อไปยังเปูาหมายในชีวิต สาระส าคัญ 1. ในกระบวนการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้ที่อยู่ในระยะของการบ าบัดฟื้นฟู ควรมีเปูาหมายและคุณค่าชีวิตที่ชัดเจนเพื่อเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด 2. การพัฒนาตนเองในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จะท าให้บุคคลมีคุณภาพชีวิต ที่ดีขึ้น 3. การทบทวนสถานภาพของผู้รับการบ าบัดในด้านต่างๆ จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเข้าใจถึง จุดอ่อนของตนเอง และหาแนวทางในการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้ไปสู่เปูาหมายในชีวิตได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิกอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 14/1 และตอบค าถามข้อที่ 1- 4 และให้สมาชิก ในกลุ่มอภิปรายแลกเปลี่ยนกัน 2. ให้สมาชิกในกลุ่มท าแบบทบทวนสถานภาพในใบกิจกรรมที่ 14/2 และตอบค าถามที่ 1-3 และอภิปรายร่วมกัน 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 14/1 เปูาหมายและคุณค่าของชีวิต ใบกิจกรรมที่ 14/2 แบบทบทวนสถานภาพของผู้รับการบ าบัด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 161 ใบกิจกรรมที่ 14/1 เปูาหมายและคุณค่าของชีวิต คนส่วนใหญ่มักมีเปูาหมายในการด าเนินชีวิต บางคนอาจมีเปูาหมายในระยะสั้น เช่น การเลิกยา และสารเสพติดให้ส าเร็จ , การจบการศึกษา แต่บางคนอาจมีเปูาหมายระยะไกล เช่น การสร้างครอบครัว เราสามารถประเมินเปูาหมายและคุณค่าของชีวิตได้ดังนี้ 1. เปูาหมายในชีวิตของคุณคืออะไร ? คุณต้องการหรือคาดหวังอะไรในชีวิต ? และในขณะนี้ คุณได้รับหรือยัง ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2. มีอะไรบ้างที่เป็นอุปสรรคขัดขวางไม่ให้คุณไปถึงเปูาหมายที่ก าหนดไว้ ? หรือขัดขวางให้คุณไปถึง เปูาหมายได้ยากล าบากมากขึ้น ? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3. การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นอุปสรรคต่อการไปถึงเปูาหมายของคุณหรือไม่ ? โปรดอธิบาย ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 4. คุณควรจะท าอย่างไรเพื่อให้ประสบความส าเร็จตามเปูาหมายที่ก าหนดไว้ ...................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... .................. ......................................................................................................................................................................

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 162 ใบกิจกรรมที่ 14/2 แบบทบทวนสถานภาพของผู้รับการบ าบัด ชื่อผู้รับการบ าบัด……………………………………………………………………………………วันที่……………………….……… กรุณาเลือกคะแนนที่ตรงกับความรู้สึกพึงพอใจและตรงกับชีวิตของคุณในปัจจุบัน หัวข้อ ไม่พอใจ อย่างยิ่ง ไม่พอใจ เฉย ๆ พอใจ พอใจ อย่างยิ่ง 1) อาชีพ/งาน -10 -5 0 +5 +10 2) เพื่อน -10 -5 0 +5 +10 3) ครอบครัว -10 -5 0 +5 +10 4) สัมพันธภาพกับผู้อื่น -10 -5 0 +5 +10 5) การใช้แอลกอฮอล์เมื่ออยากยา -10 -5 0 +5 +10 6) การใช้สารเสพติดอื่นเมื่ออยากยา -10 -5 0 +5 +10 7) การรับรู้คุณค่าในตนเอง -10 -5 0 +5 +10 8) สุขภาพร่างกาย -10 -5 0 +5 +10 9) สุขภาพจิตใจ -10 -5 0 +5 +10 10) ความพึงพอใจทางเพศ -10 -5 0 +5 +10 11) ค ว า ม สุ ข จ า ก ก า ร ไ ด้ท า สิ่ง ที่ ดี (สุขภาวะทางจิตวิญญาณ) -10 -5 0 +5 +10 กรุณาตอบค าถามต่อไปนี้ 1. จากข้อความด้านบนตั้งแต่คุณเข้ารับการบ าบัดฟื้นฟูคุณมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในเรื่องใดมากสุด? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2. เรื่องใดที่เป็นจุดอ่อนของคุณ และคุณวางแผนที่จะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง ? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3. มีเรื่องใดบ้างที่คุณต้องการเปลี่ยนแปลงเพื่อให้พึงพอใจและบรรลุเปูาหมายของคุณมากยิ่งขึ้น ? ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 163 ครั้งที่ 15 การดูแลงานอาชีพและการจัดการทางการเงิน วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักในบทบาทหน้าที่ของตนเองในชีวิตประจ าวันและเรื่องการใช้จ่ายของตนเอง 2. สามารถวางแผนเรื่องหน้าที่ในชีวิตประจ าวัน งานอาชีพและการจัดการทางการเงิน สาระส าคัญ 1. การติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเสียทั้งเวลาและพลังงาน จึงท าให้ผู้ใช้ยาและ สารเสพติดมีเวลารับผิดชอบงานอาชีพหรือการเรียนน้อยลง ดังนั้นคนที่ติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จึงมักขาดความรับผิดชอบ เมื่อเริ่มหยุดยาและสารเสพติดความรับผิดชอบเริ่มกลับมาซึ่งจะต้อง มีการจัดล าดับก่อนหลังอย่างเหมาะสม 2. เมื่อผู้ติดยาและสารเสพติดก าลังใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ชีวิตที่ขาดการควบคุม มักจะใช้เงินโดยขาดความรับผิดชอบ การใช้จ่ายมักหมดไปกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด เมื่อเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดพฤติกรรมการใช้จ่ายก็ควรเปลี่ยนไปในทางที่ดียิ่งขึ้น วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 15 และให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันอภิปราย 2. ให้สมาชิกในกลุ่มตอบค าถามเรื่องการดูแลงานอาชีพข้อ 1-8 และอภิปรายแลกเปลี่ยนกัน 3. ให้สมาชิกร่วมกันอภิปรายในข้อ 1 – 6 เป็นรายข้อ 4. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 15 การดูแลงานอาชีพและการจัดการทางการเงิน

