คู่มือสำหรับผู้ปฏิบัติงาน (ผู้บำบัด)

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 85 ใบกิจกรรมที่ 2/2 แผนภูมิตัวกระตุ้น ค าชี้แจง : ให้ท่านน าตัวกระตุ้นภายนอกจากใบกิจกรรมที่ 2/1 ใส่ลงในตารางข้างล่างนี้ตามความสัมพันธ์ กับการเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ โอกาสในการ 0 ใช้ยาบ้า ไม่เคยใช้เลย ใช้บางครั้ง ใช้บ่อย ๆ ใช้ทุกครั้ง …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… ปลอดภัย แม้จะมีความเสี่ยง ในการใช้ยาและ สารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์น้อย แต่ไม่ควร ประมาท มีความเสี่ยง ในการใช้ยา และสารเสพติด /แอลกอฮอล์ มากท่านจึง ควรหลีกเลี่ยง ต้องหลีกเลี่ยง สิ่งเหล่านี้ เด็ดขาดเพื่อ ไม่ให้กลับไปใช้ ยาและสารเสพ ติดหรือ แอลกอฮอล์ 100

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 86 ครั้งที่ 3 ตัวกระตุ้นภายใน วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สามารถระบุตัวกระตุ้นภายในแต่ละชนิดได้ 2. สามารถจ าแนกตัวกระตุ้นภายในที่มีอิทธิพลต่อการเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ 3. สามารถประเมินความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์และ หาแนวทางจัดการกับความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสม สาระส าคัญ 1. ตัวกระตุ้นภายในที่น าไปสู่การเสพยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์มีหลายประเภท เช่น ความกลัว ความโกรธ กระวนกระวายใจ หงุดหงิด กดดัน เบื่อหน่าย เหนื่อยล้า ซึมเศร้า 2. ตัวกระตุ้นภายในที่มีอิทธิพลต่อการเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ในแต่ละบุคคล แตกต่างกัน 3. การประเมินภาวะเสี่ยงจากตัวกระตุ้นภายในต่อการดื่มเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ท าให้สามารถหาแนวทางหลีกเลี่ยงได้ วิธีการ 1. ทักทายกลุ่มและกล่าวน าเข้าสู่กิจกรรม โดยพูดถึงความหมายและประเภทของตัวกระตุ้น 2. ให้สมาชิกแต่ละคนท าใบกิจกรรมที่ 3/1 แบบสอบถามเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายใน โดยระบุ ถึงตัวกระตุ้นภายในที่มีอิทธิพลต่อการดื่มเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ 3. ให้สมาชิกแต่ละคนน าตัวกระตุ้นภายในจากใบกิจกรรมที่ 3/1 ไปเพิ่มเติมในใบกิจกรรมที่ 2/2 และอภิปรายร่วมกันถึงตัวกระตุ้นภายในและภายนอกที่ท าให้เสี่ยงต่อการเสพยาและสารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์ และหาแนวทางในการจัดการกับภาวะเสี่ยงแต่ละระดับ 4. ทบทวนเรื่องตารางกิจกรรมประจ าวันและปฏิทิน 5. ปิดกลุ่ม นัดท ากลุ่มครั้งต่อไป สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 3/1 แบบสอบถามเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายใน ใบกิจกรรมที่ 2/2 แผนภูมิตัวกระตุ้น

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 87 ใบกิจกรรมที่ 3/1 แบบสอบถามเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายใน ระหว่างการเลิกเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ บ่อยครั้งที่ท่านมีความรู้สึกหรืออารมณ์ ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้สมองของท่านคิดถึงการเสพยาและสารเสพติด ให้ท่านท าเครื่องหมาย หน้าข้อความต่อไปนี้ที่อาจเป็นตัวกระตุ้นให้ท่านคิดถึงดื่มแอลกอฮอล์หรือการ ใช้ยาและสารเสพติด ……………. ความกลัว ……… ความคับข้องใจ ..…… ถูกทอดทิ้ง ……………. ความโกรธ ……… ความรู้สึกผิด …….. กระวนกระวายใจ ……………. เชื่อมั่นในตนเองสูง ……… ความสุข …….. อารมณ์รักใคร่ ……………. ถูกวิจารณ์,ถูกจับผิด ……… ขาดความเชื่อมั่น …..… กดดัน ……………. ซึมเศร้า ……… ไม่ปลอดภัย …….. ผ่อนคลาย ……………. อับอายขายหน้า ……… เสียใจ …….. หงุดหงิด ……………. ตื่นเต้น ……… อิจฉา/หึงหวง ……. เบื่อหน่าย …………… ผิดหวัง ……… โดดเดี่ยว ……………. เหนื่อยล้า 1. ท่านคิดถึงการเสพยาหรือแอลกอฮอล์ เมื่อท่านมีความรู้สึก/อารมณ์ (ไม่รวมรายการอารมณ์ในด้านบน) ………………………………….……........................................................................................................................ ………………………………….……........................................................................................................................ 2. ขีดเส้นใต้ค าตัวกระตุ้นข้างต้นซึ่งมีผลกระตุ้นให้ท่านเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ในช่วง 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา 3. ช่วงหลายสัปดาห์/หลายเดือน ที่ผ่านมา ท่านมีการเสพยาหรือดื่มแอลกอฮอล์ที่เกิดจากข้อใดต่อไปนี้ ………….. ภาวะทางด้านอารมณ์ เนื่องจาก ……………………………………………………….………………………… ………….. เสพตามปกติและเป็นไปโดยอัตโนมัติไม่เกี่ยวกับตัวกระตุ้นทางอารมณ์ 4. เคยมีครั้งล่าสุดเมื่อคุณพยายามที่จะไม่ใช้ แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ของคุณอย่างชัดเจน ส่งผลให้คุณใช้(ตัวอย่างเช่นใช้เพื่อตอบสนองต่ออารมณ์โกรธ) ……….. ใช่ ............ ไม่ใช่ หากใช่ อธิบาย…………….……........................................................................................................................ ………………………………….……........................................................................................................................ 5. กลับไปที่แผนภูมิตัวกระตุ้นและเพิ่มเติมตัวกระตุ้นเหล่านี้ลงใน ใบกิจกรรมที่ 2/2

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 88 ครั้งที่ 4 แนะน ากลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สามารถอธิบายถึงลักษณะของกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน 2. สามารถอธิบายถึงความส าคัญและประโยชน์ของกลุ่มต่อการเลิกยาและสารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์ สาระส าคัญ กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนเป็นกลุ่มที่จัดขึ้นเพื่อให้ผู้ใช้แอลกอฮอล์หรือเสพยาและสารเสพติด ด้วยกันได้มาพบปะกันเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ได้เรียนรู้ และเสริมสร้างก าลังใจในการเลิกยาและ สารเสพติดและแอลกอฮอล์ วิธีการ 1. ทักทายกลุ่มและน าเข้าสู่กิจกรรม 2. ให้สมาชิกอ่านรายละเอียดของกลุ่ม 3. ผู้น ากลุ่มและสมาชิกร่วมกันอภิปรายความส าคัญและประโยชน์ของกลุ่มต่อการเลิกยาและ สารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ของสมาชิก 4. สมาชิกทบทวนตารางกิจกรรมประจ าวันและติดดาวในปฏิทิน 5. ปิดกลุ่มและนัดท ากลุ่มครั้งต่อไป สื่อ/อุปกรณ์ ใบความรู้ที่ 4/1 กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 89 ใบความรู้ที่ 4/1 กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน บทน า ในปี ค.ศ.1930 ก่อตั้งขึ้นโดยชาย 2 คนสร้างกลุ่มพบเพื่อพูดคุยกัน เนื่องจากพวกเขาไม่สามารถ แก้ปัญหาการติดแอลกอฮอล์ได้ แม้ว่าเขาจะได้รับยาในการบ าบัดรักษาการบ าบัดรักษาจากแพทย์ แล้วก็ตาม เขาพบว่ามีหลักการเฉพาะที่สามารถช่วยแก้ปัญหาในการติดแอลกอฮอล์โดยการก่อตั้งกลุ่ม ผู้ติดแอลกอฮอล์นิรนาม (AA) หลักการดังกล่าวยังสามารถน าไปใช้ช่วยเหลือในการจัดการกับปัญหา การติดยาและสารเสพติดชนิดอื่น ปัญหาการติดการพนัน พฤติกรรมการกินมากเกินไปและพฤติกรรม ทางเพศที่ไม่เหมาะสม ซึ่งพบว่าการได้พูดคุยกับ”กลุ่มเพื่อน”ที่มีปัญหาคล้ายกัน จะสามารถได้รับ การสนับสนุนและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เกิดความเข้าใจร่วมกัน ส่งเสริมให้เกิดผลที่ดีในการเลิก แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดและพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ฉันจ าเป็นต้องเข้าร่วมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ การเข้ากลุ่มจะท าให้ผู้รับการบ าบัดในช่วงเริ่มต้นได้รับการสนับสนุนให้มีความรู้ร่วมกับ ผู้รับการบ าบัดรายอื่นที่มีประสบการณ์ในการเลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ซึ่งสามารถให้ ค าแนะน าและให้ก าลังใจได้ จากการวิจัยพบว่าผู้รับการบ าบัดที่อยู่ในโปรแกรมการบ าบัดและเข้าร่วม ประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนจะสามารถหยุดใช้แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ดีกว่าคนที่ไม่ได้ เข้าร่วมกลุ่ม กลุ่มช่วยเหลือทุกกลุ่มเหมือนกันหรือไม่ ไม่เหมือนกัน กลุ่มมีลักษณะต่างกันดังนี้ 1. ผู้รับการบ าบัดที่หยุดเสพได้มาบอกเล่าประสบการณ์ของตนเองในการใช้แอลกอฮอล์หรือ ยาและสารเสพติดและการเลิกยา 2. การท ากลุ่มมีการก าหนดหัวข้อในการสนทนาเช่น ความซื่อสัตย์ การยอมรับหรือความ อดทนทุกคนได้รับโอกาสในการพูดคุยโดยไม่มีใครบังคับ 3. การประชุมตามจารีตประเพณีเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมนี้ 4. การอ่านบทความในหนังสือมักเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับคนที่มีประสบการณ์ในการ เลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนเป็นการพัฒนาระดับจิตใจของบุคคลโดยสามารถค้นหากลุ่มในเว็บไซค์ หรือตามเบอร์โทรที่แจ้งสถานที่ที่มีการจัดตั้งกลุ่ม เพื่อค้นหาเวลาและสถานที่นัดหมาย หรือปรึกษากับ ผู้ให้การบ าบัด

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 90 ผู้สนับสนุน ในช่วง 2-3 สัปดาห์แรกของการเลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดอาจเกิด ความรู้สึกคับข้องใจ สับสนตลอดจนความรู้สึกขัดแย้งภายในใจของตนเอง ในระยะนี้ท่านต้องการปรึกษา ถึงปัญหาต่างๆกับใครสักคน ผู้สนับสนุนคือบุคคลที่จะช่วยให้ท่านผ่านสถานการณ์เหล่านี้ได้ บทบาทของผู้สนับสนุน 1. ผู้สนับสนุนช่วยเหลือผู้มาใหม่โดยตอบค าถามและอธิบายถึงกระบวนการกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน 2. ผู้สนับสนุนจะช่วยพูดคุยละรับฟังความคิดเห็นและแบ่งปันข้อมูลการแก้ปัญหาของตนเอง 3. ผู้สนับสนุนให้แนะน าและข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหามีค าแนะน าจากประสบการณ์ของ ตนเองในการเลิกยาระยะยาว 4. ผู้สนับสนุนจะรักษาความลับและไม่เปิดเผยตัวตนของผู้เข้ากลุ่มรายใหม่ 5. ผู้สนับสนุนจะช่วยเตือนท่านเมื่อมีความเสี่ยงในการกลับไปใช้แอลกอฮอล์หรือยาและ สารเสพติดและช่วยให้ได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสม หลักเกณฑ์ส าหรับการเลือกผู้สนับสนุน 1. ผู้สนับสนุนเป็นผู้เลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดมาหลายปี 2. ผู้สนับสนุนมีแบบแผนการด าเนินชีวิตที่ไม่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด 3. ผู้สนับสนุนเป็นบุคคลที่เข้าร่วมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนอย่างต่อเนื่อง 4. ผู้สนับสนุนควรเป็นคนที่คุณมีสัมพันธภาพที่ดีไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเพศสัมพันธ์และความรัก 5. ผู้สนับสนุนไม่ควรมีส่วนร่วมในเชิงพาณิชย์หรือท าธุรกิจร่วมกัน ค าถามในการอภิปราย 1. คุณเคยเข้าร่วมประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ ถ้าเคยประสบการณ์ของคุณ เป็นอย่างไร 2. คุณวางแผนที่จะเข้าร่วมการประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ หากมีแผนที่จะเข้า ร่วมกลุ่มที่ใดและเมื่อไร 3. คุณจะใช้ประโยชน์จากการประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนเพื่อการหยุดใช้แอลกอฮอล์ หรือยาและสารเสพติดอย่างไร 4. คุณเคยร่วมประชุมกลุ่มประเภทอื่นหรือไม่

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 91 ครั้งที่ 5 การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองในระยะต่าง ๆ ของการหยุดเสพยาและ สารเสพติดหรือหยุดดื่มแอลกอฮอล์ 2. ตระหนักถึงความส าคัญของการเปลี่ยนแปลงของร่างกายและหาแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม ในการปูองกันการกลับไปเสพยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ซ้ า สาระส าคัญ 1. หลังจากการหยุดเสพยาและสารเสพติดหรือหยุดดื่มแอลกอฮอล์ จะมีการปรับเปลี่ยนของ สารเคมีในสมองเพื่อท าให้สมองฟื้นตัว 2. การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด เป็นไปตามระยะเวลาของการเปลี่ยนแปลง ดังนี้ 1.1 การหยุดยาช่วงต้น ประกอบด้วย - ระยะที่มีอาการขาดยา (Withdrawal Phase) - ระยะฮันนีมูน (Honeymoon Phase) 1.2 การหยุดยาช่วงกลาง เป็นระยะหยุดยาที่ยืดเยื้อหรือเรียกว่าระยะฝุาอุปสรรค (The Wall Stage) 1.3 การหยุดยาช่วงปลาย เป็นระยะปรับตัวและระยะคลี่คลาย ( Adjustment / Resolution Phase ) 3. ความเข้าใจต่อการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ตามระยะต่างๆ ของการเลิกยาและสารเสพติด ของตนเอง จะน าไปสู่การหาแนวทางปูองกันการกลับไปเสพยาซ้ าที่เหมาะสม วิธีการ 1. ทักทายกลุ่มและกล่าวน าเข้าสู่กิจกรรม 2. ผู้น ากลุ่มอ่านข้อความ ก. ในใบความรู้ที่ 5/1 พร้อมทั้งอธิบายให้สมาชิกทุกคนเข้าใจ โดยเปิดโอกาสให้สอบถาม 3. ให้สมาชิกผลัดกันอ่านรายละเอียดในข้อความ ข. ที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติดพร้อมทั้งอภิปรายร่วมกัน 4. ให้สมาชิกแต่ละคนทบทวนตารางกิจกรรมประจ าวันและปฏิทิน 5. ผู้น ากลุ่มปิดกลุ่มนัดท ากลุ่มครั้งต่อไป สื่อ/อุปกรณ์ ใบความรู้ที่ 5/1 การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและ สารเสพติด

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 92 ใบความรู้ที่ 5/1 การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด ก. การฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด การฟื้นคืนสภาพหลังการเลิกยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์เป็นขบวนการที่สามารถอธิบาย ให้เข้าใจได้ หลังจากการหยุดเสพยาจะมีการปรับเปลี่ยนของสารเคมีในสมอง เพื่อให้เกิด ความสมดุลของสารเคมีในสมองซึ่งเป็นสิ่งส าคัญของขบวนการฟื้นตัวของสมอง เพราะขณะเสพยา จะมีผลให้เกิดความผิดปกติของระดับสารเคมีในสมอง (ซึ่งการเสียสมดุลของสารเคมีในสมองจะก่อให้เกิด ความผิดปกติทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ ความคิดและพฤติกรรม) ดังนั้นจึงเป็นเรื่องส าคัญที่บุคคลที่ เลิกเสพยาจะต้องเข้าใจว่าท าไมในระยะต่างๆ ของการเลิกเสพยาจึงมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์และกระบวนการคิด ข. การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด 1. การหยุดยาช่วงต้น ระยะเกิดอาการขาดยา ระหว่างวันแรกของการหยุดเสพยา ผู้ที่เคยเสพยาบางคนจะมีอาการไม่สบาย ซึ่งก่อให้เกิด ความยากล าบากในการปรับตัวหลังเลิกเสพยา อาการไม่สบายต่าง ๆ จะมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใด และมีระยะเวลานานเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณยาที่เสพ ความถี่ของการเสพ ระยะเวลาของการเสพ และชนิดของยาและสารเสพติดที่ใช้ ส าหรับผู้ใช้ยาและสารเสพติดประเภทกระตุ้นประสาท ใน 3-10 วันแรกของการหยุดเสพยา ผู้เสพยาจะมีอาการอยากยาและสารเสพติด ซึมเศร้า ไม่มีแรง หิวบ่อยและไม่ค่อยมีสมาธิ ถึงแม้ว่า ผู้เสพยาประเภทกระตุ้นประสาทจะมีความรุนแรงของอาการไม่สบายทางร่างกายน้อยกว่าผู้ที่เสพ แอลกอฮอล์ก็ตาม แต่ก็สามารถเกิดปัญหาทางด้านจิตใจ เช่น อาการอยากยาและสารเสพติดและ อาการซึมเศร้าที่รุนแรง ส าหรับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์(รวมทั้งเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์) ในปริมาณมาก อาการไม่สบาย เกิดขึ้นอย่างรุนแรงตามมาหลังหยุดดื่มแอลกอฮอล์ อาการไม่สบายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้แก่ อาการคลื่นไส้ ไม่มีแรง วิตกกังวล มือสั่น ตัวสั่น ซึมเศร้า เจ้าอารมณ์ นอนไม่ค่อยหลับ หงุดหงิดง่าย ไม่ค่อยมีสมาธิ และมีปัญหาในเรื่องความจ า (จ าอะไรไม่ค่อยได้หลงๆ ลืมๆ บ่อย) อาการต่างๆ เหล่านี้มักเกิดขึ้นหลัง หยุดดื่มแอลกอฮอล์ประมาณ 3-5 วัน แต่ในบางรายอาจมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเป็นเวลาหลายสัปดาห์ ผู้ดื่มแอลกอฮอล์บางรายจ าเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อให้ได้รับการดูแลช่วยเหลือให้ ปลอดภัยในระยะขาดยานี้ ส าหรับผู้ที่ใช้ฝิ่น สารที่มีอนุพันธ์ของฝิ่น (สี่คูณร้อย) และใช้ยาประเภทกล่อมประสาทเป็น เวลานาน ๆ ในระยะ 7-10 วันแรกจะมีอาการไม่สุขสบายทางร่างกายซึ่งเป็นอาการแสดงของอาการ ขาดยาและสารเสพติดและอาจจ าเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและ/หรือได้รับการรักษาโดย

