ถอดบทเรียนท้องถิ่นต้นแบบด้านคุณธรรม

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ท่ีเกดิ ข้ึน


ชุมชนคุณธรรมวัดพรหมโลก มีพลังบวรเข้มแข็ง ครบท้ัง บ้าน วัด และราชการ
(โรงเรียนโรงพยาบาล เทศบาล ท่ีทำการปกครองอำเภอ) โดยบูรณาการกันทุกภาคส่วน

และ “พลงั บวร” ของชมุ ชนไดเ้ ปน็ แกนนำ ในการดำเนนิ งานอยา่ งสมำ่ เสมอ คณะทำงานและสมาชกิ

ในชุมชนมีความรู้สึกว่าเป็นเจ้าของกิจกรรม ทุกคนได้ร่วมคิดร่วมทำต้ังแต่เริ่มต้น และมีส่วนร่วม

ในการตดั สนิ ใจในการกำหนดทศิ ทาง และการเปลย่ี นแปลงตา่ งๆ ทจี่ ะเกดิ ขนึ้ ในชมุ ชน เชน่ การเขา้ มา

มีบทบาทในการทำงาน ในนามกลุ่ม “ญาติธรรม” กลุ่มการท่องเท่ียว กลุ่มสัมมาชีพ

กลุ่มชุมชนคุณธรรม กลุ่มสุขภาพดี เป็นตัวแทนของความคิดและดูแลผลประโยชน์ของตนเอง

และชุมชนสมาชกิ ในชุมชนจะเกดิ ประสบการณแ์ ละบทเรยี นรว่ มกัน


ผลลัพธ์และเป้าหมายสูค่ วามย่งั ยืน


ผลลพั ธท์ เี่ กดิ จากการเปน็ ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั พรหมโลก สง่ ผลใหป้ ญั หาตา่ งๆ ในชมุ ชน
มีแนวโน้มของปัญหาลดลงจากเดิม เป้าหมายท่ีจะเดินต่อในอนาคต คือการนำองค์ความรู
้
จากการเป็นชุมชนคุณธรรมต้นแบบโดดเด่น ไปขยายผลแลกเปล่ียนเรียนรู้สู่ชุมชนอ่ืนๆ

โดยมีวัดพรหมโลกเป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมของชุมชน ใช้มิติทางศาสนาและวัฒนธรรม

ให้คนในพื้นที่ได้เรียนรู้หลักธรรมทางศาสนา เสริมสร้างคุณภาพชีวิตให้คนในชุมชนเป็นคนดี

มีศีลธรรม มีความสามัคคี โดยคนในชุมชนร่วมกันขยายผลการพัฒนาตามแนวทางการพัฒนา
ชุมชน ไปยังชุมชนหรือเครือข่ายอื่นๆ โดยมีการรวมกลุ่มเพื่อประกอบการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
เกิดข้ึนในชุมชน ๒ กลุ่ม คือ กลุ่มวิสาหกิจผู้ประกอบการท่องเที่ยว และกลุ่มชมรมการท่องเท่ียว
โดยชุมชน เป็นชุมชนที่ทุนทางวัฒนธรรมด้านการท่องเท่ียว จัดการแสดงทางศิลปวัฒนธรรมคอย
ต้อนรับอย่างดีย่ิง ถือเป็นแบบอย่างท่ีดีของการชุมชนคุณธรรมต้นแบบ เพ่ือให้ชุมชนเข้มแข็ง

อย่างยัง่ ยนื จากการมสี ว่ นรว่ ม นำไปสู่ความมัน่ คง ม่งั ค่ัง และยง่ั ยืนตลอดไป


ข้อมูลการติดต่อชมุ ชนคุณธรรมวดั พรหมโลก


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. นางยุภาภรณ์ พนั ธุพล โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๙๑ ๓๑๔๒

๒. พระปลัดบรรชา เตชปญโญ ตำแหนง่ เลขานกุ ารเจ้าคณะอำเภอพรหมครี ี โทรศัพท์ ๐๖ ๔๖๔๒ ๘๖๗๘

- ผปู้ ระสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจังหวดั )

นางสาวสภุ าภรย์ วัฒนสงค์ ตำแหนง่ นักวชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๘๔๗๕

4
6

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเนื้อ
อำเภอลาดยาว จังหวัดนครสวรรค์

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

หลวงพ่อชนะรวมใจ สานสายใยชาตพิ ันธ์ุ สขุ สันตล์ าวครั่งมอญไทย

มีสขุ ใจด้วยความพอเพยี ง หลอ่ เลี้ยงชพี ด้วยสุจรติ ดำเนินชวี ติ ด้วยศีลห้า


๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเนื้อ เป็นศูนย์รวมจิตใจของคนชุมชน ในการรวมกลุ่มหรือทำกิจกรรมทางด้านศาสนาศิลปวัฒนธรรม
ประเพณี และเทศกาล ฯลฯ มแี หล่งเรยี นรทู้ างวัฒนธรรม ได้แก่ ศาลาสญั ญโตอนสุ รณ์ ประดษิ ฐานหลวงพอ่ ชนะศักดิส์ ิทธิ์ พิพิธภัณฑ์ลาวครัง่ พพิ ิธภณั ฑช์ าวนา
มณฑปบูรพาจารย์อดีตเจ้าอาวาส ศูนย์วัฒนธรรมลาวคร่ัง มอญ ไทย มีแหล่งท่องเท่ียวทางวัฒนธรรมที่เป็นเครือข่ายเช่ือมโยง ได้แก่ ตลาดลาดยาว

ชุมชนไทดำตำบลหนองยาว และหลวงพ่อพวงวัดลาดยาว มีแหล่งท่องเท่ียวเชิงเกษตร ได้แก่สวนศิริจันทเวท (ผลไม้-พืชผัก) สวนครัวเรือนต้นแบบ ทุ่งนาข้าว
ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั หนองกระดกู เนอื้ มกี ารบรหิ ารจดั การโดยใชพ้ ลงั “บวร” บา้ น-วดั /ศาสนสถาน-โรงเรยี น/ราชการ มาเปน็ กลไกสำคญั ในการขบั เคลอื่ นดำเนนิ งาน

ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มีการน้อมนำหลักธรรมทางศาสนา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และวิถีวัฒนธรรมท่ีดีงามในทุกพ้ืนที่เป็น

“สงั คมคุณธรรม” มีความม่นั คง มง่ั คั่ง ยงั่ ยืน


๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเน้ือ โดยการนำของ

พระมหาสภุ คั วริ โช รว่ มกบั คณะทำงานชมุ ชนไดม้ กี ารวเิ คราะหส์ ถานการณบ์ รบิ ท

ของชุมชน กำหนดปัญหาท่ีอยากแก้ ความดีท่ีอยากทำ ร่วมกันวางแผนงาน
โครงการหรอื กำหนดกจิ กรรมรว่ มกนั ระหว่างเจ้าอาวาสวดั กบั ผู้นำชมุ ชนและ
ประชาชนในพน้ื ท่ี เน้น “การสรา้ งจติ สำนกึ ” และกระตุ้นให้เกดิ เปน็ พลังของ
คนในชุมชน ให้คนในชุมชนเกิดความรัก ความสามัคคี และมีพลังท่ีจะสร้าง
ความเข้มแข็งให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ ปัญหาในชุมชนได้รับการแก้ไข
ได้รับการยอมรับ และพัฒนาไปสู่ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ โดยการนำทุนทาง
วัฒนธรรมท่ีมีสร้างรายได้ ให้กับความในชุมชน ผ่านเทศกาล งานประเพณี
และวัฒนธรรมท่ีดีงามของกลุ่มชาติพันธ์ุในพื้นที่ โดยยึดหลักคุณธรรม

“จิตอาสา และกตัญญ”ู


47

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเ่ี กดิ ข้ึน
ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสู่ความย่งั ยนื


ชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเนื้อ ได้นำหลักการ คนในชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเนื้อ เกิดความ
“บวร” (บ้าน วัด โรงเรียน/ราชการ) เป็นพลังในการขับเคล่ือนชุมชนให้ กระตอื รอื รน้ มคี วามเชอื่ มน่ั ในตนเอง และมองเหน็ คณุ คา่ ของ “การรว่ มคดิ
เป็นสังคมคุณธรรม ที่คนในชุมชนมีสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ร่วมทำ และระเบิดจากข้างใน” ด้วยชุมชนเอง และมองเห็นผลลัพธ์ที่เกดิ
เป็นเคร่ืองยึดเหน่ียวจิตใจ มีคุณธรรมด้วยการปฏิบัติตามหลักธรรม
จากความรัก ความสามัคคี ทำให้ปัญหาท่ีเกิดในชุมชนลดน้อยลง/หมดไป
ทางศาสนา น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาสู่การปฏิบัติ งานบุญ งานประเพณีปลอดอบายมุข ชุมชนได้รับการยอมรับเป็นชุมชน
ดำรงชวี ติ ตามวิถีวฒั นธรรมทีด่ งี าม ปัญหาตา่ งๆ ในชุมชนลดลงหรือหมดไป คุณธรรมต้นแบบชุมชนคุณธรรมวัดหนองกระดูกเน้ือ มีเป้าหมายสร้างเด็ก
คนในชมุ ชนมคี วามรกั สามคั คี เออ้ื เฟอื้ เผอื่ แผ่ เสยี สละ ชว่ ยเหลอื ซงึ่ กนั และกนั
เยาวชน และประชาชนของชุมชนให้ มีความจงรักภักดีต่อสถาบันชาติ
เกิดการรวมตัวรวมกลุ่ม พัฒนาอาชีพสร้างรายได้ สามารถพึ่งพา
ศาสนา พระมหากษัตริย์ มีคุณธรรมตามหลักศาสนา มีความพอเพียง

ตนเองและพง่ึ พากนั เองได้ มรดกทางวฒั นธรรมไดร้ บั การสบื สาน เกดิ พลงั บวร
มีวินัย ซ่ือสัตย์สุจริต จิตอาสา และกตัญญู น้อมนำหลักปรัชญาของ

ที่มีความเข้มแข็ง เป็นแกนกลางในการบูรณาการงาน/โครงการ/
เศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติ และดำรงชีวิต ตามวิถีวัฒนธรรมที่ดีงาม
กิจกรรมของหน่วยงานทุกภาคส่วนในพ้ืนที่ เพ่ือให้ประชาชนได้รับ ท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางด้านเศรษฐกิจและสังคมท่ีกำลังเปล่ียนแปลง
ประโยชนอ์ ย่างทว่ั ถึง เทา่ เทียมกัน และเป็นแกนกลางในการกระจายข้อมูล ส่งเสริมให้มีการขยายเครือข่ายชุมชนคุณธรรม เพื่อร่วมพัฒนาสังคมไทย
ข่าวสารที่ถูกต้องของรัฐบาลสู่ประชาชนในพื้นท่ี ตลอดจนพัฒนาต่อยอด ให้เปน็ สงั คมท่ีมคี วามสงบสุขรม่ เยน็

ทุนทางวัฒนธรรมสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจอย่างสร้างสรรค์ เช่ือมโยง
การท่องเที่ยวชุมชนคุณธรรม (บวร On Tour) เพ่ือเป็นการกระตุ้น ขอ้ มลู การติดตอ่ ชุมชนคุณธรรมวดั หนองกระดกู เนื้อ

เศรษฐกจิ ท้องถน่ิ หรือเศรษฐกจิ ชุมชน ใหม้ คี วามเขม้ แขง็ และมีความยงั่ ยืน

ตามรอยศาสตรพ์ ระราชาเป็นชุมชนทมี่ ีศักยภาพและความพร้อม
เลขที่ ๑ หม่ทู ่ี ๑ ตำบลหนองนมวัว อำเภอลาดยาว จังหวดั นครสวรรค์

- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระมหาสุภัค วิรโช ตำแหน่ง ประธานชุมชนคุณธรรมวัดหนอง

กระดกู เน้ือ โทรศัพท์ ๐๘ ๒๑๗๖ ๔๕๙๕

๒. นายสมบัต ิ บุญชว่ ย ตำแหนง่ คณะทำงานชุมชนคุณธรรมฯ

โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๙๖๖ ๖๕๐๑

๓. นายญาณกร ช้อยนยิ ม ตำแหน่ง เลขานกุ ารและคณะทำงาน

ชมุ ชนคุณธรรมฯ โทรศัพท์ ๐๖ ๓๘๑๙ ๘๐๕๑

- ผปู้ ระสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจงั หวดั )

นางวาสนา สขุ สีพันธ์ ตำแหนง่ นักวิชาการวฒั นธรรมชำนาญการ

โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๒๓๐๓


48

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดทางหลวง
อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี

เรอื่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ชุมชนเมือง วถิ ีทอ้ งถนิ่ สบื สานวฒั นธรรม สานกอ่ พลงั บวร


๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดทางหลวงถือได้ว่าเป็นชุมชนในเขตเมือง แต่ด้วยชาวบ้านยังมีความเป็นอยู่ในวิถีด้ังเดิม และยังคงรักษาประเพณี
วัฒนธรรมท้องถ่ินไว้อย่างเข้มแข็งรวมท้ังการทำการเกษตร เพาะปลูกและนำของในสวนมาวางจำหน่ายในชุมชน ด้วยความสามัคคีของชาวบ้านโรงเรียนและวัด
รวมพลังขับเคล่ือนชุมชนและอนุรักษ์วัฒนธรรมด้วยพลังบวรด้วยดีเสมอมา ถึงแม้ว่าจะมีประชากรแฝง (ไม่ใช่คนท้องถ่ิน) แต่ก็สามารถถ่ายทอดวัฒนธรรมและ
อยู่ร่วมกันได้ดี โดยมีแกนนำหรือผู้นำชุมชนที่มีความเข้มแข็งและมีความพร้อมท่ีจะร่วมขับเคล่ือนหมู่บ้าน และประชาชนในชุมชนมีความรัก ความสามัคคีและ
แสดงความพรอ้ มในการขับเคล่อื นกจิ กรรมและเตรียมพรอ้ มกิจกรรมและโครงการในอนาคต


๓) เส้นทางสคู่ วามสำเร็จ

กระบวนการสร้างกลไกความร่วมมือกับวัด โรงเรียน และชุมชน ซ่ึงเป็นกระบวนการ
สำคัญท่ีขับเคลื่อนงานต่าง ในระยะหลังวัดเป็นศูนย์กลางอย่างเต็มตัวในการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรม

ได้มีขน้ั ตอนและแนวทางการปฏบิ ตั ิงานดังนี ้

๑. ลงมือปฏิบัติจนเป็นวิถีชีวิต ชุมชนปฏิบัติตามข้อตกลงอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่อง

จนเป็นวถิ ชี ีวิตของประชาชนและการพัฒนาชมุ ชน

๒. ถอดบทเรียนเพ่ือสร้างความรู้ นำความก้าวหน้าท่ีเกิดขึ้นมาสู่การถอดบทเรียน

ประเมินผลสิ่งท่ีเกิดขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหาอุปสรรคและขยายความสำเร็จไปสู่ชาวบ้าน และนำไปสู่การจัด

การความรู้ ผลิตเป็นองคค์ วามรูใ้ นรปู แบบต่าง ๆ

๓. ช่ืนชมยกย่องให้ปรากฏแก่สาธารณชน เม่ือเห็นความสำเร็จก็จัดให้มีการชื่นชม

ยกย่อง เพ่อื ให้กำลงั ใจ รวมทง้ั สื่อสาร เผยแพรผ่ ลงานต่อสาธารณะให้เปน็ ที่ประจกั ษ์

๔. สร้างและแสวงหาเครือข่ายคุณธรรม โดยมีการเช่ือมโยงกันเป็นเครือข่ายชุมชน

คณุ ธรรมเพอื่ ใหก้ ำลงั ใจ ถา่ ยทอดความรู้ และพฒั นานโยบายร่วมกนั


49

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

๕. จัดทำแผนงานพัฒนาชุมชน และกำหนดกิจกรรม โดยกำหนดบทบาทหน้าท่ี และมอบหมายภารกจิ การลงมอื ปฏบิ ตั ติ ามภารกจิ

ทไ่ี ดก้ ำหนดไวใ้ นแผนงาน ตลอดจนทำการประชาสมั พนั ธ์ เผยแพร่ และการเตรยี มพัฒนากลไก เชอื่ มโยงความร่วมมือ

๖. ประเมนิ ผลลพั ธผ์ ลกระทบ ตอ้ งมรี ะบบและกลไกในการประเมนิ เพอื่ ใหเ้ หน็ ผลลพั ธม์ กี ารตดิ ตามผลการปฏบิ ตั งิ าน มที งั้ การประเมนิ ภายใน
และประเมนิ จากภายนอก มีการปรบั ปรุงและพัฒนางานให้ดีมีคุณภาพมากทีส่ ุด


ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเ่ี กิดข้นึ


ต้องยอมรับว่าการทำงานทุกอย่างย่อมมีปัญหาและอุปสรรคเป็นเร่ืองปกติ ในส่วนของชุมชนคุณธรรมวัดทางหลวงก็มีปัญหา แต่ปัญหาต่างๆ

ไม่ไดเ้ ป็นปัญหาใหญม่ าก เพราะคนในชมุ ชนพรอ้ มให้ความร่วมมอื ทุกกจิ กรรม และโครงการท่ีได้กำหนดขึ้น จนไมไ่ ดเ้ ห็นถงึ ปญั หา โดยยดึ หลกั พอเพียง มีวนิ ัย
สจุ รติ และจิตอาสา จึงทำใหก้ า้ วขา้ มปัญหาเลก็ นอ้ ยตา่ งๆ เพือ่ มุ่งสูค่ วามสำเรจ็ ตามเป้าหมายทีก่ ำหนด


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสูค่ วามยั่งยนื


ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทางหลวง ขบั เคลอ่ื นดว้ ยพลงั บวร โดยมวี ดั เปน็ ศนู ยร์ วมกลางจติ ใจของคนในชมุ ชนทงั้ ๓ องคก์ รตา่ งมหี นา้ ทเ่ี พอื่ นำพาคนในชมุ ชน

ได้พัฒนาทั้งทางกาย และทางจิตใจ รวมถึงการส่งเสริมอาชีพสร้างรายได้ คนในชุมชนมีความสุขและอยู่ร่วมกันด้วยความสงบสุข เอื้อเฟ้ือ แบ่งปัน เสียสละ

โดยยดึ หลกั คณุ ธรรมในการส่งเสรมิ คนในชมุ ชนคณุ ธรรมท่ีเปน็ จุดเนน้ คอื “พอเพียง วนิ ยั สจุ รติ จิตอาสา”

ทั้งน้ี ชุมชนคุณธรรมวัดทางหลวงมีความต้ังใจ อยากให้คนในชุมชนมีอาชีพ มีรายได้ และระลึกถึงคุณค่าของชุมชนท่ีถือว่าเป็นชุมชนดั้งเดิม

ให้มีการทอ่ งเทีย่ ว และอาชีพท่หี ลากหลาย เกิดการหมุนเวียนรายได้ภายในชมุ ชน มกี ารออม ลดหนสี้ ิน ยนื ไดด้ ้วยกำลงั ตนเอง เพ่อื ใหเ้ กิดความยง่ั ยืน


ขอ้ มลู การติดตอ่ ชุมชนคณุ ธรรมวัดทางหลวง


เลขที่ ๘ หมู่ ๖ ถนนกรงุ เทพฯ-นนท์ ซอยกรงุ เทพฯ-นนท์ ๒ ตำบลบางเขน อำเภอเมืองนนทบรุ ี จงั หวดั นนทบรุ ี ๑๑๐๐๐

- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระสมหุ ์ฐานปนพงษ์ ฐานมงคฺ โล ตำแหนง่ รองประธานและเลขานกุ าร โทรศพั ท์ ๐๘ ๘๙๑๐ ๙๐๔๕


50

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดไอร์เจี๊ยมังคลาราม
อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส
เรอื่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

พหวุ ัฒนธรรมเด่น เน้นสืบสานประเพณี มศี ูนย์การเรยี นรู้ มงุ่ สู่ชุมชนสันตสิ ขุ


๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดไอร์เจี๊ยะมังคลาราม ชุมชนสองวัฒนธรรมไทยพุทธไทยมุสลิมเป็นหมู่บ้านมีประชากรนับถือศาสนาพุทธและศาสนา
อิสลามอยู่ร่วมกันในชุมชนมาหลายสิบปี อย่างมีความสุข แต่ด้วยความท่ีท้ังสองศาสนิกต่างเป็นผู้ที่ยึดม่ันในหลักธรรม เป็นผู้ที่มีคุณธรรมจริยธรรม เอื้อเฟื้อ

เผอ่ื แผด่ แู ลใหค้ วามสำคญั ตอ่ กนั และกนั แตก่ เ็ ปน็ เรอ่ื งธรรมดาทวั่ ไปทช่ี มุ ชนพหวุ ฒั นธรรมตอ้ งมคี วามชดั ทางความคดิ ความไมไ่ วว้ างใจในผนู้ ำและคนตา่ งศาสนา

แตถ่ กู กลบฝงั ดว้ ยผนู้ ำชมุ ชนทเี่ อาใจใสต่ อ่ ลกู บา้ นอยา่ งเทา่ เทยี มกนั นำหลกั ธรรมของแตล่ ะศาสนามาเปน็ แนวทางในการดำเนนิ ชวี ติ นำศาสตรพ์ ระราชามาปรบั ใช้

ในชุมชน ดำรงชีวิตอยู่บนพื้นฐานของเศรษฐกิจพอเพียง และด้วยความสามัคคีของคนในชุมชนท่ีต้องการให้ชุมชนสงบสันติอย่างร่วมกันอย่างมีความสุข

กอ่ เกดิ กลมุ่ อาชพี วสิ าหกจิ ชมุ ชน ตา่ งๆ ทบี่ รหิ ารงานโดยคนในชมุ ชนประสบผลสำเรจ็ ดงี าม เปน็ ทยี่ อมรบั และเปน็ ศนู ยเ์ รยี นรใู้ นดา้ นตา่ งๆ ปจั จบุ นั ชมุ ชนคณุ ธรรม

วัดไอร์เจ๊ียะมังคลาราม เป็นอีกหนงึ่ หมบู่ ้านที่ไดร้ ับการยกย่องใหเ้ ป็นหมบู่ า้ นดีเดน่ คุณธรรม จริยธรรม หมู่บา้ นตน้ แบบด้านการอย่รู ่วมกันของสังคมสองศาสนา
ตน้ แบบดา้ นการดำเนนิ งานกลมุ่ อาชีพ วิสาหกิจ ทป่ี ระสบผลสำเรจ็ เป็นต้น


๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเรจ็

เส้นทางสู่ความสำเร็จของการเป็นชุมชนต้นแบบของชุมชนคุณธรรม

วดั ไอรเ์ จย๊ี ะมงั คลาราม อาจจะเหมอื นชมุ ชนอน่ื ๆ ในพน้ื ทจ่ี งั หวดั นราธวิ าส เรมิ่ ดว้ ยดว้ ยความสมคั ร

สมานสามัคคีของคนในชุมชนและความเอาใจใส่ดูแลของผู้นำชุมชนไม่ว่าจะเป็นผู้ใหญ่บ้าน

ผู้นำศาสนาทุกศาสนา ทำหน้าท่ีของตนเองอย่างขยันขันแข็ง ที่มีแนวคิดเชิงพัฒนาร่วมกันจัดต้ัง

กลมุ่ อาชีพ กลุ่มแมบ่ ้านฯ กลมุ่ วิสาหกิจ กองทนุ ต่างๆ ตามความต้องการของชมุ ชนโดยมีหน่วยงาน

ราชการ รัฐวิสาหกิจในพ้ืนที่เป็นพ่ีเล้ียง ร่วมมือกันพัฒนาชุมชนให้เป็นไปตามคำขวัญหรือปณิธาน
ของหมู่บ้านน่ันคือเป็นหมู่บ้านท่ีเด่นเร่ืองพหุวัฒนธรรม มีการส่งเสริมสืบสานประเพณีวัฒนธรรม
ท้องถ่ินที่ดีงาม เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ เพื่อไปสู่ชุมชนท่ีอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและสันติสุข
กระท้ังปัจจุบันน้ีชุมชนบ้านไอร์เจ๊ียะเป็นชุมชนท่ีประสบความสำเร็จอยู่ในระดับต้นๆ ของจังหวัด
เปน็ ตน้ แบบการพฒั นาในด้านตา่ งๆ ให้กับชมุ ชนอ่ืนๆ อย่างนา่ ภาคภูมิใจ




51

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกดิ ขึ้น


จากคำกลา่ วของผนู้ ำชมุ ชนทว่ี า่ “นอกจากคนในชมุ ชนตอ้ งมคี ณุ ธรรมจรยิ ธรรมนำจติ ใจแลว้
การมีวิถีชีวิตพอเพียง การตระหนักในสิทธิและหน้าที่ สำนึกรับผิดชอบต่อสังคม กระตือรือร้นในการแก้ไข
ปัญหาและเคารพในความคิดเหน็ ทีแ่ ตกต่างกนั เหลา่ นจี้ ะนำมาความสุขที่ย่ังยนื ” นั่นหมายความวา่ การทจี่ ะ
ให้ชาวบ้านมีความเขา้ ใจวถิ ีชีวิตพอเพียง ตระหนักในสทิ ธิและหนา้ ท่ี สำนึกรบั ผดิ ชอบตอ่ สงั คม กระตอื รือรน้
ในการแก้ไขปัญหาและเคารพในความคิดเห็นท่ีแตกต่างกันเป็นหน้าท่ีท่ีผู้นำชุมชนคุณธรรมวัดไอร์เจี๊ยะ
มังคลารามยืนหยัดโดยตลอด สร้างความรู้ความเข้าใจแก่ชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง จนสามารถก้าวข้ามปัญหา
อุปสรรคมาได้ สามารถสร้างสิ่งดีๆท่ีเป็นประโยชน์ต่อคนในชุมชน ร่วมกันกำหนดคุณธรรมชุมชน เช่น