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 164 ใบกิจกรรมที่ 15 การดูแลงานอาชีพและการจัดการทางการเงิน การพยายามด าเนินชีวิตอย่างปกติและการรับผิดชอบต่องานอาชีพและสิ่งต่างๆจะต้องใช้ ระยะเวลาและพลังงานเป็นอย่างมาก ในช่วงที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมักจะขาด ความรับผิดชอบต่อสิ่งต่างๆไปมาก การดูแลงานอาชีพ เมื่อเข้าสู่กระบวนการบ าบัดฟื้นฟูความรับผิดชอบ หน้าที่ต่างๆที่เคยละเลยไปก็อาจจะกลับคืนมา บางครั้งความคิดที่จะท าสิ่งที่จ าเป็นต่างๆมีมากมาย จนอาจท าให้คุณรู้สึกหงุดหงิดและเสียเวลา เสียเงินใน การแสดงถึงความรับผิดชอบต่างๆมากมายเหล่านั้น คุณต้องดูแลงานอาชีพของคุณอย่างไรบ้าง ? กรุณาตอบค าถามต่อไปนี้ 1. คุณมีบทบาทหน้าที่อะไรที่โดดเด่นหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………….…………………………….. 2. คุณได้ยื่นแสดงรายการภาษีของคุณครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. มีค่าใช้จ่ายใดที่คุณค้างช าระไว้และต้องเตรียมเงินไปจ่ายหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4. มีสิ่งใดที่คุณต้องการจะซ่อมแซมหรือบ ารุงรักษาที่อยู่ในบ้านหรือที่พักอาศัยของคุณหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 5. รถของคุณจ าเป็นต้องได้รับบริการหรือซ่อมแซมหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6. คุณมีประกัน เช่น ประกันสุขภาพ ประกันบ้าน ประกันรถที่เพียงพอหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 7. คุณได้มีการตรวจสอบบัญชีหรือมีวิธีการจัดการกับการเงินของคุณหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8. คุณได้จัดการกับเรื่องต่างๆในชีวิตประจ าวัน เช่นการซื้อของใช้ที่จ าเป็น การซักผ้ารีดผ้า การท าความ สะอาดบ้าน หรือไม่ ? .................................................................................................................................................... หากคุณพยายามท าสิ่งต่างๆทั้งหมดในทันทีคุณอาจรู้สึกหมดหวัง สิ้นหวังซึ่งอาจน าไปสู่ การกลับไปเสพซ้ าได้ คุณควรเลือกท า 1-2 รายการที่จะท าในแต่ละสัปดาห์ การจัดการกับปัญหาเหล่านี้ จะช่วยให้คุณรู้สึกว่าคุณสามารถควบคุมจัดการชีวิตของคุณได้ดีขึ้น 1. รายการแรกที่ฉันต้องการดูแลและจัดการคือ...................................………………………………………………… 2. ฉันจะเริ่มต้นโดย(ท าอะไร เมื่อไหร่).................……………………………………………………………………………… 3. รายการที่ 2 ที่ฉันต้องการดูแลและจัดการคือ..............………………………………………………………………….. 4. ฉันจะเริ่มต้นโดย(ท าอะไร เมื่อไหร่).................………………………………………………………………………………

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 165 การจัดการการเงิน เมื่อมีการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดบ่อยๆ มักจะสะท้อนให้เห็นได้จากนิสัยของการใช้เงิน ที่ไม่สามารถควบคุมได้มีข้อใดต่อไปนี้ที่เกิดขึ้นกับคุณบ้าง(ทั้งในปัจจุบันและอดีต) ………….. 1. เงินที่มากเกินไปเป็นตัวกระตุ้นให้ไปซื้อแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ………….. 2. ฉันแอบน าเงินไปซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ………….. 3. ฉันต้องจัดการกับหนี้ก้อนใหญ่ที่ยังคงค้างอยู่ ………….. 4. ฉันละเลยในการจ่ายภาษี ………….. 5. ฉันมีค่าปรับจราจรที่ยังไม่ได้จ่าย ………….. 6. ฉันน าเงินไปเล่นการพนัน ………….. 7. ฉันจ่ายเงินมากขึ้นเมื่อฉันรู้สึกไม่สบายใจ ………….. 8. ฉันมักจะโต้เถียงกับคนในครอบครัวเกี่ยวกับเรื่องเงินบ่อยครั้ง ……………9. ฉันขโมยเงิน บ่อยครั้งที่ผู้รับการบ าบัดเลือกวิธีการให้คนที่สามารถไว้วางใจได้มาช่วยควบคุมและจัดการ ทางการเงิน แต่พวกเขาเหล่านั้นจะไม่สามารถมาช่วยเหลือคุณได้ หากคุณไม่ได้ร้องขอหรือน าเงินไปฝากไว้ ที่พวกเขา ในการตัดสินใจเลือกวิธีการจัดการกับการเงินรูปแบบนี้ คุณก าลังควบคุมการเงินของคุณคล้าย กับการฝากธนาคาร เมื่อคุณและผู้ให้การบ าบัดตัดสินใจว่าคุณพร้อมที่จะจัดการกับการเงิน สามารถดูแลการเงินด้วย ตนเอง ได้อย่างปลอดภัยอีกครั้ง คุณจะสามารถเริ่มต้นท างานเพื่อสร้างความมั่นคงทางการเงินของคุณได้ คุณอาจเลือกเปูาหมายบางอย่างในการจัดการทางการเงินของคุณ ดังนี้ 1. จัดการผ่อนจ่ายหนี้ก้อนใหญ่โดยแบ่งจ่ายที่ละน้อย 2. จัดการวางแผนการใช้เงินของคุณคล้ายกับการจัดตารางเวลาของคุณ 3. ท าข้อตกลงในเรื่องการใช้จ่ายเงินกับทุกคนที่เกี่ยวข้องกับการเงินของคุณ 4. ใช้ธนาคารเพื่อช่วยจัดการเรื่องการเงินของคุณ 5. ใช้จ่ายเงินตามความต้องการของคุณตามสมควรอย่างเหมาะสม 6. ใช้เงินอย่างประหยัดและรัดกุมมากที่สุด คุณท ารายการที่จะจัดการหรือมีเปูาหมายทางการเงินของคุณอย่างไรบ้าง ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………….…..………………………………………………………………………………………… …………………………………………………..………………………………………………………………………………………………….….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………….…..………………………………………………………………………………………… …………………………………………………..………………………………………………………………………………………………….…..

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 166 ครั้งที่ 16 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 1 วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจถึงภาวะสมองติดยาที่ท าให้ตนเองต้องหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 2. ตระหนักรู้เท่าทันอารมณ์และความคิดในการหาเหตุผลการกลับไปเสพยาซ้ าของตนเอง สาระส าคัญ 1. สมองส่วนที่ติดยามักจะพยายามคิดหาเหตุผลต่าง ๆ ที่จะท าให้กลับไปเสพซ้ าอีก 2. ข้ออ้างต่าง ๆ ในการหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า ประกอบด้วย เหตุการณ์โดยบังเอิญ หรือโดยผู้อื่น เหตุการณ์ที่น าไปสู่ความล้มเหลว ตลอดจนอารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้น เช่น ความเศร้า ความโกรธ ความเหงา และความกลัว หากสามารถรู้เท่าทันความคิดก็จะช่วยปูองกันการกลับไปเสพซ้ าได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 16 และให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันอภิปราย 2. ให้สมาชิกแต่ละคนตอบค าถามตามใบกิจกรรม และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ท าทีละข้อจนครบทุกข้อ 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญและให้สมาชิกร่วมแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 16 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 1

