ถอดบทเรียนท้องถิ่นต้นแบบด้านคุณธรรม

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆ ทเี่ กิดข้นึ


146 ความท้าทาย/อุปสรรค ชุมชนคุณธรรมวัดจันทรังษี (บ้านนา) มีปัญหา
อุปสรรคด้านยาเสพติด ประชาชนเยาวชนในชุมชนมีผู้เสพยา จึงทำให้ผู้นำชุมชน

มีความท้าทายในการบริหารและพัฒนาให้เดินหน้าเป็นชุมชนที่เข้มแข็งโดยการนำผู้เสพ

เข้าโครงการบำบัดผู้ติดยา และมีการอบรม TO BE NUMBER ONE ของชุมชนบ้านนา

เพ่ือนำเยาวชนมาร่วมกิจกรรมสร้างความรัก ความสามัคคี ทำให้ปัญหายาเสพติดลดลง
และชุมชนได้มีการพัฒนาข้ึนเรื่อยๆ ด้วยความสามัคคีจนเกิดความเข้มแข็งและต่อยอด

มาเป็นชุมชนคณุ ธรรมต้นแบบ


ผลลัพธ์และเปา้ หมายสคู่ วามยัง่ ยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดจันทรังษี (บ้านนา) ได้มีการพัฒนาจากชุมชนคุณธรรม
เป็นชุมชนคุณธรรมต้นแบบ ประชาชนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีความสามัคคีช่วยเหลือ

ซง่ึ กนั และกนั แบง่ ปนั นำ้ ใจปรองดองสมานฉนั ท์ ผลกระทบเกดิ ขนึ้ จากการทช่ี มุ ชนคณุ ธรรม

บ้านนามีปัญหาเร่ืองยาเสพติดในชุมชน และผู้นำชุมชนได้ร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ

ภาคเอกชน ในการปราบปรามยาเสพติด และส่งผู้เสพไปบำบัดจนหายเป็นปกติและ

กลบั มาดำเนนิ ชวี ิตสรา้ งอาชีพสร้างรายได้ เปน็ ประชาชน เยาวชนท่ดี มี คี ุณธรรม และสรา้ ง
ความเขม้ แข็งใหก้ บั ชุมชน ชุมชนคุณธรรมบ้านนา ผู้นำชุมชนและประชาชน ร่วมกันดำเนนิ
การต่อยอดชุมชนคุณธรรมบ้านนาให้เป็นชุมชนท่ีโดดเด่นและสร้างความเข้มแข็งให้กับ
ชุมชน สร้างเครือข่ายขยายชุมชนคุณธรรมให้เพ่ิมขึ้นเพื่อรองรับนักท่องเท่ียวที่มาเยือน

ในชมุ ชนใหไ้ ดร้ ับความประทับใจ


ขอ้ มลู การตดิ ต่อชมุ ชนคุณธรรมวัดจันทรงั ษี (บ้านนา)


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายสุทิน คงพละ ตำแหน่ง กำนนั ตำบลหวั ไผ่ ประธานชุมชนคณุ ธรรมบ้านนา

โทรศพั ท์ ๐๙ ๕๗๑๒ ๙๕๗๙

- ผ้ปู ระสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจังหวัด)

นางสาวน้ำฝน กล่อมเกลีย้ ง ตำแหน่ง นกั วิชาการวฒั นธรรมชำนาญการ

โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๓๔๑๙

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชมุ ชนคุณธรรมวดั ศรีโพธช์ิ ัย บา้ นปลาคา้ ว
อำเภอเมืองอำนาจเจรญิ จังหวดั อำนาจเจรญิ

เรอ่ื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

มัดหม่ีดอกสะแบง เบ่ิงแยงหมอลำ เรยี นรูห้ ตั ถกรรม วัฒนธรรมบ้านปลาคา้ ว

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดศรีโพธิ์ชัย เป็นชุมชนเผ่าภูไท รักความสงบ ชอบความสนุกสนาน งานฝีมือเป็นเลิศ มีวัฒนธรรมที่ลือชื่อคือ หมอลำ

มีงานฝีมือที่ยอดเย่ียม คือ งานแกะสลักตุ๊กตาไม้ขนุน การทอผ้าฝ้าย ผ้าไหม ผ้าขิด หมอนขิด หมอนฟักทอง การถักเสื้อไหมพรม รวมไปถึงการแสดงดนตรี
หมอลำ กลองยาว ร้องสรภัญญะ กล่อมลูกผญา สอย เป่าแคน ดีดพิณปัญหาในชุมชนส่วนใหญ่จะเป็นปัญหาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ภัยธรรมชาต ิ

เช่น ปัญหาความแห้งแล้งน้ำท่วมในฤดูฝน ต้องโยกย้ายถิ่นฐานบ้านเรือนไปหาบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำ หนองน้ำและปัญหาจากสัตว์ร้าย

ปัญหาโรคระบาดต่างๆ เนื่องจากอยู่ในพ้ืนท่ีห่างไกลชนบท เมื่อความเจริญเข้ามาในชุมชนจะมีปัญหาในเรื่องของสภาพเศรษฐกิจของชุมชน ปัญหายาเสพติด
ปญั หาหนสี้ นิ และการพนันและสือ่ ท่ไี ม่เหมาะสมในเด็กและวยั รุ่น


