ถอดบทเรียนท้องถิ่นต้นแบบด้านคุณธรรม

ถอดบทเรียน

ชุมชนท้องถิ่นต้นแบบด้านคุณธรรม

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถ่นิ ตน้ แบบดา้ นคุณธรรม

ผจู้ ดั พมิ พ์ กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม

ปที พ่ี มิ พ์ พทุ ธศักราช ๒๕๖๔ จำนวนพมิ พ ์ ๒,๐๐๐ เล่ม

ISBN ๙๗๘-๖๑๖-๕๔๓-๗๕๔-๗

ท่ีปรึกษา

นายเกรียงศกั ด ์ิ บญุ ประสิทธ ์ิ อธิบดีกรมการศาสนา

นายสำรวย นกั การเรยี น รองอธิบดีกรมการศาสนา

นางสาวฐติ มิ า สภุ ภคั ผู้อำนวยการสำนกั พฒั นาคณุ ธรรมจรยิ ธรรม

นางสรุ ีย ์ เกาศล เลขานกุ ารกรม

นายมานสั ทารัตนใ์ จ ท่ปี รึกษากรมการศาสนา

นายชวลิต ศริ ิภิรมย ์ ที่ปรกึ ษากรมการศาสนา


รวบรวม/เรยี บเรียง
นักวิชาการศาสนาชำนาญการ

นายสรุ ยิ งค ์ สุวรรณภกั ด ี เจา้ หนา้ ที่วิเคราะหโ์ ครงการ

นายกฤษดา นนทวงษ ์ เจ้าหนา้ ท่วี ิเคราะห์โครงการ

นายธนพล ทองเฟอื่ ง เจ้าหน้าท่ีวิเคราะห์โครงการ

นางสาวภคั วลัญชญ ์ เกดิ กระโทก

พิสจู นอ์ ักษร
นักวิชาการศาสนาชำนาญการพิเศษ

นางสาวเรณู รัตนชัยเดชา นกั วชิ าการศาสนาชำนาญการ

นายสรุ ิยงค์ สุวรรณภักดี นักวชิ าการศาสนาปฏิบตั กิ าร

นางสาวนฤมล ดวงสุวรรณ นักวิชาการศาสนาปฏบิ ตั กิ าร

นายมนสั วี วภิ าสเจรญิ นักทรพั ยากรบุคคล

นางสาวสพุ นิ มาไกล เจา้ หน้าท่วี ิเคราะหโ์ ครงการ

นายกฤษดา นนทวงษ์ เจา้ หน้าที่วเิ คราะหโ์ ครงการ

นายธนพล ทองเฟื่อง เจา้ หนา้ ที่วิเคราะห์โครงการ

นางสาวภคั วลญั ชญ์ เกดิ กระโทก

หน่วยงานรบั ผิดชอบ

กลมุ่ สง่ เสรมิ วชิ าการด้านคุณธรรมจริยธรรม สำนกั พฒั นาคุณธรรมจรยิ ธรรม

โทร. ๐ ๒๒๐๙ ๓๗๒๙ โทรสาร ๐ ๒๒๐๒ ๙๖๓๔ E-mail : [email protected]

พ
ิมพ์ที่ บรษิ ทั รำไทย เพรส จำกัด


๑๑๑ / ๙๓-๙๖ ซ.สามเสน ๒๘ แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรงุ เทพฯ ๑๐๓๐๐

โทร. ๐ ๒๖๖๙ ๐๓๐๐-๔, แฟกซ์ ๐ ๒๒๔๓ ๕๘๗๐

คำนำ


ด้วยแผนขับเคล่ือนกิจกรรมปฏิรูปประเทศ (Big Rock) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ ด้านวัฒนธรรม กีฬา แรงงาน และ

การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ท้องถ่ินขับเคลื่อนการส่งเสริมคุณธรรม โดยให้มีการถอดบทเรียนชุมชน

ท้องถิ่นและองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินที่เป็นต้นแบบด้านคุณธรรม รวมทั้งส่งเสริมให้มีการพัฒนากลไกการเป็นแหล่งเรียนรู้ โดยใช้ระบบพ่ีเล้ียง

เพือ่ ขยายผลการดำเนนิ งานชุมชนทอ้ งถ่นิ และองค์กรปกครองสว่ นท้องถิน่ ตน้ แบบ

ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ กรมการศาสนา ได้รว่ มกับภาคคณะสงฆ์ องคก์ ารทางศาสนา ภาคีเครือขา่ ยภาครฐั ภาคเอกชนและ
ภาคประชาสังคมท่ัวประเทศ ขับเคล่ือนการดำเนินงานโครงการพลังบวร : ชุมชนคุณธรรม ลานธรรม ลานวิถีไทย โดยส่งเสริมให้วัด/ศาสนสถาน
เป็นพื้นท่ีสร้างสรรค์การจัดกิจกรรมเทิดทูนสถาบันชาติ สถาบันศาสนา สถาบันพระมหากษัตริย์ บ่มเพาะด้านคุณธรรมจริยธรรม มีการส่งเสริม

ให้ประชาชนน้อมนำศาสตร์พระราชา “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” ไปพัฒนาคุณภาพชีวิต รวมทั้งร่วมกับชุมชนสืบสานวิถีวัฒนธรรมไทย

ทดี่ ีงามและพฒั นาตอ่ ยอดทุนทางวัฒนธรรม เพือ่ เสรมิ สรา้ งรายได้ อาชพี แกค่ นในชุมชน ในการน้ี เพอ่ื เป็นการเผยแพรผ่ ลการดำเนนิ งานและยกย่อง
เชิดชูเกียรติของชุมชนคุณธรรมต้นแบบ กรมการศาสนาจึงได้จัดพิมพ์หนังสือถอดบทเรียนชุมชนท้องถิ่นต้นแบบด้านคุณธรรมขึ้น โดยหวังเป็น

อย่างยิ่งว่า หนังสือเล่มน้ีจะให้ความรู้ สารประโยชน์ต่อเครือข่ายชุมชนคุณธรรม หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม

ท่รี ว่ มสนับสนุนการดำเนนิ งานโครงการฯ หรือผูท้ ่สี นใจร่วมขบั เคลอ่ื นการดำเนนิ งานชมุ ชนคณุ ธรรมตอ่ ไป


(นายเกรยี งศกั ด์ิ บุญประสิทธ์ิ)

อธบิ ดกี รมการศาสนา

สารบัญ


บทท่ี ๑ บทนำ
หนา้


- การสรา้ งคณุ ธรรมในสังคมไทยภายใต้พีระมิด ๑

- กรอบแนวคดิ การขบั เคลือ่ นชมุ ชนคณุ ธรรมพลังบวร ๒

- ผลลัพธท์ ่ีเปน็ รปู ธรรมของชมุ ชนคณุ ธรรม ๓



บทท่ี ๒ การถอดบทเรยี นชุมชนท้องถนิ่ ตน้ แบบด้านคุณธรรม

- การถอดบทเรียนชมุ ชนท้องถ่นิ ต้นแบบดา้ นคุณธรรม ๔

บทท่ี ๑ บทนำ


การสรา้ งคณุ ธรรมในสงั คมไทยภายใตพ้ รี ะมิด


ด้วยรัฐบาลได้กำหนดยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี

ด้านความม่ันคง : ให้มีการเสริมสร้างความมั่นคงของสถาบันหลัก
และการปกครองระบบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์

ทรงเป็นพระประมุข ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคน :
ให้มีการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต ปลูกฝัง
ระเบียบวินัย คุณธรรมจริยธรรม จิตสาธารณะ ค่านิยมท
ี่
พึ่งประสงค์ ด้านการสร้างโอกาสความเสมอภาคและเท่าเทียมกัน
ด้านที่ ๑
ด้านที่ ๒
ดา้ นท่ี ๓
ด้านท่ี ๔

ทางสังคม : สร้างความเข้มแข็งของสถาบันทางสังคม ทุนทาง
วัฒนธรรมและความเข้มแข็งของชุมชน รวมท้ัง ด้านการปรับ พีระมดิ การสรา้ งสังคมคณุ ธรรม


สมดุลและพฒั นาระบบการพฒั นาระบบบริหารจัดการภาครฐั : ใหม้ ีการพฒั นาสมรรถนะมุ่งผลสัมฤทธ์ิ ผลประโยชนเ์ พ่ือสว่ นรวมและมกี ารบรู ณการ

เชงิ พน้ื ที่ ดงั นนั้ กระทรวงวฒั นธรรม จงึ กำหนดกรอบการใชว้ ฒั นธรรมเพอื่ พฒั นาประเทศใน ๓ มติ ิ คอื การสรา้ งคนดสี งั คมดดี ว้ ยมติ ทิ างวฒั นธรรม

การสร้างรายได้ ความม่ังค่ังจากทุนทรัพยากรทางวัฒนธรรม ใช้วัฒนธรรมเสริมสร้างภาพลักษณ์ เกียรติภูมิและความสัมพันธ์อันดีกับต่างประเทศ
โดยมุ่งเน้นประสานบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนร่วมขับเคล่ือนนำทุนและมิติทางวัฒนธรรมร่วมสร้างให้ประเทศชาติเกิดความมั่นคง

มงั่ ค่งั และยัง่ ยืน

เพ่ือเป็นการสนองนโยบายของรัฐบาล กระทรวงวัฒนธรรม และดำเนินงานตามแผนแม่บทส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ฉบับท่ี ๑

(พ.ศ. ๒๕๕๙-๒๕๖๔) กรมการศาสนาซึ่งมีภารกิจให้การอุปถัมภ์คุ้มครองพระพุทธศาสนา และศาสนาอ่ืนท่ีทางราชการรับรอง รวมทั้งบ่มเพาะ

ส่งเสริมให้ประชาชนทุกระดับนำหลักธรรมทางศาสนาไปปรับใช้ในการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพ มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่พึงประสงค์
จึงมแี นวคิดนำสถาบนั หลกั ของชาติ ประกอบด้วย สถาบนั ชาติ สถาบนั ศาสนา และสถาบนั พระมหากษัตรยิ ์ มาเป็นแกนกลางเสรมิ สรา้ งความม่นั คง
ให้แก่ประเทศชาติ โดยใช้พลังบวร (บ้าน วัด/ศาสนสถาน โรงเรียน/ราชการ) เป็นกลไกสำคัญส่งเสริมให้ประชาชนตั้งแต่ระดับบุคคล ระดับชุมชน
ระดับสังคม ร่วมเทิดทูนสถาบนั ชาติ ศาสนา พระมหากษัตรยิ ์ ทำนบุ ำรุงศาสนา ยึดม่ันในหลักธรรมคำสอนทีต่ นเคารพนบั ถอื มกี ารน้อมนำศาสตร์
พระราชาตามหลัก “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” ไปพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างเหมาะสม สืบสานประเพณี วิถีวัฒนธรรมท่ีดีงาม ภูมิปัญญา

ของทอ้ งถิ่น และพัฒนาต่อยอดทนุ ทางวฒั นธรรม เพื่อสรา้ งคุณคา่ ทางสังคมและมูลคา่ เพ่มิ ทางเศรษฐกิจให้ประชาชนมีอาชพี เสรมิ สรา้ งรายได้แกช่ ุมชน

ให้มีคุณภาพชีวติ ท่ดี ียง่ิ ข้นึ

1

2

3

บทท่ี ๒


การถอดบทเรยี นชมุ ชนทอ้ งถนิ่ ตน้ แบบด้านคุณธรรม


การถอดบทเรยี นชมุ ชนทอ้ งถ่ินตน้ แบบด้านคุณธรรม


ด้วยแผนขับเคล่ือนกิจกรรมปฏิรูปประเทศ (Big Rock) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ ๒๕๖๔ ด้านวัฒนธรรม กีฬา แรงงาน และ

การพฒั นาทรพั ยากรมนษุ ย์ มเี ปา้ หมายเพอ่ื เสรมิ สรา้ งความเขม้ แขง็ ใหท้ อ้ งถน่ิ ขบั เคลอื่ นการสง่ เสรมิ คณุ ธรรม โดยใหม้ กี ารถอดบทเรยี นชมุ ชนทอ้ งถน่ิ

และองค์กรปกครองส่วนท้องถ่นิ ทเี่ ป็นตน้ แบบด้านคณุ ธรรม รวมทง้ั สง่ เสรมิ ให้มีการพัฒนากลไกการเป็นแหล่งเรยี นรู้ โดยใชร้ ะบบพีเ่ ลีย้ ง เพื่อขยาย
ผลการดำเนินงานชุมชนท้องถิ่นและองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินต้นแบบ ดังนั้น กรมการศาสนา ซ่ึงมีบทบาทในการดำเนินงานชุมชนคุณธรรม

ดว้ ยมติ ทิ างศาสนา โดยการขบั เคลอ่ื นชมุ ชนคณุ ธรรมดว้ ยพลงั บวร (บา้ น วดั /ศาสนสถาน โรงเรยี น/ราชการ) และเปน็ คณะทำงานปฏริ ปู ดา้ นคณุ ธรรม
ดำเนนิ การคดั เลือกชมุ ชนคุณธรรมพลังบวรตน้ แบบ เพอ่ื ถอดบทเรียนชมุ ชนท้องถ่นิ ต้นแบบด้านคุณธรรม ตามหลกั เกณฑก์ ารพิจารณาชมุ ชนท้องถิ่น
ต้นแบบดา้ นคณุ ธรรมของศนู ยค์ ณุ ธรรม (องค์การมหาชน) ดงั ต่อไปน
้ี

4

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมมัสยิดบ้านร่าหมาด
อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่

เรอ่ื งราวชมุ ชน

๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

หมบู่ า้ นเกา่ แก่ กาแฟโบราณ จกั สานเตยปาหนนั สวรรคท์ งุ่ ทะเล

พนื้ เพคนดี ศรขี นุ เกาะกลาง

๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

บ้านร่าหมาด หรือ ขุนสมุทร เดิมช่ือว่า “หลาดตุ๊หยัง” สืบเนื่องมาจากการนับถือส่ิงศักด์ิสิทธ์ิ เม่ือมีเหตุการณ์อะไรเกิดข้ึนคนท่ีน่ี

มกั จะบนบานและสรา้ งศาลตามท่ีตนนบั ถือ เช่น ศาลโตะ๊ กุรน ศาลโต๊ะแหรบ ศาลโต๊ะกร้าหมาด เปน็ ท่มี าของช่ือหมู่บา้ นว่า “รา่ หมาด” ในปจั จบุ ันประชาชน

ในชมุ ชนมวี ถิ ชี วี ติ ทเ่ี รยี บงา่ ย สว่ นใหญน่ บั ถอื ศาสนาอสิ ลาม เปน็ ชมุ ชนทป่ี ระสบผลสำเรจ็ ในการนำหลกั ธรรมทางศาสนา นอ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ไปปฏิบัติในชีวิตประจำวนั

อัตลักษณ์ท่ีโดดเด่น คือ ชุมชนคุณธรรมมัสยิดบ้านร่าหมาดจะมีขนมที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะของคนในชุมชน คือ ขนมต้มใบมะพร้าว

ขา้ วเหนยี วปง้ิ หอ่ ใบคลมุ้ รบั ประทานกบั กาแฟโบราณรอ้ นๆ ซง่ึ ชาวบา้ นในชมุ ชนไดผ้ ลติ ขน้ึ เองโดยไมใ่ ชเ้ ครอ่ื งจกั ร ดงั นน้ั กาแฟโบราณของบา้ นรา่ หมาดจงึ มรี สชาต
ิ
หอมกลมกล่อมและอร่อย นอกจากน้ีชุมชนคุณธรรมมัสยิดบ้านร่าหมาด ได้รับการยกย่องว่าเป็นแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม ประกอบด้วย ศูนย์การเรียนร
ู้
ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพ่ือส่งเสริมการออม มีศูนย์อบรมศาสนาอิสลามประจำมัสยิดบ้านร่าหมาดเพื่อถ่ายทอด

องค์ความรู้ในหลักธรรมทางศาสนาแก่เยาวชนและประชาชนเป็นคนดีของสังคม นอกจากน้ี ศิลปินพื้นบ้านของชุมชนได้ถ่ายทอดองค์ความรู้แก่เด็ก
เยาวชนร่วมกันอนุรักษ์ สืบทอดขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่น เช่น ลิเกป่า กาหยง รองแง็ง

๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเรจ็

กระทรวงวฒั นธรรมไดส้ นบั สนนุ งบประมาณแกช่ มุ ชนคณุ ธรรมมสั ยดิ บา้ นรา่ หมาด

อย่างต่อเน่ือง โดยมอบหมายให้สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดกระบ่ีขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ในพ้ืนท่ี
และส่งเสริมใหป้ ระชาชนมสี ว่ นรว่ มในการดำเนนิ งาน เชน่ มสั ยดิ เปน็ ศนู ยก์ ลางของชมุ ชนทจ่ี ะรว่ มกนั
วเิ คราะหส์ ถานการณ์บริบทของชุมชน กำหนดปัญหาที่อยากแก้ ความดีที่อยากทำ ร่วมกันกำหนด
แผนงาน โครงการหรือกำหนดกิจกรรมร่วมกัน ระหว่างผู้บริหารสถานศึกษา/ผู้นำศาสนสถานกับ
ผู้นำชุมชนและประชาชนในพ้ืนท่ี เน้น “การสร้างจิตสำนึก” และกระตุ้นให้เกิดเป็นพลังของคน

ในชุมชน ให้คนในชุมชนเกิดความรัก ความสามัคคี และมีพลังท่ีจะสร้างความเข้มแข็ง ให้ชุมชน
สามารถพึ่งพาตนเองได้ มีศูนย์อบรมคุณธรรมจริยธรรมประจำมัสยิดบ้านร่าหมาด (ศอม.) ชุมชน

คณุ ธรรมพลงั บวร และบวร OnTour ทัง้ น้ี เพือ่ สง่ เสริม สนับสนนุ ให้ประชาชนอยดู่ มี ีสขุ และรว่ มกัน
แก้ไขปัญหาตา่ งๆ ทีเ่ กดิ ข้ึน เชน่ ยาเสพติด หนีส้ นิ การพนนั เปน็ ต้น

5

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ทเี่ กิดข้ึน
ความสามัคคีและมีรายได้จากการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ไปปฏบิ ตั อิ ยา่ งจรงิ จงั และไดบ้ รู ณาการทำงานรว่ มกบั ทกุ ภาคสว่ นเพอื่ ผลกั ดนั

ผลการวเิ คราะหศ์ กั ยภาพของชมุ ชนคณุ ธรรมมสิ ยดิ บา้ นรา่ หมาด ให้ชุมชนคุณธรรมบ้านรา่ หมาด มีศกั ยภาพในการพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน
ทำให้ทราบถึงสาเหตุการเกิดปัญหา อุปสรรค ในการพัฒนาหมู่บ้าน
รองรับการแพร่ระบาดของโรคติดเชือ้ ไวรสั โคโรนา ๒๐๑๙ (COVID-19)

ทสี่ ำคัญๆ ดงั น้
ี จากการท่ีกระทรวงวัฒนธรรม ได้ขับเคล่ือนโครงการต่างๆ
๑. การเมือง ระดับต่างๆ เข้าไปมีบทบาทในกลุ่มอาชีพ ในชุมชนคุณธรรมมัสยิดบ้านร่าหมาดทำให้ปัญหาด้านอบายมุข ยาเสพติด
ต่างๆ ทำให้เกดิ ความแตกแยกขาดความสามคั ค ี
การพนนั ลดลง และพบว่าประชาชนท่ีอยตู่ ่างจงั หวัดกก็ ลบั มาพฒั นาบ้านเกิด
๒. การเงิน การบริหารของผู้นำชุมชน ผู้นำกลุ่มอาชีพ
ของตนเองเนื่องจากได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 โดยเฉพาะคน
ต้องโปร่งใส ตรวจสอบได
้ หนุ่มสาวทม่ี ีความรู้ ความสามารถและนำหลักธรรมทางศาสนา หลักปรชั ญา
๓. ยาเสพติด การแพร่ระบาดของยาเสพติดในเยาวชน ของเศรษฐกิจพอเพียงและวิถีวัฒนธรรมไทยไปปฏิบัติในชีวิตประจำวัน

เป็นปัญหาและอุปสรรคท่ีเกิดข้ึนในชุมชนคุณธรรมมิสยิดบ้านร่าหมาด
ได้อย่างแท้จริงจนได้รับการยกย่องให้เป็นชุมชนคุณธรรมพลังบวรต้นแบบ
มีผลกระทบตอ่ ขบั เคลอ่ื นการพฒั นาหมบู่ า้ นตลอดมา แตเ่ นอ่ื งจากชมุ ชนคณุ ธรรม
และมีหนว่ ยงานต่างๆ ไปศึกษาดูงานอย่างตอ่ เนือ่ ง

มัสยิดบ้านร่าหมาดมีความเข้มแข็ง และเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน
ในชุมชน เน้นการทำงานเป็นทีม ทำให้ชุมชนสามารถก้าวข้ามปัญหา ขอ้ มูลการติดต่อชมุ ชนคุณธรรมมสั ยดิ บา้ นรา่ หมาด