เปน็ ชมุ ชนคณุ ธรรมหมบู่ า้ นรกั ษาศลี หา้ การรวมกลมุ่ จดั ตงั้ กลมุ่ ตา่ งๆ ทกี่ อ่ ประโยชนใ์ หก้ บั สมาชกิ กลมุ่ มากมาย


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสูค่ วามย่งั ยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดไอร์เจ๊ียะมังคลารามมีพัฒนาการไปในทางที่ดีข้ึนไม่ว่าจะเป็นในด้าน
พฤติกรรมที่สะท้อนในเร่ืองคุณธรรม การจัดกิจกรรมสืบสานประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น การรวมตัวจัดตั้ง
กลุ่มต่างๆ เพือ่ ประโยชน์ของชมุ ชน อกี ท้ังชุมชนคุณธรรมวดั ไอรเ์ จ๊ยี ะมงั คลารามยงั ไดร้ บั การคัดเลือกให้เปน็
ชุมชนต้นแบบในหลายๆ ด้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจพอเพียง ด้านกลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่ีมีผลการ
ดำเนินการดีเด่น กลุ่มออมทรัพย์ที่สร้างนิสัยรักการออม สร้างรายได้ให้ชุมชนเพ่ิมมากขึ้นทุกป ี

สะท้อนใหก้ ารยึดมั่นในหลกั คุณธรรมพอเพยี ง วนิ ยั สจุ รติ จิตอาสาของคนในชมุ ชน

ชุมชนวัดไอร์เจี๊ยะมังคลาราม กำหนดเป้าหมายท่ีจะเดินต่อไปในอนาคตโดยการขยายผล
คำขวัญของหมู่บ้าน ขยายผลความสำเร็จของกลุ่มอาชีพ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน กลุ่มออมทรัพย์ ไม่ว่าจะเป็น

ในเร่ืองขององค์ความรู้การบริหารจัดการองค์กรที่เป็นเลิศ วิถีพอเพียง ไปสู่ภายนอกสาธารณะโดยเฉพาะ
ขยายผลให้กับผู้ที่อยู่ในชุมชนได้รักษา ต่อยอด นำพาชุมชนไปสู่ชุมชนสัมมาชีพอย่างย่ังยืนควบคู่กับ

การนำหลักธรรมคำสอนของศาสนาขับเคลือ่ นการดำเนินงานชุมชนต้นแบบในอนาคตตอ่ ไป


ขอ้ มูลการตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมบ้านไอร์เจี๊ยะ


เลขที่ ๔๒ หมทู่ ี่ ๕ ตำบลซากอ อำเภอศรีสาคร จงั หวัดนราธิวาส ๙๖๒๑๐

- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายไพศาล ไชยประเสรฐิ ตำแหนง่ ประธานชุมชน (ผใู้ หญบ่ า้ น) โทรศพั ท์ ๐๘ ๔๘๙๐ ๘๐๒๑

- ผู้ประสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจังหวัด)

นายอนุชา ลอื แมะ ตำแหน่ง นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๘ ๙๙๒๔ ๕๓๒๔

52

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดหนองบัว
อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน

เรอื่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ประเพณีกำเมือง เจ้าหลวงเมืองล้า ภาษาไทล้ือ เลื่องลือจติ กรรมฝาผนงั


โด่งดงั ไกยี ของดีผ้าทอ

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

จากแคว้นสิบสองปันนาสู่บ้านหนองบัว ๑๙๙ ปี ได้ดำเนินวิถีชีวิตท่ีเรียบง่ายรักความสงบ ความสะอาด จากรุ่นสู่รุ่นเพราะเราม ี

๕ ภมู วิ ัฒนธรรมนำชมุ ชนหนองบวั เขม้ แข็ง คือ

๑. ภูมิหลัง ชาวไทล้ือหนองบัวที่สืบเชื้อสายบรรพบุรุษมาจากเมืองล้า แคว้นสิบสองปันนาซ่ึงมีเช้ือสายชาตินักรบมีความอดทน อดกลั้น
และกลา้ หาญ รกั สามัคคีโดยไดอ้ พยพมาตั้งรกรากท่จี ังหวดั น่าน

๒. ภูมเิ มอื ง มีการบรหิ ารจดั การแผนผงั ของหมู่บ้าน การวางผังเมืองท่ีตัง้ ของชุมชนท่ีเหมาะสม เปน็ ระเบียบ สะอาด และมีความเปน็ อยู่
แบบพอเพยี ง มคี วามพร้อมท่จี ะทำการทอ่ งเท่ยี ววิถชี วี ิตเชิงวฒั นธรรมไดม้ ีสถานที่ท่องเที่ยวทส่ี ะท้อนศลิ ปวัฒนธรรม

๓. ภูมิวงศ์ ชุมชนคุณธรรมวัดหนองบัว มีระบบการสืบทอดเชื้อสาย การสืบทอดระบบเครือญาติ มานาน ระบบเครือญาติรู้จักกัน

เกือบท้ังหมดในหมบู่ า้ น การทะเลาะวิวาทจงึ มนี ้อย

๔. ภูมิธรรม (ประเพณี ศาสนา ความเช่ือ) ประเพณีท่ีชาวไทล้ือปฏิบัติสืบทอดกันทุกๆ สามปีคือ “ประเพณีกำเมือง” ประเพณีน
้ี
จะเป็นการรวมตัวกันของลูกหลานบ้านหนองบัวที่ไปอาศัยต่างจังหวัดหรือต่างพ้ืนที่จะเดินทางกลับมาร่วมพิธีกรรมทุกคน เพราะเจ้าหลวงเมืองล้า

เป็นจดุ ศนู ยร์ วมใจและส่งิ ยดึ เหนย่ี วของคนในชมุ ชนตงั้ แตบ่ รรพบรุ ุษสู่ลูกหลาน


๕. ภมู ปิ ญั ญา ชมุ ชนคุณธรรมวดั หนองบัวมีภาษาทอ้ งถ่ินท่ีใช้ในการ
ส่ือสารที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชน คือ ภาษาไทล้ือด้านศิลปวัฒนธรรม มีจิตรกรรมฝาผนัง
วดั หนองบวั ซง่ึ เปน็ ภาพเขยี นจนั ทรคราสชาดก เปน็ ภาพเกย่ี วกบั พระพทุ ธศาสนา การแตง่ กาย

มีการทอผ้าซ่ึงเป็นศิลปของชาวไทลื้อคือ มีอาหารที่หลากหลาย และท่ีข้ึนชื่อคือ

สาหร่ายไก ซ่ึงเป็นสาหร่ายท้องถ่ิน มีดนตรีซะล้อ ซอ ปิน เป็นดนตรีพื้นเมืองล้าน

ฟอ้ นไทลอื้ ฟอ้ นป่ันฝ้าย รวมถึงการทำบายศรีสู่ขวัญและมสี มนุ ไพร สืบทอดกนั มาต้ังแตร่ ุน่
ปู่ ยา่ ตา ยาย


53

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

๓) เส้นทางสคู่ วามสำเร็จ

จากวิถีชีวิต ๕ ภูมิวัฒนธรรม เราได้นำสิ่งใหม่ๆ เข้ามาให้คนในชุมชนได้เรียนรู้จึงได้เข้า
โครงการ “สร้างเสรมิ ศักยภาพการเรยี นรูเ้ พือ่ ครอบครัวเข้มแขง็ ” ตง้ั แตป่ ี พ.ศ. ๒๕๔๗ - ๒๕๔๙ เพ่ือผูกสายใย
ไดเ้ รียนรรู้ ่วมกนั ตง้ั แต่รุน่ ปยู่ ่า ตายาย พ่อ แม่ ลกู และหลาน ตลอด ๓ ปี ซ่ึงไดด้ ำเนนิ การเรยี นรู้เรือ่ งราวตา่ งๆ

เช่น ประวัติศาสตร์ชุมชน ผังเครือญาติ เลี้ยงลูกให้ถูกทาง การทำบัญชีชีวิต (รายรับรายจ่าย) ลด ละ เลิก

เครื่องด่ืมแอลกอฮอล์ในชุมชนต่ืนแต่อย่าเต้น ได้รับเป็นหมู่บ้านโอท็อปท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

ร่วมใจกู้วิกฤติหลงั นำ้ ท่วม


ความทา้ ทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่ีเกิดข้ึน


เมอื่ วนั ท่ี ๑๙ - ๒๒ สงิ หาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ เกดิ นำ้ ทว่ มครงั้ ยง่ิ ใหญใ่ นรอบ ๖๐ ปี ซง่ึ บา้ นหนองบวั

ได้เปิดตัวเป็นหมู่บ้านโอท็อปท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพียง ๓ เดือนกว่า หมู่บ้านได้รับความเสียหาย

อยา่ งมากมาย แตด่ ว้ ยความเปน็ ไทลอื้ ทมี่ คี วามอดทนและความสามคั คี จงึ ได้ รว่ มใจเรยี นรกู้ ารกวู้ กิ ฤตหิ ลงั นำ้ ทว่ ม

ด้วยการพ่ึงพาอาศัยกันและกัน อีกทั้งได้นำกิจกรรมต่างๆ ในชุมชนท่ีได้เรียนรู้ เช่น การทำบัญชีชีวิต

การงดเคร่ืองดื่มแอลกอฮอล์และของว่างในงานสีดำ รวมถึงการพนันทุกชนิด มีการจัดต้ังกองทุนต่างๆ

เชน่ กลมุ่ ออมทรพั ยก์ ลมุ่ แมบ่ า้ น กองทนุ หมบู่ า้ น กองทนุ เจา้ หลวงเมอื งลา้ กองทนุ ผสู้ งู อายุ กองทนุ ฌาปนกจิ ฯลฯ
เพอ่ื ช่วยเหลอื สมาชิกเพือ่ การผลติ ดา้ นการเกษตรและการศกึ ษาบตุ ร


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสคู่ วามยัง่ ยืน


คนในชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในตนเองและบ้านเกิด รวมถึงการให้ความร่วมมือในกิจกรรม

ต่างๆ เชน่ ๕ ภมู วิ ฒั นธรรม ทีไ่ ด้สืบทอดส่งิ เหล่าน้สี ู่ร่นุ ลูกหลานต่อไป

ชุมชนมีการวางกฎระเบียบที่คนในชุมชนยอมรับและปฏิบัติด้วยกันอย่างมีความสุข

อกี ท้งั ยอมรบั กบั ผลทีเ่ กิดขน้ึ กบั การเปลย่ี นตามยคุ สมัย แต่ไมล่ ะเลยวฒั นธรรมท่ดี ีงามของชุมชน


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชุมชนคณุ ธรรมบ้านหนองบัว


ตั้งอยหู่ มทู่ ี่ ๕ ตำบลป่าคา อำเภอทา่ วงั ผา จังหวดั น่าน

-ผู้ประสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. นางนทั ธมน คำครุฑ ตำแหน่ง ผปู้ ระสานงาน โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๙๕๔๕๔๙๐

๒. นางคมคาย พรหมปัญญา ตำแหน่ง ผใู้ หญ่บา้ น โทรศัพท์ ๐๙ ๒๒๖๒ ๐๖๘๗

๓. นางทนาเพยี ร นิละนนท ์ ตำแหนง่ ผูใ้ หญ่บา้ น โทรศัพท์ ๐๘ ๗๘๐๒ ๒๐๙๐


54

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดอรัญญานี
อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

ชมุ ชนวัดอรัญญานี มีคุณธรรม นำพาสามคั คี วิถชี ีวิตพอเพียง


๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

วดั อรญั ญาน ี มพี ระครบู วรธรรมรกั ขติ เปน็ เจา้ อาวาส ซงึ่ อดตี เคยเปน็ เจา้ คณะอำเภอพรเจรญิ รปู แรก และเปน็ พระภกิ ษทุ ปี่ ฏบิ ตั ดิ ปี ฏบิ ตั ชิ อบ
ทำให้ญาติโยมศรัทธาเล่ือมใส ท่านได้อบรมพระภิกษุสงฆ์ สามเณรในวัดให้ประพฤติประพฤติชอบตามหลักพระธรรมวินัยของพระ ทำให้ชาวบ้านและคนใน
ชุมชนหันมาเข้าวัดปฏิบัติธรรม ประพฤติตนเป็นคนดี มีศีลธรรมและชาวบ้านหรือคนในชุมชนจะให้ความร่วมมือในการจัดกิจกรรมต่างๆ ของวัด ของชุมชน
ตลอดท้ังของโรงเรียนหรือหน่วยงานของทางราชการเป็นอย่างดียิ่ง นั่นหมายถึงคนในชุมชนมีคุณธรรม มีความสามัคคีกัน และได้พร้อมใจกันนำหลักปรัชญา

ของเศรษฐกจิ พอเพียงของพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยูห่ วั รชั กาลที่ ๙ มาเปน็ หลักในการดำรงชีวิต

๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเร็จ

๑. สร้างความศรัทธา ศรัทธาคือความเช่ือ เชื่อว่าการเข้าวัดปฏิบัติธรรม ปฏิบัติตามศีล ๕ ข้อ และประพฤติตนเป็นคนดีจะทำให้ตนเอง

มคี วามสขุ และสังคมกจ็ ะอยูอ่ ยา่ งสงบสุข ผู้ทเี่ ป็นแรงบันดาลใจใหต้ นในชมุ ชนเข้าวัดปฏิบัตธิ รรมนัน้ ก็คอื หลวงตาเลิศ

๒. เม่ือคนในชุมชนมีความศรัทธา ก็จะนำมาซึ่งความสามัคคี ความสามัคคีจะก่อให้เกิดพลังอันยิ่งใหญ่นำสู่การปฏิบัติงานต่างๆ

ประสบผลสำเร็จ

๓. เมอ่ื มพี ลงั อนั ยิ่งใหญก่ ต็ ้องมผี ูน้ ำหรือผูใ้ หญบ่ า้ นทมี่ ีคุณธรรมที่จะนำพาชาวบ้านพัฒนาชุมชนของตนเองใหเ้ จรญิ กา้ วหนา้

๔. คนในชมุ ชนไดน้ อ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาเปน็

สิ่งยึดเหนี่ยวในการดำเนินชีวิต เช่น คนในชุมชนส่วนมากจะประกอบอาชีพทำนา

เมอื่ เกบ็ เกย่ี วขา้ วแลว้ ทางวดั กจ็ ะจดั กจิ กรรมบญุ ขา้ ว ในวนั ขน้ึ ปใี หม่ คนในชมุ ชนกจ็ ะรว่ มกนั

นำข้าวเปลือกมารวมกันทุกบ้าน ส่วนข้าวเปลือกท่ีชาวบ้านนำมาถวายทางวัดก็จะเก็บไว้
ใช้เมื่อทางวัดมีการจัดงานต่างๆ หรือมีผู้ขอรับบริจาคมาทางวัดก็จะจัดให้เช่นกัน

เปน็ หลกั การพฒั นาจติ ใจ คนในชุมชนใหเ้ ป็นคนรจู้ กั ทาน รจู้ กั เสยี สละ




55

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่ีเกิดขึ้น


มีเกิดขึ้นทุกๆ เรื่องท่ีจะมีการจัดกิจกรรมหรือทำงานในชุมชนแต่เม่ือผู้นำช้ีแจงเหตุผลแล้วทุกคนในชุมชนเข้าใจ ยอมรับ และปฏิบัติตาม

ทำให้ลดความขดั แยง้ ของคนในชมุ ชน เชน่ การมากอ่ สรา้ งศนู ยพ์ กั คอยทศ่ี าลา ๑๒ เดอื น วดั อรญั ญานี คนและในชมุ ชนเกดิ ความไมพ่ อใจ วา่ จะนำเชอ้ื โรค โควดิ -19

มาระบาดในบา้ นเมอื งเรา เกดิ ความไมเ่ ข้าใจ พระครบู วรธรรมรกั ขดิ หรอื หลวงตาเลิศก็ไดช้ ีแ้ จง ใหก้ ับญาติโยมทีม่ าวัดฟัง ตลอดท้งั พดู ให้พระภิกษสุ งฆ์ สามเณร
ทมี่ าคารวะทา่ นในวนั เขา้ พรรษาไดฟ้ งั ทำใหเ้ กดิ ความเขา้ ใจ แลว้ กช็ ว่ ยกนั สรา้ งศนู ยพ์ กั คอยทศ่ี าลา ๑๒ เดอื นจนสำเรจ็ สามารถกา้ วขา้ มปญั หาอปุ สรรคนน้ั มาไดโ้ ดย

การประชุมชีแ้ จงใหค้ นในชมุ ชนไดร้ บั รู้ ได้เขา้ ใจ และทำประชาคม โดยเอาเสยี งข้างมากเป็นหลกั จงึ ทำให้การดำเนนิ งานทุกอยา่ งประสบผลสำเร็จ


ผลลพั ธ์และเป้าหมายสู่ความยั่งยืน


คนในชุมชนมีคณุ ธรรม ด้านความสามคั คี มจี ติ อาสา มีความรับผิดชอบ มคี วามซอ่ื สัตย์สุจริตตอ่ กนั มีความเสียสละ เอ้อื เฟื้อเผ่อื แผ่ จนทำให้
ชุมชนแห่งน้ีมีความเข้มแข็ง สามาถทำกิจกรรมต่างๆ สำเร็จ สามารถรวมกลุ่มกัน ทำให้ชุมชนมีรายได้ โดยการจัดเป็นกลุ่มต่างๆ เป็นกลุ่มจำหน่ายสินค้า

ในชมุ ชน OTOP และเมอื่ คนในชุมชนทำความดี ผูน้ ำชุมชนกจ็ ะประกาศชอ่ื ออกตามหอกระจายขา่ วหมูบ่ ้าน

เป้าหมายชุมชน วัด และส่วนราชการ มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน นั่นคือเมื่อคนในชุมชนไม่เข้าใจ

ในเรอ่ื งอะไรกต็ าม ผนู้ ำชมุ ชนตอ้ งประชมุ ชแ้ี จงใหเ้ กดิ ความเขา้ ใจจงึ จะทำใหช้ มุ ชนมคี วามสามคั คี และอยรู่ ว่ มกนั อยา่ งมคี วามสขุ หรอื สมาชกิ ในชมุ ชนชว่ ยกนั ชแี้ จง

อธิบายถึงปัญหาท่ีเป็นอยู่ให้สมาชิกในชุมชนท่ีไม่เข้าใจให้เกิดความเข้าใจ เป็นการช่วยเหลือชุมชนได้เช่นเดียวกัน ความเข้าใจกันของคนในชุมชนเท่าน้ันที่จะ
พฒั นาชมุ ชนได้อย่างย้ังยืน


ข้อมูลการตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมวดั อรัญญานี


ชมุ ชนคุณธรรมวดั อรญั ญาน ี เลขท่ี ๗๓ หม่ทู ่ี ๔ ตำบลดอนหญา้ นาง อำเภอพรเจรญิ จังหวัดบึงกาฬ รหสั ไปรษณีย ์ ๓๘๑๘๐

- ผูป้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูสงั ฆรกั ษ์จรี ัฐติกุล โอภาโส ตำแหนง่ รองเจ้าอาวาสวัดอรัญญานี โทรศัพท์ ๐๙ ๔๖๕๙ ๕๙๕๕

๒. นายนิรันดร์ แกว้ จันทร์เพง็ ตำแหนง่ ผู้ใหญ่บา้ นสขุ สาคร โทรศพั ท์ ๐๙ ๕๐๖๕ ๘๘๒๙

๓. นางมยรุ า เรืองศลิ ป์ ตำแหน่ง เลขาชมุ ชนวัดอรญั ญานี โทรศัพท์ ๐๙ ๔๔๙๕ ๔๙๕๙

56

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสมศรี
อำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรัมย์

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ศูนยก์ ลางผู้ชี้นำหลักธรรมทางศาสนา นำพาชมุ ชนน่าอยู่ แหล่งเรียนร้ภู ูมปิ ญั ญา


พัฒนาคณุ ภาพชีวติ สบื สานประเพณี ตามวิถแี ห่งความพอเพยี ง

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

เพื่อร่วมกันสร้างความดีถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

วดั สมศรี ชมุ ชน และองคก์ รตา่ งๆ ไดด้ ำเนนิ การสง่ เสรมิ โครงการชมุ ชนคณุ ธรรมขบั เคลอื่ นดว้ ยพลงั บวร บา้ น-วดั -โรงเรยี น ยดึ หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

มาเพิ่มเติมบทบาทของวัด ให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิตให้เด็ก เยาวชน และประชาชนได้เรียนรู้ทั้งด้านศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรม วัฒนธรรม ดำรงตนตาม

หลักธรรมทางศาสนา ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ร่วมสร้างสังคมคุณธรรม ส่งเสริมการสร้างค่านิยมหลักคนไทย ๑๒ ประการ พร้อมนำมิติวัฒนธรรมขับ
เคลื่อนนโยบายประเทศ ๔.๐ พรอ้ มพฒั นาประเทศ สู่ “ความม่ันคง มง่ั คัง่ ย่ังยืน” ตอ่ ไป


ทง้ั นี้ วดั สมศรี เปน็ วดั ทก่ี ำลงั พฒั นาอยใู่ นตวั อำเภอ ประกอบกบั คณะกรรมการชมุ ชน ผนู้ ำทอ้ งถนิ่ องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ มคี วามเขม้ แขง็
และประชาชนมีความเลอื่ มใสศรัทธามาปฏิบัตกิ ิจกรรมทางศาสนาท่ีวดั แห่งน้เี ปน็ ประจำ มีการพัฒนาคณุ ธรรม จรยิ ธรรมภายใต้พลังบวร อย่างสมำ่ เสมอ

๓) เส้นทางสูค่ วามสำเรจ็


หลักการและแนวคิดของ “บวร” ในรูปแบบของชุมชนคุณธรรมวัดสมศรีนั้น มิได้ยึดติดอยู่กับวัตถุว่าจะต้องเป็นบ้าน วัด หรือโรงเรยี น

หากแตเ่ ปน็ การใหค้ วามสาํ คญั กบั การกระทาํ ตามบทบาทหนา้ ท่ี ของแตล่ ะสว่ นไมว่ า่ จะอยู่ ณ ทแี่ หง่ ใดกเ็ ปน็ “บวร” ได้ ตวั อยา่ งเชน่ บคุ คลเมอ่ื ตอ้ งการกระทาํ สงิ่ ใดตอ่ ความเชอ่ื

ดว้ ยความมงุ่ มนั่ ตง้ั ใจ แลว้ จงึ นาํ หลกั คดิ คาํ สอน (วดั ) พรอ้ มทง้ั เทคนคิ กลยทุ ธตา่ งๆ (โรงเรยี น) แลว้ นาํ มาปฏบิ ตั ิ ทตี่ นเอง (บา้ น) กป็ ระหนงึ่ วา่ เปน็ “บวร” ไดเ้ ชน่ กนั


นอกจากความชัดเจนในรูปแบบของ “บวร” จะนํามาใช้เป็นหลักใน
การพัฒนาชุมชนได้แล้ว “บวร” ยังสามารถพัฒนาจิตใจของคนในชุมชนให้เข้าถึงแก่นของ
การใช้ชีวิตด้วยการปลูกฝังแก่เด็ก เยาวชน ผ่านรูปแบบการศึกษาแบบพอเพียง

(Home School) ซง่ึ นบั วา่ เปน็ การสรา้ งภมู คิ มุ้ กนั ทเี่ ปน็ เกราะปอ้ งกนั ภยั คกุ คามจากภายนอก

ไดเ้ ปน็ อย่างด
ี



57

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเี่ กิดขึ้น


ปัจจัยเส่ียงและข้อควรระวังต่างๆ ที่อาจส่งผลต่อการดําเนินงานใน
อนาคต อาทิ ปัจจัยภายนอก ซึ่งได้แก่ ค่านิยมแบบผิดๆ ท่ีเข้ามามีอิทธิพลในพื้นที่
ผ่านส่ือสาธารณะต่างๆ เช่น โทรทัศน์ วิทยุ และอินเทอร์เน็ต ปัจจัยภายนอกนี้ยังได้
ก่อให้เกิดปัจจัยอุปสรรคภายใน ซึ่งก็คือค่านิยมท่ีเปลี่ยนแปลงไปของคนในพื้นที่

รวมถงึ บตุ รหลานทเ่ี ขา้ รบั การศกึ ษาในโรงเรยี นทห่ี นั มาให้ ความสำคญั กบั วตั ถมุ ากกวา่

ความดีงาม นอกจากน้ี ความย่ังยืนของชุมชนยังขาดการส่งเสริมคุณธรรม ศีลธรรม
และประเพณีเพื่อสืบทอดศาสนายังคงเป็นข้อท่ีต้องได้รับการแก้ไขพัฒนาต่อไป

เน่อื งจากการดาํ เนนิ งานต่างๆ ในปจั จุบนั ขึน้ อยูก่ ับตวั ผนู้ าํ ค่อนขา้ งมาก


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสู่ความยั่งยืน


ผลที่ได้จากการดําเนินงานการส่งเสริมคุณธรรมและประเพณี

เพื่อสืบทอดศาสนาผ่านกระบวนการ “บวร” มาใช้ในการพัฒนาชุมชนส่งผลให
้
ปัญหาวิกฤติต่างๆ บรรเทาลงไปในระดับท่ีชุมชนสามารถควบคุมได้ อาทิ