๓) เสน้ ทางสู่ความสำเรจ็

ทุกคนในชุมชนคุณธรรมวัดศรีโพธิ์ชัย ได้ร่วมกันพัฒนาชุมชนให้เป็น

“ชมุ ชนคณุ ธรรมนอ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งตน้ แบบ” เปน็ การพฒั นาอยา่ งมเี ปา้ หมาย

เพื่อให้คนในชุมชนมีชีวิตท่ีดีข้ึนและมีความสุขอย่างย่ังยืนโดยทุกคนมีส่วนร่วมดำเนินการ

ในทกุ กระบวนการ ไดแ้ ก่ ประกาศเจตนารมณท์ จี่ ะพฒั นาชมุ ชน กำหนดเปา้ หมายพฒั นาชมุ ชนปฏบิ ตั ิ

ตามศาสนา รักษาสืบสานประเพณี ภูมิปัญญาวัฒนธรรมท้องถ่ิน จัดทำแผนพัฒนาชุมชน โดยจะมี
การเปดิ เวทปี ระชมุ แกนนำหมบู่ า้ นทำความเขา้ ใจวธิ กี ารแผนชมุ ชน เนน้ วถิ พี อเพยี ง ลดรายจา่ ย เพมิ่ รายได้
ปลูกผักสวนครัวกินได้ ต้ังกลุ่มออมทรัพย์และกลุ่มวิชาชีพต่างๆ แผนรักษาทรัพยากรธรรมชาติ

และส่ิงแวดล้อมชุมชนบ้านปลาค้าว ภายใต้หลักธรรมทางศาสนาและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

มีกล่มุ อนุรักษพ์ นั ธุกรรมพชื คืนความอดุ มสมบูรณใ์ ห้ผนื ปา่ แผนสืบสานรกั ษา วิถปี ระเพณวี ัฒนธรรม
ท้องถิ่น สร้างความภาคภูมิใจให้เยาวชนคืนถ่ิน โดยมี ศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา มีแหล่งเรียนร้
ู
พนั ธข์ า้ วเพอื่ สขุ ภาพ มกี ลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนกลมุ่ โฮมสเตย์ กลมุ่ ทอ่ งเทย่ี วเชงิ วฒั นธรรม กลมุ่ เกษตรอนิ ทรยี ์

มีการจัดทำโครงการต่างๆ โดยผ่านเวทีประชาคมการบูรณาการร่วมกันทุกภาคส่วนและมีการปรบั ปรงุ

แผนทบทวนแผน เพอ่ื ใหโ้ ครงการมคี ณุ ภาพ มกี ารตดิ ตามประเมนิ ผลสำเรจ็ อยา่ งตอ่ เนอื่ ง


147

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเี่ กิดข้ึน


ปัญหาคอื การแขง่ ขันทางการเมืองค่อนข้างสงู มกี ารแกไ้ ขปัญหา คอื ขอความร่วมมือ ผ้นู ำเจ้าหน้าทีท่ ี่มีหนา้ ทรี่ ับผิดชอบ ให้ระมดั ระวังสอดสอ่ ง
พฤติกรรมและรายงานให้อำเภอทราบ การรณรงค์ ประชาสัมพันธ์ ให้ข้อมูลท่ีถูกต้องอุบัติเหตุทางถนน ปัญหาคือไม่มีการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน

และอาชญากรรม วธิ กี ารแกป้ ญั หาคอื การตดิ ต้งั ไฟฟ้าส่องสวา่ งในจดุ เสี่ยงทเ่ี ป็นที่สาธารณะ ตดิ ตั้งสัญญาณไฟกระพริบทางร่วมทางแยก ลกู ศรบอกทาง รวมทัง้
ได้ตั้งจุดตรวจ จุดสกัด จุดบริการในช่วงเทศกาลที่มีวันหยุดหลายวัน เพ่ืออำนวยความสะดวกให้กับประชาชนปัญหายาเสพติดในหมู่บ้านเขตชุมชนคุณธรรม

วัดศรีโพธ์ชิ ยั ได้รว่ มมอื รว่ มมอื กับทางผนู้ ำประชาชน ชว่ ยกนั สอดสอ่ งดูแลอยู่เปน็ ประจำ รณรงค์และประชาสัมพันธ์รวมถึงมีการฝึกอบรมใหค้ วามรู้


ตำบลปลาคา้ วไมม่ แี หลง่ ทอ่ งเทยี่ ว แตไ่ ดส้ ง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี วใหเ้ กดิ ขน้ึ ในชมุ ชน เชน่ จดั งานประเพณปี ระจำปตี า่ งๆ ชมุ ชนยงั เปน็ หมบู่ า้ นโฮมสเตย
์
ทมี่ แี หลง่ ทอ่ งเท่ียวเชิงวัฒนธรรม อีกท้ังยังมกี ารแสดงหมอลำบา้ นปลาคา้ วทีส่ รา้ งความประทบั ใจให้กับนกั ทอ่ งเที่ยว ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสูค่ วามย่ังยนื คนในชุมชน

คณุ ธรรมวดั ศรโี พธช์ิ ยั ยดึ มน่ั ในหลกั ธรรมทางศาสนา เกดิ ความสามคั คใี นชมุ ชน ชว่ ยเหลอื เกอื้ กลู กนั ดำรงชวี ติ ตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง รวมกลมุ่