อปุ สรรคเหลา่ นนั้ ด้วยดี

- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

ผลลัพธ์และเปา้ หมายสคู่ วามยง่ั ยืน
นายประสิทธิ์ สัตย์จิตร ตำแหน่ง ประธานชุมชนคุณธรรมบ้านร่าหมาด
โทรศัพท์ ๐๘ ๓๑๐๓ ๔๗๕๓

ในปัจจุบันนายประสิทธิ์ สัตย์จิตร ทำหน้าท่ีประธานชุมชน
คุณธรรมมัสยิดบ้านร่าหมาดและคณะทำงาน ฝ่ายต่างๆ ร่วมกันขับเคลื่อน
การดำเนนิ งานโครงการ/กจิ กรรมตา่ งๆ สง่ ผลใหป้ ระชาชนในชมุ ชนมคี วามรัก

6

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมต้นแบบวัดท่าขนุน
อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

เรอ่ื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

นำศีลธรรมมาเปน็ ภมู คิ มุ้ กนั เพือ่ สรา้ งความเข้มแขง็ ใหก้ บั ชุมชนอยา่ งยัง่ ยนื


๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบวดั ทา่ ขนนุ มี ๓ ชมุ ชนยอ่ ย รวมกนั อยใู่ นพน้ื ทเี่ ขตเทศบาลตำบลทองผาภมู ิ แมว้ า่ ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบวดั ทา่ ขนนุ

จะมีความหลากหลายของชาติพันธ์ุ แต่ก็มีสิ่งที่ยึดโยงท้ัง ๓ ชุมชนเข้าด้วยกัน คือ หลวงปู่สาย (พระครูสุวรรณเสลาภรณ์) อดีตเจ้าอาวาสวัดท่าขนุน

อดีตเจ้าคณะอำเภอทองผาภูมิ ซ่ึงสร้างคุณงามความดีไว้กับชุมชนเป็นอย่างมาก แม้ว่าจะมรณภาพไปนานถึง ๒๙ ปีแล้ว ก็ยังเป็นท่ีเคารพนับถือของทุกคน

มาจนถงึ ปจั จบุ นั เมอ่ื ทกุ คนมหี ลกั ใจเดยี วกนั การทำงานของชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทา่ ขนนุ จงึ เปน็ ไปโดยงา่ ย เรมิ่ จากการตงั้ เป็นชุมชนคณุ ธรรมข้ึนมาในปี พ.ศ. ๒๕๖๐
ไดเ้ ป็นชุมชนคณุ ธรรมตน้ แบบในปี พ.ศ. ๒๕๖๑ รบั รางวลั ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบท่มี ผี ลงานโดดเดน่ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๒ กล็ ้วนแตเ่ กิดจากความรว่ มมอื ของทุกคน

ในชุมชน จนเปน็ พลัง “บวร” ท่รี ่วมคดิ รว่ มทำ รว่ มรบั ผลประโยชน์ พงึ่ พาตนเอง พงึ่ พากันเอง รวมพลังพฒั นาต่อยอดทนุ ทางวฒั นธรรม สร้างความเข้มแข็ง

ให้แก่ชุมชน นำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาเป็นภูมิคุ้มกัน น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการดำเนินชีวิต เพื่อความม่ันคง ม่ังคั่ง

ยัง่ ยืน ตามยทุ ธศาสตรช์ าติ ๒๐ ปีของรัฐบาล และร่วมกันสืบสานประเพณวี ัฒนธรรมไทยท่ดี ีงามให้อยคู่ ู่สงั คมไทยตลอดไป


๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเร็จ

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทา่ ขนนุ เกดิ จากการรวมตวั ของคนในชมุ ชนหลกั ๆ ๓ ชมุ ชน

แล้วค่อยๆ พัฒนาแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ทำอะไรที่เกินตัว ด้วยแนวคิดและความเชื่อที่จะ

สร้างอาชีพและงานให้คนในชุมชน โดยที่เราเชื่อว่า “เม่ือคนมีงานมีเงิน ก็จะไม่เบียดเบียนซ่ึงกัน
และกัน พร้อมที่จะเสียสละเพ่ือชุมชน” ดังนั้นกิจกรรมในช่วงแรกของชุมชนคุณธรรมวัดท่าขนุน
จะเน้นไปในเร่อื งของการสรา้ งงาน สรา้ งอาชีพใหก้ บั คนในชุมชนกอ่ น โดยใช้ต้นทุนทางวัฒนธรรม
ที่มีอยู่แล้ว เริ่มต้นด้วยการจัดประชุม เพ่ือหาของดีที่เรามีอยู่แล้วมาเป็นจุดขายและสร้างอาชีพ
เพื่อเป็นรายได้ให้กับชุมชน ซ่ึงจากการประชุมก็สามารถต่อยอดส่ิงท่ีเรามีได้หลายอย่าง เช่น

ขนม อาหารพ้ืนบ้าน ผ้าทอมือ รวมถึงส่ิงศักดิ์สิทธ์ิคู่บ้านคู่เมืองของชุมชนคุณธรรมวัดท่าขนุน

ให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด


7

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเี่ กิดขน้ึ


ด้วยความที่ต่างคนต่างท่ีมา มีพ้ืนฐานในด้านต่างๆ ไม่เหมือนกัน ทำให้เมื่ออยู่
หรือทำงานร่วมกันย่อมเกิดปัญหาและความขัดแย้งข้ึนเป็นธรรมดา แต่ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ

วดั ทา่ ขนนุ นน้ั กผ็ า่ นเหตกุ ารณต์ า่ งๆ มาไดโ้ ดยการยดึ หลกั จติ สาธารณะ เหน็ แกป่ ระโยชนข์ องชมุ ชน

เป็นหลัก ไม่เห็นแกป่ ระโยชน์สว่ นตัว ทุกโครงการ ทกุ นโยบาย ล้วนเป็นไปเพอ่ื การพัฒนาชุมชน
อยา่ งมนั่ คงและยั่งยนื

กระทั่งปัจจุบันแม้ว่าจะผ่านหลายๆ ปัญหามาได้แต่ส่ิงท่ีเป็นปัญหาเสมอมาก็คือ
เรื่องความร่วมมือของชาวบ้านเมื่อมีกิจกรรมต่างๆ ซึ่งปัจจุบันทางชุมชนใช้วิธีการทำให้ดู

เปน็ การชใี้ หช้ าวบา้ นเหน็ ประโยชนส์ ง่ิ ทตี่ นและชมุ ชนจะไดร้ บั ซง่ึ ปญั หาตา่ งๆ คอ่ ยๆ เบาบางลงและ

คาดว่าจะหมดไปในท่สี ดุ


ผลลพั ธ์และเป้าหมายสคู่ วามย่งั ยนื


ชุมชนคุณธรรมตน้ แบบวดั ท่าขนนุ มีการจัดทำฐานขอ้ มลู องคค์ วามรดู้ า้ นวัฒนธรรมของชมุ ชนหลากหลายด้าน ได้แก่

๑. การปลกู ผกั ปลอดสารพิษ การจัดทำปุ๋ยชวี ภาพ ตามแนวทฤษฎีศาสตรพ์ ระราชาดว้ ยหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

๒. องค์ความรวู้ ัฒนธรรมเชิงประวตั ศิ าสตร์

๓. องคค์ วามรู้ภูมิปญั ญาทอ้ งถ่ิน อาทิ อาหารพ้นื ถ่นิ ศลิ ปะการแสดงพนื้ บ้าน

มกี ารพฒั นาเสน้ ทางทอ่ งเทย่ี ว (Route) ของชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบวดั ทา่ ขนนุ มกี ารปรบั เสน้ ทางเพม่ิ เตมิ เพอื่ ใหเ้ ปน็ จดุ ดงึ ดดู จำนวนนกั ทอ่ งเทยี่ ว

ให้มากขึ้น สรา้ งรายได้ให้กับชมุ ชนเพิม่ มาก

นอกจากนี้ ชุมชนคุณธรรมต้นแบบวัดท่าขนุน ยังมีกิจกรรมอ่ืนๆ ที่น่าสนใจเพ่ือส่งเสริมการท่องเท่ียวของชุมชน โดยได้รับความร่วมมือ

จากเครอื ขา่ ยพลัง “บวร” อยา่ งสม่ำเสมอ


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมตน้ แบบวัดทา่ ขนุน


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. นายประเทศ บญุ ยงค ์ ตำแหนง่ นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลทองผาภมู ิ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๙๔๙ ๙๓๑๖

๒. นางมณี เทพวงษ ์ ตำแหน่ง ประธานชมุ ชนคณุ ธรรมพัฒนาทองผาภูม ิ โทรศพั ท์ ๐๘ ๗๙๐๗ ๗๕๔๓

๓. นายกัลธารวัจน์ อุษาวัฒนากูล ตำแหน่ง ผู้ทรงคณุ วฒุ สิ ภาวฒั นธรรมอำเภอทองผาภูม
ิ
โทรศพั ท์ ๐๙ ๔๒๕๑ ๘๑๔๖

- ผูป้ ระสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจงั หวดั )

นางสาวสุนทรีย์ พทิ กั ษ์สาลี ตำแหน่ง นกั วชิ าการวัฒนธรรมปฏบิ ัตกิ าร โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๘๐๙ ๒๒๙๘


8

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดวังคำ
อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์

เร่ืองราวชมุ ชน

๑) สโลแกนหรือคำขวญั

ตองลองเมิงผี นาวชี ้างย่ำ

วัดวังคำศนู ยร์ วมจติ ใจ ลำพะยงั พ่อหลวงประทานให้

สบื สานวฒั นธรรมผ้ไู ท ไหว้สาพระบฎ พระบาตร พระธาตุเจา้ กู่

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชมุ ชนคุณธรรมวัดวงั คำ เปน็ ชมุ ชนทีย่ ึดถือปฏบิ ตั ิตามขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมของชาวภูไท มวี ัดวังคำทม่ี ีสถาปตั ยกรรมทง่ี ดงาม
และเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชน มีทิวทัศน์ภูเขาล้อมรอบ ส่ิงแวดล้อมที่สวยงาม ผืนป่าพ้ืนดินอุดมสมบูรณ์ ภูเขาเป็นแหล่งต้นน้ำลำพะยัง โดยน้อมนำ
หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชใ้ นการดำรงชวี ติ และเปน็ ชมุ ชนทไ่ี ดร้ บั พระมหากรณุ าธคิ ณุ จากพระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตร ตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โครงการอุโมงค์ผันน้ำลำพะยังภูมิพัฒน์ อ่างเก็บน้ำลำพะยังตอนบน เป็นแหล่งผลิตข้าวเหนียว

ทีม่ รี สชาตนิ ่มิ หอม ซง่ึ เป็นลักษณะเด่นของข้าวเขาวง จนเปน็ ที่รูจ้ กั กันไปท่ัวโลก แหลง่ ผลิตกระติบข้าวเหนยี วทส่ี วยงามและคงทน การแตง่ กายเป็นอัตลักษณ์
ของชุมชนชาวภูไท คือ ผู้หญิงนุ่งซ่ินมัดหม่ี ใส่เส้ือเย็บมือย้อมคราม แถบชายขอบแดง ห่มผ้าสไบพาดไหล่ซ้าย ผู้ชายนุ่งโสร่งไหม หรือฝ้ายและกางเกง

ตามสมัยนิยม สวมเสื้อเย็บมือย้อมครามหรือใช้สีกรมท่าหรือดำ ปักลวดลายต่างๆ ด้วยมือแม่บ้านสวยงาม ใช้ผ้าขาวม้าหรือผ้าแพรวามัดเอว ทุกคนในชุมชน
พ่ึงพาอาศยั ซง่ึ กนั และกัน เด็กๆ เคารพเช่ือฟังผู้ใหญ่

๓) เส้นทางสู่ความสำเรจ็

เส้นทางสู่ความสำเร็จของชุมชนคุณธรรมวัดวังคำ เร่ิมจากชุมชนมีการรวมกลุ่ม

โดยใชพ้ ลังบวร (บ้าน-วดั -โรงเรยี น/ราชการ) ในการพัฒนาชุมชน ดงั น้ี

๓.๑ ด้านศาสนา มีพระครูสังวรสมาธิวัตร เจ้าอาวาสวัดวังคำ เป็นแกนนำหลัก

ในการอนุรักษ์สืบสาน รักษาวัฒนธรรมประเพณีของชาวภูไทบ้านนาวี พัฒนาวัดวังคำให้เป็นศูนย์กลาง

ทางพระพุทธศาสนา สร้างเสนาสนะภายในวัด

๓.๒ ด้านเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนคุณธรรมวัดวังคำ นำโดย นายประจิตร คนซ่ือ
ผู้ใหญ่บ้านนาวี เป็นแกนนำหลักในการขับเคลื่อน เริ่มจากการพัฒนาศูนย์เรียนรู้เกษตรทฤษฎีใหม ่

โดยเฉพาะวิถีการทำนา ที่ทำใหข้ ้าวเขาวงมีคณุ ภาพนุม่ หอมอร่อย ได้รับการพัฒนาและได้รบั ขน้ึ ทะเบียน

ส่ิงบ่งชที้ างภมู ิศาสตร์ (GI) นอกจากนี้ ชาวบ้านมกี ารจดั ตั้งกลุม่ จกั สาน “กระตบิ ข้าวเหนยี ว” จนสามารถ
พัฒนาเป็นแหล่งผลิตและส่งออกในระดับประเทศ และกลุ่มทอผ้าพ้ืนเมืองส่งออกผ้าห่ม สร้างรายได
้
ให้กับชมุ ชน ทำให้ชมุ ชนมคี นดี สุขภาพดี รายไดด้ ี

9

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

๓.๓ ด้านการอนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมประเพณี ชาวภูไทบ้านนาวียังคงรักษาวิถีชีวิตความเช่ือ และ
ประเพณที เ่ี คยปฏบิ ัตสิ บื ตอ่ กนั มาตั้งแต่บรรพบรุ ุษ ไมว่ า่ จะเป็นบ้านเรือน เคร่ืองแต่งกาย อาหาร ไปจนถงึ
การทำการเกษตร ดา้ นศลิ ปะการแสดง คอื การฟอ้ นภไู ท เปน็ การฟอ้ นทง่ี ดงาม ถอื วา่ เปน็ นาฏศลิ ปท์ ข่ี นึ้ ชอื่

ของชาวภูไท ภาษาท่ีใช้พูดในชุมชนคือ ภาษาภูไท ความเชื่อเร่ืองการรักษาผู้ป่วย “เหยา” ยังคงม
ี
การสืบทอดมาจนถึงปัจจุบนั


ความทา้ ทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ทเ่ี กิดข้ึน


ชุมชนคุณธรรมวัดวังคำ บ้านนาวี หมู่ท่ี ๖ และหมูท่ี ๗ แม้จะมีจุดแข็งและจุดเด่น

ดา้ นวฒั นธรรม สนิ คา้ ทางวฒั นธรรม แหลง่ ทอ่ งเทย่ี วโบราณคดี แตย่ งั มจี ดุ ทคี่ วรพฒั นาและปรบั ปรงุ เพอ่ื สรา้ ง
ความเข้มแข็งของชุมชนให้เจรญิ รงุ่ เรืองอย่างมนั่ คง มง่ั คงั่ และยั่งยนื ประกอบดว้ ย

๑. ชุมชนคุณธรรมวัดวังคำ ยังขาดความเป็นเอกภาพ เน่ืองจากการรวมกลุ่มในชุมชนจะมีอยู่ในวงจำกัด เมื่อมีการขับเคล่ือนกิจกรรมในชุมชน
จะมีผู้เขา้ รว่ มเปน็ กลมุ่ คนเดมิ ๆ ซง่ึ ทำใหก้ ารพัฒนาชุมชนเป็นไปดว้ ยความล้าชา้ และอาจก่อให้เกิดปญั หาดา้ นความสามคั คขี องคนในชมุ ชน

๒. การมุ่งเน้นการเพ่ิมรายได้ และเพ่ิมปริมาณสินค้า ทำให้เวลาส่วนใหญ่ต้องอยู่กับการทำงานมากเกินไป การปฏิสัมพันธ์ของคนในชุมชน

ลดนอ้ ยลง ทำให้การมีส่วนรว่ มทางกจิ กรรมประเพณี กิจกรรมสาธารณะ กจิ กรรมจิตอาสาในชมุ ชนลดน้อยลงดว้ ย


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสู่ความย่ังยนื


จากการขบั เคลอ่ื นชมุ ชนคณุ ธรรมพลงั บวร : ชมุ ชนคุณธรรมวัดวังคำ บา้ นนาวี ทำใหช้ มุ ชนเกิดการพัฒนาเปลี่ยนแปลงต่อผคู้ นในชุมชน ดังน
้ี
๑. ด้านพอเพียง ชุมชนได้นำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของในหลวงรัชกาลท่ี ๙ มาเป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและ

ทำการเกษตรปลกู ขา้ วพนั ธท์ อ้ งถนิ่ ทม่ี คี ณุ ภาพ คอื “ขา้ วเหนยี วเขาวงกาฬสนิ ธ”ุ์ อกี ทง้ั ยงั มรี ายไดจ้ ากการจกั สานและมกี ารพฒั นาการผลติ สามารถเปน็ แหลง่ ผลติ

และส่งออกกระตบิ ข้าวเหนยี วในระดับประเทศ


๒. ดา้ นวนิ ยั ชาวภไู ทบา้ นนาวี ยดึ ถอื ปฏบิ ตั ติ นตามฮตี คองของบรรพบรุ ษุ มคี วามเชอ่ื ทสี่ บื ตอ่ กนั มา คอื การเคารพเชอื่ ฟงั พระสงฆ์ (เจา้ อาวาสวดั )
เปน็ อยา่ งย่ิง ทำใหค้ นในชุมชนมีความเปน็ ระเบียบเรียบรอ้ ย ปฏบิ ตั ติ ามกฎระเบยี บของชุมชน

๓. ดา้ นสจุ รติ คนในชมุ ชนคณุ ธรรมวดั วงั คำ มคี วามซอื่ สัตย์ สุจรติ จะเหน็ ไดจ้ ากการท่ีชาวบา้ นปลูกผักสวนครวั ผัก ผลไม้ ตามท้องไรท่ อ้ งนา
จะไม่มกี ารลักขโมย แตถ่ า้ หากอยากไดก้ ็จะขอ

๔. ดา้ นจิตอาสา ชาวบ้านนาวเี ป็นชาวภไู ททม่ี คี วามโอบอ้อมอารี เออ้ื เฟือ้ เผ่อื แผ่ มีการแบง่ ปนั ชว่ ยเหลอื เกือ้ กูล ในระบบเครือญาติ จึงทำให้
ชุมชนเป็นสงั คมนา่ อยูอ่ าศัย รว่ มแรงร่วมใจกนั ทำนบุ ำรุงพระพุทธศาสนา ศลิ ปะและวัฒนธรรม ของตนเองให้คงอย่สู ืบไป


ข้อมูลการติดตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวัดวงั คำ


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครสู งั วรสมาธวิ ัตร ตำแหนง่ เจา้ อาวาส โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๑ ๖๖๓๘ ๒. พระอธกิ ารวโิ รจน์ ปญญวฑุ โฒ ตำแหนง่ ผชู้ ว่ ยเจา้ อาวาส โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๕๗๗ ๓๗๒๕

๓. นายประจติ คนซอื่ ตำแหนง่ ผใู้ หญบ่ า้ นบา้ นนาวี โทรศพั ท์ ๐๘ ๘๓๐๘ ๖๐๑๔ ๔. นายอเนก แกว้ คำแสน ตำแหนง่ ผชู้ ว่ ยผใู้ หญบ่ า้ น โทรศพั ท์ ๐๙ ๗๓๐๘ ๙๔๗๙


10

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดพระบรมธาตุ
อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร

เร่ืองราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

นครชมุ เมอื งโบราณ สมานสามคั คี อนรุ กั ษว์ ถิ ชี มุ ชน หลกี พน้ ยาเสพติด คุณภาพชวี ิตท่ีด
ี
๒) ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

นครชุมเป็นเมืองที่มีเร่ืองราวทางประวัติศาสตร์มากมายในส่วนของกลุ่มชาติพันธ์ุ ด้วยความเป็นเมืองที่มีความอุดมสมบูรณ์ และการเป็น
เส้นทางการค้าที่ทำให้ปากคลองใต้มีชาวบ้านหลากหลายเช้ือชาติ หลายเผ่าพันธ์ุ ผสมผสานกัน เช่น จีน ลาว (ลาวเวียงจันทน์) ชาวมอญ และพม่า กะเหร่ียง
และชาวเขาเกอื บทุกเผา่ นอกจากน้ียังมชี าวไทยในต่างจังหวดั ทง้ั ภาคเหนอื อสี าน กลาง และภาคใต้ มาตงั้ รกรากถ่ินฐานอยู่ท่บี า้ นปากคลองใตม้ ากพอสมควร
เป็นผลให้วัฒนธรรมในพ้ืนท่ีมีความหลากหลาย แต่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างลงตัวโดยมีวัดพระบรมธาตุ พระอารามหลวง เป็นศูนย์กลาง และมี