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 167 ใบกิจกรรมที่ 16 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 1 เมื่อผู้ที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดมีการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอีก มันเกิด อะไรขึ้น ? การกลับไปเสพซ้ าเป็นความบังเอิญหรือมีวิธีการหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ าได้ ? การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ าเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในใจ หากคุณตัดสินใจที่จะหยุดใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สมองส่วนที่ติดยาอาจสร้างข้อโต้แย้งที่ท าให้รู้สึกว่าการกลับไปเสพซ้ าเป็น เรื่องบังเอิญที่อาจเกิดขึ้นได้ คุณอาจจะจ าช่วงเวลาที่คุณวางแผนจะหยุดใช้ยาและสารเสพติด แต่มีกระบวนการหาเหตุผลในสมองที่ท าให้คุณกลับไปเสพซ้ าได้ ทบทวนค าถามต่อไปนี้ เพื่อช่วยให้คุณตรวจสอบสมองส่วนที่ติดยาของคุณที่อาจส่งเสริมให้ กลับไปเสพซ้ าและคุณจะหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ าอย่างไร ? เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญหรือจากบุคคลอื่น สมองส่วนอยากของคุณจะพยายามโน้มน้าวให้คุณรู้สึกเหมือนไม่มีทางเลือกหรือเป็นสถานการณ์ ที่ไม่คาดคิดท าให้คุณไม่ระวัง คุณเคยพูดประโยคเหล่านี้กับตนเองหรือไม่ ? ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 มีคนเสนอยามาให้ฉัน ฉันจะท าอะไรได้ 2 เพื่อนเก่าติดต่อมา พวกเรานัดรวมตัวกัน 3 ฉันก าลังท าความสะอาดที่พักและพบ ยาที่เคยแอบไว้ตกอยู่ 4 เพื่อนมารับประทานอาหารเย็นที่บ้าน พวกเขาน าแอลกอฮอล์มาด้วย 5 ฉันอยู่ในบาร์แล้วมีคนเอาเบียร์มาให้ 6 อื่นๆระบุ............................................ เหตุการณ์ที่เป็นหายนะ เป็นความล้มเหลวผิดหวัง เป็นเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดหรือไม่น่าเชื่อว่าจะเกิดขึ้นซึ่งเป็นเหตุผลให้กลับไปเสพซ้ า คุณอาจรู้สึก ว่าการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจะช่วยให้สถานการณ์เหล่านั้นดีขึ้น ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 คู่สมรส/คู่รักทิ้งฉันไป ตอนนี้ไม่มีเหตุผล ใดที่จะไม่เมา 2 ฉันรู้สึกเจ็บปวดแผนที่ก าหนดไว้ล้มเหลว 3 ฉันเพิ่งตกงานท าไมจะไม่ใช่ยาล่ะ 4 อื่นๆ.................................................

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 168 วัตถุประสงค์เฉพาะ สมองส่วนที่ติดยาจะแนะน าให้คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเพราะเชื่อว่าจะเป็นวิธีเดียว ที่ท าให้คุณส าเร็จตามเปูาหมายที่คาดหวังไว้ ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 ฉันน้ าหนักเพิ่มขึ้นจึงต้องใช้ยาและสาร เสพติด เพื่อควบคุมน้ าหนักและการกินของฉัน 2 ฉันรู้สึกหมดพลังงาน หมดแรง ฉันจะ ท างานได้ดีขึ้นถ้าฉันได้ใช้ยา 3 ฉันต้องดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ยาและ สารเสพติดเพื่อให้พบปะผู้คนได้ง่ายขึ้น 4 ฉันรู้สึกไม่มีความสุขในเรื่องเพศสัมพันธ์ หากไม่ได้ใช้ยาและสารเสพติด 5 อื่นๆ................................................... อารมณ์เชิงลบ เช่น ซึมเศร้า โกรธ เหงา วิตกกังวล ความกลัว ความรู้สึกเศร้า โกรธ เหงา วิตกกังวล และความกลัวท าให้ดูเหมือนจะต้องใช้ยาและสารเสพติด ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 ฉันเศร้า มันจะแตกต่างอย่างไร หากฉัน จะใช้ยาหรือไม่ใช้ การใช้ยาอาจท าให้ฉัน รู้สึกดีขึ้น 2 เมื่อฉันโกรธมากๆฉันไม่สามารถควบคุม ได้ถ้าไม่ได้ใช้ยา 3 ฉันกลัว ฉันรู้วิธีท าให้ความกลัวหายไป 4 ถ้าพวกเขาคิดว่าฉันใช้ยา ฉันก็จะใช้ ยาและสารเสพติดจริงๆเลย คุณจะท าอย่างไรเมื่อสมองส่วนอยากของคุณพยายามที่จะใช้แอลกอฮอล์ หรือยาและสารเสพติด ? .......................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 169 ครั้งที่ 17 การดูแลตนเอง วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักและเห็นความส าคัญของการเอาใจใส่ตนเองและดูแลตนเอง 2. ส ารวจว่ามีลักษณะนิสัยหรือพฤติกรรมใดบ้างที่เปลี่ยนแปลงไปเมื่อใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติด 3. ตระหนักถึงการดูแลตนเอง ซึ่งจะช่วยเพิ่มความรู้สึกมีคุณค่าของตนเองได้ สาระส าคัญ 1. ผู้ติดยาและสารเสพติดมักไม่ค่อยสนใจตนเอง เพราะไม่มีเวลาดูแลสุขภาพตนเองในช่วงที่ใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 2. สุขภาพและลักษณะภายนอกเป็นเรื่องส าคัญเนื่องจากการดูแลตนเองเป็นปัจจัยส าคัญใน การเห็นคุณค่าของตนเอง เพราะฉะนั้น ผู้รับการบ าบัดต้องดูแลสุขภาพร่างกายของตนเอง วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 17 และร่วมอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ 2. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 17 การดูแลตนเอง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 170 ใบกิจกรรมที่ 17 การดูแลตนเอง ผู้ติดยาและสารเสพติดมักไม่สนใจดูแลตนเอง เพราะในขณะที่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด พวกเขาอาจไม่มีเวลาและพลังเพียงพอที่จะดูแลสุขภาพ และดูเหมือนจะเป็นเรื่องที่ไม่ส าคัญส าหรับ ผู้ที่ก าลังใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด เพราะการใช้ยาและสารเสพติดเป็นเรื่องที่ส าคัญมากกว่า การไม่ดูแลตนเองเป็นปัจจัยส าคัญในการสูญเสียการนับถือตนเอง ความภาคภูมิใจ และการรับรู้คุณค่า ในตนเอง คุณจะเห็นคุณค่าก็ต่อเมื่อคุณให้ความส าคัญกับมัน ( การเคารพตนเอง คือการประเมินคุณค่า และยอมรับตนเอง ) ในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจ าเป็นที่จะต้องเรียนรู้ที่จะเคารพและรับรู้คุณค่าใน ตนเอง ในการฟื้นฟูสุขภาพและรูปลักษณ์ภาพนอกของคุณมีความส าคัญและท าให้เกิดความภาคภูมิใจใน การพัฒนาตนเอง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเริ่มรับผิดชอบและเคารพตนเอง ลองตอบค าถามด้านล่างดังต่อไปนี้เพื่อทบทวนว่ากิจกรรมเหล่านี้มีแนวโน้มที่จะช่วยให้คุณ เสริมสร้างภาพลักษณ์ในการดูแลสุขภาพที่ดีได้อย่างไรบ้าง 1. คุณเคยไปพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายอย่างระเอียดแล้วหรือยัง ?.....…………………………………. 2. คุณไปพบทันตแพทย์ครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ …………………………..………………………………………… 3. คุณคิดว่าหากคุณตัดผมหรือเปลี่ยนทรงผมใหม่คุณจะดูภาพลักษณ์เปลี่ยนแปลงไปหรือไม่ ? ....................................................................................................................................... 4. คุณให้ความสนใจกับอาหารที่รับประทานหรือไม่ ? คุณรับประทานอาหารมากเกินไป น้อยเกินไป หรืออาหารมีคุณค่าทางโภชนาการเพียงพอหรือไม่ ? …………………………………….. 5. คุณยังคงสวมเสื้อชุดเดียวกันกับที่คุณใส่ในช่วงติดยาและสารเสพติดหรือไม่ ?……………………. 6. คุณคิดว่ามีความจ าเป็นที่จะต้องตรวจสภาพสายตาหรือการได้ยินหรือไม่?………………………… 7. คุณออกก าลังกายรูปแบบใด ? …………………………………………………………………………………… 8. คุณควบคุมปริมาณการใช้คาเฟอีนหรือนิโคตินได้หรือไม่ ? ……….……………………………………. หากคุณต้องท าสิ่งเหล่านี้ทั้งหมดในคราวเดียวกันก็จะเป็นเรื่องที่ยากล าบากมากเกินไป คุณควร เลือก 1-2 กิจกรรมท าในแต่ละสัปดาห์โดยตัดสินใจเลือกสิ่งที่ส าคัญที่สุดและท าสิ่งนั้นก่อน เมื่อคุณเห็น การเปลี่ยนแปลงก็จะรู้สึกดีขึ้น มีพลังและความสุขใจจากการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมากยิ่งขึ้น สิ่งแรกที่ฉันต้องการจะท าเพื่อดูแลตนเองคือ..................................................................................... ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................................