จิตอาสาพัฒนาชุมชน กลุม่ ออมทรพั ย์ กลุ่มอาชพี วสิ าหกจิ ชมุ ชน มรี ายไดเ้ พม่ิ ขึน้ รายจ่ายและหน้ีสินลดลง คนในชมุ ชนมีความจงรักภักดี เทิดทนู ในสถาบันชาติ

ศาสนา พระมหากษตั ริย์

ด้านศิลปวัฒนธรรมประเพณี ชุมชนคุณธรรมวัดศรีโพธิ์ชัย มีศูนย์วัฒนธรรมเฉลิมราช เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศิลปะและวัฒนธรรมพร้อมทั้ง

จัดแสดงนิทรรศการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ด้านต่างๆ สำหรับให้ผู้มาเยือนได้เยี่ยมชม ชุมชนยังเป็นหมู่บ้านโฮมสเตย์ท่ีมีแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม

มีการแสดงหมอลำบ้านปลาคา้ วทสี่ ร้างความประทับใจ ใหน้ ักทอ่ งเทย่ี ว

เป้าหมายการพัฒนาต่อยอดผลสัมฤทธิ์ของชุมชน ด้วยการส่งเสริมให้มีสร้างรายได้จากการสืบสาน ต่อยอด วัฒนธรรมใน ๓ มิติ เน้นสร้าง

ความมสี ว่ นรว่ มของผมู้ าเยอื นในการรว่ มกจิ กรรมดา้ นศาสนา การขายประสบการณใ์ นการดำเนนิ งานของกลมุ่ ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งและสรา้ งรายไดเ้ สรมิ

จากความเป็นวถิ วี ัฒนธรรมไทยทงี่ ดงาม เชน่ ส่งเสรมิ การแสดงศิลปวฒั นธรรมพน้ื บา้ น หมอลำเมอื งอำนาจเจรญิ เปน็ ต้น


ข้อมลู การตดิ ต่อชุมชนคณุ ธรรมวดั ศรีโพธิช์ ัย


- ผู้ประสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครโู พธิชยั สารวิมล ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวดั บา้ นปลาค้าว โทรศพั ท์ ๐๘ ๗๒๕๗ ๒๗๘๘

๒. นายวชิ ยั สดี า ตำแหนง่ นายกองคก์ ารบริหารสว่ นตำบลปลาคา้ ว โทรศพั ท์ ๐๔ ๕๕๔๓ ๐๐๑

๓. นายบญุ เลศิ โลห่ ์คำ ตำแหนง่ ประธานชุมชนคณุ ธรรมบ้านปลาค้าว โทรศพั ท ์ ๐๘ ๑๘๗๘ ๗๘๓๓

- ผูป้ ระสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจงั หวัด)

นางวรรณรัตน ์ เดชเสน ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๖๘๔๙

148

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสะอาดเรืองศรี
อำเภอหนองแสน จังหวัดอุดรธานี

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

นาดี วถี ีแห่งศาสนาวฒั นธรรมประเพณีท่ีเข้มแขง็


รว่ มแรงรว่ มใจ มจี ติ อาสา พัฒนาชมุ ชน ทุกแห่งหนคือแหลง่ เรยี นรู้

๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดสะอาดเรืองศรี มีวัดเป็นศูนย์กลางในการพัฒนาชุมชนให้มีคุณธรรมและจริยธรรมเป็นแหล่งบ่มเพาะคุณธรรม

และจริยธรรมท่ีสำคัญ โดยการจัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาด้วยการเช่ือมสัมพันธ์ระหว่างสถาบันชาติ ศาสนาและพระมหากษัตริย์ และมีการบูรณาการ

การดำเนินโครงการเข้ากับโครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ โดยอาศัยกลุ่มประชากรในพื้นท่ีเป็นหลักคือ บ้าน วัด โรงเรียน โดยอาศัยหลักการ การมีส่วนร่วม

การแบ่งปนั การเสรมิ สรา้ งความสามคั คี และการมีจิตสาธารณะ ก่อให้เกดิ ความเขม้ แขง็ ของคนในชมุ ชน ส่งเสรมิ ให้คนในชุมชนมีการพฒั นาคุณธรรมจริยธรรม

โดยการยึดหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาบูรณาการกับหลักการของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพ่ือมาใช้ในการพัฒนาให้ตนเองมีคุณภาพชีวิตที่ด ี

บนวถิ แี หง่ วัฒนธรรมประเพณีของชุมชนและของไทยทด่ี ีงาม และภูมปิ ัญญาอนั เป็นมรดกของทอ้ งถิน่ เพอ่ื ก่อใหเ้ กิดความม่นั คง มง่ั คงั่ และยง่ั ยนื ของครอบครวั
สังคมและประเทศชาติ การขยายภาคีเครือข่ายของชุมชนคุณธรรม ใช้หลักการประสานความร่วมมือในการเข้าร่วมกิจกรรม โดยมีวัดและกลุ่มอาชีพในชุมชน