ปญั หาอาชญากรรมและยาเสพตดิ ทลี่ ดลง คณุ ภาพของนกั เรยี นทเ่ี พม่ิ สงู ขน้ึ เนอื่ งจากการฝกึ

ธรรมะเปรียบเสมือนการฝึกสมาธิ เจริญสติ ส่งผลให้เยาวชนในชุมชนเติบโตไปเป็น

คนเก่งและเป็นคนดี และส่งผลให้คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีข้ึน รวมท้ังทรัพยากร
ชุมชนมีความอุดมสมบูรณ์ ในขณะที่ผลทางด้านทุนทางสังคมที่สำคัญ คือ

ชุมชนมีความสามัคคี ความเป็นน้ำหน่ึงใจเดียวกันของผู้คนในชุมชน มีการรื้อฟ้ืน
ประวัติศาสตร์และประเพณีชุมชน มีการมีส่วนร่วมของสมาชิกชุมชนในการดำเนิน
กิจกรรมต่างๆ การรวมกลุ่ม และการทำงานแบบประสานความร่วมมือของสถาบัน
ต่างๆ ซงึ่ เป็นภูมคิ ้มุ กนั สำคัญในการพัฒนาชมุ ชนและประเทศอยา่ งยั่งยืนต่อไป


ข้อมูลการติดต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวดั สมศรี


เลขท่ี ๒๕๔ หมู่ท่ี ๑๔ ตำบลนาโพธ์ ิ อำเภอนาโพธ์ ิ จังหวดั บุรรี ัมย ์ ๓๑๒๓๐

- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระครูโพธคิ ณุ ากร (ปรเี วช ฐิตเวโท,แก้วบตุ รสา)

ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวดั สมศร/ี รองเจ้าคณะอำเภอนาโพธ์ิ โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๕๘๐ ๓๙๕๓


58

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดชินวราราม
อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี

เรือ่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

บ้านตน้ โพธ์ิ อยู่เยน็ เป็นสขุ ปลอดภัยจากยาเสพตดิ นอ้ มนำหลักปรชั ญา


ของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาเป็นวิถีชวี ิต

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

เป็นชุมชนที่เด่นในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยยึดหลักสันติวิธี และปัญหาต่างๆ ในชุมชนด้วยตัวเอง แบบพ่ึงพาตนเอง

เป็นชุมชนขนาดใหญ่ เป็นชุมชนก่ึงเมือง ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วม ผู้นำพยายามทำกิจกรรมต่างๆ โดยเน้นการมีส่วนร่วม

เริ่มจากจุดเล็กแล้วค่อยขยายกิจกรรมสู่เด็กและเยาวชนสร้างกระบวนการชุมชนเข้มแข็งโดยยึดหลักสันติวิธี แก้ไขปัญหายาเสพติด และปัญหาต่างๆ ในชุมชน
แบบพึง่ พาตนเอง สร้างอาชพี และให้โอกาสผูห้ ลงผิด ของบประมาณสนับสนนุ ทุนประกอบอาชีพให้สำหรับผู้ทพ่ี น้ จากคดียาเสพติดทำกิจกรรมอย่างตอ่ เน่ือง

๓) เสน้ ทางสู่ความสำเร็จ

- แก้ปัญหาผ้เู ปน็ หนน้ี อกระบบด้วยมีจกั รเยบ็ ผา้ ชุมชนใหย้ ืมและมีงานให้ทำตลอด บางครอบครัวมีรายได้เพิ่มขึน้ ๗,๐๐๐ – ๘,๐๐๐ บาท
ต่อเดือนตามความขยนั


- จัดสอนดนตรีไทยให้กับเยาวชนในชุมชนพร้อม

สอดแทรกคุณธรรมจริยธรรมการเป็นจิตอาสาการตอบแทนชุมชน

เด็กเหลา่ น้ีเป็นเดก็ เก็บของตกหลน่ จะนำมาให้ผนู้ ำชุมชน

- มีคณะกรรมการดูแลครัวเรือนกันเอง ๑ ครัวเรือน
ดูแล ๔ ครัวเรือน ทุก ๑ เดือน มีประชุมมาแลกเปล่ียนปัญหากันในที่
ประชมุ




59

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ท่ีเกิดขึ้น


- ปัญหาความร่วมมือของคนในชุมชน อาจจะไม่ได้รับความร่วมมือจากประชาชน
มากนกั ถ้าคดิ ตามสดั สว่ นของจำนวนประชากร

- พยายามทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง เร่ิมจากจุดเล็กๆ แล้วค่อยขยายเพ่ิมจำนวน

ไปเรื่อยๆ

- ผู้นำมีความมานะ อดทน มีความจริงใจที่จะพัฒนาหมู่บ้าน ชุมชนให้ดีข้ึน

และพยายามหาแนวร่วมการทำงาน ยกย่องคนทำความด
ี
- สามารถช่วยเหลือครอบครัวผู้เสพให้หลุดพ้น ๗ ราย และหาทุนประกอบอาชีพ

ใหอ้ กี ๓ ราย


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสคู่ วามย่งั ยืน


- เด็ก และเยาวชนเก็บของมีคา่ ทท่ี ำตกหลน่ มาคืนผนู้ ำ

- ปญั หายาเสพติดในชุมชนน้อยลง

- คนในชมุ ชนว่างงานน้อยลง

- คนในชุมชนมีความเป็นจิตอาสาเพิ่มขึ้น รักษาขนบธรรมเนียมประเพณีท่ีดีงาม

ของชุมชนมากขน้ึ


เปา้ หมายทจ่ี ะเดินต่อในอนาคต

- สร้างแกนนำแถวสอง เพ่ือสืบสานแนวทางการขับเคลื่อนชุมชนด้วยพลังบวร

ยดึ หลกั สนั ติวธิ
ี
- ปลูกฝังเด็ก และเยาวชนให้เทิดทูนในสถาบันพระมหากษัตริย์ซ่ึงเป็นสถาบันหลัก
ของชาต
ิ
- ใหค้ นในชมุ ชนรู้สกึ รกั ชุมชน และตอบแทนคณุ แผ่นดินเกดิ


ขอ้ มลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวัดชินวราราม


เลขที่ ๓๙/๔ หมู่ ๑ ตำบลบางขะแยง อำเภอเมอื งปทุมธานี จงั หวดั ปทมุ ธานี

- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

นางปทุมมรัตน์ ธรรมโม ตำแหน่ง ผู้ประสานงานของชมุ ชนฯ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๒๒ ๐๗๗๔

- ผปู้ ระสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจังหวดั )

นางสาวนวพร นวลประดษิ ฐ ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๕ ๙๗๐๖

60

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั เกาะหลกั อำเภอเมอื งประจวบครี ขี นั ธ์
จังหวดั ประจวบคีรขี นั ธ์

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

วดั เกาะหลักนำพา ชาวประจวบรวมใจ สังคมยคุ ใหมใ่ สใ่ จคุณธรรม


๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

วัดเกาะหลัก เป็นทร่ี ู้จกั ของประชาชนทั่วไปอย่างมากมายด้านความเคารพนับถือ

“หลวงพ่อเป่ียม จันโชโต” หรือนามสมณศักด์ิว่า “พระครูสุเมธีวรคุณ” พระเกจิอาจารย์ชื่อดัง

อดตี เจา้ คณะจงั หวดั ประจวบครี ขี นั ธ์ และอดตี เจา้ อาวาสวดั เกาะหลกั ดำรงตำแหนง่ เจา้ คณะจงั หวดั ประจวบครี ขี นั ธ์ จากการดำรงตำแหนง่ ดงั กลา่ ว หลวงพอ่ เปยี่ ม
ได้แสดงออกซ่ึงอัจฉริยภาพอย่างเต็มท่ี โดยได้นำความรู้ความสารถมาใช้ประโยชน์ในงานต่างๆ มากมาย งานสำคัญคือ การสร้างพระอุโบสถอันวิจิตร

งดงามตระการตา การเปดิ โรงเรยี นนกั ธรรมและบาลี การสร้างบ่อนำ้ และถังน้ำประปาสำหรับใชป้ ระโยชนใ์ นวดั และชมุ ชนบริเวณใกลเ้ คียง ในสว่ นการปกครอง
คณะสงฆ์ด้านคุณธรรม และทำนุบำรุงศาสนสถานในพื้นที่อย่างท่ัวถึงและเป็นธรรม จึงทำให้วัดเกาะหลัก พระอารามหลวง เป็นจุดศูนย์รวมของชุมชน

ชาวประจวบตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และกล่าวได้ว่า อดีตเจ้าอาวาสและเจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน จึงเป็นศูนย์รวมดวงใจของชุมชนชาวประจวบ โดยมีประชาชน
เยาวชนในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และพื้นที่ใกล้เคียงได้เข้ามาร่วมกิจกรรมและเข้าวัดเกาะหลัก พระอารามหลวง เป็นจำนวนมากอย่างต่อเน่ือง ท้ังการเข้าวัด
ทำบุญวันธรรมสวนะและวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา อบรมปฏิบัติธรรมวิปัสสนากัมมัฏฐาน ส่งผลให้วัดเกาะหลัก เป็นศูนย์รวมใจของประชาชนใน

จังหวดั ประจวบครี ีขนั ธ์ ท่จี ะส่งเสริมรกั ษาคุณธรรม จริยธรรม ในสงั คมยุคใหมใ่ หค้ งอยสู่ ืบไป


๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ

ในการดำเนินงานต้ังแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เส้นทางของความสำเร็จ คือ ต้องมีผู้นำท่ีมีประสิทธิภาพ
ประชาชนให้ความเลื่อมใสในวัตรปฏิบัติท่ีมีแต่ความเมตตา ความเอ้ืออาทรให้ประชาชนในพ้ืนท่ีมีความสงบสุข ร่มเย็น
โดยยึดหลักของการทำความดี ยึดม่ันในคุณธรรม จริยธรรม ความเป็นแบบอย่างท่ีดี ส่งผลให้ประชาชนในชุมชนศรัทธา
และยอมรับ รวมทั้งการเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ท่ีดำเนินการอย่างมากมาย แนวทางการปฏิบัติที่สำคัญ คือ

การจดั กจิ กรรมภายในวดั เกาะหลกั พระอารามหลวง ใหป้ ระชาชนไดเ้ หน็ ถงึ ความทมุ่ เทในการดำเนนิ งานในดา้ นการสบื สาน

พระพทุ ธศาสนา การสรา้ งเสนาสนะทเี่ ออื้ ประโยชนต์ อ่ การสง่ เสรมิ คณุ ธรรม และการอบรมปฏบิ ตั ธิ รรมวปิ สั สนากมั มฏั ฐาน
เมื่อกิจกรรมภายในวัดเรียบร้อยดีแล้ว ก็พัฒนาไปสู่ชุมชน/สถานศึกษา ในการให้ความรู้ด้านหลักธรรมทางศาสนา

ที่สามารถนำมาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอย่างมีความสงบสุขตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพ่ือพัฒนา
ชุมชนไปสคู่ วามมนั่ คงอย่างยงั่ ยืน


61

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ทเ่ี กดิ ขึน้


ความท้าทายของการดำเนินงานในชุมชนวัดเกาะหลัก คือ ความพยายามที่จะทำให้ประชาชนในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีคุณธรรม จริยธรรม
เนอ่ื งจากคนประจวบเปน็ คนคา้ ขาย ประกอบอาชพี การประมง หาเชา้ กนิ คำ่ โอกาสทจ่ี ะเขา้ รว่ มกจิ กรรมทางศาสนาในวดั เกาะหลกั พระอารามหลวง มนี อ้ ยมาก
และอปุ สรรคอกี ประการหนงึ่ คือ คนในชุมชนไม่เขา้ วัด เนือ่ งจากเศรษฐกิจปจั จุบนั ทีต่ อ้ งเร่งรบี ในการดำเนนิ งานและการประกอบอาชีพ แตป่ ญั หาและอปุ สรรค
ที่กล่าวมาผ่านพ้นได้ เพราะผู้นำของวัดคือ อดีตเจ้าอาวาส (หลวงพ่อเปี่ยม) และเจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ซ่ึงพระคุณท่านท้ังสองได้ทำงานด้วยความตั้งใจ

เพ่ือประชาชนมคี วามสุขตามหลักธรรมทางศาสนา เอ้ือประโยชน์ใหก้ ับชมุ ชนอย่างแท้จริง พร้อมท่จี ะเสยี สละเพอ่ื สว่ นรวมตอ่ ชุมชน ให้เกดิ ความสงบสขุ ร่มเย็น
กิจกรรมที่ดำเนินการก็มีการวางแผนอย่างเป็นรูปธรรม ในนามคณะกรรมการท่ีมีการรับรู้ตามหลักการและข้อเท็จจริง ซึ่งชุมชนสามารถเข้ามาร่วมกิจกรรม

ได้อย่างเสมอภาคเป็นธรรม จึงทำให้ประชาชนในชุมชนไว้วางใจ และร่วมกิจกรรมทุกกิจกรรมท่ีวัดดำเนินการ ท้ังในการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม

อบรมวปิ ัสสนากมั มัฏฐาน การทำบุญตกั บาตร กจิ กรรมตามหลักศาสนา และกิจกรรมที่รว่ มกับหนว่ ยงาน และสถานศกึ ษาตา่ งๆ


ผลลัพธ์และเป้าหมายสู่ความยัง่ ยืน


จากการดำเนนิ งานและการปฏบิ ตั อิ ย่างจรงิ จังของผ้นู ำวัดเกาะหลกั สง่ ผลใหช้ มุ ชนและประชาชนในพืน้ ท่ีและใกล้เคียง มีการเปล่ียนแปลงไปใน
ทางทด่ี ี คอื มคี วามสมานสามคั คี รว่ มมอื รว่ มใจในการทำความดี มจี ติ ใจทม่ี คี ณุ ธรรม จรยิ ธรรม เยาวชนกด็ ำเนนิ ตามแบบอยา่ งของบดิ ามารดาทไี่ ดร้ บั ตามแนวปฏบิ ตั ิ
ของวดั เกาะหลกั พระอารามหลวง ในการเปน็ “ผใู้ ห”้ ทง้ั ในเรอ่ื งการทำดี สงิ่ ของหรอื เงนิ ทส่ี ามารถใหโ้ ดยไมเ่ ดอื ดรอ้ นสง่ ผลใหค้ นในชมุ ชนอยรู่ ว่ มกนั อยา่ งมคี วามสขุ

เป้าหมายในการดำเนินงานต่อไป คือ วัดเกาะหลัก พระอารามหลวง เป็นศูนย์กลางในการปลูกฝังและพัฒนาเด็กยุคใหม่ให้มีคุณธรรม
จรยิ ธรรม รกั ษาประเพณีวฒั นธรรมทดี่ งี ามของทอ้ งถ่ินและของชาตใิ ห้คงอยูส่ บื ไป เพราะเดก็ คอื อนาคตและประชาชนของชาติ หากมเี ด็กทโ่ี ตขนึ้ เป็นผใู้ หญท่ ่ีมี
คุณธรรม จริยธรรม สังคม และประเทศชาติก็จะมีประชากรท่ีมีคุณภาพและคุณธรรมนำพาประเทศไปสู่การพัฒนาที่เจริญทั้งด้านวัตถุและศีลธรรม รักษาชาติ

ใหค้ งอยอู่ ย่างมคี วามมั่นคง ม่ังคง่ั และยั่งยนื สบื ไป


ข้อมลู การตดิ ต่อชุมชนคุณธรรมวัดเกาะหลกั


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระเมธคี ุณาภรณ์ ตำแหน่ง เจา้ อาวาส โทรศพั ท์ ๐๙ ๙๑๕๙ ๙๘๙๗

๒. พระครูวิสุทธ์ธิ รรมโสภติ ตำแหนง่ ผู้ชว่ ยเจา้ อาวาส/ผู้ประสานงาน โทรศพั ท์ ๐๘ ๔๐๐๙ ๙๕๒๓

62

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดใหม่ดงกระทงยาม
อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี

เรอ่ื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

เกษตรกรรมกา้ วหน้า ภูมิปญั ญาแพทย์แผนไทย ก้าวไกลผลติ ภณั ฑ์ตะกร้อตะแกรง


แหล่งท่องเที่ยวทางน้ำสืบสานวฒั นธรรมไทยพวน

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนคณุ ธรรมวัดใหม่ดงกระทงยาม ต้งั อยบู่ นเนินดินขนาดใหญก่ ลางทงุ่ โล่ง มตี ้นไมร้ ม่ คร้ึมเปน็ ดง ทางทศิ เหนอื ถดั ขึน้ ไปไม่ไกลคอื แม่นำ้ ปราจีนบรุ ี
ตรงตัวอำเภอศรีมหาโพธิหรือท่าประชุม ทางใต้ราว ๑๐ กิโลเมตร คือพ้ืนท่ีของดงศรีมหาโพธิและชุมชนโบราณเมืองศรีมโหสถท่ีมีอายุเก่าแก่ถึงราว พ.ศ. ๑๐๐๐

ชอ่ื ดงกระทงยาม มคี ำอธบิ ายจากคนในทอ้ งถน่ิ หมายถงึ ดงไมท้ อ่ี ยกู่ ลางทงุ่ ซง่ึ เมอื่ ถงึ ฤดนู ำ้ หลากมาทว่ มจะเวงิ้ วา้ ง แลดคู ลา้ ยกระทงทลี่ อยอยกู่ ลางนำ้ กบั มเี รอ่ื งของเสยี งคลา้ ย

ฆอ้ งยามทด่ี ังขึ้นทางชายดงเป็นประจำ ประชากรส่วนใหญย่ งั คงมีเช้ือสายชาวพวนซง่ึ เลา่ กันวา่ อพยพมาจากทางนครเวียงจนั ทน์ตง้ั แตร่ าวสมยั ต้นกรุงรตั นโกสินทร์ ทส่ี ำคญั
คือชาวพวนทีห่ มู่บา้ นดงกระทงยามยงั มีความสัมพันธท์ างเครอื ญาติกบั ทาง อำเภอพนมสารคาม จังหวดั ฉะเชิงเทรา และ อำเภอปากพลี จงั หวัดนครนายก นอกจากน้ยี ังมี
กลุ่มเช้ือสายลาว (เวียงจันทน์) ท่ีคงเข้ามาต้ังถิ่นฐานพร้อมๆ กันกับชาวพวนเมื่อราว พ.ศ. ๒๓๗๐ ลงมาเมื่อคราวสงครามระหว่างกรุงเทพฯ กับเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์
เหตกุ ารณ์ในประวัติศาสตรค์ ราวน้ันทำใหม้ กี ารเคลอ่ื นย้ายผคู้ นส่วนใหญ่จากลุม่ น้ำโขงลงมาอยู่กนั ในลมุ่ น้ำเจ้าพระยาเลยลงมาจนถึงซกี ตะวนั ออก แล้วกลายเปน็ บรรพบรุ ษุ
ของผคู้ นแถบบางปะกง ปราจนี บุรีมาจนทุกวันนี้


๓) เส้นทางสู่ความสำเรจ็

ใช้หลักการพฒั นาแบบ ๓ มิติ นป้ี ระกอบด้วย บ้าน วดั และหนว่ ยงานราชการ


ผ้แู ทน “บ” บา้ น

ผนู้ ำหมู่บ้านทุกหมนู่ ำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจชุมชนมาใช้ในการพฒั นาชมุ ชน


ผู้แทน “ว” วดั หรือศาสนา

เป็นชุมชนคุณธรรมท่ีมีศาสนสถาน เป็นศูนย์กลางในด้านศาสนาโดยเจ้าอาวาสวัดจะมีการเข้าร่วมประชุมกับชุมชน
ทกุ คร้งั และพระสงฆจ์ ะมีการ เทศนาธรรมเพือ่ อบรม ส่งเสรมิ ให้ชุมชนทุกคนมคี วามสุขมีจติ อาสา

ในการทำงาน อยรู่ ่วมกันอยา่ งมีความสุข


ผู้แทน “ร” โรงเรยี นหรอื ราชการ

คือ ผู้แทนของส่วนราชการประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนตำบลดงกระทงยามและโรงเรียนบ้านดงกระทงยาม
เป็นส่วนราชการที่มีความสำคัญร่วมบูรณาการในการจัดกิจกรรมกับชุมชนทุกครั้ง เพ่ือสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับชุมชน

โดยทางโรงเรียนสนบั สนนุ ใหค้ วามรว่ มมือกบั ชมุ ชนตลอดมา


63

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ท่เี กดิ ข้ึน


เนอื่ งจากชมุ ชนคณุ ธรรมวัดใหมด่ งกระทงยาม มีปัญหาด้านการขาดความสามัคคี การมสี ว่ นรว่ ม การเสียสละ และ แบ่งปนั ผนู้ ำชุมชนของหมบู่ ้านร่วมกนั

ช่วยขจัดปัญหาตา่ งๆ ทเี่ กดิ ข้นึ นำลกู บา้ นมาระดมความคิดแลกเปลยี่ น และร่วมกนั แก้ปญั หา ดงั น
้ี
๑. หมบู่ ้านมคี วามสามัคคี ใช้หลกั ประชาธิปไตยในการบรหิ ารหมูบ่ ้าน

๒. ปลกู ฝังคุณธรรมในครอบครัว สรา้ งความสัมพนั ธท์ กุ ระดับ เด็กและผู้ใหญ่ โดยผใู้ หญ่ต้องทำหน้าที่ พอ่ บา้ น แมบ่ า้ นในการสรา้ งความอบอุ่น แบ่งปัน
และให้กำลังใจซึ่งกันและกนั

๓. การทำงานร่วมกนั โดยผ้นู ำแต่ละหมู่บา้ นใชร้ ะเบียบข้อตกลงของหมบู่ ้านเปน็ หลกั

๔. ทุกครัวเรอื นมคี วามร่วมมือและหัวใจเป็นจติ อาสา มีความพรอ้ มในการช่วยเหลอื และพัฒนาทกุ ด้าน


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายสูค่ วามย่งั ยนื


มหี ลกั คณุ ธรรมร่วม ดังน้ี

๑.๑ ความพอเพียง การนำหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชใ้ นชมุ ชน

๑.๒ วินยั มีความยึดมั่นและรับผิดชอบในหน้าที่และการกระทำของตนท้ังวินัยและความรับผิดชอบ

ตอ่ ตนเองในการผลักดนั ชวี ิตใหก้ า้ วหน้า ตอ่ ครอบครวั องคก์ ร สังคม ปฏบิ ตั ิตามจรยิ ธรรม จรรยาบรรณ เคารพต่อกฎหมาย

๑.๓ สุจริต มกี ารตง้ั คณะกรรมการหมบู่ า้ นเพอื่ คอยสอดสอ่ งดแู ลการ ทำงานของหนว่ ยงานตา่ งๆของหมบู่ า้ น

เพื่อตรวจสอบความสุจริต และความโปร่งใสของการทำงาน

๑.๔ จิตอาสา ภายในชุมชนได้มีการรับสมัครผู้ที่มีความสมัครใจในการเป็นจิตอาสา เป็นตำรวจบ้าน

และอาสาสมัครชมุ ชนเพ่อื ดแู ลรักษาไวซ้ ึง่ ความปลอดภัยในชีวติ และทรัพยส์ ินของชาวชมุ ชน บ้านดงกระทงยาม

๑.๕ กตญั ญรู ู้คุณ ชาวชมุ ชนบา้ นดงกระทงยามมีความสัมพนั ธแ์ ละอย่รู ว่ มกนั แบบเครือญาติ ช่วยเหลือ

ดูแล พงึ่ พาอาศัยกนั รกั ใคร่กลมเกลียว ปลูกฝังคณุ ธรรมความกตญั ญู รคู้ ณุ ตอ่ ผสู้ งู อายุ มสี มั มาคารวะ รู้จักเคารพนบนอบผใู้ หญ่

๑.๖ หลกั คุณธรรมอื่นๆ ท่ีชมุ ชนทอ้ งถน่ิ นน้ั ๆ รว่ มกันกำหนด เช่น ปฏญิ ญาชมุ ชน การรกั ษา ส่งิ แวดล้อม

ความสะอาด และการรว่ มกจิ กรรมในวันสำคญั ของชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์

เปา้ หมายทจ่ี ะเดนิ ตอ่ ผูค้ นในชมุ ชนมคี วามต้องการทจี่ ะยกระดับชุมชนคณุ ธรรมวดั ใหมด่ งกระทงยามให้เป็น

ชุมชนคุณธรรมฯ บวร On Tour เพ่อื ใหม้ ีผู้คนเขา้ มาท่องเทย่ี วในพ้ืนที่ของชุมชน กอ่ ใหเ้ กดิ รายได้ และมเี งนิ หมุนเวยี นภายใน

ชมุ ชน ผคู้ นก็ทำงานอยูใ่ นพ้ืนทหี่ มู่บา้ นตนเอง ครอบครัวอบอ่นุ สังคมสงบสขุ


ข้อมูลการติดต่อชุมชนคุณธรรมวดั ใหมด่ งกระทงยาม


หมูท่ ่ี ๓ ตำบล ดงกระทงยาม อำเภอ ศรีมหาโพธิ จงั หวัด ปราจีนบุร
ี
- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระอธกิ ารวชั ระ ชตุ นิ ฺธโร ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวัดใหมด่ งกระทงยาม โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๙๘๒ ๘๓๔๖