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 171 ครั้งที่ 18 ภาวะอารมณ์ความรู้สึกที่เป็นอันตราย วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักถึงอารมณ์ความรู้สึกของตนเองและเข้าใจว่าอารมณ์ความรู้สึกเป็นตัวกระตุ้นให้ กลับไปเสพซ้ าได้ 2. สามารถส ารวจอารมณ์ของตนเองได้และมีแนวทางในการจัดการกับอารมณ์เพื่อปูองกัน การกลับไปเสพซ้ า สาระส าคัญ 1. ภาวะอารมณ์ความรู้สึกมีส่วนกระตุ้นให้ผู้รับการบ าบัดหวนกลับไปเสพซ้ า โดยเฉพาะ อารมณ์เหงา โกรธ ถูกทอดทิ้ง หรืออารมณ์อื่นๆ 2. การรับรู้และเข้าใจภาวะอารมณ์ความรู้สึกของตนเอง จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดสามารถ หาแนวทางในการจัดการกับอารมณ์อย่างเหมาะสม และหลีกเลี่ยงภาวะอารมณ์ที่กระตุ้นให้หวนกลับ ไปเสพซ้ า วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 18 และร่วมอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ 2. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 18 ภาวะอารมณ์ความรู้สึกที่เป็นอันตราย

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 172 ใบกิจกรรมที่ 18 ภาวะอารมณ์ความรู้สึกที่เป็นอันตราย ส าหรับหลายๆคน สถานะทางอารมณ์บางอย่าง (ตัวกระตุ้นภายใน) เป็นสัญญาณอันตรายและ มักเป็นเหตุผลให้หลายคนกลับไปเสพซ้ า ผู้เลิกยาและสารเสพติดที่กลับไปเสพซ้ าหลายคนรู้สึกว่าพวกเขา จะไม่กลับไปเสพซ้ าถ้าไม่เกิดอารมณ์ความรู้สึกเหงา โกรธ วิตกกังวล หรือถูกทอดทิ้งถูกกีดกัน ซึ่ง ตัวกระตุ้นที่เป็นอารมณ์ความรู้สึกเหล่านี้มักจะน าไปสู่การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอย่างอัตโนมัติ อย่างไรก็ตามมันอาจไม่ได้เป็นจริงตามที่คิดเสมอไป หากผู้ที่จัดการกับอารมณ์ที่รุนแรงเหล่านี้ได้อาจเป็น ผลดีต่อสุขภาพของพวกเขา เพราะพวกเราทุกคนล้วนเป็นสิ่งมีชีวิตที่สามารถเกิดอารมณ์ความรู้สึกต่างๆ ได้ตามธรรมชาติ ดังนั้นจึงเป็นความท้าทายส าหรับหลายๆคนในการเลิกยาและสารเสพติดที่จะจัดการและ รับมือกับอารมณ์ความรู้สึกที่รุนแรง เมื่อเกิดอารมณ์ขึ้นแล้วผู้เลิกยาและสารเสพติดต้องรีบหาวิธีการรับมือ และจัดการเพื่อสุขภาพที่ดีและลดความเสี่ยงในการกลับไปเสพซ้ าได้อย่างเหมาะสม ตัวกระตุ้นภายในหรืออารมณ์เชิงลบที่มักเป็นตัวกระตุ้นต่อการกลับไปเสพซ้ ามากที่สุด ได้แก่ ความเหงา มันเป็นการยากที่จะต้องเลิกพบเพื่อนและกิจกรรมที่เคยท าในช่วงชีวิตที่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติด แต่มันเป็นสิ่งที่จ าเป็นอย่างยิ่งส าหรับผู้ที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดที่จะต้องหลีกเลี่ยงการพบ เพื่อนหรือญาติที่ใช้ยาและสารเสพติดชั่วคราวในการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ในขณะเดียวกันเพื่อน ที่ไม่เสพยาและสารเสพติดและสมาชิกในครอบครัวก็ยังไม่พร้อมที่จะกลับมาใกล้ชิดกับผู้ที่ก าลังเลิกยาและ สารเสพติด เพราะในช่วงที่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอาจเกิดปัญหาต่างๆมากมายเกิดขึ้น พวกเขา ยังไม่พร้อมที่จะเสี่ยงกลับมาฟื้นฟูสัมพันธภาพ ส่งผลให้ผู้เลิกยาและสารเสพติดยิ่งรู้สึกเหงาและอาจ กลายเป็นแรงผลักดันกระตุ้นให้กลับไปเสพซ้ าได้ ความโกรธ ระยะแรกของการเลิกยาและสารเสพติด ผู้เลิกยาและสารเสพติดอาจจะหงุดหงิดมาก ส่งผลให้ เกิดความรู้สึกโกรธที่รุนแรงและบ่อยครั้ง ความโกรธเกิดขึ้นโดยตรงจากสมองส่วนอยาก สมองส่วนล่างที่ ควบคุมอารมณ์และความต้องการแบบเดิมๆมากขึ้น เมื่อเกิดความรู้สึกนี้ขึ้นมาก็อาจจะกลับไปใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในระยะสั้นๆและอาจกลายเป็นเหตุผลที่ท าให้คิดจะกลับไปเสพซ้ าได้ การถูกทอดทิ้งถูกกีดกัน การเลิกยาและสารเสพติดได้ถือเป็นความส าเร็จที่แท้จริงอีกอย่างหนึ่ง โดยปกติผู้ที่ก าลังเลิกยา และสารเสพติดจะรู้สึกภูมิใจ รู้สึกดีมากๆ ในสิ่งที่เขาสามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ แต่ในบางครั้งสถานการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นขณะก าลังเลิกยาและสารเสพติดอาจท าให้รู้สึกว่าตนเองต้อง เสียสละเวลาที่ดีๆของพวกเขา ความรู้สึกนี้ส่งผลให้เกิดความรู้สึกทางลบ กลายเป็นรู้สึกว่าก าลังถูกลงโทษ และต้องอดทน อาจคิดว่าสิ่งที่สามารถทดแทนและท าให้พวกเขารู้สึกดีขึ้นก็คือการกลับไปเสพยา ซึ่งจะน าไปสู่การกลับไปเสพซ้ าได้