เปน็ จดุ ศนู ยศ์ นู ยก์ ลาง เปน็ แหลง่ เรยี นรทู้ ส่ี ำคญั ทงั้ ภาคทฤษฎแี ละปฏบิ ตั ิ คนในชมุ ชนมคี วามสมคั รสมานสามคั คี มจี ติ สาธารณะ ในการชว่ ยกนั พฒั นาสงั คมใหน้ า่ อย
ู่
ดูแลเก้ือกูลกันและกันและยังได้ขยายงานด้านการส่งเสริมการขับเคล่ือนคุณธรรมและจริยธรรมไปทั้ง ๑๑ หมู่บ้านในตำบล ซึ่งจะเห็นได้จากผลงานประจักษ์

ทีไ่ ด้รบั การเชดิ ชเู กียรติ ใหเ้ ป็นชมุ ชนคณุ ธรรมขับเคลือ่ นด้วยพลังบวรตวั อย่าง ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒

๓) เสน้ ทางสู่ความสำเรจ็

ชุมชนคุณธรรมวัดสะอาดเรืองศรี เป็นชุมชนที่มีทุนทางวัฒนธรรม ทรัพยากร ส่ิงแวดล้อม
ความเข้มแข็งของชุมชนและความร่วมมือสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก เป็นเคร่ืองมือในการเสริมสร้าง

ความเขม้ แขง็ ของชมุ ชน กอ่ ใหเ้ กดิ ความสงบสขุ รม่ เยน็ และคนในชมุ ชนมคี ณุ ภาพชวี ติ ทดี่ ี มสี ขุ ภาพทดี่ ี มสี มรรถภาพทดี่ ี

และมีประสิทธิภาพที่ดี ด้วยการร่วมใจเปิดพ้ืนท่ีชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญา เป็นแหล่งบม่ เพาะคณุ ธรรม

และเป็นแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม มีการบริหารจัดการด้วยแนวคิด NADEE MODEl (นาดีโมเดล)

เปน็ การเนน้ อตั ลกั ษณท์ างภมู ปิ ญั ญา คณุ ธรรมจรยิ ธรรม การเผยแพรข่ อ้ มลู ทางวฒั นธรรม การนอ้ มนำหลกั ปรชั ญา

เศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ ด้วยอาศัยการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพของคนในชุมชน โดยการเริ่มต้น

ท่กี ารสรา้ งจติ สำนกึ รกั หวงแหนและตระหนกั ถงึ ความสำคญั ของทรพั ยากรและภมู ปิ ญั ญาทม่ี ใี นชมุ ชน เนน้ กระบวรการ

“จติ สาธารณะ”


149

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อปุ สรรคต่างๆ ทีเ่ กดิ ขึน้


การดำเนินงานกิจกรรมในชุมชนมีความเข้มแข็งในมิติของศาสนาและภูมิปัญญา จัดกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอ ร่วมมือในการจัดกิจกรรมของ

บา้ น วดั โรงเรยี น คนในชมุ ชนมคี วามสมคั รสมานสามคั คี รกั ษาขนบธรรมเนยี ม ประเพณี และจดั กจิ กรรมอยา่ งสมำ่ เสมอ มคี วามเขม้ แขง็ และมวี ดั เปน็ ศนู ยร์ วม

ของชมุ ชน มีแนวคดิ การบรหิ ารจดั การชมุ ชนดว้ ยแนวคดิ NADEE MODEL และปัญหาของชมุ ชนพบว่า ชุมชนมรี ายได้นอ้ ย ไมเ่ พยี งพอกับรายจ่าย มีวยั รุน่ ทไ่ี ม่มี

อาชีพ ผูส้ ูงอายุไม่มรี ายได้เสรมิ พนื้ ท่หี ่างไกลและขาดความรู้ในการประกอบอาชีพ องคก์ รภาครฐั ยังให้ความชว่ ยเหลอื ไม่ท่ัวถึง ผสู้ งู อายุ และวัยทำงานบางกล่มุ
ยังขาดรายได้ ขาดอาชีพท่ีเป็นหลัก ควรมีการส่งเสริมอาชีพ และควรมีการนำทุนทางภูมิปัญญาท่ีมีมาสร้างรายได้ให้กับชุมชนอย่างม่ันคง มั่งค่ังและยั่งยืน

โดยการส่งเสริมใหม้ กี ารพฒั นาผลิตภณั ฑท์ ่ีเกดิ จากภูมปิ ัญญาเพื่อใหเ้ ขา้ ถึงตลาดมากยิง่ ข้ึน


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสู่ความย่งั ยืน


ชุมชนวัดสะอาดเรืองศรี ส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชน นำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ไปปรับใช
้
ในครวั เรอื น สรา้ งสง่ิ แวดลอ้ มของชมุ ชนใหย้ งั่ ยนื และรว่ มมอื ในการสรา้ งสงั คมแหง่ ความเกอื้ กลู และแบง่ ปนั สนบั สนนุ ใหเ้ กดิ เครอื ขา่ ยผผู้ ลติ ซงึ่ จะทำใหร้ ปู้ รมิ าณ

ผลผลติ ทจ่ี ะเกดิ ขนึ้ ลว่ งหนา้ ในชมุ ชนนำไปสกู่ ารบรหิ ารจดั การผลผลติ ทเ่ี กดิ ขน้ึ การจดั ตง้ั กลมุ่ แปรรปู ผลติ ผล/ กลมุ่ สมั มาชพี ชมุ ชน การจดั การตลาด/ตลาดเฉพาะ
เช่น ตลาดอาหารปลอดภัย ตลาดอาหารเพ่ือสุขภาพ ในชุมชนและท้องถ่ิน เพ่ือการแลกเปลี่ยนหรือสร้างรายได้ให้กับครัวเรือน การบริหารจัดการหมู่บ้าน