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 93 การให้ยาตามค าสั่งการรักษาของแพทย์ ส าหรับผู้ที่ติดยาและสารเสพติดประเภทนี้มีความจ าเป็น ที่จะต้องสังเกตอาการไม่สบายต่าง ๆ ทางร่างกายที่เกิดจากอาการขาดยาและสารเสพติดอย่างใกล้ชิด ในผู้ปุวยที่มีอาการไม่สุขสบายทางร่างกาย หลายคนจะพบปัญหาต่าง ๆ ทางด้านสุขภาพจิตด้วย เช่น อาการกระวนกระวายใจ นอนไม่ค่อยหลับ ซึมเศร้า ไม่ค่อยมีสมาธิ การที่บุคคลสามารถหยุดเสพ ยาและสารเสพติดได้ส าเร็จในระยะเกิดอาการขาดยาและสารเสพติด ถือว่าเป็นผลส าเร็จที่ส าคัญใน ระยะแรกของการเลิกเสพยา ส าหรับผู้ใช้กัญชาจะเกิดอาการนอนไม่หลับกระสับกระส่าย ทานอาหารได้น้อยลง ซึมเศร้าและ หงุดหงิด กัญชาอยู่ในร่างกายได้นานกว่ายาและสารเสพติดชนิดอื่น ผลกระทบที่เกิดจากการหยุดเสพยา อาจจะนานมากกว่ายาและสารเสพติดชนิดอื่น ระยะฮันนีมูน ส าหรับผู้ที่ใช้ยาและสารเสพติดประเภทกระตุ้นประสาท ในระยะ 4-5 สัปดาห์แรก เรียกระยะนี้ว่า ระยะดื่มน้ าผึ้งพระจันทร์ ส่วนใหญ่ในระยะนี้ผู้ที่สามารถหยุดเสพยาและสารเสพติดได้ จะรู้สึกดีและบ่อยครั้งที่รู้สึกว่าตนสามารถดูแลตนเอง ในการเลิกเสพยาและสารเสพติดได้ ในระยะแรก ของการหยุดเสพยาและสารเสพติดนี้จะเป็นโอกาสที่ดีในการเริ่มต้นการเลิกเสพยาและสารเสพติด เพราะระยะดื่มน้ าผึ้งพระจันทร์นี้ไม่ใช่เป็นการสิ้นสุดของกระบวนการเลิกเสพยาและสารเสพติด ถ้าผู้เลิกเสพยาและสารเสพติดมีพลัง มีความกระตือรือร้นหรือมีความมุ่งมั่นในการเลิกเสพยาและ สารเสพติดและมีความรู้สึกที่ดีต่อการเลิกเสพยาและสารเสพติดจะมีผลโดยตรงต่อการปฏิบัติตน ในการเลิกเสพยาและสารเสพติด และมีผลดีอย่างมากคือ ท าให้บุคคลมีความพยายามหรือมีความมานะ ในการปฏิบัติตนเพื่อน าตนเองไปสู่ความส าเร็จในการเลิกยาและสารเสพติดอย่างถาวร ส าหรับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์(รวมทั้งเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์) ในระยะ 4-5 สัปดาห์หลังการหยุด ดื่มแอลกอฮอล์ การท างานของสมองจะปรับตัวคืนสู่ภาวะปกติ ถึงแม้ว่าอาการขาดยาทางด้านร่างกาย จะสิ้นสุดลงแล้วแต่ยังมีอาการบางอย่างที่เกิดหลังการหยุดดื่มแอลกอฮอล์อยู่ ความสามารถในการคิด อาจยังไม่ชัดเจน สมาธิหรือความมุ่งมั่นในการท ากิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่งแย่ลง ยังคงถูกรบกวนเนื่องจาก อาการกระวนกระวายใจ และอาการวิตกกังวลอยู่ รูปแบบการนอนหลับยังไม่แน่นอน (บางครั้งหลับมาก บางครั้งหลับยากตื่นบ่อย หรือตื่นเร็วเกินไป เป็นต้น) รู้สึกชีวิตช่วงนี้ถูกกระทบอย่างรุนแรง ส าหรับผู้ที่ใช้ฝิ่น สารที่มีอนุพันธ์ของฝิ่น (สี่คูณร้อย) และใช้ยาประเภทกล่อมประสาท เป็น ระยะเวลานานๆ ระยะนี้เป็นระยะที่จ าเป็นในการปรับตัวเข้าสู่ภาวะปกติ มันอาจจะเป็นกระบวนการ คล้ายกับกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นไปอย่างช้า ๆ จะพบว่าอาการไม่สบายต่าง ๆ ค่อย ๆ ดี ขึ้นซึ่งเป็นสัญญาณแสดงความก้าวหน้าในการเลิกเสพยาและสารเสพติด 2. การหยุดยาช่วงกลาง ระยะหยุดยาที่ยืดเยื้อหรือเรียกว่าระยะฝุาอุปสรรค จาก 6 สัปดาห์ถึง 4 เดือน หลังการหยุดเสพยาจะมีอาการไม่สบายหรือไม่สุขสบายต่างๆ ที่ก่อให้เกิดความร าคาญและรบกวนผู้ที่เคยเสพยาและสารเสพติด อาการเหล่านี้มีสาเหตุมาจาก

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 94 กระบวนการฟื้นตัวของระบบต่าง ๆ ในสมอง อาการต่าง ๆ เหล่านี้มักจะเป็นเรื่องของปัญหาทางอารมณ์ และการคิด แม้ปัญหาจะไม่รุนแรงแต่มันก็มีผลกระทบต่อการด าเนินชีวิตและบทบาทหน้าที่ของผู้รับ การบ าบัด มันเป็นสิ่งส าคัญที่จะต้องตระหนักในปัญหาทางอารมณ์ต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจาก การเปลี่ยนแปลงของระดับสารเคมีในสมองในระยะนี้ และถ้าในระยะนี้บุคคลสามารถหลีกเลี่ยงการเสพ ยาและสารเสพติดได้เขาเหล่านี้ก็จะสามารถเลิกเสพยาและสารเสพติดได้ อาการต่างๆ ที่มักจะพบอยู่ เสมอๆ ในระยะนี้ได้แก่ อาการซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย ไม่ค่อยมีสมาธิ ไม่ค่อยมีแรง และขาด ความกระตือรือร้นในการท าสิ่งต่าง ๆ ภาวะเสี่ยงต่อการกลับไปติดยาและสารเสพติดซ้ ามักจะเกิดใน ระยะนี้ ผู้ปุวยจะต้องมุ่งความสนใจไปที่การมีสติที่จะไม่เสพยาในแต่ละวันที่ผ่านไป การดูแลตนเอง ด้วยความระมัดระวังเป็นสิ่งส าคัญที่ช่วยให้สามารถผ่านระยะที่ยากล าบากในกระบวนการเลิกเสพยาและ สารเสพติดนี้ไปได้ ส าหรับผู้ที่มีปัญหาการเสพยาส่วนใหญ่ถ้าสามารถผ่านระยะนี้ไปได้โดยไม่กลับไป เสพยาและสารเสพติดซ้ า ถือว่าเป็นสิ่งที่ส าคัญในการที่จะน าไปสู่ความส าเร็จในการเลิกเสพยาและ สารเสพติดได้อย่างถาวร 3.การหยุดยาช่วงปลาย ระยะปรับตัว และระยะคลี่คลาย หลังการหยุดเสพยาและสารเสพติด 120 วัน สมองส่วนใหญ่จะกลับคืนสู่ภาวะปกติ สิ่งส าคัญ ที่ผู้เลิกเสพยาต้องกระท าคือการพัฒนาตนเองในด้านต่างๆ ต่อไป ซึ่งจะต้องปฏิบัติกิจกรรมหลายอย่าง และความส าเร็จในการด าเนินชีวิตในปัจจุบันจะเป็นสิ่งที่ช่วยสนับสนุนให้บุคคลสามารถเลิกเสพยาและ แอลกอฮอล์ได้อย่างต่อเนื่อง ถึงแม้ว่ามันจะเป็นการยากในการเริ่มต้นปรับเปลี่ยนวิถีการด าเนินชีวิตใหม่ ขณะนี้อยู่ในกระบวนการเลิกเสพยา แต่การท างานหรือกิจกรรมต่าง ๆ ที่ยากล าบากนี้เป็นสิ่งจ าเป็น ในการที่จะช่วยให้เขาสามารถพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้ดีขึ้น

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 95 ครั้งที่ 6 ปัญหาต่างๆ ในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ระบุปัญหาที่เกิดขึ้นได้บ่อยในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น 2. อธิบายถึงความส าคัญของการใช้กิจกรรมและวิธีการจัดการปัญหาที่หลากหลายรูปแบบ 3. อธิบายถึงความส าคัญของการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งจะส่งผลดีต่อการเลิกเสพยา 4. อธิบายถึงแผนและวิธีการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ที่ตนเองสามารถปฏิบัติได้ สาระส าคัญ 1. ในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น สมาชิกจะต้องเผชิญกับปัญหารอบตัว หลายลักษณะ 2. การแก้ไขปัญหาที่ได้ผลดีคือ การใช้กิจกรรมและวิธีการจัดการที่หลากหลายรูปแบบ ซึ่งสมาชิกสามารถปฏิบัติได้ 3. ผู้เสพยาและสารเสพติดส่วนใหญ่คิดว่าแอลกอฮอล์ไม่เป็นอุปสรรคต่อการเลิกเสพยา เขายังสามารถดื่มแอลกอฮอล์ได้ซึ่งในความจริงแอลกอฮอล์เป็นตัวกระตุ้นให้อยากเสพยาอีก 4. การวางแผนและหาวิธีในการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ของสมาชิก จะช่วยท าให้การเลิกเสพยา ได้ผลดี วิธีการ 1. ผู้น ากลุ่มให้สมาชิกเล่าถึงปัญหาการปฏิบัติตัวในชีวิตประจ าวันในการเลิกยาระยะเริ่มต้น เพื่อน าไปสู่การสอนหัวข้อ ปัญหาต่าง ๆ ในการเลิกยาระยะเริ่มต้นตามใบกิจกรรมที่ 6/1 2. ผู้น ากลุ่มให้ความรู้เกี่ยวกับปัญหาที่มักเกิดขึ้นบ่อยๆ ในการเลิกยาระยะเริ่มต้น ปัญหา และ ทางเลือกใหม่ในการแก้ปัญหา ตามใบกิจกรรมที่ 6/1 3. ผู้น ากลุ่มให้สมาชิกระบุว่าสถานการณ์ใดบ้างที่เป็นปัญหาในขณะนี้ จนกระทั่ง 2-3 สัปดาห์ ข้างหน้าและถ้ามีจะจัดการปัญหานั้นอย่างไร 4. ให้สมาชิกกลุ่มร่วมกันแลกเปลี่ยนประสบการณ์การแก้ปัญหาที่เคยใช้ได้ผล 5. ให้สมาชิกกลุ่มอภิปรายว่าการดื่มแอลกอฮอล์มีผลอย่างไรต่อการเลิกยาและสารเสพติด 6. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อโต้แย้งต่าง ๆ เกี่ยวกับแอลกอฮอล์ตามใบกิจกรรมที่ 6/2 7. สมาชิกร่วมกันแลกเปลี่ยนความคิดและประสบการณ์ตามใบกิจกรรมที่ 6/2 8. ผู้น ากลุ่มสรุปการท ากิจกรรมที่ 6/2 9. ทบทวนเรื่องตารางกิจกรรมประจ าวัน และปฏิทิน 10. ปิดกลุ่มและนัดเข้ากลุ่มครั้งต่อไป สื่อ/อุปกรณ์ 1. ใบกิจกรรมที่ 6/1 ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อยๆ ในการเลิกยาและสารเสพติดระยะต้น 2. ใบกิจกรรมที่ 6/2 ข้อโต้แย้งต่าง ๆ เกี่ยวกับแอลกอฮอล์

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 96 ใบกิจกรรมที่ 6/1 ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ ในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น ปัญหา : และทางเลือกใหม่ในการแก้ปัญหา ผู้รับการบ าบัดที่พยายามหยุดแอลกอฮอล์และยาและสารเสพติดชนิดอื่น จะต้องผ่านสถานการณ์ ต่างๆ ที่ท าให้รู้สึกยากล าบากในการ มีชีวิตอยู่โดยไม่ดื่มแอลกอฮอล์และไม่เสพยาและสารเสพติด สถานการณ์ทั้ง 5 สถานการณ์ต่อไปนี้เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุดในระหว่างสัปดาห์แรกๆ ของการรักษา แนวทางการแก้ไขแต่ละสถานการณ์ซึ่งได้เสนอแนะในที่นี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดผ่านพ้นสถานการณ์ ดังกล่าวไปได้ สถานการณ์ที่เป็นปัญหา แนวทางแก้ไข 1. เพื่อนหรือคนรู้จักที่เสพยา ยังคงคบหาสมาคมกับเพื่อนเก่าหรือเพื่อนที่ยังดื่ม แอลกอฮอล์และเสพยาและสารเสพติด 2.อารมณ์โกรธหรือหงุดหงิดง่าย เหตุการณ์เล็ก ๆ น้อย ๆ สามารถท าให้คุณโกรธได้ ง่ายและคุกรุ่นอยู่นาน - พยายามคบเพื่อนใหม่ - พยายามท ากิจกรรมใหม่ ๆ ซึ่งจะช่วยให้คุณได้ พบกับบุคคลที่ไม่ดื่มและไม่เสพยามากขึ้น - วางแผนท ากิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกับเพื่อนที่ไม่ดื่ม และไม่เสพยาหรือร่วมกับสมาชิกในครอบครัว บอกกับตัวเองว่า : - กระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์เลิกยาและ สารเสพติดเกี่ยวข้องกับการปรับตัวของสารเคมี ในสมอง - อารมณ์มักจะถูกรบกวนได้ง่าย ซึ่งเป็นเรื่อง ธรรมดาของการเลิกยาและสารเสพติด - การออกก าลังกายจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้ - พูดคุยกับผู้ให้การบ าบัดหรือเพื่อนที่ให้ การสนับสนุนเพื่อให้การช่วยเหลือท่าน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 97 สถานการณ์ที่เป็นปัญหา แนวทางแก้ไข 3. มีแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ไว้ในบ้าน เพราะว่าการที่คุณตัดสินใจเลิกดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนในครอบครัวคุณตัดสินใจ หยุดดื่มด้วย 4. รู้สึกเบื่อหน่ายหรือเหงา การหยุดยาและสารเสพติดส่วนใหญ่จะน าไปสู่ การที่จะต้องหลีกเลี่ยงจากกิจกรรมต่างๆ ที่เคย ปฏิบัติและเพื่อนที่เคยคบอยู่เมื่อใช้ยาและสารเสพ ติด - ก าจัดยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์ออก ไปให้หมดถ้าเป็นไปได้ - ขอร้องคนอื่นให้ระงับการดื่มแอลกอฮอล์หรือ งดการดื่มแอลกอฮอล์ในบ้านชั่วคราว - ถ้าคุณยังมีปัญหานี้อย่างต่อเนื่องคุณอาจพิจารณา ออกไปอยู่ที่อื่นชั่วคราวเมื่อคนในบ้านดื่ม แอลกอฮอล์ - พูดคุยกับผู้ให้การบ าบัด - หากิจกรรมใหม่ ๆ ท าและจัดลงในตารางกิจกรรม ที่ต้องกระท าในแต่ละวัน - กลับไปท ากิจกรรมที่ก่อให้เกิดความสุขที่เคย กระท าก่อนการใช้แอลกอฮอล์หรือยาและ สารเสพติด - หาเพื่อนใหม่ในกลุ่มช่วยเหลือกันเองและ แลกเปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์กัน 5. โอกาสพิเศษต่าง ๆ การไปงานสังสรรค์ การรับประทานอาหารเย็น งานเลี้ยงเพื่อธุรกิจ งานแต่งงาน วันหยุดและ อื่นๆ อาจท าให้หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และยาและ สารเสพติดได้ยาก - เตรียมค าตอบเกี่ยวกับการไม่ดื่มแอลกอฮอล์และ ไม่เสพยาของคุณ - เตรียมพาหนะไปและกลับเอง - ให้ออกจากงานเลี้ยงนั้นถ้าคุณรู้สึกไม่สบายใจ หรือรู้สึกเหมือนถูกทอดทิ้ง - น าเครื่องดื่มมาเอง คุณคิดว่าในขณะนี้จนถึง 2 –3 สัปดาห์ข้างหน้าจะมีสถานการณ์ใดที่กล่าวมาข้างต้นจะเป็นปัญหา ส าหรับคุณ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………………………………………………………… แล้วคุณจะจัดการแก้ปัญหานั้นอย่างไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …..………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 98 ใบกิจกรรมที่ 6/2 ข้อโต้แย้งต่าง ๆ เกี่ยวกับแอลกอฮอล์ แอลกอฮอล์ หมายถึง แอลกอฮอล์, เบียร์, ไวท์, สาโท, น้ าขาว, กระแช่ ฯลฯ คุณสามารถหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ได้ส าเร็จหรือไม่ ในระหว่างสัปดาห์ที่ 6 ของกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์บุคคลหลายคน หวนกลับไปดื่มแอลกอฮอล์อีก สมองซึ่งติดสารเสพติดของคุณมีผลต่อความคิดที่จะกล่าวต่อไปนี้หรือไม่ นี่เป็นตัวอย่างของข้อโต้แย้งต่าง ๆ ที่พบบ่อย ๆ ต่อการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ คุณเคยหยุดดื่มแอลกอฮอล์ได้ส าเร็จได้หรือไม่ ? ในระหว่างสัปดาห์ที่ 6 ของกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์หลายคนหวนกลับไปดื่มแอลกอฮอล์ ซ้ า โดยมีข้ออ้างหรือข้อโต้แย้งต่าง ๆ ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของข้อโต้แย้งที่พบบ่อยต่อการหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ ข้อโต้แย้ง ความจริง - ผมมาที่นี่เพื่อหยุดการเสพยาไม่ใช่มาหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ - ผมดื่มแอลกอฮอล์แต่ไม่ได้เสพยา ดังนั้นมัน จะไม่ท าให้เกิดปัญหาใด ๆ ตามมา (น่าจะดื่ม ได้ต่อไป) - การไปดื่มแอลกอฮอล์แท้จริงเป็นสิ่งที่ช่วยให้ ไม่เสพยา เมื่อผมมีอาการอยากยาการดื่ม แอลกอฮอล์ท าให้ผมสงบลง ท าให้อาการอยาก ยาหมดไป - ผมไม่ได้ติดแอลกอฮอล์ท าไมผมจะต้องหยุด ดื่ม - การรักษาผู้เสพยาบ้าจะรวมถึงการหยุดดื่ม แอลกอฮอล์และยาและสารเสพติดอื่น ๆ ด้วย มันเป็น ส่วนหนึ่งของการหยุดเสพยาบ้า - การดื่มแอลกอฮอล์ตลอดเวลาจะเพิ่มความเสี่ยงให้ บุคคลกลับไปเสพยาซ้ าได้มากขึ้น การดื่มแอลกอฮอล์ ครั้งเดียวอาจยังไม่กลับไปเสพยาซ้ าเช่นเดียวกับการ สูบบุหรี่เพียงครั้งเดียวไม่สามารถท าให้เกิดมะเร็งปอด อย่างไรก็ตามการดื่มแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่องจะเป็น ปัจจัยเสี่ยงให้กลับไปเสพยาซ้ ามากยิ่งขึ้น - แอลกอฮอล์เป็นอุปสรรคต่อการปรับตัวของสารเคมี ในสมอง การดื่มแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่องในที่สุดก็จะ ก่อให้เกิดอาการอยากยาอย่างรุนแรง ถึงแม้ว่าการดื่ม แอลกอฮอล์ครั้งแรกดูเหมือนจะช่วยลดอาการอยาก ยาได้ - ถ้าคุณไม่ใช่คนติดแอลกอฮอล์คุณน่าจะไม่มีปัญหา ในการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ถ้าคุณไม่สามารถหยุดดื่ม ได้ บางทีแอลกอฮอล์อาจก าลังเป็นปัญหาของคุณ มากกว่าที่คุณคิด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 99 ข้อโต้แย้ง ความจริง - ผมจะไม่กลับไปเสพยาอีก แต่ผมไม่แน่ใจว่า ผมจะไม่ไปดื่มแอลกอฮอล์อีก - จงสัญญาที่จะเลิกใช้ยาและสารเสพติดทุกชนิดเป็น เวลา 6 เดือน ให้โอกาสตนเองที่จะตัดสินใจว่าจะดื่ม หรือไม่โดยใช้สมองที่ไม่ได้อยู่ภายใต้อิทธิพลของยา ถ้าคุณปฏิเสธการหยุดดื่มแอลกอฮอล์เพราะกลัวว่า จะต้องหยุดดื่มตลอดไป แสดงว่าคุณก าลังหาข้ออ้าง เพื่อการดื่มและเสี่ยงที่จะกลับไปติดยาซ้ า 1. สมองซึ่งได้รับผลกระทบจากการติดแอลกอฮอล์อ้างเหตุผลอื่นใดอีกหรือไม่ในการดื่ม แอลกอฮอล์กรณีตอบว่ามีให้อธิบายเหตุผล มี : เหตุผลคืออะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ไม่มี ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2. คุณมีแผนการอย่างไรในการเผชิญกับสถานการณ์การดื่มแอลกอฮอล์ในอนาคต ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………….