๒. นายสวง กันหาพนั ธุ์ ตำแหน่ง ประสานงานการทอ่ งเทยี่ วชมุ ชน โทรศัพท์ ๐๘ ๙๙๓๐ ๐๖๘๔

- ผ้ปู ระสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจงั หวดั )

นายสาวธนญั ญ น้าวิลัยเจรญิ ตำแหนง่ นักวชิ าการวัฒนธรรมชำนาญการ โทรศพั ท์ ๐๘ ๖๘๘๙ ๙๒๙๘

64

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสารวัน
อำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี

เรื่องราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

ชมุ ชนนา่ อยู ่ แหลง่ เรยี นร้วู ฒั นธรรม น้อมนำวิถชี วี ิต เศรษฐกจิ ก้าวหน้า

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดสารวนั เป็นชุมชนเศรษฐกิจพอเพียงตัวอยา่ ง นำไปสู่การพัฒนาอยา่ งย่ังยืนในอนาคต ชุมชนสามารถสรา้ งการมีส่วนรว่ ม
และการออกแบบสังคมให้มีความช่วยเหลือเกื้อกูลกัน สร้างความรู้คุณค่าของภูมิปัญญาท้องถ่ิน ทำให้เกิดประเพณีวัฒนธรรมท่ีปฏิบัติกันมาอย่างยาวนาน

มปี ระเพณที เี่ ปน็ จดุ เดน่ และเปน็ เอกลกั ษณข์ องทน่ี ่ี คอื ประเพณลี งเล ซงึ่ เปน็ การทำบญุ อทุ ศิ สว่ นกศุ ลใหเ้ ทวดาและโอปาตกิ ะหรอื วญิ ญาณ มที นุ ทางวฒั นธรรม

ที่หลากหลาย และวัฒนธรรมที่ดีงามมาเป็นกลไกในการขับเคล่ือนของชุมชน เพ่ือการคงอยู่ของวัฒนธรรมและการสร้างความอยู่ดีมีสุขให้กับคนชุมชน

และเกดิ กจิ กรรมทอ่ งเทย่ี วทห่ี ลากหลาย ทงั้ ทอ่ งเทย่ี วทางธรรมชาติ เชงิ เกษตรและวฒั นธรรม ชมุ ชนมกี ารสง่ เสรมิ การสรา้ งสมั มาชพี ชมุ ชนโดยการพฒั นาตอ่ ยอด

ทนุ ทางวัฒนธรรม นำทุนทางทรัพยากรธรรมชาติมาแปรรูปเพื่อให้เกิดรายได้ในครอบครัวและชุมชนมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจ

พอเพียงต้นแบบ ตลอดจนเป็นการอนุรักษ์ทรัพยากรทางธรรมชาติของชุมชน เพ่ือรักษาให้คงความสมบูรณ์ ไม่ถูกทำลาย และชุมชนยังช่วยอนุรักษ์สภาพ

สง่ิ แวดลอ้ ม เปน็ การชว่ ยเหลอื ชาวบา้ นในพน้ื ทแ่ี ละบรเิ วณใกลเ้ คยี งใหม้ อี าชพี และสง่ เสรมิ การจา้ งงานในพนื้ ที่ ชว่ ยแกไ้ ขปญั หาการวา่ งงาน ทงั้ ยงั เปน็ แหลง่ ผลติ

อาหารของชุมชนและเปน็ แหลง่ เรียนรดู้ า้ นเกษตร


๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเร็จ

ที่ผ่านมาล้วนมาจากความต้ังใจ ผนวกกับแรงผลักดันชุมชนคุณธรรม

วดั สารวนั เปน็ ชมุ ชนทมี่ คี วามเขม้ แขง็ ผนู้ ำชมุ ชนทเี่ ขม้ แขง็ มกี ารบรหิ ารจดั การชมุ ชน และประชาชน

ในชุมชน ทุกคนจะมองไปในทิศทางเดียวกัน คือประโยชน์สุขของส่วนรวม เป็นชุมชนท่ีม
ี
การรว่ มกันขบั เคลอ่ื นทงั้ ๓ ด้าน ได้แก่ ด้านศาสนา ด้านเศรษฐกจิ พอเพียง และดา้ นประเพณี
วัฒนธรรม โดยความร่วมมือ ความสามัคคี ของวัด ชุมชน และโรงเรียน/ส่วนราชการ

ในการดำเนนิ กจิ กรรมตา่ งๆ และชว่ ยสง่ เสรมิ สนบั สนนุ และอนรุ กั ษง์ านดา้ นศาสนา ศลิ ปะ ประเพณี

วฒั นธรรมของชมุ ชนให้คงอยู่สืบไป ทำใหห้ นว่ ยงานของรฐั มีความเชอ่ื มั่นในการดำเนนิ โครงการ
หรือจัดกิจกรรมในหมู่บ้าน ให้การสนับสนุนส่งเสริม ประชาสัมพันธ์กิจกรรมชุมชนอย่าง

หลากหลาย มีการใช้เทคโนโลยีเพ่ือถ่ายทอดภูมิปัญญา ประชาสัมพันธ์สินค้า แหล่งท่องเที่ยว

ในชุมชน เกดิ การพฒั นาชมุ ชนอย่างต่อเนอ่ื ง


65

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ที่เกิดขึน้


ด้วยสถานการณ์ความไม่สงบในอดีตที่เกิดข้ึน ประชาชนในชุมชนมีความกลัว

เกดิ ความหวาดระแวงในการดำเนนิ ชวี ติ หรอื ปญั หาดา้ นเศรษฐกจิ ราคาผลผลติ ตกตำ่ แตด่ ว้ ยความรว่ มมอื

และการมสี ว่ นรว่ มของคนในชมุ ชน สามารถเปน็ พลงั ผลกั ดนั กา้ วขา้ มปญั หาไปได้ ชมุ ชนชว่ ยกนั คดิ วเิ คราะห์
หาแนวทางเพ่ือจะข้ามวิกฤตไปให้ได้ ช่วยกันแก้ไขปัญหา ผู้นำชุมชน ภาครัฐ สร้างความเช่ือมั่นให้กับ
ประชาชนในพ้นื ที่ และคอยสอดส่องดูแลไมใ่ หเ้ กิดขน้ึ ทำใหส้ ามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติ ประกอบกับ
ชมุ ชนสามารถบรหิ ารจดั การใชป้ ระโยชนจ์ ากทนุ ทางเศรษฐกจิ ทนุ ทางสงั คม ทนุ ทางทรพั ยากรธรรมชาติ

และส่ิงแวดล้อมที่มีอยู่อย่างมีดุลยภาพ ชุมชนสามารถเช่ือมโยงกับขนบธรรมเนียมประเพณีและ
วัฒนธรรมชุมชน เพ่ิมพูนความสัมพันธ์อันใกล้ชิดทางสังคมระหว่างผู้คนท้ังภายในและภายนอกชุมชน
ทั้งน้ีการรวมตัวกันอย่างเข้มแข็งของคนในชุมชนนอกจากจะสามารถป้องกันและแก้ไขปัญหาที่ยากและ
สลบั ซับซอ้ นได้ในสถานการณ์ความไม่สงบชายแดนภาคใต้


ผลลพั ธแ์ ละเป้าหมายสู่ความยง่ั ยืน


ความสำคัญอย่างย่ิงในการท่ีจะสร้างสรรค์ชุมชนให้มีความเปล่ียนแปลง และนำพา
ชุมชนให้เจริญก้าวหน้าบนพื้นฐานความเชื่อม่ัน และศรัทธาของคนในชุมชน การมีผู้นำท่ีดี เป็นคนดีมี

คุณธรรม มีศรัทธาในศาสนา เชื่อม่ันในหลักจริยธรรม ทำตัวเป็นแบบอย่าง ทำให้ชุมชนอยู่เย็นเป็นสุข
ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีในชุมชน คุณภาพชีวิตผู้คนดีขึ้น ปรารถนา และพร้อมที่จะเรียนรู้และ

สง่ เสรมิ การเรยี นรขู้ องชมุ ชน ปรารถนาและสง่ เสรมิ นวตั กรรม มองเหน็ จดุ ออ่ นจดุ แขง็ ขอ้ จำกดั ศกั ยภาพ

ของตัวเอง และของชุมชน สร้างแรงบันดาลใจ สร้างขวัญกำลังใจใหค้ นในชุมชน เป็นตัวเชอื่ มทด่ี โี ดยผนึก
พลังชุมชนให้เกิดผลเป็นทวีคูณ ทำให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ และในการตัดสินใจ
สร้างเครือข่ายภายในชุมชน คนในชุมชนน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปฏิบัติตนตาม

หลักธรรมคำสอนของศาสนา และรักษาสืบสานวิถีวัฒนธรรมอันดีงาม มีการช่วยเหลือซ่ึงกันและกัน

การดำรงชีวิตยังคงดำรงชีวิตแบบสังคมชนบท มีต้นทุนทางสังคมและประชาสังคมที่เข้มแข็งและม่ันคง
เป็นปัจจัยสง่ เสรมิ ทีส่ ำคญั ท่ีช่วยขจดั อุปสรรค


ข้อมูลการตดิ ตอ่ ชุมชนคณุ ธรรมวัดสารวนั


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายพนั ธ์ พรหมเทพ ตำแหน่ง ผใู้ หญ่บา้ น โทรศัพท์ ๐๘ ๙๘๗๖ ๓๕๙๑

- ผูป้ ระสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจงั หวัด)

นางสาวศริ วิ รรณ พนสั นาชี ตำแหน่ง นกั วิชาการวัฒนธรรมปฏิบัติการ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๑ ๙๖๗๑

66

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าตอ
อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

หลวงพอ่ สงั วาลมงคล ทีย่ ดึ เหนีย่ วชุมชนคนทา่ ตอ สานต่อวฒั นธรรมไทย

กา้ วไกลผลิตภณั ฑ์ชุมชน

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

ชุมชนคุณธรรมวดั ทา่ ตอ เปน็ ศูนย์กลางการศึกษาของประชาชนโดยมีพระสงฆ์ ถ่ายทอดวิชาความรู้ใหป้ ระชาชน ตลอดจนศลิ ปวัฒนธรรม
ดา้ นตา่ งๆ เปน็ เครอื่ งนำครอบครวั และชมุ ชน ในการดำเนนิ ชวี ติ และประกอบอาชพี การงานใหเ้ จรญิ กา้ วหนา้ และอยรู่ ว่ มกนั ดว้ ยดี มคี วามรม่ เยน็ เปน็ สขุ แตใ่ นปจั จบุ นั

ท่ามกลางสภาพสังคมท่ีมีการเปลี่ยนแปลง ทำให้เด็ก เยาวชน และประชาชน หันไปยึดติดในวัตถุมากข้ึน เป็นผลให้คนห่างไกลจากวัดโดยไม่รู้ตัว จากปัญหา
ประชาชนยดึ ตดิ ดา้ นวตั ถมุ ากเกนิ ไป พระครปู ระโชตภิ ทั รคณุ เจา้ อาวาสวดั ทา่ ตอ่ ไดเ้ ลง็ เหน็ ความสำคญั ในการพฒั นา คณุ ธรรม จรยิ ธรรม ตลอดจนการพฒั นาคน

รวมถึงเห็นความสำคัญในการร่วมมือร่วมใจกันของสถาบันหลักในสังคม จึงนำแนวคิดเรื่อง พลัง “บวร” มาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างให้เด็ก
เยาวชน และประชาชน มคี ณุ ธรรมจรยิ ธรรม เพอ่ื สรา้ งชมุ ชนใหเ้ ขม้ แขง็ มคี ณุ ภาพ คณุ ธรรม และเพอ่ื รว่ มสรา้ งเสรมิ ประเทศชาตใิ หเ้ กดิ ความมน่ั คง มง่ั คง่ั อยา่ งยงั่ ยนื

๓) เส้นทางสูค่ วามสำเร็จ

ชุมชนคณุ ธรรมวดั ทา่ ตอ สะท้อนให้เหน็ วา่ การมีผูน้ ำท่เี ขม้ แข็ง เสยี สละ มีจติ สาธารณะ ตั้งใจ และมวี ิสัยทัศน์ก้าวไกล ทำประโยชน์ให้กับ
ชุมชนอย่างแท้จริง และเป็นท่ียอมรับจากสมาชิกชุมชน รวมถึงชุมชนมีต้นทุน มีทรัพยากรที่สามารถพัฒนาต่อยอดสร้างรายได้ คนในชุมชนมีความรัก สามัคคี

ก็จะช่วยขจัดอุปสรรค/ปัญหาต่างๆ ให้เบาบางลง นอกจากน้ีแล้ว ปัจจัยเสริมท่ีมีความสำคัญอีกประการหน่ึงคือ การที่ชุมชนได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ

ไม่ว่าจะเปน็ งบประมาณ การถา่ ยทอดความร้ทู างวิชาการและการประชาสมั พนั ธ์ชุมชนให้เปน็ ที่ร้จู กั ตอ่ สาธารณชน




67

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเ่ี กิดขึน้


ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทา่ ตอ นำแนวคดิ พลงั “บวร” มาใชเ้ ปน็ เครอื่ งมอื ในการบรหิ ารจดั การชมุ ชน ถือว่าประสบความสำเร็จ แต่ท่ีผ่านมาทางชุมชนก็
เผชิญกับอุปสรรคเช่นกัน คือ ค่านิยมท่ีเปล่ียนแปลงไปของคนในชุมชนที่ให้ความสำคัญกับวัตถุมากกว่าความดีงาม การชักจูงให้คนในชุมชนเห็นพ้องต้องกัน
และการเปล่ยี นทัศนคติ ดว้ ยลกั ษณะความสัมพันธ์ของคนในชุมชนทีม่ คี วามสนิทชิดเชื้อ อยรู่ ว่ มกันมานาน ประกอบกับผู้นำพลงั “บวร” แสดงให้เหน็ ถึงความ
มุ่งม่ัน ต้ังใจจริง ในการสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง มีคุณภาพ คุณธรรม ก็ทำให้ชาวบ้านในชุมชนให้ความร่วมมือได้เร็วข้ึน สำหรับความท้าทายของชุมชนคุณธรรม

วัดท่าตอ คือ เร่ืองความย่ังยืนของชุมชนในการดำเนินการพัฒนาด้านคุณธรรม ศีลธรรม และประเพณี ยังคงเป็นข้อท่ีต้องได้รับการพัฒนาแก้ไขต่อไป

เน่ืองจากการดำเนินการต่างๆ ในปัจจุบันข้ึนอยู่กับตัวผู้นำค่อนข้างมาก รวมถึงการที่เยาวชนและคนหนุ่มสาวยังไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วมและบทบาทมากนัก

ซงึ่ เป็นกำลังสำคญั ในการพฒั นาชมุ ชนกบั ยุคสมยั ทม่ี ีเทคโนโลยเี ข้ามามสี ่วนในชีวติ ประจำวนั คอ่ นขา้ งมาก


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสคู่ วามยั่งยืน


ชุมชนดำเนินชีวิตแบบมีเหตุผล มีความพอประมาณ พอดี ไม่เบียดเบียนตนเองสังคมและสิ่งแวดล้อมริเร่ิมมาจากเจ้าอาวาสวัดท่าตอ

โดยใหป้ ระชาชนในพนื้ ทเี่ ขา้ มามสี ว่ นรว่ มกนั เปน็ แหลง่ เรยี นรใู้ หป้ ระชาชนไดม้ าศกึ ษา การรวมกลมุ่ ของคนในชมุ ชนเพอ่ื นำพชื ผลทางการเกษตรในพนื้ ทม่ี าแปรรปู
เพ่ือสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และคนในชุมชนมีความรับผิดชอบในหน้าที่ของตน มีวินัยต่อตนเองและสังคม และปฏิบัติตามจริยธรรม คุณธรรม และเคารพ
กฎหมายบ้านเมอื ง ประชาชนในชมุ ชนทำกจิ กรรมวนั สำคญั ทางศาสนา ใส่ใจต่อสงั คมสาธารณะ เพอ่ื ประโยชนข์ องผูอ้ ืน่ โดยไม่หวังสิง่ ตอบแทน จากการดำเนิน
การของชุมชนทำให้พฤติกรรมของคนในชุมชนเปล่ียนไปในทางที่ดีขึ้น การดำเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง และการรวมกลุ่มอาชีพ หล่อหลอมให้คนใน
ชมุ ชนร้จู กั พง่ึ ตนเอง เกดิ ความสามัคคี รว่ มกนั แก้ไขปัญหาต่างๆ ในชมุ ชนของตนเอง ประชาชนมีอาชีพ มรี ายได้ เพ่ิมเศรษฐกจิ ชมุ ชน มคี วามเจรญิ เขม้ แขง็ ข้ึน
อยู่รว่ มกันอย่างมีความสุข


ขอ้ มลู การติดตอ่ ชุมชนคุณธรรมวัดท่าตอ


- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครูประโชตภิ ทั รคุณ ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวดั ทา่ ตอ

โทรศัพท์ ๐๘ ๓๑๙๘ ๔๔๔๗

๒. กำนนั บญุ ส่ง เทยี มนรา ตำแหน่ง กำนนั ตำบลท่าตอ

โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๐๑ ๖๒๗๒

- ผ้ปู ระสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจังหวดั )

๑. ว่าที่ร้อยตรีสมเกียรติ เกตุฟัก ตำแหน่ง นักวิชาการวัฒนธรรม
ชำนาญการพิเศษ โทรศพั ท์ ๐๙ ๒๒๔๙ ๕๔๖๐

๒. นางสาววภิ าวี ขำประไพ ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ
โทรศพั ท์ ๐๙ ๒๒๔๙ ๕๖๘๒


68

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดต๊ำม่อน
อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

พระเจา้ ทันใจ เง้ียวงามศกั ด์ิสทิ ธ์ิ แหล่งวิจติ ร โคมลา้ นนา

ศูนย์เพาะ กลา้ แผ่นดนิ สบื สานศิลป์ กลองสะบัดชัย

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเดน่

พระครูสุวัฒน์สังฆโสภณ เจ้าอาวาสวัดต๊ำม่อน และพระครูสังฆบริรักษ์เอกรัฐ อภิรกฺโข ผู้ช่วยเจ้าอาวาส และประธานเครือข่ายเพื่อนฯ
คุณธรรม ได้ร่วมกันขับเคลื่อนงานด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ด้านพัฒนาด้านคุณธรรมจริยธรรม และด้านศิลปวัฒนธรรม ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ให
้
แก่เด็ก เยาวชน และประชาชน รว่ มกนั สง่ เสริมใหค้ นในชมุ ชนรักษาศีล นอ้ มนำหลักธรรมไปประพฤติปฏบิ ัติ ดำเนนิ ชีวิตตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง
และดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมไทย ตลอดจนปฏิบัติตนตามหลักค่านิยม ๑๒ ประการ ด้านศาสนา ส่งเสริมประสานงานให้เด็ก และเยาวชน จัดกิจกรรมเพ่ือ
เทิดทูนสถาบันชาติ ศาสนาและพระมหากษัตริย์ และร่วมกันทำประโยชน์ให้แก่สังคม ผ่านกิจกรรมกล้าทำดี จัดตั้งกลุ่มโคมล้านนา ส่งเสริมให้คนในชุมชน

นำทุนทางวัฒนธรรมมาพัฒนาสร้างสรรค์ให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม สร้างรายได้แก่ครอบครัว และมีความรัก ความสามัคคีภายในกลุ่ม อีกทั้งยังเป็น
แหลง่ เรยี นรู้ภมู ปิ ญั ญาทางวัฒนธรรมเฉพาะดา้ นท่ีโดดเด่น เพอ่ื ถา่ ยทอดองคค์ วามรู้แกเ่ ดก็ เยาวชน และประชาชนทสี่ นใจ

๓) เส้นทางสู่ความสำเรจ็

พระครูสุวัฒน์สังฆโสภณ เจ้าอาวาสวัดต๊ำม่อน ได้เร่ิมดำเนินงานโครงการศูนย์ศึกษา
พระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ ได้รวมกลุ่มเยาวชนในพ้ืนที่ตำบลบ้านต๊ำ จัดตั้งเป็น “ชมรมต้นกล้าบ้านต๊ำ”

ส่งเสริมคุณธรรมให้เยาวชนทำกิจกรรมร่วมกัน ในการต้ังกลุ่มทำกิจกรรม จิตอาสา ในพื้นท่ีของตนเอง

ในดา้ นศลิ ปวฒั นธรรม การแสดงและเผยแพรศ่ ลิ ปะการแสดงในชมุ ชน วดั สถานศกึ ษา และตามสถานทตี่ า่ งๆ
จากร่นุ พี่สรู่ ุ่นน้อง นอกจากไดร้ ่วมกนั รกั ษา สบื สาน เผยแพร่ศิลปะ การแสดงของลา้ นนาแล้ว กลุ่มเยาวชน
วัดต๊ำม่อนยังได้รวมพลังทำกิจกรรมด้านจิตอาสา ในนาม “ชมรมต้นกล้าบ้านต๊ำ” เพื่อทำกิจกรรม

ดา้ นจติ อาสาทงั้ ในชุมชนและนอกพ้นื ท่ี ทร่ี ้จู ักคิดเปน็ ทำเปน็ แก้ไขปญั หาเป็น ดำเนินชวี ติ อย่างมคี ณุ ธรรม
ห่างไกลจากอบายมุขส่ิงเสพติดและปัญหาสังคมต่างๆ ได้รู้จักคุณค่าของตนเอง เป็นแกนนำเยาวชน

ท่ีกล้าทำความดี มีความสามัคคี เสียสละเพื่อส่วนรวม กลุ่มเยาวชน วัดต๊ำม่อน จึงเป็นที่ยอมรับช่ืนชม

ของคนในชมุ ชน และเปน็ แบบอยา่ งท่ดี ีแกเ่ ด็กและเยาวชน


69

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ที่เกดิ ข้นึ


คนในชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในเอกลักษณ์และศิลปวัฒนธรรมอันดีงามของท้องถ่ินโดยจัดตั้ง “กลุ่มเยาวชนกลองสะบัดชัย” เพ่ือส่งเสริมให้
เยาวชนได้สืบสานศิลปะการตกี ลองสะบดั ชยั อนุรักษ์ศิลปวฒั นธรรม จากรุน่ พ่สี รู่ นุ่ น้อง ทำให้การขับเคลื่อนกจิ กรรมของกลมุ่ เด็กและเยาวชนวดั ต๊ำม่อนมคี วาม
ตอ่ เน่ืองและยั่งยืน จากต้นแบบ พระครูสุวฒั นส์ ังฆโสภณ จึงได้ตงั้ “กล่มุ เด็กกลองสะบดั ชัย” และจดั หาทนุ เพ่อื จดั ซื้ออปุ กรณเ์ พ่มิ เตมิ ในชว่ งเยน็ หลังเลิกจาก
การเรียน จะมีการฝึกซ้อมของ “กลุ่มเด็กกลองสะบดั ชยั ” และชว่ งค่ำจะเปน็ การฝึกซอ้ มของ “กลุ่มเยาวชนกลองสะบดั ชัย” จากการทม่ี ีเดก็ เยาวชน ได้เขา้ มา
ฝึกฝนกลองสะบัดชัยภายในวัด การฝึกซ้อมในแต่ละวันจะเกิดเสียงดังรบกวน แต่ก็ไม่มีปัญหาอุปสรรคแต่อย่างใด เนื่องจากคนชุมชนให้การสนับสนุน ช่ืนชมท่ี
เด็กและเยาวชนเป็นแบบอย่างที่ดี และสร้างชื่อเสียงให้กับชุมชน นอกจากได้ร่วมกันรักษา สืบสาน เผยแพร่ศิลปะการแสดงของล้านนาแล้ว ยังได้รวมพลัง

ทำกิจกรรมด้านจติ อาสา ในนาม “ชมรมตน้ กล้าบ้านตำ๊ ” เพ่อื ทำกิจกรรมดา้ นจิตอาสาบำเพญ็ ประโยชนท์ ง้ั ในชุมชนและนอกพ้นื ท่ี เปน็ แกนนำเดก็ และเยาวชน
ท่ีกลา้ ทำความดี มีความสามคั คี เสยี สละเพอ่ื ส่วนรวม


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามย่ังยนื


เดก็ และเยาวชนหนั มารวมกลมุ่ กนั เพอ่ื ใชพ้ น้ื ทวี่ ดั ในการพบปะ ปรกึ ษาหารอื ทำกจิ กรรมตา่ งๆ หลงั จากเลกิ เรยี นตอนเยน็ และในวนั หยดุ เสาร-์ อาทติ ย์
และร่วมกันสืบสานศิลปวัฒนธรรม ประเพณีท่ีดีงาม ทำกิจกรรมจิตอาสา บำเพ็ญประโยชน์ในชุมชน ทำให้เด็กและเยาวชนมีความรัก ความสามัคคี

ซ่ึงกันและกัน มีความเอื้อเฟื้อเผ่ือแผ่ เสียสละเพื่อส่วนรวม ได้ดำเนินกิจกรรมและพัฒนาไปอย่างต่อเน่ือง ใช้พลัง “บวร” ขับเคลื่อนในทุกกิจกรรม อีกท้ังให้