รวมท้ังการประสานความรู้ด้าน วิชาการจากผู้ทรงวิทยาจากสถาบันต่างๆ พัฒนาความรู้และลงมือทำอย่างสม่ำเสมอ เช่น ปรับวิถีชีวิตการกินอาหาร

เพือ่ สขุ ภาพ การออกกำลังกายสมำ่ เสมอให้ร่างกายแขง็ แรง มภี มู ิตา้ นทานโรคตา่ งๆ มจี ติ อาสาช่วยเหลอื /แบง่ ปัน เพ่ือประโยชน์แก่ครวั เรือนอ่ืนๆ


ข้อมูลการตดิ ต่อชุมชนคุณธรรมวดั สะอาดเรืองศรี


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

พระมหาณฐั พนั ธ์ สุทสฺสนวภิ าณี,ดร. โทรศพั ท์ ๐๙๘ ๙๓๙ ๙๕๗๕

- ผู้ประสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจังหวัด)

นางวนิดา ทองคำ ตำแหน่ง นกั วิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๗๒๔๐


150

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา
อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ชมุ ชนน่าอยู่ เชิดชคู ุณธรรม นอ้ มนำเศรษฐกจิ พอเพยี ง

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา เมื่อก่อนเป็นชุมชนไม่ค่อยมีระเบียบ ส่ิงแวดล้อมไม่ดี มีแหล่งมั่วสุมอบายมุข ยาเสพติด ไม่เอ้ือเฟ้ือเผื่อแผ่
ปัญหาครอบครวั ความยากจน ปญั หาวัยร่นุ ลักเล็กขโมยน้อย ตา่ งคนต่างอยู่ และยังเปน็ ชมุ ชนผสมผสานท่มี คี วามหลากหลาย อาทิ คน อาชพี ความเปน็ อยู่
ชุมชน และความเหล่ือมล้ำ มีความขัดแย้งทางการเมืองและอีกหลายสาเหตุและปัจจัยต่าง พระครูสุภัทรสันติคุณ (วิรัตน์ สนฺตถาโย) ตำแหน่งเจ้าอาวาส

ส่งเสริมให้ชุมชนน่าอยู่มีส่ิงแวดล้อมดี สาธารณูปโภคดี มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน สะอาดร่มร่ืน ประชาชนมีคุณธรรม มีน้ำใจ เอ้ือเฟ้ือ

ปลอดจากอบายมขุ น้อมนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงมาใช้ในการดำเนนิ ชวี ติ และประกอบสัมมาอาชีพ


๓) เส้นทางสูค่ วามสำเรจ็

มีวัดเป็นศูนย์กลางการประสานความสัมพันธ์ที่ดีงาม เพราะทุกคน

มีความศรัทธาในพระพุทธศาสนา โดยมีพระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอยท่าเสา

(ผนู้ ำชมุ ชนคณุ ธรรม) เปน็ ทเี่ ลอื่ มใสศรทั ธาของชมุ ชนและพทุ ธศาสนกิ ชนทวั่ ไป โดยมกี ารประชมุ

ร่วมกัน พูดคุย ปรึกษาหารือ วางแผน ร่วมกันทำงาน มอบหมายหน้าที่ และแลกเปลี่ยน

เรียนรู้ซ่ึงกันและกัน เพื่อให้เกิดการตกผลึกความคิด และนำความคิดท่ีตกผลึกร่วมกัน

มาดำเนินงานตามแผน มองปัญหาร่วมกัน มองความต้องการร่วมกัน สิ่งใดเป็นปัญหา

ก็ร่วมกันแก้ไข สิ่งใดเป็นความต้องการร่วมกัน ใช้หลักการท่ีว่า “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา”

เราแก้ไขปัญหาต่างๆ ให้เบาบางลงตามเหตุปัจจัย และพัฒนาชุมชนของเราสู่ความเป็น

ชุมชนนา่ อยู่ ตามคำขวัญท่วี ่า “ชมุ ชนน่าอยู่ เชิดชูคุณธรรม นอ้ มนำเศรษฐกจิ พอเพียง”


151

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทีเ่ กิดขึ้น


ชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา เป็นชุมชนเมืองท่ีมีความหลากหลายรวมกันยาก ขาดความร่วมมือ มีปัญหาอบายมุข แหล่งมั่วสุข ยาเสพติด

สิ่งแวดล้อมเป็นพิษ ชุมชนจึงจัดกิจกรรมในวัดเพ่ือร่วมกันทำกิจกรรมสอดแทรกคุณธรรม โดยที่ผ่านมามีกิจกรรม เช่น กิจกรรมวันสำคัญของชาติ ศาสนา

และพระมหากษัตริย์ กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง กิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรมประเพณีต่างๆ เสริมสร้างคุณธรรม

สร้างระเบยี บวนิ ัย รู้พษิ ภยั โทษ ร่วมมือกนั พัฒนา รณรงคส์ ่งเสริมคุณธรรม


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสคู่ วามย่งั ยนื


ชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา เป็นชุมชนท่ีสร้างความสามัคคีให้ม่ันคง ม่ังคั่ง ย่ังยืน ด้วยการจัดกิจกรรมส่งเสริมความรักความสามัคค ี