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 100 ครั้งที่ 7 ความคิด อารมณ์และพฤติกรรม วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สามารถแยกแยะความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมออกจากกันได้ 2. เรียนรู้ในการปรับเปลี่ยนวิธีคิด ควบคุมอารมณ์ และเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเพื่อเลิกยาและ สารเสพติดและเลิกดื่มแอลกอฮอล์ สาระส าคัญ 1. สารเสพติดและแอลกอฮอล์จะเปลี่ยนวิธีคิดของบุคคล ซึ่งจะมีผลต่ออารมณ์ และพฤติกรรม 2. การเรียนรู้ที่จะปรับเปลี่ยนวิธีคิด การควบคุมอารมณ์ และการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม จะก่อให้เกิดผลดีต่อการเลิกยาและแอลกอฮอล์ วิธีการ 1. ทักทายกลุ่มและกล่าวน าเข้าสู่กิจกรรม 2. ให้สมาชิกอ่านข้อความในใบความรู้ที่ 7/1 ในแต่ละหัวข้อ แล้วอภิปรายร่วมกัน 3. ให้สมาชิกแต่ละคนท ากิจกรรมในใบกิจกรรมที่ 7/1 พฤติกรรมเสพติดและอภิปรายร่วมกัน 4. ให้สมาชิกทุกคนทบทวนตารางกิจกรรมประจ าวันและปฏิทิน 5. ปิดกลุ่มและนัดท ากลุ่มครั้งต่อไป สื่อ/อุปกรณ์ 1. ใบความรู้ที่ 7/1 ความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม 2. ใบกิจกรรมที่ 7/1 พฤติกรรมเสพติด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 101 ใบความรู้ที่ 7/1 ความคิด อารมณ์และพฤติกรรม ยาและสารเสพติดจะเปลี่ยนวิธีคิดของบุคคลซึ่งจะมีผลต่ออารมณ์และพฤติกรรมของบุคคล การเปลี่ยนแปลงนี้มีผลกระทบต่อกระบวนการเลิกยาและสารเสพติดอย่างไร ความคิด ความคิดเกิดขึ้นในสมองส่วนที่ใช้เหตุผล มันคล้ายกับภาพในโทรทัศน์ ฉายให้เห็นความคิดเห็น ภายในใจ ความคิดสามารถควบคุมได้ ถ้าคุณรู้เท่าทันความคิดของตนเอง คุณจะสามารถเรียนรู้ ที่จะเปลี่ยนความคิดนั้นได้ การเรียนรู้วิธีเปลี่ยนความคิดเกี่ยวกับยาและสารเสพติดเป็นเรื่องส าคัญ ในกระบวนการเลิกยาและสารเสพติด อาจจะไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะรู้เท่าทันความคิดและควบคุมมันได้ แต่จะ ท าให้ง่ายขึ้นหากมีการฝึกฝน อารมณ์ อารมณ์เป็นเรื่องของความรู้สึก ความสุข ความเศร้า ความโกรธ และความกลัว ความรู้สึก เหล่านี้เป็นอารมณ์พื้นฐาน อารมณ์ไม่สามารถควบคุมไม่ให้เกิดได้และไม่ใช่สิ่งที่ดีหรือเลวในตัวของมันเอง การรู้เท่าทันอารมณ์ของตนเองเป็นสิ่งส าคัญ การพูดคุยกับสมาชิกในครอบครัว เพื่อนและผู้ให้การบ าบัด จะช่วยให้คุณตระหนักรู้ในอารมณ์ของตนเอง คุณอาจรู้สึกพึงพอใจในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งมาก เป็นพิเศษ แต่เป็นเรื่องปกติที่บุคคลจะมีหลายอารมณ์ การใช้แอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดสามารถ เปลี่ยนอารมณ์ของคุณ ผลที่เกิดขึ้นจากการท างานของสมองท าให้ในระยะเลิกยาและสารเสพติด ท าให้มีการแสดงออกทางอารมณ์สับสน บางครั้งคุณรู้สึกหงุดหงิดง่ายโดยไม่มีเหตุผลหรือบางครั้งรู้สึกดี ทั้งๆที่ไม่มีอะไรดีเกิดขึ้น คุณไม่ส ามารถเลือกความรู้สึก/อารมณ์ได้ แต่คุณส ามารถควบคุม ว่าคุณจะท าอย่างไรเพื่อตอบสนองอารมณ์ที่เกิดขึ้นนั้นได้อย่างเหมาะสม พฤติกรรม สิ่งที่คุณกระท าเรียกว่าพฤติกรรม เช่น การท างาน การเล่น การไปหาหมอ การดื่มแอลกอฮอล์ การเสพยาและสารเสพติด พฤติกรรมอาจเป็นผลมาจากอารมณ์ จากความคิดหรือจากทั้งสองอย่าง รวมกัน ในภาวะติดยาและสารเสพติด ความคิดของคุณจะหมกมุ่นอยู่กับยาและสารเสพติดและมีผลต่อ อารมณ์ ซึ่งจะน าไปสู่การเสพยา ผู้เลิกยาและสารเสพติดต้องควบคุมกระบวนการที่รุนแรงและเกิดขึ้นโดย อัตโนมัตินี้ให้ได้ โดยการก าหนดตารางการใช้เวลาที่แน่นอน การเข้าร่วมกลุ่มผู้ติดยาและสารเสพติด นิรนามและการเข้าร่วม กิจกรรมใหม่ ๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเสพยาและสารเสพติดรวมถึงแอลกอฮอล์ ทั้งหมดนี้เป็นวิธีที่ท าให้สามารถควบคุมพฤติกรรมตนเองได้อีกครั้ง เปูาหมายของการเลิกแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดคือ การเรียนรู้ที่จะแยกแยะความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมตนเองในรูปแบบที่จะก่อให้เกิดผลดีที่สุดต่อชีวิตของท่านเอง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 102 ใบกิจกรรมที่ 7/1 พฤติกรรมเสพติด เมื่อการใช้ยาและดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มมากขึ้น ผู้ใช้ก็จะควบคุมตนเองได้น้อยลงเรื่อยๆ ในที่สุด ผู้เสพยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์ก็จะท าในสิ่งที่ล่อแหลม เต็มไปด้วยอันตราย พฤติกรรมที่ ล่อแหลมนี้เรียกว่า พฤติกรรมเสพติด มีหลายสิ่งหลายอย่างที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเสพยาและ สารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ การฝึกให้รู้ถึงเวลาที่พฤติกรรมเหล่านี้เริ่มเกิดขึ้น จะช่วยให้คุณเริ่มใช้ พลังต่อสู้มากกว่าปกติ เพื่อไม่ให้กลับไปใช้ซ้ า คุณคิดว่าพฤติกรรมเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับการเสพยาและสารเสพติดหรือการดื่ม แอลกอฮอล์ของคุณหรือไม่โดยท าเครื่องหมาย หน้าข้อ ……..… การโกหก ……..… การขโมย ……..… ขาดความรับผิดชอบ (ไม่พบปะกับบุคคลในครอบครัว/ไม่ท าตามข้อตกลงในการท างาน) ……..… เชื่อถือไม่ได้ (ผิดนัด/ผิดค าสัญญา) ……..… สนใจสุขภาพและดูแลตนเองน้อยลง (ขาดความสนใจในการดูแลเสื้อผ้าตนเองหยุดการ ออกก าลังกาย ไม่สนใจการรับประทานอาหาร ดูสับสนยุ่งเหยิง) ……..… ขาดความสนใจในการดูแลบ้านเรือน ……..… มีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น (ท าอะไรไม่คิด ไม่ไตร่ตรอง) ……..… มีพฤติกรรมท าอะไรซ้ าๆ (เช่น กินมากเกินไป ท างานมากเกินไป หมกมุ่นเกี่ยวกับเรื่องเพศ ) ……..… นิสัยการท างานเปลี่ยนไป (ท างานมากหรือน้อยกว่าปกติหรือไม่ท าเลย เปลี่ยนงานใหม่ เปลี่ยนเวลาในการท างาน) ……..… ขาดความสนใจในสิ่งต่างๆ (เช่น กิจกรรมนันทนาการ ชีวิตในครอบครัว เป็นต้น) ……..… แยกตัว (ใช้เวลาอยู่คนเดียวมากเกินไป) ……..… ขาดหรือเข้าร่วมกลุ่มบ าบัดรักษาช้ากว่าปกติ ……..… ใช้ยาและสารเสพติดอื่นๆ หรือดื่มแอลกอฮอล์ ……..… การเพิ่มลดหรือหยุดการใช้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 103 ครั้งที่ 8 ข้อควรจ าง่ายๆ (เคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน) วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. สามารถอธิบายเกี่ยวกับความส าคัญของข้อคิดบางประการจากหลักการ 12 ขั้นตอน และ สามารถน าไปใช้ประโยชน์ในการเลิกยาและสารเสพติดได้ 2. น าข้อคิดที่เป็นประโยชน์จากหลักการ 12 ขั้นตอน มาสร้างพลังใจในการเลิกยาและ แอลกอฮอล์ 3. อธิบายถึงวิธีจัดการกับอารมณ์อันตรายที่ต้องเผชิญในระหว่างการเลิกยาและแอลกอฮอล์ สาระส าคัญ โปรแกรมผู้ติดยาและสารเสพติดนิรนาม (NA) ใช้แนวคิดของกลุ่มผู้ติดแอลกอฮอล์นิรนาม (AA) เกี่ยวกับการไม่ดื่มแอลกอฮอล์และน าไปสู่การพัฒนาเป็นเคล็ดลับหลักการ 12 ขั้นตอน โดยศึกษาในเรื่อง ต่อไปนี้ 1. การหยุดเสพยาและสารเสพติดทีละวัน ซึ่งเป็นกุญแจส าคัญให้สมาชิกหยุดเสพยาอย่างต่อเนื่อง 2. อย่ายึดติดกับปัญหา ควรหาทางออกหรือวิธีการต่าง ๆ ที่จะแก้ไขปัญหา แต่ถ้าเป็นปัญหา ที่ไม่สามารถแก้ไขได้ ควรปล่อยวาง 3. ท าเป็นเรื่องง่าย ๆ (ธรรมดา) เป็นการเรียนรู้ที่จะอยู่โดยไม่เสพยา ต้องระลึกไว้เสมอว่า การเลิกยาและสารเสพติดไม่ใช่เรื่องยากซับซ้อนแต่อย่างใด 4. ศึกษาหลักการ 12 ขั้นตอน และน ามาใช้กับตนเองให้มากที่สุด เพื่อพัฒนาไปสู่ การหยุดเสพยา การจัดการกับอารมณ์อันตราย 4 อย่าง เช่น หิว โกรธ เหงา เหนื่อย ก่อนที่อารมณ์ เหล่านี้จะน าไปสู่การใช้ยาและสารเสพติด วิธีการ 1. ทักทายกลุ่มและน าเข้าสู่กิจกรรม 2. ผู้น ากลุ่มเล่าถึงความเป็นมาของกลุ่มติดยาและสารเสพติดนิรนาม กระบวนการ 12 ขั้นตอน 3. ให้สมาชิกอ่านและผู้น ากลุ่มอภิปรายถึงความหมายของเคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน ตามใบความรู้ที่ 8/1 4. ให้สมาชิก 1 คนอ่านการจัดการกับอารมณ์อันตรายตามใบความรู้ที่ 8/2 และท ากิจกรรมตาม ใบกิจกรรมที่ 8/1 5. ผู้น ากลุ่มให้สมาชิกทบทวนตารางกิจกรรมประจ าวัน และติดดาวในปฏิทิน 6. ปิดกลุ่มและนัดท ากลุ่มครั้งต่อไป

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 104 สื่อ/อุปกรณ์ 1. ใบกิจกรรมที่ 8/1 การจัดการกับอารมณ์อันตราย 3. ใบความรู้ที่ 8/1 เคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน 4. ใบความรู้ที่ 8/2 การจัดการกับอารมณ์อันตราย

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 105 ใบความรู้ที่ 8/1 เคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน กลุ่มนิรนามเกี่ยวกับการไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ได้พัฒนาข้อเตือนใจสั้นๆ ที่ช่วยให้ผู้ติดแอลกอฮอล์ ได้ใช้ชีวิตในแต่ละวันโดยไม่ดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งสามารถน ามาใช้ได้ผลดีกับผู้รับการบ าบัดยาและสารเสพติด มีดังนี้ 1. หยุดเสพยาทีละวัน ความคิดนี้เป็นกุญแจหรือเป็นหัวใจส าคัญในการที่บุคคลจะด ารงชีวิตด้วยการไม่เสพยา อย่าครุ่นคิดถึงการเลิกยาและสารเสพติดอย่างถาวร แต่จงมุ่งความสนใจไปที่การไม่เสพยาในวันนี้ให้ได้ 2. อย่ายึดติดกับปัญหา การที่บุคคลหมกมุ่นอยู่กับปัญหาใดปัญหาหนึ่งที่ไม่สามารถแก้ไขได้จะเป็นผลร้ายต่อ การเลิกเสพยาและสารเสพติดของเขา ดังนั้นจึงควรปล่อยวางปัญหาที่ไม่สามารถแก้ไขได้ เพื่อให้สามารถ ใช้ชีวิตโดยปราศจากยาและสารเสพติดได้ 3. ท าเป็นเรื่องง่าย ๆ (ธรรมดา ๆ ) การเรียนรู้ที่จะด าเนินชีวิตโดยไม่ใช้ยาและสารเสพติด อาจเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน และ ดูเหมือนว่าจะเป็นไปไม่ได้ อย่างไรก็ตาม พยายามท าให้เป็นเรื่องง่าย ๆ ให้ได้ 4. การเข้าร่วมกิจกรรมในกลุ่มนิรนาม พยายามไปเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มแล้วจิตใจของคุณก็จะปรับเปลี่ยนตามมาภายหลัง แง่มุมหนึ่ง ที่ส าคัญในหลักการ 12 ขั้นตอนคือ การเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม สักพักหนึ่งคุณจะรู้สึกผ่อนคลายหรือรู้สึก สุขสบายได้ พยายามเข้าร่วมในกิจกรรมกลุ่มต่างๆ พยายามพบปะผู้คน อ่านเอกสารประกอบ โปรแกรม นี้ไม่ใช่เป็นโปรแกรมที่สมบูรณ์แบบ อย่างไรก็ตามถ้าคุณสนใจที่จะเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มคุณก็จะพบว่า คุณจะได้ประโยชน์ และควรเลือกเฉพาะสิ่งที่คุณต้องการจากกลุ่มเท่านั้น