วัดต๊ำม่อนเป็นศนู ยก์ ลางการเรยี นรขู้ ยายเครือข่ายชมุ ชนคุณธรรมให้เพ่ิมมากขึน้


ขอ้ มูลการติดต่อชมุ ชนวัดต๊ำมอ่ น


- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระครูสวุ ัฒนส์ งั ฆโสภณ ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวัดต๊ำม่อน โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๘๕๒ ๘๒๙๙

70

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดมาตุคุณาราม
อำเภอเมืองพังงา จังหวัดพังงา

เรือ่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

กระโสมมสี ขุ บวรสามัคคี ประเพณีโดดเดน่

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดมาตคุ ณุ าราม เปน็ ศนู ยก์ ลางสร้างสขุ ของชุมชน เปน็ ชุมชนขนาดเลก็ ประชากรส่วนใหญม่ ฐี านะยากจน ประกอบอาชีพ
ทำสวน ประมง ทำใบจาก ค้าขาย และรับจ้างทั่วไป รายได้แต่ละครอบครัวไม่แน่นอน รายได้ของครอบครัวไม่ค่อยพอกับรายจ่าย ส่งผลกระทบโดยตรงกับ

การครองชพี คนส่วนใหญต่ า่ งคนตา่ งอยู่ เนื่องจากต้องหาเงินเลย้ี งปากท้อง ไม่ได้มองสังคมหรอื เสียสละเพอ่ื ส่วนรวมมากนกั ไม่มเี วลาใหก้ บั สว่ นรวมเกิดชอ่ งว่าง

ทางสงั คม ขาดความสามคั คี ไมม่ อี าชพี เสรมิ ผสู้ งู อายไุ มไ่ ดร้ บั การดแู ลเทา่ ทค่ี วร เลน่ การพนนั และการเสยี่ งโชครายวนั ยงั คงมใี หเ้ หน็ อยู่ ดำเนนิ ชวี ติ แบบเรยี บงา่ ย
สบายๆ ไม่กระตือรือร้น รับผิดชอบหน้าท่ีของตนเองตามอัตภาพ ท่ามกลางความขาดแคลน ยังมีส่ิงที่ดีสิ่งเดียวที่เป็นเคร่ืองยึดเหนี่ยวจิตใจให้กับคนในชุมชน

ในปจั จบุ นั ไดเ้ ปน็ อยา่ งดแี ละสมำ่ เสมอ กค็ อื “วดั มาตคุ ณุ าราม” ตง้ั อยใู่ นใจกลางชมุ ชน เปน็ ศนู ยก์ ลางสรา้ งสขุ ของชมุ ชนดว้ ยคณุ ธรรม เปน็ แหลง่ เรยี นรดู้ า้ นอาชพี

ตามหลักปรัชญาชองเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแหล่งสืบสานประเพณี วัฒนธรรม เป็นแหล่งขัดเกลาจิตใจให้เป็นคนดีของสังคม ทุกคนในชุมชนสามารถเข้ามา

เรียนรแู้ ละศกึ ษาธรรมะได้ตลอดเวลา

๓) เสน้ ทางสูค่ วามสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดมาตุคุณาราม ได้จัดตั้งคณะกรรมการเฉพาะกิจขึ้น จำนวน ๑ ชุด ยึดหลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม (บวร) ร่วมกัน
ศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหา จากข้อมูลพ้ืนฐานที่แท้จริงของชุมชน วิเคราะห์หาจุดเด่น จุดด้อย โอกาส และอุปสรรค ให้ชัดเจน นำมาจัดทำแผนพัฒนา
บรรลกุ ิจกรรม และโครงการท่ีเร่งด่วน หรือสำคัญลงในแผนปฏบิ ัตกิ ารประจำปี เพอ่ื ใช้เปน็ เคร่อื งมอื ในการดำเนินการให้ตรงกบั สภาพปัญหา ทันเวลา ได้อย่างมี
ประสิทธภิ าพ ทางวดั ไดเ้ นน้ การบรู ณาการให้ชุมชน และผเู้ กยี่ วข้องทกุ ฝา่ ยเข้ามา รว่ มคิด รว่ มทำ รับฟงั ความคดิ เห็น สามารถตอบสนองตรงกับความต้องการ
ของประชาชน ให้ทุกคนทุกฝ่ายรับรู้ และเข้าถึงกิจกรรม/โครงการต่างๆ ท่ีทางวัดจัดขึ้นอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมกัน รับประโยชน์ร่วมกัน ตลอดจนมี

การปรบั ปรงุ แผนงานกจิ กรรม/โครงการใหม้ คี ณุ ภาพ และเกดิ ประโยชนส์ งู สดุ กบั ทกุ คนในชมุ ชน มกี จิ กรรมการประกาศยกยอ่ งเชดิ ชเู กยี รตใิ หร้ างวลั แหง่ คณุ ธรรม

ความดี มตี น้ แบบและผูน้ ำตามธรรมชาติเกดิ ขึ้นมากมาย โดยนำหลกั ธรรมทางศาสนา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง และวิถวี ัฒนธรรมท่ดี ีงามมาแก้ปญั หา
และพฒั นาชุมชนสร้างคณุ ธรรมความดี สู่ความยั่งยนื ตอ่ ไป




71

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ทเ่ี กิดขึ้น


วัดมาตุคณุ าราม ไดพ้ ฒั นาคนในชมุ ชนให้แข็งแรงทง้ั รา่ งกายและจิตใจ มจี ิตอาสา เอื้อเฟื้อเผอ่ื แผ่ ร้จู ักเสยี สละเพอ่ื สว่ นรวม รู้รกั สามคั คี ใช้ชีวิต
บนพ้ืนฐานความพอเพียง สร้างความตระหนักให้คนในชุมชนเห็นคุณค่า ร่วมอนุรักษ์วัฒนธรรม และประเพณีให้คงอยู่ตลอดไป เป็นเรื่องที่ค่อนข้างท้าทาย
เพราะเดมิ คนในชมุ ชนสว่ นใหญ่ ใชช้ วี ติ แบบตา่ งคนตา่ งทำ ขาดองค์ความรู้ ขาดศนู ย์รวมใจในการบริหารจัดการ ขาดปราชญ์/ภูมิปัญญาทอ้ งถน่ิ ทจี่ ะสานต่อใน
การจัดกิจกรรมท่ีต้องอนุรักษ์ เป็นศูนย์กลางรวมใจในการบริหารจัดการ เพ่ือริเร่ิมในการจัดกิจกรรม/โครงการ เพ่ือหล่อรวมแนวทางตามวิถีชีวิตของคนใน
ชุมชนแบบด้ังเดิม ให้กลับมามีวิถีชีวิตท่ีดีขึ้นบนพื้นฐานความพอเพียง โดยการนำ บ้าน วัด โรงเรียน และส่วนราชการ (บวร) เข้ามามีส่วนร่วม รวมพลัง

โดยเฉพาะวัดมาตุคุณาราม ให้เป็นศูนย์รวมการบริหารจัดการในทุกๆ ด้าน สร้างความศรัทธา ความใกล้ชิดกับคนใน เป็นแหล่งเรียนรู้ ปลูกฝัง และบ่มเพาะ

องคค์ วามรูท้ มี่ ีประโยชน์ ตอ่ การดำรงชีพ พฒั นาจิตใจ จิตสำนึกด้านคุณธรรม จริยธรรมให้กบั ทุกคน มีความรักและหวงแหนทอ้ งถิน่ ของตน ซ่ือสตั ย์ สุจริต มวี นิ ัย

รู้รักสามัคคี รู้จักเสียสละเพื่อส่วนรวม การจัดกิจกรรม/โครงการของวัดมาตุคุณาราม จึงสามารถแก้ปัญหาและช่วยเหลือคนในชุมชนได้อย่างแท้จริง ส่งผลให้
คนในชุมชนกลบั มาเข้มแข็ง มีกำลงั ใจเต็มรอ้ ยเพื่อสูช้ วี ิตในปัจจบุ ัน ท่ามกลางภาวะเศรษฐกจิ ทีถ่ ดถอยคอ่ นขา้ งรุนแรงได้


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสูค่ วามยั่งยืน


คนในชมุ ชนเกดิ ความรกั สามคั คี เออ้ื เฟอ้ื เผอ่ื แผ่ ชว่ ยเหลอื ซง่ึ กนั และกนั มสี ขุ ภาพรา่ งกาย

ทีแ่ ขง็ แรง มีสขุ ภาพจิตทด่ี ี เป็นทย่ี อมรบั จากชุมชน บุคคล และหนว่ ยงานภายนอก ส่งผลให้ได้รบั รางวัล

เชิดชเู กยี รติ จากหนว่ ยงานต่างๆ ไดจ้ ัดสรา้ งแกนนำในชมุ ชน นำภมู ิปัญญา/ปราชญท์ อ้ งถนิ่ มาถา่ ยทอด

ความรู้ เพ่ือขยายผลให้คนในชุมชนได้ทำงานร่วมกัน เพ่ือพัฒนาชุมชนให้มีความเข้มแข็ง สามารถนำ

ความรทู้ ไ่ี ดร้ บั ไปปรบั ใช้ และสามารถขยายผลตอ่ ใหก้ บั บคุ คลหรอื หนว่ ยงานภายนอกทส่ี นใจได้ โดยยดึ หลกั

จิตอาสา มีการสร้างนวัตกรรมในการร่วมอนุรักษ์ สืบสานวัฒนธรรม และด้านสืบสานวัฒนธรรม

มกี ารพฒั นาแหลง่ เรยี นรใู้ นชมุ ชน ผนู้ ำจติ อาสา รองรบั การศกึ ษาดงู านจากหนว่ ยงานหรอื องคก์ รภายนอก

เพ่อื ยกระดับการอนุรักษ์วัฒนธรรม และประเพณีให้คงอยู่คู่กับชุมชนตลอดไป โดยยึดหลักพอเพยี ง

ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ประหยัด


ขอ้ มลู การตดิ ต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวัดมาตุคุณาราม


- ผ้ปู ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครสู ัจจญาณประยุต ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวดั มาตุคณุ าราม โทรศัพท์ ๐๘ ๔๐๕๙ ๖๕๙๒

๒. นายวรี ะ วิศาล ตำแหนง่ ประธานศูนย์บริการผู้สงู อายุวัดมาตุคณุ าราม โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๖๗๗ ๘๙๐๘

- ผ้ปู ระสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวดั )

นางสาวจันทรา นฤนาท ตำแหน่ง นกั วชิ าการวัฒนธรรมชำนาญการ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๘๖๒๐



72

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดชายคลอง
อำเภอเมืองพัทลุง จังหวัดพัทลุง

เรือ่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

สปั ปายสถาน ลานบญุ ลานธรรม เพอ่ื หลอมรวมสงั คมใหม้ คี ณุ ธรรม สรา้ งชมุ ชนจติ อาสา

๒) ความเป็นมา/ความโดดเด่น

วดั ชายคลอง ไดร้ บั การพฒั นาใหก้ ลายเปน็ สปั ปายะสถาน เพอ่ื ใหเ้ หมาะแกก่ ารเปน็ ศนู ยก์ ลางพฒั นาชมุ ชน เปน็ แหลง่ เรยี นรพู้ ระพทุ ธศาสนา
เป็นสถานท่ีปฏิบัติธรรม อบรมบ่มเพาะประชาชน เยาวชน เป็นสถานบำเพ็ญบุญตามประเพณีของพุทธศาสนิกชน เป็นลานธรรมลานวิถีไทย เหมาะสำหรับ

การทำกิจกรรมที่สอดแทรกคำสอนทางพระพุทธศาสนา เอ้ือต่อการสืบสานประเพณีอันดีงามของชาวพุทธ ปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม และหลอมรวม

ความสามัคคีให้เกิดข้ึนในชุมชน และยังเป็นศูนย์รวมในการช่วยเหลือสังคมในยามประสบภัยต่างๆ กิจกรรมสำคัญภายใต้การขับเคล่ือนของ ลานบุญลานธรรม
วดั ชายคลอง ไดแ้ ก่ จดั ปฏบิ ตั ธิ รรม บวชเนกขมั มจารณิ ี จดั อบรมเยาวชนนกั เรยี นจากโรงเรยี นตา่ งๆ รวมไปถงึ กจิ กรรมวนั สำคญั ของสถาบนั พระมหากษตั รยิ ไ์ ทย
เป็นสถานบำเพ็ญบุญกุศลของพุทธศาสนิกชน โดยจัดทำบุญตักบาตรในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ทำบุญในวันขึ้นปีใหม่ ทำบุญตักบาตรเน่ืองใน

วันเฉลิมพระชนมพรรษาฯ ของสถาบันพระมหากษัตริยไ์ ทย และในโอกาสพเิ ศษอน่ื ๆ เป็นศูนยร์ ะดมทนุ ชว่ ยเหลอื สงั คม ประชาชน โรงเรยี น ยามเกดิ ภยั พิบัต ิ


๓) เส้นทางสูค่ วามสำเร็จ

หลังจากคณะสงฆ์กลุ่มใหม่ได้เกิดขึ้นในวัด ได้เริ่มต้นพัฒนาวัดโดยเริ่มจาก

การพฒั นาคน นน่ั คอื สง่ เสรมิ การศกึ ษาใหพ้ ระเณรทเี่ ขา้ มาไดม้ คี วามรใู้ นดา้ นปรยิ ตั ธิ รรม ทงั้ แผนกธรรม-บาลี
เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจในหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาควบคู่กับการปฏิบัติ และพร้อมกัน

น้ันได้เร่ิมปรับปรุงพัฒนาวัดในทุกภาคส่วน ชักชวนประชาชนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนา
วัดให้มีความพร้อม มีสถานที่ประกอบกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา โดยได้พัฒนาลานใต้ต้นไม
้
ไวเ้ ปน็ ลานกจิ กรรมหลกั ของวดั สรา้ งความแตกตา่ งใหก้ บั ชมุ ชน องิ ลานธรรมตามแนวสวนโมกข์ ชกั ชวน

ประชาชน เยาวชนมารว่ มถมทราย เกล่ยี ทราย และสรา้ งศาลา พร้อมทัง้ ติดตงั้ ไฟสอ่ งสว่าง ตามลำดบั
เพ่ือให้สามารถใช้ประโยชน์ได้ท้ังกลางวันและภาคกลางคืน เม่ือสถานที่พร้อมแล้ว ภายหลังได้มี
กจิ กรรมอบรมเยาวชน นกั เรยี น กจิ กรรมปฏบิ ตั ธิ รรม เกดิ ขนึ้ มาเปน็ ลำดบั โดยมนี กั เรยี นโรงเรยี นตา่ งๆ
เข้ามาทำกิจกรรมอยู่เนื่องๆ ได้เรียนรู้พระพุทธศาสนาใต้ต้นไม้ ลานทราย ได้ทำกิจกรรมที่แตกต่าง
จากห้องเรียน ส่วนพุทธศาสนิกชนก็ได้มีความแปลกใหม่ในการบำเพ็ญบุญกุศล ทาน ศีล ภาวนา

ตามโอกาสอนั สมควร


73

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคตา่ งๆ ท่ีเกดิ ขึ้น


เมื่อชุมชน ประชาชน เยาวชน ในสังคมรอบวัด ขาดการบ่มเพาะ ความห่างเหินจากพระพุทธศาสนา ความห่างเหินจากวัดก็ย่อมเกิดขึ้น

เปน็ ธรรมดา เหตเุ พราะวดั ขาดผนู้ ำทางจติ วญิ ญาณ ขาดผนู้ ำในการบม่ เพาะคณุ ธรรมศลี ธรรมใหค้ นในชมุ ชน การปลกู ศรทั ธาใหค้ นเชอื่ มนั่ ไมใ่ ชเ่ ปน็ สงิ่ ทที่ ำไดง้ า่ ย
ความท้าทายสำคัญตรงน้ีคือ ทำอย่างไรให้เขาเชื่อม่ันและศรัทธา และพร้อมจะร่วมไม้ร่วมมือกับแนวทางที่มีในตัวผู้นำ คำตอบในเร่ืองน้ีจึงต้องพิสูจน์กัน

ดว้ ยเวลาและขอ้ ปฏบิ ตั ิ ตอ้ งปลกู ศรทั ธาในตวั เองกอ่ น คอื เชอื่ มน่ั ในสง่ิ ทต่ี วั เองทำวา่ มคี วามสามารถและจะสำเรจ็ ได้ ตอ้ งปลกู ศรทั ธาในคนรอบขา้ ง เพอื่ สรา้ งแรง

ศรัทธาให้ขยายออกไป ต้องพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ เพื่อสร้างฐานความรู้ท่ีจะส่ือสารออกไปยังผู้อ่ืนต่อไป ต้องทำให้จริงและต่อเนื่อง เพ่ือปลูกฝังคนให้มีคุณภาพ
มคี ณุ ธรรม จรยิ ธรรม มีศลี ธรรม มากขน้ึ กว่าเดมิ จะเกดิ ความสขุ ร่วมกัน เกดิ ความรรู้ กั สามัคคีรว่ มกนั และเกดิ จติ อาสาท่จี ะนำพาสังคมให้มีความเจรญิ ต่อไป


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามยง่ั ยืน


ชุมชนมีการร่วมไม้ร่วมมือกันมากขึ้น ในการทำกิจกรรมทั้งภายในชุมชน และภายในวัด เยาวชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาดูแลรักษาวัดมากข้ึน
ทำวัดให้มีความสะอาด สัปปายะเหมาะแก่การทำกิจกรรมต่างๆ ชุมชนลดอบายมุข ลดการเล่นพนันภายในวัด การเล่นการพนันในเทศกาลต่างๆ ชุมชนร่วม
กจิ กรรมทางพระพทุ ธศาสนา วนั สำคญั ตา่ ง ๆ และประเพณอี นั ดงี ามของชาวพทุ ธมากขน้ึ ชมุ ชนใชล้ านวดั เปน็ สถานบำเพญ็ บญุ กศุ ล ทาน ศลี ภาวนากนั มากขนึ้
เด็กนักเรียนท่ีมาร่วมกิจรรมท่ีน่ี ได้รับความรู้ มีพฤติกรรมท่ีดีข้ึน ต่างได้บอกเล่ากับคนรอบข้าง และมีโอกาสกลับมาร่วมกิจกรรมอ่ืนๆ ผลกระทบท่ีเกิดข้ึน

ตามแนวทางนี้ เม่ือวัดต่างๆ ถือเอาเป็นหัวใจสำคัญในการเผยแผ่ผ่านการสอดแทรกกิจกรรม

ทางพระพทุ ธศาสนา ประเพณนี ยิ มตา่ งๆ กจ็ ะสามารถคงไว้ และสบื สานตอ่ ยอดไปถงึ การปลกู ศรทั ธา

ท่ีต้ังม่ันซึ่งเป็นตัวขับเคล่ือนการพัฒนาที่ตามมา เป้าหมายท่ีจะเดินต่อในอนาคต ความต้ังใจ

หรือส่ิงท่ีบ่งบอกถึงหลักประกันว่าจะเกิดความยั่งยืน มีแผนจัดกิจกรรมอย่างต่อเน่ืองในด้าน

จัดอบรมศีลธรรม คุณธรรม เรียนรู้พระพุทธศาสนาให้กับเยาวชนนักเรียนในพื้นที่และใกล้เคียง

จัดปฏิบัติธรรม บวชเนกขัมมจาริณี ประจำเดือน เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามาปฏิบัติธรรม

สง่ เสริมการจัดกจิ กรรมประเพณีไทย


ข้อมูลการติดต่อชมุ ชนวัดชายคลอง


- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูภาวนาธรรมประสทิ ธิ์ ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดชายคลอง โทรศพั ท ์ ๐๙ ๘๐๔๕ ๖๘๘๐

๒. พระมหาจริ วฒั น์ อภวิ ฑฒฺ โน ตำแหนง่ ผชู้ ว่ ยเจา้ อาวาสวดั ชายคลอง โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๐๙๕ ๘๒๕๕

- ผู้ประสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวัด)

นายทินกร วฒั นเสน ตำแหนง่ นักวชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๙๒๓๖


74

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดพร้าว
อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร

เรอ่ื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

คนวัดขวางเป็นคนดี มสี ิง่ แวดล้อมดี มรี ายได้ดี มีสขุ ภาพดี และสังคมด
ี
๒) ความเป็นมา/ความโดดเด่น

ชุมชนคุณธรรมวัดพร้าว (บ้านวัดพร้าว) เป็นชุมชนที่มีความเข้มแข็ง สามัคคี จิตอาสา พัฒนาอย่างต่อเน่ือง และปลอดภัยพร้อมสำหรับ

ผมู้ าทอ่ งเทย่ี วเยย่ี มเยอื น ความสำเรจ็ ของชมุ ชนใน ๓ มติ ิ อาทิ กจิ กรรมปฏบิ ตั ธิ รรมประจำเดอื น (ทกุ วนั ที่ ๑๗ ของเดอื น ๆ ละ ๔ วนั ) การรวมกลมุ่ สจั จะออมทรพั ย์
การเข้าวัดวันอาทิตย์ ใกล้ชิดพระพุทธศาสนาพัฒนาวัดพร้าว การปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ และร่วมสืบสานศิลปะพ้ืนบ้าน โดยชมรมผู้สูงอายุตำบลวัดขวาง

นำดนตรีพ้ืนบ้านถ่ายทอดและแสดงดนตรี ได้แก่ นาฏดนตรี (ลิเก) ฉ่อย อังกะลุง ลำตัด ที่โรงเรียนวัดพร้าว โรงเรียนวัดขวางวิทยาลัยผู้สูงอายุ แสดงดนตร
ี
ใชด้ นตรบี ำบดั ผปู้ ว่ ยทโี่ รงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพตำบลวดั ขวางและรว่ มสบื สานศลิ ปวฒั นธรรมพนื้ ถน่ิ เนอ่ื งในวนั สงกรานตแ์ ละวนั ลอยกระทง วดั พรา้ วมคี วามโดดเดน่

ในมิติศาสนา นำหลักธรรมมาปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมกล่อมเกลาจิตใจให้เด็ก เยาวชน ประชาชน ปฏิบัติตนเป็นคนดี นำหลักธรรมไปปรับใช้

ในชวี ติ ประจำวนั ดำรงตนได้เปน็ ปกติสุข ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

๓) เสน้ ทางสคู่ วามสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดพร้าว นำโดยพระครูวิศิษฏ์ปริยัติคุณ เจ้าอาวาสวัดพร้าว เจ้าคณะตำบลวัดขวาง เป็นผู้นำทางจิตวิญญาณของ “บวร”
ตำบลวัดขวาง ท่ีเปี่ยมด้วยความเมตตา และเป็นผู้บริหารที่มีวิสัยทัศน์ นักพัฒนาเป็นศูนย์รวมศรัทธาสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง ซ่ึง“บวร” ตำบลวัดขวาง


มีการทำงานแบบมสี ว่ นรว่ ม สามคั คี จติ อาสา รว่ มกนั คดิ รว่ มกนั ทำและพฒั นาชมุ ชน
อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ระเบดิ จากขา้ งใน ขบั เคลอื่ นการทำงานแบบ พลงั บวร “บา้ น วดั โรงเรยี น
ราชการ” ไปพร้อมกันท้ังตำบลวัดขวาง โดยมีเวทีประชุม “ปรับทุกข์ สร้างสุข

เพอ่ื ชาวตำบลวดั ขวาง” ทกุ วนั ที่ ๑๐ ของเดอื น รว่ มกนั คดิ วางแผน ดำเนนิ งาน แกไ้ ข

ปญั หา ตดิ ตามผลรว่ มกนั มคี วามรว่ มมอื ภาคเี ครอื ขา่ ยในชมุ ชน รวมทง้ั ภาคประชารฐั

ในพ้ืนท่ี ให้มาร่วมกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมพัฒนาชุมชนให้มีคุณธรรม และร่วม

เผยแพร่ขอ้ มลู ข่าวสารทถี่ ูกตอ้ งของทางราชการใหก้ บั ประชาชน


75

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อปุ สรรคต่างๆ ทเ่ี กิดขึ้น


ชุมชนมีการจัดการกับทุกปัญหาต่างๆ โดยมีการร่วมรับฟังปัญหาจากประชาชนและหาแนวทาง แก้ไขร่วมกัน โดยมีการประชุมขับเคลื่อนบวร
ท้ังตำบลวัดขวางในการประชุมเวทีปรับทุกข์สร้างสุข ทุกวันที่ ๑๐ ของเดือน ชุมชนมีการต้ังจุดตรวจ จุดเวรยามทางเข้าออกของหมู่บ้าน ปัญหาน้ำจะม
ี
การบรหิ ารจดั การทกุ หมบู่ า้ นไดน้ ำ้ ไปอปุ โภค บรโิ ภคอยา่ งทวั่ ถงึ ปญั หายาเสพตดิ จะมกี ารอบรมสรา้ งความรคู้ วามเขา้ ใจในพษิ ภยั ยาเสพตดิ โครงการบรรพชาและ

ฝึกอบรมสามเณรภาคฤดูร้อน ตลอดจนผู้นำชุมชนและประชาชนร่วมกันเฝ้าระวัง ไม่ให้เยาวชน ประชาชนมีการมั่วสุมใช้ยาเสพติด มีการส่งเสริมให้เยาวชน
ประชาชนใช้เวลาว่างเล่นกีฬา ประกอบอาชีพเสริมหารายได้ การกำจัดขยะ จะมีการอบรมสร้างความรู้ความเข้าใจการบริหารจัดการขยะอย่างเป็นระบบ

ให้ถกู ต้อง เหมาะสม นำขยะมาใชซ้ ำ้ จดั ทำธนาคารขยะ โดยมีหมู่ที่ ๕ บ้านคลองคะชี เป็นหมู่บ้านต้นแบบในการบรหิ ารจดั การขยะ