ความเสยี สละอยา่ งตอ่ เนือ่ ง มกี ารรณรงค์ การลด ละ เลกิ อบายมุข อย่างต่อเนื่อง จดั กิจกรรมส่งเสริมในโอกาสต่างๆ อยา่ งสม่ำเสมอ พฒั นาชมุ ชนให้สวยงาม

ขจดั แหลง่ มัว่ ส่มุ พฒั นาดา้ นสิ่งแวดลอ้ มใหน้ ่าอยู่ ผกั สวนครวั รมิ รั้ว สร้างรายได้ สมั มาอาชพี ในด้านต่างๆ ให้สามารถพึง่ พาตนเองได้ ดำเนนิ ชีวิตตามหลกั ปรัชญา

ของเศรษฐกิจพอเพียง


ขอ้ มลู การตดิ ต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ดอยท่าเสา


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูสภุ ัทรสันติคณุ (วริ ตั น์ สนตฺ ถาโย) ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวัดดอยท่าเสา โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๙๖๐ ๖๙๙๐

๒. นางสาวจารวุ รรณ เรือนคำ โทรศพั ท์ ๐๙ ๕๗๘๗ ๙๔๒๑


152

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดอุดมสุข
อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

เรือ่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ผู้นำศีลธรรม คำ้ จนุ ศาสนา รักษาวฒั นธรรม พฒั นาการศึกษา


นอ้ มนำหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง ดว้ ยพลัง บวร

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดอุดมสุข เป็นชุมชนเพ่ือเป็นแหล่งพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของเด็ก เยาวชน และประชาชนในชุมชน ให้มีความเข้มแข็ง
เป็นชมุ ชนคณุ ธรรม โดยคนในชุมชนดำเนินชวี ติ โดยยดึ มัน่ ในหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างเครง่ ครัด ประชาชนในชมุ ชนร่วมปฏิบตั ิกิจกรรมตามหลกั ธรรม
ทางพระพุทธศาสนา เช่น การทำบุญในวันธรรมสวนะ (วันพระ) การเข้าร่วมกิจกรรม วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา จัดโครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕

เพอื่ ใหป้ ระชาชนในชมุ ชนปฏบิ ตั ติ ามหลกั คณุ ธรรมพนื้ ฐานทงั้ ๕ ขอ้ มกี ารถา่ ยทอดภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ สกู่ ารปฏบิ ตั ใิ นชวี ติ ประจำวนั ของคนในชมุ ชน เชน่ โครงการ

เสริมสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์สืบสานประเพณีวัฒนธรรมอันดี และเพ่ิมมูลค่าภูมิปัญญาท้องถิ่น พัฒนาการศึกษา ได้จัดต้ังศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์

จดั การเรยี นการสอน กจิ กรรมพฒั นาผเู้ รยี น โรงเรยี นรกั ษาศลี ๕ วนั สำคญั ทางพระพทุ ธศาสนา ผา่ นระบบออนไลน์ Google Meet นำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ

พอเพยี งมาเป็นหลักในการพฒั นาคุณภาพชวี ิต การจัดต้ังศูนยก์ ารเรยี นรูเ้ ศรษฐกจิ พอเพียงด้วยพลงั บวร


๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเรจ็


ชมุ ชนคุณธรรมวดั อดุ มสขุ เกดิ จากสำนักสงฆเ์ ล็กๆ ไม่เปน็ ทีร่ ู้จกั ของประชาชน ไดป้ ลอ่ ยทง้ิ
ร้างไว้ระยะหนึ่งพระสมุห์อำนวย จิตฺตทนฺโต และพระสมุห์ตนุภัทร จินฺตามโย ได้เล็งเห็นความสำคัญ

ของพทุ ธศาสนาใหเ้ ปน็ สถานทร่ี วมจติ ใจของประชาชนในชมุ ชน ใหค้ วามรแู้ กเ่ ดก็ เยาวชน พระเปน็ ผอู้ บรมสงั่ สอน

คุณธรรมจริยธรรม เป็นผู้นำในการทำกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา เป็นท่ียึดเหน่ียวจิตใจของประชาชน

ในชุมชน และชุมชนโดยวัดจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงด้วยพลัง และนำไปใช้ในครัวเรือนของ
ประชาชนในชุมชน การปลูกจิตสำนกึ ให้เด็ก เยาวชน สืบสานประเพณีวัฒนธรรม วัดอดุ มสขุ ได้พัฒนาเพอื่ สรา้ ง
ชุมชนให้เข้มแข็งโดยผ่ากระบวนการบริหารจัดการของคนในท้องถิ่นที่ร่วมกันเป็นเจ้าของ โดยพยายาม

นำองคก์ รและสถาบนั หลกั ในชมุ ชนทอ้ งถน่ิ มาเปน็ ยทุ ธศาสตรใ์ นการพฒั นา ๓ สถาบนั คอื สถาบนั การปกครอง
คือ บ้าน สถาบันศาสนา คือ วัด และสถาบันการศึกษา คือ โรงเรียน เป็นตัวเชื่อมโยงกิจกรรมในชุมชน

ด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมืองการปกครองและวัฒนธรรมเข้าไว้ด้วยกัน ถือเป็นการนำทั้งสามเสาหลัก