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 106 ใบความรู้ที่ 8/2 การจัดการกับอารมณ์อันตราย หยุด (HALT) ค านี้เป็นตัวย่อที่ผสมมาจากอักษรต้นของชื่อเต็ม ( Hungry , Angry , Lonely , Tired ) ซึ่งเป็น ที่คุ้นเคยของบุคคลที่เข้าร่วมโปรแกรม 12 ขั้นตอน เป็นค าที่ช่วยเตือนความจ าให้กับผู้ที่ตั้งใจเลิกยาและ สารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ให้ระลึกถึงสภาวะที่เฉพาะเจาะจงที่ท าให้บุคคลอ่อนแอ และอาจกลับไปใช้ ยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ซ้ า ได้แก่ เมื่อมีความรู้สึกหิว โกรธ เหงาและอ่อนเพลียมากเกินไป หิว (Hungry) ขณะผู้ติดยายังคงใช้ยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์อยู่ บ่อยครั้งที่เขาจะไม่สนใจเกี่ยวกับ เรื่องภาวะโภชนาการของตนเอง บุคคลที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์จ าเป็นต้องเรียนรู้ ใหม่ถึงความส าคัญของการรับประทานอาหารให้เป็นเวลา (หรือรับประทานทุกมื้อเมื่อถึงเวลารับประทาน อาหาร) ความหิวจะเป็นสาเหตุให้มีการเปลี่ยนแปลงสารเคมีในร่างกายซึ่งจะท าให้ความสามารถ ในการควบคุมตัวเองและความสามารถในการเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ลดลง หลายครั้งที่เขารู้สึกวิตกกังวล หรือหงุดหงิด แต่ไม่เคยรู้ว่าความรู้สึกนี้เกี่ยวข้องกับความหิว การรับประทานอาหารให้ตรงเวลา จะช่วยเพิ่มความมั่นคงทางอารมณ์ โกรธ (Angry) ในสภาวะการที่บุคคลอยู่ในอารมณ์โกรธมักจะเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในการกลับไปเสพยาซ้ า คนส่วนใหญ่เรียนรู้ที่จะจัดการกับอารมณ์โกรธได้ยาก มันไม่เป็นการสร้างสรรค์เลยที่จะตอบโต้สิ่งที่ท าให้ โกรธทันทีทันใดโดยไม่พิจารณาถึงผลลัพธ์ที่จะตามมาภายหลังหรือเก็บความโกรธไว้และซ่อนเร้น ท าเป็นว่าไม่โกรธ การพูดถึงสถานการณ์ที่ก่อให้เกิดความโกรธและเรียนรู้วิธีจัดการกับความโกรธ เป็นส่วนหนึ่งที่ส าคัญในกระบวนการเลิกเสพยา เหงา (Lonely) การเลิกยาเป็นกระบวนการที่ท าให้รู้สึกเหงา การติดยาและสารเสพติดหรือติดแอลกอฮอล์ท าให้ สูญเสียสัมพันธภาพกับหลาย ๆ คน ซึ่งกลับคืนดีกันได้บ้าง ไม่ได้บ้าง เมื่อผู้ติดยาเข้ารับการบ าบัดเขาต้อง เลิกคบเพื่อนที่ดื่มและใช้ยาและสารเสพติด ความรู้สึกเหงานี้เกิดขึ้นจริงและท าให้เจ็บปวด ซึ่งจะน าไปสู่ การเสพยาซ้ า อ่อนเพลีย (Tired) ความผิดปกติในการนอน เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในระยะแรกของการเลิกเสพยาและสารเสพติด บ่อยครั้งผู้เลิกเสพยาจ าเป็นต้องเลิกใช้ยานอนหลับที่เคยใช้ในอดีต ความอ่อนเพลียเป็นตัวกระตุ้น ให้กลับไปใช้ยาและสารเสพติดซ้ า ความรู้สึกอ่อนเพลีย และหมดก าลังใจก าลังจะท าให้คุณอ่อนแอ และ ไม่สามารถที่จะท ากิจกรรมต่างๆ ได้อย่างปกติ บ่อยครั้งเพียงใดที่คุณพบว่าคุณมีภาวะทางอารมณ์ดังที่กล่าวมานี้อย่างน้อยหนึ่งอย่าง หรือมากกว่านั้น คุณมีวิธีการอย่างไรบ้างที่จะหลีกเลี่ยงสิ่งที่ท าให้คุณอ่อนแอ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 107 ใบกิจกรรมที่ 8/1 การจัดการกับอารมณ์อันตราย โปรดท าเครื่องหมาย หน้าข้อความนี้ตรงกับความรู้สึกของท่าน และระบุว่าคุณมีความรู้สึกหรืออารมณ์ หิว โกรธ เหงา อ่อนเพลียกี่ครั้ง ใน 1 สัปดาห์ (ตอบได้มากว่า 1 อย่าง) พร้อมระบุวิธีการหลีกเลี่ยง หิว …………. ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... โกรธ ……… ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... เหงา……… ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... อ่อนเพลีย…….ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………...................................

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 108 ส่วนที่ 4 กลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 109 กลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า (Relapse Prevention Group) ปรัชญา กลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ( Relapse Prevention Group ) เป็นหนึ่งในส่วนประกอบ ที่ส าคัญของโปรแกรมการบ าบัดรักษารูปแบบการบ าบัดความคิดและพฤติกรรม : Matrix Program เป็นกลุ่มที่มีวัตถุประสงค์และรูปแบบที่เฉพาะ ลักษณะของกลุ่มจะไม่เหมือนกับกลุ่มประเภทอื่นๆ เช่น กลุ่มเผชิญหน้า (Encounter Group) กลุ่มการไวต่อความรู้สึก (Sensitivity Group) กลุ่มฝึกความกล้า (Assertiveness Group) กลุ่มพัฒนา ( Growth Group ) กลุ่ม Twelve - Step และไม่ใช่กลุ่มเพื่อลดความเครียดหรือกลุ่มที่เน้นการระบายความรู้สึก แต่ละครั้งในการท ากิจกรรมกลุ่มจะมีการก าหนดหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับการกลับไปเสพซ้ า การท ากลุ่มมีวัตถุประสงค์ เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ใช้แอลกอฮอล์ หรือผู้ใช้ยาและส ารเสพติด ได้รับความช่วยเหลือจากการแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับรูปแบบการฟื้นฟูสภาพและการปูองกัน การกลับไปเสพซ้ า ซึ่งการกลับไปเสพซ้ านั้นไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มักเกิดตามหลังแบบแผน เหตุการณ์ที่สามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้ กลุ่มนี้จึงเป็นการเปิดโอกาสให้สมาชิกในกลุ่มได้แลกเปลี่ยน ข้อมูลเกี่ยวกับสัญญาณที่แสดงว่าอาจจะมีการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดซ้ า รวมถึง การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การออกแบบหรือก าหนดทางเลือกในการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า เมื่อเจอสถานการณ์ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงเหล่านั้นได้ การท ากลุ่มนี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดที่ก าลัง มีแนวโน้มจะกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเกิดการตระหนักรู้ถึงปัญหาที่จะเกิดขึ้น ในขณะเดียวกันผู้รับการบ าบัดที่ดูแลตนเองได้ดีระหว่างการบ าบัดฟื้นฟูก็จะให้การส่งเสริมสนับสนุน ช่วยเหลือสมาชิกซึ่งกันและกันภายใต้การชี้แนะของผู้ให้การบ าบัดหรือเรียกว่า “ผู้น ากลุ่ม” กลุ่มจะน าโดยผู้ให้การบ าบัดท าหน้าที่เป็น “ผู้น ากลุ่ม” และอาจมี“ผู้ช่วยผู้น ากลุ่ม” ซึ่งเป็น ผู้ที่สามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ต่อเนื่องระยะหนึ่ง (เป็นผู้หยุดยาในระยะกลาง ขึ้นไป) ท าหน้าที่เป็นผู้ช่วยผู้น ากลุ่มในการแลกเปลี่ยนมุมมองและประสบการณ์ในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และช่วยให้การด าเนินกลุ่มเป็นไปด้วยความราบรื่นมากขึ้น ผู้ให้การบ าบัดผู้ดูแล สมาชิกภายในกลุ่มควรเป็นคนเดียวกับผู้ให้ค าปรึกษารายบุคคลใน Individual Session แก่สมาชิก แต่ละคนด้วย ซึ่งท าให้เกิดข้อดีของความสัมพันธ์ในสองลักษณะ ( ทั้งกลุ่มและรายบุคคล ) ผู้ให้การบ าบัดสามารถประสานและแนะน าวิธีการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของผู้รับการบ าบัด แต่ละคนได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิผลที่ดียิ่งขึ้น การพบกันบ่อยๆท าให้เกิดสัมพันธภาพที่ดี ในการบ าบัดฟื้นฟู แต่ข้อเสียที่อาจเกิดขึ้น คือ ผู้ให้การบ าบัดอาจเผลอเปิดเผยความลับของ ผู้รับการบ าบัดโดยที่เขาไม่ได้ต้องการให้เปิดเผยซึ่งเป็นการละเมิดขอบเขต (Boundary) ยกตัวอย่างเช่น หากผู้ให้การบ าบัดต้องการให้ผู้รับการบ าบัดแลกเปลี่ยนข้อมูล โดยแสดงเป็นนัยว่ามีข้อมูลอยู่และ พยายามขู่ผู้รับการบ าบัดให้เปิดเผยข้อมูลนั้น โดยที่ผู้รับการบ าบัดไม่ได้เตรียมตัวที่จะพูดคุยในกลุ่ม เป็นต้น

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 110 ข้อควรระวังอีกประการหนึ่งคือ การที่ผู้ให้การบ าบัดอาจถูกมองว่าเกิดการล าเอียง พึงพอใจหรือ ชอบผู้รับการบ าบัดบางรายมากกว่าคนอื่น เกิดความไม่เสมอภาค จึงมีความส าคัญอย่างยิ่งที่ ผู้ให้การบ าบัดจะต้องดูแลสมาชิกในกลุ่มทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ผู้รับการบ าบัดทุกคนในกลุ่มจะมีการพัฒนาสัมพันธภาพกับผู้ให้การบ าบัดที่ท าหน้าที่เป็น ผู้น ากลุ่มจนในระดับที่ผู้น ากลุ่มสามารถส่งเสริมให้ผู้รับการบ าบัดมีการเปลี่ยนแปลงชีวิตไปในทางที่ดีขึ้น โดยการเปลี่ยนแปลงนั้นจะเป็นไปได้มากหรือน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือที่ผู้น ากลุ่มสร้างขึ้น ผู้น ากลุ่มอาจถูกมองว่าเป็นแหล่งข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ที่น่าเชื่อถือ กุญแจส าคัญที่ช่วยส ร้างความน่าเชื่อถือ คือระดับความสามารถของผู้น ากลุ่ม ในการด าเนินกลุ่มและความสามารถในการสร้างบรรยากาศในกลุ่มให้เกิดความรู้สึกมั่นคง ปลอดภัย ส าหรับผู้รับการบ าบัดทุกคน องค์ประกอบทั้งสองนี้สัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ส าหรับกลุ่มที่รู้สึกปลอดภัย สมาชิกต้องเห็นว่า ผู้ให้การบ าบัดผู้ท าหน้าที่เป็นผู้น ากลุ่มเป็นผู้ที่มีความสามารถและควบคุมกลุ่มได้ บางครั้งสมาชิกเข้ากลุ่ม ด้วยความกระปรี้กระเปร่า พูดเยอะ พูดออกนอกประเด็นและเอะอะวุ่นวาย ผู้น ากลุ่มจะต้องใช้ ทั้งภาษาพูดและภาษาท่าทางอย่างเหมาะสมเพื่อช่วยท าให้กลุ่มสงบและมุ่งอยู่กับหัวข้อที่ก าหนด สถานการณ์เช่นนี้มักจะเกิดขึ้นช่วงที่มีวันหยุด หากมีสมาชิกหลายคนกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดซ้ าอาจมีบางช่วงเวลาที่สมาชิกในกลุ่มจะมีอาการเซื่องซึม เฉื่อยชาและซึมเศร้า กรณีนี้ผู้น ากลุ่ม ต้องใช้พลังงานและความกระตือรือร้นในการท าความเข้าใจกับอารมณ์ความรู้สึก และสิ่งที่เกิดขึ้น กับสมาชิก ในท านองเดียวกัน สมาชิกต้องรู้สึกว่าผู้น ากลุ่มพยายามท าให้กลุ่มมีการขับเคลื่อนไปในทิศทางที่ดี และเป็นประโยชน์ สมาชิกรู้สึกได้ว่าผู้น ากลุ่มสนใจกับการมีส่วนร่วมในกลุ่มของสมาชิกเกี่ยวกับการไม่ใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของสมาชิก ผู้น ากลุ่มต้องมีความชัดเจน กระตือรือร้น ไม่มีปัญหา ในการควบคุมกลุ่ม หากมีการพูดออกนอกประเด็นผู้น ากลุ่มจะต้องขัดจังหวะการพูดนอกเรื่องภายในกลุ่ม และหยุดการเล่าเรื่องการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในลักษณะที่เป็นการบรรยายให้เห็นภาพ (Graphic Drug Use Story) เพื่อไม่ให้เป็นการกระตุ้นให้เกิดอาการอยากใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพ ติด ผู้น ากลุ่มต้องพยายามน าเข้าสู่ประเด็น ตะล่อมการเล่าเรื่องที่ยืดยาวและกระจัดกระจาย และต้อง ควบคุมเวลาในการท ากลุ่ม ตลอดจนสนับสนุนให้สมาชิกแต่ละคนมีโอกาสได้พูดคุยแลกเปลี่ยน แต่ละ สัปดาห์ผู้น ากลุ่มต้องแน่ใจว่าไม่มีสมาชิกหนึ่งหรือสองคนที่เป็นคนพูดคนแรกเสมอ ๆ หรือเรียกว่า “ผูกขาดเวลา” ของกลุ่มเสมอๆ ผู้ช่วยผู้น ากลุ่ม (Co-Leader) มีความส าคัญต่อการเปลี่ยนแปลงพลวัตของกลุ่ม ในฐานะ ที่ผ ู้ช่วยผู้น ากลุ่มเป็นผู้ที่ประสบความส าเร็จในการเลิกใช้แอลกอฮอล์ หรือยาและสารเสพติด จึง ส า ม า ร ถช่ ว ย ค ว บ คุ ม ก ร ณีที่ มี ป ร ะ เ ด็น ที่ ยัง เ ป็ น ข้ อ โ ต้ แ ย้ง ห รื อ ยุ่ง ย า กข อง ส ม า ชิ ก โดยใช้การแลกเปลี่ยนมุมมองหรือประสบการณ์ส่วนตัว ซึ่งผู้ช่วยผู้น ากลุ่มต้องได้รับการฝึกให้พูด ตามหลัก I-Statement หรือการพูดในพื้นที่ความเห็นส่วนตัว ไม่ใช่การแนะน าสั่งสอน กลุ่มจะถูกด าเนินแบบ Matrix Model ผู้น ากลุ่มต้องไวต่อสิ่งที่เกิดจากความผิดปกติที่ซับซ้อน บางครั้งอาจจะจ าเป็นต้องชี้น า (Directive) เผชิญหน้า (Confrontational) หรือระบุลักษณะ (Characterize) สิ่งที่สมาชิกพูดหรือกระท า (Input) เป็นการสะท้อนความคิดของผู้ใช้แอลกอฮอล์

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 111 ยาและสารเสพติด (Addictive Thinking) ผู้น ากลุ่มต้องมุ่งที่การติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ไม่ใช่ตัวบุคคล ควรระมัดระวังหลีกเลี่ยงปฏิกิริยาย้อนกลับทางลบ (Negative Feedback) กับ ผู้รับการบ าบัดโดยตรง แต่ให้มุ่งที่พฤติกรรมหรือความคิดเกี่ยวกับการติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ของผู้รับการบ าบัดแทน รูปแบบกลุ่ม กลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ( Relapse Prevention Group ) หรือที่เรียกว่า “กลุ่ม RP” มีขั้นตอนการท ากิจกรรมกลุ่ม 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนแรก “ขั้นเปิดกลุ่ม” เป็นขั้นตอนที่มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความคุ้นเคยและ สัมพันธภาพ ส ร้างบรรยากาศให้สมาชิกในกลุ่มเกิดการยอมรับ และรู้สึกมั่นคงปลอดภัย ในการเข้ากลุ่ม มักเริ่มกลุ่มโดยการแนะน าตัวผู้น ากลุ่ม ผู้ช่วยผู้น ากลุ่ม และการแนะน าตัวของสมาชิก ผู้น ากลุ่มอาจขอให้สมาชิกเล่าเกี่ยวกับประวัติการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของตนเอง อย่างสั้นๆ ไม่ควรลงลึกถึงรายละเอียดเรื่องการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มากจนเกินไป การแนะน าตัวนี้ก็เพื่อให้รู้ข้อมูลพื้นฐาน เช่น ชนิดของยาและสารเสพติดที่ใช้ เหตุผลในการเข้ารับ การบ าบัด หากผู้รับการบ าบัดพูดเรื่อยเปื่อยหรือให้รายละเอียดที่ไม่จ าเป็น ผู้น ากลุ่มต้องสรุปความ หรืออาจจะเตือนให้จบได้ ขั้นตอนที่สอง “ขั้นด าเนินกลุ่ม ”ภายใน 15 นาทีแรก ผู้น ากลุ่มจะเกริ่นน าเข้าสู่ประเด็น หัวข้อที่จะพูดคุยกันในครั้งนี้ โดยอาจใช้วิธีการให้ข้อมูลแบบง่ายๆหรือการทบทวนประเด็นของครั้งที่ผ่าน มาแล้วเชื่อมโยงสู่ประเด็นที่พูดคุยในปัจจุบัน แล้วให้กลุ่มอภิปร ายปร ะมาณ 45 นาที ตามใบกิจกรรมหรือใบความรู้ ซึ่งในการอภิปรายภายในกลุ่ม ผู้น ากลุ่มต้องตั้งค าถามให้สมาชิกมองเห็น ภาพของตนเองเกี่ย วกับหัวข้อที่พูดคุยใน วันนั้นที่เชื่อมโยงกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาแล ะ สารเสพติดของสมาชิก เพื่อให้สมาชิกได้ทบทวนสถานการณ์ที่อาจเป็นสาเหตุของการกลับไปเสพซ้ า และ เชื่อมโยงให้สมาชิกเกิดการปรับเปลี่ยนมุมมองความคิด จากการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของสมาชิกคน อื่นๆภายในกลุ่ม ที่แตกต่างจากเดิมและได้ทางเลือกในการจัดการกับปัญหาได้มากขึ้น หลังจากนั้นต้อง กระตุ้นให้สมาชิกคิดหาทางออกในการจัดการกับปัญหาเหล่านั้นด้วยตนเอง โดยที่ไม่ต้องพึ่งพา แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้น ากลุ่มต้องแน่ใจว่าในการด าเนินกิจกรรมในแต่ละครั้งนั้น มีความครอบคลุมเนื้อหาที่ส าคัญเกี่ยวข้องกับหัวข้อ อย่าให้พูดออกนอกเรื่อง หากสมาชิกที่มีประเด็นอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับหัวข้อที่พูดให้พูดในครั้งอื่นๆหรือการพูดคุยในช่วงหลังการอภิปรายในประเด็นนั้น และ สามารถพูดคุยเป็นรายบุคคลได้ในกรณีเป็นเรื่องที่ส าคัญ ขั้นตอนที่สาม “ขั้นปิดกลุ่ม” ผู้น ากลุ่มให้สมาชิกช่วยกันสรุปการอภิปรายและพูดถึงประเด็นที่ ส าคัญ หรือผู้น ากลุ่มสรุปเพิ่มเติมในส่วนที่ยังขาดหายไป ภายในช่วง 30 นาทีหลังให้ผู้รับการบ าบัด พูดถึงปัญหาที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือเรื่องอื่นที่อยากเสนอ โดยเน้นคนที่มีปัญหาหรือคนที่ไม่ค่อยออกความเห็น ในกลุ่ม เช่น “ มีอะไรใหม่ ๆ เกี่ยวกับปัญหาที่น าเสนอในครั้งที่แล้วหรือไม่”, "ช่วงนี้เกิดความรู้สึกอยากใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดบ้างหรือไม่ " , " คุณมีแผนอย่างไรในสัปดาห์นี้" เป็นต้น ผู้น ากลุ่ม ควรกระตุ้นให้สมาชิกทุกคนพูด ส่วนใหญ่คนที่เงียบ ๆ ไม่ร่วมสนทนา หรือแลกเปลี่ยนข้อมูล มักจะปิดบัง เรื่องราวหรือปัญหาที่ควรจะเปิดเผยและพูดคุยเอาไว้