แหลง่ ทอ่ งเทยี่ วทางประวตั ศิ าสตรแ์ ละวฒั นธรรมหลายแหลง่ ทง้ั โบราณสถาน สถาปตั ยกรรม วดั แหลง่ เรยี นรู้ ตลาดยอ้ นยคุ สามารถเชอ่ื มโยงเปน็ เสน้ ทางทอ่ งเทย่ี ว

ได้มีชมรมส่งเสริมการท่องเท่ียวโดยชุมชนตำบลนครชุม ดำเนินกิจกรรมด้านท่องเท่ียวของตำบลนครชุม โดยมีเทศบาลเมืองนครชุมและหน่วยงานอ่ืนๆ

ท่เี ก่ยี วขอ้ งเป็นผ้สู นบั สนนุ

๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ

จากปญั หาทเ่ี กดิ ขน้ึ ในสงั คมและหลงั จากทเ่ี ขา้ รว่ มโครงการชมุ ชนคณุ ธรรมนอ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งขบั เคลอื่ นดว้ ยพลงั บวร
พระราชวชิรเมธี ผศ.ดร. เจ้าอาวาสวัดพระบรมธาตุ รักษาการเจ้าคณะจังหวัดกำแพงเพชร ได้ดำเนินกิจกรรมต่างๆ เพ่ือสร้างคุณธรรมในใจและพัฒนา

คุณภาพชีวิตของคนในชุมชน โดยมีแนวคิดและขั้นตอนการปฏิบัติ คือ การปรับเปล่ียนพฤติกรรมชาวบ้านในชุมชนโดยใช้วัดเป็นศูนย์กลาง และค่อยๆ


ปรบั อยา่ งคอ่ ยเปน็ คอ่ ยไปผา่ นการทำกจิ กรรมรว่ มกบั วดั มกี ารทำกจิ กรรมภายในวดั แลว้

ขยายสู่ชุมชน ปรับภูมิทัศน์วัดและสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกให้เป็นแหล่งท่องเท่ียว
การเผยแผ่หลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาและสื่อสาร ประชาสัมพันธ ์

สร้างความรู้ ความเข้าใจเรื่องต่างๆ ให้แก่ชาวบ้านในชุมชน โดยใช้ช่องทางการสื่อสาร

ที่ทันสมัย เข้าถึงง่าย และสร้างอาชีพ สร้างรายได้ สร้างความภาคภูมิใจ และสืบทอด
วิถีวัฒนธรรม เพ่ือให้ผู้ร่วมงานได้เห็นวิถีชีวิตของชาวบ้านตำบลนครชุม และแม่ค้า
พ่อคา้ ได้มรี ายไดจ้ ากการจำหน่ายอาหาร สนิ ค้าภมู ิปญั ญา


11

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่ีเกิดข้นึ


จากการปฏิบัติตามแนวคิดการใช้วัดเป็นศูนย์กลาง เป็นต้นแบบในการพัฒนาแล้วขยายไปสู่ชุมชน ปัญหาอุปสรรคท่ีพบคือ การรวมตัว

ในแตล่ ะกิจกรรมทำได้ค่อนข้างยาก เพราะนครชมุ เป็นชมุ ชนกง่ึ บ้านกงึ่ เมือง มปี ระชากร ๓ กลุ่ม คอื ข้าราชการ กลุ่มพอ่ คา้ และกลุ่มชาวบา้ น ซ่งึ คนทั้ง ๓ กลุ่ม
มวี ถิ ีชวี ิตและแนวความคดิ ทแี่ ตกต่างกัน ดังนน้ั การจดั กิจกรรมที่ทุกคนจะเขา้ มามีสว่ นร่วมในกจิ กรรมเดยี วน้นั ทำไดย้ าก ทางวดั จงึ จัดให้มกี จิ กรรมทห่ี ลากหลาย
ทัง้ ภายในวดั ภายในชมุ ชนและสถานศกึ ษา


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสูค่ วามยั่งยืน


คนในชมุ ชนมพี ฤตกิ รรมเปลยี่ นแปลงไปในทศิ ทางทดี่ ขี นึ้ กลบั มารว่ มมอื กนั พฒั นาชมุ ชน เกดิ การรวมพลงั เพอ่ื สว่ นรวม ผา่ นการทำกจิ กรรมตา่ งๆ
คนในชุมชนได้ติดตามรับฟังคำสั่งสอนผ่านช่องทางส่ือต่างๆ ท่ีตนเองสะดวก โดยไม่ต้องเดินทางมาท่ีวัดก็สามารถฟังธรรมะหรือองค์ความรู้ รวมถึงข่าว
ประชาสัมพันธ์ต่างๆ จนนำไปสู่การนำความรู้ท่ีได้และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาใช้ในการดำเนินชีวิต มีการถ่ายทอดศิลปวัฒนธรรมพื้นถ่ินแก่เด็กและ
เยาวชน เกิดการเรียนรู้ เกดิ ความภาคภูมิใจในถ่นิ ทอี่ ยขู่ องตน สร้างรายได้จากการท่องเทีย่ ว เมอ่ื เกิดความรว่ มมอื ร่วมใจของคนในพ้นื ท่ี ท้ังวดั เจ้าของสถานท่ี
ภาครัฐ ภาคเอกชน ชาวบ้าน สถานศึกษา ก่อให้เกิดกิจกรรมต่างๆ สร้างพลังแห่งศรัทธาและจิตอาสา พร้อมทั้งพัฒนาจิตใจของชาวบ้าน ให้เป็นผู้มีความรัก

ในถนิ่ กำเนดิ มคี วามพอเพยี ง ใชห้ ลกั ศาสนาในการดำเนนิ ชวี ติ รว่ มกนั สบื ทอดศลิ ปวฒั นธรรมและดแู ลรกั ษาโบราณสถาน รวมถงึ ทรพั ยส์ นิ สว่ นรวมใหค้ งอยตู่ ลอดไป


ขอ้ มูลการตดิ ตอ่ ชมุ ชนวัดพระบรมธาต
ุ

- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระราชวชริ เมธี ผศ.ดร. ตำแหนง่ เจ้าอาวาสวดั พระบรมธาตุ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๕ ๓๘๒๖


12

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดไชยศรี
อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

เร่ืองราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ชุมชนคุณธรรม น้อมนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ขบั เคลอ่ื นดว้ ยพลังบวร

เชดิ ชูประเพณี วิถวี ฒั นธรรม ภาพจิตรกรรมล้ำค่า เทดิ ทูนสถาบนั ชาติ ศาสนา

พระมหากษัตริย์ อย่างม่ันคง

๒) ความเป็นมา/ความโดดเดน่


ชมุ ชนนเี้ ปน็ ชมุ ชนทม่ี ปี ญั หาเรอื่ งการดอ้ ยพฒั นาในหลายดา้ น อนั สบื เนอ่ื งมาจากหลายสาเหตุ แตท่ สี่ ำคญั คอื ขาดความสามคั คี ไมม่ ศี นู ยร์ วม

สอดประสานการพัฒนา จึงทำให้ไร้ทิศทาง ขาดความภูมิใจในท้องถิ่นตนเอง ทำให้ชุมชนประสบปัญหาหลายด้าน วัดไชยศรีอันเคยเป็นแหล่งศูนย์กลางศาสนา
ประเพณีและมีอิทธพิ ลต่อสำนกึ และจิตใจของคนในชุมชน ต่อมาจงึ เกิดแนวคิดการพัฒนาชมุ ชนดว้ ยมิตทิ างวฒั นธรรมข้นึ เน่ืองจากเห็นว่า เป็นแนวทางท่ีชุมชน
มีต้นทุนมาก่อน แล้วยังเป็นที่ยอมรับของคนส่วนใหญ่ด้วย อีกท้ังยังจะทำให้วัดไชยศรีอันเป็นวัดคู่บ้านคู่ชุมชนมาอย่างยาวนาน สามารถกลับมาเป็นศูนย์รวมใจ
และศูนย์กลางการพัฒนาได้อย่างมีพลังและมีประสิทธิภาพ ทำให้การพัฒนามีทิศทางด้านคุณธรรมเป็นองค์ประกอบสำคัญ ด้วยการใช้แนวทางของประเพณี
วัฒนธรรมอนั มาจากพระพทุ ธศาสนาและเปน็ ตน้ ทนุ ทสี่ ำคญั ของชมุ ชน สร้างกระบวนการพฒั นาจากวดั เขา้ ส่บู า้ นและเขา้ สู่โรงเรยี น จงึ ทำใหก้ ลายเปน็ ชุมชนทีม่ ี
องคป์ ระกอบของคณุ ธรรมแบบบวร มาถึงปัจจบุ นั

๓) เส้นทางสคู่ วามสำเรจ็

แนวคิดการพัฒนาวัดและชุมชนไปพร้อมกันเกิดจากเจ้าอาวาสวัดไชยศรี ด้วยเห็นว่าวัด ชุมชน พระ และชาวบ้านอยู่ร่วมกันและเก้ือหนุน
กันมาตลอด สำหรับแนวทางที่ชุมชนใช้เป็นเครื่องมือขับเคล่ือนชุมชนคุณธรรมในขณะนั้น คือ นำเอาประเพณีวัฒนธรรม โดยเฉพาะประเพณีฮีต ๑๒ อันเป็น
เคร่ืองมือเชื่อมโยงหลักธรรมระหว่างวัดเข้าหาชาวบ้านท่ีเข้มแข็งในอดีต มาปรับใช้ให้เหมาะสมกับสภาพสังคมชุมชน ให้เกิดพลังและมีประสิทธิภาพ


ซง่ึ เปน็ ทยี่ อมรบั ของคนในชมุ ชน เพราะสามารถลดความขดั แยง้ สรา้ งความสามคั ค
ี
ได้เป็นอย่างดี ชุมชนสร้างกระบวนการศึกษาค้นคว้าถอดองค์ความรู้

จนสามารถนำมาสู่การเรียนรู้และถ่ายทอดสร้างความภาคภูมิใจ และเมื่อนำ

สิง่ เหล่านี้มาเป็นเชงิ สญั ลักษณ์ของกิจกรรมต่างๆ กท็ ำให้เกิดความร่วมมอื รวมใจ
กันของคนในชุมชน ด้วยความสามัคคีและมีพลังในทุกกิจกรรม ทำให
้
ประสบความสำเรจ็ ในทีส่ ดุ


13

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกิดขึน้
และแหล่งอารยธรรมอื่น ชุมชนได้ดำเนินการจนประสบความสำเร็จ ได้รับ
การสานตอ่ และพฒั นาใหด้ ยี ง่ิ ขน้ึ และยงั ตอ้ งเพม่ิ เสรมิ กจิ กรรมใหห้ ลากหลาย

ชุมชนมีความแตกแยก ไม่มีศูนย์รวมทางจิตใจ และการทำ กระจายถงึ ทุกคน ทุกกลมุ่ ทกุ วัย สรา้ งจติ สำนกึ ให้เกิดเป็นชมุ ชนวถิ คี ุณธรรม
กิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ร่วมกันเท่าท่ีควร โดยเฉพาะบ้าน วัด โรงเรียน และ ให้ได้ ทำให้พลังบวร ดำเนินกิจกรรมขับเคล่ือนส่งเสริมคุณธรรมในรูปแบบ

ราชการต่างไม่มีกิจกรรมท่ีเป็นรูปธรรมและมีพลังท่ีจะขับเคลื่อนคุณธรรม
ท่ีสอดรับกันในทุกกิจกรรมท่ีเก่ียวข้อง บ้าน วัด โรงเรียนหรือราชการ

ในชุมชนได้ รวมท้ังความเปล่ียนแปลงทางสังคมหรือกระแสสังคมที่เป็นไป
ส่วนท้องถิ่น เปิดพ้ืนที่ให้แต่ละส่วนสามารถมีส่วนร่วม มีพื้นท่ีสร้างเสริม
ดว้ ยความรวดเรว็ ทงั้ ภายใน และนอกชมุ ชน ซง่ึ สง่ ผลกระทบตอ่ งานหรอื กจิ กรรม
กจิ กรรมซงึ่ กนั และกนั อยู่เสมอ

ตลอดเวลา ถ้าชุมชนต้ังรับหรือปรับไม่สอดคล้องดีพอก็จะเกิดปัญหาและ

ไมบ่ รรลเุ ปา้ หมายได้
ข้อมลู การติดต่อชุมชนวัดไชยศร ี


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความยัง่ ยืน
- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครบู ุญชยากร ตำแหนง่ เจ้าอาวาสวดั ไชยศร ี

คนในชมุ ชนเกิดความภูมใิ จในชมุ ชนตนเองมากขึน้ ทำให้เกิด โทรศัพท์ ๐๘ ๙๒๗๖ ๔๒๐๒

การร่วมมือกัน สามัคคีที่จะทำให้ชุมชนดีขึ้น ไม่สร้างปัญหาแต่ช่วยกัน
๒. นายวิรัตน์ ศรศกั ดา ตำแหน่ง ประธานกลุ่มวัฒนธรรมและประชาสัมพนั ธ์
แก้ปัญหา อันเป็นคุณธรรมด้านความกตัญญูรู้คุณ ให้ความสำคัญปฏิบัติตาม ชุมชนวัดไชยศรี โทรศพั ท์ ๐๘ ๐๓๖๒ ๘๐๕๖

จารีตประเพณีหรือศีลธรรมทางศาสนาที่ยึดถือสืบทอดกันมา ไม่ล่วงละเมิด ๓. นางลนั ไดย์ บุญมี ตำแหน่ง ประธานกลมุ่ มคั คุเทศกช์ ุมชน

แล้วยังมีการสร้างระเบียบกติกาในการการอยู่ร่วมกันขึ้นหลายอย่าง
โทรศัพท์ ๐๙ ๔๓๒๓ ๘๘๑๑

ลดปญั หาดา้ นยาเสพตดิ หรอื การกระทำผดิ กฎหมายอยา่ งมาก แสดงใหเ้ หน็ ถงึ
- ผู้ประสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจังหวดั )

ชุมชนมีคุณธรรมด้านวินัย มีความเสียสละต่อส่วนรวมหรือในกิจกรรม
นางอาริตา โคบตุ ร ี ตำแหน่ง นกั วิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ

ทางสงั คม มกี ารตงั้ กลมุ่ จติ อาสาขน้ึ หลายกลมุ่ มกี ารรวมกลมุ่ สรา้ งผลติ ภณั ฑช์ มุ ชน
โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๗๐๘๖

เพื่อจำหน่ายสร้างรายได้เสริมและการนำต้นทุนทางวัฒนธรรม คือ

อุโบสถ (สิม) ภาพจิตรกรรมฝาผนัง (ฮูปแต้ม) พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาสาวะถี

14

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดตะปอนใหญ่
อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี

เรอื่ งราวชมุ ชน


๑) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชมุ ชนคุณธรรมวัดตะปอนใหญเ่ ปน็ ชุมชนเก่าแก่ทม่ี ีอายมุ ากกวา่ ๔๐๐ ปี

มวี ดั ตะปอนใหญเ่ ปน็ จดุ ศนู ยร์ วมของชมุ ชน เปน็ ชมุ ชนทมี่ เี อกลกั ษณเ์ ฉพาะตวั โดดเดน่ โดยเฉพาะดา้ นความมอี ธั ยาศยั นำ้ ใจไมตรี เออ้ื เฟอ้ื ตอ่ กนั จดุ เดน่ ของชมุ ชน
มีตลาดสายวัฒนธรรมที่เกิดจากการร่วมแรงร่วมใจกันของคนในชุมชน คือ ตลาดโบราณ ๒๗๐ ปี ซ่ึงเน้นขายเฉพาะพืชผัก ขนม อาหารพ้ืนบ้าน

มีประเพณีท่ีโดดเด่นจนได้รับการข้ึนทะเบียนมรดกภูมิปัญญา คือ งานประเพณีการชักพระบาท (วัดตะปอนใหญ่) เพ่ือเป็นสิริมงคล และความสนุกสนาน
เพลิดเพลิน จะทำกนั ในช่วงหลงั จากวันสงกรานต์ ๑ เดอื น

๒) เสน้ ทางสคู่ วามสำเรจ็

คนในชุมชนบ้านตะปอนใหญ่มีความเจริญด้านจิตใจและมีจิตสาธารณะ  ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และช่วยเหลือสังคมด้วยการร่วมกัน

ทำกจิ กรรมความดใี นรปู แบบตา่ งๆ เชน่ ทำความสะอาดบรเิ วณตา่ งๆ ภายในหมบู่ า้ น ซงึ่ ทำใหห้ มบู่ า้ นสะอาดนา่ อยมู่ ากขน้ึ เปน็ เจา้ ภาพจดั โรงทานในงานบญุ ตา่ งๆ
ทั้งภายในชุมชนและนอกชุมชน นอกจากน้ีชุมชนบ้านตะปอนใหญ่ยังได้แสดงความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ด้วยการร่วมกลุ่ม “จิตอาสา

เฉพาะกิจ” ขึ้น เพื่อเปน็ การรวมพลังความรักความสามคั คีของคนในชุมชน


15

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ท่ีเกดิ ขน้ึ


เนื่องจากพื้นฐานของคนในชุมชน มีความเอื้ออาทรต่อกันประกอบกับ

มคี วามเลือ่ มใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา มคี วามเข้มแข็งทางดา้ นคุณธรรม รักษาวัฒนธรรม
ประเพณี ทีโ่ ดดเดน่ มีวัดเปน็ ทีย่ ดึ เหนี่ยวจิตใจของประชาชนในชุมชน และมีนักวิชาการหรือ
ผู้ชำนาญเฉพาะสาขามาให้ความรู้หรือคำแนะนำทำการประเมินงานเป็นระยะๆ มีการ

แลกเปลย่ี นเรยี นรกู้ บั ชมุ ชนอน่ื อยา่ งตอ่ เนอ่ื งและสมำ่ เสมอ จงึ สง่ ผลใหช้ มุ ชนคณุ ธรรมวดั ตะปอนใหญ
่
ประสบผลสำเรจ็ เปน็ ๑ ใน ๑๐ ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบของจงั หวดั จนั ทบรุ ี


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสูค่ วามยง่ั ยืน


ระยะเวลาทผ่ี า่ นมาไดด้ ำเนนิ งานประสบความสำเรจ็ ในระดบั หนง่ึ และมเี ปา้ หมาย

การขยายผลไปสู่ชุมชนใกล้เคียงตลอดจนประชาชนผู้สนใจท่ัวไป ซ่ึงจะส่งผลให้ชุมชนมี

ความพออยู่ พอกนิ และมคี วามยงั่ ยนื ตอ่ ตนเองและครอบครวั อนั เปน็ ประโยชนต์ อ่ การพฒั นา

ในภาพรวม มีการดำเนินการติดตามประเมินผลเพื่อศึกษาการมีปัญหา อุปสรรคประการใด
ตลอดจนศึกษา ถึงผลประโยชน์และผลการเปลี่ยนแปลงท่ีมีต่อประชากรกลุ่มเป้าหมาย

เพ่ือนำผลการประเมินผลไปใช้ในการปรับปรุงการดำเนินงานในระยะต่อไปให้ม
ี
ประสิทธภิ าพมากย่ิงขนึ้ และสอดคลอ้ งกับความต้องการของประชาชนในพืน้ ท่ีตอ่ ไป


ขอ้ มูลการตดิ ต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวัดตะปอนใหญ่


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครูสาราภินันท์ ตำแหนง่ เจา้ อาวาสวดั ตะปอนใหญ ่ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๙๔๙ ๑๐๒๒

๒. นางสาวสมบตั ิ ประทุม ตำแหนง่ ผใู้ หญ่บา้ น หมู่ที่ ๒ โทรศพั ท์ ๐๘ ๔๗๐๔ ๐๔๖๙

๓. นางพรเพ็ญ กิจพิบลู ย์ ตำแหน่ง ผ้อู ำนวยการโรงเรยี นวัดบางสระเกา้ (เศวตวิทยาคาร)

โทรศัพท์ ๐๓ ๙๔๒ ๖๐๒๙


16

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดโกรกแก้ววงพระจันทร์
อำเภอแปลงยาว จังหวัดฉะเชิงเทรา

เรอ่ื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกน หรือ คำขวัญ

อทุ ยานพทุ ธประวัติเลา่ ขาน สถานท่ีปฏิบัตจิ ิต พืชสวนเศรษฐกิจพอเพียง


ร่งุ เรอื งวฒั นธรรมประเพณ
ี
๒) ความเป็นมา/ความโดดเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดโกรกแก้ววงพระจันทร์ มีความโดดเด่นทั้งในด้านการดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมอันดีงาม ประชาชนยึดถือหลักธรรม

คำสอนทางศาสนามาประพฤติปฏิบัติ รวมถึงมีการน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดำเนินชีวิต โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางในการขับเคล่ือน