ของสังคมไทย มาช่วยเหลือเก้ือกูลกัน และให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนา โดยการน้อมนำหลักปรัชญา

ของเศรษฐกจิ พอเพียงและนำหลกั ธรรมทางศาสนา มาใช้ในการดำเนนิ ชวี ิตอย่างแท้จรงิ


153

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่ีเกิดข้ึน


การพัฒนาชุมชนคุณธรรม คิดรเิ ร่ิมมุ่งมน่ั ขบั เคลอื่ น ชุมชนจากปัญหาหรอื เรอ่ื งท่ีอย่ใู นความต้องการความสนใจของสมาชกิ ทต่ี อ้ งการยกระดับ
คุณภาพชีวิตให้ดีย่ิงขึ้น คนในชุมชนร่วมกันสำรวจข้อมูล ค้นหาอัตลักษณ์ที่โดดเด่นของตนเอง ตลอดจนทบทวน ต้นทุนทางสังคม (ต้นทุนความดี) ท้ังด้านคน
องค์กร ภูมิปัญญา วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม พร้อมท้ังประเมินวิเคราะห์ปัญหาของชุมชนด้านต่างๆ โดยเฉพาะด้านคุณธรรม จัดทำเป็นแผนส่งเสริมพัฒนา

ชุมชนคณุ ธรรมใหค้ นในชุมชน สรา้ งชุมชนทดี่ ี สรา้ งคนดี เพื่อร่วมสรา้ งสังคมคณุ ธรรม โดยดำเนินการตามหลกั ความจริง ต้งั เปา้ หมายการเปล่ยี นแปลงร่วมกัน

เพื่อค้นหาพฤติกรรมที่พึงประสงค์ ที่ไม่พึงประสงค์ ซ่ึงจะทำให้ทุกภาคส่วนเห็นเป้าหมายร่วมกัน และกำหนดรูปธรรมความสำเร็จหรือตัวชี้วัดที่จะทำได้จริง

ในเป้าหมายแต่ละด้าน เพ่ือการเปลี่ยนแปลง สร้างกระบวนการปรึกษาหารือหรือผู้นำชุมชนที่มีความตั้งใจพัฒนาชุมชนคุณธรรม เพื่อให้เป็นกลุ่มริเร่ิมก่อการดี

โดยมีท้ังผู้นำธรรมชาติ และผู้นำทางราชการ แสวงหาทีมงานที่เป็นนักคิด นักพัฒนา มาร่วมเป็นทีมงานในการดำเนินงาน เช่น เป็นคณะกรรมการท่ีปรึกษา

และคณะกรรมการดำเนนิ งาน โดยมอี งคป์ ระกอบของกลมุ่ บคุ คล ดำเนนิ งานแบบรว่ มคดิ รว่ มทำโดยกำหนดใหม้ เี นอ้ื หาสาระใน ๓ องคป์ ระกอบทส่ี ำคญั ไดแ้ ก่
ประการแรก นำหลกั ธรรมคำสอนทางศาสนาทเ่ี นน้ ใหค้ นในชมุ ชนยดึ มนั่ ในคณุ ธรรมทช่ี มุ ชนนบั ถอื คณุ ธรรมทก่ี อ่ ใหเ้ กดิ ความสามคั คี ปรองดอง และคณุ ธรรมทก่ี อ่ ใหเ้ กดิ

ความเออ้ื อาทรตอ่ เพอื่ นมนษุ ย์ ประการทส่ี อง การดำเนนิ ชวี ติ ตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ดว้ ยการดำรงชวี ติ อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง อนรุ กั ษธ์ รรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม


ผลลัพธ์และเป้าหมายสูค่ วามยัง่ ยนื


ชุมชนคุณธรรมวัดอุดมสุขจัดต้ังศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงด้วยพลังบวร วัดอุดมสุข มีการขยายเครือข่าย ให้ครบท้ังตำบล

บา้ นใหมค่ ลองเคยี น อำเภอบา้ นไร่ จงั หวดั อทุ ยั ธานี ประชาชนตระหนกั ถงึ การเกบ็ ออม เพม่ิ รายได้ ลดรายจา่ ย และนำปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งไปใชใ้ นการดำรงชวี ติ
และสบื สานวัฒนธรรมของทอ้ งถนิ่ ยึดมนั่ ในหลักธรรมทางพุทธศาสนา เปน็ แบบอย่างทีด่ ีของสังคม


ขอ้ มูลการตดิ ต่อชมุ ชนวัดอดุ มสุข


- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระสมหุ อ์ ำนวย จติ ฺตทนโฺ ต ตำแหนง่ เจา้ อาวาสวดั อุดมสุข โทรศพั ท์ ๐๘ ๒๒๙๗ ๔๒๙๓

๒. พระสมหุ ์ตนุภัทร จินตฺ ามโย ตำแหนง่ ผชู้ ว่ ยเจ้าอาวาสวัดอดุ มสุข โทรศัพท์ ๐๘ ๙๒๖๐ ๒๖๗๐

๓. นายชชู าติ เหลา่ อนิ ทร์ ตำแหนง่ กำนันตำบลบา้ นใหม่คลองเคยี น โทรศัพท์ ๐๘ ๕๗๓๔ ๑๖๑๓