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 112 กลุ่มจะเปิดโอกาสให้แลกเปลี่ยนข้อมูลและเกิดการสนับสนุนจากสมาชิกภายในกลุ่ม ผู้น ากลุ่มควรให้สมาชิกแสดงความคิดเห็นในเรื่องที่ก าลังพูดคุย โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีสมาชิก ที่ก าลังเผชิญปัญหาหรือประสบกับเรื่องที่ก าลังพูดคุยกัน เช่น ผู้รับการบ าบัดที่ผ่านพ้นช่วงเวลา ในการพยายามหยุดยาที่ยืดเยื้อได้แล้ว อาจจะถูกขอให้พูดถึงวิธีการที่พวกเขาแก้ปัญหาในช่วงนี้ ผู้น ากลุ่มต้องพยายามตีกรอบและน าการอภิปราย ตลอดจนเปลี่ยนประเด็นใหม่ ถ้าเห็นการพูดคุยนั้น ไม่เหมาะสมหรือเลื่อนลอย อาจจะน าผู้ช่วยผู้น ากลุ่ม (Co-Leader) เข้ามาเพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีและให้แรงเสริมส าหรับ ค าแนะน าต่าง ๆ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ค าสั่งสอน แต่พยายามพูดจากมุมมองของตัวเองและเชิญชวน ให้สมาชิกกลุ่มแบ่งปันประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ผู้ช่วยผู้น ากลุ่มจะมีประโยชน์อย่างยิ่งในกรณีที่ผู้รับ การบ าบัดต่อต้านสิ่งที่ผู้น ากลุ่มพูดหรือเสนอเข้าไปในกลุ่ม ในกรณีนี้การอภิปรายของผู้ช่วยผู้น ากลุ่ม ถึงประสบการณ์ที่ได้ผลส าหรับตัวเขาเองอาจจะเสนอในลักษณะที่ว่า "อาจจะเป็นประโยชน์" โดยยัง ไม่ต้องให้มีการโต้แย้งหรืออภิปราย ผู้รับการบ าบัดจะต้องเข้ากลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ าตั้งแต่แรกเริ่มการรักษา และยังคงอยู่ใน กลุ่มเป็นเวลา 16 สัปดาห์ ในระหว่างนี้ผู้รับการบ าบัดมัก มีลักษณะพึ่งพาซึ่งกันและกัน (Interdependent) กระบวนการกลุ่มส่งเสริมเรื่องความผูกพัน (Bonding) ความสามัคคี และ ความแน่นแคว้น (Cohesion) เพื่อเป็นแรงจูงใจที่ช่วยให้ผู้รับการบ าบัดยังคงร่วมการรักษาอยู่ได้ แต่ผู้รับการบ าบัดก็ต้องมีความรับผิดชอบต่อการเข้ากลุ่มและมีข้อสัญญา (Commitment) กับ กลุ่มผู้รับการบ าบัดต้องได้รับการย้ าเตือนว่า การเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด อยู่ที่ตัวเขาเอง สิ่งส าคัญที่ท าให้การเลิกแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดประสบความส าเร็จได้นั้นอยู่ที่แต่ละบุคคล ที่ได้รับการประคับประคองและส่งเสริมโดยสมาชิกคนอื่น การเลิกยาโดยไม่รู้สึกพึ่งพิงผู้อื่น จะช่วยปูองกันการกลับไปเสพซ้ าจากคนหนึ่งไปอีกคนหนึ่ง (Relapse Contagion) ซึ่งอาจจะเกิดขึ้น ในช่วงที่มีสมาชิกหลายคนกลับไปเสพซ้ า ผู้น ากลุ่มต้องให้ความสมดุลระหว่างการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่ได้รับการประคับประคองและส่งเสริมสนับสนุนจากกลุ่ม กับการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่ต้องพึ่งพิงกลุ่มล้วน ๆ มิตรภาพและความแน่นแคว้นของกลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า มีค่าอย่างมากส าหรับ กระบวนการรักษา อย่างไรก็ตามผู้รับการบ าบัดต้องระวังผลกระทบจากความสัมพันธ์ที่เกิดจากโปรแกรม (Treatment Program Romances) จนเกิดการผูกพันและการมีสัมพันธภาพกับสมาชิกด้วยกัน นอกเหนือจากกิจกรรมกลุ่ม ผู้รับการบ าบัดท าข้อตกลงตอนเข้ามาบ าบัดว่าจะไม่มีความสัมพันธ์พิเศษ ต่อกัน อย่างไรก็ตามก็ควรเตือนผู้รับการบ าบัดถึงข้อตกลงนี้อีกครั้ง หากมีสมาชิก ที่มีความสัมพันธ์ ที่ไม่เหมาะสม ผู้น ากลุ่มควรพบสมาชิกทั้งสองเพื่อเตือนเกี่ยวกับข้อตกลงที่ท าไว้เพื่อหลีกเลี่ยงเหตุการณ์ ดังกล่าวและให้เหตุผลว่าเพราะอะไรจึงไม่สนับสนุนให้มีความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกด้วยกันนอกกลุ่ม ผู้รับการบ าบัดควรได้รับการส่งเสริมให้เกิดการประคับประคองกันและกันในช่วงแรก ของการรักษา มีการช่วยเหลือซึ่งกันภายใต้ขอบเขตของการท ากลุ่มโปรแกรมหลักการ 12 ขั้นตอน และ กลุ่มสนับสนุนทางสังคม (Social Support) ในสถานพยาบาลหรือกลุ่มสนับสนุนในชุมชน ผู้รับการบ าบัดควรหาการสนับสนุนจากการเข้ากลุ่ม AA, CA, NA, โดยมี ผู้สนับสนุนของกลุ่มเหล่านั้นเป็น ผู้ช่วยเหลือ การเข้าร่วมประชุมกลุ่มและการเข้าสังคมกับสมาชิกจากกลุ่มต่างๆเหล่านี้ ท าให้ได้พบ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 113 สถานที่แห่งใหม่ที่มีเพื่อนที่เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้แล้ว และได้ท ากิจกรรมที่ช่วยให้เลิก แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ ถ้าไม่ได้รับการประคับประคองจากผู้ที่เลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้นานๆแล้ว อาจท าให้สมาชิกอ่อนแอจนหวนกลับไปเสพยาและสารเสพติดได้ สถานการณ์พิเศษ (Special Situation) ในบางกรณีผู้น ากลุ่มต้องให้การช่วยเหลือ (Intervention) พฤติกรรมบางอย่างของผู้รับ การบ าบัด การให้การช่วยเหลือประกอบด้วย การให้ผู้รับการบ าบัดเงียบ แยกหรือจ ากัดการพึ่งพิง การยึดติดของสมาชิกในกลุ่มหรือการให้ผู้รับการบ าบัดย้ายออกจากกลุ่ม เป็นต้น พฤติกรรม การช่วยเหลือ พูดหรือยืนยัน (Persevering) อยู่กับ บางเรื่อง พูดอย่างสุภาพว่า ขอเวลาให้คนอื่นได้อภิปรายเรื่อง ของเขาบ้าง และด าเนินกลุ่มต่อไป โต้เถียงเกี่ยวกับพฤติกรรมที่ขัดขวาง การฟื้นฟูสภาพ (การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด , การออกจากกลุ่ม กลางครัน , ใช้การควบคุมตนเองแทนการ หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น) ทั้งที่ได้รับการให้ ข้อมูลย้อนกลับ(Feedback)หลายครั้งแล้ว ชี้ให้เห็นว่าการโต้เถียงเรื่องเหล่านี้ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ ถ้าผู้รับการบ าบัดยังประพฤติเหมือนเดิม ขอให้ฟังคนอื่น เพราะว่าเรื่องที่ผู้รับการบ าบัดน าเสนอควรอภิปราย ตัวต่อตัวกับผู้ให้ค าปรึกษา ข่มขู่ สบประมาท หรือพูดเรื่องส่วนตัว ; มีพฤติกรรมที่บ่งชี้ว่าเกิดจากการเมายา (Intoxication) ออกจากกลุ่มมาพร้อมกับผู้รับการบ าบัดและให้ผู้ช่วยผู้น า กลุ่มด าเนินกลุ่มต่อ น ามาพูดคุยกันตามล าพัง หรือให้ ผู้ให้การบ าบัดคนอื่นจัดการดูแลผู้ปุวยให้เรียบร้อยก่อนจะ จากผู้รับการบ าบัด ถ้าจ าเป็นอาจจะต้องเตรียมการ เกี่ยวกับการส่งผู้ปุวยไปรับการรักษา ขาดความมุ่งมั่นต่อการบ าบัดรักษาและ ฟื้นฟูโดยไม่ค่อยมาตามนัด ต่อต้าน การรักษา มีพฤติกรรมวุ่นวาย หรือ กลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด บ่อย ๆ ประเมินใหม่ และปรับแผนการรักษาในช่วง Conjoint Session เมื่อผู้รับการบ าบัดไม่เมายา หรือมีพฤติกรรมที่ ไม่เหมาะสมแล้ว เขาควรได้รับการอนุญาตให้เข้ากลุ่ม แต่ขอให้ฟังการอภิปราย ผู้น ากลุ่มควรอภิปรายรูปแบบ ปฏิบัตินี้กับผู้รับการบ าบัด ก่อนเข้ากลุ่ม ควรบอก ผู้รับการบ าบัดว่าเขาจะมีเวลาอภิปรายในช่วงท้ายๆ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 114 การปิดกลุ่ม (End of Session ) ผู้น ากลุ่มควรสรุปการอภิปราย เรื่องที่ยังตกลงไม่ได้ให้คุยต่อคราวหน้า ผู้รับการบ าบัดที่เสนอ เรื่องส าคัญที่เกี่ยวกับการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจะถูกแนะน าให้พูดในครั้งต่อไป ส่วนผู้รับการบ าบัดที่มีปัญหาโกรธ ซึมเศร้า หรือคนที่พูดถึงอาการอยากยา ระหว่างชั่วโมงให้รอ หลังเลิกกลุ่ม ผู้น ากลุ่มควรพูดคุยกับผู้รับการบ าบัดกลุ่มนี้สั้น ๆ และจัด Individual Session ให้โดยเร็ว การจบชั่วโมงการรักษาควรเป็นไปในเชิงบวก ทุกชั่วโมงควรจบด้วยการปฏิญาณว่าจะรักษา ความลับและมุ่งมั่นที่จะเข้าร่วมกลุ่มตามนัดต่อไป เปูาหมาย 1. ให้ผู้รับการบ าบัดมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นที่อยู่ในระยะฟื้นคืนสภาพ (Recovery) 2. เพื่อแสดงสิ่งที่ส าคัญที่ช่วยปูองกันการกลับไปเสพยาและสารเสพติดซ้ า 3. เพื่อให้ผู้ช่วยผู้น ากลุ่มได้ร่วมเสนอประสบการณ์ที่สามารถเลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้เป็นเวลานาน 4. เพื่อสร้างความแน่นแคว้นในกลุ่มผู้รับการบ าบัด 5. เพื่อให้ผู้น ากลุ่มทราบถึงการมีปฏิสัมพันธ์ของผู้รับการบ าบัดด้วยกัน 6. เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดได้รับประโยชน์จากการมีส่วนร่วมในการพูดคุยและแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ค าแนะน าส าหรับผู้ให้การบ าบัด ประเด็นหัวข้อในการท ากลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ( Relapse Prevention Group ) ทั้ง 32 ครั้ง ได้มาจากการศึกษาปัจจัยส าคัญของการกลับไปเสพซ้ าจากผู้ที่มีประสบการณ์ตรง การให้ ผู้รับการบ าบัดได้ทบทวนประเมินลักษณะเฉพาะตัวด้านสิ่งแวดล้อมและอารมณ์ของสถานการณ์ที่ อาจเกิดขึ้น การวิเคราะห์สถานการณ์การคิดแนวทางในการตอบสนองต่อสถานการณ์และ หาแนวทางในการปูองกันและแก้ไข การรับรู้สัญญาณเตือน รู้ถึงสถานการณ์เสี่ยง ตัวกระตุ้น และ พยายามหลีกเลี่ยงจะสามารถช่วยปูองกันการกลับไปเสพซ้ าและท าให้การใช้ชีวิตมีความสมดุล มากยิ่งขึ้น สิ่งส าคัญในการท ากลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ( Relapse Prevention Group ) คือ ผู้ให้การบ าบัดต้องท าความเข้าใจในแต่ละหัวข้อ ดังต่อไปนี้ ครั้งที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง (Alcohol , Marijuana , and Prescription Medicines) แอลกอฮอล์และกัญชาเป็นยาและสารเสพติดที่มีคนใช้จ านวนมากมักน าแอลกอฮอล์และกัญชา เข้ามามีส่วนร่วมในหลายๆกิจกรรมของการด ารงชีวิตประจ าวัน รวมถึงการน ากัญชามาใช้ในการ บ าบัดรักษาทางการแพทย์กับโรคบางประเภท และการรับประทานยาที่แพทย์สั่งให้ ทั้งหมดนี้ดูเหมือนไม่ น่าก่อให้เกิดปัญหาในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ แต่หากผู้รับการบ าบัดรักษามีการใช้

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 115 แอลกอฮอล์กัญชาและยาที่แพทย์สั่งให้มากเกินไปก็อาจเป็นอันตรายหรือส่งผลให้เกิดการกลับไปเสพซ้ า ในบทนี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดได้ทบทวนสภาวะที่แท้จริงที่พวกเขาจะได้พบ และสามารถวางแผน ล่วงหน้าเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นเกี่ยวกับการใช้แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง ซึ่งจะช่วยให้ พวกเขาสามารถเตรียมความพร้อมได้ง่ายเพื่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ดีขึ้น ครั้งที่2 ความเบื่อ (Boredom) ช่วงที่เลิกยาและสารเสพติดมีความจ าเป็นที่ต้องมีกิจกรรมใหม่ ๆ และท าต่อไปเรื่อยๆ ผู้รับการบ าบัดที่มีงานอดิเรก กิจกรรมนันทนาการ และการให้ความสนใจในกิจกรรมอื่นๆ มักจะช่วยท า ให้ชีวิตมีความตื่นตัวน่าสนุกและมีชีวิตที่สมดุลมากขึ้น แต่หากผู้รับการบ าบัดไม่มีกิจกรรมรองรับ ก็จะก่อให้เกิดความเบื่อ ท าให้เฉื่อยชา ซึ่งเป็นสิ่งกระตุ้นที่ก่อให้เกิดการกลับไปเสพซ้ าได้ ความเบื่อจะไม่หายไปเอง จึงจ าเป็นที่จะต้องหาทางแก้ไขและหาวิธีการจัดการกับความรู้สึกเบื่อ ครั้งที่3 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า ( Avoiding Relapse Drift) การกลับไปเสพซ้ าไม่ได้เกิดขึ้นในทันทีทันใด แต่มักเกิดจากการไม่ได้ปฏิบัติตามแผนของ การเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่ก าหนดไว้ หรืออาจเกิดจากการงดเว้นการท ากิจกรรมต่างๆ ที่ช่วยในการหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การท าแบบฝึกหัดเกี่ยวกับกิจกรรมที่เป็น สิ่งยึดเหนี่ยวและสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงจะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเข้าใจสิ่งที่เขาก าลังกระท าและจัดการ กับพฤติกรรมของตนเอง ซึ่งจะช่วยให้มั่นใจว่าพวกเขาสามารถเลิกยาได้อย่างต่อเนื่อง ครั้งที่4 งานและการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด( Work and Recovery ) การท างานและสภาวะของงานมีผลต่อกระบวนการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ของทุกคน สภาวะของการท างานบางประเภทจะสามารถช่วยสนับสนุนในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของผู้รับการบ าบัดได้ แต่งานบางประเภทก็อาจเป็นอันตราย งานเป็นตัวกระตุ้น ของการกลับไปเสพซ้ าได้ ในบทนี้จะเน้นบางเนื้อหาเกี่ยวกับการว่างงาน , การท างานหนัก หรือ ภาระหน้าที่ ที่เป็นอุปสรรคในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ครั้งที่5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ (Guilt and Shame) บทนี้จะชี้ให้เห็นความแตกต่างของพฤติกรรมที่ไม่ดี กับการเป็นคนไม่ดี การให้ผู้เข้ารับ การบ าบัดได้ทบทวนสถานการณ์ที่ท าให้พวกเขามีพฤติกรรมต่างๆ อันเกิดจากการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ซึ่งบางครั้งพฤติกรรมเหล่านั้นท าให้พวกเขารู้สึกผิดและละลายใจที่ได้กระท าลงไป เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้รับการบ าบัดได้บอกถึงความรู้สึกทางลบที่เกิดขึ้นในขณะที่พวกเขา ได้เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดและเกี่ยวข้องกับพฤติกรรม ช่วยให้มีการเปิดใจให้มากขึ้น รู้จักการให้อภัยตนเองและผู้อื่น แต่หากผู้รับการบ าบัดบางคนยังรู้สึกว่ากลุ่มไม่ใช่ที่ปลอดภัยแก่เขา อย่า บังคับให้เขาเปิดเผยในสิ่งที่เขาอาย นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้รับการบ าบัดได้เรียนรู้หลักการ ในการช่วยให้เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ได้แก่ ความฉลาดในการเลิกยาและการใช้ ความอดทน ความพยายามอย่างมากในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ส าเร็จ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 116 ครั้งที่6 การท าตัวไม่ให้ว่าง ( Staying Busy ) เวล าว่างส ามารถเป็นสิ่งกระตุ้นให้คิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและส ารเสพติดได้ บทนี้จะให้สมาชิกช่วยแนะน าซึ่งกันและกันในการจัดการหรือเลือกกิจกรรมที่จะท าในเวลาว่าง เพื่อปูองกันการเสพซ้ า ครั้งที่7 แรงจูงใจในการเลิกยา (Motivation for Recovery) ผู้รับการบ าบัดที่เลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มักจะมีเหตุผลในการหยุดใช้ยาและ สารเสพติดเหล่านั้น ผู้ให้การบ าบัดควรชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ และส่งเสริมให้ผู้รับการบ าบัดมองถึง ประโยชน์ที่เขาได้รับในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและส ารเสพติด ผู้รับการบ าบัดแต่ละคน ควรบอกเหตุผลที่ท าให้หยุดใช้ยาได้หากมีผู้ที่ยังหยุดไม่ได้ก็ควรอภิปรายประเด็นนี้และช่วยค้นหา แรงจูงใจของเขา ครั้งที่8 การพูดความจริง (Truthfulness) เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ส าคัญในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด บทนี้จะน าเสนอแนวคิด เรื่องการพูดความจริงกับการพูดเท็จ แสดงถึงการพูดความจริงและการพูดเท็จที่มีความแตกต่างกัน ระหว่างความเป็นจริงและการแสดงออก เสนอให้เห็นว่าการยึดถือความจริงเป็นสิ่งส าคัญต่อการเลิก แอลกอ ฮอล์ ย าแล ะ ส า รเ สพติด ผู้ รับก า รบ าบั ดค ว รอภิป ร า ยค าถ ามท้ าย คู่มือเ กี่ย วกับ การพูดความจริง หากผู้รับการบ าบัดยอมรับว่าตนเองไม่พูดความจริง ผู้ให้การบ าบัดก็ควรชมเชย ในความซื่อสัตย์ที่เขากล้าบอกความจริงออกมา ครั้งที่9 การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด ( Total Abstinence ) ผู้รับการบ าบัดแต่ละคนมีข้อตกลงในการเข้ารับการบ าบัดว่าจะไม่ใช้ยาและสารเสพติดใดๆทุก ชนิด รวมถึงแอลกอฮอล์ด้วย บางครั้งผู้รับการบ าบัดบางคนท าไม่ได้ จึงควรบอกเหตุผลและความจ าเป็น ของการหยุดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดทุกชนิด และตรวจสอบว่าสมาชิกในกลุ่มปฏิบัติตามข้อตกลง หรือไม่ ครั้งที่10 เพศสัมพันธ์และการเลิกยา ( Sex and Recovery ) เพื่อช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเข้าใจถึงความแตกต่างระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความรัก ความใกล้ชิดกับเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากความใคร่ ผู้รับการบ าบัดควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ ที่เกิดจากความใคร่ ซึ่งมักเชื่อมโยงและเกิดร่วมกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้ให้การบ าบัด ผู้ท าหน้าที่เป็นผู้น ากลุ่มและผู้ช่วยผู้น ากลุ่มควรพูดคุยเรื่องส าคัญเรื่องนี้ในบรรยากาศกลุ่มที่เหมาะสม ครั้งที่11 การปูองกันการกลับไปเสพซ้ า (Relapse Prevention) การกลับไปเสพซ้ าไม่ได้เกิดขึ้นทันที แต่จะมีสัญญาณเตือนให้รู้ล่วงหน้าก่อนทั้งด้านพฤติกรรม ความคิด และการเกิดอารมณ์ที่จะเป็นตัวบอกก่อนที่จะมีการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จริงๆ ผู้รับการบ าบัดจ าเป็นต้องเรียนรู้ที่จะหาตัวบ่งชี้ถึงการเกิดสัญญาณเตือน การเกิดความเครียดและ ความวิตกกังวล เช่น การนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย อาการปวดศีรษะ เป็นต้น ซึ่งสิ่งต่างๆเหล่านี้