ให้เกิดพลงั ร่วมกันระหวา่ งบา้ น วัด โรงเรียน ทำหนา้ ท่ีช่วยอบรมบม่ เพาะคุณธรรมจริยธรรมให้กับคนในชมุ ชน จดั กิจกรรมทางศาสนา และมอี ทุ ยานพทุ ธประวัติ

เป็นแหล่งเรียนรู้พุทธประวัติของพระพุทธเจ้า ภายในอุทยานมีการจำลองเหตุการณ์สำคัญขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และยังเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม
สำหรับพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนท่ัวไป นอกจากน้ีระหว่างบ้าน วัด โรงเรียน มีความร่วมมือร่วมใจกันรักษาสืบทอดประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น ตลอดท้ัง

มกี ารจดั ปฏบิ ตั ิธรรมเฉลิมพระเกยี รตสิ ถาบันพระมหากษัตริย์ มกี ารพึง่ พาอาศัยและแบง่ ปันนำ้ ใจยามวกิ ฤตสภู้ ยั โควดิ -19 ประชาชนในชุมชนรกั ษาศีล ๕ เขา้ วดั
ปฏบิ ตั ธิ รรม และนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งมาใช้ในการดำรงชวี ิต


๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเร็จ

ชุมชนคณุ ธรรมวัดโกรกแกว้ วงพระจนั ทร์ มีผู้นำพลังบวร ไดแ้ ก่ ชมุ ชนบ้านโกรกแกว้
วงพระจนั ทร์ วดั โกรกแกว้ วงพระจนั ทร์ โรงเรยี นวดั โกรกแกว้ วงพระจนั ทร์ สว่ นราชการในพนื้ ทที่ ไ่ี ดร้ ว่ มกนั

สนับสนุน ได้แก่ ท่ีว่าการอำเภอแปลงยาว เกษตรอำเภอแปลงยาว พัฒนาการอำเภอแปลงยาว
กศน.อำเภอแปลงยาว ท้องถิ่นอำเภอ การกีฬาและการท่องเท่ียวประจำอำเภอแปลงยาว ได้เข้ามาม
ี
สว่ นรว่ มในการขบั เคลอื่ นและสง่ เสรมิ พฒั นาคณุ ธรรม เพอ่ื แกป้ ญั หาและสรา้ งความดงี ามใหเ้ กดิ ขนึ้ ในชมุ ชน

มีการส่ือสารสร้างการมีส่วนร่วมระหว่างผู้นำพลังบวรและคนในชุมชนเพ่ือใช้คุณธรรมนำการพัฒนา

แก้ปัญหา และสร้างความดีงามให้เกิดข้ึนในชุมชน มีการจัดทำแผนส่งเสริมคุณธรรมชุมชนบรรจุลง

ในแผนพัฒนาตำบล และแผนชุมชนคุณธรรม โดยการจดั ประชมุ ประชาคมกับผู้นำทางศาสนา ผูน้ ำชมุ ชน

ผู้นำท้องถิ่น หัวหน้าส่วนราชการในพ้ืนที่ ผู้บริหารสถานศึกษา ปราชญ์ชาวบ้าน และประชาชนร่วมคิด

รว่ มทำ จดั ทำแผนปฏบิ ัตกิ ารในภาพรวมจนเกิดผลสำเร็จอย่างเปน็ รปู ธรรมและตอ่ เน่อื ง


17

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกิดขน้ึ


อุปสรรคเริ่มแรก คือ ประชาชนในชุมชนให้ความสำคัญน้อยไม่ค่อยให้
ความรว่ มมอื จงึ เรม่ิ มกี ารพดู คยุ และแลกเปลยี่ นเรยี นรซู้ ง่ึ กนั และกนั นำมาซงึ่ ความเขา้ อกเขา้ ใจ

ในชุมชน จึงทำให้มีประชาชนให้ความร่วมมือมากข้ึนเร่ือยๆ บ้าน วัด โรงเรียน ราชการ
เห็นความสำคัญและให้ความร่วมมือในการดำเนินจัดกิจกรรมในพื้นท่ีอย่างเข้มแข็ง

และเกิดรวมพลงั สามคั คีมากยิ่งขน้ึ อย่างต่อเนือ่ งทุกป
ี

ผลลัพธ์และเปา้ หมายสู่ความย่งั ยนื


ผลลพั ธท์ เ่ี กดิ ขน้ึ ทำใหป้ ระชาชนหนั มาใหค้ วามรว่ มมอื ในการจดั กจิ กรรมตา่ งๆ ของชมุ ชนมากขน้ึ
ประชาชนยึดม่ันในหลักธรรมทางศาสนาที่ตนนับถือเป็นหลักในการดำรงชีวิต น้อมนำหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการดำรงชีวิต และรักษา สืบสาน วัฒนธรรมประเพณีท่ีดีงาม ซึ่งเกิดผลลัพธ์
กบั ชมุ ชน ไดแ้ ก่ ปญั หาลกั ขโมย ยาเสพตดิ การพนนั ทะเลาะววิ าท ทจุ รติ ดมื่ เหลา้ เสพของมนึ เมา ผสู้ งู อายุ

ถูกทอดทิง้ มจี ำนวนลดลงตามลำดับ เกดิ การรวมกลมุ่ อาชพี กลมุ่ ออมทรพั ย์ กลุ่มจิตอาสา กลมุ่ ภูมปิ ญั ญา
และกล่มุ ดนตรไี ทย การจดั กิจกรรมและเข้าร่วมงานวนั สำคญั ของสถาบนั ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั รยิ ์
เพ่ิมมากขึ้น มีความร่วมมือในการจัดกิจกรรมด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และสถาบันพระมหากษัตริย์

มากย่ิงข้ึน เกิดการฟื้นฟู พัฒนา ต่อยอด ถ่ายทอดงานเทศกาลประเพณีของชุมชน ผลิตภัณฑ์ชุมชนผ่าน

สื่อออนไลน์และช่องทางอ่ืนๆ เกิดการแลกเปล่ียนเรียนรู้ดูงานระหว่างชุมชน เกิดการสร้างช่องทางสื่อสาร
ประชาสมั พนั ธช์ มุ ชน เกดิ การพฒั นาเสน้ ทางและจดุ ทอ่ งเทย่ี วทางวฒั นธรรมในชมุ ชน เกดิ มคั คเุ ทศกท์ อ้ งถนิ่
เพอื่ บรกิ ารแนะนำ เลา่ เรอ่ื ง อตั ลกั ษณข์ องชมุ ชน รวมทงั้ เกดิ ความรกั สามคั คี เออ้ื อาทรแบง่ ปนั ซงึ่ กนั และกนั

ของคนในชมุ ชน


ข้อมูลการตดิ ต่อชมุ ชนคุณธรรมวัดโกรกแก้ววงพระจันทร
์

- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครปู ลดั ธนกร เตชธมฺ โม ตำแหนง่ เจา้ อาวาสวดั โกรกแกว้ วงพระจนั ทร์ โทรศพั ท์ ๐๙ ๕๔๙๒ ๙๙๗๘

๒. นายประวิทย์ ลิ้มสกลุ ศริ ริ ตั น์ ตำแหน่ง ผใู้ หญ่บา้ น หม่ทู ี่ ๖ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๖๑ ๖๐๐๗

18

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดช่องแสมสาร
อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี

เรือ่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ถิน่ ชาวประมง สักการะองคห์ ลวงพอ่ ดำ งามลำ้ เกาะแกง่ แหล่งท่องเทีย่ วไทย

นำ้ ใสทะเลงาม สามนามแสมสาร

๒) ความเป็นมา/ความโดดเด่น

เร่ืองราวโดดเด่นของชุมชนคุณธรรมวัดช่องแสมสาร คือ วิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบวิถีชีวิตชาวประมง มีหลวงพ่อดำพระพุทธรูปศักด์ิสิทธิ
์
เปน็ เครอ่ื งยดึ เหนยี่ วจติ ใจ มวี ดั ชอ่ งแสมสารเปน็ ศนู ยร์ วมจติ ใจของประชาชนในชมุ ชน มที รพั ยากรธรรมชาตทิ อ่ี ดุ มสมบรู ณ์ คอื ทะเล เกาะ แกง่ เปน็ แหลง่ อาหาร
และการประกอบอาชีพประมงของคนในชุมชน

๓) เส้นทางสคู่ วามสำเรจ็

ชุมชนคุณธรรมวัดช่องแสมสาร โดยการนำของพระครูวิสาทรสุตากร เจ้าอาวาสวัดช่องแสมสาร มีการนำหลักธรรมคำสอนของศาสนา

มาใชใ้ นชวี ติ ประจำวนั และกจิ กรรมทางศาสนาทปี่ ระชาชนใหค้ วามสำคญั มกี ารนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชใ้ นการดำเนนิ ชวี ติ มวี ถิ ชี วี ติ ของหมบู่ า้ น

ชาวประมง การรวมกลมุ่ แมบ่ า้ น และมคี วามเขม้ แขง็ ของบวร การสง่ เสรมิ และพฒั นาชมุ ชนดว้ ยคณุ ธรรม นำการพฒั นาตามกระบวนการขบั เคลอื่ นชมุ ชนคณุ ธรรม
โดยได้ดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเน่ือง กำลังขับเคล่ือนกิจกรรมตามแผนปฏิบัติงาน และให้ความสำคัญในการช่วยเหลือประชาชนให้อยู่ดีมีความสุขด้วย

วถิ ีชวี ิตเศรษฐกิจพอเพยี ง



ความทา้ ทาย/อปุ สรรคต่างๆ ที่เกดิ ขน้ึ


ชุมชนมีกลุ่มชาติพันธุ์เข้ามาประกอบอาชีพและอาศัยอยู่ในชุมชนเป็นจำนวนมาก
ในช่วงแรกด้วยความแตกต่างทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิต ทำให้ขาดความรู้ความเข้าใจในวิถีชีวิต

ของคนในชมุ ชนดงั้ เดมิ ซง่ึ หนงึ่ ในปญั หานนั้ คอื การขาดจติ สำนกึ ในการรกั ษาและอนรุ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม
ต่อมาได้มีการจัดตั้งกลุ่มชมรมอนุรักษ์ทะเลแสมสารขึ้นมา และได้มีการรณรงค์ปลูกจิตสำนึก

สร้างความรู้ความเข้าใจต่อคนในชุมชนและกลุ่มชาติพันธุ์อื่นในการรักษาและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
นำมาซึ่งโครงการจิตอาสาเก็บขยะเกาะแสมสาร ส่งผลให้คนในชุมชนและกลุ่มชาติพันธ์ุอ่ืน

เกิดความร้คู วามเขา้ ใจซ่งึ กันและกันมากข้นึ ทำใหป้ ัญหาและอปุ สรรคไดร้ บั การแกไ้ ขเป็นอย่างมาก


19

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายส่คู วามย่งั ยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดช่องแสมสาร ได้ดำเนินการรณรงค์ปลูกจิตสำนึก ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นคือ คนภายในชุมชนมีความรับผิดชอบต่อสังคมมากข้ึน

ชาวบา้ นมคี วามสามคั คี ซอื่ สตั ยส์ จุ รติ กตญั ญตู อ่ ผมู้ พี ระคณุ สำนกึ รกั บา้ นเกดิ ปญั หาความขดั แยง้ ในชาตพิ นั ธลุ์ ดลง มกี ารสบื ทอดวถิ ชี วี ติ ชาวประมงจากรนุ่ สรู่ นุ่
เกิดองค์ความรู้ในการแปรรูปอาหารทะเลด้วยภูมิปัญญาชาวบ้าน ชุมชนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่มีกิจกรรมให้นักท่องเท่ียวได้ร่วมทำ ชาวบ้าน
ตระหนกั ถงึ ความสำคญั ของการอนุรกั ษท์ รัพยากรธรรมชาติทางทะเลมากขน้ึ

ชุมชนคุณธรรมวัดช่องแสมสารต้องการสร้างชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ท่ีมีชื่อเสียงของประเทศ ร่วมขับเคลื่อนให้เกิดความร่วมมือ
ภายในชุมชุน โดยใช้พลังของ “บวร” บ้าน วัด โรงเรียน จัดตั้งจุดรับบริการรถสองแถวนำเท่ียว เพื่อรอรับนักท่องเท่ียว มีการอบรมพัฒนาเด็กและเยาวชน

ในพน้ื ทใ่ี หเ้ ปน็ เจา้ บา้ นทดี่ ี ผา่ นโครงการ “มคั คเุ ทศกน์ อ้ ย” จดั กจิ กรรมโครงการจติ อาสาเกบ็ ขยะบนเกาะแสมสารเปน็ ประจำทกุ ปี เพอื่ ใหช้ าวบา้ นและนกั ทอ่ งเทย่ี ว

ไดม้ สี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตทิ างทะเล พฒั นาตอ่ ยอดอาหารทะเลเพอื่ การแปรรปู สง่ ออก ประชาสมั พนั ธแ์ หลง่ ทอ่ งเทย่ี วในชมุ ชนผา่ นสอื่ ออนไลนต์ า่ งๆ

เพ่ือดงึ ดูดนักทอ่ งเทยี่ ว สร้างรายไดใ้ ห้กับชุมชน เพือ่ การดำรงชีวิตอย่างเป็นสขุ และย่ังยนื


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวัดช่องแสมสาร


- ผูป้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

นายณฐั พงศ์ พิทกั ษ์กรณ์ โทรศพั ท์ ๐๙๑ ๘๗๔ ๑๑๒๙

- ผูป้ ระสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจังหวัด)

นายณัฐทรงชัย ผโลทยั เลศิ โทรศัพท์ ๐๘๑ ๙๑๒ ๓๗๒๕


20

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดเนินขาม
อำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท

เรือ่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ไปไหนมาไหน อยากใหแ้ วะชม สินคา้ พืน้ บา้ น หมอนขวานหลากสี ผา้ ไหมชัน้ ด ี

มดั หม่ีสวยงาม

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดเนินขาม มีความสงบสุขในชุมชนปัญหาต่างๆ ในชุมชนลงลง ได้แก่ ปัญหายาเสพติด การทะเลาะวิวาท การพนัน

การลักขโมย เปน็ ตน้ รวมทั้งเกิดสง่ิ ดงี ามในชมุ ชน ไดแ้ ก่ คนในชมุ ชนมีความรัก ความสามัคคี เอ้ือเฟ้อื เผ่อื แผ่ เสยี สละ ช่วยเหลือซงึ่ กนั และกนั พง่ึ พาอาศยั กัน

มคี วามรบั ผดิ ชอบตอ่ สว่ นรว่ ม มคี วามปรารถนาทจี่ ะรว่ มกนั ทำใหช้ มุ ชนไดร้ บั พฒั นายง่ิ ๆ ขน้ึ ไป มคี วามพอประมาณ พงึ่ พาตนเอง ประกอบอาชพี ทส่ี จุ รติ สรา้ งรายได
้
โดยยดึ หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง เชน่ ชมรมสง่ เสรมิ การทอ่ งเทยี่ วโดยชมุ ชนตำบลเนนิ ขาม ศนู ยเ์ รยี นรวู้ ฒั นธรรม การทอผา้ พน้ื เมอื งลาวเวยี งบา้ นเนนิ ขาม
กลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์ผ้าทอบ้านทุ่ง เป็นต้น รวมทั้งยังคงสืบทอดประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรม วิถีชีวิตและชาติพันธุ์ของตนเองไว้ได้หลายอย่างจนกลายเป็น
เอกลกั ษณข์ องทอ้ งถน่ิ ไดแ้ ก่ การทอผา้ การแตง่ กาย อาหารพน้ื เมอื ง ศลิ ปะการแสดงทางวฒั นธรรม (การฟอ้ นรำ) ตลอดจนภมู ปิ ญั ญาดา้ นสมนุ ไพร นำอตั ลกั ษณ์

และภมู ิปัญญาดงั้ เดิมของทอ้ งถ่นิ มาพัฒนาตอ่ ยอดให้เป็นแหล่งทอ่ งเท่ียวโดยชมุ ชน เชน่ มีการจัดตงั้ พิพธิ ภณั ฑพ์ ืน้ บา้ น มกี ารรวมกลมุ่ ทอผ้าซ่ินตีน

๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเร็จ

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั เนนิ ขาม มกี ารดำเนนิ การตามเกณฑก์ ารประเมนิ ชมุ ชนคณุ ธรรม โดยทกุ คนจะถอื ปฏบิ ตั ิ เปน็ กตกิ าของชมุ ชน เพอื่ ใหค้ ณุ ธรรม
นำการพฒั นา เกดิ สงั คมคณุ ธรรมที่ “มนั่ คง มงั่ คง่ั ยงั่ ยนื ” ทกุ คนในชมุ ชนมคี ณุ ธรรม มคี วามจงรกั ภกั ดตี อ่ สถาบนั ชาติ ศาสนา พระมหากษตั รยิ ์ มคี วามสมานฉนั ท์
ยึดม่ันในหลักธรรมทางศาสนาน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
และวิถีวัฒนธรรมไทยไปใช้ในการดำรงชวี ติ ปัญหาหมดไป สิง่ ดีงามเกิดขึน้
เป็นแบบอย่างที่ดีต่อไป มีการดำเนินการจัดกิจกรรมในทุกมิติด้วยความ
เข้มแข็งของชุมชน มีการจัดกิจกรรมแลกเปล่ียนเรียนรู้โรงเรียนชาวนา

และศูนย์เรียนรู้วัฒนธรรมการทอผ้าพื้นเมืองลาวเวียงบ้านเนินขาม

มกี ารจดั กจิ กรรมเทดิ ทสู ถาบนั ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั รยิ ์ รวมทง้ั ปฏบิ ตั
ิ
ตามคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา จนทำให้ชุมชนประสบ

ความสำเร็จ ไม่มีปัญหาทะเลาวิวาท ไม่มีปัญหายาเสพติด ไม่มีปัญหา

การลกั ขโมย


21

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกิดข้ึน


ชุมชนคุณธรรมวัดเนินขามใช้หลักการมีผู้นำบวร บ้าน วัด โรงเรียน ราชการ ชุมชน ทุกภาคส่วนถือเป็นองค์ประกอบของชุมชน และทำให้
ชุมชน กา้ วข้ามผา่ นปัญหา อุปสรรค โดยใชก้ ลไกการประชาคมร่วมกัน เพอ่ื ให้ทราบถงึ ปัญหาตา่ งๆ และร่วมกันปรับปรุง แกไ้ ข และประกาศเจตนารมณ์ร่วมกนั
การดำเนินชวี ติ โดยใชห้ ลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สรา้ งอาชพี สร้างรายไดใ้ หก้ บั ชุมชน จึงทำใหป้ ัญหาต่างๆ ลดลง


ผลลัพธ์และเปา้ หมายสู่ความย่ังยนื


ชุมชนคุณธรรมวัดเนินขามมีความสงบสุขในชุมชนปัญหาต่างๆ ในชุมชนลดลง เกิดส่ิงดีงามในชุมชน คนในชุมชนมีความรัก ความสามัคคี

ชว่ ยเหลอื ซง่ึ กนั และกนั มคี วามปรารถนาทจี่ ะรว่ มกนั ทำใหช้ มุ ชนไดร้ บั การพฒั นายงิ่ ๆ ขนึ้ ไป มคี วามพอประมาณ พง่ึ พาตนเอง ประกอบอาชพี ทส่ี จุ รติ สรา้ งรายได
้
โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง รวมท้ังยังคงสืบทอดประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรม วิถีชีวิตและชาติพันธ์ุของตนเองไว้ได้หลายอย่างจนกลายเป็น
เอกลักษณข์ องท้องถ่ิน นำอัตลกั ษณ์และภมู ิปัญญาดั้งเดิมของท้องถ่ินมาพฒั นาตอ่ ยอดให้เปน็ แหลง่ ทอ่ งเท่ียวโดยชุมชน

เป้าหมายท่จี ะเดนิ ต่อในอนาคต ได้แก่ การเปน็ แบบอย่างใหก้ ับพุทธศาสนกิ ชนในชมุ ชนในดา้ นหลักธรรมทางพระพทุ ธศาสนา มกี ารบรู ณาการ
ความร่วมมือกับผู้นำท้องถ่ิน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ส่วนราชการ และชุมชนในการพัฒนาวัด ปรับปรุงภูมิทัศน์ จัดระเบียบด้านความสะอาด สุขอนามัย และ

การสาธารณกศุ ล มกี ารมอบทนุ การศกึ ษาใหก้ บั เดก็ นกั เรยี นทม่ี คี วามประพฤติ ปฏบิ ตั ดิ ี และเปน็ แบบอยา่ งทดี่ ี เพอ่ื เปน็ ขวญั และกำลงั ใจในการประพฤตปิ ฏบิ ตั ดิ ี
รวมทง้ั เปน็ จุดศูนย์กลางในการจัดงานประเพณีทอ้ งถ่ินตามวิถชี มุ ชนลาวเวียง