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 173 อารมณ์อื่นๆ อารมณ์ร่วมอื่นๆที่สามารถเป็นตัวกระตุ้นหรือเป็นปัญหาในการเลิกยาและสารเสพติด ได้แก่ ความวิตกกังวล ความไม่พอใจในตนเอง ความเศร้า หรือแม้กระทั่งความสุขอิ่มเอมใจ อารมณ์ต่างๆ เหล่านี้เป็นตัวกระตุ้นและเป็นสิ่งส าคัญอย่างยิ่งที่จะต้องระวังสัญญาณอันตรายเหล่านี้ หากเกิดอารมณ์ ต่างๆเหล่านี้มากๆก็อาจส่งผลให้ผู้ที่เลิกยาและสารเสพติดอาจเกิดการกลับไปเสพซ้ าได้อย่างรวดเร็ว 1. สภาวะอารมณ์เหล่านี้เป็นปัญหาให้คุณกลับไปเสพซ้ าหรือไม่ ? ถ้าใช่ หากเกิดสภาวะ อารมณ์เหล่านี้เกิดขึ้นในอนาคต คุณจะมีวิธีการจัดการและรับมือกับอารมณ์เหล่านี้อย่างไรบ้าง ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. มีสภาวะอารมณ์เชิงลบอื่นๆที่อาจเป็นอันตรายในการท าให้คุณกลับเสพซ้ าบ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… การบันทึก : วิธีการอื่นๆ หลายคนพบว่าการเขียนเป็นเครื่องมือที่ดีที่ช่วยในเรื่องการรับรู้และเข้าใจเรื่องการเกิดอารมณ์ ของตนเอง ท าให้ทบทวนได้ว่ารู้สึกอะไร เกิดอารมณ์อะไร เพราะอะไรจึงเกิดอารมณ์ความรู้สึกเหล่านั้น คุณไม่จ าเป็นต้องเขียนแบบนักเขียน ไม่ต้องเขียนอะไรมากมายแค่เพียงท าตามค าแนะน าดังต่อไปนี้ ค้นหาสถานที่ที่เป็นส่วนตัว สะดวกสบาย เงียบสงบส าหรับการเขียนในทุกๆวัน เริ่มต้นด้วยการหายใจเข้าลึกๆและผ่อนคลาย เขียนตอบค าถามที่คุณถามตนเองเกี่ยวกับความรู้สึกของคุณ เช่น ตอนนี้ฉันรู้สึกอะไร ฉันโกรธอะไร ฉันเศร้าอะไร เป็นต้น หากมีปัญหาหรืออุปสรรคที่ท าให้คุณไม่สามารถเริ่มเขียนได้ ให้ถามตัวคุณเองดังต่อไปนี้ - เกิดอะไรขึ้น - มีปัญหาเกิดขึ้นจริงๆหรือคุณท าให้สถานการณ์เป็นปัญหาใหญ่กว่าที่เป็นอยู่จริง - รู้สึกอย่างไรกับเรื่องนี้จริงๆ - ฉันท าอะไรเกี่ยวกับเรื่องนี้ได้บ้าง อนุญาตให้ใช้ภาษาพูด ลืมเรื่องการสะกดค า หลักการเว้นวรรคอย่างถูกต้องไปก่อน วิธีการที่จะลดอุปสรรคส าหรับการเขียนของคุณ คือคุณสามารถเขียนความรู้สึกที่แท้จริง ของคุณได้โดยไม่ต้องกลัว การเขียนความรู้สึกของคุณจะช่วยให้คุณไม่ต าหนิหรือโทษผู้อื่น และช่วยให้เห็นภาพที่ชัดเจนขึ้น ว่าคุณสามารถที่จะหลีกเลี่ยงการสะสมของอารมณ์ที่อาจน าไปสู่การกลับไปเสพซ้ าได้

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 174 ครั้งที่ 19 ความเจ็บปุวย วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจว่าความเจ็บปุวยทางร่างกายเป็นจุดเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ า 2. สามารถหาแนวทางในการปฏิบัติตนเมื่อเกิดภาวะเจ็บปุวยในช่วงเลิกยาและสารเสพติดได้ สาระส าคัญ 1. การเจ็บปุวยทางกายจะเป็นการเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ า เมื่อร่างกายอ่อนแอจิตใจก็ ย่อมอ่อนแอตามไปด้วย การต่อสู้ในการเลิกยาและสารเสพติดต้องอาศัยพละก าลังทั้งร่างกายและจิตใจที่ เข้มแข็งควบคู่กันไปด้วย 2. การมีสุขภาพที่แข็งแรงได้นั้น ผู้รับการบ าบัดต้องดูแลสุขภาพด้านร่างกายด้วย อย่าปล่อยให้ ภาวะเจ็บปุวยอยู่กับเรานานเกินไปจนกลายเป็นตัวกระตุ้นให้กลับไปเสพซ้ า 3. วิธีการปูองกันไม่ให้กลับไปเสพซ้ าในช่วงที่คุณเกิดภาวะเจ็บปุวยคือการดูแลตนเองให้หาย จากการเจ็บปุวยอย่างรวดเร็วที่สุด วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 19 และร่วมอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ 2. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 19 ความเจ็บปุวย