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 117 จะเป็นการบอกถึงสัญญาณของการที่จะกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ เมื่อมีสัญญาณ เกิดขึ้น ผู้รับการบ าบัดต้องมีแผนในการจัดการและแก้ไขโดยเร็วเพื่อปูองกันไม่ให้กลับไปใช้ยาและสารเสพ ติดจึงควรมีการวิเคราะห์ถึงสาเหตุของการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ครั้งที่12 ความไว้วางใจ (Trust) ระหว่างที่ติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมักส่งผลต่อสัมพันธภาพและความไว้วางใจระหว่าง ผู้รับการบ าบัดและบุคคลอื่นรอบข้าง ถึงแม้ว่าจะเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดแล้ว ความไว้วางใจก็ยังไม่ได้กลับคืนมาในทันที บทนี้ให้ผู้รับการบ าบัดรับรู้ว่าครอบครัวและเพื่อนๆของเขา มีเหตุผลที่ยังสงสัยว่าเขาเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้จริงหรือไม่ และอภิปรายถึงปฏิกิริยา ของเขาต่อความสงสัยนี้ ชี้ประเด็นว่าคนเราไม่สามารถตัดสินใจไว้วางใจได้โดยง่าย ความไว้วางใจ จะคืนกลับมาขึ้นกับผลของการหยุดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่ต่อเนื่องของพวกเขา รวมถึง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและระยะเวลาด้วย ครั้งที่13 จงฉลาด-ไม่ใช่เข้มแข็ง (Be Smart ; Not Strong ) จุดส าคัญของบทนี้อยู่ที่การชี้ให้ผู้รับการบ าบัดเห็นว่า การใช้ความเข้มแข็งในการเลิก แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ไม่ว่าจะมีความเข้มแข็งเพียงใดก็ไม่เพียงพอกับการที่จะหยุดใช้ยาและ สารเสพติดเหล่านั้นได้แต่การปฏิบัติตนอย่างฉลาด โดยการพยายามอยู่ให้ไกลจากสถานการณ์ที่เสี่ยงต่อ การกลับไปเสพซ้ า รวมทั้งการหากิจกรรมที่ไม่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นสิ่งส าคัญ และเป็นหลักพื้นฐานในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ควรอภิปรายให้ครอบคลุมถึงสิ่งที่พวกเขา ก าลังกระท าเพื่อช่วยในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ ครั้งที่14 เปูาหมายและคุณค่าของชีวิต ( Defining Spirituality ) การเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นเปูาหมายและคุณค่าของชีวิต ซึ่งต้องอาศัย ความสามารถในการควบคุมตนเองให้อยู่ในความสงบและพบว่าการใช้ยาและสารเสพติดเหล่านั้น ไม่ใช่เรื่องที่จ าเป็น การเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจะเป็นการพัฒนาตนเอง ซึ่งส่งผลให้ ผู้รับการบ าบัดมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นรวมถึงการรับรู้คุณค่าในตนเองมากขึ้น ครั้งที่15 การดูแลงานอาชีพและการจัดการทางการเงิน (Taking Care of Business and Managing Money) การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลต่อความรับผิดชอบและการท างาน ช่วงที่ใช้ยา และ สารเสพติดผู้ใช้ยามักจะหมกมุ่นกับเรื่องยาและสารเสพติดเหล่านั้นจนละเลยในเรื่องการท างาน ในบทนี้ จึงเปิดโอกาสให้สมาชิกอภิปรายถึงงานที่ถูกละเลย และสิ่งใดที่ควรกระท า ข้อควรระวังคืออย่าให้ ผู้รับการบ าบัดรู้สึกว่ามีงานที่ต้องท ามากเกินไป จะท าให้ท้อแท้ ส่วนเงินและเวลาเป็นทรัพยากร 2 อย่าง ที่เราต้องใช้ซึ่งแสดงถึงคุณภาพชีวิตของบุคคล ผู้รับการบ าบัดบางรายเมื่อมีเงินจะเป็นตัวกระตุ้น ให้คิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จึงต้องวางแผนการจัดการกับการเงินและอภิปราย ถึงสภาวะการเงินของตน เปิดโอกาสที่จะลดความอายและความรู้สึกผิดที่เขายังมีอยู่เกี่ยวกับพฤติกรรมใน

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 118 อดีตที่เกี่ยวข้องกับการเงิน เน้นความแตกต่างระหว่างการจัดการกับการเงินในช่วงที่มีพฤติกรรมติดยากับ ไม่ติดยา ครั้งที่16 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 1 ( Relapse Justification 1 ) ในระยะของการบ าบัดฟื้นฟูและหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สมองส่วนที่ติดยานั้น ยังคงมีอิทธิพลอยู่ จึงพยายามโน้มน้าวหาเหตุผลที่จะอนุญาตให้ไปใกล้ชิดกับ แอลกอฮอล์ยาและ สารเสพติด การอภิปรายในบทนี้จะให้สมาชิกส ารวจเหตุผลที่เป็นข้ออ้างในการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในแต่ละครั้ง ไม่ว่าจะเป็นเหตุบังเอิญ ความผิดหวัง เพื่อจุดประสงค์เฉพาะ หรือด้วย ภาวะทางอารมณ์ในด้านลบอื่นๆ การส ารวจตนเองจะช่วยให้รู้เท่าทันความคิดของตนเองที่เป็นข้ออ้างใน การกลับไปเสพซ้ า รวมถึงอภิปรายแนวทางในการปูองกันการกลับไปเสพซ้ าเมื่อมีความคิด ที่จะเป็นข้ออ้างให้กลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดที่อาจเกิดขึ้นอีกในครั้งต่อไป ครั้งที่17 การดูแลตนเอง (Taking Care of Yourself) ชี้ให้ตระหนักถึงการเอาใจใส่ตนเอง และประเมินว่ามีลักษณะนิสัยใดบ้างที่เปลี่ยนแปลงไป ระหว่างช่วงที่ติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดกับช่วงที่หยุดใช้ได้แล้ว การดูแลตนเองสามารถช่วย เพิ่มความรู้สึกมีคุณค่าของตนเอง และคลายเครียด ในช่วงเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ ครั้งที่18 ภาวะอารมณ์ความรู้สึกที่เป็นอันตราย ( Dangerous Emotions ) ภาวะอารมณ์ความรู้สึกที่หลากหลายทั้งอารมณ์เชิงบวกและอารมณ์เชิงลบสามารถ เป็นตัวกระตุ้นส าคัญที่ท าให้คิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ เช่น อารมณ์เหงา อารมณ์โกรธ อารมณ์ถูกทอดทิ้ง/ถูกกีดกัน หรืออารมณ์อื่นๆ บทนี้จะให้สมาชิกค้นหาและอภิปราย ถึงอารมณ์ของตนเองที่เป็นตัวกระตุ้นให้คิดถึงแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดซึ่งถือว่าเป็นอารมณ์ ความรู้สึกที่อันตรายและควรได้รับการจัดการแก้ไขเพื่อปูองกันการกลับไปเสพยาและสารเสพติด ครั้งที่19 ความเจ็บปุวย (Illness) การเจ็บปุวยและการที่ร่างกายอ่อนแอจะเป็นอุปสรรคต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติด บทนี้จะกระตุ้นให้ผู้รับการบ าบัดตระหนักถึงภาวะเจ็บปุวยที่อาจท าให้กลับไปเสพยาและสาร เสพติดได้ ครั้งที่20 การตระหนักรู้ถึงความเครียด ( Recognizing Stress ) ภาวะตึงเครียดเป็นสถานการณ์อันตรายที่อาจก่อให้เกิดการกลับไปเสพยาและสารเสพติด การ ใช้แบบทดสอบและอภิปรายในบทนี้จะช่วยให้เกิดการตระหนักรับรู้ถึงความเครียดจากการแสดงอาการ ทางกายที่เกิดขึ้น เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดได้ระวังตนเอง หากผู้รับการบ าบัดมีอาการของความเครียดแต่ไม่ สามารถรับรู้ด้วยตัวเอง ผู้น ากลุ่มและสมาชิกสามารถชี้ถึงอาการที่เกิดนั้นให้เขาทราบเพื่อหาวิธีลดภาวะตึง เครียดต่อไป ครั้งที่21 การหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า 2 ( Relapse Justification 2 )

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 119 บทนี้เป็นบทที่ต่อจากครั้งที่ 16 เรื่องการหาเหตุผลในการกลับไปเสพซ้ า โดยมีการเพิ่มเติม ถึงเหตุผลอื่นๆของการกลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ที่นอกเหนือจากครั้งที่แล้ว ได้แก่ การรู้สึกว่าภาวะติดยาสามารถควบคุมหรือรักษาให้หายขาดได้ การอยากทดสอบตนเองและ อารมณ์เชิงบวก การฉลอง เพื่อให้ผู้รับการบ าบัดได้ส ารวจตนเอง และทบทวนสถานการณ์ที่อาจส่งผลให้ กลับไปเสพซ้ า ช่วยให้รู้เท่าทันความคิดของตนเอง รวมถึงการหาแนวทางในการปูองกันการกลับไปเสพ ซ้ าเมื่อตกอยู่ในสถานการณ์ดังกล่าว หรือเมื่อมีความคิดเหล่านี้ไปกระตุ้นส่งเสริมให้กลับไปใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ ครั้งที่22 การใช้ชีวิตที่ลดภาวะตึงเครียด ( Living a Less Stressful Life ) ความเครียดมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม บทนี้จะให้ผู้รับการบ าบัดได้ส ารวจการใช้ชีวิต ที่มีผลต่อความเครียดและการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการคลายเครียด การหาแนวทางและเทคนิค คลายความเครียดต่างๆ เพื่อปูองกันการสะสมของความเครียด และลดระดับภาวะตึงเครียดได้ ครั้งที่23 การจัดการกับความโกรธ ( Managing Anger ) อารมณ์โกรธ เป็นตัวกระตุ้นภายในอีกอารมณ์หนึ่งที่ท าให้คิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดต้องเรียนรู้การแสดงอารมณ์โกรธที่เหมาะสม ที่ไม่ใช่การเก็บกดหรือ ก้าวร้าว ตลอดจนรู้จักวิธีการหลีกเลี่ยงและจัดการกับความโกรธ เพื่อปูองกันการกลับไปเสพยาและสาร เสพติด ครั้งที่24 การยอมรับ ( Acceptance ) การให้ผู้รับการบ าบัดยอมรับความจริงว่า “ติดยา” คือการยอมรับข้อจ ากัดบางอย่างเกี่ยวกับ การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเนื่องจากยาและสารเสพติดเหล่านั้นมีอิทธิพลต่อสมอง การยอมรับถือเป็นแนวคิดที่ส าคัญต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด เป็นขั้นตอนแรกในการ ปรับเปลี่ยนวิธีการควบคุมชีวิตตนเอง ซึ่งจะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดสามารถหยุดและเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้อย่างยาวนาน ครั้งที่25 การสร้างเพื่อนใหม่ ( Making New Friends ) ช่วยให้ผู้รับการบ าบัดที่เริ่มหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้รู้จักเลือกคบเพื่อนใหม่ และไม่รีบร้อนตัดสินใจ ที่จะเลือกคบใครเป็นเพื่อน ช่วยให้เขาทราบความแตกต่างระหว่างเพื่อนและ คนที่เขารู้จัก/คุ้นเคย และคิดถึงสถานที่ใหม่ๆ ที่จะท าให้พวกเขาสามารถพบปะกับบุคคลอื่น ในการสร้างเพื่อนใหม่ ผู้รับการบ าบัดจ าเป็นต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสถานที่ใหม่ ๆ ในการพบปะผู้อื่น เพื่อการสร้างเพื่อนใหม่ที่ดี ครั้งที่26 การฟื้นฟูสัมพันธภาพ (Repairing Relationships) การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลต่อสัมพันธภาพระหว่างผู้รับการบ าบัดและบุคคล รอบข้าง เมื่อเข้าสู่ระยะการบ าบัดฟื้นฟูผู้รับการบ าบัดมีความต้องการให้สัมพันธภาพที่ดีนั้นกลับคืนมา บทนี้จะเป็นการท าความเข้าใจว่าการฟื้นฟูสัมพันธภาพจะช่วยให้เกิดการยอมรับที่เพิ่มขึ้น และแนะน าว่า