ขอ้ มลู การติดตอ่ ชุมชนคณุ ธรรมวัดเนินขาม


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูปลัดมงคลวรวัฒน ์ ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวดั เนินขาม โทรศพั ท์ ๐๘ ๕๗๓๑ ๘๕๗๒

๒. นายพงษศ์ กั ดิ์ เฉยทิม ตำแหน่ง กำนันตำบลเนินขาม โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๙๙๕ ๐๕๙๒


22

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดเจดีย์
อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ

เร่ืองราวชุมชน


๑) ความเป็นมา/ความโดดเดน่

ชุมชนคณุ ธรรมวัดเจดยี ์ มีโบราณสถานมหาเจดีย์ศรชี ยั มนุ ี โบราณวตั ถุ

พระพทุ ธชัยสารมนุ ี พพิ ิธภณั ฑ์พ้นื บา้ นจดั เป็นแหล่งเรยี นรูด้ า้ นศลิ ปะ ประเพณบี ญุ เดือนสท่ี งี่ ดงามและ

วัฒนธรรมการแตง่ กายชุดพน้ื บา้ นไทคอนสาร สำเนยี งพูดเฉพาะถิน่ (คลา้ ยหลม่ สักและจงั หวัดเลย) อาหารพนื้ บ้านคว่ั เนอื้ คั่วปลา การละเลน่ สะบา้ กีฬาพนื้ บา้ น
เปดิ พนื้ ทสี่ ำหรบั กจิ กรรมจติ อาสา การสรา้ งสรรคก์ จิ กรรมชมุ ชน ชมุ ชนปลอดขยะ ปลอดอบายมขุ งานบญุ ประเพณเี ปน็ ศนู ยร์ วมจติ ใจทชี่ ว่ ยยกระดบั คณุ ภาพจติ ใจ

ให้มีความตระหนกั รู้ดา้ นคุณธรรมจรยิ ธรรมและการอนุรกั ษศ์ ลิ ปวฒั นธรรมของชุมชน

๒) เสน้ ทางส่คู วามสำเร็จ

เรม่ิ ตน้ จากปี พ.ศ. ๒๕๔๕ เมอ่ื พระครนู นั ทเจตยิ าภริ กั ษ์ ไดร้ บั แตง่ ตง้ั เปน็ เจา้ อาวาสวดั เจดยี แ์ ละไดม้ กี ารปรบั ปรงุ ภมู ทิ ศั นภ์ ายในวดั และรอบๆ วดั ให้
มีความสะอาดร่มร่ืน ซ่อมแซมปลูกสร้างศาสนสถานอย่างเป็นระบบระเบียบ มีการปฏิบัติกิจของพระสงฆ์อย่างเคร่งครัด รวมทั้งการริเร่ิมจัดกิจกรรมต่างๆ

เพอื่ เปน็ การฟน้ื ฟคู ณุ ธรรมจรยิ ธรรมของคนในชมุ ชนอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง เชน่ การกจิ กรรมบรรพชาสามเณรภาคฤดรู อ้ น กจิ กรรมสวดมนตท์ ำวตั รเยน็ โดยเชญิ ชวนเยาวชน

ประชาชนเข้ามาร่วมกิจกรรมอย่างต่อเน่ือง กิจกรรมงานบุญปลอดอบายมุข กิจกรรมจัดถุงยังชีพมอบแก่ประชาชนในชุมชน กิจกรรมค่ายคุณธรรมจริยธรรม
การจัดรายการวิทยุชุมชนคนรักษ์ธรรมะวัดเจดีย์ สวดมนต์ข้ามปี รวมท้ังเป็นศูนย์เผยแผ่ศีลธรรมทางพระพุทธศาสนา ปัจจุบันชุมชนคุณธรรมวัดเจดีย์เป็นท่ี
ยอมรบั ของเยาวชนประชาชนในชมุ ชนและชุมชนอื่นๆ ใกลเ้ คยี ง รวมทั้งหน่วยงานองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ สถานศึกษาให้ความสำคัญและเขา้ มาร่วมกจิ กรรม
ต่างๆ ที่ชุมชนคุณธรรมวัดเจดีย์จัดขึ้นเป็นประจำ ชาวบ้านเกิดความเล่ือมใสศรัทธาในกิจวัตรของพระสงฆ์มีการเข้าร่วมกิจกรรม ช่วยเหลือเกื้อกูลซ่ึงกันและกัน

ยดึ หลกั คณุ ธรรมจริยธรรมมาประพฤตปิ ฏบิ ัตใิ นชวี ติ และมกี ารนอ้ มนำหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางดำเนินชีวติ และครอบครัวได้อยา่ งเหมาะสม


23

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆทเ่ี กดิ ข้นึ
วัดเจดียย์ งั เปน็ แหลง่ เรยี นรู้และสถานท่ีศกึ ษาดงู านสำคญั แหง่ หนึ่งของอำเภอ
คอนสาร มีการเชิญชวนให้ชาวบ้านร่วมกันอนุรักษ์สืบทอดวิถีวัฒนธรรมไทย
ตง้ั แตก่ อ่ นปี พ.ศ. ๒๕๔๕ ชาวบา้ นเขา้ วดั นอ้ ย วดั และพระสงฆ์
คอนสารไวอ้ ยา่ งเหนยี วแนน่ ในปจั จบุ นั ปญั หาตา่ งๆ ลดนอ้ ยลง ชมุ ชนมรี ายได้

ไม่มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับชาวบ้านและชุมชน พระสงฆ์ไม่ทำกิจกรรมหรือเป็น เพม่ิ ขึน้ จากการจำหนา่ ยผลิตภณั ฑช์ มุ ชน ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตดขี ้นึ

ผู้นำให้ชาวบ้านเดินตาม เม่ือพระครูนันทเจติยาภิรักษ์ มาดำรงตำแหน่ง
ชุมชนคุณธรรมวัดเจดีย์เป็นส่วนหน่ึงในการส่งเสริม
เจ้าอาวาสวัดเจดีย์และประธานชุมชนคุณธรรมวัดเจดีย์จึงได้มีการกำหนด
สนับสนุนกิจกรรมของชุมชนผลักดันกิจกรรมท่ีจะเป็นการสร้างรายได้ให้กับ
เป้าหมายในการดำเนนิ งานกิจกรรมต่างๆ ไว้หลายประการ ขับเคลอ่ื นชุมชน
ชุมชน การสืบสานรักษาวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามของชุมชนคุณธรรมให้มี
ให้เป็นชุมชนคุณธรรมต้นแบบ แต่ต้องอาศัยความอดทนในการริเริ่ม
ความยั่งยืนโดยการสร้างจิตสานึกด้วยการจัดกิจกรรมที่ให้เด็ก เยาวชน
การเปลี่ยนแปลงสิ่งต่างๆ ท่ีชุมชนไม่ยอมรับ นำชาวบ้านทำกิจกรรมท่ีเป็น ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมอย่างต่อเน่ือง จึงมีเป้าหมายท่ีจะดำเนินการต่อไป
ประโยชน์ต่อส่วนรวม จนเกิดความเลื่อมใสศรัทธา เกิดความรักสามัคคี
คือ การสร้างทายาทเพ่ือการรักษาสืบทอดศิลปะ ด้านประเพณีและ
ร่วมมือร่วมใจกันในการขับเคลื่อนกิจกรรม ตลอดจนการใช้พื้นท่ีวัดเจดีย
์ วัฒนธรรมของชุมชนให้คงอยสู่ ืบต่อไป การยกยอ่ งเชดิ ชเู กียรตบิ ุคคลตัวอยา่ ง
เป็นศูนย์กลางในการจัดงานประเพณีวัฒนธรรมที่สำคัญของท้องถ่ิน
สร้างให้ชุมชนเป็นศูนย์กลางแหล่งเรียนรู้ครบวงจรท่ีสำคัญด้านศาสนาศิลปะ
และจัดกจิ กรรมเทิดทูนสถาบนั พระมหากษัตริย ์
และวัฒนธรรมของจงั หวดั ชัยภูมิ


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสู่ความย่ังยนื
ขอ้ มูลการติดต่อชุมชนคณุ ธรรมวัดเจดยี ์


ประชาชนมคี วามรกั และความสามคั คมี ศี ลี ธรรมและจงรกั ภกั ดี
- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

ต่อสถาบันสำคัญของชาติไทย น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
๑. พระครนู นั ทเจตยิ าภริ กั ษ์ ตำแหนง่ เจา้ อาสวดั เจดยี ์ เจา้ คณะอำเภอคอนสาร
มาปรับใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างเหมาะสม ประชาชนในชุมชนมีโอกาส
ประธานชมุ ชนคุณธรรมวัดเจดยี ์ โทรศัพท์ ๐๓ ๕๔๗๘ ๕๕๕๖

ได้เดินทางไปแลกเปลี่ยนรู้กับชุมชนอ่ืนๆ สามารถนํามาปรับใช้และพัฒนา ๒. พระปลัดสมพล กิตติเมธี ตำแหน่ง เลขานกุ ารวดั เจดยี ์

ชุมชนของตนเองได้ การจัดกจิ กรรมงานประเพณวี ัฒนธรรมต่างๆ ของชุมชน โทรศัพท์ ๐๖ ๕๕๕๕ ๕๕๕๘

จะมีประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ชุมชนคุณธรรม
๓. นางสกลุ ทรพั ยเ์ รอื งเจรญิ ตำแหนง่ ประธานกลมุ่ พฒั นาสตรอี ำเภอคอนสาร

โทรศัพท์ ๐๘ ๒๗๗๐ ๖๕๐๐

24

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดดอนทรายแก้ว
อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร

เร่ืองราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

แวะเทย่ี วตำบลนาทงุ่ สกั นิดแลว้ จะติดใจ แวะไหวพ้ ระขอพร ชมวิถีชุมชน


สัมผัสอาหารทะเลสดแวะชมเกษตรอนิ ทรยี ์ ซือ้ ผลติ ภณั ฑ์ท้องถิ่นตดิ ไม้ติดมอื เลยไปทะเลนำ้ ใส นง่ั แพตกหมกึ ตกปลาปิง้ ย่าง ณ แหลมคอกวาง แวะถ้ำไทรยอ้ ย
ชมทวิ ทศั นป์ า่ โกงกาง

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนคณุ ธรรมวดั ดอนทรายแกว้ ต้งั อยู่ ณ วัดดอนทรายแกว้ ตำบลนาทงุ่ อำเภอเมอื งชมุ พร จงั หวัดชมุ พร ดำเนนิ กจิ กรรมท่กี ่อประโยชน์
แก่ชุมชนและสังคม ด้านศิลปวัฒนธรรม การศึกษา อาชีพ และเศรษฐกิจ ด้วยความสามัคคีและการมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมทุกกิจกรรม มีความคิด

เปน็ อนั เดยี วกนั ในการพฒั นาใหเ้ ปน็ ชมุ ชนอยเู่ ยน็ เปน็ สขุ ศาสนสถานปลอดการพนนั อบายมขุ และยาเสพตดิ มกี ารทำการเกษตรธรรมชาตยิ งั่ ยนื โดยภมู ปิ ญั ญาชาวบา้ น

เน้นวสั ดใุ นท้องถิ่นการกระจายรายไดส้ ูช่ มุ ชนโดยชมุ ชน


๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ

เดิมคนในชุมชนมีอาชีพเกษตรกรรม คือ การทำนา และมีพ้ืนที่น้ำกร่อยจึงม
ี
ป่าต้นจาก ใช้สำหรบั มุงหลังคาบ้าน เย็บจากขาย มกี ารทำประมงน้ำกร่อยและน้ำเค็ม สวนมะพร้าว
การเพาะเลี้ยงกุ้ง ต่อมาได้เริ่มมีพันธ์ุปาล์มน้ำมันนำมาปลูก ปัจจุบันการดำรงชีวิตของคนในชุมชน

มีการเปลี่ยนแปลง จึงเกิดแนวความคิดท่ีจะอนุรักษ์วิถีชีวิตชุมชนชนบทไว้ให้ลูกหลานรุ่นหลังได้ดู
ความเป็นมาและสามารถนำวัสดุในท้องถ่ินมาสร้างรายได้เสริมให้กับคนในชุมชน จึงจัดต้ังกลุ่ม
วสิ าหกจิ ชมุ ชนภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ ตำบลนาทงุ่ ขนึ้ โดยการรวมตวั ของชาวบา้ นกลมุ่ เลก็ ๆ ประกอบดว้ ย
การทำผลิตภัณฑ์จากต้นจาก เช่น หมวกใบจากการทำกระถางต้นไม้ด้วยใยมะพร้าวและใบไม
้
การทำปยุ๋ หมกั อินทรีย์ การผลิตเตาถา่ น และการผลติ จานจากวัสดเุ หลอื ใช
้

25

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม ความทา้ ทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ท่ีเกดิ ขน้ึ


26 ชุมชนคุณธรรมวัดดอนทรายแก้ว ระยะแรกเริ่มไม่ได้รับความร่วมมือ

จากคนในชมุ ชน เนอ่ื งจากแตล่ ะคนตา่ งมหี นา้ ทปี่ ระกอบอาชพี แตกตา่ งกนั ไมม่ เี วลาใหก้ บั ชมุ ชน

มากนัก ประกอบกับไม่กล้าแสดงออกทงั้ การกระทำ ความคดิ ทสี่ รา้ งสรรค์ ตลอดจนไมท่ ราบ
แนวทางในการดำเนินการว่าควรเป็นอย่างไร ควรไปในทิศทางไหน บางคนขาดองค์ความรู
้
ที่จะนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ประกอบกับไม่มีงบประมาณในการจัดตั้งกลุ่ม แต่ชาวบ้าน

ใช้ภมู ิปัญญาชาวบา้ น นำวสั ดใุ นทอ้ งถิน่ มาปรับปรุงใชจ้ นสามารถสรา้ งรายได้ ใชพ้ ลงั ความรัก
ความสามัคคี การยอมรับฟังความคิดเห็นซ่ึงกันและกันในการแก้ปัญหา ชาวบ้านสามารถ

ขับเคล่ือนกลุม่ ไดด้ ว้ ยตนเอง


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสูค่ วามยัง่ ยืน


ความสำเร็จของชุมชนคุณธรรมวัดดอนทรายแก้ว ประเด็นหลักท่ีสำคัญ

คอื ๔ รู้ ไดแ้ ก
่
๑. รู้ตวั เอง รู้วา่ อะไรคือสง่ิ ที่บกพรอ่ ง สงิ่ ทีข่ าด พยายามเติมเต็มในสง่ิ นัน้

๒. รสู้ ังคม รู้คน รชู้ มุ ชน รสู้ ิ่งแวดลอ้ มและธรรมชาต
ิ
๓. รบู้ ทบาทหน้าท่ี ในการรกั ษาขนบธรรมเนยี มวฒั นธรรมประเพณอี ันดงี าม
ของชมุ ชน

๔. รคู้ วามรับผดิ ชอบ รู้รับผดิ ชอบสังคมร่วมกัน

จึงส่งผลให้ชุมชนได้รับผลประโยชน์และมีคุณภาพชีวิตท่ีดีข้ึน เกิดการรวม
กลุ่มพ่ึงพาอาศัยซ่ึงกันและกัน สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชน ลดขยะมูลฝอยใช้วัสดุใน

ท้องถ่ินให้เกิดประโยชน์ สร้างความรัก ความสามัคคีและความเข้มแข็งให้กับคนในชุมชน
และสง่ เสรมิ ชุมชนให้มีคณุ ธรรมในทกุ ๆ ด้าน มงุ่ มัน่ ทีจ่ ะทำความดตี อ่ ไป


ขอ้ มูลการติดตอ่ ชมุ ชนคณุ ธรรมวัดดอนทรายแกว้


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระมหาชยั ศลิ ป์ ชยโชติ ตำแหนง่ เจา้ อาวาสวัดดอนทรายแกว้

โทรศัพท์ ๐๘ ๑๗๙๗ ๔๑๓๘

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าข้ามศรีดอนชัย
อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย

เร่อื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

เชญิ แอ่วบา้ นล้ือ แวะซื้อผา้ ทอ เจา้ บ่อคบู่ า้ น ตระการหนองรงค์

ม่นั คงสามัคคี ประเพณีงดงาม มาศรดี อนชัยเหมอื นไดไ้ ปสบิ สองปันนา


๒) วสิ ยั ทศั น์ของชมุ ชนคุณธรรม

ขบั เคล่อื นเศรษฐกิจชุมชน บนพ้ืนฐานเชิงวฒั นธรรม นำสู่ความมั่นคง ม่งั คัง่ ย่ังยืน

๓) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าข้ามศรีดอนชัย เป็นกลุ่มชาติพันธ์ุไทลื้อท่ีมีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย สายสัมพันธ์ของคนในชุมชนมีลักษณะเครือญาติกัน

โดยมีความศรทั ธาในบวรพระพทุ ธศาสนา ในปี พ.ศ. ๒๕๓๔ พระครูสุจิณวรคุณ เจ้าอาวาสวัดทา่ ขา้ มศรีดอนชยั รูปปจั จุบนั มารบั ตำแหนง่ เจ้าอาวาส ได้มแี นวคิด

ทจี่ ะใชม้ ติ ทิ างศาสนาเปน็ หลกั ในการปฏบิ ตั ิ สง่ เสรมิ สนบั สนนุ การใชต้ น้ ทนุ ทางวฒั นธรรม อตั ลกั ษณไ์ ทลอื้ สรา้ งสขุ ใหแ้ กค่ นในชมุ ชน อตั ลกั ษณว์ ถิ วี ฒั นธรรมไทลอ้ื
ศรีดอนชัยมีจุดเด่นด้านการรักษา สืบสาน ต่อยอด และพัฒนาทุนทางวัฒนธรรม เช่น ผ้าทอไทล้ือโบราณ การแต่งกายของชาย-หญิง เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ
สถาปัตยกรรม โบถส์ วิหาร ศาลา หอระฆัง กุฏิรับรองพระอาคันตุกะ เฮือนโบราณ ๑๐๐ ปี พิพิธภัณฑ์ผ้าทอไทลื้ออุษาคเนย์ นิทรรศการภาพเก่าเล่าขาน
ตำนานไทลื้อศรดี อนชัย พพิ ิธภัณฑล์ อ้ื ลายคำซังวาคาเฟ่ ขว่ งวฒั นธรรมเฮือนคำแพง ศูนย์ทอผ้าไทล้อื ศรีดอนชยั รา้ นอาหารนาตักเตา่ วิถวี ฒั นธรรมชมุ ชนไทลอ้ื
ชุมชนศรดี อนชัยไดร้ ับการยกยอ่ งเปน็ หมู่บา้ น OTOP Village และเปน็ แหล่งท่องเทีย่ วเชิงวฒั นธรรมท่ีสำคญั ของจงั หวัดเชียงราย


๔) เสน้ ทางสู่ความสำเร็จ

จดุ เรม่ิ ตน้ ของชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทา่ ขา้ มศรดี อนชยั เกดิ จากการความเขม้ แขง็


ของผู้นำทางศาสนา พระครูสุจิณวรคุณ เจ้าอาวาสวัดท่าข้ามศรีดอนชัย ได้ส่งเสริมให้วัด

เป็นศูนย์กลางของชุมชนและมีพระพุทธศาสนาเป็นท่ียึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน โดยนำ
โครงการ “สืบโมเดล” ท่ีมีการแกนหลักในการนำพลังบวรที่มีการบรูณาการการทำงานร่วมกัน
ระหว่างวัด/ชุมชน/และส่วนราชการในพ้ืนท่ีขับเคลื่อนส่งเสริมกิจกรรมประเพณีในท้องถ่ิน

ซง่ึ สว่ นใหญเ่ ปน็ ประเพณที เ่ี กย่ี วกบั การดำรงชวี ติ ทางเกษตรกรรมและวถิ ชี วี ติ ชมุ ชน ตลอดถงึ มกี าร

ปลูกฝังด้านคุณธรรมจริยธรรม ส่งผลให้คนในชุมชนอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข มีความมุ่งม่ันและ
ตัง้ เปา้ หมายร่วมกันท่จี ะทำให้ชมุ ชนบา้ นศรดี อนชัย เป็น “สังคมอุดมสขุ ”


27

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ทเ่ี กดิ ขึน้


ในระยะเร่ิมแรกของการดำเนินงานกิจกรรมในชุมชนพบปัญหาอุปสรรคที่คนในชุมชน/คณะทำงานต่างๆ

ยังไม่เข้าใจในกระบวนการ วิธีการทำงาน หรือรายละเอียดของงาน รวมท้ังมีคนบางกลุ่มยังไม่เข้าใจประโยชน์ร่วม

และไม่ให้ความร่วมมือในการดำเนินกิจกรรม แต่อย่างไรก็ตามท่านพระครูสุจิณวรคุณ เจ้าอาวาสวัดท่าข้ามศรีดอนชัย

พร้อมด้วยผู้นำและคณะทำงานมองว่าทุกอุปสรรคปัญหาเป็นบทเรียนท่ีดีในการพัฒนางานคร้ังต่อไป การทำงาน