ผลลัพธแ์ ละเป้าหมายสู่ความยง่ั ยนื


ชมุ ชนมคี วามยดึ มนั่ และปฏบิ ตั ธิ รรมตามหลกั ศาสนา โดยมกี จิ กรรม ดงั น้ี ปฏบิ ตั ธิ รรมประจำเดอื น ทำบญุ ตกั บาตร ฟงั ธรรมะ ทกุ วนั ธรรมสวนะ

และทุกวันอาทิตย์ ด้านเศรษฐกิจพอเพียง มีการปลูกผัก และเก็บเกี่ยวผลผลิตต่างๆ โดยปลอดสารพิษ ด้านวัฒนธรรม มีประเพณีสงกรานต์สรงน้ำพระ

รดน้ำดำหวั ผูส้ งู อายุ การทำบญุ แจงถึงญาติผูล้ ่วงลบั จดั งานประเพณีลอยกระทง เป็นการทำงานในชมุ ชนแบบสามัคคี และจติ อาสาจัดทำกระทง จติ อาสามอบ
ส่ิงของทำสอยดาว หารายได้บำรุงพระศาสนา เพ่ือเป็นการอนุรักษ์น้ำ และคลอง ชุมชนนำโดยผู้นำชุมชน ผู้นำชุมชนและประชาชน จะร่วมแรงร่วมใจกัน

ทำจติ อาสาพัฒนาวัด ชุมชน สาธารณประโยชน ์


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวัดพรา้ ว


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. นายสนั่น จันทรข์ วาง ตำแหน่ง ประธานชมรมผู้สงู อายุตำบลวดั ขวาง โทรศัพท์ ๐๘ ๙๒๗๐ ๖๗๒๓

๒. นางบญุ ธรรม จอ้ ยสดุ ใจ ตำแหน่ง พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๖ ๒๑๔๖ ๑๖๑๔

- ผู้ประสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจังหวดั )

๑. นางฐิฎยิ า หาญวรี โยธนิ ตำแหนง่ นกั วิชาการวฒั นธรรมชำนาญการพิเศษ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๐ ๗๓๙๘

๒. นางสาวปภาดา สอนสิงห ์ ตำแหนง่ นักวชิ าการวัฒนธรรมชำนาญการ โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๒๘๐๖

76

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสวนร่มบารมี
อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก

เรื่องราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ไปอยใู่ ห้เขาอิจฉา อยา่ อยใู่ หเ้ ขาสงสาร

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเด่น

พระครูโฆสิตธรรมสุนทร เจ้าอาวาส/ผู้นำชุมชนคุณธรรมวัดสวนร่มบารมี ได้เผยแผ่หลักธรรมคำสอนอันดีงามทางพระพุทธศาสนา

การปลูกฝังให้ผู้คนต้ังมั่นในศีลธรรม มีคุณธรรมจริยธรรม มีหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นแนวประพฤติปฏิบัติในชีวิตประจำวัน สอนคนในชุมชน

ด้วยวิธีการเริ่มจากปฏิบัติตนให้เห็นเป็นแบบอย่าง จนสร้างแรงศรัทธาให้เด็ก เยาวชน และประชาชนเข้ามาประพฤติปฏิบัติธรรมภายในวัด ตลอดจนร่วมจัด
กิจกรรมต่างๆ มากมายกับทางวัด โดยมีศรัทธาเป็นที่ต้ัง นอกจากนี้ ยังขยายไปสู่การมีโอกาส ได้ร่วมงานกิจกรรมต่างๆ กับหน่วยงานราชการ ในการรณรงค์

การจดั กจิ กรรมเพอื่ สาธารณประโยชนข์ องชมุ ชน เชน่ การเปน็ ชมุ ชนคณุ ธรรม การใชพ้ ลงั “บวร” ในการดำเนนิ กจิ กรรมของชมุ ชน การรณรงคต์ อ่ ตา้ นยาเสพติด

การสรา้ งการตระหนักถงึ ภยั ส่ิงมึนเมา

๓) เส้นทางสคู่ วามสำเร็จ

พระครูโฆสิตธรรมสุนทร กำหนดกลยุทธ์ของการดำเนินงาน โดยใช้หลักธรรมคำสอนทางศาสนา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

และวิถีวัฒนธรรมอันดีงามของไทย มาจัดเป็นกิจกรรมต่างๆ โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้ การจัดกิจกรรมในวันสำคัญทางศาสนา เด็ก เยาวชนได้มีโอกาสเข้าวัด

ทำกจิ กรรมรว่ มกบั ผสู้ งู อายุ ลดปญั หาอาชญากรรม การสรา้ งความรู้ สรา้ งภมู คิ มุ้ กนั ใหป้ ระชาชน ทำใหป้ ระชาชนพงึ่ พาตนเองได้ โดยใชท้ นุ ทมี่ ใี นชมุ ชน อยา่ งภมู ปิ ญั ญา

ชาวบ้าน ความรู้ที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นในการประกอบอาชีพ มาสร้างรายได้ ในชุมชน และกิจกรรมที่เกี่ยวกับประเพณี วิถีวัฒนธรรมอันดีงาม

นอกจากการดำเนนิ กจิ กรรมตา่ งๆ แลว้ สง่ิ สำคญั คอื การเรยี นรู้ เขา้ ใจ ปรบั ตวั ตามสภาพแวดลอ้ มทางสงั คมทเี่ ปลยี่ นไปอยา่ งรวดเรว็ โดยเฉพาะเทคโนโลยกี ารสอื่ สาร


วัดสวนร่วมบารมี จึงให้ความสำคัญ กับบุคลากรภายในวัด ท่ีจะต้องมีความร ู้

ความสามารถ เขา้ ถงึ เทคโนโลยี รทู้ ันสภาพแวดลอ้ มทป่ี รับเปลย่ี นไป ทำให้วัดมกี ารใช้
ช่องทางการส่ือสารท่ีหลากหลาย มีพระและบุคลากรที่มีความพร้อมในการใช้
เทคโนโลยีให้เกิดประโยชน์ ต่อการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ของวัด ตลอดจนมี

การสอื่ สารประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ อย่างตอ่ เนอ่ื ง


77

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ทีเ่ กดิ ขนึ้


วัดสวนร่มบารมี ได้มีการสำรวจสิ่งท่ีชุมชนมี แล้วนำสิ่งท่ีมีมาพลิกเป็นโอกาส

เป็นทรัพยากรในการดำเนนิ งาน เชน่ การใช้วดั ท่มี คี วามพร้อมในดา้ นของสถานที่ มาขยายขอบเขต
นิยามจากสถานที่วัด สู่การเป็นพ้ืนท่ีของชุมชน เป็นลานธรรม ลานวิถีไทย ท่ีเปิดพ้ืนท่ีให้คนใน
ชุมชนได้เข้ามาจัดกิจกรรมต่างๆ อย่างกิจกรรมส่งเสริมมิติทางศาสนา กิจกรรมกระตุ้นเศรษฐกิจ

ของชมุ ชน กจิ กรรมจดั งานประเพณวี ถิ ถี น่ิ ในชมุ ชน และดงึ เอาทรพั ยากรมนษุ ย์ เขา้ มาเปน็ ปจั จยั หลกั
ด้วยการนำผู้สูงอายุ มาเป็นทรัพยากร ในการให้ความรู้ เป็นแบบอย่างในการใช้ชีวิต

เป็นปราชญ์ของชุมชน ขณะเดียวกันก็ดึงเอาพลังของเด็ก และเยาวชน พลังของหน่วยงานราชการ
สถานศึกษา มาร่วมจัดกิจกรรมต่างๆ ตามกำลังความสามารถ จนกลายเป็นการสืบสาน

รักษาต่อยอดอัตลักษณ์ความมีจิตอาสา ความสามัคคี อันเป็นอัตลักษณ์สำคัญของวัฒนธรรมไทย

ให้เกิดกับชุมชน ทำให้อุปสรรคต่างๆ ท่ีเคยมีในชุมชน ลดลงไปด้วยการใช้ต้นทุนและทรัพยากร

ทเ่ี ป็นของชมุ ชนโดยแท้จริง


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความยง่ั ยืน


การนำพระธรรมคำสอนเข้าไปแทรก คนในชุมชนมีการพัฒนาตนเองและนำไปสู่
การบอกรุ่นต่อรุ่น เกิดผลลัพธ์เป็นการปรับเปล่ียนพฤติกรรมอันพึงประสงค์ต่าง ๆ เช่น การปฏิบัติ
ตามหลักคำสอนทางศาสนา เกิดความสงบสุขในชุมชน ไม่มียาเสพติด ไม่มีการทะเลาะวิวาท

ไม่มีการพนัน ไม่มีอบายมุข ไม่มีการลักขโมย เกิดค่านิยมทางสังคมที่ดีงาม มีภูมิความรู้ มีวินัย

ในการดำเนินชีวติ การทำมาหาเลี้ยงอาชีพ และสามารถอยู่ร่วมกนั ไดอ้ ย่างปกตสิ ุข สะทอ้ นคุณธรรม

เรื่องของ “ความพอเพียง การมีวินัย การดำเนินชีวิตด้วยสุจริต และมีจิตอาสา” เกิดผลกระทบ

ในเชงิ บวก เร่มิ จากระดับปจั เจก คือ ประชาชนในชมุ ชนคดิ บวกตอ่ การปฏบิ ัติตนบนพ้นื ฐาน สิง่ ท่ีดงี าม

ขยายไปส่ผู ลกระทบระดับครอบครัว ระดับชมุ ชน ระดบั สังคม กลายเปน็ สังคมคุณธรรมที่มรี ากฐาน
มาจากทรัพยากรมนุษย์ที่มีศักยภาพควบคู่คุณธรรมจริยธรรม และมีความจงรักภักดี เคารพเทิดทูน
ในสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ เกิดกลุ่มจิตอาสาทำความดีด้วยหัวใจ ร่วมพัฒนา
ชมุ ชนในด้านตา่ งๆ


ข้อมูลการติดต่อชมุ ชนคณุ ธรรมวัดสวนรม่ บารม
ี

- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครโู ฆสติ ธรรมสนุ ทร ตำแหนง่ เจ้าอาวาสวดั สวนร่มบารมี โทรศัพท์ ๐๘ ๙๐๘๐ ๓๔๓๔

๒. พระพรเทพ อมโร ตำแหนง่ ผู้ชว่ ยเจ้าอาวาสวัดสวนรม่ บารมี โทรศัพท์ ๐๘ ๐๕๕๑ ๙๘๔๘

78

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าคอย
อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี

เรื่องราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

ท่าคอยร่มเย็นเปน็ สขุ

๒) ความเปน็ มา/ความโดดเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าคอยเป็นชุมชนเก่าแก่ท่ีมีความโดดเด่น และมีชื่อเสียงในด้านศิลปวัฒนธรรม โบราณสถาน ศาสนสถาน ภาพวาด
ศลิ ปะจิตรกรรมฝาผนัง การดำเนินชวี ติ ของคนในชุมชนมุ่งเน้นในเรอื่ งการประกอบอาชพี เกษตรกรรม และภมู ปิ ัญญาท้องถนิ่ ท่มี อี ยู่ค่หู มู่บ้าน ประกอบกับชุมชน
คุณธรรมวัดทา่ คอยเป็นชมุ ชนที่อย่ใู กล้เมืองตลาดแหลง่ การคา้ แหล่งเศรษฐกิจของตวั อำเภอทา่ ยาง จงึ ทำใหค้ นในชุมชนมุ่งเนน้ การเพิ่มรายได้ และเพมิ่ ปรมิ าณ
ผลผลติ ทำใหส้ ่วนใหญต่ อ้ งอย่กู ับการทำงานมากเกินไป การปฏิสัมพันธข์ องคนในชุมชนลดน้อยลงทำให้การมีสว่ นรว่ มทางกจิ กรรมประเพณี กจิ กรรมสาธารณะ
กิจกรรมจิตอาสาในชุมชนลดน้อยลงด้วย ประกอบกับการบริหารการเมืองการปกครองท่ีมีการเลือกตั้งท้องถิ่นทำให้เกิดการแบ่งแยกระหว่างภาคประชาชน
กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และการปกครองท้องถ่ิน แต่เนื่องจากในชุมชนบ้านท่าคอยมีวัดโรงเรียนและหมู่บ้านจึงใช้หลักของบวรในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ

โดย เจ้าอาวาสวดั ทา่ คอย คณะกรรมการวดั คณะกรรมการชมุ ชน เป็นศูนยร์ วมจิตใจของคนในชุมชนและขับเคลื่อนชมุ ชนคุณธรรมวัดทา่ คอย


๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดท่าคอย โดยมีพระครูสิริทัศนียคุณ เจ้าอาวาสวัดท่าคอย

พระสงฆ์วัดท่าคอย ประธานชุมชนคุณธรรมกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนมีวัด

เปน็ ศนู ยก์ ลางในการขบั เคลอ่ื นชมุ ชนคณุ ธรรม ใหม้ คี วามพอเพยี ง มวี นิ ยั ใชป้ ญั ญา จติ อาสาพฒั นาชมุ ชน
ส่งเสริมให้ประชาชนร่วมเทิดทูนสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ยึดม่ันในหลักธรรมคำสอน

ทางศาสนา ความสมัครสมานสามัคคี น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สร้างและพัฒนา
คุณภาพชีวิตของคนในชุมชน สืบสานประเพณี วิถีวัฒนธรรมท่ีดีงาม โดยมีส่วนราชการ ประชาชน
ร่วมประชุมปรึกษาหารือแนวทางการพัฒนาในชุมชน เข้ามาร่วมกันบูรณาการทำงานพัฒนาชุมชน
การพบปะแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ถือเป็นปัจจัยท่ีสำคัญในการส่ือสารให้คนในชุมชนเข้าใจ พร้อมรับ
การเปลี่ยนแปลง นอกจากน้ภี ายในชุมชนสามารถสือ่ สาร


79

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อปุ สรรคต่างๆ ที่เกดิ ขึ้น


จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจท้ังครอบครัว และการท่องเที่ยวในชุมชนชะลอตัวและขาดความ

ต่อเนื่องการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ขาดความต่อเนื่องและหยุดไปบ้างในบางโอกาส ชุมชนวัดท่าคอยจึงเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน ก่อให้เกิดความร่วมมือ

ของคนในชุมชนและหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนในพ้ืนท่ี เป็นเครือข่ายเยาวชนในพ้ืนท่ีสืบสานงานวัฒนธรรมประเพณีและวิถีชีวิตในชุมชน มีความศรัทธา
ของประชาชนในชมุ ชนตามความเชอ่ื ทางศาสนา ทำใหเ้ ปน็ เครอื่ งยดึ เหนย่ี วใหก้ ระทำแตค่ วามดี และสรา้ งความตระหนกั ในการใหค้ วามรว่ มมอื และการมจี ติ อาสา

ในการกระทำสง่ิ ท่ีเปน็ ประโยชนต์ อ่ ส่วนร่วมและแบ่งปนั ชว่ ยเหลอื ซ่งึ กนั และกนั ในชมุ ชนยามสขุ สนุกสนาน ยามทุกขเ์ ห็นอกเห็นใจ


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามยั่งยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดท่าคอย เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน เพื่อเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรม ให้ประชาชนสามารถพึ่งพาตนเอง น้อมนำ

หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาปฏบิ ตั ใิ หเ้ กดิ ผลสำเรจ็ พรอ้ มนำหลกั คำสอนทางศาสนามาประพฤตปิ ฏบิ ตั ใิ นการดำรงชวี ติ ใหเ้ จรญิ รงุ่ เรอื งมคี วามสขุ สง่ เสรมิ

และสืบสานอนุรักษ์ประเพณีวัฒนธรรมอันดีงามของหมู่บ้านให้มีความมั่นคง สร้างภูมิคุ้มกันด้านชีวิตจิตใจของคนในชุมชนให้มีความสุข อยู่กันด้วยความรัก
สรา้ งสงั คมแหง่ การเอื้อเฟ้ือแบ่งปนั ในยามสขุ ในยามทกุ ข์ ใหม้ องเหน็ ว่า คนทุกคน บา้ นทกุ บา้ น คอื หัวใจของเราพรอ้ มทท่ี ะนุถนอมหวงแหนฟูมฟักใหเ้ กดิ คุณค่า
แกช่ ีวติ ครอบครวั ชุมชน ภมู ใิ จสนความเป็นตวั ของตวั เอง


ข้อมลู การตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมวัดท่าคอย


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครสู ริ ทิ ศั นยี คุณ ตำแหน่ง เจา้ อาวาสวัดท่าคอย โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๐๑๗ ๒๕๕๕

๒. พระมหาสมนึก จนทฺ โชโต, ดร. ตำแหนง่ รองเจา้ อาวาสวัดท่าคอย โทรศพั ท์ ๐๘ ๙๘๐๖ ๔๕๙๓

๓. นายจีรศกั ด์ิ มาลยั ตำแหน่ง สมาชกิ สภาเทศบาลตำบลท่ายาง ประธานชมุ ชนบ้านท่าคอย โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๓๘๕ ๑๙๐๖


80

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดบึงศรีเทพรัตนาราม
อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์

เรอื่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

หลกั เมอื งศรีเทพทวารวดี วิถีพอเพยี งบงึ นาจาน สืบสานวฒั นธรรมสองเผ่าไท

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

ชุมชนคณุ ธรรมวัดบึงศรเี ทพรตั นาราม บา้ นหลักเมือง หมู่ที่ ๑๓ พื้นที่ของชมุ ชนตงั้ อยูบ่ นแหล่งอารยธรรมทวารวดี มอี ุทยานประวตั ศิ าสตร์
ศรีเทพ ทุกตารางน้ิวเต็มไปด้วยแหล่งโบราณคดี โบราณสถานกระจัดกระจายเต็มพ้ืนท่ีของชุมชน ซ่ึงเป็นสถานท่ีท่องเท่ียวท่ีสำคัญของจังหวัดเพชรบูรณ ์

และของประเทศ ทีม่ ีนกั ทอ่ งเที่ยวเข้ามาเย่ียมชม ศกึ ษาอารยธรรมทวารวดอี ยูเ่ สมอ ประกอบกบั วิถชี วี ิตของคนที่นเี่ ปน็ สังคมเกษตรกรรม มีวิถชี ีวติ แบบชาวนา
คอื มคี วามเรยี บงา่ ย ใช้ชีวิตอยา่ งพอเพียง มคี วามสามัคคเี อื้อเฟื้อเผ่ือแผ่ นำหลกั ธรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นหลกั ในการดำเนนิ ชีวติ และประกอบอาชพี ยึดม่ัน
ในขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามอย่างเคร่งครัด โดยมีวัดบึงศรีเทพรัตนาราม เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรม ทำให้ชุมชนคุณธรรม

วดั บึงศรีเทพรัตนารามมีเสน่หส์ ำหรบั การทอ่ งเทีย่ วทางวัฒนธรรม

๓) เสน้ ทางสู่ความสำเร็จ


การพัฒนาชุมชนให้เป็นชุมชนต้นแบบ ได้รับ

การสนับสนุนจากพลังบวรที่เข้มแข็งของทุกคนในชุมชน การดำเนินงาน
ตา่ งๆ อาศยั หลกั คณุ ธรรม กตกิ า ขอ้ ตกลงทร่ี ว่ มกนั กำหนด จงึ พฒั นาชมุ ชน

ให้เปน็ แหล่งทอ่ งเทีย่ ว (บวร On Tour) ในทกุ ๆ ด้าน เช่น แหล่งท่องเทีย่ ว
ทางวัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ ณ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ

แหล่งท่องเท่ียวทางธรรมชาติ และการท่องเท่ียวเชิงนิเวศ ณ คูน้ำอุทยาน
ประวัติศาสตร์ศรีเทพ แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร ชมผลิตภัณฑ์จากต้นกก
จักสานตะกร้าไม้ไผ่ และอาหารท้องถิ่นให้ชิมหลากหลาย ซ่ึงในชุมชน

มีบริการท่ีพักโฮมสเตย์พร้อมต้อนรับนักท่องเที่ยวได้ตลอด นอกจากน้ี
คนในชุมชนยังให้ความสำคัญในการอนุรักษ์ สืบสานประเพณีวัฒนธรรม
โดยการจัดแสดงในงานเทศกาลประเพณีต่างๆ เช่น ประเพณีบวงสรวง

เจา้ พ่อศรเี ทพจะตอ้ งจัดเป็นประจำทุกปีขาดไมไ่ ด
้

81

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทีเ่ กดิ ขึน้


ชุมชนคุณธรรมวัดบึงศรีเทพรัตนาราม เป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนและดำเนิน
กิจกรรมต่างๆ ด้านศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรมของชุมชน และแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรม เช่น

ศูนย์วัฒนธรรมไทยสายใยชุมชน วัดบึงศรีเทพรัตนารามเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลทางวัฒนธรรม ได้แก่

ศลิ ปวตั ถุ สิ่งของ เครื่องมือเครอื่ งใช้ เป็นศูนย์กลางของศูนยเ์ รียนรู้ศิลปวฒั นธรรมพนื้ ถนิ่ ของชมุ ชน จัดเกบ็ ไว
้
เพ่ือให้เด็ก เยาวชน ประชาชน ได้ศึกษาเรียนรู้ กิจกรรมปั่นจักรยานชมเมืองประวัติศาสตร์ศรีเทพ

เปิดเส้นทางจักรยานจากวัดบึงศรีเทพรัตนารามสู่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ชมเมืองโบราณสมัยก่อน
ประวัติศาสตร์ พร้อมชมแหล่งท่องเที่ยว ทางธรรมชาติ และวัฒนธรรมของคนในท้องถ่ิน การดำเนินงาน
อาจมีอุปสรรคต่างๆ เกิดขึ้นชุมชนก็สามารถข้ามผ่านอุปสรรคเหล่านั้นได้ โดยผู้นำและคณะกรรมการ

ในชุมชน จะต้องมาประชุมและแสดงความคิดเห็นร่วมกัน และนำมติท่ีได้จากการประชุมมาดำเนินการ
เพ่อื รว่ มกันแก้ไขปัญหาต่างๆ เหล่านั้นที่เกดิ ขึ้นให้ลุล่วงไปด้วยดี


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามย่ังยืน


การขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนด้วยพลังบวร ท่ีประสบความสำเร็จได้รับการยอมรับ

จากสังคม เนื่องจากคนในชุมชน มีข้อปฏิบัติหลัก ๓ ประการ คือ ยึดม่ันในหลักศาสนา หลักปรัชญา

ของเศรษฐกิจพอเพียง และวิถีวัฒนธรรมไทยที่ดีงาม ในการที่จะเป็นสุดยอดชุมชนคุณธรรมต้นแบบ

ที่มีความเข้มแข็งด้วยพลังบวร เป็นชุมชนท่องเท่ียว เชิงวัฒนธรรมอย่างย่ังยืนต่อไป เป้าหมายท่ีจะเดินต่อ
คือส่งเสริมการท่องเท่ียวเชิงประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตชุมชนทวารวดีศรีเทพ ชุมชนมีส่วนร่วมในการผลัก
ดันให้อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพเป็นมรดกโลก โดยอาศัยความร่วมมือพลังบวร ภาครัฐ ภาคเอกชน
ประชาชน และวดั


ขอ้ มลู การตดิ ต่อชุมชนคณุ ธรรมวดั บึงศรีเทพรตั นาราม


- ผู้ประสานงาน (ของชุมชนฯ)

พระครูสีลพัชโรภาส โทรศัพท์ ๐๖ ๒๙๕๓ ๗๕๕๘

- ผปู้ ระสานงาน (สำนกั งานวัฒนธรรมจงั หวดั )

๑. นางเกษมศรี สุระวิทย ์ ตำแหน่ง ผอู้ ำนวยการกลุ่มกจิ การพิเศษ

๒. นายปัณณปวฒั น์ เบ้าจันทร์ ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมปฏิบตั ิการ

โทรศพั ท์ ๐ ๕๖๗๒ ๘๗๘๐ โทรสาร ๐ ๕๖๗๒ ๙๗๗๙


82

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดสูงเม่น
อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่

เรือ่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวัญ

เมืองคัมภีรใ์ บลาน ถนิ่ กำเนิดครูบามหาเถร สบื สานประเพณตี ากธมั ม
์

พิพธิ ภณั ฑ์คมั ภรี ใ์ บลานลา้ นนา ปวงประชาเป็นสขุ ด้วยกระบวนการพลงั บวร

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

สืบเนื่องมาจากระยะก่อน ๑๔ ปี คนในชุมชนวัดสูงเม่น ไม่ได้ให้ความสำคัญกับคัมภีร์ใบลานมากนัก เพราะไม่เคยเห็น ไม่เคยสัมผัส