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 175 ใบกิจกรรมที่ 19 ความเจ็บปุวย การเจ็บปุวยมักจะเป็นจุดเริ่มต้นของการกลับไปเสพซ้ า ผู้รับการบ าบัดมักพูดว่า “มันเป็นไปได้ อย่างไร ” คุณอาจสงสัยว่ามันไม่ใช่ความผิดของคุณที่จะปุวยหรือไม่สบาย “ฉันไม่สามารถควบคุมได้ว่า จะเป็นไข้หวัดใหญ่ หรือเป็นไข้หวัด แล้วมันจะเป็นไปได้อย่างไรกัน ? ” มีหลายสาเหตุที่ผู้คนสามารถมีปัญหาสุขภาพได้ เช่น เป็นหวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือโรคติดเชื้อชนิดอื่น ๆ มีการบ าบัดรักษาโรคเกี่ยวกับฟันชนิดรุนแรง มีการผ่าตัด มีอาการปวดประจ าเดือนอย่างรุนแรง สถานการณ์เหล่านี้จะท าให้คุณอ่อนแอลงกว่าปกติเมื่อคุณอ่อนแอเจ็บปุวยทางด้านร่างกายก็จะ ส่งผลให้จิตใจอ่อนแอลงไปด้วยซึ่งการปูองกับการกลับไปเสพซ้ าจ าเป็นต้องใช้พลังทางจิตใจอย่างมากด้วย เมื่อคุณเจ็บปุวยและพลังลดน้อยลงจะมีบางสิ่งบางอย่างเกิดขึ้น ได้แก่ ยกเลิกการมาบ าบัดรักษา ขาดการเข้าร่วมกลุ่มต่างๆ เช่น กลุ่มเลิกยาและสารเสพติดนิรนาม กลุ่มช่วยเหลือ กันเอง หยุดการออกก าลังกายหรือมีความยากล าบากที่จะออกก าลังกายได้ คุณอาจเริ่มใช้ยารักษาโรคอย่างผิดวิธีหรือในปริมาณที่มากเกินไป ลองพิจารณาว่า หากเกิดภาวะเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกันในระยะเวลาหนึ่ง แม้คุณจะรู้สึกเข้มแข็ง ผลของ สภาพปัญหาดังกล่าวมีผู้เลิกยาและสารเสพติดจ านวนมากได้พูดถึงช่วงเวลาที่พวกเขาเจ็บปุวยไว้ดังนี้ มันเป็นเรื่องยากที่จะต้องรับมือกับชั่วโมงหรือวันเวลาว่างในขณะที่ก าลังเจ็บปุวย เพราะ จะต้องยกเลิกกิจกรรมในการเลิกยาและสารเสพติดหลายอย่าง การไม่ได้ท าตามตารางกิจกรรมประจ าวันในระหว่างที่เจ็บปุวยอาจเป็นตัวกระตุ้นที่ท าให้ อยากใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ การนอนอยู่บนเตียง และรู้สึกไม่สบาย กระตุ้นเตือนให้พวกเขาคิดถึงช่วงเวลาที่ใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ช่วงที่อยู่คนเดียวตามล าพังเป็นระยะเวลานานอาจจะท าให้รู้สึกเหงา โดดเดี่ยวและเป็น ตัวกระตุ้นอย่างหนึ่งได้ ในช่วงระยะเวลาที่เจ็บปุวยคุณสามารถลดความเสี่ยงของการกลับไปเสพซ้ า โดยขอความ ช่วยเหลือจากผู้ให้การบ าบัด แพทย์ สมาชิกในครอบครัว หรือผู้ให้การสนับสนุน เพื่อเป็นการลดผลกระทบทั้งหมดเมื่อมีภาวะเจ็บปุวย คุณจ าเป็นต้องท าให้ภาวะเจ็บปุวยอยู่กับ คุณให้น้อยที่สุดเท่าที่จะท าได้ หากคุณเริ่มต้นพฤติกรรมการเลิกยาได้เร็วที่สุดหลังจากเจ็บปุวยคุณอาจรู้สึก แข็งแรงและฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 176 ครั้งที่ 20 การตระหนักรับรู้ถึงความเครียด วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. รับรู้การเกิดภาวะตึงเครียดจากอารมณ์ ความคิดและพฤติกรรมที่แสดงออกของตนเอง 2. สังเกตถึงภาวะอารมณ์ตึงเครียดของตนเองว่ามีอาการอย่างไร มักเกิดขึ้นในช่วงเวลาใด และเกิดจากสาเหตุใด 3. ตระหนักว่าภาวะตึงเครียดเป็นอันตรายต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สาระส าคัญ 1. ภาวะตึงเครียด เป็นความรู้สึกของบุคคลที่เกิดจากการต้องเผชิญเหตุการณ์ที่ยุ่งยากหรือ ท าให้หงุดหงิดใจ ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ ถ้าเกิดเป็นระยะเวลานาน อาจจะมีผลให้ผู้รับการบ าบัด กลับไปเสพซ้ าได้ 2. ภาวะตึงเครียดสามารถสังเกตได้จากอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมที่แสดงออกของ ตนเอง เช่น ปัญหาเกี่ยวกับการนอน อาการปวดศีรษะ เจ็บปุวยเรื้อรัง อ่อนเพลีย หงุดหงิด ขาดสมาธิ ไม่พึงพอใจในการด าเนินชีวิต เป็นต้น วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความย่อหน้าแรกในใบกิจกรรมที่ 20 แล้วให้สมาชิกในกลุ่มช่วยกัน อภิปรายแลกเปลี่ยนประสบการณ์ 2. ให้สมาชิกส ารวจความเครียดของตนเองในใบกิจกรรม แล้วร่วมกันแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ทีละข้อ 3. ผู้น ากลุ่มสรุปสาระส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 20 การตระหนักรับรู้ถึงความเครียด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 177 ใบกิจกรรมที่ 20 การตระหนักรับรู้ถึงความเครียด ความเครียด เป็นความรู้สึกของบุคคลที่เกิดจากการมีประสบการณ์ต้องเผชิญกับเหตุการณ์ที่ ยุ่งยาก ยากล าบากหรือไม่สบายใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเหตุการณ์นั้นยังคงมีผลต่อเนื่องเป็นระยะเวลาหนึ่ง ผู้คนส่วนใหญ่ที่มีประสบการณ์ของการเกิดความเครียดจากการไม่สามารถจัดการได้ ตามเปูาหมายที่ต้องการหรือคาดหวังไว้ บางครั้งเราไม่รู้สถานะทางอารมณ์จนกว่าความเครียดจะท าให้ เกิดอาการทางด้านร่างกาย ความเครียดจึงเป็นอันตรายส าหรับมนุษย์ทุกคน และอาจท าให้เกิดความเสียหายทั้งด้านสุขภาพ ร่างกายและสุขภาพจิต และอาจเป็นปัจจัยส าคัญที่ท าให้ผู้ที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดกลับไปเสพซ้ าได้ คุณลองตรวจสอบปัญหาต่อไปนี้ว่าในระยะเวลา 30 วันที่ผ่านมาคุณมีอาการเหล่านี้บ้างหรือไม่ ? ..................... มีปัญหาเกี่ยวกับการนอน เช่น นอนหลับยาก , หลับๆตื่นๆ, ฝันร้าย , ตื่นเช้า กว่าปกติแล้วไม่สามารถนอนหลับต่อไปได้ .................... ปวดศีรษะ ปวดต้นคอ และไหล่ .................... ปัญหาเกี่ยวกับกระเพาะอาหารและล าไส้ เช่น ท้องผูกและท้องเสีย บ่อยๆ ท้องอืด ท้องเฟูอ กินมากกว่าปกติและเบื่ออาหาร .................... ความเจ็บปุวยเรื้อรัง หรือมีความผิดปกติกับร่างกาย เช่น ประจ าเดือนมาไม่ ปกติ สมรรถภาพทางเพศลดลง .................... อ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายกว่าปกติเมื่อยล้า .................... อารมณ์ไม่ดี .................... หงุดหงิดง่าย ฉุนเฉียว .................... ขาดสมาธิ .................... รู้สึกไม่พึงพอใจในชีวิต .................... อารมณ์ขุ่นมัวตลอดทั้งวัน หากคุณมีอาการเหล่านี้ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไปหรือมากกว่านี้ คุณมีความจ าเป็นที่จะต้องหาทางลดภาวะ ตึงเครียดที่เกิดขึ้นโดยเร็ว