เนน้ ความโปรง่ ใส ทำงานโดยไมห่ วงั ผลตอบแทน ทำดว้ ยใจและจติ อาสา ผลของการดำเนนิ กจิ กรรมตา่ งๆ ลว้ นเปน็ ไปตาม

หลกั ธรรมชาตแิ ละเปน็ ไปตามหลกั วถิ ี สง่ ผลใหโ้ ครงการหรอื กจิ กรรมตา่ งๆ เรม่ิ ประสบผลสำเรจ็ เพมิ่ ขน้ึ ตามลำดบั ตลอดจน

อันเป็นการสัง่ สมประสบการณ์ในการทำงานรว่ มกนั กอ่ เกดิ เป็นความสามคั คเี ปน็ หน่งึ เดียวของชมุ ชนในปจั จบุ ัน


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสคู่ วามยง่ั ยนื


ชุมชนบ้านศรีดอนชัย เป็นชุมชนคุณธรรมที่ขับเคลื่อนการดำเนินงานด้วยพลัง “บวร” บนวิถี
วัฒนธรรมไทล้ือ ที่ยังคงอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ทั้งด้านการพูด การแต่งกาย อาหารและอุปนิสัยใจคอไว้

อยา่ งเหนย่ี วแนน่ มาก อกี ทง้ั ยงั มคี วามโดดเดน่ ดว้ ยศลิ ปะดา้ นพทุ ธศลิ ปแ์ บบสบิ สองปนั นา มบี า้ นเรอื นทป่ี ลกู สรา้ งแบบไทลอื้

ที่มีใต้ถุนสูง และยังมีวิถีชีวิตชาวบ้าน การทอผ้าไทล้ือด้วยก่ีและวิธีการทอที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์และการทอ

ด้วยความประณีตแบบด้ังเดิมสามารถเป็นแหล่งเรียนรู้การทอผ้าไทล้ือที่สำคัญของจังหวัด ที่สำคัญสิ่งท่ีขาดไม่ได้คือ
อาหารที่มคี วามเป็นเอกลกั ษณข์ องชมุ ชน รวมถึง การแสดงตา่ งๆ จงึ เป็นเสน่หด์ ึงดูดให้นักท่องเท่ยี วไดม้ าเย่ียมเยือน
ชมุ ชนอยเู่ สมอ และยงั เป็นชุมชนที่ไดร้ บั รางวลั /ได้รบั คัดเลอื กให้เปน็ ศูนยก์ ลางการบรู ณาการจดั กิจกรรมด้านศาสนา
และวถิ ีวัฒนธรรม กับหนว่ ยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คม ทัง้ ในระดับตำบล อำเภอ และจงั หวดั


ข้อมูลการตดิ ต่อชมุ ชนคุณธรรมบ้านศรดี อนชัย


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูสจุ ณิ วรคุณ (กมล สมาหิโต, บ่อแกว้ ) ตำแหนง่ เจ้าอาวาสวัดท่าข้าม
ศรดี อนชัย เจ้าคณะตำบลศรดี อนชัย เขต ๑ โทรศพั ท์ ๐๘ ๘๙๗๕ ๕๖๙๙

๒. พระมหาอภวิ รรณ อภวิ ณโฺ ณ (จำปาวรรณ) ตำแหนง่ ผชู้ ว่ ยเจา้ อาวาสวดั ทา่ ขา้ ม

ศรีดอนชัย โทรศัพท์ ๐๙ ๙๐๘๐ ๗๔๕๑

๓. นายสมชาย วงค์ชัย ตำแหน่ง ผใู้ หญบ่ า้ นศรีดอนชยั หมู่ ๗

โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๕๖๐ ๑๙๐๘


28

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสันทราย
อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่

เรือ่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

ดนิ เผาเป็นศรี มากมนี ำ้ ใจ คงไว้วัฒนธรรม


๒) วิสยั ทศั นข์ องชมุ ชนคุณธรรม

ชนุ ชนบา้ นสนั ทราย ชมุ ชนคนมศี ลี

๓) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชมุ ชนคณุ ธรรมวัดสันทราย เปน็ หมบู่ า้ นเล็กๆ ตัง้ อยูใ่ นตำบลศรดี งเย็น อำเภอไชยปราการ หา่ งไกลจากตัวเมอื ง ชาวบ้านส่วนใหญ่มีอาชีพ
ทำนา ทำสวน และรับจ้างท่ัวไป โดยทางวัดสันทรายและคณะกรรมการได้ร่วมปรึกษาหารือแนวทางการแก้ปัญหาท่ีเกิดข้ึน จึงได้เกิดการจัดกิจกรรมโครงการ
คา่ ยครอบครัวอบอุ่นด้วยธรรมะ และโครงการปฏบิ ตั ิธรรมบวชชีพราหมณ์เฉลมิ พระเกยี รติฯ โดยกำหนดเปน็ วนั ที่ ๒ - ๓ เมษายน ของทุกปี และทำตดิ ตอ่ กันมา
๒๒ ปี เสริมด้วยกิจกรรมด้านสุขภาพและเสริมสร้างความสามัคคี คือ กิจกรรมรวมพลคนสามวัยใส่ใจศีล ๕ พร้อมท้ังรวมกลุ่มเยาวชนด้วยการต้ังสภาเยาวชน

วดั สนั ทราย และโครงการหมูบ่ า้ นรกั ษาศีล ๕ ซง่ึ ไดจ้ ัดกิจกรรมอยา่ งต่อเนอ่ื ง ภายหลงั ก็ไดเ้ ข้าร่วมงานกบั เครือขา่ ยพระสงฆ์นกั พัฒนาชมุ ชนภาคเหนือ เครือข่าย
องคก์ รงดเหลา้ จังหวดั เชยี งใหม่ สสส. สภาพลเมอื งเชยี งใหม่ สมชั ชาสขุ ภาพแหง่ ชาติ ยิ่งทำใหเ้ กดิ กิจกรรมตา่ งๆ อกี มากมาย

๔) เส้นทางสคู่ วามสำเร็จ

วัดสันทรายและคณะกรรมการได้ร่วมจัดกิจกรรม

ทหี่ ลากหลาย เพอื่ เปน็ การหลอมรวมและกระตนุ้ คนในชมุ ชนใหอ้ อกมารว่ มกนั

สร้างชุมชนให้เข้มแข็ง โดยใช้หลักธรรมในทางพระพุทธศาสนา เป็นแนวทาง
ในการดำเนินชีวิตตามครรลองของศีลธรรม จริยธรรม คุณธรรม ตลอดจน

วฒั นธรรม ประเพณี วถิ ชี วี ติ ระเบยี บวนิ ยั และคา่ นยิ มทด่ี งี ามของไทย สง่ ผลให
้
ชุมชนมีความสงบร่มเย็นบนพื้นฐานของหลักธรรมคำสอนในพระพุทธศาสนา
และวฒั นธรรมประเพณอี นั ดงี าม รวมทง้ั เพอ่ื สรา้ งกระบวนการเรยี นรใู้ หเ้ กดิ แก่

พ่อ แม่ ลูก คนในครอบครัว จนต่อมาได้รับคัดเลือกจากสำนักงาน

วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ เข้าร่วมโครงการชุมชนคุณธรรม และทำกิจกรรม
ตา่ งๆ โดยอาศยั ทนุ เดมิ จากทที่ ำกจิ กรรมาตอ่ เนอื่ ง ประกอบกบั มภี าคเี ครอื ขา่ ย

ท้ังภาครัฐ ภาคเอกชน ทั้งในพ้ืนที่และนอกพื้นที่ จนได้พัฒนามาเป็นชุมชน
คณุ ธรรมต้นแบบ


29

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

แกไ้ ขปญั หาทเ่ี กดิ ขนึ้ ในชมุ ชน เกดิ ความสามัคคี ท่เี ห็นไดช้ ดั มหี ลายครอบครัว
ที่เข้าร่วมโครงการสามารถเลิกเหล้าได้ ส่วนร้านค้าในชุมชนไม่จำหน่ายสุราใน
วันพระ ผู้นำเป็นแบบอย่างเป็นผู้ที่ดำเนินชีวิตแบบพอเพียงเคียงธรรม

ตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง คนในชมุ ชนสามารถพงึ่ ตนเองได้ สำหรบั

เป้าหมายท่ีจะก้าวเดินต่อ คือ การสร้างสวัสดิการชุมชนให้เข้มแข็ง เพื่อให้
ชุมชนน้ี อยู่ดี กินดี มสี ุข บนพื้นฐานพุทธธรรม เมือ่ ผคู้ นลด ละ เลิก อบายมุข
อกี ไมช่ า้ ภาพแหง่ ความสงบสขุ และเสยี งสวดมนตด์ งั กอ้ ง จะขยายไปยงั ชมุ ชนอนื่

ที่อยู่ใกลเ้ คียง ได้รับความสงบสุขเกิดขนึ้ เช่นกัน

ความทา้ ทาย/อปุ สรรคต่างๆ ท่ีเกิดข้นึ

ข้อมลู การติดต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวัดสนั ทราย

อำเภอไชยปราการ มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอฝาง ถือว่า
เป็นอำเภอชายแดนติดพม่า มีความหลากหลายของชนเผ่า มีความเส่ียงเร่ือง - ผ้ปู ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

ยาเสพติด และการค้ามนุษย์ สภาพปัญหาเด็ก เยาวชนก็สนใจในเทคโนโลยี ๑. พระครวู รสตุ เขต ตำแหนง่ ประธานชมุ ชนคุณธรรม
สมัยใหม่จนลืมรากฐานทางวัฒนธรรม ขาดความเคารพยำเกรง บ้างก็ติดยา โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๘๕๒ ๓๔๙๘

เสพติด และปัญหาจากการด่ืมสุรา สูบบุหรี่ ผู้ใหญ่วัยทำงานก็มุ่งแต่ทำงาน ๒. นายสายชน จนั ทร์สม ตำแหนง่ ผใู้ หญ่บ้านสนั ทราย

เพ่ือหาเงินมาจุนเจือครอบครัวจนละเลยเอาใจใส่ต่อลูก มีความเห็นแก่ตัว โทรศัพท์ ๐๘ ๘๔๐๐ ๗๔๑๕ และ ๐๖ ๕๐๑๗ ๔๒๓๖

ละทิ้งประโยชน์ส่วนรวม ผู้สูงอายุก็ถูกละทิ้งให้อยู่เฝ้าบ้าน ขาดความดูแล ๓. นายบุญมา กิตใิ จ ตำแหนง่ ปราชญ์ชาวบ้าน ดา้ นประวตั ชิ ุมชน

เอาใจใส่ ระบบเศรษฐกิจชุมชน ความผูกพันในครอบครัวเริ่มห่างเหินกัน
โทรศัพท์ ๐๙ ๓๒๖๙ ๕๕๖๖

มากข้ึน อาชีพดั้งเดิมชุมชนท่ีกำลังขาดคนสนใจ วัดก็ขาดคนสนใจ เป็นต้น - ผู้ประสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจังหวดั )

ดว้ ยสภาพปญั หาดังกลา่ ว พระครูวรสตุ เขต ประธานชุมชนคุณธรรม ได้นำเอา ๔. นางสาวปานรดา อุ่นจนั ทร์ ตำแหน่ง นักวชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ

ขอ้ มลู ไปหารือร่วมกันกับชาวบ้านในเวทปี ระชาคมหม่บู า้ น โดยมีจดุ มุ่งหมายที่ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๑๕๑๒


จะทำอย่างไรจึงจะช่วยให้ปัญหาลดลง เป็นชุมชนท่ีปลอดเหล้าและหันมา

ยดึ หลักปฏิบตั ติ ามหลกั ศีล ๕


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความยง่ั ยนื

จากเดิมศาลาวัดเคยว่างเปล่า ทุกวันจันทร์ชาวบ้านจะทยอย
เข้ามานง่ั อยา่ งเปน็ ระเบียบ นุ่งขาวห่มขาว โดยท่านพระครูวรสุตเขต ประธาน
ชุมชนคุณธรรม จะเป็นผู้นำสวดมนต์ด้วยตนเองทุกคร้ัง จึงเกิดการปรับ
เปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชุมชน การเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดจากบุคคลใด
บคุ คลหนึ่ง แต่อาศยั ความรว่ มมอื จากทกุ ฝา่ ย จงึ เกิดการมีส่วนร่วมในการทจ่ี ะ

30

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมมัสยิดบ้านสิเหร่
อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

วชิ าการเด่น เน้นคุณธรรม นำชุมชนพฒั นา นอ้ มนำหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียง


๒) วสิ ยั ทศั นข์ องชุมชนคณุ ธรรม

ชมุ ชนมสั ยิดบา้ นสิเหร่ พัฒนาคน ส่สู งั คมและประเทศชาติ

๓) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

การพฒั นาชุมชนที่หลา้ หลัง มคี วามแตกแยก อยู่กันเป็นกล่มุ ๆ ไม่ใชเ่ ป็นเร่อื งทง่ี า่ ย แต่ในชุมชนมัสยิดบ้านสเิ หร่ มปี ระชากรท่ีนบั ถือศาสนา
อิสลามร้อยเปอรเ์ ซ็นตบ์ วกกับผนู้ ำมคี วามรู้ เสียสละ มีความรบั ผิดชอบ จงึ มีแนวคดิ ท่ีจะรวมคนในชมุ ชนใหม้ ีความรัก ความสามัคคี โดยใช้มัสยิดเปน็ ศูนย์กลาง
ในการจัดกิจกรรม ดงั นี้

๑. มกี ารเรียนการสอนดา้ นศาสนาอสิ ลามเน้นคุณธรรมจรยิ ธรรมทงั้ เดก็ และผใู้ หญ่

๒. มกี ารอบรมคณุ ธรรมจรยิ ธรรมเป็นประจำทกุ สปั ดาห์ ทุกเดือนและภาคฤดูร้อนเป็นประจำทุกๆ ป
ี
๓. สร้างความสัมพันธ์กบั องคก์ รอื่นๆ เช่น คา่ ยทหารลำภูราและอน่ื ๆ

๔. จัดกิจกรรมทัศนะศกึ ษาแหลง่ เรียนรูใ้ ห้กบั ผู้นำและเยาวชนในชมุ ชนเพ่ีอนำมาพฒั นาชุมชน

๕. จดั ตั้งกล่มุ สตรีในการรวมกล่มุ ทำผลิตภัณฑ์น้ำพรกิ ออกสู่ชมุ ชนและร่วมกนั พัฒนาชมุ ชน

๖. รว่ มกันทำบุญในวนั สำคัญต่างๆ


31

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

๔) เสน้ ทางส่คู วามสำเรจ็

๑. ใหค้ วามรดู้ า้ นคุณธรรมจริยธรรมกบั เยาวชนและคนในชมุ ชน เพ่ือสร้างความรัก ความเข้าใจ ผสานความแตกแยกให้เป็นหนึง่ เดียว

๒. มกี ารประชมุ คณะกรรมการมสั ยดิ รว่ มกบั ผนู้ ำทอ้ งท/ี่ ทอ้ งถน่ิ เปน็ ประจำทกุ เดอื น เพอ่ื รว่ มกนั พฒั นาชมุ ชน

๓. จดั โครงการ/กจิ กรรมในชมุ ชนเพ่อื การทำงานร่วมกนั เป็นหมู่คณะ และสร้างความรัก ความสามัคค
ี
๔. สรา้ งความสมั พันธ์กบั ศาสนาและองคก์ รอื่นๆ เชน่ โครงการสอนศาสนส์ ัมพันธ์ กจิ กรรมรว่ มกันกับค่ายทหารลำภรู าและอนื่ ๆ เป็นต้น

๕. จัดตง้ั กลมุ่ สตรใี นการรวมกล่มุ ทำผลิตภณั ฑต์ า่ งๆ ออกสู่ชุมชนและศึกษาดูงานแหล่งเรียนรตู้ า่ งๆ

๖. คนในชมุ ชนอยู่อย่างพอเพยี ง โดยการนอ้ มนำหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาสกู่ ารปฏิบตั
ิ

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกดิ ขน้ึ


๑. คนในชมุ ชนไม่เขา้ ใจในหลักธรรมคำสอนของศาสนา

๒. คนในชุมชนแบง่ กลมุ่ แตกแยก ขาดความสามคั ค
ี
๓. ชุมชนขาดการพัฒนาศาสนสถานและสภาพแวดล้อมในชมุ ชน

๔. คนในชมุ ชนมคี วามอจิ ฉาริษยา แข่งแย่งชงิ ดี ขาดความสามคั คี

๕. มคี วามแตกแยกในดา้ นการเมือง

๖. ขาดงบประมาณในการพฒั นาชมุ ชน


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสูค่ วามยง่ั ยืน


ชมุ ชนคณุ ธรรมมัสยิดบา้ นสิเหร่ ดำเนนิ การพัฒนาคน พัฒนาชุมชนและจัดโครงการ/กิจกรรมดงั กลา่ วขา้ งต้นอย่างต่อเนอ่ื ง โดยจะนำหลักธรรม
คำสอนของศาสนาและหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาบูรณาการในการพัฒนาชุมชนและจะนำคณะบริหารทั้งหมดออกศึกษาเรียนรู้ ดูงานจากแหล่ง
เรียนรอู้ ่ืนๆ เพมิ่ เตมิ เพอ่ื จะได้นำมาพฒั นาชมุ ชนตอ่ ไป


ขอ้ มลู การติดตอ่ ชมุ ชนคณุ ธรรมมสั ยิดบ้านสิเหร่


- ผูป้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายบรรลอื หมวดแดหวา ตำแหนง่ อหิ ม่ามมสั ยิดบา้ นสเิ หร ่ โทรศัพท์ ๐๘ ๒๘๒๗ ๒๘๓๖

32

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดน้ำเชี่ยว
อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด

เรื่องราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ชมุ ชน ๒ ศาสนา ๓ วัฒนธรรม


๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดน้ำเชี่ยว เป็นชุมชนท่ีมีประวัติความเป็นมายาวนาน เดิมเป็นที่อยู่อาศัยของชาวไทยและชาวจีนท่ีล่องเรือสำเภา

มาทำการคา้ ขายทเ่ี มอื งไทยแลว้ ไมก่ ลบั เมอื งจนี อยทู่ ำมาหากนิ ตอ่ จนตง้ั รกรากถน่ิ ฐานทน่ี ี่ จนกระทง่ั ในสมยั รชั กาลที่ ๓ เหตกุ ารณใ์ นประเทศเพอ่ื นบา้ นเกดิ สงคราม

ในประเทศกมั พชู า รวมถงึ การลา่ อาณานคิ มของฝรง่ั เศส ทำใหช้ าวมสุ ลมิ เชอ้ื สายเขมร หรอื แขกจาม ตอ้ งอพยพหนกี ระจดั กระจายกนั ไปตามทต่ี า่ งๆ ซงึ่ หนง่ึ ในนนั้

กค็ อื ชมุ ชนบา้ นนำ้ เชยี่ ว ดว้ ยเหตนุ จ้ี งึ เปน็ ทรี่ จู้ กั ในชอ่ื ชมุ ชนทมี่ ี ๒ ศาสนา และ ๓ วฒั นธรรม แมจ้ ะมาจากตา่ งความเชอ่ื และตา่ งวฒั นธรรม แตท่ กุ คนกอ็ ยรู่ ว่ มกนั

ได้อย่างสงบสุข เม่ือกาลเวลาผ่านไปวัฒนธรรมต่างๆ ก็ผสมกลมกลืนกันอย่างลงตัว แต่ก็ยังคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ที่เป็นเสน่ห์เฉพาะของแต่ละวัฒนธรรม

ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี ชาวบ้านส่วนใหญม่ อี าชีพเปน็ ชาวประมง ชาวสวน และเกษตรกร


๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเรจ็

เนือ่ งจากชมุ ชนคณุ ธรรมวดั น้ำเชีย่ ว เป็นชุมชนทม่ี ี ๒ ศาสนา
และ ๓ วฒั นธรรม คอื ศาสนาพุทธ และอสิ ลาม จากวฒั นธรรมชาวไทย ชาวจีน
และชาวมสุ ลิม จะมีความหลากหลายทางเชอื้ ชาติ ภาษา ขนบธรรมเนียมประเพณี
ท่ีแตกต่างกัน ช่วงแรกๆ คนไทยท่ีนับถือศาสนาพุทธอาจไม่เข้าใจธรรมเนียม
ปฏิบัติของคนมุสลิม ในทางกลับกัน คนอิสลามอาจไม่เข้าใจธรรมเนียมปฏิบัติ

ของคนไทยทน่ี บั ถอื ศาสนาพทุ ธเฉดเชน่ เดยี วกนั พอมกี ารเรยี นรจู้ ากรนุ่ สรู่ นุ่ ทน่ี บั ถอื