จงึ ไมไ่ ดใ้ หค้ วามสนใจกบั การอนรุ กั ษค์ มั ภรี ใ์ บลาน แมแ้ ตพ่ ระภกิ ษสุ ามเณรในวดั กไ็ ดไ้ มไ่ ดใ้ หค้ วามสำคญั มาก ทำใหค้ มั ภรี ใ์ บลานซง่ึ เปน็ มรดกธมั มอ์ นั ลำ้ คา่ ระดบั โลก
ท่อี ยใู่ นชมุ ชนวดั สงู เมน่ ไมไ่ ดร้ ับการดูแล ปัจจุบนั ชุมชนคณุ ธรรมวดั สงู เม่น เปน็ ชมุ ชนทม่ี อี ัตลักษณ์โดดเดน่ เรอ่ื งเมืองคมั ภีร์ธัมม์โบราณทีม่ ีคมั ภรี ์ พระไตรปฎิ ก
ใบลานอกั ษรลา้ นนามากทส่ี ุดในโลก โดยพระมหาเถระนกั ปราชญ์ของล้านนา คอื หลวงปู่ครบู ากัญจนอรญั วาสีมหาเถร ปฐมสังฆครบู าแหง่ ลา้ นนา เปน็ ผ้สู ร้าง
และรวบรวมคัมภีร์ใบลานล้านนามากท่ีสุดในโลก นอกจากน้ี ชุมชนวัดสูงเม่น ยังมีแหล่งท่องเที่ยว ท่ีเชื่อมโยมสำคัญในชุมชน ได้แก่ ไร่นาสวนผสมครึ่งแก้ว

สวนดาวอินคา แหล่งเรียนรู้ต้นลาน แหล่งเรียนรู้ผลิตภัณฑ์ผ้าด้นมือ ศูนย์เรียนรู้ร้านเวียงเหนือผ้าตีนจก และสัญลักษณ์สถานพระบาทสมเด็จพระปรมินทร

มหาภมู ิพลอดุลยเดช และเชื่อมโยงไปชุมชนใกล้เคียง


๓) เส้นทางสูค่ วามสำเร็จของการมาเปน็ ชมุ ชนต้นแบบ

ชุมชนคุณธรรมวัดสูงเม่น มีการถอดบทเรียน


“สงู เมน่ โมเดล” : รปู แบบและแนวทางการบรู ณาการ องคค์ วามรเู้ รอ่ื งคมั ภรี ใ์ บลาน

กบั การทอ่ งเทยี่ วเชงิ ศาสนาและวฒั นธรรมของวดั สงู เมน่ อำเภอสงู เมน่ จงั หวดั แพร่
โดยพระครูวิบลู สรภัญ รองเจ้าอาวาสวัดสูงเมน่ และผอู้ ำนวยการสถาบันอนุรกั ษ์
คมั ภรี ใ์ บลานวดั สงู เมน่ อำเภอสงู เมน่ จงั หวดั แพรแ่ ละนายอภลิ กั ษณ์ เกษมผลกลู
ประธานศูนย์สยามทรรศน์ศึกษา คณะศิลปะศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล

ในหัวข้อเรื่อง (๑) ภูมิหลังของวัดสูงเม่น (๒) “พลังแห่งศรัทธา”: จุดเร่ิมต้น

การพัฒนาวัดสูงเม่นสู่การท่องเที่ยวเชิงศาสนา และ (๓) “คัมภีร์ธัมม์โบราณ”:
การบรู ณาการความรู้ทางศาสนากบั การจดั การทอ่ งเทย่ี ววดั สูงเมน่


83

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม ขอ้ มูลการตดิ ต่อชุมชนคุณธรรมวดั สงู เมน่


ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเี่ กิดขนึ้
- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูวิบูลสรภัญ ดร. ตำแหน่ง รองเจ้าอาวาสวัดสูงเม่น/ผู้อำนวยการ
๑. แนวคิดในการนำคัมภีร์ออกมาจากหอธัมม์ ให้คนได้เห็น สถาบันอนรุ กั ษค์ ัมภีร์ใบลาน วัดสงู เม่น โทรศัพท์ ๐๖ ๑๖๓๔ ๗๙๖๒

และสัมผัส ซึ่งจากความเช่ือเดิมก่อนหน้าน้ีชาวบ้านในชุมชนและท่ีอ่ืนๆ
๒. นางกชภรณ์ ขนุ กัน ตำแหน่ง ผใู้ หญบ่ ้านสูงเมน่ หมู่ที่ ๑

เช่ือว่าคัมภีร์เป็นของศักดิ์สิทธ์ิ มิควรที่จะนำออกมาจากตู้ธัมม์หรือหอธัมม์ โทรศพั ท์ ๐๙ ๗๙๙๖ ๕๕๖๓

เอาออกมาแล้วจะไม่เป็นมงคล เป็นบาป มีการต่อต้านไม่ให้นำคัมภีร์ออกมา ๓. นางกัญญานนั ท์ ชนิ สว่างวัฒนากุล ตำแหนง่ ผใู้ หญบ่ า้ นสูงเมน่ หมู่ท่ี ๒

ซึ่งความเช่ือนี้ กไ็ ดถ้ กู พสิ จู นม์ าในภายหลังว่าไม่เปน็ ความจริง
โทรศัพท์ ๐๘ ๘๒๖๗ ๘๙๓๕

๒. งบประมาณในการจัดการทอ่ งเทีย่ วชุมชน มีจำกดั
๔. นายศิวดล สุนทรเนติวงศ์ ตำแหนง่ ผใู้ หญ่บ้านสงู เม่น หมู่ท่ี ๓

๓. ความสามัคคขี องคนในชมุ ชนในชว่ งแรก
โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๑๖๐๗

๔. ธัมมทายาท ผู้สืบต่อกิจกรรมอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน - ผปู้ ระสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจงั หวัด)

จำเป็นต้องมีบุคลากรมาดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อความย่ังยืนของ
๑. นางสาวภทรพรรณ นรเดชานนั ท์ ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมชำนาญการ
การพัฒนา ซึ่งในระยะแรกๆ มีไม่มากนัก เพราะเป็นงานจิตอาสา ไม่มีค่า โทรศัพท์ ๐๖ ๒๓๐๘ ๑๔๕๙

ตอบแทนให้ แตด่ ว้ ยความเสยี สละของจติ อาสา ซง่ึ เปน็ กลมุ่ ทม่ี าวดั ทำบญุ อยตู่ ลอด
๒. นางสาวพชรพรรณ ผาทอง ตำแหน่ง นักวิชาการวฒั นธรรมชำนาญการ

และขอใหม้ าช่วยงานในรูปของมัคคเุ ทศก์จิตอาสา
โทรศัพท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๑๖๐๗


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายส่คู วามย่ังยืน


ชุมชนคุณธรรมวัดสูงเม่นเป็นสถานท่ีและเป็นศูนย์รวม

ความเคารพศรทั ธา เปน็ แหลง่ เรยี นรบู้ ม่ เพาะดา้ นคณุ ธรรมจรยิ ธรรมและเปน็ แหลง่

เรียนรู้ด้านการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานท่ีสำคัญของโลก อันเป็นต้นทุน

ทางวฒั นธรรมทนี่ ำไปสกู่ ารปฏบิ ตั ติ ามหลกั ธรรมตา่ งๆ มากๆ มกี ารจดั กจิ กรรม

ทางศาสนาท่ีเชื่อมร้อยระหว่างสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
อย่างเข้มแข็ง เน้นการเผยแพร่ และปฏิบัติตามหลักคำสอนของศาสนา

คนในชุมชนดำเนินชีวิตอย่างเป็นสุข เลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา

ส่งเสริมให้คนในชุมชนเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา และประกอบศาสนกิจ
อย่างสม่ำเสมอ โดยคนในชุมชนใช้หลักการ“บวร”การมีส่วนร่วม

และความเข้มแข็งของชุมชนรวมทัง้ ชุมชนมีการยกย่องต้นแบบคนด
ี
เป้าหมายสำคัญสูงสุด คือ การพัฒนาแหล่งเรียนรู้

การอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาด้านคัมภีร์ธัมม์ใบลาน ให้เป็นระบบเป็นต้นแบบ

ด้วยกระบวนการทางวัฒนธรรม และเทคโนโลยี ตามรอยธัมม์หลวงปู่

ครบู ามหาเถร และมกี ารเผยแพร่ อบรม ถา่ ยทอดองคค์ วามรทู้ ถี่ กู ตอ้ ง จากคมั ภรี
์
ใบลาน และจากภูมิปัญญาท้องถ่ินในชุมชน เพื่อประโยชน์สุขสูงสุดแก่คน

ในชมุ ชนวดั สูงเม่น และผทู้ ีส่ นใจสบื ไป

84

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั มงคลวราราม (วดั ในยาง)
อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต

เร่อื งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

ชมุ ชนหนา้ ด่าน ใครผ่านไปมา กราบไหว้บูชา พระมหาเจดยี ์


เทย่ี วหาดในยาง ก้าวยา่ งเพลนิ ใจ หาดขาวสดใส เห็นนกใหญ่ขน้ึ ลง

อีกท้ังอาหารประจำถิ่น กนิ ได้ทุกทา่ น มีมาช้านาน

ทานนำ้ พรกิ กะลา หม่มู วลประชา อยอู่ ยา่ งพอเพียง

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ภเู กต็ ดนิ แดนสวรรคแ์ หง่ อนั ดามนั หนงึ่ ในจดุ หมายปลายทางของการทอ่ งเทยี่ วระดบั โลก นอกจากหาดทรายสวย นำ้ ทะเลใส และเกาะนอ้ ยใหญ่
ท่ีเป็นเสน่ห์แล้ว จังหวัดภูเก็ตยังมีชุมชนท่ีน่าสนใจ และเป็นแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม คือ ชุมชนคุณธรรมวัดมงคลวราราม ซ่ึงน้อมนำหลักปรัชญา

ของเศรษฐกิจพอเพียง ขับเคลื่อนวิถีชุมชนด้วยพลังบวร โดยชุมชนแห่งน้ีจะมีความโดดเด่นในด้านกิจกรรมชุมชน ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพ่ือแก้ปัญหาเรื่องอบายมุข

จากอดตี บา้ นในยางเปน็ หมบู่ า้ นเลก็ ๆ มคี วามเปน็ อยเู่ รยี บงา่ ย ดำรงชวี ติ ตามหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง และสบื สานวฒั นธรรมประเพณที ด่ี งี าม โดยมวี ดั มงคลวราราม
หรอื วดั ในยาง วัดเกา่ แก่ ซง่ึ เป็นศนู ยร์ วมจติ ใจ และยังมคี วามงดงามของธรรมชาตทิ ่มี คี วามอดุ มสมบรู ณ์ โดยเฉพาะหาดในยาง ที่มรี ะบบนิเวศนส์ มบรู ณส์ ะอาด
เป็นแหล่งวางไข่ของเต่ามะเฟือง ซึ่งชาวบ้านเองก็ได้เล็งเห็นถึงศักยภาพความพร้อมในพื้นท่ี ต่อมาสำนักวัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ตได้เข้ามาขับเคลื่อนชุมชน

โดยเปน็ แกนกลางถา่ ยทอดไปสชู่ มุ ชนเครอื ขา่ ย มกี ารนำทนุ ทางวฒั นธรรมทดี่ อี นั เปน็ อตั ลกั ษณข์ องทอ้ งถนิ่ มาตอ่ ยอด สง่ เสรมิ การทอ่ งเทย่ี ว สรา้ งสนิ คา้ และบรกิ าร

จดั ตงั้ วสิ าหกจิ ชมุ ชนจำหนา่ ยในตลาดนดั พอเพยี ง และจำหนา่ ยใหน้ กั ทอ่ งเทยี่ ว โดยนำเทคโนโลยเี ขา้ มาสง่ เสรมิ ชมุ ชนคณุ ธรรม ดว้ ยการจดั ทำตลาดการคา้ ออนไลน์
คัดเลือกผลติ ภณั ฑ์ทางวฒั นธรรมทโ่ี ดดเด่น มาประชาสมั พันธ์ให้คนทัว่ โลกได้ร้จู ัก และสนใจเข้ามาท่องเทยี่ วในชุมชนคุณธรรมวัดมงคลวรารามมากขึ้น

๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดมงคลวราราม (วัดในยาง) เปน็ ชมุ ชนคุณธรรม ๑ ใน ๑๐๐ ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบ ทน่ี ำรอ่ ง ไดร้ บั รางวลั ระดับประเทศ
สามารถนำทนุ ทางวัฒนธรรมมาเปน็ อัตลักษณ์ของท้องถ่นิ และได้มกี ารต่อยอดส่งเสริมการทอ่ งเท่ยี ว  โดยการนำเอาสนิ คา้ และบรกิ ารของชุมชน  ตลอดเสน้ ทาง
ท่องเท่ียวทางวัฒนธรรม  จากการมีส่วนร่วมของพลังบวร อาทิ วัดมงคลวราราม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ต และเครือข่ายทางวัฒนธรรมในพื้นที่

ได้สนับสนุนกิจกรรมชุมชนเสริมสร้างให้เกิดความรักความสามัคค ี ทำหน้าที่เป็นแกนกลางดำเนินงานวัฒนธรรมกับเครือข่าย  โดยนำเทคโนโลยีเข้ามาส่งเสริม
การทำตลาดการค้าอิเล็กทรอนิกส์  นำเสนอของดีของชุมชน  มีการคัดเลือกผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมท่ีโดดเด่นส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาต่อยอดประชาสัมพันธ์

ใหเ้ ปน็ ท่รี ู้จกั และเป็นท่ีสนใจของนกั ท่องเทยี่ วที่เขา้ มาทอ่ งเทย่ี วในจงั หวดั ภูเกต็


85

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ท่เี กดิ ขนึ้


ในสมัยก่อนชุมชนส่วนมากทำประมง ทำสวน ทำไร่ แต่ในปัจจุบันประกอบอาชีพเพิ่มข้ึนมากมาย เช่น ธุรกิจโรงแรม ธุรกิจท่องเที่ยว

และคา้ ขาย สำหรบั ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั มงคลวรารามเปน็ ชมุ ชนทมี่ คี วามเปน็ อยเู่ รยี บงา่ ยแบบสงั คมชนบท คนในชมุ ชนพงึ่ พาอาศยั ซงึ่ กนั และกนั มคี วามภาคภมู ใิ จ

ในวิถีของตน ร่วมกันอนุรักษ์ วัฒนธรรมท้องถ่ิน ดำรงชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จึงทำให้ชุมชนคุณธรรมวัดมงคลวรารามเป็นต้นแบบ

ในการนำทุนทางวัฒนธรรมท่ีดีงามเป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่น นำไปต่อยอดส่งเสริมการท่องเท่ียวชุมชน อีกทั้งยังเป็นเจ้าบ้านท่ีดี พร้อมต้อนรับผู้มาเยือน

และได้พัฒนาแหล่งเรียนรู้ของชุมชน โดยมีศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเป็นแหล่งสำคัญ นำภูมิปัญญาท้องถ่ินมาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สินค้า

ทางวฒั นธรรม สรา้ งอาชีพ สรา้ งรายได้ให้กับชมุ ชน


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสคู่ วามย่ังยืน


ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั มงคลวราราม เปน็ ศนู ยร์ วมจติ ใจของคนในชมุ ชน ซง่ึ ชาวบา้ นมคี วามรกั ความสามคั คี

ชว่ ยเหลอื งานของส่วนรวมเป็นอยา่ งดี เม่อื มีงานในหมู่บ้าน ชุมชน หรอื กจิ กรรมของทางวัด ชาวบา้ นจะพรอ้ มใจกนั

แต่งกายพ้ืนเมือง หรือการเข้าร่วมกิจกรรมท่ีหน่วยงานราชการจัดข้ึน ชาวบ้านในชุมชนได้นำหลักปรัชญา

ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง มาเปน็ แนวทางในการใชช้ วี ติ ตามวถิ วี ฒั นธรรมทอ้ งถนิ่ สบื สานภมู ปิ ญั ญาพนื้ บา้ น นอกจากนชี้ าวบา้ น

ในชมุ ชนไดเ้ สียสละเวลา มจี ิตอาสาเข้ามาขบั เคลือ่ นการอนุรักษ์ ฟื้นฟู มรดกภูมปิ ญั ญาทางวฒั นธรรมของชุมชน

อย่างต่อเนื่อง จนเกิดเป็นพลังของชุมชนที่เข้มแข็ง ขณะเดียวกันภาครัฐ กระทรวงวัฒนธรรมท่ีให้การส่งเสริม

สนบั สนุนงบประมาณในการดำเนนิ งาน ในกจิ กรรมโครงการตา่ งๆ รวมท้งั สว่ นราชการและสถาบนั การศกึ ษาต่างๆ

ในท้องถิน่ ทีส่ นบั สนนุ กจิ กรรมทางวัฒนธรรม ซึง่ ในปจั จุบันชมุ ชนวดั มงคลวราราม เป็นแหลง่ ท่องเท่ยี วทางวัฒนธรรม

ที่นา่ สนใจ และสามารถสรา้ งงาน สรา้ งอาชีพ สรา้ งรายไดใ้ หก้ ับเศรษฐกจิ ของชุมชนอยา่ งยง่ั ยนื


ข้อมูลการติดตอ่ ชุมชนคุณธรรมวดั มงคลวราราม


- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. พระครูสทั ธาวราภิยุท ตำแหน่ง เจ้าอาวาสวดั มงคลวราราม (วดั ในยาง) โทรศัพท์ ๐๘ ๗๘๙๐ ๓๘๖๓

๒. นางเจียมจติ ต์ ศริ ิสวสั ดิ ์ ตำแหน่ง ประธานสภาวัฒนธรรมตำบลสาคู โทรศัพท์ ๐๘ ๘๗๖๘ ๒๔๙๘

- ผูป้ ระสานงาน (สำนักงานวฒั นธรรมจังหวัด)

สำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดภูเก็ต ๓๘/๑๙๕ ตำบลตลาดเหนอื อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต

โทรศัพท์ ๐๗ ๖๒๒ ๓๖๑๗ , ๐๘ ๑๘๗๔ ๘๖๙๖ , ๐๙ ๑๘๒๑ ๓๗๖๒


86

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ
อำเภอพยัคฆภูมิพสิ ยั จงั หวดั มหาสารคาม

เร่อื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

พระศกั ดส์ิ ิทธ์คิ ่บู ้าน โบสถ์โบราณคู่เมือง ลือเลอ่ื งเหรียญหลวงปู่จันดา

งามสงา่ ร.๕ ทรงมา้ มหามงคล

๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชาวบ้านในชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ เป็นคนจิตใจโอบอ้อม เอ้ือเฝ้ือเผ่ือแผ่ ปฏิบัติตนตามหลักธรรมทางวัฒนธรรม ประเพณี

และศาสนา มคี วามรกั ความสามคั คี โดยมวี ดั เปน็ ศนู ยก์ ลาง มเี จา้ อาวาสเปน็ ศนู ยร์ วมจติ ใจ ไมม่ คี ดที ะเลาะววิ าท ความรนุ แรงเกดิ ขน้ึ ในชมุ ชน เปน็ ชมุ ชนขนาดเลก็

ที่มีความสะอาด ร่มรื่น สวยงาม ผู้สงู อายุยงั คงมอี ตั ลกั ษณ์ มีผู้นำทางศาสนาทเ่ี ขม้ แขง็ ในการสืบทอดประเพณี วัฒนธรรม สง่ ต่อลูกหลานใหส้ บื ทอด มกี ารทำพชื
ผกั สวนครวั ปลอดสารพิษ มีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ใชใ้ นการประกอบอาชีพไดท้ งั้ ปี

๓) เส้นทางสู่ความสำเร็จ


ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั ทองนพคณุ เปน็ ชมุ ชนทขี่ บั เคลอ่ื นพฒั นาชมุ ชนแบบมสี ว่ นรว่ มของคนในชมุ ชน ดว้ ยความรว่ มมอื ของพลงั บวร (บา้ น/ชมุ ชน

วัด/ศาสนสถาน โรงเรียน/ราชการ) โดยการนำหลักธรรมทางศาสนา น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง พร้อมท้ังอนุรักษ์สืบสานภูมิปัญญา

สบื ทอดวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามของชุมชน โดยการขบั เคลอื่ นกิจกรรมผา่ นการมีส่วนรว่ มของชมุ ชนตามลำดับ ๙ ขั้น


87

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อุปสรรคต่างๆ ทเ่ี กดิ ขน้ึ


ชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ เป็นศูนย์กลางในการเช่ือมโยงการจัดงานประเพณีวัฒนธรรม เพราะมีความด้ังเดิมของการต้ังคุ้มเจ้าเมือง

มาแตโ่ บราณ เปน็ แหลง่ ชุมชนที่มีการปลกู ปลอดสารพษิ มตี น้ คา้ งคาวอายุ ๑๐๐ ปี และมพี ระพุทธรูปศกั ดต์ิ ัง้ แตส่ มยั โบราณมาเป็น ๑๐๐ กว่าปี แตเ่ นอื่ งจาก

จังหวัดมหาสารคาม เป็นจังหวัดท่ีมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติน้อย และห่างไกลจากแหล่งท่องเท่ียวที่สำคัญอื่นๆ และขาดการเช่ือมโยง จึงมีความท้าทาย

ในการดึงดดู และสง่ เสริมดา้ นการท่องเทย่ี วในมติ ิศาสนา ศิลปะและวฒั นธรรม


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายส่คู วามยงั่ ยืน


(๑) คนในชุมชนยึดมั่นปฏิบัติตามหลักธรรมทางศาสนาท่ีตนนับถือ คนในชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ มีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายดำเนินชีวิต

ตามหลกั ธรรมของพระพทุ ธศาสนา สบื สานประเพณีของชาวอสี านท่วั ไป (ฮีตสิบสอง คองสบิ ส่)ี ยึดหลกั การมสี ่วนรว่ มของคนในชุมชน

(๒) คนในชุมชนน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้พัฒนาคุณภาพชีวิต ชุมชนมีการน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

มาสูก่ ารปฏิบตั ิ ปลูกผกั ปลอดสารพษิ ลดรายจ่าย เพิม่ รายได้ สร้างภูมคิ มุ้ กันให้กับครอบครัว

(๓) คนในชุมชนสืบสานและดำเนินชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมท่ีดีงามคนในชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ สืบสานประเพณีของชาวอีสานท่ัวไป

(ฮีตสิบสอง คองสิบสี่) เอกลักษณ์อีกอย่างหน่ึงชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ ยังมีความงดงามในการรักษาสืบทอดประเพณี การเข้าวัดของชุมชนเมืองอย่าง
สม่ำเสมอ

(๔) การกระจายข้อมูลข่าวสาร คนในชุมชนคุณธรรมวัดทองนพคุณ รับรู้ข้อมูลข่าวสารจากการพบปะพูดคุย รับฟังข่าวสาร

จากการประชาสัมพันธผ์ า่ นหอกระจายขา่ วประจำหมู่บ้าน และยงั มีการจดั ตัง้ กลุ่มไลน์ผ้นู ำชุมชนคุณธรรมพลงั บวร รวมทง้ั เฟซบกุ๊ ของชมุ ชนอกี ด้วย


ข้อมลู การติดตอ่ ชุมชนคุณธรรมวดั ทองนพคณุ


เลขท่ี ๑๗๕ หม่ทู ี่ ๒ ถนนวิชติ ราษฎร์-บำรุง ตำบลปะหลาน อำเภอพยคั ฆภูมพิ ิสัย จังหวัดมหาสารคาม รหัสไปรษณีย ์ ๔๔๑๑๐

- ผู้ประสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

พระมหาประกิต ฐติ ญาโณ โทรศพั ท์ ๐๘ ๗๒๑๕ ๓๘๙๑

88

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดนิคมเกษตร
อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร

เรื่องราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ชมุ ชนสามัคคี วถิ ีธรรมนำสขุ

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเด่น

ชมุ ชนคณุ ธรรมวดั นคิ มเกษตร เปน็ ชุมชนทีท่ หารผา่ นศึกสองวฒั นธรรมมาอย่รู วมกัน มคี วามสามคั คี ร่วมแรงร่วมใจ ทำนบุ ำรุง

พระพุทธศาสนา สืบสานวิถีวัฒนธรรมตามฮีตสิบสอง คองสิบส่ี ประกอบด้วยประชาชนที่มาจากหลายพื้นที่ โดยเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕ องค์การสงเคราะห์
ทหารผ่านศึกได้ขออนุญาตใช้ท่ีดินป่าดงหมู ท่ีราษฎรบุกรุกทำไร่จนไม่เหลือสภาพป่าแล้วจากผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เพ่ือจัดสรรที่ดินทำกินให้กับ
ทหารผ่านศึก ต้ังช่ือว่า “นิคมเกษตรกรรมทหารผ่านศึกนครพนม” โดยมี พ.ต.สมศักดิ์ ไชยเสริฐ เป็นหัวหน้านิคมคนฯ คนแรก ได้บรรจุสมาชิกทหารผ่านศึก
นอกประจำการรุ่นแรกจำนวน ๔๐ ครอบครัว ซึ่งเปน็ ทหารผา่ นศกึ ที่มอี ายุไมเ่ กิน ๓๐ ปี มภี ูมลิ ำเนาอยู่ในเขตจงั หวดั นครพนม และมุกดาหาร


๓) เส้นทางสูค่ วามสำเร็จ

วัดนิคมเกษตร เดิมเป็นที่พักสงฆ์ เป็นสำนักปฏิบัติธรรม
ประจำจังหวัดมุกดาหาร แห่งท่ี ๙ เป็นชุมชนคุณธรรมน้อมนำหลักปรัชญา

ของเศรษฐกจิ พอเพยี งขบั เคลอ่ื นดว้ ยพลงั บวร และเปน็ ศนู ยก์ ลางขบั เคลอ่ื นชมุ ชน