๔. นายอภชิ าติ คมุ้ พงษ ์ ตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรยี นบ้านเขาลูกโล ่ โทรศพั ท์ ๐๖ ๓๑๒๓ ๓๗๒๘

154

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดนองคู
อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี

เรอื่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

มาหนองคู ดบู วั แดง กนิ แกงปู เรียนรูว้ ัฒนธรรม

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดหนองคู เป็นถนนสายวัฒนธรรม การพัฒนาของชุมชนบ้านหนองคู ได้มีการริเริ่มพัฒนามาเป็นลำดับขั้น โดยคณะสงฆ์
จังหวัดอุบลราชธานี พร้อมด้วยสำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดอุบลราชธานี ได้มาจัดอบรมในโครงการแผ่นดินธรรม แผ่นดินทอง ท่ีวัดหนองคู มีชาวบ้าน

ในชมุ ชน เข้ารว่ มการอบรม ซ่งึ นับเปน็ การจดุ ประกายขน้ั แรก สง่ ผลทำใหค้ นในชมุ ชน เร่ิมลด ละ เลกิ อบายมขุ ปรับแนวคิด วิสัยทัศน์ และหันมาใชแ้ นวทาง

ของเศรษฐกจิ พอเพียง โดยดำเนินกจิ กรรมตา่ งๆ เพอ่ื พฒั นาชุมชน ใหม้ คี วามเจรญิ ก้าวหนา้ พฒั นาในเรอื่ งตา่ งๆ อาทิ การสง่ เสรมิ คุณธรรม จรยิ ธรรม ของคน

ในชุมชน การรวมกลุ่มจดั ต้ังกองทนุ ตา่ งๆ การผลติ สินค้า OTOP ของหมบู่ ้าน เพอ่ื ส่งเสรมิ พัฒนาอาชพี ส่งเสรมิ รายได้

๓) เสน้ ทางสู่ความสำเรจ็

ชุมชนบ้านหนองคูมีการประชุมหารือ หาแนวทางต่างๆ เพ่ือนำมาปรับใช้ในการพัฒนาชุมชนอย่างเหมาะสม อาทิ การนำพาแกนนำ

ของชุมชนออกไปศึกษาดูงานตา่ งถ่นิ แลว้ นำมาปรับใชใ้ นชมุ ชน โดยการมสี ว่ นรว่ มอย่างเข้มแขง็ ของผูน้ ำชมุ ชน คอื ผู้ใหญ่บ้าน เจ้าอาวาส ผู้อำนวยการโรงเรียน

รวมทั้ง คนในชุมชนเอง ท่ีมีความผูกพันกันฉันเครือญาติ ส่งผลทำให้การขับเคลื่อนโครงการ กิจกรรมต่างๆ การรับนโยบายของทางราชการที่นำมาดำเนินการ

ขบั เคลอ่ื นงานในชุมชนเป็นไปด้วยความสะดวกเรียบรอ้ ยเป็นอยา่ งดี


155

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ท่เี กิดขึ้น


พฤตกิ รรมของคนในชมุ ชน มคี วามขยนั กระตอื รอื รน้ ขน้ึ เกดิ การพฒั นา ทง้ั ตอ่ ตนเอง

และครอบครัว อย่างเห็นได้ชัด เช่น การรักษาความสะอาดหน้าบ้าน บ้านท่ีอยู่อาศัยมั่งคง

ถาวร ประดับตกแต่งดูงามตาข้ึนหมู่บ้านสวยงาม ผู้คนมีน้ำใจ เป็นมิตร หน่วยงานราชการก
็
เข้าไปสนับสนุนส่งเสริมอยู่อย่างต่อเนื่อง เช่นสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอุบลราชธานี สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดอุบลราชธานี

และโรงพยาบาลตา่ งๆ เปน็ ต้น


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความยงั่ ยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดหนองคู รักเกียรติ และศักดิ์ศรี ส่ิงท่ีชุมชนได้ทำ ส่งผลทำให้
สังคมท่ัวไป รูจ้ กั ชมุ ชนบา้ นหนองคู คือ เปน็ หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพยี งต้นแบบ เปน็ แหลง่ ทอ่ งเทย่ี ว
เชิงประเพณี วัฒนธรรม โดยวัดสง่ เสรมิ สขุ ภาพตน้ แบบ รกั ษาศีล ๕ ตน้ แบบ


ขอ้ มลู การติดต่อชมุ ชนวัดหนองค
ู

- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครูกิตตปิ รยิ ัตคิ ุณ ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวดั หนองคู โทรศัพท์ ๐๙ ๗๓๒๕ ๖๐๑๕

๒. นายสมาน บรรจง ตำแหนง่ ผู้ใหญบ่ า้ นหมู่ที่ ๔ โทรศพั ท์ ๐๖ ๑๑๐๓ ๐๐๒๔

๓. นายรณชัย สำเภานนท์ ตำแหนง่ ผูอ้ ำนวยการโรงเรียนบ้านหนองคู โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๙๖๖ ๒๕๒๖

๔. นางเวิน บุตรแสง ตำแหน่ง ประธานกลุ่มแม่บ้าน โทรศพั ท์ ๐๖ ๒๖๕๓ ๕๒๒๕

๕. นางทองสิน ทองปญั ญา ตำแหนง่ เลขานุการกลมุ่ แม่บ้าน โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๖๒๔ ๗๐๙๓


156