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 178 ครั้งที่ 21 การหาเหตุผลการกลับไปเสพซ้ า 2 วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สามารถจ าแนกเหตุผลและข้ออ้างต่าง ๆที่อาจเป็นเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 2. สามารถเตรียมแผนเพื่อจัดการกับอารมณ์และความคิดเพื่อหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า ของตนเองได้ 3. การรู้เท่าทันเหตุผลหรือข้ออ้างเหล่านี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเข้าใจและเตรียม รับมือกับสถานการณ์เหล่านั้นได้เพื่อปูองกันการกลับไปเสพซ้ า สาระส าคัญ 1. สมองที่ติดยามักจะพยายามหาข้ออ้างต่าง ๆที่จะท าให้กลับไปเสพซ้ า 2. การรู้เท่าทันเหตุผลหรือข้ออ้างเหล่านี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเข้าใจและเตรียมรับมือกับ สถานการณ์เหล่านั้นได้เป็นการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 21 และให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันอภิปราย 2. ให้สมาชิกแต่ละคนตอบค าถามตามใบกิจกรรม และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ท าทีละข้อจนครบทุกข้อ 3. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญและให้สมาชิกร่วมแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ /อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 21 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 2

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 179 ใบกิจกรรมที่ 21 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 2 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในจิตใจของผู้ใช้ยาและสารเสพติด หากคุณตัดสินใจที่จะหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดแล้ว แต่กระบวนการเสพยาและสารเสพติด ในสมองส่วนอยากยังคงท างานอยู่ก็จะเกิดความยุ่งยากตามมา สมองส่วนที่ติดยาอาจสร้างข้อโต้แย้ง ที่ท าให้รู้สึกว่าการกลับไปเสพซ้ าเป็นเรื่องที่บังเอิญเกิดขึ้นได้ สมองส่วนที่ติดยาจะพยายามคิดหาเหตุผล ต่างๆอย่างแยบยลที่จะเข้าใกล้กับสถานการณ์เสี่ยงโดยไม่รู้ตัวและเผลอไปเสพยาและสารเสพติดในที่สุด ทบทวนค าถามต่อไปนี้ เพื่อช่วยให้คุณตรวจสอบสมองส่วนที่ติดยาของคุณที่อาจส่งเสริม ให้กลับไปเสพซ้ าและคุณจะหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ าอย่างไร ? ภาวะเสพติดสามารถรักษาให้หายขาดได้ สมองส่วนอยากที่ติดยาและสารเสพติดของคุณเคยพยายามโน้มน้าวจิตใจให้คุณคิดว่า คุณสามารถกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเพียงครั้งเดียวหรือเพียงเล็กน้อยบ้างหรือไม่ ? ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 ฉันสามารถควบคุมได้ ฉันสามารถหยุด การใช้ยาได้เมื่อฉันต้องการ 2 ฉันได้เรียนรู้ว่าฉันจะเสพยาในปริมาณที่ เล็กน้อยและเป็นครั้งคราวเท่านั้น 3 แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดชนิด อื่นๆไม่ได้เป็นปัญหาของฉันดังนั้นฉันจึง สามารถใช้ยาเหล่านั้นได้อย่างปลอดภัย และไม่กลับไปเสพยาตัวที่ฉันมารักษา 4 อื่นๆ.................................................... อยากทดสอบตัวเอง สมองส่วนที่ติดยาของคุณต้องการที่จะพิสูจน์ว่าคุณเข้มแข็งกว่าแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด หรือไม่ ? ความคิดเหล่านี้ท าให้ลืมไปว่ากุญแจส าคัญของการเลิกยาคือความฉลาดไม่ใช่ความเข้มแข็ง คุณ เคยมีความคิดต่อไปนี้บ้างหรือไม่ ? ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 ฉันเข้มแข็งพอที่จะใช้ยาในตอนนี้ 2 ฉันอยากรู้ ฉันจะปฏิเสธการใช้ยาได้ไหม 3 ฉันอยากรู้ ฉันจะอยู่ท่ามกลางเพื่อนที่ เสพยาได้หรือไม่ ? 4 ฉันอยากรู้ว่า ยาจะท าให้รู้สึกอย่างไรใน ตอนที่ฉันหยุดใช้ได้แล้ว

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 180 การฉลอง สมองส่วนที่ติดยาและบุคคลอื่นๆอาจกระตุ้นหรือส่งเสริมให้คุณตกไปอยู่ในสถานการณ์ต่อไปนี้ ข้อ เหตุการณ์ เคย ไม่เคย การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 1 ฉันรู้สึกดีมากๆการเสพยาเพียงครั้งเดียว ไม่น่าจะท าให้ฉันแย่ลง 2 ฉันก าลังท าได้ดีมากๆทุกอย่างก าลัง เป็นไปด้วยดี ฉันควรให้รางวัลแก่ตัวเอง 3 นี่เป็นโอกาสที่พิเศษที่ฉันต้องการฉลอง 4 อื่นๆ..................................................

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 181 ครั้งที่ 22 การใช้ชีวิตที่ลดภาวะตึงเครียด วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สังเกตภาวะตึงเครียดของตนเองในชีวิตประจ าวัน 2. เรียนรู้การจัดการกับความเครียดเพื่อลดภาวะตึงเครียด สาระส าคัญ 1. ภาวะตึงเครียดเป็นสาเหตุส่วนหนึ่งของการกลับไปเสพซ้ า 2. ผู้รับการบ าบัดจะต้องเรียนรู้ถึงอารมณ์ความรู้สึกของตนเองในขณะนั้น โดยพยายาม ค้นหาภาวะความเครียดของตนเองว่า เกิดในช่วงเวลาใด เกิดจากสาเหตุใด และต้องจัดการกับ ความเครียดนั้นโดยเร็ว 3. เรียนรู้ที่จะแก้ไขปัญหาและหาแนวทางในการลดภาวะตึงเครียดของตนเอง วิธีการ 1. ให้สมาชิกท ากิจกรรมในใบกิจกรรมที่ 22 ข้อ 1-11 และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทีละข้อ 2. ผู้น ากลุ่มสรุปความส าคัญหรือให้สมาชิกร่วมกันสรุปแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 22 การใช้ชีวิตที่ลดภาวะตึงเครียด