ศาสนาอิสลามการจึงเกิดความกลมกลืนของท้ัง ๒ ศาสนา เช่น การแต่งงาน
ระหว่างคนไทยพทุ ธและคนไทยมุสลิม จนมาถงึ ปัจจุบันในชมุ ชนแทบจะไม่มคี วาม
ขัดแยง้ ทางเช้ือชาติ ภาษา และวฒั นธรรม


33

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่เี กดิ ข้นึ


ข้อปฏิบตั หิ ลกั เกณฑท์ ที่ างชมุ ชนไดก้ ระทำรว่ มกนั เปน็ แนวทางเดยี วกนั โดยยดึ ถอื

กันมาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษคือการแบ่งปัน การเอื้อเฟ้ือเผ่ือแผ่ การช่วยเหลือคนในชุมชน

โดยไม่แบง่ แยกชนช้นั วรรณะ เชอื้ ชาติ ศาสนาและวฒั นธรรม ความสามคั คี ชว่ ยกนั ทำกิจกรรม

ในชุมชนดว้ ยความพรอ้ มเพรียง ไม่วา่ จะเปน็ งานด้านสถาบนั พระมหากษัตรยิ ์ หรอื งานวันสำคัญ

ทางศาสนา งานเทศกาลตา่ งๆ ทช่ี ุมชนไดจ้ ดั ข้นึ


ผลลพั ธ์และเป้าหมายสูค่ วามยั่งยืน


ปัจจุบันชุมชนคุณธรรมวัดน้ำเชี่ยว เป็นชุมชนเมืองที่มีผู้คนอยู่กันหนาแน่น
และเป็นชุมชนท่ีมีนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมชม และศึกษาดูงานกันเป็นจำนวนมาก ก่อนที่จะมี
ผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (COVID-19)

ถ้ามองในแง่ดี คนในชุมชนยิ่งมีความสามัคคีและช่วยกันระมัดระวังมากข้ึน สมาชิกในชุมชน

มีการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในพ้ืนที่ เพื่อฉีดพ่นยาฆ่าเชื้อในช่วงมีการ
ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (COVID-19) จากความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ของสมาชกิ ในชมุ ชน ความรกั ใครป่ รองดอง ความเหน็ ฟอ้ งตอ้ งกนั ไปในทศิ ทางเดยี วกนั สามารถ

เป็นหลักประกันท่ีจะช้ีบ่งได้ว่าการรวมพลังของบุคลากรของชุมชน ๒ ศาสนา ๓ วัฒนธรรม

จะเกดิ พลงั ในการขบั เคลอ่ื นทส่ี ง่ ผลใหก้ ารประกอบกจิ การตา่ งๆ สมั ฤทธผ์ิ ล กอ่ ใหเ้ กดิ การสรา้ งงาน

สร้างรายได้และประชาชนอยูร่ ว่ มกนั อย่างผาสกุ และยั่งยนื


ขอ้ มูลการติดต่อชมุ ชนคุณธรรมวดั นำ้ เชยี่ ว


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครโู สภณสุตวัฒน์ ตำแหนง่ เจ้าอาวาสวัดน้ำเช่ียว โทรศัพท์ ๐๙ ๔๔๒๗ ๕๓๔๕

๒. นายสชุ าติ ถนอมวงษ ์ ตำแหน่ง อิหม่ามประจำสมั ยิดอลั กบุ รอ โทรศัพท์ ๐๘ ๐๖๑๐ ๖๐๕๙

๓. วิสาหกจิ ชมุ ชนท่องเท่ียวบา้ นน้ำเชีย่ ว โทรศัพท์ ๐๖ ๑๖๖๐ ๐๙๕๕

- ผปู้ ระสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวดั )

สำนกั งานวัฒนธรรมจงั หวดั ตราด โทรศพั ท์ ๐ ๓๙๕๒ ๓๙๗๐


34

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดอัมพวัน
อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ถิน่ พำนกั ตำหนกั พระเจา้ ตาก เสาหลักเมืองประวัตศิ าสตร์อนั ย่งิ ใหญ ่

แม่น้ำปงิ สะพานแขวนสวยลอื ไกล ทุ่งหลวงใหญน่ าขา้ วไรส้ ารพิษ

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดอัมพวันเป็นชุมชนท่ียังคงดำรงยึดมั่นในพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมอันดีงามตามแนววิถีชาวพุทธ ที่สำคัญยังคง
สืบทอดวิถีวัฒนธรรมท้องถ่ิน มีความโดดเด่นทางวัฒนธรรม ซึ่งมีวัดอัมพวันเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านและมีผู้นำหมู่บ้านท่ีเข้มแข็ง อีกท้ังยังเป็นสถานท่
ี
ในการจัดกิจกรรมสำคัญๆ ของชุมชน โดยมีการบูรณาการการดำเนินงานขับเคลื่อนชุมชนด้วยพลัง “บวร” เป็นแกนนำสำคัญในการขับเคลื่อน ยึดหลกั ปฏิบัติ
๓ ประการ คือ ปฏิบัติตามหลักธรรมทางศาสนาน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมไทย ให้ความสำคัญกับสถาบันหลัก
๓ สถาบัน ไดแ้ ก่ ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั ริย์ ท่เี ปน็ พลงั ในการนำพาชาตกิ ้าวส่คู วามมนั่ คงและยง่ั ยนื สรา้ งสงั คมให้เป็นสงั คมคุณธรรม

๓) เส้นทางส่คู วามสำเรจ็

ชมุ ชนคุณธรรมวดั อัมพวัน ไดม้ ีกระบวนการขบั เคลอื่ นชมุ ชน ดงั น้
ี
๑. ชุมชนคุณธรรมวัดอัมพวันได้ประกาศเจตนารมณ์ข้อตกลงของชุมชน โดยผู้นำชุมชนและสมาชิกในชุมชนที่จะขับเคลื่อนชุมชนให้เป็น
ชมุ ชนคณุ ธรรม

๒. กำหนดเปา้ หมายของชมุ ชน เชน่ การกำหนดเป้าหมายที่อยากแก้ และความดที ีอ่ ยากทำ

๓. ร่วมกันจัดทำแผนส่งเสริมคุณธรรมของชุมชนเก่ียวกับปัญหา
ท่ีอยากแก้ และความดีที่อยากทำ ท่ีเป็นความต้องการของชุมชน และเป็นประโยชน์
สขุ ของชุมชน

๔. ดำเนินงานตามแผนท่ีกำหนดไว้โดยการมีส่วนร่วมของคน

ในชุมชน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
(องคก์ ารบริหารส่วนตำบลปา่ มะม่วง) และประชารัฐในพืน้ ที
่
๕. ชุมชนมีการติดตามประเมินผลสำเร็จ เพื่อทบทวน ปรับปรุง
แผนส่งเสริมคุณธรรมของชุมชนให้มีคุณภาพและบรรลุผลในการประชุมประจำเดือน
ของชมุ ชน


35

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

๖. ชมุ ชนมีการยกยอ่ งเชดิ ชูบุคคลผ้ทู ำความดี หรือบุคคลผ้มู ีคณุ ธรรมในชุมชนและบคุ คลอื่นท่ีทำ

ความดีให้กับชุมชน ผ่านทางการจัดรายการเสียงตามสายของชุมชน การมอบเกียรติบัตรในการประชุมประจำ
เดอื นของชมุ ชน

๗. ชมุ ชนมกี ารประเมนิ ผลสำเรจ็ ทเี่ กดิ ขน้ึ จากการดำเนนิ การตามแผนสง่ เสรมิ คณุ ธรรม ชมุ ชนไดม้ ี

การจัดกิจกรรมแก้ไขปัญหาของชุมชน ทำให้ปัญหาของชุมชนได้รับการแก้ไข มีการส่งเสริมการทำความด ี

เทิดทูนสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ปฏิบัติตามคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา

และคณุ ธรรมอ่นื ๆ ทำใหค้ นชมุ ชนมีพฤตกิ รรมท่ีเปล่ยี นแปลงไปในทางทด่ี ขี ้นึ

๘. ชุมชนมีการกำหนดกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรม โดยนำหลักธรรมทางศาสนา หลักปรัชญา

ของเศรษฐกจิ พอเพียง และวิถีวัฒนธรรมทด่ี ีงามมาแก้ปญั หาของชุมชน และบม่ เพาะคุณธรรมความดีทอ่ี ยากทำ

๙. ชุมชนมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างสมาชิกในชุมชน และชุมชนอ่ืนๆ สามารถเป็นแหล่ง
เรียนรใู้ หก้ ารศึกษาดงู าน ถ่ายทอดองค์ความรใู้ หก้ ับชมุ ชนอน่ื และขยายเครอื ข่ายเพ่อื ให้เกดิ สงั คมคุณธรรม


ความทา้ ทาย/อปุ สรรคต่างๆ ที่เกิดขน้ึ


ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (โควิด-19) ทำให้ไม่สามารถจัด
กิจกรรมท่ีมีคนมารวมกันเป็นจำนวนมากได้ ทำให้วัฒนธรรมและประเพณีท่ีดีงามของชุมชน อาจทำให้เกิดการ
เลือนหาย อีกท้ังเนื่องจากสภาพสังคมในปัจจุบันมีความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเป็นอย่างมาก ทำให้เยาวชน
ในชมุ ชนสว่ นใหญ่ หนั เหไปมงุ่ สนใจเกย่ี วกบั เทคโนโลยแี ละสอื่ โซเชยี ลมเี ดยี เหลา่ นี้ มากกวา่ การใหค้ วามสนใจวถิ ชี วี ติ
ความเปน็ อยู่ วฒั นธรรมประเพณแี ละการมสี ว่ นร่วมในกจิ กรรมของชมุ ชน


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามย่ังยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดอัมพวัน ได้ขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมจนเป็นต้นแบบและมีผลลัพธ์เชิงประจักษ์
ส่งผลให้คนในชุมชนมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในทางทีดีขึ้น เช่น พฤติกรรมที่ส่งผลดีต่อตนเอง ครอบครัว

เพื่อนบ้าน เพ่ือนร่วมงานในกลุ่ม องค์กร หรือหน่วยงานที่ทำงาน ชุมชน ผู้มาเยือนหรือประชาชนท่ัวไป
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม ทงั้ น้ี ชมุ ชนมคี วามตง้ั ใจจะพฒั นาใหเ้ ปน็ แหลง่ ถา่ ยทอดองคค์ วามรใู้ นดา้ นตา่ งๆ
ให้มีความย่ังยืน ไม่ว่าจะเป็นในด้านการท่องเท่ียว ด้านประเพณีวัฒนธรรม ด้านเศรษฐกิจชุมชน โดยที่

คนในชมุ ชนมีความสามคั คีและมสี ว่ นร่วมในกจิ กรรม


ข้อมลู การติดต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวัดอัมพวนั


- ผ้ปู ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายพีระมิตร นอ้ ยบญุ มา ตำแหน่ง ผู้ใหญ่บ้าน หมทู่ ี่ ๒ โทรศพั ท์ ๐๘ ๓๕๗๒ ๙๖๕๐

- ผปู้ ระสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจังหวดั )

นางสาวปรชั ญล์ ินดา จนิ ตจิรฏั ฐ ์ ตำแหน่ง นกั วิชาการวฒั นธรรมปฏิบตั กิ าร โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๒๕๕๗

36

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดฝั่งคลอง
อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

เรื่องราวชุมชน


๑) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนคณุ ธรรมวัดฝั่งคลอง ตัง้ อยหู่ มู่ท่ี ๔ ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

ชุมชนแห่งน้ีเป็นชุมชนท่ีมีคนไทยเชื้อสายพวนอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งมีความโดดเด่นในการอนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมท้องถิ่นไทยพวน อันได้แก่

ภาษา การแตง่ กาย อาหารพน้ื บา้ น ประเพณี และภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ ไวเ้ ปน็ อยา่ งดี ตงั้ แตอ่ ดตี จนถงึ ปจั จบุ นั จนกลายเปน็ ชมุ ชนทเี่ ขม้ แขง็ โดยอาศยั ความรว่ มมอื รว่ มใจ
ความรกั ความสามคั คขี องคนในชมุ ชน ในการพฒั นาขบั เคลอื่ นดว้ ยพลงั บวร (บา้ น-วดั -โรงเรยี นหรอื ราชการ) รวมถงึ การนอ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

มาใช้เป็นแนวทางในการดำรงชีวิตของคนในชุมชน เกิดการรวมตัวกันของกลุ่มคนในชุมชนที่เข้มแข็ง มุ่งมั่น เพ่ือพัฒนาส่งเสริมให้ชุมชนเป็นแหล่งศึกษา

เรียนรู้และแหล่งท่องเท่ียวทางวฒั นธรรม จนกลายชุมชนคุณธรรมต้นแบบที่มคี วามโดดเดน่ ในการสบื สาน รักษา ต่อยอดทนุ ทางวฒั นธรรมในชุมชน โดยการนำ
ของท่านพระครูวิริยานุโยค เจ้าอาวาสวัดฝ่ังคลอง เจ้าคณะอำเภอปากพลี ในการริเริ่มจัดสร้างพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน ซ่ึงเป็นวัฒนธรรมรากเหง้าของคน

ในชมุ ชน ปจั จบุ นั ไดพ้ ฒั นาเปน็ พพิ ธิ ภณั ฑ์ “มวิ เซยี มปะพวนทป่ี ากพล”ี เพอื่ สง่ เสรมิ การเรยี นรใู้ หแ้ กเ่ ดก็ เยาวชน ประชาชนและนกั ทอ่ งเทย่ี วทสี่ นใจเขา้ มาศกึ ษา

เรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมรวมถึงมรดกภูมิปัญญาของชาวไทยพวน มีการสนับสนุนส่งเสริมให้คนในชุมชนรวมกลุ่มกันผลิตสินค้าและสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต่างๆ

เช่น ไข่เค็มใบเตยหอม ผ้าทอมือไทยพวน ปลาร้าปลาดู ข้าวกระยาคู โดยใช้เวลาท่ีเหลือหลังจากการประกอบอาชีพเกษตรกรรม เพื่อเป็นสินค้า ของที่ระลึก
และยงั มกี ลมุ่ บา้ นพกั โฮมสเตยข์ องชมุ ชนทมี่ คี วามพรอ้ มในการตอ้ นรบั นกั ทอ่ งเทยี่ ว นบั เปน็ การเพมิ่ รายไดใ้ หแ้ กค่ นในชมุ ชนตามแนวทางหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง


๒) เส้นทางสคู่ วามสำเรจ็

ชุมชนคุณธรรมวัดฝ่ังคลอง เป็นศูนย์กลางวัฒนธรรมของชาวไทยพวน

มกี จิ กรรมประเพณที โ่ี ดดเดน่ ไดแ้ ก่ ประเพณบี ญุ ทานขา้ วจวี่ ถิ ไี ทยพวน ซงึ่ เปน็ การจดั กจิ กรรมทแี่ สดง

ถงึ วถิ ชี วี ติ ของชาวไทยพวน ฮตี ๑๒ ประเพณสี งกรานตไ์ ทยพวน พธิ กี รรมสตู รเสอื้ สตู รผา้ และในชมุ ชน

ยังมีการอนุรักษ์วัฒนธรรมการทอผ้าพื้นถ่ิน ผ้าฝ้ายทอมือไทยพวน การอนุรักษ์การแต่งกาย

ของชาวไทยพวน การจัดแสดงอาหารพาแลงจัดเล้ียงต้อนรับแก่ผู้ที่มาท่องเท่ียวในชุมชน

การแสดง ๓ ลำ ไดแ้ ก่ ลำตดั ลำโทน ลำพวน และไดเ้ รยี นรวู้ ฒั นธรรมประเพณขี องชาวไทยพวน อกี ทงั้

เมอ่ื มกี ลมุ่ ที่มาท่องเท่ียวศึกษาดูงานในชุมชน ทางชุมชนวัดฝั่งคลองยังมีการแสดงกลองยาวต้อนรับ

และมกี ิจกรรมบายศรสี ขู่ วญั และเพ่อื เปน็ การเสริมสร้างสริ ิมงคลใหแ้ ขกผู้มาเยือนในชมุ ชนอีกดว้ ย


37

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆ ท่ีเกิดขน้ึ


ในระยะเริ่มแรกได้มีการดำเนินงานโดยแต่งต้ังคณะกรรมการ สำรวจสภาพ
ปัญหาและความต้องการที่แท้จริงที่เกิดขึ้นในชุมชน รวมถึงการวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อน

ของชุมชน และจัดทำแผนการดำเนินงาน ทำให้ได้ปัญหา อุปสรรคต่างๆ ของชุมชน

อยา่ งแทจ้ รงิ รวมถงึ มกี ระบวนการและขนั้ ตอนการดำเนนิ แกไ้ ขปญั ญาหาตา่ งๆ อยา่ งเปน็ ระบบ

การมผี นู้ ำ แกนนำ หรอื คณะกรรมการทเ่ี ขม้ แขง็ นบั เปน็ สง่ิ สำคญั โดยชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ฝง่ั คลอง
ได้ผู้นำ “ว” (วัด) ที่เข้มแข็ง ได้แก่ ท่านพระครูวิริยานุโยค เจ้าอาวาสวัดฝ่ังคลองในการริเร่ิม
พฒั นาเปน็ ศนู ย์รวมจติ ใจของชมุ ชนและเปน็ ผนู้ ำหลกั ในการสร้างความเข้มแขง็ ใหแ้ ก่ชมุ ชน


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความย่งั ยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดฝ่ังคลอง มีการวางแผนและบูรณาการร่วมกันของ

ศาสนสถาน ชุมชน สถานศึกษา โรงเรียน/ราชการในพื้นท่ี และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด
นครนายก เพื่อส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาทักษะและอบรมให้ความรู้แก่เด็ก เยาวชน และ
คนในชุมชนในด้านต่างๆ เช่น กิจกรรมพัฒนาด้านทักษะความสามารถ กิจกรรมส่งเสริม

คณุ ธรรมจรยิ ธรรม ประเพณแี ละวฒั นธรรม กจิ กรรมดา้ นสนบั สนนุ การพฒั นาผลติ ภณั ฑต์ อ่ ยอด

องค์ความรู้ต่างๆ เช่น ภาษา ศิลปะการแสดง ผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม รวมถึงการเผยแพร่
ข้อมูลองค์ความรู้ต่างๆ และข่าวสารสาระอันเป็นประโยชน์ให้แก่คนในชุมชน ท้ังในรูปแบบ
กจิ กรรม สอ่ื วดี ิทัศน์ เอกสารส่งิ พมิ พ์ เพจ facebook กลมุ่ ไลน ์ เวบ็ ไซต์ ฯลฯ


ขอ้ มูลการติดตอ่ ชุมชนคุณธรรมวดั ฝ่ังคลอง


- ผู้ประสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครวู ิรยิ านโุ ยค ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวดั ฝ่งั คลอง

๒. นายองอาจ เกินอาษา ตำแหนง่ นายกเทศมนตรีตำบลเกาะหวาย

๓. นายสรุ ศักด์ิ สิงหวิบลู ย์ ตำแหน่ง ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถิ่น


38

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดบางช้างเหนือ
อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม

เรือ่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

คุณธรรมนำการพฒั นา ชาวประชาอยเู่ ยน็ เป็นสขุ

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดบางช้างเหนือ ตำบลคลองใหม่ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม มีความโดดเด่นด้านผู้นำศาสนาและประชาชน

ในชุมชนมีการรวมตัวกัน มีการดำเนินงานแบบร่วมคิด ร่วมทำ และมีการช่วยเหลือซ่ึงกันและกัน โดยมีการเรียนรู้การจัดการและการแก้ไขปัญหาของชุมชน

ซงึ่ ทำใหช้ มุ ชนมกี ารเปลยี่ นแปลง เกดิ การพฒั นาดา้ นเศรษฐกจิ สงั คม วฒั นธรรมและสงิ่ แวดลอ้ มภายในชมุ ชน ทำใหช้ มุ ชนเกดิ ความเขม้ แขง็ เปน็ ชมุ ชนแหง่ การเรยี นรู้
(Learning Community) ชมุ ชนทีม่ กี ารจัดการตนเอง (Community Management) ชุมชนท่ีมจี ติ วญิ ญาณ (Spirituality) และชุมชนมสี ันตภิ าพ (Peaceful)
ตลอดจนมผี ลกระทบส่ภู ายนอกชมุ ชน นำไปสกู่ ารพัฒนาทยี่ ั่งยนื ในระยะยาว

๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเรจ็

หัวใจของ “ชุมชนคุณธรรมวัดบางช้างเหนือ” คือ คนในชุมชนอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข รู้จักดำเนินชีวิตด้วยความถูกต้อง โดยมีศาสนา
เป็นเครื่องยดึ เหนี่ยวจติ ใจ ร้จู กั เรยี นรแู้ ละน้อมนำศาสตรพ์ ระราชา หลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชใ้ นการพฒั นาคณุ ภาพชวี ิต และสบื สานวถิ ีวฒั นธรรม
ท่ีดีงาม ตลอดจนคนในชุมชนได้ใช้พื้นที่ของวัดบางช้างเหนือในการจัดกิจกรรมต่างๆ มาโดยตลอด สถานศึกษาและหน่วยงานต่างๆ บริเวณรอบวัด