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 120 เมื่อเข้ารับการบ าบัดรักษาควรท าสิ่งใดเป็นอันดับแรกเพื่อฟื้นฟูสัมพันธภาพ ผู้รับการบ าบัดอาจต้องการ ความช่วยเหลือในการตัดสินใจเพื่อให้ได้วิธีการหรือแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสม ครั้งที่27 การสวดมนต์เพื่อความสงบสุข ( Serenity Prayer ) การเรียนรู้วิธีการที่จะท าจิตใจให้สงบสุข จะช่วยให้บุคคลไม่ต้องแสวงหาความสุขจากการใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือสิ่งอื่นใดที่อาจน าอันตรายมาให้ตนเอง เคล็ดลับของ การมีความสงบสุขในจิตใจคือ การเรียนรู้ที่จะอยู่กับปัจจุบัน ไม่กังวลถึงอดีตหรืออนาคต และการเรียนรู้ ข้อจ ากัดของชีวิตด้วยการยอมรับว่า อะไรคือสิ่งที่เราควบคุมได้ หรือไม่ได้ เพื่อจะได้คาดหวังสิ่งต่าง ๆ ตามที่เป็นจริง และไม่รู้สึกคับข้องใจเมื่อพบกับสิ่งที่ไม่สมหวัง ความส าคัญของการสวดมนต์ก็เพื่อ ให้เกิดสมาธิ ความสงบสุขลดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ครั้งที่28 พฤติกรรมย้ าท า ( Compulsive Behavior) พฤติกรรมย้ าท ามีความสัมพันธ์กับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัด ส่วนใหญ่ที่เข้าสู่ระบบการบ าบัดรักษาหวังเพียงเรื่องการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดแต่ไม่ได้ ตั้งใจที่จะเปลี่ยนแปลงชีวิตอย่างจริงจัง บางครั้งเมื่อพวกเขาไม่ประสบความส าเร็จตามที่หวังเขาอาจจะ เปลี่ยนไปมีพฤติกรรมย้ าท าอื่นๆที่ไม่ส ามาร ถควบคุมตนเองได้ ใน บทนี้จึงมีจุดปร ะสงค์ ในการช่วยให้ผู้รับการบ าบัดได้ส ารวจพฤติกรรมย้ าท าเพื่อการดูแลตนเองและจัดการกับพฤติกรรม ย้ าท านั้น ครั้งที่29 การจัดการกับความรู้สึกและภาวะซึมเศร้า (Dealing with Feeling and Depression) จุดใหญ่ของบทนี้ต้องการช่วยให้ผู้รับการบ าบัดตระหนักและยอมรับอารมณ์ของตนเอง ผู้ที่เลิกยาใหม่ ๆ มักมีปัญหาเกี่ยวกับภาวะซึมเศร้า บางคนภาวะซึมเศร้าอาจเกิดขึ้นในช่วงหยุดยาและ สารเสพติดซึ่งจ าเป็นต้องได้รับการประเมินและการบ าบัดรักษา ครั้งที่30 โปรแกรมหลักการ12 ขั้นตอน (Twelve - Step Program/or Other Spiritual Group) เพื่อเตรียมความพร้อมผู้รับการบ าบัดให้เข้าสู่โปรแกรมการช่วยเหลือกันเอง การเข้ากลุ่มนี้เพื่อ ทบทวนรูปแบบการช่วยเหลือที่แตกต่างกัน เป็นกลุ่มสนับสนุน ประคับประคองช่วยเหลือ ผู้ที่หยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ให้สามารถหยุดยาได้ต่อเนื่อง โดยวิธีการของโปรแกรม หลักการ 12 ขั้นตอนหรือกลุ่มอื่นๆที่เป็นกลุ่มในการพัฒนาระดับจิตวิญญาณ ครั้งที่31 มองไปข้างหน้าจัดการช่วงเวลาหยุดพัก (Looking Forward/Dealing with Downtime) การเตรียมสถานที่ไว้พักหรือการวางแผนเพื่อหาโอกาสในการพักผ่อนหรือท ากิจกรรม นันทนาการท าให้ฟื้นตัวจากความรู้สึกที่ไม่ดี อาจเป็นที่หลบพักชั่วคราวเพื่อให้เกิดพลังและก าลังใจเป็น หนทางที่จะน าไปสู่กิจกรรมให้ผ่านพ้นไปสู่การเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และที่ส าคัญคือ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 121 การระมัดระวังตนเองในช่วงวันหยุดพักที่อาจมีความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพซ้ าจึงควรมีการวางแผนที่ดีใน การจัดการกับช่วงวันหยุดพัก ครั้งที่32 หยุดเสพทีละวัน (One Day at a Time ) ผู้รับการบ าบัดส่วนมากเริ่มเข้าสู่การบ าบัดฟื้นฟูจากเหตุการณ์ล้มเหลวในอดีตจากการติด แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ซึ่งท าให้เกิดความรู้สึกสิ้นหวัง ขาดความกล้าที่จะท าเรื่องในอนาคตเพราะ คิดถึงแต่ประสบการณ์เดิมที่ผ่านมา ความรู้สึกด้านลบนี้จะมีอยู่ในทุกระดับของความเครียด และน าไปสู่ ความถดถอย บทนี้จะช่วยให้พวกเขามีความสนใจอยู่กับปัจจุบัน และช่วยให้พ้นจากความรู้สึก ถูกครอบง าจากเหตุการณ์ในอดีตหรืออนาคตและสามารถใช้ชีวิตอยู่กับปัจจุบันได้ดีขึ้น ค าแนะน าเพื่อความเข้าใจในการอ่านและท ากิจกรรมกลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ าทั้ง 32 ครั้ง 1. ในการท ากลุ่มใช้ค าเรียกผู้ให้การบ าบัดว่า “ผู้น ากลุ่ม” และเรียกผู้รับการบ าบัดว่า “สมาชิก” 2. วิธีการท ากลุ่ม : กิจกรรมแต่ละข้อที่ก าหนดให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความให้สมาชิกในกลุ่ม ฟังนั้น ก าหนดไว้เพื่อให้สมาชิกมีส่วนร่วม ผู้น ากลุ่มอาจปรับเปลี่ยนเป็นผู้น ากลุ่มอ่านให้ฟังก็ได้ ขึ้นอยู่ กับความพร้อมหรือความสามารถในการอ่านของสมาชิกในกลุ่ม และถ้าสมาชิกเขียนหนังสือไม่ถนัดจาก สาเหตุใดก็ตาม ผู้น ากลุ่มหรือผู้รับการบ าบัดคนอื่นๆอาจจะเขียนให้ตามค าพูดของสมาชิก 3. ผู้น ากลุ่มสามารถปรับเปลี่ยนวิธีการท ากลุ่มได้ตามความเหมาะสม แต่ขอให้ได้ผล ตามวัตถุประสงค์ของกิจกรรมแต่ละครั้ง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 122 ครั้งที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจและตระหนักถึงผลกระทบของการใช้แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่งที่มาก เกินไปจะส่งผลต่อสมองท าให้การคิดอย่างมีเหตุผลลดลงและควบคุมตนเองได้น้อยลง 2. ตระหนักถึงความส าคัญของตัวกระตุ้นทั้งภายนอกและภายใน รวมถึงสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิตประจ าวันที่มักมีการน าแอลกอฮอล์และกัญชาเข้ามาเกี่ยวข้อง ตลอดจนรู้วิธีการหลีกเลี่ยง ตัวกระตุ้นและจัดการสิ่งเหล่านี้ได้ 3. เห็นความส าคัญของการหยุดใช้แอลกอฮอล์และกัญชา รวมถึงการใช้ยาตามแพทย์สั่งเท่านั้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สาระส าคัญ 1) ความเข้าใจและการวางแผนล่วงหน้าส าหรับเหตุการณ์ที่เกี่ยวกับการใช้แอลกอฮอล์และ กัญชาจะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดสามารถเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ง่ายขึ้น 2) ตัวกระตุ้นต่อการใช้แอลกอฮอล์และกัญชามีทั้งตัวกระตุ้นภายนอกและตัวกระตุ้นภายใน 3) การใช้แอลกอฮอล์ และกัญชามีผลต่อสมอง ท าให้ผู้ที่ใช้ไม่สามารถคิดอย่างมีเหตุผลเกี่ยวกับ เรื่องยาและสารเสพติด ท าให้สมองทึบและการควบคุมตัวเองลดลง 4) เหตุผลที่ให้หยุดการใช้แอลกอฮอล์และกัญชาเพื่อปูองกันการกลับไปเสพซ้ า มีดังต่อไปนี้ 4.1 การหยุดใช้ยาและสารเสพติดทุกชนิดช่วยลดโอกาสการกลับไปใช้ยาและสารเสพติด ติดได้มาก 4.2 สถานที่และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการใช้แอลกอฮอล์และกัญชาเป็นตัวกระตุ้น ต่อการกลับไปเสพยาและสารเสพติด 4.3 เมื่ออยู่ในกลุ่มเพื่อนที่ใช้แอลกอฮอล์และกัญชามีโอกาสกลับไปเสพซ้ าได้ 5) การใช้แอลกอฮอล์และกัญชาเป็นส่วนหนึ่งในหลายๆกิจกรรมในสังคมและวัฒนธรรมไทยจึง ท าให้หลายคนมองว่าไม่เป็นปัญหากับพวกเขา 6) การหยุดใช้แอลกอฮอล์และกัญชาอาจเป็นเรื่องยุ่งยากในระยะแรก แต่เมื่อฝึกตัวเอง ได้แล้ว ก็จะเป็นเรื่องง่ายขึ้นที่จะหยุดใช้แอลกอฮอล์และกัญชาให้นานขึ้น 7) การใช้ยาตามที่แพทย์สั่งเพื่อบรรเทาอาการต่างๆต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ หากใช้ยาผิดประเภทหรือใช้มากเกินไปก็สามารถท าร้ายผู้ที่ใช้ได้และอาจน าไปสู่การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก1 คนอ่านข้อความข้อที่ 1 ในใบกิจกรรมที่1 และสมาชิกภายในกลุ่มแต่ละคน ตอบค าถามข้อที่1 แล้วอภิปรายร่วมกัน 2. ข้อ 2 – 9 ท าเช่นเดียวกัน คือให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความแล้วให้สมาชิกแต่ละคน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 123 ตอบค าถาม แล้วอภิปรายร่วมกันทีละข้อ 3. ให้สมาชิกอ่านข้อความในกรอบด้านท้ายบทแล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นโดยผู้น ากลุ่ม อธิบายเพิ่มเติม 4. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรืออาจให้สมาชิกช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 124 ใบกิจกรรมที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง มีผู้รับการบ าบัดจ านวนมากที่มักประสบปัญหาในการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ทุกชนิดในขณะที่เข้ารับการบ าบัดฟื้นฟู การใช้แอลกอฮอล์และกัญชากลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิต คนในสังคม คนส่วนใหญ่จึงไม่คิดว่าแอลกอฮอล์และกัญชาเป็นปัญหาส าหรับพวกเขา ผู้รับการบ าบัด อาจรู้สึกว่ามีเหตุผลบางอย่างที่ท าให้พวกเขายังคงต้องใช้แอลกอฮอล์และกัญชา ดังนี้ 1. ตัวกระตุ้นต่อการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เช่น แอลกอฮอล์เบียร์ไวน์เหล้าขาว มีอยู่ ทุกที่ทุกหนทุกแห่ง ในบางครั้งมันเป็นเรื่องยากที่ผู้รับการบ าบัดจะเข้าสังคมโดยไม่เผชิญหน้ากับคนที่ ก าลังดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ - คุณเคยมีเพื่อนที่พบปะสังสรรค์กัน โดยไม่มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บ้างหรือไม่ ? หากมี โปรดระบุชื่อคนเหล่านั้น......................................................................................................... …………………………………………………….……………………………………………………………………………………..……… - คุณสังสรรค์กับเพื่อนๆ โดยวิธีใดที่ไม่ใช่การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์? ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 2. หลายคนใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือกัญชาเพื่อตอบสนองต่อตัวกระตุ้นภายในหรือ ลดอารมณ์ความรู้สึก บางคนรู้สึกว่าแอลกอฮอล์และกัญชาช่วยบรรเทาความเศร้า ความวิตกกังวล แต่มันเป็นเพียงการบรรเทาในระยะสั้นๆ ในขณะที่การเริ่มดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพกัญชาจะมีผลต่อ อารมณ์ความรู้สึกท าให้รู้สึกดีขึ้นในช่วงแรกแต่เมื่อใช้อย่างต่อเนื่องอาจน าไปสู่การเกิดภาวะวิตกกังวลและ ซึมเศร้าได้ - คุณเคยรู้สึกอยากดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้กัญชาในเวลาที่คุณมีความรู้สึกไม่สบายใจ บ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย……………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………..….…………………………………….………………………………………………………..………………… 3. แอลกอฮอล์หรือกัญชาอาจดูเหมือนไม่เป็นปัญหาร้ายแรงเมื่อเทียบกับการใช้ยาและ สารเสพติดประเภทอื่นๆ แต่เมื่อท่านพยายามที่จะหยุดดื่มหรือหยุดเสพกัญชาแล้วพบว่ามันยากมาก หรือไม่สามารถหยุดได้ ท่านอาจต้องประเมินความรุนแรงของปัญหาใหม่ - คุณสามารถหยุดดื่มแอลกอฮอล์หรือหยุดเสพกัญชาได้ตั้งแต่วันแรกที่คุณเข้ารับ การบ าบัดรักษาหรือไม่ ? โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………..…… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 4. การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการเสพกัญชาส่งผลกระทบต่อสมองในส่วนที่ควบคุม ความคิดที่เป็นเหตุผลจึงเป็นการยากที่จะคิดอย่างสมเหตุสมผลเกี่ยวกับยาและสารเสพติดได้ เพราะ ยาและสารเสพติดท าลายสมองส่วนคิดอย่างชัดเจน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 125 - คุณเคยอยู่ในงานสังสรรค์โดยไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพกัญชา และ เคยสังเกตเห็นคนที่เมาแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดที่แสดงพฤติกรรมที่ดูแย่ๆ หรือพฤติกรรม ที่ไม่เหมาะสมบ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบายถึงประสบการณ์ที่เคยพบมา………………….………………………………. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 5. แอลกอฮอล์และกัญชามีผลต่อสมองส่วนคิดที่เป็นเหตุเป็นผลให้ท างานลดน้อยลง ผู้ที่ดื่ม แอลกอฮอล์หรือเสพกัญชาจึงมักจะยับยั้งตนเองได้ลดน้อยลงด้วย ซึ่งอาจส่งผลให้มีอารมณ์ทางเพศและ ต้องการมีเพศสัมพันธ์มากขึ้น การรับรู้เกี่ยวกับตนเอง การควบคุมตนเองลดน้อยลงและกล้าแสดงออก กล้าเข้าสังคมมากขึ้น - คุณต้องพึ่งพาแอลกอฮอล์หรือกัญชาเพราะเหตุผลในเรื่องเพศและช่วยในการเข้าสังคม หรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………….……………………………………………………………………………………….. 6. พวกเราหลายคนเติบโตขึ้นมาท่ามกลางการใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสัญลักษณ์ ของการเฉลิมฉลองในโอกาสพิเศษต่างๆ จึงเป็นการยากที่จะเรียนรู้วิธีการฉลองโอกาสพิเศษเหล่านั้นโดย ไม่มีการดื่มแอลกอฮอล์ - มีโอกาสพิเศษอะไรบ้างที่ครอบครัวของคุณหรือเพื่อนของคุณมีการเลี้ยงฉลองกับคุณ โดยมีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วย ?.....……………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… - ปัจจุบันคุณมีวิธีการเลี้ยงฉลองอย่างไรบ้างโดยไม่ต้องมีการดื่มแอลกอฮอล์? ….……………………………………………………………………………………..……………………………………………………….. 7. หลายครอบครัวและหลายกลุ่มในสังคม มักมองว่าการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสัญลักษณ์ ของการแสดงถึงความแข็งแกร่งและเป็นเรื่องที่เหมาะสมหรือมีความซับซ้อนกับสภาพสังคมไทย ตลอดจน วัฒนธรรมในสังคมไทยก็ยังส่งเสริมให้มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อยู่ - เมื่อคุณไม่ได้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ คุณรู้สึกว่าตนเอง “ไม่แข็งแกร่ง ไม่แน่จริง” หรือไม่ ? โปรดอธิบาย…………………………………………………………………………………………………………….…….. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8. นิสัยการดื่มแอลกอฮอล์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการท ากิจกรรมต่าง ๆ ในตอนแรกจึงเป็น การยากที่จะท ากิจกรรมต่าง ๆ เช่น การรับประทานอาหารบางประเภท การเล่นกีฬา หรือ การผ่อนคลายโดยไม่มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ - มีกิจกรรมอะไรบ้างที่คุณท าแล้วมีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วย? ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………........ ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………........ ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 126 9. บางคนรู้สึกว่ายาที่แพทย์สั่งให้จัดอยู่ในประเภทที่แตกต่างจากยาและสารเสพติดซึ่งช่วงแรกๆ ก็จะเป็นเช่นนั้น จนกระทั่งถึงจุดๆหนึ่งที่อาจมีการใช้ยาที่มากเกินไปและอาจเกิดอันตราย เช่น บางคน ต้องการยาส าหรับลดอาการปวด ลดความวิตกกังวล ช่วยในเรื่องการนอนหลับ หรือ โรคสมาธิสั้น ยา เหล่านี้สามารถใช้ได้ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด แต่หากมีการใช้ยาที่ผิดประเภทหรือใช้เกินกว่า ก าหนดที่แพทย์สั่งก็จะสามารถเป็นอันตรายต่อผู้ที่ใช้ได้เช่นกัน - คุณได้รับยาที่แพทย์สั่งให้เพื่อการรักษาโรคซึ่งเป็นยาชนิดเดียวกันจากแพทย์มากกว่า 1 คนหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. - คุณมีการเปลี่ยนแปลงปริมาณยาได้รับจากแพทย์เอง โดยไม่ได้รับค าแนะน าจาก แพทย์ผู้ให้การรักษาหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. - การรับประทานยาที่แพทย์สั่งให้มากเกินกว่าที่แพทย์ก าหนด น าไปสู่การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. สิ่งส าคัญที่ควรตระหนักไว้เสมอ เมื่อคุณดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และเสพกัญชา จะท าให้การเลิกยาและสารเสพติดของคุณเป็นเรื่องที่ยากล าบากมากขึ้น การใช้ยาที่แพทย์สั่งภายใต้การดูแลของแพทย์สามารถท าได้ ในระหว่างที่คุณอยู่ในระยะของการบ าบัดฟื้นฟู

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 127 ครั้งที่ 2 ความเบื่อ วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เข้าใจถึงสาเหตุที่ท าให้เกิดความรู้สึกเบื่อในช่วงเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 2. ทบทวนและปรับกิจกรรมประจ าวันของตนเองให้น่าสนใจมากขึ้นเพื่อลดความรู้สึกเบื่อ 3. รู้จักกิจกรรมนันทนาการอื่น ๆ เพื่อเป็นทางเลือกในการปรับกิจกรรมไม่ให้เกิดความเบื่อ สาระส าคัญ 1. สาเหตุที่ท าให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกเบื่อในช่วงเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ได้แก่ 1.1 โครงสร้างหรือแบบแผนการด าเนินชีวิตเปลี่ยนไปจากช่วงติดแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติด 1.2 การเปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีในสมอง 1.3 การมีภาวะทางอารมณ์ที่ราบเรียบ (หากเปรียบเทียบกับตอนที่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด) 2. การรู้จักปรับกิจกรรมของตัวเองเพื่อลดความรู้สึกเบื่อ เช่น การมีกิจกรรมใหม่ๆที่ท้าทาย หรือน่าสนใจจะเป็นวิธีการที่ช่วยลดความรู้สึกเบื่อ 3. การจัดตารางกิจกรรมประจ าวัน จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดเห็นความน่าสนใจของกิจกรรมได้ ชัดเจนยิ่งขึ้น เพราะการปล่อยให้ตนเองเกิดความรู้สึกเบื่ออาจเป็นตัวกระตุ้นที่ท าให้กลับไปเสพยาและ สารเสพติดได้ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คน อ่านข้อความในย่อหน้าแรกของใบกิจกรรมที่ 2/1และอภิปรายร่วมกัน 2. ให้สมาชิกท ากิจกรรมในย่อหน้าที่ 2 โดยผลัดกันอ่านคนละข้อ แล้วอภิปรายร่วมกัน 3. ให้สมาชิกช่วยกันเสนอกิจกรรมที่น่าสนใจ (ผู้น ากลุ่มอาจจะแนะน าให้ศึกษากิจกรรม นันทนาการตามใบกิจกรรมที่ 2/2) แล้วสนับสนุนให้สมาชิกเขียนกิจกรรมที่สนใจในตารางกิจกรรม ประจ าวัน 4. ผู้น ากลุ่มสรุปประเด็นส าคัญหรืออาจให้สมาชิกช่วยกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 2/1 ความเบื่อ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 128 ใบกิจกรรมที่ 2/1 ความเบื่อ บ่อยครั้งที่ผู้รับการบ าบัดเมื่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดจะรู้สึกว่าชีวิตน่าเบื่อ สาเหตุส่วนหนึ่งที่ท าให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกเบื่อ มีดังต่อไปนี้ 1. โครงสร้างหรือแบบแผนการด าเนินชีวิตมีการเปลี่ยนแปลงต่างไปจากช่วงที่ดื่มแอลกอฮอล์ หรือเสพยาและสารเสพติดที่ท าให้รู้สึกตื่นตัวและกระตือรือร้นมากกว่าช่วงที่หยุดใช้ยาและสารเสพติด 2. การเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองในระยะบ าบัดฟื้นฟูหรือระยะเลิกยาท าให้เกิดอารมณ์ ความรู้สึกเบื่อได้ 3. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ความรู้สึก ได้ง่าย (อารมณ์ขึ้นๆลงๆ) อารมณ์ปกติจะรู้สึกราบเรียบเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงที่ติดแอลกอฮอล์หรือ ยาและสารเสพติด ผู้ที่หยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้นานจะมีปัญหาเรื่องความรู้สึกเบื่อลดลง อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้อารมณ์ความรู้สึกเปลี่ยนไป ในขณะเดียวกันจะมีวิธีที่ช่วยลดความรู้สึกเบื่อได้ กรุณาเลือกวิธีการจัดการกับความรู้สึกเบื่อที่เหมาะสมกับคุณ ……….1. ขอให้ระลึกถึงกิจกรรมนันทนาการที่เคยเป็นที่ชื่นชอบของคุณก่อนที่คุณจะ เริ่มดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและสารเสพติด และคุณได้เริ่มมีกิจกรรมใหม่ๆที่น่าสนใจหรือไม่ ? ……….2. คุณส ามารถวางแผนที่จะท าบางสิ่งบางอย่างที่คุณชื่นชอบและเฝูารอคอย ได้หรือไม่ ? นานแค่ไหนแล้วที่คุณได้ท ากิจกรรมที่สนุกๆ โดยไม่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์หรือการ เสพยาและสารเสพติด ……….3. การพูดคุยเกี่ยวกับความรู้สึกเบื่อกับคู่สมรส คนที่คุณให้ความส าคัญ หรือ เพื่อนสนิทของคุณ พวกเขารู้สึกเบื่อเหมือนกับคุณบ้างหรือไม่ ? และพวกเขามีข้อเสนอแนะอะไรบ้าง ? ……….4. การวางแผนตารางกิจกรรมในชีวิตประจ าวัน จะช่วยให้คุณมองเห็นว่าควรท ากิจกรรมใด ที่น่าสนใจ กิจกรรมใดจะช่วยพัฒนาและฟื้นฟูสมองส่วนคิดรวมถึงการควบคุมพฤติกรรมของคุณ ……….5. การลงมือท ากิจกรรมที่มีความท้าทายจะช่วยส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาตนเอง บางครั้ง ความเบื่อเป็นผลจากการท ากิจกรรมประจ าวันของคุณที่ซ้ าๆเดิมๆไม่มีความท้าทายตนเองในการใช้ชีวิต ของคุณอย่างเพียงพอ การต่อสู้และจัดการกับความรู้สึกเบื่อด้วยวิธีการใหม่ๆเป็นเรื่องที่ส าคัญอย่างยิ่ง ไม่ควรปล่อยให้ตนเองรู้สึกเบื่อเพราะมันอาจเป็นตัวกระตุ้นให้คุณกลับไปเสพซ้ าได้