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 182 ใบกิจกรรมที่ 22 การใช้ชีวิตที่ลดภาวะตึงเครียด ให้คุณตอบค าถามต่อไปนี้ตามความเป็นจริงมากที่สุด เพื่อช่วยให้คุณส ารวจชีวิตประจ าวันของ คุณว่ามีสิ่งใดที่ท าให้รู้สึกเครียดมากที่สุด ควรท าตามขั้นตอนเพื่อแก้ไขปัญหาเหล่านี้และคุณอาจจะ สามารถลดความเครียดในชีวิตประจ าวันของคุณได้มากขึ้น ข้อ กิจกรรม ใช่ ไม่ใช่ 1 คุณได้ทุ่มเทเวลา พลังงาน และเงินทองของคุณในการท ากิจกรรมที่ คุณชอบและรู้สึกพึงพอใจ ท าให้คุณมีชีวิตที่สมดุล มีความสุขหรือไม่ ? 2 คุณมุ่งเน้นไปในเรื่องปัจจุบัน คุณให้ความสนใจกับสิ่งที่ก าลังท าอยู่ โดยไม่กังวลหรือกลัวเรื่องในอดีตหรืออนาคตที่จะท าให้คุณรู้สึกแย่ 3 คุณชอบท าสิ่งต่าง เช่น เล่นดนตรี อ่านหนังสือ ท่องเที่ยวธรรมชาติ และ การฟื้นฟูสัมพันธภาพกับผู้อื่น (หรือคุณเน้นแต่การหาทรัพย์สินเงินทอง) 4 คุณก าลังพยายามท าสิ่งต่างๆเพื่อเพิ่มความมั่นใจในตัวเองหรือไม่ ? 5 คุณจัดการกับเปูาหมายขนาดใหญ่โดยการแบ่งงานเหล่านั้นออกเป็น ย่อยๆเพื่อให้จัดการได้ง่ายยิ่งขึ้น 6 คุณใส่ใจที่จะท าให้สภาพแวดล้อมของคุณสงบสุขที่สุด 7 คุณสามารถพูดค าว่า “ไม่” ในการปฏิเสธสิ่งที่คุณไม่อยากท าได้หรือไม่ ? 8 คุณรู้วิธีและเทคนิคในการผ่อนคลายของตัวคุณเองและคุณสามารถ มีเวลาในการผ่อนคลายนั้นหรือไม่ ? 9 คุณระมัดระวังที่จะหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงของพลังงานในร่างกาย ที่เกิดจากการรับประทานน้ าตาลและคาเฟอีนที่มากเกินไปหรือไม่ ? 10 คุณมีวิธีการเฉพาะในการจัดการกับความโกรธให้ออกจากตัวคุณไปได้ หรือไม่ ? 11 คุณพยายามที่จะนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอและรับประทานอาหารที่ สมดุลเพื่อให้สุขภาพกายละจิตใจของคุณให้แข็งแรงมากที่สุดหรือไม่ ?

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 183 ครั้งที่ 23 การจัดการกับความโกรธ วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักและเข้าใจถึงอารมณ์โกรธว่ามีส่วนกระตุ้นให้หวนกลับไปเสพซ้ าได้ 2. สามารถส ารวจอารมณ์ของตนเองและหาวิธีการจัดการกับความโกรธได้อย่างเหมาะสม เพื่อปูองกันการกลับไปเสพซ้ า สาระส าคัญ 1. ความโกรธเป็นอารมณ์ที่เป็นสาเหตุให้คนจ านวนมากหวนกลับไปเสพซ้ าและเป็นปรากฏการ ที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ 2. การรับรู้ถึงความโกรธเป็นสิ่งที่ส าคัญเพื่อหาวิธีการจัดการกับความโกรธได้ 3. การหลีกเลี่ยงความโกรธ วิธีการควบคุมอารมณ์ การจัดการอารมณ์และการแสดงออกอย่าง เหมาะสมจะช่วยผ่อนคลายอารมณ์และปูองกันการกลับไปเสพซ้ าได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความย่อหน้าแรกในใบกิจกรรมที่ 23 แล้วให้สมาชิกในกลุ่มช่วยกัน อภิปรายแลกเปลี่ยนประสบการณ์ 2. ให้สมาชิกท าใบกิจกรรมข้อที่ 1-3 แล้วร่วมกันแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทีละข้อ 3. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความย่อหน้าที่ 2 ในใบกิจกรรมที่ 23 แล้วให้สมาชิกในกลุ่มช่วยกัน อภิปรายแลกเปลี่ยนประสบการณ์ 4. ผู้น ากลุ่มสรุปสาระส าคัญหรือให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันแลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 23 การจัดการกับความโกรธ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 184 ใบกิจกรรมที่ 23 การจัดการกับความโกรธ ความโกรธ เป็นอารมณ์ความรู้สึกส าคัญที่ท าให้ผู้ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจ านวนมาก กลับไปเสพซ้ าอีก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงแรกของการบ าบัดรักษา อารมณ์โกรธเป็นอันตราย ผู้เลิกยาและสารเสพติดมักจะรู้สึกว่าความโกรธเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นและสะสมอย่างช้าๆ และก่อตัว สะสมขึ้นในระหว่างที่คุณท าสิ่งต่างๆร่วมกับผู้อื่น บางครั้งรู้สึกเหมือนปัญหาที่เกิดขึ้นท าให้เกิดความโกรธ และคิดว่าสาเหตุที่ท าให้คุณโกรธเป็นสิ่งส าคัญอย่างเดียวในชีวิต คุณมักคิดว่าตนเองเป็นผู้ถูกกระท า เป็นเหยื่อและสิ่งเหล่านี้มักมาพร้อมกับความโกรธ 1. คุณรู้สึกคุ้นเคยกับเหตุการณ์ท านองนี้บ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………...……………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………... 2. คุณรู้ได้อย่างไรว่าคุณเกิดอารมณ์ความรู้สึกโกรธ ? (รู้จากสิ่งไหน) โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 3. คุณแสดงความโกรธอย่างไรบ้าง ? คุณพยายามที่จะควบคุมเก็บอารมณ์จนกระทั่งคุณทนไม่ได้ (ระเบิดอารมณ์ออกมา) หรือไม่? …………………………………………………………………………………………………………………………………..………………. คุณประชดประชันหรือแสดงความก้าวร้าวหรือไม่ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………...……………… วิธีการดังต่อไปนี้จะเป็นวิธีการเชิงบวกที่จะจัดการกับความโกรธ คุณลองพิจารณาเลือกวิธีเหล่านี้ พูดคุยกับคนที่ท าให้คุณโกรธ (อาจเกิดอันตรายหรือท าให้สถานการณ์แย่ลงได้) พูดคุยกับผู้ให้การบ าบัด หรือผู้ช่วยเหลือในกลุ่มช่วยเหลือกันเอง หรือคนที่คุณไว้วางใจ คน ที่มี เหตุผลที่สามารถให้ค าแนะน าได้ พูดถึงความโกรธของคุณในกลุ่มช่วยเหลือกันเองหรือกลุ่มสนับสนุนในชุมชน อย่าลืมว่าคุณก าลังอยู่ในช่วงของการเลิกยาและสารเสพติด คุณก าลังอยู่ในช่วงบ าบัดฟื้นฟู เขียนระบายเกี่ยวกับความรู้สึกโกรธของคุณ หยุดพักสงบสติอารมณ์ เพื่อเปลี่ยนมุมมองความคิดของคุณ การออกก าลังกาย วิธีการอื่นๆในอดีตที่ท าให้คุณรู้สึกดีขึ้น.............................................................................