คุณธรรม โดยให้ความสำคัญกับพระพุทธศาสนา เป็นอย่างมาก จัดกิจกรรม

ในวันสำคัญทางศาสนา ฟังธรรม ปฏิบัติธรรม อีกท้ังมีลานธรรม ลานวิถีไทย

ใหเ้ ดก็ และเยาวชน ไดเ้ ขา้ มาศกึ ษาพระธรรม สง่ เสรมิ ใหค้ นในชมุ ชนพงึ่ พาตนเอง
โดยผ่านกิจกรรมโครงการ “ผักข้างบ้าน อาหารข้างรั้ว ครอบครัวพอเพียง”

มีการรวมกลุ่มอาชีพในการทำดอกไม้จันทน์ ทอผ้าลายท้องถิ่น ตัดเย็บเส้ือ

ตัดเย็บที่นอน ซึ่งเป็นวิถีของชุมชน มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น การสร้าง
ผลิตภัณฑ์ชุมชนชาใบหม่อน เพ่ือจำหน่ายหารายได้เข้าครัวเรือน และเป็น

การอนุรกั ษไ์ วใ้ หค้ งอยตู่ ่อไป


89

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความทา้ ทาย/อปุ สรรคตา่ งๆ ท่ีเกิดข้ึน


เดิมประชาชนในชุมชนเป็นคนอพยพจากหลายพ้ืนที่มาอยู่ร่วมกัน จึงค่อนข้างเก็บตัวไม่กล้า
แสดงออก ภูมิทัศน์และอัตลักษณ์ของชุมชนไม่มีการสืบค้นหรือบันทึกข้อมูลประวัติ/ภูมิปัญญาของชุมชน

อย่างเป็นระบบขาดศูนย์การเรียนรู้ พิพิธภัณฑ์ หรือแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ของชุมชน ไม่มีผลิตภัณฑ์ชุมชน

ที่เป็นอัตลักษณ์ ไม่มีร้านขายของท่ีระลึกในชุมชน ขาดการประชาสัมพันธ์การดำเนินงาน การสนับสนุนจาก
หน่วยงานภาครัฐ ไม่สามารถทำได้เต็มท่ี เนื่องจากพื้นท่ีพักอาศัยกับท่ีทำกินอยู่คนละเขตการปกครอง

(จังหวัดมุกดาหาร-จังหวัดนครพนม) จึงเป็นปัญหาในการรับการสนับสนุนบางโครงการ ในขณะท่ีชุมชน

มีความหลากหลายทางวฒั นธรรม เปน็ ชมุ ชนทอี่ ยใู่ กลก้ บั แมน่ ำ้ โขง มอี าคารบา้ นเรอื นเปน็ ไมเ้ กา่ ทสี่ วยงาม แตข่ าด
เรอื่ งราวบอกเล่า ต่อมามีหน่วยงานราชการหลายหน่วยงานเข้ามาพัฒนา มีการประชุมปรึกษาหารือร่วมกัน

มีการจัดทำแผนพัฒนาชุมชนร่วมกับหน่วยงานอ่ืนๆ และได้เข้าสู่การขับเคล่ือนเป็นชุมชนคุณธรรมน้อมนำ

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขับเคล่ือนด้วยพลังบวร ๙ ข้ันตอน มีการจัดต้ังคณะกรรมการ กำหนด
บทบาทหนา้ ทข่ี องผนู้ ำ และรว่ มกนั ขบั เคลอื่ นชมุ ชนใหป้ ระสบความสำเรจ็ เปน็ ชมุ ชนคณุ ธรรมตน้ แบบในปจั จบุ นั


ผลลพั ธแ์ ละเปา้ หมายส่คู วามยั่งยืน


การพัฒนาชุมชนสู่การท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรมอย่างย่ังยืน (บวร On Tour) โดยในชุมชน

คุณธรรมวัดนิคมเกษตร มีการจัดเก็บข้อมูลองค์ความรู้ ฐานการเรียนรู้ มีธรรมชาติท่ีสวยงาม มีวิถีอีสาน
วัฒนธรรมชุมชนท่ียังยึดม่ันสืบทอดจนถึงปัจจุบัน มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น สามารถเป็นแหล่ง

แลกเปลยี่ นเรียนรู้ ศกึ ษาดงู าน ถ่ายทอดมรดกภมู ิปัญญา ทางวัฒนธรรม องค์ความรูต้ า่ งๆ ใหก้ บั ชมุ ชนอ่ืนหรือ
นักทอ่ งเท่ยี วท้งั ชาวไทยและตา่ งประเทศได้


ขอ้ มลู การตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมวดั นคิ มเกษตร


หมูท่ ่ี ๗ ชอื่ บ้านนคิ มทหารผ่านศึก หมทู่ ี่ ๑,๒,๓,๔,๕ ตำบลดงหมู อำเภอหว้านใหญ่ จงั หวัดมุกดาหาร ๔๙๑๕๐

- ผปู้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

๑. นางเกษร สงตลาด ตำแหน่ง กำนันตำบลดงหมูหมูท่ ่ี ๓ โทรศพั ท์ ๐๖ ๓๘๙๒ ๗๐๑๓

๒. นายธีระชยั เสนาะเสียง ตำแหนง่ ผู้ใหญ่บา้ นหมู่ที่ ๑ โทรศพั ท์ ๐๙ ๓๑๐๖ ๙๘๑๑

๓. นายประสิทธิ์ สดุ ทาโคตร ตำแหนง่ ผู้ใหญบ่ ้านหมทู่ ่ี ๒ โทรศัพท์ ๐๘ ๔๔๒๘ ๒๑๒๖

๔. นางมะณี แย้มชยั ภมู ิ ตำแหน่ง ผ้ใู หญบ่ า้ นหมู่ท่ี ๔ โทรศัพท์ ๐๖ ๑๖๙๒ ๑๔๖๕

๕. นายยงธนา เขจรลาภ ตำแหนง่ ผใู้ หญบ่ า้ นหม่ทู ่ี ๕ โทรศัพท์ ๐๙ ๓๕๕๗ ๓๙๓๖

- ผปู้ ระสานงาน (สำนักงานวัฒนธรรมจงั หวดั )

ว่าท่ีรอ้ ยตรหี ญงิ ปาริชาติ ทองพรม ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมปฏบิ ตั กิ าร โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๘๓๖

90

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดต่อแพ
อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน

เรอื่ งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวญั

ชมุ ชนเขม้ แข็ง แหลง่ ท่องเท่ียวเชิงประวัติศาสตร์

ธรรมชาตลิ ้ำคา่ พัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่น

ถนิ่ อาหารปลอดภัย ห่างไกลยาเสพตดิ


วิถีชีวติ พอเพยี ง วฒั นธรรมย่งั ยืน

๒) ความเปน็ มา/ความโดนเดน่

ชุมชนบ้านต่อแพเป็นหนึ่งชุมชนชาวไทใหญ่ท่ียังคงรักษาไว้ซึ่งวิถีชีวิต  วัฒนธรรม  ประเพณีท่ีงดงามและยังคงรักษาวัฒนธรรมประเพณ
ี
ไว้คู่กับชุมชน  อย่างเหนียวแน่น  ชุมชนสามารถนำต้นทุนด้านแหล่งโบราณสถาน  แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์  นำมาสู่แหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม

ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี มกี ารจดั ตงั้ ศนู ยเ์ รยี นรกู้ ารตอ้ งลาย เปน็ ปานซอยลายแบบศลิ ปะไทใหญผ่ สมพมา่  มรี า้ นคา้ ผลติ ภณั ฑช์ มุ ชน OTOP นวตั วถิ  ี เพอื่ จำหนา่ ยผลติ ภณั ฑต์ า่ งๆ 
ซงึ่ เปน็ ฝมี อื ของสมาชกิ ในชมุ ชนไวจ้ ำหนา่ ย  เชน่   กปุ๊ ไต  เครอื่ งจกั สานหลากหลายแบบ  เสอ้ื ผา้ ชดุ ไทใหญท่ งั้ ของผชู้ ายและผหู้ ญงิ   รวมถงึ เฟอรน์ เิ จอรข์ องใชใ้ นบา้ น

ที่ทำจากไม้ไผ ่ ชุมชนบ้านต่อแพยังมีปูชนียสถานท่ีสำคัญ เป็นที่ยึดเหน่ียวจิตใจให้กับคนในชุมชนคือ  วัดต่อแพซ่ึงเป็นวัดเก่าแก ่ ตั้งขึ้นเม่ือปี  พ.ศ. ๒๔๖๓ 

มศี าลาการเปรยี ญ  อาคารสถาปตั ยกรรมพมา่ ผสมไทใหญท่ ส่ี วยงามและยงั มสี ภาพสมบรู ณ ์ กอ่ สรา้ งดว้ ยไมส้ กั ทงั้ หลงั   ภายในวดั ตอ่ แพมวี ตั ถโุ บราณลำ้ คา่ หลายชน้ิ  

เช่น  ผ้าม่านเก่าแก่อายุกว่า  ๑๕๐  ปี  ตู้พระธรรมซึ่งนำมาจากเมืองมะละแหม่ง  ธรรมาสน์สร้างใน  พ.ศ.  ๒๔๖๔  พระพุทธรูปล้ำค่าอีกหลายองค์  นอกจากน
้ี
เด็กและเยาวชนในพ้ืนที่  ยังได้รับการส่งเสริมให้รักษาและสืบสานความเป็นเอกลักษณ์และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม  โดยโรงเรียนชุมชนบ้านต่อแพได้สนับสนุน

ให้นกั เรียนได้เรยี นรู้ด้านการแสดงศิลปะการแสดงพื้นบา้ น เช่น การรำนก รำโต เป็นต้น

๓) เสน้ ทางสู่ความสำเร็จ

จากสถานการณ์ข้างต้น ทำให้ชุมชนได้หารือร่วมกัน โดยน้อมเอาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ปรับใช้ในชุมชน

โดยประชากรสว่ นใหญข่ องชมุ ชนคณุ ธรรมฯ พลงั บวร ตอ่ แพ พน้ื เพเปน็ เกษตรกรทม่ี กี ารเปน็ อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง มกี ารปลกู พชื ผกั สวนครวั รว้ั กนิ ไดม้ อี าหารปลอดภยั
ทำให้สุขภาพร่างกายแข็งแรง ใช้ส่ิงของที่จำเป็น และได้ข้อสรุปด้วยกันว่าจะนำทุนของชุมชนท่ีมี คือ กิจกรรมทางวัฒนธรรมประเพณี ภูมิปัญญาท้องถ่ิน
ประวตั ศิ าสตรช์ มุ ชน และทรพั ยากรธรรมชาตสิ ง่ิ แวดลอ้ มทชี่ มุ ชน มาพฒั นาตอ่ ยอด ใหส้ มาชกิ ในชมุ ชนไดม้ สี ว่ นรว่ มคดิ รว่ มทำ รว่ มรบั ผลประโยชน์ และใชพ้ ลงั บวร

ในการขับเคลื่อน มผี นู้ ำชุมชนและสมาชกิ ชุมชนมีส่วนรว่ ม มีวัดตอ่ แพเป็นลานกจิ กรรมทางวัฒนธรรมประเพณี เสรมิ สร้างคุณธรรมจรยิ ธรรม และความสามคั คี
ในชุมชน ส่งเสริมการเรียนรู้ การพัฒนาและสร้างความยั่งยืนด้วยโรงเรียนและส่วนราชการในพ้ืนที่ ภายใต้ความพอประมาณ ใช้ทรัพยากรท่ีชุมชน

มอี ยา่ งรู้คณุ คา่ มเี หตผุ ลในการดำเนินกิจกรรม มภี ูมิคมุ้ กนั ใหช้ ุมชนและสงั คมด้วยความรู้ที่ถกู ตอ้ ง และดงี าม


91

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทีเ่ กดิ ขนึ้


จากการดำเนนิ การพัฒนาชุมชนดว้ ยการน้อมนำแนวทางหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาปรบั ใช้ ทำใหช้ ุมชนมผี ลติ ภัณฑเ์ ชงิ สร้างสรรค์ขน้ึ
เช่น ได้พัฒนาเป็นแหล่งท่องเท่ียวทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และธรรมชาติ มีผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น แต่ชุมชนมีข้อจำกัดด้านการตลาดภายนอก
และได้รับการสนบั สนนุ สง่ เสริมจากหนว่ ยงานต่างๆ ในจังหวดั ทไี่ ดเ้ หน็ ศักยภาพของชุมชน


ผลลพั ธ์และเปา้ หมายสูค่ วามยัง่ ยืน


เกดิ ความรักใครส่ ามคั คีในชุมชน ไมฟ่ มุ่ เฟอื ย มกี ารออมทรัพย์ ทรัพยากรธรรมชาติไดร้ บั การดแู ลรักษา มรดกภูมิปญั ญาทางวฒั นธรรมท้องถิ่น
ได้รับการรักษา สืบทอด พัฒนาต่อยอดเป็นรายได้เสริมให้คนในชุมชนได้ คนในชุมชนได้มีส่วนร่วมดำเนินกิจกรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนร่วมกัน คนในชุมชน

ยึดม่ันในคุณธรรมและจริยธรรมอันดีงาม ปฏิบัติศาสนกิจร่วมกันท้ังหมู่บ้าน ปฏิบัติตามวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามและมีมารยาท เข้าร่วมทำกิจกรรม

ที่เป็นประโยชนต์ ่อวดั โรงเรยี น หมูบ่ ้าน เช่น ปรบั ภมู ทิ ศั นใ์ นหมู่บ้าน กิจกรรมปลูกปา่ และจิตอาสาปอ้ งกันไฟปา่ การบำเพญ็ สาธารณประโยชนต์ ่างๆ ส่งเสริม

ใหเ้ ดก็ และเยาวชนมสี ว่ นรว่ มในการสบื สานประเพณที อ้ งถน่ิ ชมุ ชนตง้ั เปา้ หมายทจ่ี ะเดนิ ตอ่ คอื ชว่ ยกนั ดแู ลทรพั ยากรธรรมชาตใิ หย้ งั่ ยนื สง่ เสรมิ การดำเนนิ ชวี ติ

ตามแนวทางหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงครบทุกครัวเรือน รกั ษาสิ่งดีงาม พัฒนาชุมชนอยา่ งตอ่ เน่อื ง ดว้ ยพลังบวร


ขอ้ มูลการตดิ ตอ่ ชุมชนคุณธรรมวัดตอ่ แพ


๙/๙ หมูท่ ่ี ๑ ตำบลแมเ่ งา อำเภอขุนยวม จังหวดั แมฮ่ ่องสอน

- ผปู้ ระสานงาน (ของชุมชนฯ)

๑. พระครอู นุกูลกัลยาณพจน์ ตำแหน่ง รกั ษาการเจา้ อาวาสวดั ต่อแพ โทรศัพท์ ๐๘ ๙๒๖๕ ๙๒๗๐

๒. นายชยั เดช สุทนิ กรณ์ ตำแหนง่ ผ้ใู หญบ่ า้ นตอ่ แพ โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๙๘๐ ๗๗๔๓


92

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมบ้านคอกช้าง
อำเภอธารโต จังหวัดยะลา

เร่อื งราวชุมชน


๑) สโลแกนหรือคำขวญั

ชมุ ชนคำหลากหลายวฒั นธรรม ศกั ยภาพเขม้ แขง็ สามคั คี กองทนุ ดี มที รพั ยากรสมบรู ณ์

๒) ความเป็นมา/ความโดนเด่น

ชุมชนบ้านคอกช้าง ในอดีตคือชาวบ้านโตท่ีได้อพยพจากพ้ืนท่ีเดิม ซึ่งทางการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยได้ดำเนินการก่อสร้าง

เขื่อนพลงั นำ้ คอื เขอ่ื นบางลาง เรม่ิ ดำเนนิ การกอ่ สรา้ งในปี พ.ศ. ๒๕๑๙ ชาวบา้ นคอกชา้ งหรอื ชาวบา้ นโต ไดอ้ พยพมาอยทู่ ข่ี องทางไฟฟา้ ฯ จดั สรรไวใ้ หค้ อื บา้ นคอกชา้ ง

ในปัจจุบัน บางส่วนได้แยกย้ายไปอยู่ท่ีหมู่บ้านสันติ ๒ บ้านวังไทร บ้านละหาด ในอดีตบริเวณบ้านคอกช้างเป็นป่าท่ีอุดมสมบูรณ์ด้วยพันธุ์ไม้และสัตว์ป่า

โดยเฉพาะชา้ งปา่ ควาญชา้ งจงึ ทำการคลอ้ งชา้ งและทำคอกบรเิ วณสนามโรงเรยี นบา้ นโตในปจั จบุ นั จงึ ตงั้ ชอ่ื หมบู่ า้ นตามคำเรยี กขานของชาวบา้ นวา่ “คอกชา้ ง”
เป็นชุมชนที่ใช้วัดคอกช้างเป็นศูนย์รวมทางจิตใจ ศูนย์รวมชุมชนในการทำกิจกรรมต่างๆ เม่ือมีความทุกข์ใจ หรือเข้าวัดในวันเทศกาลสำคัญ เช่น ปีใหม่
สงกรานต์ และประเพณีต่างๆ ทางศาสนา เป็นต้น แต่ท่ีสำคัญ นอกจากเป็นศูนย์รวมจิตใจแล้ว วัดคอกช้างยังมีความสำคัญเป็นแหล่งท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม
และแหล่งท่องเท่ียวธรรมชาติ รวมท้ังเป็นแหล่งส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมและประเพณี โดยใช้พลัง “บวร” เป็นตัวขับเคล่ือนกิจกรรมชุมชนจนได้รับการยกย่อง
เป็นชมุ ชนคุณธรรมตน้ แบบ


๓) เสน้ ทางส่คู วามสำเรจ็

สิ่งที่ส่งผลให้ชุมชนประสบความสำเร็จ เกิดจากทุกฝ่ายร่วมมือกัน


ในการขบั เคลอ่ื นชมุ ชน โดยการใชพ้ ลงั บวร ประกอบกบั ตน้ ทนุ ทางวฒั นธรรม และอตั ลกั ษณ์ ภมู ปิ ญั ญา
ทอ้ งถน่ิ แหล่งท่องเที่ยวและเรียนรู้ท่ีมีอยู่ในชุมชน วัดคอกช้างซ่ึงเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชน
ส่งผลให้คนในชุมชนร่วมกันในการพัฒนาชุมชนสู่ชุมชนต้นแบบ นำทุนทางวัฒนธรรม วิถีชีวิต

ภูมิปัญญา ของดีของชุมชน ส่งเสริมการท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม ทำให้เกิดเอกลักษณ์และความเป็น

ตัวตนของคนในชุมชน พร้อมท่ีจะเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ นำไปพัฒนาชุมชนของตนเอง ปัจจุบันมีการก่อต้ัง
กลุ่มอาชีพ สรา้ งรายได้ บรหิ ารจดั การกลมุ่ ของตนไดอ้ ยา่ งชดั เจน สามารถนำผลงาน กจิ กรรมของกลมุ่
เสนอผลงาน และการแสดงต่างๆ สู่ชุมชนภายในให้เห็นถึงศักยภาพการพัฒนาชุมชน และพร้อมท่ีจะ
ตอ้ นรบั ใหค้ นในชุมชนอ่ืนเข้ามาศกึ ษาดูงาน


93

ถอดบทเรยี นชุมชนท้องถิน่ ต้นแบบด้านคุณธรรม

ความท้าทาย/อุปสรรคต่างๆ ทีเ่ กดิ ขน้ึ


ความท้าทายของการขับเคลื่อนชุมชนคือ การเป็นชุมชนสามัคคีบนวิถีพหุวัฒนธรรมที่แตกต่างความร่วมมือกันของคนในชุมชน การสร้างงาน
สร้างอาชีพ สร้างรายได้ การเรียนรู้เพ่ือเพิ่มทักษะ การประกอบอาชีพและเข้าถึงแหล่งเงินทุน การพัฒนาแหล่งท่องเท่ียวที่มีคุณภาพ โดยยึดแนวทางตาม

หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใชใ้ นการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ของคนในชมุ ชนการสรา้ งความเขม้ แขง็ ของ “บวร” เพอื่ ความมนั่ คง มงั่ คง่ั ยง่ั ยนื การดำรงตน

ตามวถิ วี ฒั นธรรมท่ีดงี าม


ผลลัพธแ์ ละเปา้ หมายสู่ความยง่ั ยืน


ชุมชนคุณธรรมบา้ นคอกชา้ ง มีผนู้ ำชมุ ชน ผู้นำศาสนา ร่วมสร้างความปลอดภัย และความรักความสามัคคีทำให้ชุมชนเขม้ แข็ง อย่างมคี วามสขุ
มีวัฒนธรรม ประเพณีระหว่างต่างศาสนา ไทยพุทธ ไทยมุสลิม ร่วมกันอย่างสงบสุข สามารถร่วมกิจกรรมซ่ึงกันและกันได้ ผู้นำชุมชนสามารถประสานงาน

และอำนวยความสะดวกซึ่งกันและกัน อย่างเข้มแข็ง พร้อมท้ังมีต้นทุน และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตนอย่างชัดเจนขึ้นในปัจจุบัน สามารถสร้างภูมิปัญญา

ทอ้ งถนิ่ ของตนเองใหป้ รากฏ มากยง่ิ ขนึ้ ในปจั จบุ นั สง่ เสรมิ ใหว้ ดั /ศาสนสถานเปน็ ศนู ยร์ วมในการเรยี นรู้

คู่คุณธรรม ศูนย์รวมการทำกิจกรรมต่าง การพัฒนาสร้างอาชีพและรายได้ให้กับคนในชมุ ชน

การสบื สานวถิ วี ฒั นธรรมประเพณที ส่ี ำคญั ของชมุ ชน โดยใชพ้ ลงั บวร พลงั ประชารฐั และการสนบั สนนุ

ส่งเสริมจากหน่วยงานภาครัฐ เพ่ือให้เกิดการสร้างงาน สร้างอาชีพ รายได้ ให้มีคนในชุมชนเป็น

“คนดี อยดู่ ี มสี ขุ ” และขยายผลชุมชนคณุ ธรรมต้นแบบสชู่ ุมชนอนื่ ต่อไป


ขอ้ มูลการตดิ ตอ่ ชมุ ชนคุณธรรมบา้ นคอกช้าง


เลขท ี่ ๑๒ ถนนเทศบาล ๗ ตำบลแม่หวาด อำเภอธารโต จงั หวดั ยะลา

- ผูป้ ระสานงาน (ของชมุ ชนฯ)

นายสุวรรณ ขุนอนิ ทร ์ โทรศัพท์ ๐๘ ๔๙๖๔ ๗๖๔๖

- ผปู้ ระสานงาน (สำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวัด)

๑. นางสาวอารตี า เบญ็ อารฟี นี ตำแหนง่ นกั วชิ าการวฒั นธรรมปฏบิ ตั กิ าร โทรศพั ท์ ๐๘ ๑๘๗๔ ๙๗๐๕

๒. ว่าทีร่ ้อยตรีหญงิ นลนิ ี ไชยเซ้ง ตำแหนง่ อาสาสมคั รวัฒนธรรมประจำอำเภอธารโต


94

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม

ชุมชนคุณธรรมวัดฟ้าห่วนใต้
อำเภอค้อวัง จังหวัดยโสธร

เรอื่ งราวชมุ ชน


๑) สโลแกนหรอื คำขวัญ

เล่อื งลอื บ้งั ไฟโบราณ สะพานโค้งงามเดน่ เนน้ วฒั นธรรมนำวถิ ี อดุ มดปี ่าชมุ ชน

๒) ความเป็นมา/ความโดนเดน่

ชุมชนคุณธรรมวัดฟ้าห่วนใต้ หมู่ท่ี ๑ หมู่ท่ี ๘ ตำบลฟ้าห่วน อำเภอค้อวัง จังหวัดยโสธร เป็นชุมชนท่ีชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ
เกษตรกรรมที่ดำเนินชีวิตอยู่อย่างเรียบง่าย พ่ึงพาอาศัยซ่ึงกันและกัน การอยู่ร่วมกันของคนในชุมชนอาจมีปัญหาบ้างแต่ค่อนข้างน้อย เนื่องจากคนในชุมชน
เคารพกฎกติกาของชมุ ชน มีการปกครองกันแบบเครือญาติ มวี ัดฟ้าหว่ นใต้ เพื่อเป็นศูนย์กลางของชุมชน ในการจัดกิจกรรม ประกอบพธิ กี รรมทางศาสนา

๓) เส้นทางส่คู วามสำเร็จ

ชุมชนคุณธรรมวัดฟ้าห่วนใต้ เป็นชุมชนที่อยู่ร่วมกันแบบเครือญาติ คนในชุมชนมีส่วนร่วมแสดงเจตนารมณ์ และมุ่งมั่นท่ีจะดำเนินการ

สง่ เสรมิ และพฒั นาคณุ ธรรมในชมุ ชน ยดึ มนั่ และปฏบิ ตั ติ ามหลกั ธรรมทางศาสนา โดยนอ้ มนำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ และวถิ วี ฒั นธรรมไทยทดี่ งี าม มาเปน็ หลกั

ในการดำรงชีวิต โดยในการพัฒนาชุมชนคุณธรรม ใช้หลักพลัง บวร เป็นแกนนำสำคัญในการขับเคลื่อนให้เกิดชุมชนและสังคมคุณธรรม โดยมีเป้าหมาย คือ
ชุมชนแห่งการเรียนรู้ ชุมชนแห่งการพัฒนา และชุมชนแห่งการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ซึ่งประชนชนในชุมชนคาดหวังให้เกิดผลสำเร็จของกระบวนการพัฒนา
ชุมชนโดยใช้กลไกพลังบวร




95