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 129 ใบกิจกรรมที่ 2/2 (กิจกรรมทางเลือก) กิจกรรมนันทนาการ อ่านกิจกรรมด้านล่างนี้แล้ววงกลมรอบข้อความกิจกรรมที่คุณสนใจและอยากทดลองท าในอนาคต กิจกรรมอื่นๆ โปรดระบุ.............................................................................................. ............................ การแสดง/เล่นละคร ตกปลา การวาดภาพ เข้ายิมออกก าลังกาย โครงการศิลปะ ฝึกยิงปืน จิตอาสา/อาสาสมัคร การท าสมาธิ ร้องเพลง การถ่ายภาพ แคมป์ปิ้ง เลี้ยงสัตว์ ยิงธนู จัดดอกไม้ ไปสวนสาธารณะ ยกน้ าหนัก ออกแบบเสื้อผ้า งานเครื่องยนต์กลไก เล่นไพ่ แบตมินตัน วิ่งออกก าลังกาย เบสบอล/ซอฟบอล เดินเล่น ตกแต่งบ้าน ด าน้ าลึก/ด าน้ าตื้น การบิน/เครื่องร่อน สอน/บรรยาย งานไม้ เข้าร่วมประมูล งานโลหะ เล่นเครื่องดนตรี ตัวแทนลูกเสือชาวบ้าน ทานอาหารนอกบ้าน เทนนิส ชมกีฬา การเดินเรือ ยูโด/คาราเต้ บาสเก็ตบอล งานช่างไม้ มวยปล้ า สควอช/แฮนด์บอล เต้นร า กอล์ฟ กิจกรรมกลุ่มเพื่อสังคม ไปโรงละคร การสร้างแบบจ าลอง กิจกรรมทางการเมือง งานแกะสลัก ขับรถ การเดินทาง ดูโทรทัศน์ แต่งกลอน/แต่งเพลง เล่นว่าว ปั่นจักรยาน เซรามิก/เครื่องปั้น สะสมเหรียญ/ของเก่า เข้าร่วมสัมมนา เล่นฟุตบอล อ่านหนังสือ การขี่ม้า งานอิเล็กทรอนิกส์ พายเรือ สกีน้ า เขียนจดหมาย งานถัก/โครเชท์ บิลเลียด/พูล หมากฮอส ท าอาหาร กีฬาโต้คลื่น ขี่จักรยานยนต์ ยิมนาสติก เล่นโยนห่วง แข่งรถ ส่องนก กิจกรรมทางศาสนา ปริศนาอักษรไขว้ ว่ายน้ า จัดสวน ทอผ้า การล่าสัตว์ ซ่อมรถยนต์ ปีนเขา หมากรุก สเก็ตน้ าแข็ง ฟันดาบ ชมพิพิธภัณฑ์ เดินทางไกล/ผจญภัย ชมวิวทิวทัศน์ ฟังเพลง โบว์ลิ่ง โรลเลอร์สเก็ต ท าเครื่องประดับ เล่นปิงปอง เปิดท้ายขายของ โยคะ วอล์คแรลลี่ เดินทางท่องเที่ยว ขายของมือ 2 พิลานิสบริหารร่างกาย ฟังPodcast เล่นเกมส์คอมพิวเตอร์ เย็บปักถักร้อย ทานวิตามินบี ลงเรียนออนไลน์ อีเมลล์ วอลเล่ย์บอล ไทเก๊ก ดูNetflix/Youtube แอพพิเคชั่นในโทรศัพท์ ต่อยมวย ไปเยี่ยมเพื่อน/ญาติ ดูซีรี่ส์ที่ชอบ วิ่งมาราธอน ดูภาพยนตร์ ไปร้านกาแฟ/คาเฟุ งานประดิษฐ์/งานฝีมือ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 130 ครั้งที่ 3 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. เรียนรู้ที่จะท าพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เหมาะสมเพื่อที่จะหยุดดื่มแอลกอฮอล์ หรือหยุดเสพยาและสารเสพติดได้ 2. มีหลักหรือแนวทางในการคิดถึงพฤติกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจและสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง 3. เรียนรู้ว่าสิ่งที่ก าลังหลีกเลี่ยงต้องท าควบคู่ไปกับสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ 4. ได้ทบทวนและส ารวจพฤติกรรมของตัวเองได้ชัดเจนขึ้น สาระส าคัญ 1. ช่วงเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดต้องมีพฤติกรรมหรือการกระท าที่ เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจที่ชัดเจนและสามารถวัดผลได้ซึ่งพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เหมาะสม จะท าให้ผู้รับการบ าบัดแต่ละคนหยุดดื่มแอลกอฮอล์ หรือหยุดเสพยาและสารเสพติดได้ 2. ผู้รับการบ าบัดต้องเรียนรู้ว่าสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงจะต้องท าควบคู่ไปกับสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ เป็นสิ่งที่บอกถึงพฤติกรรมในอนาคตที่จะช่วยให้มั่นใจว่าจะสามารถเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้ อย่างต่อเนื่อง 3. ตารางสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาจะเป็นแบบฝึกหัดให้ผู้รับการบ าบัดได้ส ารวจตัวเองได้ ชัดเจนขึ้น สิ่งเหล่านี้จะช่วยปูองกันการกลับไปเสพซ้ า และส่งเสริมให้ผู้รับการบ าบัดกระท า อย่างต่อเนื่องทุกสัปดาห์ วิธีการ 1. ให้สมาชิก 1 คนอ่านข้อความในใบกิจกรรมที่ 3/1 แล้วให้สมาชิกร่วมกันอภิปราย กระบวนการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า 2. ผู้น ากลุ่มอธิบายและแนะน าวิธีการเขียนกิจกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยา และสารเสพติด รวมถึงสิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงและให้สมาชิกท าใบกิจกรรมที่ 3/2 3. ผู้น ากลุ่มอธิบายถึงความส าคัญของการตรวจสอบพฤติกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวและ สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง และสรุปความส าคัญของตารางทั้ง 2 ตาราง สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 3/1 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า ใบกิจกรรมที่ 3/2 ตารางสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 131 ใบกิจกรรมที่ 3/1 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า การกลับไปเสพซ้ าเกิดขึ้นได้อย่างไร การกลับไปเสพซ้ าไม่ได้เกิดขึ้นในทันที จริงๆแล้วจะมีสัญญาณเตือนเกิดขึ้นก่อนไม่ว่าจะเป็น ทางด้านความคิด อารมณ์หรือพฤติกรรม ซึ่งจะค่อยๆเกิดขึ้นอย่างช้าๆ อย่างไรก็ตามการกลับไป เสพซ้ าของหลายๆคน อาจรู้สึกว่าเป็นการเกิดขึ้นโดยที่พวกเขาไม่รู้ตัว ไม่ทันสังเกตจนดูเหมือนว่า มันเกิดขึ้นอย่างทันทีทันใด การค่อยๆเกิดขึ้นนี้เปรียบเสมือนกับเรือที่ค่อยๆหลุดจากเสาที่ผูกเชือกไว้แล้ว ค่อย ๆ ลอยออกไปช้า ๆ โดยไม่รู้ตัวและไม่ทันสังเกตได้ กระบวนการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดแต่ละคนควรท ากิจกรรม ที่เฉพาะเจาะจงในการเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวเพื่อช่วยในการเลิกยาและสารเสพติด ซึ่งจะต้องก าหนดกิจกรรมให้ ชัดเจน และสามารถสังเกตหรือตรวจสอบได้ง่าย ซึ่งเปรียบเสมอนเป็นเชือกที่ผูกยึดให้การเลิกยาและสาร เสพติดด าเนินต่อไปอย่างต่อเนื่องและปูองกันไม่ให้กลับไปเสพซ้ าโดยไม่ทันรู้ตัว การเลิกยาและสารเสพติดระยะยาว ขอให้คุณใช้ตารางสิ่งยึดเหนี่ยว ( ใบกิจกรรมที่ 3/2) โดยเขียนรายการสิ่งที่จะช่วยใน การเลิกยาและสารเสพติดของคุณให้ด าเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง และในการเขียนกิจกรรมลงในตาราง ควรท าตามค าแนะน าดังต่อไปนี้ 1. ให้ระบุกิจกรรม 4-5 อย่างที่ช่วยให้คุณไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด (กิจกรรมควร ท าได้อย่างน้อย 20 นาทีต่อครั้ง และควรท าได้อย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์) 2. ให้รวมถึงกิจกรรมการออกก าลังกาย การมาบ าบัดและเข้ากลุ่ม การจัดตารางกิจกรรม การเข้ากลุ่มช่วยกันเอง (NA) การรับประทานอาหารและอื่นๆ 3. ไม่เขียนสิ่งที่เป็นนามธรรมหรือเชิงทัศนคติ ควรเขียนกิจกรรมที่มีลักษณะของพฤติกรรม หรือการกระท าที่สามารถสังเกตหรือตรวจสอบได้ง่าย 4. ให้ระบุถึงบุคคลหรือสถานที่ที่เป็นตัวกระตุ้นให้นึกถึงแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และ คุณจ าเป็นต้องหลีกเลี่ยงในระหว่างเลิกยาและสารเสพติดด้วย คุณควรตรวจสอบตารางสิ่งยึดเหนี่ยวเป็นประจ า (อาจเป็นรายสัปดาห์) เมื่อคุณไม่สามารถ ท ากิจกรรมมากกว่า 2 กิจกรรมขึ้นไป นั่นหมายถึงคุณก าลังมีความเสี่ยงของการกลับไปเสพซ้ า ซึ่งบางครั้งช่วงเวลาวันหยุดอาจส่งผลให้คุณไม่สามารถท ากิจกรรมตามตารางได้ และนั่นก็ถือเป็น ความเสี่ยงที่เกิดขึ้น เปรียบเสมือนเรือที่ก าลังค่อยๆลอยออกจากท่าน้ าไปอย่างช้าๆ

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 132 ใบกิจกรรมที่ 3/2 ตารางสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด การที่คุณเลิกยาและสารเสพติดได้นั้น คุณจะต้องเรียนรู้ที่จะท าพฤติกรรมหรือการกระท าใหม่ๆ ที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการช่วยให้คุณไม่ต้องกลับไป เสพซ้ า ห ากคุณไม่ท าพฤติกรรมที่เป็น สิ่งยึดเหนี่ยวก็อาจส่งผลให้กลับไปเสพซ้ าได้ง่ายมากขึ้น การท าตารางสิ่งยึดเหนี่ยวจะช่วยสร้างแผน พฤติกรรมใหม่และการตรวจสอบเป็นประจ าจะช่วยท าให้คุณมั่นใจได้ว่าคุณยังปลอดภัยและไม่กลับ ไปเสพซ้ า ใช้ตารางด้านล่างนี้เพื่อแสดงรายการกิจกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด อย่างต่อเนื่อง และตารางที่ต้องหลีกเลี่ยง จากนั้นให้ตรวจสอบว่าคุณสามารถท าตามตารางทั้ง 2 อย่าง ในแต่ละวันได้หรือไม่ ( หากคุณสามารถท าได้ให้ใส่เครื่องหมาย ลงในช่องวันที่แต่หากวันไหนไม่ได้ท า ให้ใส่เครื่องหมาย ลงในช่องวันที่เช่นกัน ) พฤติกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการ เลิกยาและสารเสพติด วันที่ วันที่ วันที่ วันที่ 1. 2. 3. 4. 5. สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง วันที่ วันที่ วันที่ วันที่ 1. 2. 3. 4. 5.

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 133 ครั้งที่ 4 งานและการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้รับการบ าบัด 1. ตระหนักว่า “งาน”อาจสนับสนุนหรือเป็นอุปสรรคต่อการเลิกยาและสารเสพติดได้ 2. ส ารวจว่าตนเองอยู่ในสภาวะใดในเรื่องงานซึ่งมีความสัมพันธ์ต่อกระบวนการเลิกยาและ สารเสพติด 3. มีแนวทางในการแก้ปัญหาเรื่องงานที่เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟู สาระส าคัญ 1. สภาวะปัจจุบันของตนเองเกี่ยวกับเรื่องงานมีความสัมพันธ์กับการเลิกยาและสารเสพติด 2. แนวทางการในการแก้ปัญหาเรื่องงานที่เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟูขึ้นอยู่กับ ผู้รับการบ าบัดจะวางแผนในการด าเนินชีวิตเพื่อให้เข้ารับการบ าบัดฟื้นฟูได้ต่อเนื่อง วิธีการ 1. ให้สมาชิกท าใบกิจกรรมที่ 4 และให้แต่ละคนพูดถึงลักษณะเรื่องงานของตนเอง และ อภิปรายร่วมกัน 2. ผู้น ากลุ่มให้สมาชิกผลัดกันอ่านแนวทางในการแก้ไขปัญหาเรื่องงานตามสถานการณ์ ทีละข้อและอภิปรายร่วมกัน 3. ผู้น ากลุ่มสรุปให้สมาชิกเข้าใจว่าการวางแผนเลิกยาและสารเสพติดต้องค านึงเรื่องสภาวะ การงานด้วย และให้สมาชิกร่วมกันสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ สื่อ/อุปกรณ์ ใบกิจกรรมที่ 4 งานและการเลิกยา

คู่มือส าหรับผู้ปฏิบัติงาน 134 ใบกิจกรรมที่ 4 งานและการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด กรุณาตรวจสอบว่าข้อความใดต่อไปนี้ที่ตรงกับสถานการณ์ปัจจุบันของคุณ ( โปรดท า เครื่องหมาย ลงหน้าหมายเลขที่ท่านก าลังอยู่ในสภาวะนั้น) …………….1. ฉันได้ท างานที่ฉันพอใจและงานที่ฉันท าสามารถช่วยสนับสนุนในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของฉัน …………….2. ฉันท างานในต าแหน่งที่ฉันไม่ชอบ ไม่พอใจและก าลังคิดจะเปลี่ยนงาน …………….3. ฉันก าลังท างานในสถานการณ์ที่เป็นอุปสรรคต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ของฉัน …………….4. ตารางการท างานของฉันต้องมีการเปลี่ยนแปลงเวลาท างานเพื่อให้สามารถเข้ามารับ การบ าบัดฟื้นฟูได้ …………….5. ฉันก าลังว่างงานและต้องการจะหางานท า …………….6. ฉันท างานส่วนตัว จะท าหรือไม่ท าก็ได้ ฉันสามารถมีอิสระในการมาบ าบัดฟื้นฟูได้ตามที่ ฉันต้องการ …………….7. ฉันเกษียณจากการท างานแล้ว หลายคนอาจตกอยู่ในสถานการณ์ต่างๆเหล่านี้ ซึ่งจ าเป็นต้องได้รับการแก้ปัญหาที่อาจเป็น อุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟูได้ ข้อความด้านล่างนี้อาจเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ ที่กล่าวมาข้างต้น 1. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 1 เป็นสถานการณ์ที่ดีมาก ไม่เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟู 2. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 2 จะต้องยอมรับความจริงว่าในระหว่างการเลิกยาและ สารเสพติด การเปลี่ยนแปลงเรื่องส าคัญๆ ( งาน , การเรียน , สัมพันธภาพและด้านอื่นๆ) ควรจะชะลอ ออกไปก่อนอย่างน้อย 6 เดือน ถึง 1 ปี ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ 2.1 ผู้ที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดจะต้องเผชิญกับผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งส าคัญ ในชีวิตทั้งด้านร่างกายและจิตใจ และอาจปรับเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับสถานการณ์ส่วนบุคคลอีก 2.2 การเปลี่ยนแปลงใดๆ ที่จะท าให้เกิดความกดดันหรือเกิดความเครียด โดยเฉพาะ การเปลี่ยนแปลงที่ส าคัญๆในชีวิต ควรหลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่อาจก่อให้เกิดความเครียดเหล่านี้ ให้มากที่สุดเท่าที่จะท าได้ 3. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 3 งานบางอย่างเอื้อต่อการเลิกยาและสารเสพติด แต่งานบางอย่างก็เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟูรูปแบบผู้ปุวยนอก ได้แก่ 3.1 สถานการณ์การท างานที่ต้องเกี่ยวข้องกับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3.2 งานที่ท าให้ได้เงินจ านวนมากในเวลาที่ไม่แน่นอนหรือคาดเดาเวลาไม่ได้