เป็นแหล่งบ่มเพาะคนดีมีคุณธรรม นอกจากนี้ การดำเนินกิจกรรมต่างๆ ในชุมชนจะยึดหลักการ มีส่วนร่วมโดยการแต่งตั้งคณะกรรมการ/คณะทำงานท่ีจาก

ทกุ ภาคสว่ น ในการรว่ มแสดงความคดิ เหน็ และเสนอแนะความคดิ เพอ่ื พฒั นาพฒั นาชมุ ชนนำไปสกู่ ารพฒั นาชมุ ชนอยา่ งยงั่ ยนื จงึ สง่ ผลใหช้ มุ ชนคณุ ธรรมวดั บางชา้ งเหนอื
เป็นชมุ ชนตน้ แบบดา้ นคุณธรรมสามารถเป็นแบบอย่างแก่ชมุ ชนอน่ื ๆ


39

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ท่ีเกิดข้ึน
จะจัดสร้างศูนย์ปฏิบัติธรรม เพ่ือเป็นที่ปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม

ดว้ ยการเจรญิ จติ ภาวนาของเดก็ เยาวชน และประชาชน ซงึ่ มจี ำนวนเพม่ิ ขนึ้
ชุมชนคุณธรรมวัดบางช้างเหนือ พบปัญหาเร่ืองขาดการ
ตลอดจนใช้เป็นท่ีสงเคราะห์แก่ประชาชนตามโอกาสอันสมควรต่อไป
มสี ว่ นรว่ มของคนในชุมชน ปัญหาด้านบุคลากรไมเ่ พียงพอ และปญั หาด้าน ชมุ ชนแหง่ น้ี เปน็ แหลง่ ศกึ ษาดงู านทง้ั ดา้ นศาสนา การศกึ ษา ศลิ ปวฒั นธรรม

การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรมงานต่างๆ ไม่ครอบคลุมทุกพ้ืนที่ ดา้ นกลมุ่ อาชพี ดา้ นเศรษฐกจิ พอเพยี ง ดา้ นสาธารณสขุ ดา้ นความปลอดภยั

สาเหตุเกิดจากการที่ประชาชนไม่ค่อยมีเวลาหรือว่างเวลาไม่ตรงกัน
ในชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนการสงเคราะห์ประชาชน ทำให้ชุมชน
เพราะตา่ งกต็ อ้ งทำงานหาเลยี้ งครอบครวั จงึ เปน็ เรอื่ งยากทจี่ ะทำใหค้ นในชมุ ชน
สามารถเป็นต้นแบบแก่หน่วยงานภายในและภายนอกชุมชน เพื่อนำไป
เข้ามามีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมพร้อมกัน ซ่ึงปัจจุบันมีการจัดต้ังคณะ ปรบั ใชใ้ นชุมชนอ่นื ตอ่ ไป

ทำงานเพื่อเป็นตัวแทนของคนในชุมชน เข้ามามีส่วนร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ
ร่วมวางแผน ร่วมทำงาน จึงก่อให้เกิดความรู้สึกผูกพัน ก่อให้เกิดระบบ
ข้อมูลการตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมวัดบางชา้ งเหนือ

การบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ใช้อยู่ในปัจจุบันและเป็นยอมรับว่าได้ผล

ในเชงิ ปฏิบตั ทิ ีด่ ีมาก
- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระพิพฒั นศ์ กึ ษากร ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวดั บางชา้ งเหนอื

ผลลัพธ์และเปา้ หมายสคู่ วามยัง่ ยนื
๒. พระปลดั การณุ ย์ ฐติ ธมโฺ ม ตำแหนง่ รองประธานฝา่ ยบรรพชติ
โทรศัพท์ ๐๙ ๒๕๕๐ ๕๑๕๖

ชุมชนคุณธรรมวัดบางช้างเหนือ มีเป้าหมายท่ีจะส่งเสริม ๓. นางขวญั เรอื น แก้วประเสรฐิ ตำแหน่ง ครูสอนศลี ธรรม

คุณธรรมจริยธรรมแก่เด็ก เยาวชน และประชาชนในชุมชน โดยได้มีการ ศพอ.วดั บางช้างเหนือ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๐๒ ๔๓๕๙

ชว่ ยเหลอื ดแู ลคนในชมุ ชนดา้ นสขุ ภาพอนามยั ดา้ นการศกึ ษา ดา้ นสง่ เสรมิ อาชพี ๔. นายรัฐวิชญ์ แสงอิทธิวัสส์ ตำแหน่ง หัวหน้าฝ่ายส่งเสริมการศึกษา
ตลอดจนสืบสานวิถีวัฒนธรรมของชุมชนให้คงอยู่อย่างต่อเน่ือง และมีแผน ศาสนา และวัฒนธรรม อบต.คลองใหม ่

ระยะ ๕ ปี โดยดำริของพระพิพัฒน์ศึกษากร เจ้าอาวาสวัดบางช้างเหนือ โทรศัพท์ ๐๙ ๓๒๓๖ ๖๕๓๙


40

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดห้วยไหล่
อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

ศาลาพระราชินีทรงเสด็จ แหลง่ ผลติ เมลด็ ขา้ วพันธุ์ดี มากมอี าหารป่า ปวงประชาสมคั รสมาน

งามตระการศาลาอโุ บสถ สวยหมดจดสาวไทญอ้ ดำเนนิ ชีวติ ตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง


๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั หว้ ยไหล่ เปน็ ชมุ ชนเลก็ ๆ แตไ่ ดร้ บั ความเมตตาจากพระครศู รธี รรมากร เจา้ อาวาสวดั หว้ ยไหล่ รว่ มกบั นายประจกั รจ์ ติ ร์ นานาไพร

ผู้ใหญ่บ้านห้วยไหล่ และนางจิราภรณ์ อ้วนกันยา ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไหล่ ได้ร่วมกันขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ไปในทิศทางเดียวกัน และได้รับ

ความรว่ มมอื จากชาวบา้ นหว้ ยไหล่ จงึ ทำใหก้ จิ กรรมตา่ งๆ ลลุ ว่ งไปดว้ ยดี คนในชมุ ชนมคี วามสามคั คี มนี ำ้ จติ นำ้ ใจเออื้ เฟอื้ เผอื่ แผซ่ ง่ึ กนั และกนั เหน็ ไดจ้ ากงานบญุ

ของวัดหรือบุญของโรงเรียน และกิจกรรมจิตอาสาพัฒนาชุมชน ที่สร้างความสามัคคีเกิดข้ึนในชุมชนอย่างมาก ชุมชนห้วยไหล่ มีวัดห้วยไหล่เป็นศูนย์รวม

จิตใจของชุมชน ให้ความเคารพนับถือ จากเมื่อก่อนมีเพียงกุฏิไม้เก่าๆ และศาลาการเปรียญท่ีชำรุดทรุดโทรม จนกระท่ังเจ้าอาวาสรูปปัจจุบันนำพาชาวบ้าน
กอ่ สรา้ งศาลาอโุ บสถเมอื่ ปี พ.ศ. ๒๕๔๘ ใชร้ ะยะเวลากอ่ สรา้ ง ๖ ปี จงึ สำเรจ็ สน้ิ งบจำนวนเจด็ ลา้ นบาท นบั เปน็ ความภาคภมู ใิ จของชาวชมุ ชนหว้ ยไหลเ่ ปน็ อยา่ งมาก
ถึงแม้ว่าจะเป็นเพียงหมู่บ้านเล็กๆ แต่เต็มเป่ียมด้วยแรงศรัทธาในพระพุทธศาสนา ได้จัดพิธีทอดผ้าป่าสามัคคีเป็นประจำทุกปี เพื่อหาทุนทรัพย์ก่อสร้าง

ศาลาอโุ บสถจนสำเรจ็ ตามทต่ี ั้งใจไว ้


๓) เส้นทางสคู่ วามสำเรจ็

ความเสยี สละ คอื หวั ใจของการทำงาน จากการทช่ี มุ ชนคณุ ธรรม


วัดห้วยไหล่ โรงเรียนบ้านห้วยไหล่ วัดห้วยไหล่ ได้ประสานใจร่วมกันขับเคลื่อน
กิจกรรมต่างๆ จนเห็นผลเป็นท่ีประจักษ์ ถ้าชุมชนไม่มีกิจกรรมทำร่วมกันจะขาด
ความเป็นปึกแผ่น คนในชุมชนจะไม่เห็นความสำคัญของการเสียสละ สังคมจะไร้ซึ่ง
ความเป็นน้ำหน่งึ ใจเดียวกัน ตา่ งฝา่ ยต่างทำงาน ตา่ งคนตา่ งทำ ไมเ่ ปน็ ไปในทิศทาง
เดียวกัน การพัฒนาก็ยากท่ีจะสำเร็จ ฉะนั้นหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

จึงมีความจำเป็นอย่างย่ิงในการทำงานร่วมกัน โดยใช้ธรรมว่าด้วยเรื่องหลัก

อปริหานยิ ธรรม ๗ ประการ (ธรรมท่ชี ว่ ยใหเ้ กิดความเจรญิ ในหมู่คณะ)


41

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆ ท่ีเกิดขึน้


ก่อนไดเ้ ข้ารว่ มโครงการชมุ ชนคณุ ธรรม เมอื่ ปี พ.ศ. ๒๕๖๐ จะเหน็ ความแตกตา่ งอย่างชดั เจน จากการทำงานแบบไร้จดุ หมาย ไมม่ ีงบประมาณ
ในดำเนินกจิ กรรม หลังไดเ้ ขา้ รว่ มโครงการชุมชนคณุ ธรรมของกรมการศาสนาและกระทรวงวฒั นธรรม หนว่ ยงานต่างๆ ของสว่ นราชการ เรม่ิ เหน็ ศกั ยภาพของ
พลงั บวร (บา้ น-วดั -โรงเรยี น) ไดม้ โี ครงการตา่ งๆ เขา้ มาในชมุ ชนหว้ ยไหลอ่ ยา่ งตอ่ เนอ่ื ง เชน่ โครงการอบรมการเปน็ เจา้ บา้ นทดี่ ี บวร On-Tour หมบู่ า้ นศลี ๕ ตน้ แบบ
อุทยานการศกึ ษาในวดั เป็นต้น


ผลลัพธ์และเป้าหมายสคู่ วามยงั่ ยนื


ผลลัพธ์จากการดำเนินการ จะเห็นถึงความเปล่ียนแปลงของการพัฒนาด้านวัตถุเจริญมากข้ึน สืบเนื่องมาจากได้รับแรงกระตุ้นจากส่วน

ราชการตา่ งๆ ทเี่ ขา้ มาในพน้ื ท่ี หรอื การมกี จิ กรรมบอ่ ยๆ ทำใหต้ อ้ งกระตอื รอื รน้ ทจ่ี ะพฒั นาดา้ นวตั ถุ เพอื่ รองรบั กจิ กรรมหรอื งานมหกรรมตา่ งๆ ทจี่ ะเกดิ ขนึ้ ในชมุ ชน
และคนในชุมชนเข้าใจวิถีชีวิตแบบเศรษฐกิจพอเพียงมากข้ึน รวมท้ังพร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ นิยมส่งบุตรหลานให้ได้ศึกษาเล่าเรียน เพ่ือการพัฒนาคุณภาพ
ชวี ติ และเป็นความหวังของครอบครวั ต่อไป


ขอ้ มลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวัดหว้ ยไหล่


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครศู รธี รรมากร ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวดั ห้วยไหล ่ โทรศพั ท์ ๐๘ ๔๓๙๑ ๘๒๔๑

๒. นายประจักร์จิตร์ นานาไพร ตำแหน่ง ผู้ใหญ่บ้านหว้ ยไหล่ โทรศัพท์ ๐๘ ๓๓๔๓ ๗๒๑๒

๓. นางจิราภรณ์ อ้วนกนั ยา ตำแหน่ง ผอู้ ำนวยการโรงเรียนบ้านหว้ ยไหล่ โทรศัพท์ ๐๘ ๕๒๘๕ ๖๕๖๘

42

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมราช
อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา

เร่ืองราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

พิพธิ ภัณฑ์ล้ำค่า โบสถง์ ามตา ๓๐๐ ปี หลวงปมู่ ีเมตตามหานยิ ม


๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชมุ ชนวดั พรหมราช ซ่ึงเปน็ วดั เก่าแกม่ ีอายุมากกวา่ ๑๐๐ ปี เป็นศนู ย์กลางแหง่ การเรยี นร้ทู างด้านพระพุทธศาสนา ประเพณี วฒั นธรรม
และวถิ ชี วี ติ ของชมุ ชน มคี วามเปน็ อยแู่ บบเรยี บงา่ ย มคี วามอดุ มสมบรู ณท์ ง้ั ขา้ วปลาอาหารและผลไม้ มคี วามสมคั รสมานสามคั คี เสยี สละ และเปน็ อนั หนงึ่ อนั เดยี วกนั

ยังคงรักษาความโดดเด่นทางประเพณีวัฒนธรรมของชุมชนหรือของท้องถิ่นไว้เป็นอย่างดี เช่น การอนุรักษ์ประเพณีสงกรานต์แบบโบราณดั้งเดิม

ท้งั ด้านการแต่งกาย การละเลน่ พืน้ บ้านทส่ี ำคัญ การแสดงหมอลำกลอน

๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเรจ็

ชมุ ชนคุณธรรมวัดพรหมราช ไดด้ ำเนินการกจิ กรรมตา่ งๆ โดยอาศัยเครือขา่ ยของชมุ ชน ผู้นำในทอ้ งที่ ผนู้ ำทอ้ งถ่นิ และท่สี ำคญั ทส่ี ดุ ไดแ้ ก่
พลังบวร (บ้าน วัด โรงเรียน/ราชการ) ประชาชนในชุมชนมีความสามัคคีให้ความร่วมมือกับผู้นำเป็นอย่างดี วัดก็ได้รับการสนับสนุนจากพุทธศาสนิกชน

ให้ความร่วมมือ ผู้บริหารโรงเรียน คณะครู นักเรียน มีกิจกรรมการเรียนรู้ภายในวัดพรหมราช เช่น การจักสานชะลอม เพื่อใช้ใส่ผลไม้เป็นของฝากให้กับ

ผมู้ าเยอื นหรอื นำมาฝากซงึ่ กนั และกนั โดยไมใ่ ชถ้ งุ พลาสตกิ จนไดร้ บั รางวลั ชนะเลศิ ระดบั ประเทศตามโครงการ “การสง่ เสรมิ พฒั นาการจดั การสง่ิ แวดลอ้ มในวดั ”
ประจำปี ๒๕๕๙ จากกระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ้ ม


43

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆ ทเ่ี กิดขึน้


ชุมชนได้จัดกิจกรรมอบรมกลุ่มอาชีพต่างๆ เพ่ือการส่งเสริมการดำรงชีวิตบน
พนื้ ฐานของความพอเพยี ง สรา้ งโอกาสในการหารายไดเ้ สรมิ ใหก้ บั คนในชมุ ชนในดา้ นสาขาตา่ งๆ

ตามความต้องการของคนในชุมชน เช่น การอบรมกลุ่มอาชีพของใช้อุปโภคบริโภคในครัวเรือน
ชุมชนได้น้อมนำเศรษฐกิจพอเพียงจัดกิจกรรมของดีชุมชน ประเภทอาหารและประเภท

จักสาน ส่งเสริมการเรียนรู้การปลูกพืชผักสวนครัวกินเองในครัวเรือน เมื่อเหลือจึงนำไป
จำหนา่ ยสรา้ งรายได้ให้กับครอบครัว


ผลลัพธ์และเป้าหมายสคู่ วามยง่ั ยนื


ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมราช ได้ส่งเสริมการจัดกิจกรรมวิถีถิ่น วิถีไทย

ทง้ั ในกจิ กรรมทเ่ี ปน็ วนั สำคญั ของชมุ ชน ในวนั สำคญั ทางศาสนาและวนั สำคญั พเิ ศษในโอกาสตา่ งๆ
ตลอดปี นโยบายต่างๆ ท่ีทางราชการได้ส่งเสริมได้ถูกนำมาถ่ายทอดแก่ประชาชนในชุมชน

มีการประยุกต์การดำรงชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยการดำเนินการด้าน
สบื สานวถิ วี ฒั นธรรม ประเพณวี ฒั นธรรมไทยทดี่ งี าม การดำรงวถิ วี ฒั นธรรมทดี่ งี าม สว่ นหนง่ึ ได้

ถกู นำมารวบรวมไว้ และจดั แสดงเป็นนทิ รรศการใน “พิพธิ ภณั ฑ์พ้นื บ้านวัดพรหมราช”


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคณุ ธรรมวัดพรหมราช


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครโู กศลธรรมวบิ ลู ตำแหนง่ ผนู้ ำชุมชนคณุ ธรรมวดั พรหมราช

โทรศัพท์ ๐๘ ๙๘๔๘ ๙๕๓๖

๒. นายธงชัย เชยสระน้อย ตำแหนง่ ผู้ใหญบ่ ้าน โทรศัพท์ ๐๘ ๒๑๓๕ ๘๖๘๖

- ผู้ประสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจงั หวัด)

นางภัทธินนั ท์ สุราราช ตำแหน่ง นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ

โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔๕๖๘๒


44

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมโลก
อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ชุมชนพรหมโลก โลกแห่งความสขุ


๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมโลก มีการประกาศเจตนารมณ์ของชุมชน ปัญหาที่อยากแก้ คือ ความมีระเบียบวินัยของชุมชน และการจัดการ
ขยะโดยชุมชน มีเป้าหมายความดีที่อยากทำ คือ ต้องการให้ทุกครัวเรือนสะอาด ทุกคนมีสุขสภาพดี มีการวางแผนการดำเนินร่วมกันและในการดำเนินงาน

มกี ารบรู ณาการกบั ทกุ ภาคสว่ น สามารถดำเนนิ การได้ ตามแผนทกี่ ำหนดไว้ ทง้ั มติ ทิ างศาสนา มติ ขิ องหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอพยี ง และวถิ วี ฒั นธรรมประเพณไี ทย
คนในชุมชนมีพฤติกรรมในทางที่ดีข้ึน บ้านเรือนสะอาด ภูมิทัศน์ชุมชนสวยงาม หน้าบ้านน่ามอง ปัญหาต่างๆ ลดลง เกิดการรวมกลุ่มกันเพ่ิมมากข้ึน

เช่น เกิดกลุ่มรักสุขภาพ “คนพรหมโลกสุขภาพดี” มีการรวมกลุ่มกันเดินออกกำลังกายทุกๆ เช้า และมีกิจกรรมตลาดนัดสุขภาพเกิดข้ึนในวัดทุกเช้าวันเสาร ์

มีนกั ทอ่ งเท่ยี วเขา้ มาแลกเปล่ยี นเรียนรกู้ บั ชมุ ชนอยา่ งสม่ำเสมอ มคี วามคาดหวงั ท่ีจะม่งุ มน่ั ต้งั ใจสรา้ งสรรค์กจิ กรรมหลากหลายตอ่ เนือ่ งอย่างสม่ำเสมอท้ัง ๓ มิติ
เช่ือมโยงเครือข่ายทุกภาคส่วน เพ่ือการสร้างคนดี สังคมดี ด้วยวิถีวัฒนธรรม ตามแนวทางศาสตร์พระราชา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ซ่ึงสามารถ
พัฒนาต่อยอดสู่การทอ่ งเท่ยี วเชงิ วฒั นธรรมและวถิ ชี ีวิตได้อย่างดียงิ่

๓) เส้นทางสูค่ วามสำเรจ็


ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมโลก เข้ามาทำกิจกรรมต่างๆ

ภายในวัดพรหมโลกอย่างสม่ำเสมอ โดยใช้วัดเป็นศูนย์กลางในการขับเคล่ือน
กจิ กรรมตา่ งๆ เชน่ กลมุ่ ญาตธิ รรม สว่ นราชการและสถาบนั การศกึ ษา ปฏบิ ตั ติ ามหลกั

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ในชีวิตประจำวันที่โดดเด่น คือ ทุกครัวเรือนมีการ
สืบสานวิถีชีวิต “ชาวสวนสมรม” ปลูกทุกอย่างท่ีกิน และกินทุกอย่างท่ีปลูกกินได้
ตลอดทุกฤดูกาลทั้งปี มีมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชนท่ีสืบทอดมาตั้งแต่อดีต

ได้ร่วมกันพัฒนาและยกระดับชุมชนท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม โดยมีชมรมท่องเท่ียว
โดยชุมชนพรหมโลก และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนการท่องเท่ียวพรหมโลกให้บริการ

นกั ทอ่ งเทยี่ วในชมุ ชน มโี ฮมสเตยต์ อ้ นรบั นกั ทอ่ งเทย่ี วไดท้ งั้ ชาวไทยและชาวตา่ งชาติ
มีรถรับ-สง่ นักทอ่ งเทีย่ วภายในชุมชน


45